وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 0 1817 382755 382103 2026-06-04T21:44:32Z Intisar Ali 8681 /* ضلعا */ 382755 wikitext text/x-wiki {{چونڊ مضمون}} {{Infobox settlement | name = سنڌ | native_name = {{hlist|{{resize|{{lang|sd|{{Naskh|سنڌ}}}}}}|{{lang|ur|{{nq|سندھ}}}}}} | etymology = <br />''سنڌو'' ([[سنڌو درياهه]]) مان نڪتل، جنهن جي لفظي معنيٰ "درياهه" آهي | type = [[پاڪستان جون انتظامي وحدتون|صوبو]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/2 | image1 = Jinnah Mausoleum.JPG | caption1 = [[مزارِ قائد]] | image2 = Rohri.jpg | caption2 = [[ايوب پل]] | image3 = Karachi sky line.jpg | caption3 = [[ڪراچي جو افق]] | image4 = Ranikot fort 2 (asad aman).jpg | caption4 = [[رني ڪوٽ قلعو]] | image5 = Other side of Moenjodaro by Usman Ghani.jpg | caption5 = [[موهن جو دڙو]] | image6 = | image7 = Shah jahan mosque -Thatta 7(asad aman).jpg | caption7 = [[شاهجهان مسجد، ٺٽو|شاهجهان مسجد]] }} | image_flag = Flag of Sindh.svg | image_seal = Coat of arms of Sindh Province.svg | nicknames = {{hlist|''مهراڻ'' (دروازو)|''باب الاسلام'' (اسلام جو دروازو)}} | image_map = Sindh in Pakistan (claims hatched).svg | map_caption = پاڪستان ۾ سنڌ جو مقام | coor_pinpoint = | coordinates = {{coord|26|21|N|68|51|E|region:PK|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | established_title = قائم ٿيو | established_date = [[انڊين گورنمينٽ ايڪٽ، 1935ع|{{Start date and age|1936|4|1|df=y}}]] (موجوده شڪل) | established_title1 = اڳ ۾ | established_date1 = [[بمبئي پريزيڊنسي]] جو حصو | seat_type = [[پاڪستان جي گاديءَ وارن شهرن جي فهرست|گاديءَ جو هنڌ]]<br />{{nobold|[[سنڌ جا شهر آبادي موجب|۽ سڀ کان وڏو شهر]]}} | seat = [[ڪراچي]] | parts_type = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزنون]] | parts_style = coll,para | parts = [[سنڌ جون ڊويزنون|06]] | p1 = [[حيدرآباد ڊويزن|حيدرآباد]]<br />[[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]]<br />[[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو]]<br />[[ميرپورخاص ڊويزن|ميرپورخاص]]<br />[[سکر ڊويزن|سکر]]<br />[[شهيد بينظيرآباد ڊويزن|شهيد بينظيرآباد]] | blank2_name_sec1 = [[انساني ترقياتي اشاري موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|انساني ترقياتي اشاري (HDI)]] (2021ع) | blank2_info_sec1 = 0.517 {{increase}}<ref name="GlobalDataLab">{{cite web|url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/PAK/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&colour_scales=global|title=Sub-national HDI - Subnational HDI - Global Data Lab|website=Globaldatalab.org|access-date=5 June 2022}}</ref><br />{{color|#FF0000|گهٽ}} | blank3_name_sec1 = [[پاڪستان ۾ تعليم|شرح خواندگي]] (2023ع) <ref>{{cite web | url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_province.pdf | title=Sindh Achieves Highest Literacy Growth Rate Among All Provinces | date=9 June 2025 }}</ref> | blank3_info_sec1 = {{bulleted list|'''ڪل:'''<br />(57.54%) |'''مرد:'''<br />(64.23%) |'''عورتون:'''<br />(50.21%)}} | blank_name_sec2 = [[پاڪستان جي قومي اسيمبلي|قومي اسيمبليءَ ۾ سيٽون]] | blank_info_sec2 = 75 | blank1_name_sec2 = [[صوبائي اسيمبلي سنڌ|صوبائي اسيمبليءَ ۾ سيٽون]] | blank1_info_sec2 = 168<ref>{{cite web|url=http://www.pas.gov.pk/index.php/members/party_pos/en/19|title=Welcome to the Website of Provincial Assembly of Sindh|website=www.pas.gov.pk|access-date=24 July 2009|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214183543/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/party_pos/en/19|url-status=dead}}</ref> | blank2_name_sec2 = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزنون]] | blank2_info_sec2 = 6 | blank3_name_sec2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعا]] | blank3_info_sec2 = 30 | blank4_name_sec2 = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقا]] | blank4_info_sec2 = 138 | blank5_name_sec2 = [[پاڪستان جون يونين ڪائونسلون|يونين ڪائونسلون]] | blank5_info_sec2 = 1108<ref>{{cite web|url=http://www.lgdsindh.com.pk/|title=LgdSindh - News Blog|website=LgdSindh|access-date=5 September 2006|archive-date=16 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616174048/http://www.lgdsindh.com.pk/|url-status=dead}}</ref> | government_footnotes = | government_type = [[وفاقي رياست|وفاقي]] پارلياماني حڪومت | governing_body = [[حڪومت سنڌ]] | leader_party = | leader_title = [[سنڌ جو گورنر|گورنر]] | leader_name = [[نھال ھاشمي]] ([[پاڪستان مسلم ليگ (ن)|پي ايم ايل-ن]]) | leader_title1 = [[سنڌ جو وزيراعليٰ|وزيراعليٰ]] | leader_name1 = [[سيد مراد علي شاهہ|سيد مراد علي شاھ]] ([[پاڪستان پيپلز پارٽي|پي پي پي]]) | leader_title2 = [[سنڌ جو چيف سيڪريٽري|چيف سيڪريٽري]] | leader_name2 = سيد آصف حيدر شاهه | leader_title3 = [[مقننہ]] | leader_name3 = [[ سنڌ اسيمبلي|صوبائي اسيمبلي]] | leader_title4 = [[پاڪستان جون هاء ڪورٽون|هاءِ ڪورٽ]] | leader_name4 = [[سنڌ هاء ڪورٽ]] | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 140,914 | area_rank = [[پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ٽيون]] | elevation_footnotes = | elevation_m = 173 | population_footnotes = <ref name="2023 Census">{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/Sindh.pdf |title = Announcement of Results of 7th Population and Housing Census-2023 (Sindh province) |date= 5 August 2023 |website = Pakistan Bureau of Statistics (www.pbs.gov.pk) |access-date = 25 November 2023}}</ref> | population_total = 55,696,147 | population_as_of = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع آدمشماري]] | population_rank = [[پاڪستان جي آبادي|ٻيون]] | population_density_km2 = 395 | population_demonym = سنڌي | population_note = | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت|پي ڪي ٽي]] | utc_offset1 = +05:00 | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = [http://www.sindh.gov.pk sindh.gov.pk] | footnotes = | official_name = سنڌ صوبو | translit_lang1_info1 = | blank_name_sec1 = سرڪاري ٻوليون | blank_info_sec1 = {{Hlist|[[سنڌي ٻولي|سنڌي]]|[[اردو]]|[[انگريزي ٻولي|انگريزي]]{{efn| *سنڌي واحد سرڪاري ٻولي آهي جيڪا صوبائي سطح تي تسليم ٿيل ۽ ضابطي هيٺ آهي۔ *اردو ۽ انگريزي جي سرڪاري حيثيت [[پاڪستان جو آئين|قومي آئين]] ۾ تسليم ٿيل آهي۔}}}} | demographics1_info1 = $86 billion ([[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ٻيون]]){{efn|name=g}} | demographics_type1 = جي ڊي پي (نالي ماتر) | demographics1_title1 = [[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ڪل (2022ع)]] | demographics1_title2 = [[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|في فرد]] | demographics1_info2 = $1,997 ([[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ٽيون]]) | demographics_type2 = جي ڊي پي (خريداري قوت برابري) | demographics2_title1 = [[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ڪل (2022ع)]] | demographics2_info1 = $345 ارب ڊالر ([[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ٻيون]]){{efn|name=g|سنڌ جو قومي معيشت ۾ حصو 23.7٪، يا 2022ع ۾ 345 ارب آمريڪي ڊالر (PPP) ۽ 86 ارب آمريڪي ڊالر (نالي ماتر) هو.<ref name=kp>{{Cite web|url=https://kpbos.gov.pk/assets/docs/reports/NTL-PolicyBrief-Aug-1.pdf|title= GDP OF KHYBER PUKHTUNKHWA'S DISTRICTS|website=kpbos.gov.pk}}</ref><ref name="imf.org">{{cite web | url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October/weo-report?c=564,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,PCPIEPCH,&sy=2020&ey=2022&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 | title=Report for Selected Countries and Subjects }}</ref>}} | demographics2_title2 = [[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|في فرد]] | demographics2_info2 = $7,209 ([[مجموعي رياستي پيداوار موجب پاڪستان جون انتظامي وحدتون|ٽيون]]) }} '''سنڌ''' ({{lang-en|'''Sindh'''}}، [[اردو]]: {{Nastaliq|'''سندھ'''}})، [[پاڪستان جا صوبا|پاڪستان جي چئن صوبن]] مان هڪ صوبو آهي، جيڪو ملڪ جي ڏاکڻي اوڀر طرف واقع آهي. سنڌ، [[سنڌي ماڻھو|سنڌي قوم]] جو تاريخي وطن آهي، جنهن کي عام طور واديءَ مهراڻ پڻ چيو ويندو آهي. ايراضي جي لحاظ کان سنڌ ٽيون نمبر وڏو صوبو، ۽ [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]] کان پوءِ آبادي جي لحاظ کان ٻيون نمبر وڏو صوبو آهي. اولهه طرف سنڌ جا حدون [[بلوچستان]]، اتر طرف [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]]، اوڀر طرف [[هندوستان]] جي [[راجستان]] ۽ [[گجرات]] سان لڳن ٿيون. سنڌ جي ڏکڻ ۾ [[عربي سمنڊ]] واقع آهي. سنڌ جي سر زمين گهڻو ڪري [[سنڌو درياھ]] جي وهڪري سبب آباد آهي، جڏهن ان جي ڏکڻ اوڀر ۾ [[ٿر|ٿر رڻپٽ]] واقع آهي جيڪو انڊيا جي رياست گجرات ۽ [[رڻ ڪڇ]] [[ريگستان]] سان ملي وڃي ٿو. سنڌ جي اولھ ۾ [[کيرٿر|کيرٿر جبل]] واقع آهي. سنڌ جي [[آبهوا]] [[اونھارو|اونهاري]] جو سخت گرم ۽ [[سيارو|سياري]] جو سخت ٿڌي رهندي آهي. سنڌ صوبي جي [[گادي جو هنڌ]] [[ڪراچي]] [[پاڪستان]] جو سڀ کان وڏو واپاري مرڪز آهي. ڪراچي پاڪستان جو ٻيو سڀ کان وڏو صنعتي شهر آهي جيڪو صوبي جي گادي جو هنڌ پڻ آهي جتي لاتعداد ملڪي ۽ بين الاقوامي بينڪن جو سسٽم موجود آهي، پاڪستان جا ٻه اهم [[بندرگاھ]] [[پورٽ قاسم]] ۽ [[ڪراچي بندرگاھ]] پڻ سنڌ ۾ آهن. باقي سنڌ [[زراعت]] واري [[صنعت]] تي مشتمل آهي، جيڪي لاتعداد [[ميوو|ميوا]]، [[ڀاڄي|ڀاڄيون]]، ۽ [[فصل]] پيدا ڪري ٿي جيڪي سموري ملڪ استعمال ۾ ڪيا وڃن ٿا.<ref name="The Nation, 2014">{{cite news|last1=Staff reporter|title=Sindh must exploit potential for fruit production|url=http://nation.com.pk/business/09-Mar-2014/sindh-must-exploit-potential-for-fruit-production|accessdate=29 May 2015|agency=The Nation|publisher=The Nation, 2014|date=9 March 2014}}</ref><ref name="SALU Press">{{cite web|url=https://www.academia.edu/1934949/Dates_in_Sindh_Facts_and_Figures|title=Dates in Sindh|last2=Saud|first2=Adila A.|date=|website=|publisher=SALU Press|last1=Markhand, PhD|first1=Ghulam Sarwar|accessdate=29 May 2015}}</ref><ref name="Dawn News,2007">{{cite news|last1=Editorial|title=How to grow Bananas|url=http://www.dawn.com/news/264225/how-to-grow-bananas|accessdate=29 May 2015|agency=Dawn News,|publisher=Dawn News, 2007|date=3 September 2007}}</ref> سنڌ صوبو پاڪستان جي [[دوا ساز صنعت]] جو پڻ مرڪز آهي. سنڌ پنهنجي مختلف [[ثقافت]] جي ڪري مشهور آهي، جنهن تي گهڻو تڻو اثر [[تصوف|صوفي ازم]] جو آهي، ڪيتريون ئي اهم [[صوفي]] [[مزار|مزارون]] سڄي سنڌ ۾ موجود آهن جيڪي لاتعداد عقيدتمند کي پنهنجي طرف ڇڪن ٿيون. سنڌ پاڪستان جو اڪيلو صوبو آهي جنهن ۾ سڀ کان وڌيڪ [[هندو]] رهن ٿا<ref name="tharparkar.gos.pk">[http://tharparkar.gos.pk/index.php?option=com_content&view=article&id=93&Itemid=88 Tharparkar District Official Website – District Profile – Demography] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321200415/http://tharparkar.gos.pk/index.php?option=com_content&view=article&id=93&Itemid=88|date=March 21, 2012}}</ref> ان کان علاوه [[ڪراچي]] به پاڪستان جو واحد شهر آهي جتي جدا جدا قومون آباد آهن جن ۾ [[مھاجر]] (جيڪي 1947ع ۾ [[انڊيا]] مان هجرت ڪري آيا هئا)<ref name=":0">{{Cite journal|last=KHALIDI|first=OMAR|date=1998-01-01|title=FROM TORRENT TO TRICKLE: INDIAN MUSLIM MIGRATION TO PAKISTAN, 1947—97|jstor=20837002|journal=Islamic Studies|volume=37|issue=3|pages=339–352}}</ref> برمي، ملباري، بنگالي، وغيره جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي ۾ ڪيترائي ڀيرا نسلي جهيڙا پڻ ٿيا آهن.<ref name=Minahan>{{cite book |last=Minahan |first=James |title=Encyclopedia of the Stateless Nations: Ethnic and National Groups Around the World |volume=3 |year=2002 |publisher=Greenwood |isbn=978-0-313-32111-5 |pages=1277–78}}</ref> سنڌ ۾ [[يونيسڪو]](UNESCO) طرفان ٻه مقام عالمي ورثو قرار ڏئي پنهنجي نگرانيءَ ۾ آندا ويا آهن جنهن ۾ هڪ [[مڪلي|مڪلي جون ٽڪريون]] ([[ٺٽو]]) ۽ ٻيو [[موهن جو دڙو]] ([[لاڙڪاڻو]]) شامل آهن.<ref>{{cite web|title=Properties inscribed on the World Heritage List (Pakistan)|url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/pk|website=UNESCO|publisher=UNESCO|accessdate=14 July 2016}}</ref> انگريزن اگسٽ 1935 ۾ گورنمنٽ آف انڊيا ايڪٽ پاس ڪيو. جنهن موجب برما ۽ عدن کي انڊيا مان ٽوڙي واپس پراڻي فتح ڪيل ملڪ/ڪالوني جي جدا حيثيت ۾ بحال ڪيائون. جڏهن ته سنڌ ۽ بلوچستان کي فتح ڪيل جدا ملڪ واري حيثيت ۾ بحال نه ڪيائون. سنڌ کي انڊيا جي هڪ صوبي جي حيثيت ۾ بحال ڪيائون. جڏهن ته بلوچستان کي قلات شاهي رياست طور انڊيا ۾ شامل رکيائون. == نالي جي معني == سنڌ تي [[سنڌوندي]]ءَ تان نالو پيو آهي. [[سنسڪرت]] ۾ ”سنڌو“ معنيٰ [[سمنڊ]] يا [[درياھ|وڏو درياءُ]] آهي،{{sfn|Phiroze Vasunia|2013|p=6}} اڳي [[ڪابل ندي]]، گومتي (گومال) وغيره سنڌونديءَ جون ڀرتي ڪندڙ شاخون هونديون هيون، تنهنڪري سنڌو رواجي ندين کان تمام گهڻو وڏي هوندي هئي ۽ سمنڊ سان ڪلهو پئي هڻندي هئي. انهيءَ سبب [[آريا|آڳاٽن آرين]] اهو نالو رکيس. اڄ به سنڌونديءَ جو پيٽ [[ڊيرا اسماعيل خان ضلعو|ديري اسماعيل]] کان وٺي [[ڪالاباغ]] تائين ايڏو وڏو آهي، جو ڪا ٻيڙي وچ سير ۾ هوندي، ته نڪي اورينءَ ڀر نڪي پرينءَ ڀر کان ڏسڻ ۾ ايندي.<ref>ڪتاب: [http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book46/Book_page2.html قديم سنڌ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180518034947/http://www.sindhiadabiboard.org/Catalogue/History/Book46/Book_page2.html |date=2018-05-18 }} از ڀيرومل مهرچند آڏواڻي؛ چوٿون ايڊيشن 2004، پبلشر: [[سنڌي ادبي بورڊ|سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو]]</ref> اڳي سنڌ کي [[انگريزي ٻولي|انگريزي ٻوليءَ]] ۾ '''Sind''' ڪري لکيو ويندو هو، پر 1988ع تي [[سنڌ اسيمبلي]] پاران پيش ڪيل هڪ بل ذريعي ان کي '''Sindh''' ڪوٺيو ويو. 325 قبل مسيع ۾ [[يوناني|يونانين]] جڏهن [[سڪندر اعظم]] جي اڳواڻي ۾ سنڌ فتح ڪئي، ان وقت سنڌ کي انهن '''انڊُوس''' جو نالو ڏنو، جنهن مان بعد ۾ لفظ '''انڊس''' جنم ورتو. آڳاٽي ايرانين پاران [[سنڌو درياھ|سنڌو درياهه]] جي اوڀر طرف سموري علائقي کي هند چيو ويندو هو. جڏهن 17هين صدي تي انگريز برصغير ۾ آيا ته هن سموري [[ڏکڻ ايشيا]] کي سنڌ جو نالو ڏئي ان کي [[انڊيا]] ڪوٺيو. پاڪستان جي نالي ۾ [[س]] جو لفظ پڻ سنڌ مان کنيل آهي.<ref name="Now or Never">{{cite journal|author=Choudhary Rahmat Ali|title=Now or Never. Are we to live or perish forever?|date=28 January 1933|url=http://en.wikisource.org/wiki/Now_or_Never;_Are_We_to_Live_or_Perish_Forever?}}</ref><ref name="Ikram1995">{{cite book|author=[[S. M. Ikram]]|title=Indian Muslims and partition of India|url=https://books.google.com/books?id=7q9EubOYZmwC&pg=PA177|accessdate=23 December 2011|date=1 January 1995|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-7156-374-6|pages=177–}}</ref>پروفيسر منگهارام ملڪاڻي ”سنڌ“ لفظ کي صاف طور دراوڙي الاصل قرار ڏئي ٿو ۽ ٻڌائي ٿو ته آرين اهو لفظ دراوڙن کان اڌارو ورتو. هو لکي ٿو ته: {{quote|”بمبئي جي ڀارت وگيانيءَ (Indologist) پادري هيرس جي سَنَد موجب سندونديءَ کي اهو نالو آرين کان آڳاٽن رهاڪن دراوڙن ڏنو هو. جن جي ٻوليءَ ۾ ’سند‘ يا ’سِندو‘ لفظ جي معنيٰ هئي ندي يا درياءُ. آرين ان اکر کي ڦيرائي ”سنڌ“ يا ”سنڌو“ ڪيو، جنهن پٺيان سمورو ملڪ جنهن مان اُها ندي لنگهي ٿي، تنهن تي ’سنڌ‘ ديس جو نالو پئجي ويو......“<ref>{ملڪاڻي، منگهارام، پروفيسر، ”سنڌ، هندستان جو دروازو ۽ ان جي ادبي قدامت“ (مضمون)، ٽماهي ”مهراڻ“، جلد 11، نمبر- 3، حيدرآباد، سنڌي ادبي بورڊ، 1962ع، ص. 125}</ref>|}}يورپي لوڪن ”سنڌ“ لفظ جي بنياد متعلق اِها دعويٰ ڪئي ته اهو لفظ سنڪرت ٻوليءَ جو آهي، جنهن جو بنياد ”سڌ“ (sidh) ۽ ان جي معنيٰ نَهر يا نَدي آهي<ref>{williams, monier, sir, "a sanskrit dictionary", oxford, 1956, p. 1217.}</ref>ايڊورڊ ٿارنٽن (1844ع) ”سِنڌ“ يا ”سِنڌو“ لفظ کي سنسڪرت بنياد جو قرار ڏئي ٿو. هو لکي ٿو ته: "Sind or Sindh sanscrit for sea or collection of water......."<ref>{) Thornton, edward, op. cit. p. 199}</ref>مونيئروليمز ”سنڌو“ لفظ جي معنيٰ نهر،ندي ۽ سنڌ جا ماڻهو ڏنا آهن<ref>{williams, monier, sir, "a sanskrit dictionary", oxford, 1956, p. 1217.}</ref>اليگزينڊر ڪننگهام، سنڌ لفظ جي بنياد متعلق لکي ٿو ته: ”يونان وارن هن علائقي کي سِنڊو (Sindo) ۽ عربن سَدُو (Sadu) لکيو آهي. جيڪي هن علائقي جي سنسڪرتي نالي سِنڌو (Sindhu) ڏانهن اشارو ڪن ٿا. هن ٻوليءَ ۾ هتان جي رهاڪن کي سئنڌاوا (Saindhava) يا سئنڌو، (Saindhu) چيو ويو آهي ۽ عام مشهور اُچار به اهو آهي.“<ref>{ڪننگهام اليگزنڊر، ”سنڌ- هند جي قديم جاگرافي“، سنڌي ترجمو: عطامحمد ڀنڀرو، ڄام شورو/ حيدرآباد، سنڌي ادبي بورڊ، 2007ع، ص. 266.}</ref>اليگزينڊر ڪننگهام واري ڳالهه کي ”انسائيڪلوپيڊيا برٽينيڪا“ جا مرتبين تسليم ڪندي نقل ڪيو آهي. ڪاڪو ڀيرومل ان انسائيڪلو پيڊيا جي حوالي سان ڪننگهام واري ڳالهه ورجائيندي لکي ٿو ته: ”سنسڪرت ۾ ان کي ”سَئندَو (Saindhava) چوندا هئا، جنهن جي معنيٰ سنڌو ڪناري تي رهندڙ لوڪ......“<ref>{آڏواڻي، مهرچند، ڀيرومل، ”قديم سنڌ“، حيدرآباد، سنڌي ادبي بورڊ، ڇاپو ٻيو 1980ع، ص.46}</ref>”رگويد واري زماني ۾ سنڌو ماٿر جي قديم لوڪن (رهواسين) کي سَئندو (Saindhava) جي نالي سان سڏيندا هئا، جنهن جي مراد هئي- سنڌو ڪناري يا سنڌوماٿر ۾ رهندڙ لوڪ آرين، يا هنن لوڪن (سنڌو ماٿر جي اصلوڪن رهاڪن) کي انهيءَ نالي (سَئنڌو/ سئندوئي) سڏيائون. هونئن به ته سنڌي ويا ڪرڻ جي اصولن موجب ’سنڌو‘ لفظ جي صفتي صورت ’سِئنڌوئي/ سئنڌو ئي ٿيندي. اها صورت (سئنڌو ئي)، اڳتي هلي پهرين ’سنڌ ئي‘ بڻي هوندي ۽ پوءِ ’سنڌي‘ بڻجي وئي ۽ وچ واري سُر [اَو]کي [اُ] سُر ۾ تبديل ڪيو ويو......... اهڙي طرح ’سنڌ ئي‘ جا اڳتي هلي ’سِنڌي‘ بنجي وئي آهي........“<ref>{الانا، غلام علي، ڊاڪٽر، ”سنڌي ٻوليءَ جو بڻ بنياد“، ڪراچي، سنڌيڪا اڪيڊمي، نئون ڇاپو 2004ع، ص. 127.}</ref><ref>{نذير شاڪر بروهي جو لکيل مضمون"”سنڌ“ نالي جو بنياد (تاريخ، مذهب، لسانيات ۽ تنقيد جي تناظر ۾ تحقيقي جائزو)", مھراڻ رسالو سال 2017 ،شمارو 4، سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو}</ref>”جڏهن به سنسڪرت مان نَوَن لفظن ٺاهڻ لاءِ ڪنهن ڌاتوءَ سان اڳياڙيون ۽ پڇاڙيون ڳنڍيون وينديون هيون ته ان عمل کي سڏيندا ئي هئا ”سَنڌي“، جو پوءِ ڦري ”سنڌي“ اچارجڻ لڳو ۽ اڄ خود يورپي ماهرن ان لفظ ”سَندي“ (Sandhi)کي هڪ ٽيڪنيڪل لفظ تور انگريزي ۽ ٻين ٻولين ۾ استعمال ڪرڻ شروع ڪيو آهي. ان لفظ ۾ ڪافي وقت اندر ( اِ ) حرف علت جو ( اَ ) حرف علت ۾ مٽجڻ ڪا وڏي ڳالهه ڪانهي. خود اسان وٽ ان جون ڪي صورتون انهي طريقي سان بدلجي چڪيون آهن. هن لفظ جو ڌاتو آهي سُڌ> سِد (سنسڪرت- سيند) = وهڻ، ڳنڍڻ، ڳنڻ، ڌڪ هڻڻ، آباد ٿيڻ، محدود ٿيڻ وغيره. جنهن مان سنڌ، سنڌو، سِڌو، سِنڌ، حرف علتِ (اِ) سان موجود آهن. ته ٻئي پاسي سَنڌڻ، سَند، سنداڻ، سَنڌ وغيره موجود آهن.......<ref>{ميمڻ سراج، ”سنڌي ٻولي“، حيدرآباد، سنڌ لئنگويج اٿارٽي، ٻيو ڇاپو 2009ع، ص. 63، 64.}</ref> <ref>{نذير شاڪر بروهي جو لکيل مضمون"”سنڌ“ نالي جو بنياد (تاريخ، مذهب، لسانيات ۽ تنقيد جي تناظر ۾ تحقيقي جائزو)", مھراڻ رسالو سال 2017 ،شمارو 4، سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو}</ref>.“دين محمد ڪلهوڙو، سنڌ لفظ کي دراوڙي ٻوليءَ جو آريائي روپ قرار ڏئي ٿو. هو لکي ٿو ته: ”منهنجي اڀياس ۽ سمجهه موجب: سنڌو/سنڌ لفظ جو بنياد سنسڪرت جو لفظ ”ند“ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ’طرف‘ ۽ ’س‘ ان جي اڳياڙي (Prefix) آهي. ’ند‘ جي اڳيان ’س‘ ۽ پٺيان ’و‘ اضافي صورتن ملائڻ سان لفظ ٺهيو- ’سنڌو‘ جنهن جي معنيٰ نڪري ٿي- سامهون وارو درياءُ. جڏهن قديم آريا درياء ڏيئي سنڌ ۾ گهڙيا هئا، تڏهن هنن درياءَ جي ٻنهي ڪنارن تي آباد دراوڙن لوڪن کي ’سنڌي‘ ۽ سندن ملڪ کي ’سنڌ‘ سڏيو، ڇاڪاڻ ته دراوڙن جو هي ملڪ هنن آرين کي سامهون واري طرف کان ٿي نظر آيو. اهڙي ريت هيءُ درياء منهنجي نظر ۾ قديم آرين جي آمد کان پوءِ ”سنڌو“ جي نالي سان مشهور ٿيو.“<ref>{سولنگي، محمد عرس ’اظهر‘، ”دادو ضلعو- هڪ اڀياس“ واڌارا، سڌارا، تصحيح ۽ مقدمو: دين محمد ڪلهوڙو، ڄام شورو، سنڌي ادبي بورڊ، 2013ع، ص ٽ.}</ref>ايڊون برائنٽ ۽ ايڊون فرانسيس برائنٽ ’سنڌ‘ لفظ کي جديد دراوڙي نه بلڪ قديم دراوڙي (Proto- Dravidian) زبان جو لفظ قرار ڏنو آهي.<ref>{Bryant, edwin and francis bryant, Edwin, "the quest for the origin of vedic-culture, the indo- Aryan migration debate", Newyork, Oxford university press, 2001, p. 320}</ref><ref>{نذير شاڪر بروهي جو لکيل مضمون"”سنڌ“ نالي جو بنياد (تاريخ، مذهب، لسانيات ۽ تنقيد جي تناظر ۾ تحقيقي جائزو)", مھراڻ رسالو سال 2017 ،شمارو 4، سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو}</ref>هندستان جي ڪرناٽڪ رياست جي دراوڙي قبيلن جي ڪلاسيڪي موسيقيءَ ۾ هڪ راڳ جو نالو ”سنڌ ڀيروي“ (Sindh Bhairavi) آهي. جيڪو اساوري ٺاٺ سُر سان تعلق رکي ٿو. دراوڙي ٻولي ”تامل“ جي ڳالهائيندڙن ۾ هڪ طبي علاج جو سائنسي طريقو ”سنڌا“ (Sidha) جي نالي سان مروج آهي، ان جا خالق قديم دراوڙ (قديم سنڌين جا ابا ڏاڏا) هئا ۽ اهو طريقو سنڌ ڌرتيءَ تي ڄميو ۽ عروج تي پهتو. آرين کان پوءِ هندستان جا دراوڙ قبيلا ڏورانهين علائقن ۾ رهڻ جي باوجود پنهنجي اصل ماتر ڀوميءَ جي سِڪَ کي ساهه ۾ هنڊائڻ لاءِ ان طريقي تي ”سنڌ“ نالو رکيائون.<ref>{نذير شاڪر بروهي جو لکيل مضمون"”سنڌ“ نالي جو بنياد (تاريخ، مذهب، لسانيات ۽ تنقيد جي تناظر ۾ تحقيقي جائزو)", مھراڻ رسالو سال 2017 ،شمارو 4، سنڌي ادبي بورڊ ڄامشورو}</ref> ==== سنڌ بابت محققن ۽ مورخن جي راءِ ==== سنڌ جي سرزمين قديم زماني کان علم، فن، حڪمت ۽ فڪري روايتن جو اهم مرڪز رهي آهي. تاريخي ذريعن موجب هتي اهڙا عالم، فقيهه ۽ مفڪر پيدا ٿيا، جن جي علمي حيثيت ۽ فڪري اثرات پري پري تائين تسليم ڪيا ويا. سنڌ جي علمي عظمت بابت ڪيترن معروف محققن ۽ مورخن پنهنجا خيال قلمبند ڪيا آهن<ref name=" گرامي"/>. [[ابن صبعيه]] (Abu Sabeeya) پنهنجي تحريرن ۾ لکي ٿو ته سنڌ وارن وٽ علم ۽ حڪمت جو وڏو ذخيرو موجود هو، ۽ اهو به بيان ڪري ٿو ته يونان ۾ موجود علم جو وڏو حصو سنڌ مان منتقل ٿيو. [[ابو معشر]] سنڌ جي علمي حيثيت بابت لکي ٿو ته حڪمت، فلسفي ۽ علم سان سنڌين جي رغبت کي دنيا جي ٻين قومن به تسليم ڪيو آهي، ۽ علم جي طلب ۾ سنڌين کي نمايان مقام حاصل رهيو آهي<ref name=" گرامي"/>. تاريخي ڪتاب [[اخبار الحڪماءِ]] ۾ بيان ٿيل آهي ته دنيا جي قومن ۾ سنڌ علم ۽ حڪمت جو سرچشمو رهي آهي ۽ عدل ۽ سياست جي پهرين مرڪزن مان هڪ سمجهي ويندي هئي. ان ڪتاب موجب، جغرافيائي دوري سبب سنڌ جا ڪيترائي علمي ڪتاب ٻين علائقن تائين محدود مقدار ۾ پهتا، تنهن هوندي به جيڪي علمي آثار دستياب ٿيا، سي وڏي اهميت جا حامل هئا<ref name=" گرامي"/>. اسلامي روايتن موجب حضرت عليؓ به سنڌ جي سرزمين کي علم ۽ برڪت واري زمين قرار ڏنو آهي، جتان علم ۽ عرفان جو ظهور ٿيو. انهن بيانن مان سنڌ جي علمي ۽ فڪري حيثيت جو اندازو لڳائي سگهجي ٿو<ref name=" گرامي">مولانا گرامي صاحب سه ماھي مھراڻ 2- 1975 ص نمبر 210</ref>. تاريخي حوالن موجب، پرتگالين جي سنڌ تي ڪاهه کان پوءِ مڪلي ۽ ٺٽي جهڙن علمي مرڪزن ۾ موجود ڪيترائي ڪتب خانا (لائبريريون) ۽ درسگاهون (مدرسا) تباهه ڪيا ويا، جنهن سبب سنڌ جي علمي ورثي کي وڏو نقصان رسيو<ref name=" دادا">ڪتاب؛ سنڌ جي عالمن جا سونھري ڪارناما، ليکڪ؛ دادا سنڌي</ref>. تاريخي ۽ تحقيقي لکتن موجب، موجوده بلوچستان جي سرزمين قديم زماني ۾ سنڌ جي وسيع جغرافيائي ۽ تهذيبي دائري سان ڳنڍيل رهي آهي. ڪجهه محققن جو خيال آهي ته بلوچستان جا ابتدائي رهاڪو سنڌي نسل سان لاڳاپيل هئا، جڏهن ته بلوچ قبيلن جي آمد بعد جي تاريخي دورن ۾ ٿي. ڊاڪٽر الهه رکيو ٻُٽ لکي ٿو ته بلوچ قبيلا بلوچستان جا اصلوڪا رهاڪو نه هئا، پر انهن جي مڪران ۽ بلوچستان ۾ آمد چوٿين صدي عيسوي کان شروع ٿي. هن جي مطابق، بلوچ قبيلن کان اڳ هن خطي ۾ دراوڙ، عرب، ايراني، بروهي، راجپوت ۽ جت وڏي انگ ۾ آباد هئا<ref> ڪتاب سماٽ ص نمبر 31</ref>. مير رحيم داد خان مولائي شيدائي پنهنجي ڪتاب تاريخ تمدن سنڌ ۾ بيان ڪري ٿو ته سنڌ ماٿري ۾ بلوچن جي موجودگي کي ٽالپر دور کان اڳ تسليم ڪرڻ تاريخي طور درست ناهي، ۽ سندس خيال موجب بلوچستان تاريخي طور سنڌ جو حصو رهيو آهي.ڪتاب تاريخ تمدن سنڌ صفحو نمبر 579 ساڳئي محقق هڪ ٻي جڳهه تي لکي ٿو ته بلوچستان ۽ خراسان، اقليم سنڌ جا صوبا رهيا آهن<ref>ٽماهي مهراڻ اپريل - سيپٽمبر 1961ع </ref>. بلوچن جي نسلي ۽ جغرافيائي پس منظر بابت احمد يار بلوچ لکي ٿو ته بلوچن جي آمد بلوچستان ۾ مرحليوار ٿي ۽ انهن جي هجرت قديم مسڪن حلب ۽ شام مان تقريبن چوٿين صدي عيسوي ۾ شروع ٿي.ڪتاب تاريخ بلوچ قوم و خوانين بلوچ صفحو نمبر 38 صادق علي بلوچ مطابق، زابلستان بلوچن جو قديم وطن هو، جنهن مان پوءِ اهي مختلف علائقن ڏانهن منتقل ٿيا<ref> تاريخ بلوچان هند صفحو نمبر 40</ref>. موسيٰ خان جلال زئي تاريخ بلوچستان ۾ بيان ڪري ٿو ته جڏهن بلوچ قوم ڪرمان مان مڪران طرف لڏي آئي، تڏهن انهن جو سردار جلال خان هو، جيڪو هن مهاجرت جي اڳواڻي ڪري رهيو هو.تاريخ بلوچستان صفحو نمبر 16 يورپي محقق پيڪولين لکي ٿو ته گهڻا بلوچ پاڻ کي عرب نسل سان ڳنڍين ٿا ۽ حلب (شام) کي پنهنجو ابتدائي وطن قرار ڏين ٿا<ref>ڪتاب ”بلوچ“ ص نمبر 30 م – پيڪولين مترجم ڊاڪٽر شاهه محمد مري </ref>. ڪامران اعظم جنجوعه لکي ٿو ته بلوچ قوم قديم دور ۾ عربستان، دجله ۽ فرات جي وادين، حلب جي علائقن ۽ ايراني سرحدن ڀرسان آباد هئي. هن وڌيڪ بيان ڪيو آهي ته هڪ روايت موجب، جڏهن بلوچ حلب مان لڏپلاڻ ڪري ڪرمان پهتا، ته اهي 44 گروهن ۾ ورهايل هئا، جن مان اعلمش رومي وڏو سردار هو<ref> ڪتاب بگٽي قبيلا ص نمبر 48ساڳيو ڪتاب ص نمبر 55</ref>. تاريخي بيانن موجب، موجوده بلوچستان جو علائقو اڳ ڪيچ مڪران، لسٻيلا، قلات، ۽ سيوي (سبي) جهڙن نالن سان سڃاتو ويندو هو. مهر ڳڙهه جي تهذيب، جيڪا لڳ ڀڳ 9 هزار سال پراڻي آهي، پڻ هن ئي خطي سان منسوب ڪئي وڃي ٿي. ڪجهه محققن موجب، لسٻيلي جا حڪمران سما (سماٽ) هئا، جڏهن ته قلات جا حڪمران بروهي هئا، جن کي دراوڙي نسل سان وابسته ڪيو وڃي ٿو. بروهي قوم بابت اهو به لکيو ويو آهي ته انهن جو بلوچن سان نسلي ۽ لساني تعلق ناهي . پاڪستان جي قيام کان پوءِ، 1964ع ۾ مرڪزي حڪومت طرفان سنڌ جا ڪجهه علائقا—جهڙوڪ جهٽ پٽ، نصيرآباد، اوستو، جعفرآباد، جهل مگسي، ڊيرا الهيار ۽ مراد جمالي—انتظامي طور بلوچستان ۾ شامل ڪيا ويا.<ref>{{Citation |title=گريٽر بلوچستان ۽ تاريخي حقيقتون! {{!}} Affair - افيئر<!-- Bot generated title --> |url=http://affairnews.com/2015/07/%DA%AF%D8%B1%D9%8A%D9%BD%D8%B1-%D8%A8%D9%84%D9%88%DA%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%DB%BD-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D9%8A-%D8%AD%D9%82%D9%8A%D9%82%D8%AA%D9%88%D9%86/ |accessdate=2019-12-17 |archive-date=2020-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018185800/http://affairnews.com/2015/07/%da%af%d8%b1%d9%8a%d9%bd%d8%b1-%d8%a8%d9%84%d9%88%da%86%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%db%bd-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%d9%8a%d8%ae%d9%8a-%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%aa%d9%88%d9%86/ |dead-url=yes }}</ref><ref>ڪتاب سماٽ ص نمبر 31</ref> <ref>ڪتاب تاريخ تمدن سنڌ صفحو نمبر 579</ref><ref>ٽماهي مهراڻ اپريل - سيپٽمبر 1961ع</ref><ref>ڪتاب تاريخ بلوچ قوم و خوانين بلوچ صفحو نمبر 38</ref><ref>تاريخ بلوچان هند صفحو نمبر 40</ref><ref>تاريخ بلوچستان صفحو نمبر 16</ref><ref>ڪتاب ”بلوچ“ ص نمبر 30 م – پيڪولين مترجم ڊاڪٽر شاهه محمد مري</ref> == تاريخ == {{Main|سنڌ جي تاريخ}} ===قبل از تاريخي دور === (تقريباً 7000 ق.م. کان 3000 ق.م.) سنڌو ماٿر واري علائقي (Greater Indus Region) ۾ انساني آبادي جا سڀ کان پراڻا آثار تقريباً 7000 قبل مسيح جا ملن ٿا، خاص طور تي [[مھرڳڙھ]] مان. جيڪو جيڪو اڄ بلوچستان ۾ واقع آهي، قديم دور ۾ سنڌو ماٿر جي تهذيبي دائري ۾ شامل هو، ۽ سنڌ جي تهذيبي اثرن جو اولين مرڪز سمجهيو وڃي ٿو<ref>UNESCO World Heritage Centre – Mehrgarh (Tentative List)</ref><ref>Dani, A.H., History of Pakistan, Vol. I, Oxford University Press</ref>. ===سنڌو تهذيب جو دور === (تقريباً 3000 ق.م. کان 1700 ق.م.) تقريباً 3000 ق.م. ۾ سنڌو تهذيب پنهنجي پختي شهري شڪل اختيار ڪئي، جنهن جا وڏا مرڪز موهن جو دڙو ۽ هڙاپا هئا<ref>Kenoyer, Jonathan Mark, Ancient Cities of the Indus Valley Civilization, Oxford, 1998</ref><ref>Britannica, entry: Indus Valley Civilization</ref>. [[فائل:IVC Map.png|thumb|150px|کاٻو|[[وادي سنڌ جي تهذيب|سنڌو تهذيب]] جا نمايان شهر]] [[فائل:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|thumb|100px|کاٻو|[[موهن جو دڙو|موهن جي دڙي]] مان مليل ڪنگ پريسٽ جو مجسمو]] [[فائل:Mohenjodaro Sindh.jpeg|thumb|[[موهن جو دڙو|موهن دڙي]] جا آثار]] سنڌو تهذيب جي آبادي بابت جديد آثار قديمه جي تحقيق موجب مجموعي آبادي 4 کان 5 لک جي وچ ۾ هئي، جيڪا ان دور لاءِ انتهائي وڏي هئي<ref>Possehl, Gregory L., The Indus Civilization, Chapter on Demography</ref><ref>Wright, Rita P., The Ancient Indus, Cambridge University Press, 2010</ref>. سنڌو تهذيب جا شهر: گرڊ سسٽم تحت رٿيل؛ ڍڪيل نيڪالي نظام؛ پڪين سرن جا گهر؛ ۽ عوامي غسل خانن تي مشتمل هئا<ref>Marshall, Sir John, Mohenjo-daro and the Indus Civilization, 1931</ref><ref>UNESCO – Mohenjo-daro World Heritage Site</ref>. سنڌو تهذيب پنهنجي عظمت ۾ قديم مصري ۽ ميسوپوٽيميا تهذيبن جي برابر هئي. موهن جو دڙو، هڙاپا ۽ [[ڪوٽڏجي|ڪوٽ ڏيجي]] جهڙا شهر اعليٰ شهري منصوبابندي، پڪين سرن جي عمارتن، ڍڪيل نيڪالي نظام، عوامي غسل خانن ۽ منظم رستن جي شاهدي ڏين ٿا. [[بلوچستان]] خشڪ هجڻ ڪري اتي جي رهواسين کي مشڪلاتون پيدا ٿيون، جتان ڪيترائي ماڻهو ڪوٽ ڏجي جي علائقن طرف ھجرت ڪري آيا. پنهنجي دور ۾ ڪوٽ ڏجي وارو علائقو شهري علائقن جو مثال هو<ref>Britannica, entry: Kot Diji Culture</ref><ref>Dani, A.H., History of Pakistan, Vol. I (OUP)</ref><ref>Wright, Rita P., The Ancient Indus, Cambridge University Press</ref><ref>Possehl, Gregory L., The Indus Civilization, AltaMira Press</ref>. ان کان سواءِ [[موهن جو دڙو]] ۽ [[هڙاپا]] پڻ انساني زندگي لاءِ شهڪار شهر هئا. هتي ماڻهو کي [[فنون لطيفہ]] تي عبور حاصل هو، ۽ هنن پنهنجي [[سنڌو لکت| لکت]] جو نظام تيار ڪيو، جيڪو اڄ تائين مڪمل طور پڙهي نه سگهيو آهي<ref>Parpola, Asko, Deciphering the Indus Script</ref><ref>Britannica, entry: Indus Script</ref>. اتي موجود ترتيب سان جوڙهيل شهر، پڪين سرن سان عام ماڻهن جا گھر، رستا، عوامي غسل خانا، ۽ ڍڪيل نيڪالي جو نظام ان شهر جي عظمت جو داستان آهي<ref>{{cite web |url= http://whc.unesco.org/en/list/138 |title=Archaeological Ruins at Moanjodaro|author= |date= |work= The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) website |publisher= |accessdate=September 6, 2014}}</ref><ref>Suhail Zaheer Lari, ''An Illustrated History of Sindh'' (1994, Karachi) p. 16, 17</ref>. هي تهذيب تقريباً 1700 ق.م. ۾ اوچتي تباهي جو شڪار ٿي، جنهن جا امڪاني سبب قدرتي آفتون يا زلزلا سمجهيا وڃن ٿا<ref>Edwin Bryant (2001). The Quest for the Origins of Vedic Culture. pp. 159–60.</ref>. ===ابتدائي تاريخي ۽ ويدڪ دور=== (1700 ق.م. کان 600 ق.م.) قديم شهر رورڪا، جنهن کي هاڻ روهڙي يا اروڙ چيو وڃي ٿو، [[سئوويرا بادشاهت]](Sauvīra) جي گادي جو هنڌ هو. سئوويرا هڪ قدرتي-تاريخي بادشاهت هئي<ref>Derryl N. MacLean, Religion and Society in Arab Sind, p.63</ref><ref>Raychaudhuri, Political History of Ancient India</ref>. جنهن جو ذڪر شروعاتي ٻڌ ڌرم جي ادب ۾ مُک واپاري مرڪز طور ٿيل آهي<ref>Derryl N. MacLean (1989)، [https://books.google.com/books?id=xxAVAAAAIAAJ&pg=PA63 ''Religion and Society in Arab Sind''], ص.63</ref>. رگويد واري زماني ۾ سنڌ کي سپت سنڌو سڏيو ويندو هو. “سپت سنڌو” مان مراد سنڌو ۽ ان سان لاڳاپيل اهم نديون هيون. ان مان مکيه نديون شتدرو ([[ستلج]])، پرشڻي ([[راوي]])، اسڪني ([[چناب]])، وتستا ([[جهلم]])، ارجڪئا ([[بياس ندي|بياس]])، ۽ [[سنڌوندي|سنڌو ندي]] وهندڙ هيون. ھڪ لفظ سوما کي ندي سمجھي سپت سنڌو جو مطلب ست نديون سمجھيو ويو پر علمن ان کي علائقي جو نالو يا ڏند ڪٿائي ندي سمجھن ٿا. [[مھاڀارت]] ۾ سنڌ جو ذڪر [[هندوستان جا نالا|ڀارت ورشا]] جي حصي طور ملي ٿو. ===اڪئمني (فارسي) دور=== (600 ق.م. کان 400 ق.م.) سنڌ 519 ق.م. ۾ فارسي اڪئمنيڊ شهنشاهت جو باقاعده حصو بڻجي. دارا اعظم (اول) سنڌ فتح ڪري ان کي پنهنجي سلطنت جي ھندش جي نالي سان 29هين ساتراپي (ولايت) قرار ڏنو. فارسي دور ۾ سنڌ مان فوجي ڀرتيون ڪيون ويون، ۽ سنڌي سپاهي ايراني لشڪر جو حصو بڻجي يونان خلاف ٿيندڙ فارسي–يوناني جنگين ۾ شامل ٿيا<ref>Briant, Pierre, From Cyrus to Alexander</ref><ref>Herodotus, Book III, Satrapy List</ref><ref name = " سيلاني "/>. اعظم (اول) جي فتح کان پوءِ سنڌ ۾ فارسي منتظمين، فوجي ۽ واپاري اچڻ لڳا، جنهن سبب ايراني اثر وڌي ويو. بعد وارن ايراني ۽ مقامي روايتن ۾ بهمن بن اسفنديار سان منسوب ڪجهه شهرن جو ذڪر ملي ٿو، پر جديد تاريخي تحقيق موجب اهي بيان اسطوري آهن ۽ اڪئمنيڊ دور سان سڌي طرح ثابت ناهن<ref>Behistun Inscription</ref><ref>Dani, A.H., History of Pakistan, Vol. I</ref><ref>Briant, From Cyrus to Alexander</ref><ref>Herodotus, Histories, Book III</ref><ref>Bosworth, The Persian Empire</ref><ref>Yarshater, Iranian National History</ref><ref>Encyclopaedia Iranica – Bahman</ref>. فردوسي جي شاهنامي جهڙين ايراني رزميه روايتن موجب، هند، سنڌ ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪجهه راجا ايران جي بالادستي مڃيندا ۽ خراج ادا ڪندا هئا؛ بهرحال، جديد تاريخي تحقيق موجب اهي بيان ڪنھن تاريخي دستاويز جو نه پر ادبي ۽ رزميه روايتن جو حصو آهن. ايراني اڪئمنيڊ سلطنت جي اوڀر وارن علائقن، جن ۾ سنڌ (ھندش) پڻ شامل هئي، جا نالا اسان تائين يوناني مؤرخن، خاص طور هيروڊوٽس، وسيلي پهتا آهن. انهن علائقن ۾ ساڪا، ماڪا (مڪران)، ستگيدائي، گنداروئي (گندھارا)، داديڪائي ۽ پڪٽائي جهڙا قبيلائي ۽ علائقائي نالا شامل هئا. دارا اعظم (اول) جي دور ۾ سنڌ مان پڻ سپاهي ايراني فوج ۾ ڀرتي ڪيا ويا. بعد ۾، جڏهن خشايارشا يونان خلاف مهم هلائي، تڏهن ايراني لشڪر ۾ هندستاني ۽ سنڌي سپاهي به شامل هئا؛ ڀيرومل مهرچند آڏواڻي مطابق ايرانين جنگ ۾ ھاٿين جو پڻ استعمال ڪيو<ref name="سيلاني "> [ ڪتاب: سنڌ گهمندڙ سيلاني، سنڌي ادبي بورڊ] </ref>. 400 بهرحال، جديد تاريخي ذريعن موجب انهن جنگين ۾ سنڌي هاٿين جي استعمال بابت ڪو مستند ثبوت موجود ناهي<ref>Dani, A.H., History of Pakistan, Vol. I</ref><ref>Cambridge History of Iran, Vol. II</ref><ref>Pierre Briant, From Cyrus to Alexander</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Achaemenid Empire”</ref><ref>Herodotus, Histories, Book III & VII</ref>. ===يوناني ۽ سلوقي دور=== (400 ق.م. کان 305 ق.م.) 327 کان 325 قبل مسيح جي وچ ۾ يوناني فاتح سڪندر اعظم سنڌو وادي ۽ ان سان لاڳاپيل علائقن ۾ داخل ٿيو<ref>Arrian, Anabasis of Alexander, Books IV–VI </ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Alexander the Great”</ref>. سڪندر جي وفات کان پوءِ سنڌ ۽ اتر اولهه هندستان ڪجهه عرصي لاءِ سلوقي سلطنت جي سياسي اثر هيٺ رهيا <ref>Cambridge History of Iran</ref> <ref>Britannica, “Seleucid Empire”</ref>. ===موريا سلطنت جو دور=== (305 ق.م. کان 185 ق.م.) 305 قبل مسيح ۾ چندر گپت موريا، سلوقس نيڪيٽر سان معاهدي کان پوءِ، سنڌ کي موريا شهنشاهت ۾ شامل ڪيو<ref>Britannica, “Chandragupta Maurya”</ref><ref>Justin, Epitome of Pompeius Trogus</ref><ref>Strabo, Geography</ref>. موريا دور، خاص طور اشوڪا جي حڪومت دوران، سنڌ ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ ٻڌ ڌرم کي وڏي هٿي ملي ۽ ان جي تبليغ ٿي<ref>Romila Thapar, Ashoka and the Decline of the Mauryas</ref><ref>Ashokan Rock Edicts</ref>. 185 قبل مسيح ۾ موريا حڪومت جو خاتمو تڏهن ٿيو جڏهن ان جي آخري حڪمران برهدرتھ کي پُشيمتر سنگا هٿان قتل ڪيو ويو ۽ سنگا شهنشاهت قائم ٿي<ref>Encyclopaedia Britannica, “Sunga dynasty”</ref><ref>Romila Thapar, The Mauryas Revisited</ref><ref>R. C. Majumdar, Ancient India</ref>. ===هند-يوناني ۽ باختري دور=== (185 ق.م. کان 130 ق.م.) مورين جي زوال کان پوءِ اتر اولهه هندستان ۾ يوناني اثر ٻيهر وڌيو. هن دور ۾ ڊيمٽرس اول جي قيادت هيٺ يوناني–باختري حڪمرانن تقريباً 200–180 قبل مسيح جي وچ ۾ گندھارا، پنجاب ۽ ڀرپاسي وارن علائقن تي قبضو ڪيو. سنڌ بابت، خاص طور اترين حصن ۾، هند–يوناني اثر جا آثار ملن ٿا؛ بهرحال، سڄي سنڌ تي سندن سڌي ۽ مستقل حڪومت بابت جديد تحقيق ۾ اختلاف موجود آهي<ref>Dani, History of Pakistan, Vol. I</ref><ref>Bopearachchi, Monnaies Gréco-Bactriennes</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Demetrius I”</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Indo-Greek Kingdoms”</ref><ref>A. K. Narain, The Indo-Greeks</ref>. ميناندر (ميلندا) جهڙا حڪمران به هن دور ۾ ٿيا. ===سڪوتي (اندو-سٿين) دور=== (2 صدي ق.م.) ٻي صدي قبل مسيح ۾ هند–يوناني علائقن ۾ ساڪا (سڪوتي) قبيلن جي حڪمراني قائم ٿي، جنهن سان هند–يوناني اقتدار جو خاتمو ٿيو. ساڪا حڪمرانن سنڌ، پنجاب، راجستان ۽ اولهه هندستان جي وسيع علائقن تي حڪومت ڪئي، ۽ جديد تاريخنويسي ۾ هن دور کي اندس–سڪوتي (Indo-Scythian) دور سڏيو وڃي ٿو<ref>R. C. Majumdar, Ancient India</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Indo-Scythian”</ref><ref>A. K. Narain, The Indo-Greeks</ref>. ===ڪوشان سلطنت=== (1 صدي عيسوي کان 3 صدي عيسوي) پهرين صدي عيسوي ۾ سنڌ [[ڪوشان ايمپائر]] جي قبضي هيٺ آئي. سنڌ, گندھارا ۽ اتر هندستان تي انھن جي حڪومت قائم ٿي<ref>Encyclopaedia Britannica, “Kushan Dynasty”</ref><ref>Cambridge History of India</ref>. [[ڪنشڪ]] جي حڪمراني دوران ٻڌ ڌرم کي وڏي سرپرستي ملي ۽ ڪيترائي مذهبي مرڪز قائم ڪيا ويا. هن دور ۾ ڪجهه قبيلن، جن ۾ آهير پڻ شامل هئا<ref name="Beames1970">{{cite book|author=John Beames|title=A comparative grammar of the modern Aryan languages of India: to wit, Hindi, Panjabi, Sindhi, Gujarati, Marathi, Oriya and Bengali |url=https://books.google.com/books?id=wIddAAAAIAAJ|accessdate=22 March 2011|year=1970|publisher=Munshiram Manoharlal}}</ref>، سنڌ ۾ موجود هئا. ٽين صدي عيسوي جي وچ ڌاري ڪوشان سلطنت جي زوال کان پوءِ سنڌ ساساني شهنشاهت جي سياسي اثر هيٺ اچي وئي<ref>which began about 127 CE. "Falk 2001, pp. 121–136", Falk (2001), pp. 121–136, Falk, Harry (2004), ص. 167–176 and Hill (2009), ص. 29, 33, 368–371.</ref> ===ساساني (فارسي) دور=== (3 صدي عيسوي) ڪوشان سلطنت جي زوال کان پوءِ، ٽين صدي عيسوي جي وچ ڌاري سنڌ ساساني شهنشاهت جي سياسي بالادستي هيٺ اچي وئي. ساساني حڪمرانن سنڌ کي سڌي صوبي بدران اوڀر سرحدي علائقي طور سنڀاليو، جتي مقامي حڪمران برقرار رهيا پر فارسي اقتدار کي خراج ادا ڪندا هئا. سنڌ هن دور ۾ ايران ۽ هندستان جي وچ ۾ واپاري دروازي جي حيثيت رکي ٿي. پنجين صدي عيسوي ۾ هيفتالي حملن سبب ساساني اثر ڪمزور ٿيو، جنهن کان پوءِ سنڌ ۾ مقامي گهراڻن جي حڪمراني جو آغاز ٿيو<ref>Encyclopaedia Iranica</ref><ref>Romila Thapar, Early India</ref><ref>. O. Skjærvø, Sasanian Coins in the Indus Region</ref><ref>Dani, History of Pakistan</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, Hephthalites</ref>. ===گپتا گھراڻي جو دؤر=== (4 صدي عيسوي کان 478ع تائين) ساساني اثر جي ڪمزور ٿيڻ کان پوءِ سنڌ ڪجهه عرصي لاءِ گپتا سلطنت جي سياسي اثر هيٺ آئي. پنجين صدي عيسوي جي آخر ۾ هيفتالي (سفيد هڻ) قبيلن جي حملن سبب گپتا اقتدار اتر اولهه هندستان مان ختم ٿيڻ لڳو. ان کان پوءِ سنڌ ۾ مقامي حڪمرانن جو دور شروع ٿيو، جيڪو روايتي طور راءِ گهراڻي سان منسوب ڪيو وڃي ٿو. ڪجهه وقت لاءِ اتر هندستان جي حڪمران شهنشاهه هرشاوردن جو سنڌ تي سياسي اثر پڻ ذڪر هيٺ اچي ٿو، پر سڌي صوبائي حڪومت جا پڪا ثبوت موجود ناهن<ref>Romila Thapar, Early India</ref><ref>R. C. Majumdar, Ancient India</ref>. ==== قديم سنڌ جون مشهور سياسي شخصيتون ==== قديم سنڌ جي سياسي تاريخ ۾ مقامي حڪمرانن، ايراني ۽ مقدونيائي فاتحن، موريا شهنشاهن ۽ وچ ايشيائي قبيلائي سلطنتن جو اهم ڪردار رهيو. رائي گهراڻي کان اڳ سنڌو ماٿري مختلف دورن ۾ مقامي راجائن، اخيميني، مقدونيائي، سليوسي، موريا، سڪا، پارتھين، ڪوشان ۽ اڇن هنن جي سياسي اثر هيٺ رهي. انهن حڪمرانن ۽ قبيلائي قوتن جو ذڪر گهڻو ڪري يوناني، ايراني، هندستاني ۽ بعد وارن تاريخي ذريعن ۾ ملي ٿو. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%; text-align:center;" |+ رائي گهراڻي کان اڳ سنڌ سان لاڳاپيل قديم حڪمران ۽ سياسي قوتون ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | شخصيت / قوت ! style="background:#99CCFF;" | درجو ! style="background:#99CCFF;" | سياسي سڃاڻپ ! style="background:#99CCFF;" | سنڌ سان لاڳاپو ! style="background:#99CCFF;" | مختصر تعارف |- | 1 | [[ميوسيڪانس|راجا ميوسيڪانس]] (Musicanus) | مقامي حڪمران | سنڌو ماٿري جو راجا | هيٺين سنڌ / سنڌو درياهه جو علائقو | يوناني ذريعن موجب ميوسيڪانس سنڌو ماٿري جو هڪ خودمختيار مقامي حڪمران هو، جنهن سڪندر اعظم جي آمد وقت پنهنجي سياسي حيثيت برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 2 | [[راجا سامبس]] (Sambus) | مقامي حڪمران | اتر سنڌ جو سردار | اتر سنڌ | سامبس قديم سنڌ جو هڪ مقامي حڪمران يا سردار هو، جنهن جو ذڪر مقدونيائي لشڪر جي سنڌ ۾ اچڻ واري دور سان لاڳاپيل بيانن ۾ ملي ٿو. |- | 3 | [[راجا آڪسيڪانس|راجا آڪسِي ڪانس]] (Oxycanus) | مقامي حڪمران | سنڌو ڪناري جو حڪمران | سنڌو درياهه جو علائقو | آڪسيڪانس سنڌو درياهه جي ڀرپاسي آباد علائقي جو مقامي حڪمران هو، جنهن بابت يوناني تاريخدانن سڪندر اعظم جي سنڌي مهم جي حوالي سان ذڪر ڪيو آهي. |- | 4 | [[سوفيٿس]] يا سوفيٽس | مقامي حڪمران | منظم مقامي رياست جو حڪمران | قديم سنڌ / اتر اولهه هندستاني علائقو | سوفيٿس کي قديم ذريعن ۾ هڪ منظم، طاقتور ۽ فوجي لحاظ کان مضبوط حڪمران طور بيان ڪيو ويو آهي، جنهن وٽ انتظامي ۽ فوجي ڍانچو موجود هو. |- | 5 | [[دارا اعظم|دارا اوّل]] | غير ملڪي حڪمران | [[اخيميني سلطنت]] جو شهنشاهه | هندوش / سنڌو ماٿري | دارا اوّل اخيميني ايران جو شهنشاهه هو، جنهن سنڌو ماٿري جي ڪجهه حصن کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪيو ۽ انهن علائقن کي اخيميني انتظامي نظام جو حصو بڻايو. |- | 6 | [[سڪندر اعظم]] | غير ملڪي فاتح | [[مقدونيائي سلطنت]] | سنڌو درياهه ۽ هيٺين سنڌ | سڪندر اعظم 326 ق.م ۾ سنڌو ماٿري ۾ داخل ٿيو ۽ هتان جي مختلف مقامي حڪمرانن سان جنگيون، معاهدا ۽ سياسي رابطا ڪيا. |- | 7 | [[سليوڪس اوّل نيڪيٽر]] | غير ملڪي حڪمران | [[سليوسي سلطنت]] | سنڌ ۽ اتر اولهه هندستان جا سرحدي علائقا | سليوڪس اوّل سڪندر اعظم جي جانشينن مان هو، جنهن سنڌ ۽ ڀرپاسي وارن علائقن تي سياسي دعويٰ ڪئي، پر بعد ۾ موريا سلطنت سان معاهدي ذريعي سرحدي بندوبست ٿيو. |- | 8 | [[چندرگپت موريا]] | سلطنتي حڪمران | [[موريا سلطنت]] | سنڌ سميت اتر هندستان | چندرگپت موريا اتر هندستان ۾ هڪ مضبوط مرڪزي سلطنت قائم ڪئي، جنهن جي سياسي اثر هيٺ سنڌ جا علائقا به آيا. |- | 9 | [[اشوڪ اعظم]] | سلطنتي حڪمران | موريا سلطنت | سنڌو ماٿري جا علائقا | اشوڪ اعظم موريا سلطنت جو مشهور شهنشاهه هو، جنهن بدھ مت جي سرپرستي ڪئي ۽ سلطنت جي مختلف علائقن ۾ اخلاقي، انتظامي ۽ مذهبي پاليسيون نافذ ڪيون. |- | 10 | [[سڪا]] / [[اسڪٿي]] | قبائلي / سلطنتي قوت | وچ ايشيائي قبيلائي حڪمران | سنڌ ۽ ڀرپاسي وارا علائقا | سڪا يا اسڪٿي وچ ايشيا مان آيل قبيلائي قوتون هيون، جن اتر اولهه هندستان ۽ سنڌ جي سياسي تاريخ تي اثر وڌو. |- | 11 | [[پارٿين]] / [[پھلاوا]] | قبائلي / سلطنتي قوت | ايراني نسل جي سياسي قوت | سنڌ ۽ اتر اولهه هندستان | پارتھين يا پھلاوا ايراني نسل سان لاڳاپيل حڪمران هئا، جن مختلف دورن ۾ سنڌ ۽ ڀرپاسي وارن علائقن تي سياسي اثر قائم رکيو. |- | 12 | [[ڪوشان]] | سلطنتي قوت | وچ ايشيائي سلطنت | سنڌو ماٿري ۽ اتر اولهه هندستان | ڪوشان سلطنت واپار، سڪن، بدھ مت ۽ بين العلاقائي رابطن لاءِ مشهور هئي. ان جو اثر سنڌو ماٿري تائين پکڙيل هو. |- | 13 | [[اڇا ھن]] | قبائلي / حملي آور قوت | وچ ايشيائي خانه بدوش | سنڌ ۽ ڏکڻ ايشيا جا علائقا | اڇا هن وچ ايشيا جا خانه بدوش حملي آور هئا، جن ڏکڻ ايشيا جي سياسي ڍانچي تي اثر وڌو ۽ سنڌ سميت ڪيترن علائقن ۾ سياسي بيچيني پيدا ڪئي. |} === راء گھراڻي جو دؤر=== {{Main|راءِ گهراڻو}} ''(تقريباً 478ع – 632ع)'' پنجين صدي عيسوي جي آخر ڌاري سنڌ ۾ مقامي حڪمراني جي هڪ نئين مرحلي جو آغاز ٿيو، جنهن کي تاريخ ۾ '''راءِ گهراڻي''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. راءِ گهراڻو سنڌ جو پهريون چڱيءَ طرح دستاويزي مقامي حڪمران گهراڻو سمجهيو وڃي ٿو، جنهن ساساني، ڪوشاني ۽ ٻين خارجي سياسي اثرن جي خاتمي کان پوءِ سنڌ ۾ هڪ مضبوط ۽ خودمختيار رياست قائم ڪئي. هن گهراڻي جي گاديءَ جو هنڌ [[اروڙ]] (الور) هو، جيڪو ان دور ۾ سنڌ جو اهم سياسي، فوجي ۽ واپاري مرڪز هو. راءِ گهراڻي بابت بنيادي معلومات ''[[چچ نامو]]''، عرب مؤرخن جي بيانن ۽ بعد وارن تاريخي ماخذن مان ملي ٿي. انهن ذريعن موجب راءِ حڪمرانن جي اقتدار هيٺ سنڌ جي حدن ۾ موجوده سنڌ سان گڏ [[مڪران]]، [[سيوستان]] (سيهوڻ)، [[ملتان]] ۽ اتر اولهه وارا ڪجهه سرحدي علائقا پڻ شامل هئا. ان دور ۾ سنڌ ڏکڻ ايشيا، ايران ۽ وچ ايشيا جي وچ ۾ واپار جو اهم مرڪز هئي، جنهن سبب رياست کي اقتصادي استحڪام حاصل رهيو. راءِ گهراڻي جي دور ۾ انتظامي ڍانچي، فوجي تنظيم، زميني محصولن ۽ واپاري رستن تي خاص ڌيان ڏنو ويو. عرب مؤرخن جي بيانن موجب سنڌ هڪ خوشحال ۽ منظم سلطنت هئي، جتي زراعت، واپار ۽ دريائي آمدرفت معاشي زندگي جا اهم بنياد هئا. راءِ حڪمرانن جي دور ۾ مختلف مذهبي برادرين، خاص طور ٻڌ ڌرم ۽ هندومت جي پوئلڳن، کي پنهنجن مذهبي معاملن ۾ خاصي آزادي حاصل هئي. 632ع ۾ [[راء سھاسي ٻيون|راءِ ساهسي ٻيو]] جي وفات کان پوءِ راءِ گهراڻي جو خاتمو ٿيو. ان کان پوءِ سندس درٻار جي برهمڻ وزير [[چچ]] اقتدار حاصل ڪري [[برهمڻ گهراڻو]] قائم ڪيو، جنهن سان سنڌ جي سياسي تاريخ جي هڪ نئين دور جي شروعات ٿي. ====راءِ گهراڻي جا حڪمران==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:95%;" |+ راءِ گهراڻي جا حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | ترتيب ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | اندازي مطابق دورِ حڪومت ! style="background:#99CCFF;" | اهم خصوصيتون |- | 1 | [[راء ديواجي|راءِ ڏيوَاجي]] | تقريباً 489ع کان اڳ | راءِ گهراڻي جو باني حڪمران؛ سنڌ ۾ منظم سياسي اقتدار جو بنياد وڌائيندڙ |- | 2 | [[راء سھارس پھريون|راءِ ساهيرس اوّل]] | 489ع – 510ع | سلطنت جي توسيع ۽ انتظامي استحڪام |- | 3 | [[راء سھاسي پھريون|راءِ ساهسي اوّل]] | 510ع – 524ع | امن، واپار ۽ فوجي تنظيم جي مضبوطي |- | 4 |[[راء سھارس ٻيون|راءِ ساهيرس ٻيو]] | 524ع – 600ع | راءِ گهراڻي جو سڀ کان طاقتور حڪمران؛ سياسي ۽ فوجي عروج جو دور |- | 5 | [[راء سھاسي ٻيون|راءِ ساهسي ٻيو]] | 600ع – 632ع | راءِ گهراڻي جو آخري حڪمران؛ سندس وفات کان پوءِ برهمڻ گهراڻي جو آغاز ٿيو |} ==== راءِ سلطنت جي سياسي ۽ انتظامي بناوت ==== {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |+ راءِ دور جي رياست جون اهم خصوصيتون ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | تفصيل |- | گاديءَ جو هنڌ | [[اروڙ]] (الور) |- | حڪومتي نوعيت | موروثي بادشاهت |- | اهم علائقا | سنڌ، سيوستان، ملتان، مڪران ۽ سرحدي علائقا |- | معيشت | زراعت، دريائي واپار، زميني محصول |- | فوج | منظم مقامي فوج ۽ سرحدي دفاعي نظام |- | مذهب | هندومت ۽ ٻڌ ڌرم جي گڏيل موجودگي |- | واپار | هندستان، ايران ۽ وچ ايشيا سان واپاري رابطا |- | جانشين رياست | [[برهمڻ گهراڻو]] |} ==== تاريخي اهميت ==== راءِ گهراڻي کي سنڌ جي قديم تاريخ ۾ هڪ عبوري ۽ بنيادي اهميت وارو دور سمجهيو وڃي ٿو. هي دور هڪ طرف قديم هند-ايراني ۽ ڪوشاني سياسي روايتن جي پڄاڻي جي نمائندگي ڪري ٿو، جڏهن ته ٻي طرف سنڌ جي مقامي رياستي سڃاڻپ جي مضبوط ٿيڻ جو آغاز پڻ سمجهيو وڃي ٿو. راءِ حڪمرانن جي دور ۾ سنڌ هڪ منظم سياسي وحدت طور سامهون آئي، جنهن جي انتظامي ۽ فوجي ڍانچي تي بعد ۾ [[برهمڻ گهراڻو]] ۽ پوءِ عرب دور جي حڪمراني جا ڪيترائي عنصر قائم رهيا. ===برهمڻ گهراڻي جو دور=== {{Main|برهمڻ گهراڻو}} ''(632ع – 712ع)'' [[راءِ گهراڻو|راءِ گهراڻي]] جي خاتمي کان پوءِ سنڌ جي تاريخ ۾ هڪ نئون سياسي دور شروع ٿيو، جيڪو '''برهمڻ گهراڻي''' يا '''چچ گهراڻي''' جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. هن گهراڻي جو بنياد [[راجا چچ|چچ برهمڻ]] وڌو، جيڪو اصل ۾ راءِ ساهسي ٻئي جي درٻار ۾ هڪ برهمڻ وزير ۽ منتظم هو. راءِ ساهسي ٻئي جي وفات کان پوءِ چچ اقتدار حاصل ڪيو ۽ سنڌ ۾ هڪ نئين مقامي بادشاهت قائم ڪئي.<ref>{{cite book |title=The Chachnamah: An Ancient History of Sind |translator=Mirza Kalichbeg Fredunbeg |year=1900}}</ref><ref>{{cite book |last=MacLean |first=Derryl N. |title=Religion and Society in Arab Sind |publisher=Brill |year=1989}}</ref> برهمڻ گهراڻي جو گاديءَ جو هنڌ [[اروڙ]] (الور) رهيو، جيڪو ان دور ۾ سنڌ جو اهم سياسي، فوجي ۽ واپاري مرڪز هو. عرب، فارسي ۽ مقامي تاريخي ماخذن موجب هن دور ۾ سنڌ جون حدون اتر ۾ [[ملتان]] تائين، اولهه ۾ [[مڪران]] تائين ۽ ڏکڻ ۾ [[رڻ ڪڇ]] جي علائقن تائين پکڙيل هيون.<ref>{{cite book |last=Wink |first=André |title=Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World |publisher=Brill |year=1991}}</ref><ref>{{cite book |last=Dani |first=A. H. |title=History of Pakistan, Volume I |publisher=Oxford University Press}}</ref> برهمڻ گهراڻي جي دور ۾ سنڌ هڪ منظم ۽ خوشحال رياست طور موجود هئي، جتي زراعت، دريائي واپار، بندرگاهي سرگرميون ۽ زميني محصول رياست جي آمدني جا اهم ذريعا هئا. [[ديبل]]، [[نيرون ڪوٽ]]، [[سيوستان]] ۽ [[برهمڻ آباد]] جهڙا شهر واپار ۽ انتظام جا اهم مرڪز هئا. عرب مؤرخن جي بيانن موجب سنڌ هندستان، ايران، عربستان ۽ وچ ايشيا جي وچ ۾ واپاري رابطن جو اهم دروازو هئي.<ref>{{cite book |last=Asif |first=Manan Ahmed |title=A Book of Conquest: The Chachnama and Muslim Origins in South Asia |publisher=Harvard University Press |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |title=The Chachnamah: An Ancient History of Sind |translator=Mirza Kalichbeg Fredunbeg |year=1900}}</ref> ==== چچ برهمڻ جو اقتدار ==== [[راجا چچ|چچ برهمڻ]] اصل ۾ راءِ ساهسي ٻئي جي درٻار جو اعليٰ عملدار هو. ''چچ نامي'' موجب راءِ ساهسي جي وفات کان پوءِ چچ راڻي سوهندي سان شادي ڪئي ۽ اقتدار سنڀاليو. بعد ۾ هن مخالف دعويدارن کي شڪست ڏئي پنهنجي حڪومت کي مستحڪم ڪيو. چچ سنڌ جي سرحدن کي وڌايو ۽ ڪيترن ئي سرحدي علائقن تي سياسي اثر قائم ڪيو.<ref>{{cite book |title=The Chachnamah: An Ancient History of Sind |translator=Mirza Kalichbeg Fredunbeg |year=1900}}</ref><ref>{{cite book |last=Wink |first=André |title=Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World |publisher=Brill |year=1991}}</ref> تاريخي روايتن موجب چچ نه رڳو سنڌ جي مرڪزي علائقن تي پنهنجو اقتدار مضبوط ڪيو، پر مڪران، سيوستان ۽ اترين علائقن ۾ پڻ مهمون هلائيون. سندس دور ۾ سنڌ هڪ مضبوط مقامي بادشاهت طور اڀري آئي، جنهن جو سياسي اثر سنڌو ماٿريءَ جي وڏي حصي تائين پکڙيل هو.<ref>{{cite book |last=MacLean |first=Derryl N. |title=Religion and Society in Arab Sind |publisher=Brill |year=1989}}</ref> ==== برهمڻ گهراڻي جا حڪمران ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:95%;" |+ برهمڻ گهراڻي جا حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | دورِ حڪومت ! style="background:#99CCFF;" | اهم خصوصيتون |- | 1 | [[راجا چچ|چچ برهمڻ]] | 632ع – 671ع | برهمڻ گهراڻي جو باني؛ راءِ گهراڻي کان پوءِ اقتدار سنڀالي سنڌ کي سياسي طور متحد ڪيو |- | 2 | [[راجا چندر|راجا چندر]] | 671ع – 679ع | چچ جو ڀاءُ؛ حڪومت جي استحڪام ۽ انتظامي تسلسل برقرار رکيو |- | 3 | [[راجا ڏاهر|راجا ڏاهر]] | 679ع – 712ع | برهمڻ گهراڻي جو آخري حڪمران؛ عرب حملي خلاف مزاحمت لاءِ مشهور |} <ref>{{cite book |title=The Chachnamah: An Ancient History of Sind |translator=Mirza Kalichbeg Fredunbeg |year=1900}}</ref> ==== راجا ڏاهر جو دور ==== [[راجا ڏاهر]] برهمڻ گهراڻي جو آخري ۽ سڀ کان مشهور حڪمران هو. هن پنهنجي والد [[راجا چچ]] ۽ چاچي [[راجا چندر]] کان پوءِ اقتدار سنڀاليو. سندس دور ۾ سنڌ سياسي طور مضبوط رياست هئي، پر ساڳئي وقت عرب خلافت سان لاڳاپا ڇڪتاڻ جو شڪار ٿيڻ لڳا.<ref>{{cite book |last=MacLean |first=Derryl N. |title=Religion and Society in Arab Sind |publisher=Brill |year=1989}}</ref><ref>{{cite book |last=Asif |first=Manan Ahmed |title=A Book of Conquest |publisher=Harvard University Press |year=2016}}</ref> 711ع–712ع ۾ [[محمد بن قاسم]] جي اڳواڻي ۾ [[اموي خلافت]] جي فوجن سنڌ تي حملو ڪيو. عرب فوجن پهرين [[ديبل]] تي قبضو ڪيو، پوءِ نيرون ڪوٽ، سيوستان ۽ ٻين علائقن ڏانهن وڌيون. آخرڪار [[اروڙ]] جي ويجهو ٿيل جنگ ۾ راجا ڏاهر مارجي ويو، جنهن سان برهمڻ گهراڻي جو خاتمو ٿيو ۽ سنڌ اموي خلافت جي سياسي اثر هيٺ اچي وئي.<ref>{{cite book |last=Asif |first=Manan Ahmed |title=A Book of Conquest: The Chachnama and Muslim Origins in South Asia |publisher=Harvard University Press |year=2016}}</ref><ref>{{cite book |last=Wink |first=André |title=Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World |publisher=Brill |year=1991}}</ref><ref>{{cite book |title=The Chachnamah: An Ancient History of Sind |translator=Mirza Kalichbeg Fredunbeg |year=1900}}</ref> {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" |+ برهمڻ گهراڻي جي رياست جون اهم خصوصيتون ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | تفصيل |- | گاديءَ جو هنڌ | [[اروڙ]] |- | حڪومتي نظام | موروثي بادشاهت |- | حڪمران گهراڻو | برهمڻ (چچ) گهراڻو |- | اهم شهر | اروڙ، ديبل، نيرون ڪوٽ، برهمڻ آباد، سيوستان |- | اهم معاشي بنياد | زراعت، دريائي واپار، بندرگاهون، محصول |- | مذهبي صورتحال | هندومت، ٻڌ ڌرم ۽ مقامي مذهبي روايتون |- | واپاري رابطا | ايران، عربستان، مڪران، هندستان |- | خاتمو | 712ع ۾ اموي خلافت جي فتح کان پوءِ |} ==== تاريخي اهميت ==== برهمڻ گهراڻي جو دور سنڌ جي تاريخ ۾ قديم ۽ اوائلي اسلامي دور جي وچ واري اهم عبوري مرحلي طور ڏٺو وڃي ٿو. هن دور ۾ سنڌ هڪ مضبوط مقامي رياست جي صورت ۾ موجود هئي، جنهن جا سياسي، فوجي ۽ واپاري رابطا ايران، عربستان ۽ هندستان سان قائم هئا. [[چچ نامو]]، جيڪو هن دور بابت بنيادي تاريخي ماخذن مان هڪ آهي، سنڌ جي سياسي ڍانچي، حڪمرانن، فوجي مهمن ۽ عرب-سنڌ لاڳاپن بابت اهم معلومات فراهم ڪري ٿو.<ref>{{cite book |title=Chach Nama |publisher=Brill}}</ref><ref>{{cite book |last=Asif |first=Manan Ahmed |title=A Book of Conquest |publisher=Harvard University Press |year=2016}}</ref> 712ع ۾ برهمڻ گهراڻي جي خاتمي سان سنڌ جي تاريخ ۾ هڪ نئون باب شروع ٿيو، جنهن سان عرب-اسلامي سياسي ۽ ثقافتي اثرن جو دور آغاز ٿيو. ان ڪري برهمڻ گهراڻي کي قديم سنڌ جي آخري وڏي مقامي بادشاهت طور پڻ ڏٺو وڃي ٿو. === عربن جو دور === {{Main|سنڌ تي عربن جي فتح|سنڌ ۾ عرب دور}} ''(712ع کان 11هين صدي عيسوي تائين)'' سنڌ ۾ عربن جو دور 8هين صدي عيسويءَ ۾ [[اموي خلافت]] جي فوجي فتح کان شروع ٿيو ۽ پوءِ اموي، عباسي ۽ هباري حڪمراني جي مرحلن مان گذريو. هن دور ۾ سنڌ پهرين خلافت جي صوبي طور هلي، پوءِ عباسي خلافت جي ڪمزور ٿيڻ سان مقامي عرب نسل جي [[هباري خاندان]] جي نيم خودمختيار حڪومت هيٺ آئي. سنڌ ۾ عرب حڪمراني جا اهم مرڪز [[ديبل]]، [[نيرون ڪوٽ]]، [[برهمڻ آباد]]، [[اروڙ]]، [[منصوره]] ۽ [[ملتان]] هئا. هن دور ۾ سنڌ عرب دنيا، ايران، مڪران، هندستان ۽ هند (महासागर) جي واپاري نيٽ ورڪن سان ڳنڍجي وئي. [[فائل:ManuscriptAbbasid.jpg|thumb|کاٻو|عباسي دور ۾ لکيل هڪ دستاويز]] [[فائل:Arabsumf1.png|thumb|220px|کاٻو|عربن پاران پاڪستان ۽ هندوستان جي علائقن ۾ ڪيل حڪومت]] [[فائل:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|اموين پاران فتح ڪيل سنڌ: {{legend|#a1584e|[[محمد]] جي وقت ڪيل فتحون 622–632}} {{legend|#ef9070|[[خلافت راشده|راشديا خلافت]] دوران ڪيل فتحون ، 632–661}} {{legend|#fad07d|[[خلافت اموي]] دوران فتحون 661–750}}]] ==== فتح کان اڳ اسلامي رابطا ==== سنڌ ۾ اسلام جي شروعات صرف فوجي فتح سان نه ٿي، پر عرب واپارين، ملاحن ۽ ساحلي رابطن وسيلي اسلام سنڌ جي سامونڊي علائقن تائين اڳ ئي پهچي چڪو هو. [[ديبل]] ۽ ٻين بندرگاهن وسيلي سنڌ جا واپاري عربستان، عمان، يمن، بصره ۽ هند महासागर جي ٻين ساحلي علائقن سان لاڳاپيل هئا. جديد مؤرخن موجب سنڌ ۾ اسلام جي اوائلي موجودگيءَ کي ساحلي واپار، ملاح برادرين ۽ عرب-سنڌي تجارتي لاڳاپن جي پسمنظر ۾ سمجهڻ گهرجي.<ref>Richard Eaton, ''The Rise of Islam and the Bengal Frontier''</ref><ref>Romila Thapar, ''Early India''</ref><ref>Hourani, ''Arab Seafaring''</ref> ديبل جي بندرگاهه سان لاڳاپيل باوراجن يا ملاحن بابت ڪجهه روايتن ۾ وڏي پيماني تي اسلام قبول ڪرڻ جو ذڪر ملي ٿو، پر جديد تحقيق ان ڳالهه کي احتياط سان ڏسي ٿي. مؤرخن جي راءِ ۾ ڪجهه ملاحن ۽ واپاري حلقن اسلام قبول ڪيو، پر “گهڻي ڀاڱي سمورن” جي اسلام قبول ڪرڻ واري روايت کي پڪ سان ثابت ٿيل تاريخي حقيقت نٿو چئي سگهجي.<ref>Hourani, ''Arab Seafaring''</ref> ==== محمد بن قاسم جي فتح ==== 711ع ۾ [[اموي خلافت]] جي نوجوان سپهه سالار [[محمد بن قاسم]] سنڌ تي فوجي مهم شروع ڪئي. هن مهم جو تعلق اموي خلافت جي اوڀر واري سرحدي پاليسي، مڪران ۽ سنڌ جي سياسي حالتن، ديبل جي بندرگاهه ۽ عرب-سنڌ لاڳاپن سان هو. محمد بن قاسم پهرين [[ديبل]] تي قبضو ڪيو، جتي منجنيقن جو استعمال روايتي ماخذن ۾ ذڪر هيٺ اچي ٿو. ان کان پوءِ نيرون ڪوٽ، سيوستان، برهمڻ آباد، اروڙ ۽ آخرڪار ملتان تائين عرب فوجي پيش قدمي ٿي.<ref>Al-Baladhuri, ''Futūḥ al-Buldān''</ref><ref>''Chachnama''</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, “Muhammad ibn Qasim”</ref> 712ع ۾ [[راجا ڏاهر]] عرب فوجن سان جنگ ۾ مارجي ويو، جنهن سان [[برهمڻ گهراڻو|برهمڻ گهراڻي]] جي حڪمراني جو خاتمو ٿيو ۽ سنڌ ۾ خلافت جي سياسي اقتدار جو آغاز ٿيو. راجا ڏاهر کي عرب تاريخنويسيءَ ۾ اڪثر منفي يا غير مقبول حڪمران طور پيش ڪيو ويو آهي، پر جديد مؤرخن اهڙن بيانن کي فاتحن جي سياسي بيانيي ۽ فتح نامن جي ادبي روايتن جي تناظر ۾ پڙهڻ تي زور ڏنو آهي.<ref name="Gier">Nicholas F. Gier, ''From Mongols to Mughals: Religious Violence in India 9th–18th Centuries'', Pacific Northwest Regional Meeting, American Academy of Religion, Gonzaga University, May 2006.</ref><ref name="Naik">{{cite book |last=Naik |first=C.D. |title=Buddhism and Dalits: Social Philosophy and Traditions |year=2010 |publisher=Kalpaz Publications |location=Delhi |isbn=978-81-7835-792-8 |page=32}}</ref> فتح کان پوءِ سنڌو ماٿري جا اهم علائقا، خاص طور ديبل، اروڙ، برهمڻ آباد ۽ ملتان، اسلامي حڪمراني هيٺ آيا. عرب جاگرافيائي ۽ تاريخي ماخذن ۾ سنڌ کي اڪثر “سند” سڏيو ويو، جڏهن ته ان کان اوڀر يا اڳتي وارن علائقن لاءِ “هند” جو نالو استعمال ڪيو ويو. ==== انتظامي ۽ شهري تبديليون ==== فتح کان پوءِ سنڌ کي خلافت جي هڪ سرحدي صوبي طور منظم ڪيو ويو. شروعاتي دور ۾ عرب گورنرن فوجي ڇانوڻين، محصولي نظام، امن امان، بندرگاهي واپار ۽ مقامي سردارن سان لاڳاپن کي منظم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. ديبل عرب سامونڊي واپار جو اهم مرڪز رهيو، جڏهن ته ملتان اترين سنڌ ۽ پنجاب سان لاڳاپيل مذهبي، تجارتي ۽ فوجي مرڪز بڻيو. [[منصوره]] عرب دور جو سڀ کان اهم شهر بڻجي اڀريو. روايتن موجب اهو شهر برهمڻ آباد جي علائقي ۾ يا ان جي ويجهو آباد ٿيو ۽ بعد ۾ عباسي ۽ هباري دور ۾ سنڌ جي سياسي، علمي ۽ واپاري زندگي جو مرڪز بڻيو. منصوره مان ڪيترائي عالم، شاعر، فقيه، قاضي ۽ رياضي دان پيدا ٿيا، جن ۾ [[ابو مشعر السندي]]، [[ابو عطا سنڌي]]، ابو راجا سنڌي ۽ [[سند بن علي]] جهڙا نالا ذڪر هيٺ اچن ٿا.<ref>{{cite web |author=Seidensticker, Tilman |url=http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/abu-ata-al-sindi-COM_26286 |title=Abū ʿAṭāʾ al-Sindī – Brill Reference |publisher=Brill Reference |accessdate=2012-08-03}}</ref> [[ابو راجا سنڌي]] ۽ [[سند بن علي]] ابتدائي اسلامي دور ۾ “السندي” نسبت سان سڃاتل شخصيتون آهن. عرب تذڪرن موجب انهن جو تعلق سنڌ سان ڄاڻايو وڃي ٿو ۽ اهي اسلامي علمي، ادبي يا انتظامي حلقن سان وابسته رهيا، پر سندن حياتي بابت تفصيلي ۽ متفقه سوانحي ڄاڻ محدود آهي. ==== عرب دور جي سياسي مرحلن جو خلاصو ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:94%;" |+ سنڌ ۾ عرب حڪمراني جا اهم مرحلا ! style="background:#99CCFF;" | مرحلو ! style="background:#99CCFF;" | لڳ ڀڳ عرصو ! style="background:#99CCFF;" | سياسي حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | اهم مرڪز ! style="background:#99CCFF;" | نمايان خصوصيت |- | اموي دور | 712ع – 750ع | خلافت جو صوبو | ديبل، اروڙ، برهمڻ آباد، ملتان | محمد بن قاسم جي فتح، عرب فوجي ۽ انتظامي نظام جو قيام |- | عباسي دور | 750ع – 9هين صدي | عباسي خلافت جو صوبو | منصوره، ملتان، ديبل | گورنرن جي مقرري، قبائلي ڇڪتاڻ، منصوره جي اهميت |- | هباري دور | 9هين صدي – 11هين صدي | نيم خودمختيار عرب امارت | منصوره | خلافت جي رسمي اطاعت، عملي خودمختياري، مقامي عرب حڪومت |- | غزنوي مداخلت | 11هين صدي | غزنوي اثر | منصوره، ملتان | محمود غزنوي جا حملا ۽ هباري طاقت جو خاتمو |} ==== اموي دور جا گورنر ==== اموي فتح کان پوءِ سنڌ ۾ گورنرن جي مقرري عراق جي والي ۽ خلافت جي مرڪزي اختيار سان لاڳاپيل هئي. شروعاتي گورنرن جو ڪم فوجي قبضو برقرار رکڻ، محصول گڏ ڪرڻ، مقامي بغاوتن کي روڪڻ ۽ سنڌ کي خلافت جي اوڀر واري سرحدي نظام ۾ شامل ڪرڻ هو. هي فهرست روايتي تاريخي ماخذن ۽ سنڌي تاريخي روايتن ۾ ڏنل نالن تي ٻڌل آهي؛ مختلف ماخذن ۾ ڪن گورنرن جي نالن، ترتيب ۽ دورن بابت اختلاف ملي سگهن ٿا. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:94%;" |+ سنڌ ۾ اموي دور جا گورنر ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | گورنر ! style="background:#99CCFF;" | دورِ حڪومت ! style="background:#99CCFF;" | حيثيت / ڪردار ! style="background:#99CCFF;" | مختصر نوٽ |- | 1 | [[محمد بن قاسم]] | 712ع – 715ع | اموي سپهه سالار ۽ پهريون عرب گورنر | سنڌ فتح ڪئي، ديبل، اروڙ، برهمڻ آباد ۽ ملتان کي عرب اقتدار هيٺ آندو ۽ اسلامي حڪمراني جو بنياد وڌو. |- | 2 | [[يزيد بن ابي ڪبشه]] | 715ع | اموي گورنر | محمد بن قاسم کان پوءِ مختصر عرصي لاءِ سنڌ جو گورنر مقرر ٿيو. |- | 3 | [[حبيب بن مھلب]] | 715ع – 717ع | اموي گورنر | فوجي ۽ مالي انتظام سنڀاليو ۽ شروعاتي عرب انتظام کي برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 4 | [[عمر بن مسلم باھلي]] | 717ع – 724ع | اموي گورنر | سنڌ ۽ هندستان جي سرحدي علائقن ۾ عرب فوجي ۽ انتظامي سرگرمين سان لاڳاپيل رهيو. |- | 5 | [[بلال بن احوز تميمي]] | 724ع ۾ ڪجهه ڏينهن | خاص فوجي ذميواري | حبيب بن مهلب جي جيل مان ڀڄي وڃڻ کان پوءِ کيس گرفتار ڪرڻ لاءِ سنڌ موڪليو ويو. |- | 6 | [[جنيد بن عبدالرحمان]] | 724ع – 729ع | اموي گورنر | سنڌ ۽ هندستان جي اوڀر وارن علائقن ۾ فوجي واڌارن لاءِ مشهور. |- | 7 | [[تميم بن زيد عتبي]] | 729ع – 730ع | اموي گورنر | روايتن ۾ سخاوت جي ڪري مشهور ڄاڻايو ويو آهي. |- | 8 | [[حڪم بن عوانا ڪلبي]] | 730ع – 738ع | اموي گورنر | سياسي بيچيني ۽ سرحدي دفاع جي دور ۾ مقرر ٿيو. |- | 9 | [[عمرو بن محمد بن قاسم]] | 738ع – 743ع | اموي گورنر | باغين ۽ سرڪشن خلاف ڪارروايون ڪيون. |- | 10 | [[يزيد بن عرار]] | 743ع – 744ع | اموي گورنر | سرڪشن خلاف ڪارروايون ڪيون ۽ اموي اقتدار برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 11 | [[منصور بن جمھور ڪلبي]] | 744ع – 750ع | اموي دور جو آخري اثرائتو حاڪم | اموي گورنر کان حڪومت کسي حاڪم ٿيو. عباسي انقلاب کان پوءِ عباسي خلافت سان ٽڪراءُ ۾ آيو؛ ان کان پوءِ سنڌ ۾ عباسي گورنرن جو دور شروع ٿيو. |} ==== اموي دور جي تاريخي اهميت ==== اموي دور سنڌ جي سياسي تاريخ ۾ هڪ بنيادي تبديلي جو دور هو. هن دور ۾ سنڌ پہلی ڀيرو اسلامي خلافت جي سياسي نظام ۾ شامل ٿي، عرب فوجي ڇانوڻيون قائم ٿيون، بندرگاهن ۽ واپاري رستن کي نئين اهميت ملي، ۽ عربي ٻولي، اسلامي قانون، محصولي انتظام ۽ خلافت سان لاڳاپيل ادارياتي اثر سنڌ ۾ داخل ٿيا. ساڳئي وقت مقامي سماج، ٻڌ ڌرم، هندومت، جٽ، ميد، واپاري طبقن ۽ عرب حڪمرانن جي وچ ۾ لاڳاپا هڪجهڙا نه هئا، پر مختلف علائقن ۾ مختلف سياسي ۽ سماجي صورتون اختيار ڪندا رهيا. ==== عباسي دور ==== ''(750ع کان 9هين صدي عيسوي تائين)'' 750ع ۾ [[عباسي خلافت]] جي قيام سان سنڌ پڻ اموي اقتدار کان نڪري عباسي خلافت جو صوبو بڻجي وئي. عباسي دور ۾ سنڌ جي سياسي مرڪز طور [[منصوره]] جي اهميت وڌي وئي، جيڪو اسلامي دنيا جي اوڀرئين سرحد تي واقع هڪ اهم انتظامي، واپاري ۽ علمي شهر بڻجي اڀريو. عباسي دور ۾ سنڌ بغداد سان سياسي، اقتصادي ۽ ثقافتي طور ڳنڍيل رهي، جيتوڻيڪ جغرافيائي فاصلي ۽ مقامي قبائلي حالتن سبب مرڪزي حڪومت جي گرفت وقت سان ڪمزور ٿيندي وئي. عباسي دور جي شروعاتي گورنرن کي سنڌ ۾ قبائلي اختلافن، مقامي بغاوتن، مالي انتظام ۽ سرحدي دفاع جهڙن مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. خاص طور عرب قبيلن جي يمني ۽ مضري (حجازي) ڌرين جي وچ ۾ اختلاف ڪيترن ئي سياسي بحرانن جو سبب بڻيا. ان باوجود عباسي دور ۾ سنڌ اسلامي دنيا جي واپاري ۽ علمي نيٽ ورڪن سان وڌيڪ مضبوط نموني ڳنڍجي وئي. ==== منصوره: عباسي سنڌ جو مرڪز ==== [[منصوره]] عباسي دور ۾ سنڌ جو سڀ کان اهم شهر بڻجي ويو. مؤرخ [[ابن حوقل]]، [[اصطخري]] ۽ [[المسعودي]] منصوره کي هڪ خوشحال، آباد ۽ واپاري مرڪز طور بيان ڪيو آهي. شهر ۾ مسجدون، بازارون، سرڪاري عمارتون ۽ رهائشي پاڙا موجود هئا، جڏهن ته سنڌو ماٿري ۽ عربي سمنڊ جي وچ ۾ واپار لاءِ اهو اهم مرڪز هو.<ref>Al-Istakhri, ''Kitab al-Masalik wa al-Mamalik''</ref><ref>Ibn Hawqal, ''Surat al-Ard''</ref><ref>Al-Masudi, ''Muruj al-Dhahab''</ref> ڪيترا محقق منصوره کي پاڪستان جي سرزمين تي پهرين مڪمل اسلامي منصوبابنديءَ سان آباد ٿيل شهرن مان هڪ قرار ڏين ٿا.<ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref> ==== بنو عباس دور جا گورنر ==== عباسي خلافت جي قيام (750ع) کان پوءِ سنڌ اموي اقتدار مان نڪري عباسي خلافت جو اوڀرئين سرحدي صوبو بڻجي وئي. هن دور ۾ [[منصوره]] سنڌ جو سياسي ۽ انتظامي مرڪز رهيو. عباسي گورنرن کي قبائلي اختلافن، مقامي بغاوتن، جاٽن ۽ ميدن جي مزاحمت، مالي انتظام ۽ خلافت جي مرڪزي پاليسين کي لاڳو ڪرڻ جهڙن مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو. نائين صدي عيسوي تائين عباسي اقتدار آهستي آهستي ڪمزور ٿيندو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ ۾ مقامي عرب اشرافيا طاقت حاصل ڪئي ۽ آخرڪار [[هباري خاندان]] نيم خودمختيار حڪومت قائم ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيو. {| class="wikitable sortable" |+ سنڌ ۾ عباسي دور جا عرب گورنر ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | گورنر جو نالو ! style="background:#99CCFF;" | دورِ حڪومت (هجري/عيسوي) ! style="background:#99CCFF;" | مختصر نوٽ |- | 1 | [[موسي بن ڪعب تميمي]] | 124ھ–140ھ<br>(758ع تائين) | سنڌ جو پهريون عباسي گورنر. [[منصوره]] جي مرمت ڪرائي ۽ ان کي انتظامي مرڪز طور مضبوط ڪيو. |- | 2 | [[عينيہ بن موسي]] | 140ھ | سندس دور ۾ خليفي [[ابو جعفر منصور]] سان اختلاف پيدا ٿيا ۽ مرڪزي حڪومت سندس ڪارڪردگيءَ کان ناراض رهي. |- | 3 | [[عمر بن حفص عتڪي]] | 140ھ–151ھ<br>(768ع تائين) | سندس دور ۾ شيعي اثرن جي واڌ ۽ سياسي سرگرمين جو ذڪر ملي ٿو. |- | 4 | [[ھشام بن عمرو تغلبي]] | 151ھ–156ھ<br>(768/769ع–772/773ع) | محمد الاشتر ۽ سندس حامين خلاف مهم هلائي؛ عباسي اقتدار کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 5 | [[معيد بن خليل تميمي]] | | سندس دور ۾ خليفي منصور وفات ڪئي ۽ [[المهدي بالله]] خلافت سنڀالي. |- | 6 | [[روح بن حاتم مھلبي]] | 159ھ لڳ ڀڳ | سندس دور ۾ گجرات جي سامونڊي پاسي کان حملي جو ذڪر ملي ٿو. |- | 7 | [[بسطام بن عمر]] | 159ھ–161ھ | سياسي اختلافن سبب عباسي خلافت طرفان معزول ڪيو ويو. |- | 8 | [[روح بن حاتم مھلبي]] | 161ھ | ٻيهر سنڌ جو گورنر مقرر ڪيو ويو. |- | 9 | [[نصر بن محمد اشعث]] | 161ھ | مختصر عرصي لاءِ مقرر ٿيو، پر ساڳئي سال خليفي المهدي کيس هٽائي ڇڏيو. |- | 10 | [[محمد بن سليمان ھاشمي]] | 161ھ | لڳ ڀڳ ويهه ڏينهن حڪومت ڪئي؛ پوءِ ٻيهر انتظامي تبديليون آنديون ويون. |- | 11 | [[زبير بن عباس]] | 161ھ–162ھ | عباسي مرڪز جو نمائندو؛ هڪ سال کان پوءِ واپس گهرايو ويو. |- | 12 | [[مصباح بن عمرو تغلبي]] | 161ھ–163ھ | سندس دور ۾ سنڌ جي سياسي حالتن ۾ بيچيني وڌي وئي. |- | 13 | [[ليث ظريف]] | 164ھ–170ھ<br>(782ع–787ع) | جاٽن جي بغاوت کي بصري کان آيل فوجي مدد سان ڪچليو ويو؛ وبائي صورتحال پڻ پيدا ٿي. |- | 14 | [[سالم يونسي]] | 170ھ–174ھ<br>(787ع–790/791ع) | هارون الرشيد طرفان مقرر ٿيو؛ اصل ۾ اسماعيل بن علي جو غلام هو. |- | 15 | [[اسحاق بن سليمان]] | 174ھ–175ھ | تقريباً هڪ سال حڪومت ڪرڻ بعد وفات ڪري ويو. |- | 16 | [[طيفور بن عبدالله]] | 175ھ | عرب قبيلن جي خونريز جهيڙن سبب معزول ڪيو ويو. |- | 17 | [[جابر بن اسعث طائي]] | مختصر عرصو | قبائلي تڪرارن کي ختم ڪرائڻ ۾ ناڪام رهيو. |- | 18 | [[سعيد بن مسلم]] | مختصر عرصو | پاڻ سنڌ نه آيو؛ پنهنجي ڀاءُ [[ڪثير بن مسلم]] کي نائب مقرر ڪيو. |- | 19 | [[عيسي بن جعفر]] | مختصر عرصو | پاڻ سنڌ نه آيو؛ [[محمد بن عدي]] کي نائب مقرر ڪيو، جنهن جي دور ۾ قبائلي اختلاف وڌيڪ وڌيا. |- | 20 | [[عبدالرحمان]] | مختصر عرصو | حالتن تي ضابطو آڻڻ ۾ ناڪام رهيو. |- | 21 | [[ايوب بن جعفر]] | مختصر عرصو | قبائلي ڇڪتاڻ ختم نه ڪري سگهيو؛ حجازي ۽ يمني عربن جا اختلاف وڌيڪ شدت اختيار ڪري ويا. |- | 22 | [[دائود بن يزيد]] | 220ھ تائين<br>(820ع لڳ ڀڳ) | عرب قبيلن جي اختلافن کي فوجي طاقت سان قابو ڪيو. |- | 23 | [[بشر بن دائود]] | 820ع کان پوءِ | مامون جي دور ۾ بغاوت جو الزام لڳو؛ بعد ۾ پنهنجي وفاداري ثابت ڪئي. |- | 24 | [[غسان بن عباد]] | 213ھ–216ھ | بشر بن دائود خلاف ڪارروائي ڪري کيس مامون جي درٻار ۾ پيش ڪيو. |- | 25 | [[موسي بن يحيٰ برمڪي]] | 221ھ تائين<br>(835ع) | ڪامياب عباسي گورنرن مان شمار ٿئي ٿو؛ سنڌ مان بغداد ويندڙ آمدني جو ذڪر ملي ٿو. |- | 26 | [[عمران بن موسي برمڪي]] | 221ھ–226ھ | جاٽن ۽ ميدن جي بغاوتن کي ڪچليو؛ بعد ۾ هباري عربن هٿان قتل ٿيو. |- | 27 | [[عنبسا بن اسحاق]] | 226ھ–240ھ | [[ديبل]] ۾ تعميراتي ۽ انتظامي سڌارا آندا. |- | 28 | [[هارون بن ابي خالد مروزي]] | 240ھ تائين<br>(854ع/855ع) | سنڌ ۾ عباسي اقتدار جو آخري نمايان نمائندو؛ سندس دور کان پوءِ [[هباري خاندان]] جي نيم خودمختيار حڪومت جو آغاز ٿيو. |} ===== عباسي دور جي مجموعي اهميت ===== {| class="wikitable" |+ سنڌ تي عباسي دور جا اثر ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | اثر |- | انتظام | منصوره سنڌ جو مستقل سياسي ۽ انتظامي مرڪز بڻيو. |- | معيشت | بغداد، بصره ۽ عربي سمنڊ جي واپاري نيٽ ورڪن سان لاڳاپا مضبوط ٿيا. |- | سماج | عرب، مقامي سنڌي ۽ نو مسلم آباديءَ جو گڏيل سماجي ڍانچو وجود ۾ آيو. |- | مذهب | اسلامي ادارن، مسجدن ۽ علمي مرڪزن ۾ واڌ ٿي. |- | سياست | مرڪزي عباسي طاقت آهستي آهستي ڪمزور ٿي ۽ مقامي عرب اشرافيا مضبوط ٿي. |- | تاريخي اهميت | هباري خاندان جي اڀار ۽ سنڌ جي نيم خودمختيار اسلامي رياست جي قيام لاءِ بنياد فراهم ٿيو. |} ==== سنڌ ۾ علمي ۽ ثقافتي ترقي ==== عباسي دور ۾ سنڌ اسلامي علمي دنيا جو حصو بڻجي وئي. ڪيترائي سنڌي عالم، شاعر، رياضي دان، محدث ۽ فقيه اسلامي دنيا جي مختلف مرڪزن تائين پهتا. عربي ماخذن ۾ "السندي" نسبت رکندڙ ڪيترن عالمن جو ذڪر ملي ٿو. [[ابو عطا السندي]] ابتدائي عربي شاعريءَ ۾ مشهور نالو آهي، جڏهن ته [[ابو مشعر السندي]] حديث ۽ علمي حلقن سان لاڳاپيل شخصيت طور سڃاتو وڃي ٿو. اهڙي طرح [[سند بن علي]] رياضي ۽ فلڪيات جي ميدان ۾ عباسي دور جي مشهور عالمن مان شمار ڪيو وڃي ٿو.<ref>Encyclopaedia of Islam</ref><ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref> سنڌ مان بغداد، بصره ۽ ٻين اسلامي مرڪزن تائين علمي رابطن جي موجودگي ان ڳالهه جي شاهدي ڏئي ٿي ته سنڌ صرف هڪ سرحدي صوبو نه رهي، پر اسلامي علمي تمدن جو سرگرم حصو بڻجي وئي هئي. ==== واپار ۽ بحري رابطا ==== عرب دور ۾ [[ديبل]]، [[لاهري بندر]] ۽ سنڌ جي ٻين سامونڊي مرڪزن جي اهميت وڌي. سنڌ جا واپاري عربستان، عمان، يمن، فارس، اوڀر آفريقا، سري لنڪا، ملائي دنيا ۽ چين تائين واپار ڪندا هئا. [[ابن حوقل]] ۽ [[اصطخري]] سنڌ جي بندرگاهن کي هند महासागर جي اهم واپاري مرڪزن مان شمار ڪيو آهي. سنڌ مان اناج، ڪپهه، ڪپڙو، نير، مصالحا، قيمتي ڪاٺ، جانور ۽ ٻيون شيون برآمد ٿينديون هيون، جڏهن ته عرب دنيا مان ڌاتو، خوشبو، ڪپڙا ۽ ٻيون تجارتي شيون درآمد ٿينديون هيون.<ref>Ibn Hawqal, ''Surat al-Ard''</ref><ref>Al-Istakhri, ''Kitab al-Masalik wa al-Mamalik''</ref><ref>Sugata Bose, ''A Hundred Horizons''</ref> . ==== هباري خاندان جو دور ==== ''(تقريباً 854ع کان 1025ع تائين)'' نائين صدي عيسويءَ ۾، جڏهن [[عباسي خلافت]] جي مرڪزي طاقت ڪمزور ٿيڻ لڳي ۽ سنڌ ۾ مقامي عرب قبيلن ۽ اشرافيه جو اثر وڌيو، تڏهن [[هباري خاندان]] سنڌ ۾ هڪ نيم خودمختيار عرب حڪومت قائم ڪئي. هباري حڪمرانن عباسي خليفي جي رسمي بالادستي برقرار رکي؛ خطبن ۽ سڪن تي خليفي جو نالو جاري رکندا رهيا، پر عملي طور انتظامي، فوجي ۽ مالي اختيار سندن پنهنجي هٿن ۾ هئا. ان ڪري تاريخدان هباري رياست کي عباسي دنيا سان وابسته هڪ خودمختيار يا نيم خودمختيار عرب امارت طور بيان ڪن ٿا.<ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref><ref>Arshad Islam, ''History of Sindh During Pre-Mughal Period''</ref> هباري حڪومت جو سياسي ۽ انتظامي مرڪز [[منصوره]] (المنصوره) هو، جيڪو ان دور ۾ سنڌ جو اهم گاديءَ وارو شهر، علمي مرڪز ۽ واپاري شهر بڻجي ويو. نائين صدي عيسويءَ دوران [[عمر بن عبدالعزيز ھباري]] مقامي عرب سردارن مان طاقت حاصل ڪري سنڌ ۾ پنهنجي اقتدار کي مستحڪم ڪيو. ڪجهه جديد محققن موجب هن عباسي خليفي کان سنڌ جي واڳ پنهنجي حوالي ڪرڻ جي درخواست ڪئي، جيڪا ان وقت جي سياسي حالتن سبب قبول ڪئي وئي، ۽ اهڙيءَ طرح هباري اقتدار کي قانوني جواز حاصل ٿيو.<ref>Arshad Islam, ''History of Sindh During Pre-Mughal Period''</ref> هباري دور ۾ سنڌ اسلامي دنيا ۽ [[هندستان]] جي وچ ۾ واپار، علم ۽ ثقافتي رابطن جو اهم مرڪز بڻجي وئي. [[ديبل]] [[عربي سمنڊ]] جي هڪ اهم بندرگاهه طور ترقي ڪئي، جتان سنڌي ۽ عربي واپاري ۽ ملاح [[بصره]]، [[عمان]]، [[يمن]]، اوڀر آفريقا ۽ ڏکڻ اوڀر ايشيا جي سامونڊي واپاري مرڪزن تائين سفر ڪندا هئا. هن سامونڊي واپار سنڌ کي [[هندي وڏي سمنڊ]] جي واپاري نيٽ ورڪ سان ڳنڍي ڇڏيو، جنهن سان مقامي معيشت ۽ بين الاقوامي واپار کي هٿي ملي.<ref>{{cite book|last=Bose|first=Sugata|title=A Hundred Horizons: The Indian Ocean in the Age of Global Empire|year=2006|publisher=Harvard University Press|pages=198–201}}</ref> هباري حڪمرانن جي دور ۾ منصوره اسلامي علم، فقه، حديث، نجوم ۽ رياضي جي مطالعي جو پڻ اهم مرڪز بڻيو. سنڌ مان ڪيترائي عالم ۽ اديب اسلامي دنيا جي مختلف علمي مرڪزن سان لاڳاپيل رهيا. هن دور ۾ عربي ۽ مقامي سنڌي ثقافتن جي وچ ۾ رابطن ۾ واڌ آئي، جنهن سان سنڌ ۾ هڪ منفرد اسلامي-سنڌي تمدني ماحول وجود ۾ آيو.<ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref> ==== هباري حڪمران ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center; font-size:94%;" |+ سنڌ ۾ هباري خاندان جا حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | دور ! style="background:#99CCFF;" | گادي ! style="background:#99CCFF;" | اهم خصوصيت |- | [[عمر بن عبدالعزيز هباري]] | تقريباً 854ع – 914ع | منصوره | هباري اقتدار جو باني؛ عباسي خلافت جي رسمي اطاعت سان عملي خودمختياري حاصل ڪئي. |- | [[عبدالله بن عمر هباري]] | 10هين صدي | منصوره | علمي ۽ ثقافتي سرگرمين جو دور؛ ڪجهه روايتن موجب قرآن جو سنڌي ترجمو هن دور سان منسوب ڪيو وڃي ٿو. |- | [[عمر بن عبدالله ھباري]] | 11هين صدي جي شروعات | منصوره | هباري دور جو آخري اهم حڪمران؛ سندس دور ۾ اسماعيلي اثر وڌيا. |} ==== قرآن جو سنڌي ترجمو ==== سنڌ جي اسلامي تاريخ سان لاڳاپيل هڪ مشهور روايت موجب هباري دور ۾ هڪ مقامي هندو حڪمران جي درخواست تي قرآن پاڪ جو سنڌي ٻوليءَ ۾ ترجمو تيار ڪيو ويو. جيڪڏهن اها روايت درست مڃجي ته اهو سنڌي ٻوليءَ جي تاريخ ۾ قرآن جي سڀ کان پراڻن ترجمن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. البت مؤرخن ۾ ان واقعي جي تفصيل ۽ نوعيت بابت اختلاف موجود آهن.<ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref> ==== عرب دور جو خاتمو ==== 11هين صدي عيسويءَ جي شروعات ۾ [[سلطان محمود غزنوي]] ملتان ۽ سنڌ تي فوجي مهمون هلائيون. مختلف تاريخي ماخذن موجب 1024ع کان 1026ع جي وچ واري عرصي ۾ منصوره تي غزنوي اثر قائم ٿيو ۽ هباري خاندان جي سياسي طاقت ختم ٿي وئي. ان سان سنڌ ۾ تقريباً ٽن صدين تي پکڙيل عرب حڪمراني جو باب بند ٿيو ۽ سنڌ غزنوي سياسي دائري جو حصو بڻجي وئي.<ref>Encyclopaedia Britannica, “Mahmud of Ghazni”</ref><ref>Derryl N. MacLean, ''Religion and Society in Arab Sind''</ref> ==== عرب دور جي تاريخي اهميت ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ عرب دور جا ڊگهي مدي وارا اثر ! style="background:#99CCFF;" | شعبي ! style="background:#99CCFF;" | اثر |- | مذهب | اسلام جو مستقل قيام ۽ مسلم آباديءَ جي شروعات |- | ٻولي | عربي لفظن ۽ اسلامي اصطلاحن جو سنڌي ٻوليءَ ۾ دخول |- | شهرسازي | منصوره جهڙن اسلامي شهرن جو قيام |- | واپار | عرب دنيا، اوڀر آفريقا ۽ هند महासागर سان واپاري رابطن ۾ واڌ |- | علم | سنڌي عالمن جو اسلامي علمي دنيا سان ڳانڍاپو |- | انتظام | اسلامي مالياتي، عدالتي ۽ انتظامي ادارن جو تعارف |- | ثقافت | سنڌي ۽ عربي ثقافتي عنصرن جي ميلاپ سان نئين سماجي روايتن جو جنم |} === سومرن جو دور === {{Main|سومرن جي سنڌ تي حڪومت}} تقريباً 11هين صدي عيسويءَ جي وچ ڌاري [[حباري خاندان]] جي زوال ۽ [[غزنوي سلطنت]] جي سنڌ ۾ مداخلت کان پوءِ سنڌ جي سياسي منظرنامي ۾ هڪ نئون دور شروع ٿيو، جيڪو تاريخ ۾ '''سومرن جي دور''' جي نالي سان مشهور آهي. سومرا گهراڻو اسلامي دور کان پوءِ سنڌ ۾ اُڀرندڙ پهريون وڏو مقامي حڪمران خاندان هو، جنهن ڏکڻ ۽ وچ سنڌ جي وسيع علائقن تي حڪومت قائم ڪئي. سندن حڪمراني لڳ ڀڳ ٽي صديون جاري رهي ۽ ان کي سنڌ جي مقامي سياسي خودمختياري جي بحاليءَ جي علامت طور ڏٺو وڃي ٿو.<ref>The Soomras of Sindh: Their Origin, Main Characteristics and Rule, Dr. Habibullah Siddiqui</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uok.edu.pk/faculties/sindhi/docs/soomroEng.pdf|title=The Soomras of Sindh|publisher=University of Karachi}}</ref> سومرن جي ابتدا ۽ نسب بابت مؤرخن ۾ اختلاف موجود آهن. ڪجهه روايتي بيانن موجب سومرا عرب نسل سان لاڳاپيل هئا، جڏهن ته جديد محققن جي اڪثريت کين سنڌ جي مقامي قبيلائي ۽ سماجي ڍانچي سان ڳنڍي ٿي. سومرن جي اوائلي تاريخ بابت دستاويزي مواد محدود هجڻ ڪري سندن شروعاتي حڪمرانن ۽ حڪومتي ارتقا بابت ڪيترائي سوال اڃا تائين علمي بحث جو موضوع آهن. خاص طور تي [[خفيف سومرو]] جي شخصيت بابت اهو واضح ناهي ته هو حباري دور جو آخري حڪمران هو يا سومرا اقتدار جو ابتدائي نمائندو.<ref>Derryl N. MacLean, Religion and Society in Arab Sind</ref> حباري اقتدار جي ڪمزور ٿيڻ ۽ [[محمود غزنوي]] جي [[منصوره]] تي حملي کان پوءِ سنڌ جي مختلف مقامي قبيلن گڏجي هڪ نئين سياسي قوت طور اُڀريا. روايتي بيانن موجب 1025ع ڌاري ماتلي تعلقي جي ٿري نالي علائقي ۾ مقامي سردارن جي هڪ گڏجاڻي ٿي، جنهن ۾ سومرا سردار کي ڏکڻ سنڌ جو حڪمران تسليم ڪيو ويو. ان واقعي کي سنڌ ۾ مقامي اقتدار جي بحاليءَ جي شروعات تصور ڪيو ويندو آهي.<ref>The Soomras of Sindh: Their Origin, Main Characteristics and Rule, Dr. Habibullah Siddiqui</ref> سومرا دور رڳو هڪ حڪمران خاندان جي تاريخ نه پر سنڌ جي مختلف مقامي قبيلن جي سياسي اتحاد جي تاريخ پڻ آهي. ان دور ۾ [[سما]]، [[سهتا]]، [[ابڙا]]، [[سوڍا]]، [[چنا]]، [[پنھور]]، [[پھوڙ]]، [[گجر]]، [[ڀٽي]]، [[جاڙيجا]]، [[ٿھيم]]، [[ڳاها]]، [[جوڻيجا]]، [[راجپر]] ۽ ٻين قبيلن سنڌ جي سياسي ۽ فوجي نظام ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. اهي قبيله [[ميرپور ماٺو]] کان وٺي ڪڇ ۽ ڀوڄ تائين مختلف علائقن ۾ آباد هئا ۽ مقامي خودمختياري برقرار رکندي سومرا حڪمرانن کي فوجي ۽ مالي سهڪار فراهم ڪندا هئا. سومرا دور ۾ [[محمد طور]]، [[ٺٽو]]، [[ڌرڪ]] ۽ ٻين شهرن کي سياسي اهميت حاصل رهي. سنڌ جي زرعي معيشت، دريائي واپار ۽ مقامي ثقافت کي پڻ هن دور ۾ استحڪام حاصل ٿيو. ان دور جي لوڪ روايتن ۽ رزميه داستانن، خاص طور [[دودو چنيسر]] جي ڪهاڻي، سومرا حڪمرانن کي سنڌي قومي يادگيريءَ جو اهم حصو بڻائي ڇڏيو. تاريخي ذريعن موجب سومرا حڪمرانن گهڻو ڪري مقامي خودمختياري برقرار رکي، جيتوڻيڪ وقت بوقت غزنوي، غوري ۽ دهلي سلطنتن جي سياسي اثر هيٺ به رهيا. 14هين صديءَ جي شروعات تائين سندن اقتدار ڪمزور ٿيڻ لڳو ۽ آخرڪار [[ھمير سومرو]] جي دور کان پوءِ [[سمن خاندان]] سنڌ جي نئين حڪمران قوت طور اُڀريو.<ref>Baloch, N. A., Soomran-jo-Daur</ref><ref>Tarikh-i-Masumi</ref> ==== سومرا گهراڻي جا حڪمران ==== {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#99CCFF;" | سومرا گهراڻي جا حڪمران |- ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | حڪمراني جو دور ! style="background:#99CCFF;" | تعلق / جانشيني ! style="background:#99CCFF;" | اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[سومرو (امير)|سومرو سردار]] | تقريباً 1053ع کان | باني حڪمران | ڏکڻ سنڌ ۾ سومرا اقتدار جو بنياد وڌو؛ گادي [[محمد طور]] ۾ قائم ڪئي. |- | 2 | [[ڀونگر سومرو|ڀونگر بن سومرو]] | وفات 1068ع (461ھ) | سومرو سردار جو پٽ | ابتدائي سومرا حڪومت کي منظم ڪيو. |- | 3 | [[دودو سومرو|دودو اول]] | تقريباً 1068ع–1098ع | ڀونگر جو جانشين | لاڙ کان [[نصرپور]] تائين اقتدار وڌايو. |- | 4 | [[تاراٻائي]] | 491ھ کان پوءِ | سنگھار جي سرپرست | نابالغ وارث جي نالي ۾ حڪومت هلائي. |- | 5 | [[سنگھار سومرو]] | تقريباً 1120ع تائين | دودو خاندان | سندس وفات کان پوءِ جانشيني جو مسئلو پيدا ٿيو. |- | 6 | [[راڻي ھمو ٻائي]] | | سنگھار جي زال | گادي [[ڌرڪ]] منتقل ڪئي. |- | 7 | [[خفيف سومرو]] | وفات 536ھ | هِمو ٻائي جو ڀاءُ | اقتدار جي منتقلي واري مرحلي جو حڪمران. |- | 8 | [[عمر سومرو پھريون]] | تقريباً 40 سال | جانشين | وفات 576ھ. |- | 9 | [[دودو سومرو ٻيون]] | وفات 590ھ | دودو خاندان | خانداني اقتدار جي تسلسل کي برقرار رکيو. |- | 10 | [[ڀونگر سومرو ٻيون]] | 33 سال | دودو اول جي نسل مان | وفات 623ھ. |- | 11 | [[خيرو سومرو]] | 16 سال | جانشين | سومرا اقتدار کي برقرار رکيو. |- | 12 | [[محمد طور سومرو]] | 15 سال | جانشين | محمد طور سان منسوب روايتون ملن ٿيون. |- | 13 | [[خيرو بن محمد]] | 15 سال | محمد طور جو پٽ | خانداني اقتدار جاري رکيو. |- | 14 | [[دودو سومرو ٽيون]] | 14 سال | خيرو جو پٽ | سومرا خاندان جي وچئين دور جو حڪمران. |- | 15 | [[طائي سومرو]] | 14 سال | دودو ٽيون جو پٽ | اقتدار جي وراثتي تسلسل جو حصو. |- | 16 | [[چنيسر سومرو]] | 18 سال | طائي جو پٽ | ليلان-چنيسر جي مشهور لوڪ روايت سان لاڳاپيل. |- | 17 | [[ڀونگر سومرو ٽيون]] | 15 سال | چنيسر جو پٽ | پيءُ کان پوءِ اقتدار سنڀاليو. |- | 18 | [[خفيف سومرو ٻيون]] | 18 سال | ڀونگر ٽيون جو پٽ | خانداني اقتدار جاري رکيو. |- | 19 | [[دودو سومرو چوٿون]] | 25 سال | خفيف ٻيون جو ڀاءُ | سومرا اقتدار جي آخري مضبوط مرحلي جو حڪمران. |- | 20 | [[عمر سومرو ٻيون]] | 35 سال | دودو چوٿون جو پٽ | ڊگهي عرصي تائين حڪومت ڪئي. |- | 21 | [[ڀونگر سومرو چوٿون]] | 10 سال | عمر ٻيون جو ڀاءُ | سومرا اقتدار جي زوال واري دور جو حڪمران. |- | 22 | [[ھمير سومرو]] | وفات 1403ع / 843ھ | آخري حڪمران | سومرا خاندان جو آخري حڪمران؛ ان کان پوءِ [[سمن خاندان]] سنڌ جو حڪمران بڻيو. |} === سمن جو دور === {{Main|سمن جي سنڌ تي حڪومت}} [[فائل:View of Makli by Usman Ghani.jpg|thumb|کاٻو|[[مڪلي]] جو هڪ نظارو]] چوڏهين صدي عيسويءَ جي وچ ڌاري [[سومرا خاندان]] جي زوال کان پوءِ [[سما گھراڻو|سمن خاندان]] سنڌ جي غالب سياسي قوت طور اُڀريو ۽ تقريباً 1351ع کان 1524ع تائين سنڌ جي وڏن حصن تي حڪومت ڪئي.<ref>G. M. Lakho, ''The Samma Kingdom of Sindh''</ref><ref>Mir Muhammad Masum, ''Tarikh-i-Masumi''</ref> سمن جو تعلق [[سما]] قبيلائي گروهه سان هو، جيڪو سنڌ، ڪڇ ۽ ڀرپاسي جي علائقن ۾ اثرائتو هو. [[ڄام انڙ]] (ڄام انڙ فيروزالدين) کي سمن اقتدار جي شروعاتي اهم حڪمرانن مان شمار ڪيو وڃي ٿو، جنهن [[دهلي سلطنت]] جي اثر کي چئلينج ڪندي سنڌ ۾ مقامي اقتدار کي مستحڪم بڻايو ۽ خودمختيار حڪمراني جي بنيادن کي مضبوط ڪيو.<ref>G. M. Lakho, ''The Samma Kingdom of Sindh''</ref> سمن حڪمرانن مقامي سياسي ادارن کي مضبوط ڪندي سنڌ ۾ هڪ نسبتاً مستحڪم حڪومت قائم ڪئي، جنهن جي نتيجي ۾ زراعت، واپار، دستڪاري ۽ شهري زندگيءَ کي ترقي حاصل ٿي. سندن دور ۾ سنڌ عربي سمنڊ وسيلي [[فارس]]، [[عرب دنيا]]، اوڀر آفريقا، [[گجرات]] ۽ هندستان جي ٻين علائقن سان واپاري رابطن جو اهم مرڪز رهي.<ref>G. M. Lakho, ''The Samma Kingdom of Sindh''</ref><ref>Sugata Bose, ''A Hundred Horizons: The Indian Ocean in the Age of Global Empire''</ref> هن واپاري سرگرميءَ جي نتيجي ۾ سنڌ جي بندرگاهن، خاص طور [[ٺٽو]] ۽ ان جي ڀرپاسي وارن سامونڊي مرڪزن، کي وڏي اقتصادي اهميت حاصل ٿي. سمن دور ۾ [[ٺٽو]] سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو ۽ سياسي، تجارتي، علمي ۽ ثقافتي سرگرمين جو مرڪز بڻجي اُڀريو. وقت سان گڏ ٺٽو قديم [[ديبل]] جي جاءِ تي سنڌ جو سڀ کان اهم واپاري شهر بڻجي ويو. سمن حڪمرانن جي سرپرستيءَ هيٺ [[سنڌي ادب]]، فن تعمير، موسيقي ۽ ٻين فنون لطيفه کي نمايان ترقي حاصل ٿي. هن دور جي مشهور شخصيتن ۾ [[قاضي قاضن]]، [[دريا خان]] ۽ [[مخدوم بلاول]] شامل آهن، جن سنڌ جي علمي، سياسي ۽ روحاني زندگيءَ تي گهرو اثر ڇڏيو.<ref>Nabi Bakhsh Baloch, ''History of Sindhi Literature''</ref> سمن سلطنت پنهنجي عروج تي [[ڄام نظام الدين ثاني]] (ڄام نندو) جي دورِ حڪومت (1461ع–1509ع) ۾ پهتي، جنهن کي سمن دور جو سنهري زمانو سڏيو وڃي ٿو.<ref>G. M. Lakho, ''The Samma Kingdom of Sindh''</ref><ref>Dawn, "Jam Nizamuddin II: The Sultan of the Samma Dynasty"</ref> سندس دور ۾ سياسي استحڪام، زرعي خوشحالي، واپار، فن تعمير ۽ ثقافتي سرگرمين کي غيرمعمولي ترقي ملي. وطن سان وابستگي، عوامي ڀلائي ۽ تعميري منصوبن کي هٿي ڏني وئي، جنهن سبب سمن حڪمراني سنڌ جي تاريخ جي سڀ کان وڌيڪ مستحڪم مقامي حڪومتن مان هڪ طور سڃاتي وڃي ٿي. هن دور جو سڀ کان مشهور يادگار [[مڪلي]] جو قبرستان آهي، جتي سمن حڪمرانن، اميرن، عالمن ۽ صوفين جا مقبرا موجود آهن. مڪلي جي تاريخي يادگارن کي سندن فن تعمير، سنگتراشي ۽ ثقافتي اهميت سبب [[يونيسڪو]] 1981ع ۾ عالمي ورثي جي فهرست ۾ شامل ڪيو.<ref>UNESCO World Heritage Centre, Makli, Thatta</ref> مڪلي ۽ ٺٽو گڏجي سمن دور جي سياسي طاقت، ثقافتي عظمت ۽ فني مهارت جا نمايان نشان بڻيا. سمن سلطنت جي آخري دور ۾ اندروني سياسي اختلافن ۽ جانشيني جي تڪرارن سبب مرڪزي اقتدار ڪمزور ٿيڻ لڳو. جيتوڻيڪ ٺٽو هڪ وڏو ۽ خوشحال شهر هو، پر حڪومت وٽ اهڙي مضبوط فوج موجود نه هئي، جيڪا [[ارغون]] ۽ [[ترخان]] حڪمرانن جي وڌندڙ فوجي دٻاءَ جو مقابلو ڪري سگهي. نتيجي طور ڪيترائي سما امير ۽ حڪمران جنگين ۾ مارجي ويا ۽ آخرڪار [[ڄام فيروز]] جي دور ۾ ٺٽو [[ارغون|ارغونن]] جي قبضي هيٺ اچي ويو. ان سان سمن حڪمراني جو خاتمو ٿيو ۽ سنڌ ۾ ارغون دور جو آغاز ٿيو.<ref>Mir Muhammad Masum, ''Tarikh-i-Masumi''</ref><ref>Encyclopaedia of Islam, "Samma Dynasty"</ref> ==== سمن گهراڻي جي حاڪمن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | سمن خاندان جا حڪمران (1339ع–1527ع) ! style="background:#99CCFF; width:6%;" | نمبر ! style="background:#99CCFF; width:28%;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF; width:18%;" | حڪمراني جو دور ! style="background:#99CCFF; width:48%;" | اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[ڄام انڙ]] | 1339ع–1352ع | سمن اقتدار جو باني حڪمران؛ دهلي سلطنت جي اثر کان نجات حاصل ڪري سنڌ ۾ سما حڪمراني جي بنيادن کي مضبوط ڪيو. |- | 2 | [[ڄام جوڻو]] | 1352ع–1367ع | رياست کي مستحڪم ڪيو ۽ سما اقتدار کي سنڌ جي مختلف علائقن تائين وڌايو. |- | 3 | [[ڄام بابينو]] | 1367ع–1379ع | سمن سلطنت جي استحڪام ۽ انتظامي تسلسل کي برقرار رکيو. |- | 4 | [[ڄام تماچي]] | 1379ع–1389ع | سنڌي لوڪ ادب ۾ نوري ڄام تماچي جي داستان سبب مشهور؛ سندس دور کي ثقافتي اهميت حاصل آهي. |- | 5 | [[ڄام صلاح الدين]] | 1389ع–1391ع | مختصر عرصي تائين حڪومت ڪئي ۽ اندروني سياسي استحڪام برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 6 | [[ڄام نظام الدين ڀمڀرو]] | 1391ع–1398ع | سمن سلطنت جي سياسي تسلسل کي برقرار رکيو. |- | 7 | [[ڄام علي شير]] | 1398ع | مختصر عرصي لاءِ حڪمران رهيو؛ جانشيني جي تڪرارن واري دور سان لاڳاپيل. |- | 8 | [[ڄام ڪرن]] | 1398ع | مختصر مدت لاءِ اقتدار سنڀاليو؛ سياسي عدم استحڪام جو دور. |- | 9 | [[ڄام فتح خان]] | 1398ع–1414ع | سمن اقتدار کي ٻيهر مستحڪم ڪيو ۽ رياست جي مرڪزي اختيار کي مضبوط ڪيو. |- | 10 | [[ڄام جوڻو ٻيون]] | 1414ع–1442ع | ڊگهي حڪمراني دوران سنڌ ۾ سياسي استحڪام برقرار رهيو. |- | 11 | [[ڄام مبارڪ]] | 1442ع | مختصر عرصي لاءِ حڪمران رهيو. |- | 12 | [[ڄام سڪندر شاهه]] | 1442ع–1444ع | جانشيني جي دور ۾ اقتدار سنڀاليو. |- | 13 | [[ڄام راءِ ڏنو]] | 1444ع–1453ع | سلطنت جي انتظامي ۽ فوجي ڍانچي کي برقرار رکيو. |- | 14 | [[ڄام سنجر]] | 1453ع–1461ع | ڄام نندي جي اقتدار لاءِ سياسي بنياد فراهم ڪيا. |- | 15 | [[ڄام نظام الدين ثاني|ڄام نظام الدين سمو (ڄام نندو)]] | 1461ع–1508ع | سمن سلطنت جو سڀ کان مشهور ۽ طاقتور حڪمران. سندس دور کي سمن راڄ جو سنهري دور سڏيو وڃي ٿو. [[ٺٽو]] علم، واپار ۽ ثقافت جو وڏو مرڪز بڻيو، جڏهن ته [[مڪلي]] جي تعميراتي ترقي عروج تي پهتي. |- | 16 | [[ڄام فيروز]] | 1508ع–1527ع | سمن خاندان جو آخري حڪمران. سندس دور ۾ ارغونن سان جنگيون ٿيون ۽ آخرڪار سمن سلطنت جو خاتمو ٿيو. |} سمن خاندان سنڌ جي وچئين دور جي سڀ کان اهم مقامي مسلمان سلطنتن مان هڪ هو، جنهن تقريباً ٻه صديون سنڌ تي حڪومت ڪئي. سمن دور ۾ [[ٺٽو]] ڏکڻ ايشيا جي اهم واپاري، علمي ۽ ثقافتي مرڪزن مان هڪ بڻيو، جڏهن ته [[مڪلي]] جو عظيم قبرستان هن دور جي فن تعمير ۽ ثقافتي ورثي جي نمايان علامت طور اڄ به موجود آهي. === ارغون ۽ ترخان دور === {{Main|ارغون خاندان|ترخان خاندان}} [[فائل:Makli Necropolis.jpg|thumb|کاٻو|[[مڪلي]] ۾ ارغون ۽ ترخان دور جا مقبرا]] [[سمن خاندان]] جي زوال کان پوءِ سورهين صدي عيسويءَ جي شروعات ۾ سنڌ تي [[ارغون خاندان]] جي حڪمراني قائم ٿي. 1519ع کان 1521ع جي وچ ۾ [[شاھ بيگ ارغون]] سنڌ تي فوجي مهمون هلائي سمن اقتدار جو خاتمو ڪيو ۽ هيٺين سنڌ تي پنهنجي حڪومت قائم ڪئي.<ref>Mir Muhammad Masum, ''Tarikh-i-Masumi''</ref><ref>Nabi Bakhsh Khan Baloch, ''History of Sindh''</ref> ارغون حڪمران اصل ۾ وچ ايشيا جي ترڪ-مغل نسل سان تعلق رکندا هئا ۽ [[قنڌار]] مان سنڌ ڏانهن منتقل ٿيا هئا. سندن اقتدار سان سنڌ ۾ هڪ نئين سياسي دور جو آغاز ٿيو، جنهن دوران سنڌ جا لاڳاپا وچ ايشيا، قنڌار ۽ مغل دنيا سان وڌيڪ مضبوط ٿيا. [[شاھ بيگ ارغون]] 1522ع ۾ وفات ڪئي، جنهن کان پوءِ سندس پٽ [[شاھ حسين ارغون]] اقتدار سنڀاليو.<ref>Tarikh-i-Masumi</ref> شاهه حسين کي ارغون دور جو سڀ کان بااثر حڪمران تصور ڪيو وڃي ٿو. سندس حڪومت دوران سنڌ ۾ نسبي سياسي استحڪام قائم رهيو ۽ [[ٺٽو]] هڪ اهم تجارتي مرڪز طور ترقي ڪندو رهيو. هن ئي دور ۾ [[مغل سلطنت|مغل شهنشاهه]] [[همايون]] شير شاهه سوري هٿان شڪست کان پوءِ سنڌ پهتو ۽ ڪجهه عرصو سنڌ جي مختلف علائقن ۾ رهيو. تاريخي ذريعن موجب همايون ۽ شاهه حسين ارغون جي لاڳاپن ۾ سياسي بي اعتمادي موجود رهي، جنهن سبب همايون کي سنڌ ۾ گهڻيون ڏکيائون پيش آيون.<ref>Ghulam Muhammad Lakho, ''Thatta: A Historical Perspective''</ref> شاهه حسين ارغون 1555ع ۾ وفات ڪئي. سندس ڪو سڌو وارث موجود نه هو، ڇاڪاڻ⁠تہ سندس اڪيلو پٽ اڳ ئي وفات ڪري چڪو هو. سندس حڪومت جي آخري دور ۾ سنڌ عملي طور ٻن سياسي حصن ۾ ورهايل هئي. [[بکر]] کان [[سيوهڻ]] تائين مٿيون سنڌ [[سلطان محمود ڪوڪلتاش]] جي قبضي هيٺ هئي، جڏهن ته هيٺين سنڌ تي شاهه حسين جو سڌو اقتدار برقرار هو.<ref>Tarikh-i-Masumi</ref> شاهه حسين جي وفات کان پوءِ [[مرزا عيسيٰ ترخان]] اقتدار حاصل ڪيو، جيڪو اڳ ۾ شاهه بيگ ارغون سان گڏ سنڌ آيو هو. جيتوڻيڪ ڪجهه روايتن موجب مرزا عيسيٰ ۽ سلطان محمود وچ ۾ سنڌ جي ورهاست بابت هڪ سمجھوتو موجود هو، پر شاهه حسين جي وفات کان پوءِ مرزا عيسيٰ سڄي سنڌ تي پنهنجي بالادستي قائم ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. ان وقت ملڪ جي سياسي حالتن ۾ بيچيني پيدا ٿي وئي ۽ مقامي سردارن [[سيوهڻ]] تي قبضو ڪري ورتو. مرزا عيسيٰ فوجي طاقت سان اڳتي وڌي سيوهڻ تي ٻيهر قبضو ڪيو ۽ پوءِ اتر طرف [[بکر]] ڏانهن پيش قدمي ڪئي.<ref>Two Minor Invasions of Sindh, A.B. Advani, Journal of Sindh Historical Society, pp. 71–72</ref> انهيءَ سياسي تڪرار دوران مرزا عيسيٰ ترخان [[پورچوگال]] جي نوآبادياتي قوت کان فوجي مدد حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. هن [[باسين]] (Bassein) ۾ موجود پورچوگالي گورنر ڏانهن سفير موڪلي فوجي امداد گهري ۽ بدلي ۾ مالي معاوضي ۽ واپاري سهولتن جو واعدو ڪيو. پورچوگالي حڪومت [[پيڊرو باريٽو رولن]] (Pedro Barreto Rolim) جي اڳواڻيءَ ۾ لڳ ڀڳ 700 سپاهي موڪليا، جيڪي جهازن ذريعي ٺٽي پهتا.<ref>Two Minor Invasions of Sindh, A.B. Advani, p. 72</ref> بهرحال، ان وقت تائين مرزا عيسيٰ ۽ سلطان محمود وچ ۾ صلح ٿي چڪي هئي، جنهن سبب پورچوگالي فوج جي ضرورت ختم ٿي وئي. جڏهن پورچوگالي ڪمانڊر پنهنجي مهم جي خرچن جي ادائيگي جو مطالبو ڪيو ته ٺٽي جي انتظاميا طرفان کيس اطمينان بخش جواب نه مليو. نتيجي طور پورچوگالي فوجن ٺٽي تي حملو ڪيو، جنهن دوران شهر کي وڏي تباهي ۽ نقصان پهتو. هي واقعو سنڌ جي تاريخ ۾ يورپي سامونڊي طاقتن جي ابتدائي فوجي مداخلتن مان هڪ اهم مثال شمار ڪيو وڃي ٿو.<ref>Two Minor Invasions of Sindh, A.B. Advani, p. 72</ref> ترخان خاندان بعد ۾ ارغونن جي جانشين طور سنڌ تي حڪومت ڪندو رهيو. ترخان دور ۾ [[ٺٽو]] پنهنجي سياسي ۽ واپاري اهميت برقرار رکي، جڏهن ته [[مڪلي]] ۾ ڪيترائي شاندار مقبرا ۽ يادگار تعمير ڪيا ويا، جيڪي اڄ به سنڌ جي اسلامي فن تعمير جي اهم ترين ورثن مان شمار ٿين ٿا.<ref>UNESCO World Heritage Centre – Historical Monuments at Makli, Thatta</ref> آخرڪار 1592ع ۾ [[مغل سلطنت]] جي شهنشاهه [[اڪبر اعظم]] سنڌ کي پنهنجي سلطنت ۾ شامل ڪيو، جنهن سان ارغون ۽ ترخان دور جو خاتمو ٿيو ۽ سنڌ مغل سلطنت جو صوبو بڻجي وئي.<ref>Encyclopaedia Britannica, "Sindh"</ref> ==== ارغون گهراڻي جي حاڪمن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%; text-align:center;" |+ style="background:#99CCFF; color:#000; font-weight:bold; padding:6px;" | ارغون خاندان جا حڪمران، سنڌ ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران جو نالو ! style="background:#99CCFF;" | حڪمراني جو دور ! style="background:#99CCFF;" | گاديءَ جو هنڌ ! style="background:#99CCFF;" | سياسي حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[شاھ بيگ ارغون]] | 1520ع – 1524ع | [[ٺٽو]] / [[بکر]] | باني حڪمران | [[سما گھراڻو|سمن سلطنت]] جي آخري حڪمران [[ڄام فيروز]] کي شڪست ڏئي سنڌ ۾ ارغون اقتدار قائم ڪيو؛ سنڌ ۾ ارغون خاندان جو باني حڪمران شمار ٿئي ٿو.<ref>''Tarikh-i-Masumi''</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, "Sindh"</ref> |- | 2 | [[شاھ حسين ارغون]] | 1524ع – 1554ع | [[ٺٽو]] | آخري ارغون حڪمران | ارغون خاندان جو سڀ کان اهم ۽ ڊگهي عرصي تائين حڪمراني ڪندڙ حڪمران هو. سندس دور ۾ [[همايون]] سنڌ آيو. حڪومت جي آخري مرحلي ۾ سنڌ عملي طور مٿين ۽ هيٺين سنڌ ۾ ورهائجي وئي.<ref>G. M. Lakho, ''Thatta: A Historical Perspective''</ref><ref>''Tarikh-i-Masumi''</ref> |} ==== ارغون دور سان لاڳاپيل اهم امير ۽ علائقائي حڪمران ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%; text-align:center;" |+ style="background:#99CCFF; color:#000; font-weight:bold; padding:6px;" | ارغون دور جا اهم امير ۽ علائقائي حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | نالو ! style="background:#99CCFF;" | حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | علائقو ! style="background:#99CCFF;" | ارغون حڪمران سان تعلق ! style="background:#99CCFF;" | مختصر نوٽ |- | 1 | [[فاضل ڪوڪلتاش]] | ارغون امير | مٿيون سنڌ | [[شاھ بيگ ارغون]] جو ويجهو ساٿي | شاهه بيگ ارغون جو اهم فوجي امير ۽ اعتماد وارو ساٿي هو. |- | 2 | [[سلطان محمود ڪوڪلتاش]] | علائقائي حاڪم / امير | [[بکر]]، [[سيوهڻ]] ۽ مٿيون سنڌ | [[فاضل ڪوڪلتاش]] جو پٽ | شاهه حسين ارغون جي دور ۾ مٿين سنڌ جو عملي حڪمران رهيو؛ بکر ۽ سيوهڻ جي علائقن ۾ سندس اثر نمايان هو.<ref>''Tarikh-i-Masumi''</ref> |} ==== ارغون کان ترخان اقتدار ڏانهن منتقلي ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%; text-align:center;" |+ style="background:#99CCFF; color:#000; font-weight:bold; padding:6px;" | ارغون دور کان پوءِ ترخان اقتدار جو آغاز ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | حڪمران ! style="background:#99CCFF;" | دور ! style="background:#99CCFF;" | گهراڻو ! style="background:#99CCFF;" | سياسي تبديلي ! style="background:#99CCFF;" | مختصر نوٽ |- | 1 | [[مرزا عيسيٰ ترخان]] | 1554ع – 1567ع | [[ترخان خاندان]] | ارغون اقتدار کان ترخان اقتدار ڏانهن منتقلي | [[شاھ حسين ارغون]] جي وفات کان پوءِ اقتدار سنڀالي سنڌ ۾ ترخان خاندان جي حڪومت قائم ڪئي.<ref>''Tarikh-i-Masumi''</ref><ref>History of the Arghuns and Tarkhans of Sindh</ref> |} جديد تاريخي تحقيق ۽ مستند ماخذن مطابق سنڌ ۾ ارغون خاندان جا اصل خودمختيار حڪمران فقط ٻه هئا: [[شاھ بيگ ارغون]] ۽ [[شاھ حسين ارغون]]. 1554ع کان پوءِ اقتدار [[ترخان خاندان]] ڏانهن منتقل ٿيو، جنهن کي ڪيترائي مؤرخ ارغون دور جي جانشين شاخ تصور ڪن ٿا، پر سياسي لحاظ کان اهو الڳ حڪمران گهراڻو شمار ڪيو وڃي ٿو.<ref>Arghun dynasty</ref><ref>Tarkhan dynasty</ref> . === مغلن جو دور === {{Main|ٺٽو صوبو|مغل سلطنت}} 1524ع ۾، توڙي جو مغل شهنشاهت جو دارومدار ارغون ۽ ترخان فوجين تي هو، تنهن باوجود سنڌ جي ڪجهه بادشاهن انهن جو استقبال ڪيو. اڳتي ايندڙ وقت ۾ سنڌي مغلن جي اثر هيٺ رهيا. [[فائل:Shah Jahan Mosque Thatta.jpg|thumb|کاٻو|[[شاھجھان مسجد، ٺٽو]]، جيڪا مغل دور جي اهم تعميري يادگارن مان هڪ آهي]] [[فائل:Makli Necropolis.jpg|thumb|کاٻو|مغل دور ۾ [[مڪلي]] سنڌ جو اهم علمي ۽ ثقافتي مرڪز رهيو]] 1592ع ۾ [[اڪبر اعظم]] جي فوجن ارغون ۽ ترخان حڪمرانن کي شڪست ڏئي سنڌ کي [[مغل سلطنت]] ۾ شامل ڪيو، جنهن کان پوءِ سنڌ مغلن جي انتظامي نظام جو حصو بڻجي وئي.<ref>Amita Paliwal, ''Sindh in the Mughal Empire (1591–1740)''</ref><ref>Encyclopaedia Britannica, "Sindh"</ref> شروعاتي طور سنڌ کي [[ملتان صوبو|ملتان صوبي]] جي ماتحت رکيو ويو، پر بعد ۾ [[ٺٽو]] کي مرڪز بڻائي الڳ انتظامي وحدت قائم ڪئي وئي، جيڪا تاريخ ۾ ''ٺٽو صوبو'' جي نالي سان مشهور ٿي.<ref>Thatta Subah, Mughal Province</ref><ref>Irfan Habib, ''Atlas of the Mughal Empire''</ref> مغل دور ۾ [[ٺٽو]] ڏکڻ ايشيا جي اهم واپاري، بندرگاهي ۽ صنعتي شهرن مان هڪ بڻجي ويو. هتي ڪپڙي جي صنعت، خاص طور سنڌي سوٽي ڪپڙي ۽ ريشمي شين جي پيداوار، وڏي پيماني تي ٿيندي هئي. ٺٽي جا واپاري رابطا [[فارس]]، [[عربستان]]، [[عمان]]، اوڀر آفريقا ۽ يورپي واپاري ڪمپنين سان قائم هئا.<ref>Sugata Bose, ''A Hundred Horizons''</ref><ref>Thatta, Mughal Trade Networks</ref> مغل دور ۾ سنڌ جي زرعي آمدني، واپاري محصولن ۽ سامونڊي تجارت سلطنت لاءِ اهم اقتصادي حيثيت رکي ٿي. [[شاھجھان]] جي دور ۾ سنڌ خاص ترقي حاصل ڪئي. ٺٽي ۾ شاندار [[شاھجھان مسجد، ٺٽو|شاهجهان مسجد]] تعمير ڪئي وئي، جيڪا مغل فن تعمير جو هڪ اهم شاهڪار سمجهي وڃي ٿي.<ref>UNESCO – Shah Jahan Mosque, Thatta</ref><ref>Catherine Asher, ''Architecture of Mughal India''</ref> ان دور ۾ ٺٽو علم، ادب، تصوف ۽ اسلامي تعليم جو پڻ اهم مرڪز بڻيو، جتي ڪيترائي عالم، صوفي ۽ مؤرخ سرگرم رهيا. سترهين صديءَ دوران مغل حڪمرانن سنڌ تي ''صوبيدارن'' يا ''نوابن'' جي ذريعي حڪومت ڪئي. انهن جو بنيادي ڪم انتظامي ڪنٽرول، ماليات جي وصولي، فوجي تحفظ ۽ سامونڊي واپار جي نگراني هو.<ref>Humera Naz, ''Sindh under the Mughals''</ref><ref>Amita Paliwal, ''Sindh in the Mughal Empire''</ref> وقت سان گڏ مغل مرڪزي حڪومت ڪمزور ٿيڻ لڳي ۽ سنڌ ۾ مقامي طاقتور خاندانن، خاص طور [[ڪلھوڙا خاندان]]، جو اثر وڌڻ لڳو. ارڙهين صديءَ جي شروعات تائين مغل اقتدار عملي طور ڪمزور ٿي ويو ۽ [[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] جهڙن مقامي حڪمرانن سنڌ ۾ خودمختيار اقتدار قائم ڪرڻ شروع ڪيو. آخرڪار 1737ع–1740ع جي وچ ۾ مغل سياسي ڪنٽرول تقريباً ختم ٿي ويو ۽ سنڌ تي [[ڪلھوڙا خاندان]] جي مستقل حڪومت قائم ٿي.<ref>Yar Muhammad Kalhoro</ref><ref>History of Sindh</ref> ==== مغل دور جي اهم صوبيدارن ۽ نوابن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | سنڌ (ٺٽو صوبو) جا اهم مغل صوبيدار / نواب ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | نالو ! style="background:#99CCFF;" | عهدو ! style="background:#99CCFF;" | دور ! style="background:#99CCFF;" | اهم نوٽ |- | 1 | [[مرزا جاني بيگ ترخان]] | مغل ماتحت حڪمران | 1592ع–1593ع | مغلن اڳيان شڪست بعد اڪبر اعظم جي ماتحت رهيو؛ ارغون-ترخان اقتدار جي خاتمي ۽ مغل دور جي شروعات سان لاڳاپيل.<ref>Tarikh-i-Masumi</ref> |- | 2 | [[مرزا رستم صفوي]] | صوبيدار | 1593ع | سنڌ ۾ مغل انتظامي نظام جي شروعاتي عملدرآمد سان لاڳاپيل پهرين اهم مقررين مان هڪ.<ref>Sindh under the Mughals: Some Glimpses from Tarikh-i-Masumi</ref> |- | 3 | [[امير خان اول]] | صوبيدارِ ٺٽو | 1629ع–1647ع | [[شاھجھان]] جي دور جو مشهور مغل گورنر؛ سندس دور ۾ سنڌ ۾ سياسي استحڪام ۽ اقتصادي سرگرمين ۾ واڌ ٿي. |- | 4 | [[دولت خان مائي]] | صوبيدارِ ٺٽو | 1635ع–1640ع | مغل انتظاميا جو اهم امير؛ بعد ۾ قنڌار جو گورنر پڻ مقرر ٿيو. |- | 5 | [[خواجه ڪمگار غيـرت خان]] | صوبيدار | 1640ع–1641ع | شاهجهاني دور ۾ ٺٽي جي انتظامي نگراني سنڀالي.<ref>Sindh in the Mughal Empire (1591–1740)</ref> |- | 6 | [[شاد خان]] | صوبيدار | 1641ع–1642ع | مغل صوبائي انتظام جي تسلسل کي برقرار رکيو.<ref>Sindh in the Mughal Empire (1591–1740)</ref> |- | 7 | [[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] | مغل ماتحت نواب / صوبيدار | 1701ع–1719ع | [[اورنگزيب عالمگير]] طرفان ''نواب'' جو لقب حاصل ڪيو؛ بعد ۾ ڪلهوڙا اقتدار جي بنيادن کي مضبوط ڪيو. |} مغل دور ۾ سنڌ کي گهڻو ڪري ''ٺٽو صوبو'' سڏيو ويندو هو. مغلن جي سياسي اقتدار سان گڏ سنڌ ۾ واپار، تعمير، سڪن جي ضرب، بندرگاهي سرگرمين ۽ اسلامي علمي ادارن کي ترقي ملي، جڏهن ته [[ٺٽو]]، [[سيوهڻ]]، [[بکر]] ۽ [[لاھري بندر]] اهم انتظامي ۽ تجارتي مرڪز بڻيا.<ref>Amita Paliwal, ''Sindh in the Mughal Empire (1591–1740)''</ref><ref>Thatta Subah</ref> === ڪلهوڙن جو دور === {{Main|ڪلهوڙا خاندان}} [[فائل:Tomb of Mian Yar Muhammad Kalhoro.JPG|thumb|220px|کاٻو|[[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] جي مقبري جو منظر]] [[فائل:Tomb of Mian Noor Muhammad Kalhoro.JPG|thumb|220px|کاٻو|[[ميان نور محمد ڪلهوڙو]] جو مقبرو]] مغل سلطنت جي زوال پذير دور ۾ سنڌ اندر مقامي سياسي قوتن جو اثر وڌڻ لڳو ۽ انهيءَ پسمنظر ۾ [[ڪلهوڙا خاندان]] سنڌ جي حڪمران گهراڻي طور اُڀريو. ڪلهوڙن جو تعلق هڪ مذهبي ۽ صوفي روايت سان وابسته خاندان سان هو، جنهن جو سياسي عروج [[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] جي دور ۾ شروع ٿيو. 1701ع ۾ مغل شهنشاهه [[اورنگزيب عالمگير]] طرفان ميان يار محمد کي ''خدايار خان'' جو لقب ڏنو ويو ۽ کيس مٿئين سنڌ جو انتظام سونپيو ويو، جنهن سان سنڌ ۾ ڪلهوڙا اقتدار جي باقاعده شروعات ٿي.<ref>Yar Muhammad Kalhoro</ref><ref>Sarah F. D. Ansari, ''Sufi Saints and State Power''</ref> ڪلهوڙن تدريجي طور سنڌ جي مختلف علائقن کي پنهنجي اقتدار هيٺ آندو ۽ [[ميان نور محمد ڪلهوڙو]] جي دور ۾ تقريباً سڄي سنڌ هڪ مرڪزي حڪومت هيٺ متحد ٿي وئي. 1736ع ۾ مغل درٻار عملي طور ڪلهوڙن جي خودمختيار حيثيت کي تسليم ڪيو، جنهن کان پوءِ سنڌ هڪ نيم آزاد رياست جي صورت اختيار ڪئي.<ref>Kalhora dynasty</ref><ref>Humera Naz, ''Sindh under the Kalhoras''</ref> بهرحال، سنڌ کي [[نادر شاھ افشار]] ۽ پوءِ [[احمد شاھ دراني]] جي حملي آورن سان به واسطو پيو، جنهن سبب ڪلهوڙا حڪمرانن کي وقت بوقت فارسي ۽ افغاني بالادستي قبول ڪرڻي پئي.<ref>The Kalhora Dynasty (IRSS Journal)</ref> [[ميان غلام شاھ ڪلهوڙو]] (1757ع–1772ع) کي عام طور ڪلهوڙا خاندان جو سڀ کان طاقتور ۽ ڪامياب حڪمران تصور ڪيو وڃي ٿو. هن سنڌ ۾ سياسي استحڪام پيدا ڪيو، فوجي نظام کي منظم ڪيو ۽ 1768ع ڌاري [[حيدرآباد]] شهر جو بنياد رکيو، جيڪو بعد ۾ سنڌ جو اهم سياسي مرڪز بڻيو.<ref>Ghulam Shah Kalhoro</ref><ref>Zulfiqar Ali Kalhoro, ''Studies in Kalhora History, Economy and Architecture''</ref> سندس دور ۾ سنڌ جي سرحدن، واپار، آبپاشي نظام ۽ ثقافتي سرگرمين کي به ترقي حاصل ٿي. ڪلهوڙا دور ۾ [[سنڌي ٻولي]]، تصوف، شاعري ۽ فن تعمير کي خاص هٿي ملي، ۽ [[شاھ عبداللطيف ڀٽائي]] جهڙيون عظيم شخصيتون انهيءَ دور سان وابسته آهن.<ref>Humera Naz, ''Sindh under the Kalhoras''</ref> ارڙهين صديءَ جي آخري حصي ۾ ڪلهوڙا حڪومت اندروني سياسي تڪرارن، دراني مداخلتن ۽ [[ٽالپر خاندان|ٽالپر]] سردارن جي وڌندڙ طاقت سبب ڪمزور ٿيڻ لڳي. آخرڪار 1783ع ۾ [[هلاني جي جنگ]] ۾ ٽالپرن ڪلهوڙن کي شڪست ڏني، جنهن کان پوءِ سنڌ ۾ ٽالپر حڪمراني جو آغاز ٿيو ۽ ڪلهوڙا سياسي اقتدار جو خاتمو ٿي ويو.<ref>The Kalhora Dynasty (IRSS Journal)</ref><ref>History of Sindh</ref> ==== ڪلهوڙا خاندان جي حڪمرانن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:right; font-size:95%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | ڪلهوڙا خاندان جا حڪمران (1701ع–1783ع) |- style="background:#99CCFF; text-align:center;" ! نمبر ! حڪمران ! حڪمراني جو دور ! گاديءَ جو هنڌ ! اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[ميان يار محمد ڪلهوڙو]] | 1701ع – 1719ع | [[خداآباد]] | ڪلهوڙا اقتدار جو باني حڪمران؛ مغلن طرفان ''خدايار خان'' جو لقب حاصل ڪيو ۽ سنڌ ۾ ڪلهوڙا حڪومت جا بنياد وڌا.<ref>Yar Muhammad Kalhoro</ref> |- | 2 | [[ميان نور محمد ڪلهوڙو]] | 1719ع – 1753ع | [[خداآباد]] | سنڌ کي وڏي حد تائين متحد ڪيو؛ 1736ع ۾ مغل درٻار طرفان خودمختيار حيثيت تسليم ڪئي وئي.<ref>Kalhora dynasty</ref> |- | 3 | [[ميان مرادياب ڪلهوڙو]] | 1753ع – 1757ع | [[خداآباد]] | نور محمد جو پٽ؛ اندروني اختلافن سبب اقتدار وڃائي ويٺو.<ref>Kalhora dynasty</ref> |- | 4 | [[ميان غلام شاھ ڪلهوڙو]] | 1757ع – 1772ع | [[خداآباد]] / [[حيدرآباد]] | ڪلهوڙن جو سڀ کان طاقتور حڪمران؛ [[حيدرآباد]] جو بنياد وڌو ۽ سنڌ ۾ استحڪام آندو.<ref>Ghulam Shah Kalhoro</ref> |- | 5 | [[ميان سرفراز ڪلهوڙو]] | 1772ع – 1775ع | [[حيدرآباد]] | غلام شاھ جو جانشين؛ سندس دور ۾ ٽالپرن جو سياسي اثر وڌڻ لڳو.<ref>Mian Sarfraz Kalhoro</ref> |- | 6 | [[ميان غلام نبي ڪلهوڙو]] | 1775ع – 1776ع | [[حيدرآباد]] | مختصر عرصي لاءِ حڪمران رهيو؛ اندروني سياسي بحرانن جو شڪار ٿيو.<ref>Tomb of Mian Ghulam Nabi Kalhoro</ref> |- | 7 | [[ميان عبدالنبي ڪلهوڙو]] | 1776ع – 1783ع | [[حيدرآباد]] | ڪلهوڙا خاندان جو آخري مؤثر حڪمران؛ [[هلاني جي جنگ]] ۾ شڪست کان پوءِ اقتدار ختم ٿي ويو.<ref>Kalhora dynasty</ref><ref>The Kalhora Dynasty (IRSS Journal)</ref> |} ==== تاريخي اهميت ==== ڪلهوڙا دور سنڌ جي تاريخ ۾ مقامي مسلم حڪمراني، سياسي اتحاد، آبپاشي نظام جي توسيع، سنڌي ثقافت جي واڌ ويجهه ۽ شهري ترقيءَ جي لحاظ کان هڪ اهم دور شمار ڪيو وڃي ٿو. [[خدا آباد]] ۽ [[حيدرآباد]] جهڙا شهر ڪلهوڙن جي دور ۾ سياسي مرڪزن طور اُڀريا، جڏهن ته سنڌي ادب، تصوف ۽ فن تعمير کي به غيرمعمولي فروغ حاصل ٿيو. ڪيترائي مؤرخ ڪلهوڙا دور کي مغل اقتدار ۽ ٽالپر حڪمراني جي وچ واري عبوري پر اهم قومي دور طور بيان ڪن ٿا.<ref>Humera Naz, ''Sindh under the Kalhoras''</ref><ref>Zulfiqar Ali Kalhoro, ''Studies in Kalhora History, Economy and Architecture''</ref> === ٽالپر دور === {{Main|ٽالپر دور}} [[فائل:PK Hyderabad asv2020-02 img03 Talpur Tombs.jpg|thumb|220px|کاٻو|[[ٽالپر ميرن جا مقبرا]]، [[حيدرآباد]]]] [[فائل:Faiz Mahal Khairpur Miras.jpg|thumb|220px|کاٻو|[[فيض محل]]، [[خيرپور]] ۾ واقع ٽالپر دور جو شاهي محلات]] 1783ع ۾ [[هالاڻي جي جنگ]] کان پوءِ [[ٽالپر خاندان]] [[ڪلهوڙا خاندان]] کي شڪست ڏئي سنڌ جي نئين حڪمران قوت طور اُڀريو. ٽالپرن جو تعلق [[بلوچ]] قبيلائي پسمنظر سان هو، ۽ سندن مختلف شاخون اڳ ئي سنڌ ۾ آباد ٿي چڪيون هيون. ڪلهوڙا دور ۾ ٽالپر سردار فوجي ۽ انتظامي عهدن تي فائز رهيا، پر [[ميان عبدالنبي ڪلهوڙو]] ۽ ٽالپر سردارن جي وچ ۾ وڌندڙ تڪرارن، خاص طور [[مير بهرام خان ٽالپر]] ۽ سندس پٽ [[مير صوبدار خان]] جي قتل، سياسي صورتحال کي تبديل ڪري ڇڏيو. ان کان پوءِ [[مير فتح علي خان ٽالپر]] ٽالپر قوتن کي منظم ڪري ڪلهوڙا اقتدار جو خاتمو آندو ۽ سنڌ جي حڪمراني سنڀالي. ٽالپرن سنڌ کي مختلف انتظامي حصن ۾ ورهايو. [[حيدرآباد]] ۾ شاهداداڻي شاخ، [[خيرپور]] ۾ سهراباڻي شاخ، ۽ [[ميرپورخاص]] ۾ ماڻڪاڻي شاخ حڪمران بڻيون. باوجود ان جي، حيدرآباد وارا مير سياسي طور سڀ کان وڌيڪ طاقتور سمجهيا ويندا هئا. مير فتح علي خان پنهنجي ڀائرن [[مير غلام علي خان]]، [[مير ڪرم علي خان]] ۽ [[مير مراد علي خان]] سان گڏيل حڪمراني جو هڪ منفرد نظام قائم ڪيو، جنهن سبب اهي “'''چار يار'''” يا “'''چهارياري'''” جي نالي سان مشهور ٿيا.<ref>Mir Fateh Ali Khan Talpur</ref><ref>Mir Karam Ali Khan Talpur's Tomb Complex Hyderabad</ref> ٽالپر دور ۾ سنڌ جي واپار، سفارتڪاري ۽ بين الاقوامي لاڳاپن ۾ نئون مرحلو شروع ٿيو. 1808ع، 1809ع ۽ 1820ع دوران [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] جا سفارتي مشن سنڌ آيا، جن جو مقصد واپاري لاڳاپن جي بحالي ۽ افغانستان، ايران ۽ فرانس جي سياسي اثرن کي روڪڻ هو.<ref>The English Missions of 1808, 1809 & 1820 to Sindh</ref> ميرن ۽ برطانوي حڪومت جي وچ ۾ ڪيترائي معاهدا ٿيا، پر وقت سان گڏ برطانوي مداخلت وڌندي وئي. آخرڪار 1843ع ۾ [[مياني جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] ۾ [[چارلس نيپيئر]] جي اڳواڻي هيٺ برطانوي فوجن ٽالپرن کي شڪست ڏئي سنڌ کي برطانوي سلطنت ۾ شامل ڪري ڇڏيو. ٽالپر دور سنڌ جي تاريخ ۾ مقامي حڪمراني، فوجي تنظيم، سفارتي لاڳاپن، فن تعمير ۽ ثقافتي سرپرستي جي لحاظ کان اهم دور شمار ڪيو وڃي ٿو. هن دور ۾ [[حيدرآباد]]، [[خيرپور]] ۽ [[ميرپورخاص]] سياسي مرڪزن طور ترقي ڪئي، جڏهن ته ڪيترائي مقبرا، قلعا ۽ محلات پڻ تعمير ڪيا ويا، جن مان [[ڪوٽ ڏيجي قلعو]]، [[فيض محل]] ۽ [[ٽالپر ميرن جا مقبرا]] نمايان آهن. ==== حيدرآباد جي ٽالپر ميرن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:right;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | حيدرآباد جي شاهداداڻي ٽالپر حڪمران |- style="background:#99CCFF; text-align:center;" ! نمبر ! حڪمران ! حڪمراني جو دور ! گاديءَ جو هنڌ ! اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[مير فتح علي خان ٽالپر]] | 1783ع – 1801ع | [[حيدرآباد]] | ٽالپر خاندان جو باني حڪمران؛ ڪلهوڙن کي شڪست ڏئي سنڌ تي اقتدار قائم ڪيو. |- | 2 | [[مير غلام علي خان ٽالپر]] | 1801ع – 1811ع | [[حيدرآباد]] | برطانوي سفارتي لاڳاپن جي شروعات سندس دور ۾ ٿي.<ref>The English Missions of 1808, 1809 & 1820 to Sindh</ref> |- | 3 | [[مير ڪرم علي خان ٽالپر]] | 1811ع – 1828ع | [[حيدرآباد]] | ادب، شاعري ۽ ثقافتي سرگرمين جي سرپرستي ڪئي. |- | 4 | [[مير مراد علي خان ٽالپر]] | 1828ع – 1833ع | [[حيدرآباد]] | ٽالپر حڪمراني جي گڏيل نظام کي جاري رکيو. |- | 5 | [[مير نور محمد خان ٽالپر]] | 1833ع – 1840ع | [[حيدرآباد]] | برطانوي سياسي اثر جي وڌندڙ دور ۾ حڪمران رهيو. |- | 6 | [[مير نصير خان ٽالپر]] | 1840ع – 1843ع | [[حيدرآباد]] | ٽالپرن جو آخري حيدرآبادي حڪمران؛ 1843ع ۾ برطانوي فتح کان پوءِ اقتدار ختم ٿيو. |} ==== خيرپور جي سهراباڻي ٽالپرن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:right;" |+ style="background:#99CCFF; color:#000; font-size:120%; font-weight:bold;" | خيرپور رياست جي سهراباڻي ٽالپر حڪمرانن جي فهرست (1783ع–1947ع) |- style="background:#99CCFF; text-align:center;" ! نمبر ! حڪمران ! حڪمراني جو دور ! گاديءَ جو هنڌ ! اهم تاريخي نوٽ |- | 1 | [[مير سهراب خان ٽالپر]] | 1783ع – 1830ع | [[خيرپور]] | خيرپور رياست ۽ سهراباڻي ٽالپر شاخ جو باني حڪمران. مٿئين سنڌ ۾ ٽالپر اقتدار کي منظم ڪيو. |- | 2 | [[مير رستم علي خان ٽالپر]] | 1830ع – 1842ع | [[خيرپور]] | مير سهراب خان جو جانشين. سندس دور ۾ برطانوي اثر وڌڻ لڳو ۽ اندروني جانشيني جا تڪرار پيدا ٿيا. |- | 3 | [[مير علي مراد خان ٽالپر]] | 1842ع – 1894ع | [[خيرپور]] | خيرپور جو سڀ کان مشهور مير. برطانوي حڪومت سان معاهدا ڪيا؛ 1857ع جي بغاوت دوران برطانوي حڪومت جي مدد ڪئي. |- | 4 | [[مير فيض محمد خان ٽالپر]] | 1894ع – 1909ع | [[خيرپور]] | مير علي مراد خان جو جانشين. سندس دور ۾ خيرپور رياست ۾ انتظامي سڌارا جاري رهيا. |- | 5 | [[مير امام بخش خان ٽالپر]] | 1909ع – 1921ع | [[خيرپور]] | تعليم جي واڌاري لاءِ مشهور. سندس دور ۾ رياست اندر ڪيترائي تعليمي ادارا قائم ٿيا. |- | 6 | [[مير علي نواز خان ٽالپر]] | 1921ع – 1935ع | [[خيرپور]] | جديد انتظامي ۽ ترقياتي منصوبن کي هٿي ڏني. خيرپور رياست جي سياسي حيثيت کي مستحڪم رکيو. |- | 7 | [[مير فيض محمد خان ٽالپر ٻيون]] | 1935ع – 1947ع | [[خيرپور]] | خيرپور جو حڪمران رهيو، پر صحت جي مسئلن سبب حڪومت گهڻو ڪري ريجنسي ڪائونسل وسيلي هلندي رهي. |- | 8 | [[مير جارج علي مراد خان ٽالپر]] | 1947ع | [[خيرپور]] | خيرپور رياست جو آخري خودمختيار مير. سندس دور ۾ خيرپور 3 آڪٽوبر 1947ع تي [[پاڪستان]] سان الحاق ڪيو. |} خيرپور رياست 1783ع ۾ قائم ٿي ۽ 1843ع ۾ سنڌ جي ٻين ٽالپر رياستن جي برطانوي فتح باوجود پنهنجي نيم خودمختيار حيثيت برقرار رکڻ ۾ ڪامياب رهي. 3 آڪٽوبر 1947ع تي خيرپور رياست پاڪستان سان الحاق ڪيو، جڏهن ته 1955ع ۾ ون يونٽ نظام تحت ان جي الڳ رياستي حيثيت ختم ڪئي وئي. ==== ميرپورخاص جي ماڻڪاڻي ٽالپرن جي فهرست ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:right;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | ميرپورخاص جا ٽالپر حڪمران |- style="background:#99CCFF; text-align:center;" ! نمبر ! حڪمران ! حڪمراني جو دور ! گاديءَ جو هنڌ ! اهم نوٽ |- | 1 | [[مير ٺارو خان ٽالپر]] | 1783ع – 1806ع | [[ميرپورخاص]] | ماڻڪاڻي شاخ جو باني حڪمران.<ref>List of monarchs of Sindh</ref> |- | 2 | [[مير علي مراد ٽالپر]] | 1806ع – 1829ع | [[ميرپورخاص]] | [[ميرپورخاص]] شهر کي ترقي ڏني.<ref>Ali Murad Talpur</ref> |- | 3 | [[مير شير محمد خان ٽالپر]] | 1829ع – 1843ع | [[ميرپورخاص]] | “'''شيرِ سنڌ'''” جي لقب سان مشهور؛ برطانوي فوجن خلاف مزاحمت جاري رکي.<ref>Ali Murad Talpur</ref> |} === برٽش دور === '''پاڪستان ٺاهڻ ۾ سنڌ جو ڪردار:'''سنڌ جي مسلمان ليڊرن جي ڪوشش سان اپريل يا مئي 1938ع ۾ سنڌ جي صوبائي مسلم ليگ جو قيام عمل ۾ آيو. 10، 11 ۽ 12 آڪٽوبر 1938ع تي سنڌ مسلم ليگ پاران، ڪراچيءَ ۾ مسلم ليگ جي هڪ وڏي ڪانفرنس سڏائي ويئي، جنهن جي صدارت قائداعظم مرحوم ڪئي. هن ڪانفرس جي موقعي تي گڏيل هندستان جي سمورن مسلم ليڊرن شرڪت ڪئي. ان ڪانفرنس کي پوءِ ”ڪراچي ڪانفرنس“ جي نالي سان سڏيو ويو. ڪانفرنس ۾ [[شيخ عبدالمجيد سنڌي]] مرحوم ٺهراءُ پيش ڪيو، جنهن ۾ واضح طور مطالبو ڪيو ويو، ته جن صوبن ۾ مسلمانن جي اڪثريت آهي، اتي مسلمانن جي حڪومت بنائي وڃي، ته جيئن ٻئي قومون جدا جدا ۽ آزاد آزاد حڪومتون قائم ڪري سگهن. ان موقعي تي قائداعظم مرحوم تقرير ڪندي چيو: ”مون کي يقين آهي، ته سنڌ جو صوبو، [[هندستان]] جي مسلمانن لاءِ هڪ نمونو ٿيندو، ڇاڪاڻ ته هتي جي مسلمانن وڏي بيداري جو ثبوت ڏنو آهي.“ ان کان پوءِ سنڌ جي مسلمانن پاڪستان جي تحريڪ ۾ وڏي جوش، جذبي ۽ ولولي سان حصو ورتو. سڄي هندستان ۾ پهريون ڀيرو [[سنڌ صوبائي اسيمبلي|سنڌ جي صوبائيءَ اسيمبلي]]ءَ سن 1943ع ۾ پاڪستان جي قيام جي ٺهراءُ پاس ڪيو، جيڪو محترم. [[جي ايم سيد|جي ايم.سيد]] پيس ڪيو. ٻئي ڪنهن به صوبي جي اسيمبليءَ اهڙو ٺهراءُ نه اڳ ئي پاس ڪيو هو، ۽ نه پوءِ ئي ڪا اسيمبلي پاس ڪري سگهي.<ref>آزاديءَ جي تحريڪ ۽ سنڌي شاعري ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref> === برطانوي دور === {{Main|سنڌ تي برطانوي راڄ}} 1843ع ۾ [[مياني جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] جي فوجن، جنرل [[سر چارلس نيپئر]] جي قيادت هيٺ، [[ٽالپر دور|ٽالپر حڪومت]] کي شڪست ڏئي سنڌ تي قبضو ڪيو.<ref>Charles Napier, ''Conquest of Sindh''</ref><ref>A. W. Hughes, ''A Gazetteer of the Province of Sind''</ref> قبضي کان پوءِ سنڌ کي برطانوي انتظام هيٺ آندو ويو ۽ شروعاتي طور الڳ انتظامي يونٽ طور هلايو ويو، پر 1847ع ۾ ان کي [[بمبئي پريزيڊنسي]] ۾ ضم ڪيو ويو. ايندڙ لڳ ڀڳ نو ڏهاڪن تائين سنڌ بمبئي پريزيڊنسي جو حصو رهي. هن دور ۾ ريلوي، آبپاشي، بندرگاهن، عدالتي نظام ۽ جديد بيوروڪريسي جو بنياد وڌو ويو، پر ساڳئي وقت نوآبادياتي مالياتي پاليسين ۽ زمينداري ڍانچي سبب مقامي آباديءَ کي مختلف معاشي ۽ سياسي مسئلن کي به منهن ڏيڻو پيو.<ref>Sarah Ansari, ''Sufi Saints and State Power''</ref> سنڌ جي مسلمان، هندو، واپاري ۽ زميندار حلقن طرفان ڊگهي سياسي جدوجهد کان پوءِ [[گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ، 1935]] تحت سنڌ کي بمبئي پريزيڊنسي کان جدا ڪري 1 اپريل 1936ع تي هڪ الڳ صوبو بڻايو ويو.<ref>Government of India Act, 1935</ref><ref>Hamida Khuhro, ''The Making of Modern Sindh''</ref> ==== بمبئي پريزيڊنسي ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | برطانوي دور جا انتظامي مرحلا |- ! style="background:#99CCFF;" | دور ! style="background:#99CCFF;" | انتظامي حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | تفصيل |- | 1843ع – 1847ع | برطانوي فوجي ۽ ڪمشنري انتظام | سنڌ تي قبضي کان پوءِ سر چارلس نيپئر جي سربراهي ۾ الڳ انتظامي يونٽ طور حڪومت ڪئي وئي. |- | 1847ع – 1936ع | [[بمبئي پريزيڊنسي]] | سنڌ بمبئي پريزيڊنسي جو حصو رهي ۽ بمبئي جي گورنرن جي ماتحت انتظام هلندو رهيو. |- | 1936ع – 1947ع | الڳ صوبو | [[گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ، 1935]] تحت سنڌ کي الڳ صوبو بڻايو ويو. |} ==== بمبئي پريزيڊنسي دوران گورنر==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | سنڌ سان لاڳاپيل برطانوي منتظم ۽ گورنر (1843ع–1947ع) |- ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | نالو ! style="background:#99CCFF;" | دور (مدت) ! style="background:#99CCFF;" | حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | سنڌ لاءِ مختصر ڪردار |- | 1 | [[چارلس نيپئر|سر چارلس نيپئر]] | 1843ع – 1847ع | سنڌ جو فوجي ۽ سول منتظم | [[مياني جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ تي برطانوي قبضو مستحڪم ڪيو؛ ٽالپر حڪمرانن جي اقتدار جو خاتمو آندو ۽ جديد نوآبادياتي انتظام جو بنياد وڌو. |- | 2 | [[سر جارج آرٿر]] | 1847ع – 1852ع | [[بمبئي پريزيڊنسي]] جو گورنر | سنڌ جي برطانوي انتظام کي بمبئي پريزيڊنسي جي نظام سان وڌيڪ مربوط ڪيو. |- | 3 | [[لارڊ ايلفنسٽن]] | 1853ع – 1860ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | عدالتي، مالي ۽ روينيو سڌارن وسيلي سنڌ کي نوآبادياتي انتظامي ڍانچي سان وڌيڪ ڳنڍيو. |- | 4 | [[بارٽل فريئر|سر بارٽل فريئر]] | 1851ع – 1859ع | سنڌ جو ڪمشنر | سنڌ ۾ ريلوي، ٽيليگراف، تعليم ۽ جديد شهري انتظام جي شروعات ڪندڙ اهم برطانوي منتظم. |- | 5 | [[سر سيمور فٽزجيرالڊ]] | 1867ع – 1872ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | انتظامي توسيع ۽ مقامي سردارن سان لاڳاپن کي منظم ڪيو. |- | 6 | [[سر رچرڊ ٽيمپل]] | 1877ع – 1880ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | ڏڪار جي دور ۾ امدادي ۽ مالياتي پاليسين تي عملدرآمد ڪرايو. |- | 7 | [[لارڊ ري]] | 1885ع – 1890ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | تعليم، مڪاني خوداختياري ۽ ميونسپل ادارن جي ترقيءَ جي حمايت ڪئي. |- | 8 | [[لارڊ ليمينگٽن]] | 1903ع – 1907ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | قانوني ۽ ميونسپل ادارن جي واڌ ويجهه لاءِ قدم کنيا. |- | 9 | [[سر جارج لائيڊ]] | 1918ع – 1923ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | پهرين عالمي جنگ کان پوءِ سياسي تحريڪن ۽ انتظامي معاملن جي نگراني ڪئي. |- | 10 | [[سر فريڊرڪ سائيڪس]] | 1928ع – 1933ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | سنڌ جي علحده صوبي واري مطالبي تي ٿيندڙ آئيني بحثن دوران انتظام سنڀاليو. |- | 11 | [[سر ليزلي ولسن]] | 1923ع – 1928ع | بمبئي پريزيڊنسي جو گورنر | آئيني سڌارن ۽ سنڌ جي سياسي تحريڪن واري دور ۾ خدمتون انجام ڏنيون. |- | 12 | [[سر جان بيومونٽ]] | 1933ع – 1936ع | بمبئي هاءِ ڪورٽ جو چيف جسٽس / عبوري انتظامي ڪردار | سنڌ جي بمبئي کان علحدگي واري آئيني عمل سان لاڳاپيل دور ۾ خدمتون سرانجام ڏنيون. |} ==== بمبئي پريزيڊنسي ۾ شموليت بعد سنڌ جا ڪمشنر ==== {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | سنڌ جا برطانوي ڪمشنر (1843ع–1936ع) |- ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | نالو ! style="background:#99CCFF;" | دورِ خدمت ! style="background:#99CCFF;" | عهدي جي حيثيت ! style="background:#99CCFF;" | اهم خدمتون ۽ تاريخي نوٽ |- | 1 | [[سر چارلس نيپئر]] | 1843ع – 1847ع | پهريون ڪمشنر | [[مياني جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ ۾ برطانوي انتظام جو بنياد وڌو، فوجي ۽ سول حڪومت کي منظم ڪيو ۽ ٽالپر حڪمرانن جي اقتدار جو خاتمو آندو. |- | 2 | [[بارٽل فريئر|سر بارٽل فريئر]] | 1851ع – 1859ع | ڪمشنر | سنڌ جي جديد انتظامي ڍانچي جي تعمير ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو؛ رستن، تعليم، ميونسپل ادارن، مواصلات ۽ واپار جي ترقيءَ کي هٿي ڏني. |- | 3 | [[وليم لوئس ميري ويدر]] | 1860ع – 1867ع | ڪمشنر | ڪراچي جي بندرگاهه جي ترقي، سرحدي امن امان ۽ مواصلاتي نظام جي بهتري لاءِ ڪم ڪيو. |- | 4 | [[سر وليم ميري ويدر]] | 1867ع – 1877ع | ڪمشنر | ريلوي، واپار ۽ انتظامي ادارن جي توسيع سان سنڌ جي معاشي ترقيءَ ۾ حصو ورتو. |- | 5 | [[سر جيمس فرگوسن]] | 1877ع – 1880ع | ڪمشنر | زمينداري ۽ روينيو نظام ۾ سڌارا آندا ۽ آبپاشي منصوبن کي هٿي ڏني. |- | 6 | [[جيمس گائلز]] | 1880ع – 1887ع | ڪمشنر | شهري انتظام، ميونسپل ادارن ۽ مقامي حڪومتن جي ڪارڪردگي کي مضبوط ڪيو. |- | 7 | [[چارلس پرچاس]] | 1887ع – 1891ع | ڪمشنر | واپار، مواصلات ۽ بندرگاهي سرگرمين جي واڌاري تي ڌيان ڏنو. |- | 8 | [[اي. ڊبليو. هيوز]] | 1891ع – 1897ع | ڪمشنر | زرعي ترقي، آبپاشي ۽ سنڌ بابت تاريخي ۽ انتظامي مطالعي ۾ نمايان خدمتون سرانجام ڏنيون. |- | 9 | [[ايڇ. ايم. جيمس]] | 1897ع – 1901ع | ڪمشنر | روينيو رڪارڊ، زمينن جي سروي ۽ مردم شماريءَ جي عمل کي وڌيڪ منظم بڻايو. |- | 10 | [[اي. ايڇ. ايس. ڪيلي]] | 1901ع – 1906ع | ڪمشنر | تعليم، مقامي ادارن ۽ انتظامي رابطن جي توسيع لاءِ قدم کنيا. |- | 11 | [[سي. اي. فيرگوسن]] | 1906ع – 1911ع | ڪمشنر | سياسي بيداريءَ جي شروعاتي دور ۾ انتظامي استحڪام برقرار رکيو. |- | 12 | [[ايڇ. اي. ايل. هيلي]] | 1911ع – 1916ع | ڪمشنر | پهرين عالمي جنگ دوران سنڌ جي سول انتظام ۽ امن امان جي نگراني ڪئي. |- | 13 | [[اي. ڊبليو. پي. ڪيري]] | 1916ع – 1921ع | ڪمشنر | خلافت تحريڪ ۽ ٻين سياسي تحريڪن واري دور ۾ انتظامي ذميواريون سنڀاليون. |- | 14 | [[ايڇ. ٽي. سورلي]] | 1921ع – 1925ع | ڪمشنر | مقامي نمائندگي، تعليمي ترقي ۽ سياسي سڌارن جي دور ۾ خدمتون انجام ڏنيون. |- | 15 | [[اي. ايل. ايڇ. ايٽڪن]] | 1925ع – 1930ع | ڪمشنر | سنڌ جي بمبئي کان علحدگيءَ بابت آئيني بحثن واري مرحلي ۾ انتظامي ذميواريون نڀايون. |- | 16 | [[ايڇ. ٽي. ليمبرٽ]] | 1930ع – 1936ع | آخري ڪمشنر | سنڌ جي بمبئي پريزيڊنسي کان علحدگي ۽ 1 اپريل 1936ع تي الڳ صوبي جي قيام تائين انتظام سنڀاليو. |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | ڪمشنر دور جون اهم خصوصيتون |- ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | نمايان ترقيون |- | انتظام | جديد ضلعي، روينيو ۽ عدالتي نظام جو قيام |- | آمدورفت | ريلوي، سڙڪن ۽ ڪراچي بندرگاهه جي توسيع |- | آبپاشي | ڪئنالن ۽ زرعي آبادڪاريءَ جي منصوبن جي شروعات |- | تعليم | جديد اسڪولن، ڪاليجن ۽ تعليمي ادارن جو قيام |- | سياست | سنڌ جي الڳ صوبي لاءِ سياسي شعور ۽ آئيني جدوجهد |} 1843ع کان 1936ع تائين سنڌ جو انتظام بنيادي طور "ڪمشنر سنڌ" جي عهدي هيٺ هلندو رهيو،م ۽ سندن آفيس ڪراچيءَ ۾ ھئي. جڏهن ته بمبئي پريزيڊنسي جا گورنر سڄي پريزيڊنسي (جنھن ۾ بمبئي ، گجرات ۽ سنڌ جا علائقا شامل ھيا) جا اعليٰ انتظامي سربراهه هوندا هئا ۽ انھن جي آفيس بمبئي شھر ۾ واقع ھئي. ==== سنڌ جي الڳ صوبي جا برطانوي گورنر ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | سنڌ جا برطانوي گورنر (1936ع–1947ع) |- ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | گورنر ! style="background:#99CCFF;" | دورِ حڪومت ! style="background:#99CCFF;" | مختصر نوٽ |- | 1 | [[سر لينسلٽ گراهم]] | 1936ع – 1941ع | سنڌ جو پهريون گورنر؛ الڳ صوبي جي انتظامي ڍانچي ۽ صوبائي اسيمبلي جي قيام جي نگراني ڪئي. |- | 2 | [[سر هيو ڊائو]] | 1941ع – 1946ع | ٻي عالمي جنگ دوران سنڌ جو انتظام سنڀاليو؛ جنگي ۽ معاشي پاليسين تي عملدرآمد ڪرايو. |- | 3 | [[سر فرانسس موڊي]] | 1946ع – 14 آگسٽ 1947ع | برطانوي دور جو آخري گورنر؛ پاڪستان جي قيام تائين سنڌ جي انتظام جو ذميوار رهيو. |} ==== برطانوي دور جون نمايان خاصيتون ==== {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | برطانوي دور ۾ سنڌ ۾ اهم تبديليون |- ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | اهم ترقيون |- | آمدورفت | ريلوي لائينن، سڙڪن ۽ بندرگاهن جي تعمير |- | آبپاشي | [[سکر بئراج]] سميت جديد آبپاشي منصوبن جو آغاز |- | تعليم | جديد اسڪولن، ڪاليجن ۽ سرڪاري تعليمي نظام جو قيام |- | انتظام | جديد عدالتي، روينيو ۽ سول سروس نظام جو نفاذ |- | سياست | سنڌ جي الڳ صوبي لاءِ سياسي تحريڪ ۽ 1936ع ۾ صوبائي حيثيت جو حصول |} === برطانوي دور جي وزيراعظمن (پريميئرن) جي فهرست === 1843ع کان 1936ع تائين سنڌ [[بمبئي پريزيڊنسي]] جو حصو رهي، تنهن ڪري ان عرصي دوران سنڌ ۾ وزيراعظم (Premier) يا وزيراعليٰ (Chief Minister) جو ڪو الڳ عهدو موجود نه هو. [[گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935]] تحت صوبائي خودمختياري لاڳو ٿيڻ کان پوءِ 1937ع ۾ سنڌ ۾ پهريون ڀيرو چونڊيل وزارت قائم ٿي، جنهن جي سربراهه کي ''پريميئر آف سنڌ'' چيو ويندو هو.<ref>Government of India Act, 1935</ref><ref>Hamida Khuhro, ''The Making of Modern Sindh''</ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | برطانوي سنڌ جا پريميئر (1937ع–1947ع) |- ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | نالو ! style="background:#99CCFF;" | دورِ حڪومت ! style="background:#99CCFF;" | سياسي وابستگي ! style="background:#99CCFF;" | اهم خدمتون ۽ تاريخي نوٽ |- | 1 | [[الله بخش سومرو]] | 1 اپريل 1937ع – 18 اپريل 1938ع | [[سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي]] | سنڌ جي پهرين چونڊيل وزارت جو سربراهه. صوبائي خودمختياري جي شروعاتي مرحلي ۾ انتظامي ڍانچي کي مستحڪم بڻايو ۽ بين المذاهب هم آهنگيءَ کي فروغ ڏنو. |- | 2 | [[غلام حسين هدايت الله]] | 18 اپريل 1938ع – 23 مارچ 1940ع | آزاد اتحاد / بعد ۾ [[آل انڊيا مسلم ليگ]] | سياسي استحڪام برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ صوبائي حڪومت جي انتظامي معاملن کي منظم ڪيو. |- | 3 | [[الله بخش سومرو]] | 23 مارچ 1940ع – 14 آڪٽوبر 1942ع | آزاد اتحاد | برطانوي پاليسين تي تنقيد ڪئي؛ هندستان جي ورهاڱي ۽ فرقيواريت جي مخالفت ڪئي؛ آخرڪار گورنر طرفان برطرف ڪيو ويو. |- | 4 | [[علي محمد راشد]] | 14 آڪٽوبر 1942ع – 7 جنوري 1944ع | مسلم ليگ حامي اتحاد | ٻي عالمي جنگ جي دور ۾ سنڌ جو انتظام سنڀاليو ۽ سياسي استحڪام برقرار رکڻ جي ڪوشش ڪئي. |- | 5 | [[غلام حسين هدايت الله]] | 7 جنوري 1944ع – 26 اپريل 1947ع | [[آل انڊيا مسلم ليگ]] | [[پاڪستان تحريڪ]] دوران مسلم ليگ جي سياسي اثر کي مضبوط ڪيو ۽ سنڌ اسيمبليءَ ۾ پاڪستان جي حمايت واري قرارداد جي حمايت ڪئي. |- | 6 | [[محمد ايوب کهڙو]] | 26 اپريل 1947ع – 14 آگسٽ 1947ع | [[آل انڊيا مسلم ليگ]] | برطانوي دور جو آخري پريميئر؛ پاڪستان جي قيام کان اڳ انتظامي منتقلي ۽ نئين رياستي ڍانچي جي تيارين جي نگراني ڪئي. |} {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#99CCFF; font-size:120%; font-weight:bold;" | برطانوي دور جي سنڌي وزارتن جون نمايان خاصيتون |- ! style="background:#99CCFF;" | شعبو ! style="background:#99CCFF;" | نمايان پيش رفت |- | صوبائي خودمختياري | 1937ع ۾ سنڌ ۾ پهريون ڀيرو ذميوار ۽ چونڊيل حڪومت جو قيام |- | قانون سازي | سنڌ اسيمبليءَ وسيلي مقامي قانون سازي ۽ انتظامي پاليسين جي شروعات |- | سياست | مسلم ليگ، سنڌ يونائيٽيڊ پارٽي ۽ آزاد گروپن جي وچ ۾ سياسي مقابلو |- | پاڪستان تحريڪ | سنڌ اسيمبلي هندستان جي پهرين صوبائي اسيمبلي هئي جنهن پاڪستان جي حمايت ۾ قرارداد منظور ڪئي |- | انتظام | بمبئي پريزيڊنسي کان الڳ صوبي طور مستقل انتظامي ادارن جي ترقي |} 1937ع کان 1947ع تائين سنڌ جي حڪومت جي سربراهه لاءِ سرڪاري اصطلاح ''پرميئر آف سنڌ'' (پريميئر آف سنڌ) استعمال ٿيندو هو. "وزيراعليٰ" (چيف منسٽر) جو اصطلاح پاڪستان جي قيام کان پوءِ وڌيڪ عام ٿيو. ===پاڪستان جي قيام بعد=== ====ون يونٽ کان اڳ جو دؤر==== ==== ون يونٽ وارو دور==== ==== ون يونٽ کان پوء وارو دور==== ====1988ع کان پوءِ جو نئون دؤر==== == سنڌ جي جاگرافي، آبھوا ۽ قدرتي وسيلا== {{Main|سنڌ جي جاگرافي}} ===جاگرافي=== [[فائل:Sindh 2.jpg|220px|thumb|کاٻو|سنڌ]] سنڌ پاڪستان جي چئن صوبن مان رقبي جي لحاظ کان ٽيون وڏو صوبو آهي، جنهن جو ڪل رقبو لڳ ڀڳ 54,407.2 چورس ميل آهي. هي صوبو هيٺين سنڌو طاس (لوئر انڊس بيسن) جو اهم حصو آهي ۽ جغرافيائي طور 23°40′ کان 28°30′ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 66°40′ کان 71°05′ اوڀر ڊگھائي ڦاڪ جي وچ ۾ واقع آهي. سنڌ اتر کان ڏکڻ طرف لڳ ڀڳ 540 ڪلوميٽر ڊگهي ۽ اوڀر کان اولهه طرف سراسري طور تقريباً 281 ڪلوميٽر ويڪري آهي، جڏهن ته ان جي وڌ ۾ وڌ ويڪر لڳ ڀڳ 250 ڪلوميٽر آهي. [[فائل:Sindh-Map.PNG|thumb|220px|کاٻو|سنڌ جو نقشو]] ==== طبعي بناوت ==== جغرافيائي بناوت جي لحاظ کان سنڌ جو گهڻو حصو هموار ميداني علائقو آهي. صوبي جي اولهه پاسي ڪوهستاني خطو واقع آهي، جتي ڪيرٿر جبلن جو بنجر سلسلو موجود آهي، جڏهن ته اوڀر طرف بهاولپور جي سرحدن کان وٺي رن آف ڪڇ تائين ريتيلي پٽي پکڙيل آهي. انهن ٻنهي علائقن جي وچ ۾ سنڌو ماٿري واقع آهي، جيڪا ڏکڻ اولھه طرف وڃي ڊيلٽائي علائقي ۾ ختم ٿئي ٿي. هي علائقو زرخيز اليويل مٽيءَ سبب زراعت لاءِ نهايت موزون آهي. صوبي جي وچئين حصي ۾ سکر بئراج ذريعي مستقل پاڻيءَ جي فراهمي موجود آهي، جيڪا سنڌ کي زراعت ۽ ان سان لاڳاپيل معاشي سرگرمين لاءِ وڏي صلاحيت فراهم ڪري ٿي<ref name="گدواڻي"></ref>. طبعي جغرافيائي لحاظ کان سنڌ جا اوڀر وارا ريگستاني علائقا [[راجپوتانا]] سان ۽ اولهه وارا جابلو علائقا بلوچستان سان ملن آهن. جڏهن ته “سنڌ” جو بنيادي تصور انهيءَ زرخيز ميداني علائقي سان جڙيل آهي، جيڪو سنڌو درياهه جي وهڪري سان وجود ۾ آيو آهي. سنڌ جو موجوده جغرافيائي علائقو تقريباً 23°35′ کان 27°30′ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 66°42′ کان 71°10′ اوڀر ڊگھائي ڦاڪ جي وچ ۾ واقع آهي<ref name="گدواڻي"></ref>. انگريزن جي شروعاتي دور ۾ سنڌ کي “ننڍو مصر” سڏيو ويو، ڇاڪاڻ ته سنڌو ۽ نيل درياهن جي هيٺانهين ماٿرين ۾ نمايان جغرافيائي مشابهت موجود آهي. ٻنهي علائقن ۾ ٽن مکيه طبعي حصن، جابلو، ڪچو ميداني علائقو ۽ ريگستان، ساڳي ترتيب سان نظر اچن ٿا. ٻنهي ماٿرين جي زرخيزي برسات بدران سالياني ٻوڏ تي دارومدار رکي ٿي، ۽ ٻنهي علائقن ۾ نباتات ۽ حيوانات ۾ به نمايان هڪجهڙائي ملي ٿي<ref name="گدواڻي"></ref>. سنڌ کي عام طور پنج مکيه طبعي ڀاڱن ۾ ورهايو وڃي ٿو<ref name="گدواڻي"></ref>: *[[سرو، (سنڌ)|سرو]]، *[[سنڌ جو وچولو|وچولو]]، *[[لاڙ(سنڌ)|لاڙ]]، *[[سنڌ جو ڪوهستان|ڪوهستان]] ۽ *[[سنڌ جا رڻپٽ|ريگستان]]. تفصيلي جغرافيائي لحاظ کان سنڌ ۾ جابلو، ٽاڪراڻي، پڪي، ڪچي، ڪلراٺي، چيڪي، وارياسي ۽ بياباني زمين جا سڀئي قسم موجود آهن. اهڙيءَ ريت سنڌ جي آبهوا ٿڌي کان معتدل ۽ گرم تائين مختلف صورتن ۾ ملي ٿي، جنهن سبب هتي نباتاتي تنوع تمام گهڻو آهي ۽ دنيا جي ڪيترن علائقن جا وڻ ٻوٽا سنڌ جي مختلف حصن ۾ پوکڻ جي صلاحيت رکن ٿا<ref name="گدواڻي">{{cite journal |last=گدواڻي |first=منو تولارام |title=سنڌيت |journal=مهراڻ |publisher=سنڌي ادبي بورڊ |year=1962 |language=sd}}</ref>. ==== سنڌ جا ريگستان ==== سنڌ جي زمين جو وڏو حصو ريگستاني نوعيت جو آهي. صوبي جي اوڀر سرحد تي ٿرپارڪر واقع آهي، جتي وڏا ريتيلا ٽڪرا موجود آهن. هي ريگستان راجستان ريگستان جي تسلسل طور سڃاتو وڃي ٿو ۽ ان جو ڪل رقبو لڳ ڀڳ 13,100 چورس ميل آهي. سنڌو ماٿريءَ جي اوڀر پاسي ٿر جو وسيع ريگستان واقع آهي، جيڪو هندستان جي راجپوتانا علائقي تائين پکڙيل آهي. هي ريگستان لڳ ڀڳ ٽي سؤ ميلن تائين لڳاتار وارياسي علائقو آهي، جيڪو ڏکڻ طرف ڪڇ جي رڻ تائين وڃي ٿو. ٿر ۽ سنڌو ڪچي جي وچ ۾ حدون ڪجهه علائقن ۾ واضح آهن، جڏهن ته اتر طرف وارياسي ڀٽون ڪچي جي ميداني علائقن اندر گهڻي حد تائين داخل ٿين ٿيون. موسمي تبديليون، خاص طور ڏکڻ اولهه واري چوماسي جي شدت، انهن حدن کي وقت بوقت تبديل ڪنديون رهن ٿيون. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:right;" |+ style="background:#E75480; color:white; font-size:120%; font-weight:bold;" | سنڌ جا ريگستان |- style="background:#F7A8C4; text-align:center;" ! نمبر ! ريگستان جو نالو ! ايراضي ! جغرافيائي هنڌ (ضلعا / تعلقا) ! تعارفي نوٽ |- | 1 | [[ٿر ريگستان]] | تقريباً 200,000 چورس ڪلوميٽر (مجموعي ٿر؛ پاڪستان ۾ لڳ ڀڳ 15٪) | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]]، [[عمرڪوٽ ضلعو|عمرڪوٽ]]، [[ميرپورخاص ضلعو|ميرپورخاص]]، [[خيرپور ضلعو|خيرپور]]، [[سکر ضلعو|سکر]]، [[گھوٽڪي ضلعو|گھوٽڪي]] | [[ڏکڻ ايشيا]] جو وڏو ريگستان، سنڌ جي اوڀر حصي ۾ واقع آهي، زراعت، مالداري ۽ ثقافتي لحاظ کان اهم علائقو آهي۔ |- | 2 | [[نارا ريگستان]] | تقريباً 23,000 چورس ڪلوميٽر | [[خيرپور ضلعو]]، [[سانگھڙ ضلعو]] (خاص ڪري [[نارا ڪئنال]] ڀرسان علائقا) | ٿر ريگستان جو اتر-اولهه طرف وڌايل حصو، نارا ڪئنال سبب هتي انساني آبادين ۽ مالداري موجود آهي۔ |- | 3 | [[اڇڙو ٿر]] | ٿر ريگستان جو حصو (مخصوص ايراضي واضح ناهي) | [[سانگھڙ ضلعو]] (خاص ڪري [[کپرو تعلقو]]) | اڇي واري ۽ لوڻياٺ زمين سبب “اڇرو ٿر” سڏجي ٿو، ٿر جو منفرد قدرتي خطو آهي۔ |} {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! ريگستان جو نالو ! ايراضي ! جغرافيائي هنڌ (ضلعا / تعلقا) ! تعارفي نوٽ |- | 1 | [[ٿر ريگستان]] (ٿر ڊيزرٽ) | تقريباً 200,000 چورس ڪلوميٽر (مجموعي ٿر؛ پاڪستان ۾ لڳ ڀڳ 15٪) | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]]، [[عمرڪوٽ ضلعو|عمرڪوٽ]]، [[ميرپورخاص ضلعو|ميرپورخاص]]، [[خيرپور ضلعو|خيرپور]]، [[سکر ضلعو|سکر]]، [[گھوٽڪي ضلعو|گھوٽڪي]] [[ڏکڻ ايشيا]] جو وڏو ريگستان، سنڌ جي اوڀر حصي ۾ واقع آهي، زراعت، مالداري ۽ ثقافتي لحاظ کان اهم علائقو آهي۔ 2 [[نارا ريگستان]] (نارا ڊيزرٽ) تقريباً 23,000 چورس ڪلوميٽر [[خيرپور ضلعو]]، [[ساگھڙ ضلعو]] (خاص ڪري [[نارا ڪئنال]] ڀرسان علائقا) ٿر ريگستان جو اتر-اولهه طرف وڌايل حصو، نارا ڪئنال سبب هتي انساني آبادين ۽ مالداري موجود آهي۔ - 3 [[اڇڙو ٿر]] (وائيٽ ڊيزرٽ) ٿر ريگستان جو حصو (مخصوص ايراضي واضح ناهي) [[سانگھڙ ضلعو]] (خاص ڪري [[کپرو تعلقو]]) اڇي واري ۽ لوڻياٺ زمين سبب “اڇرو ٿر” سڏجي ٿو، ٿر جو منفرد قدرتي خطو آهي۔ } ==== سنڌ جا جبل ==== سنڌ ۾ اهم جابلو يا پھاڙي سلسلا عام طور ٽن قسمن ۾ بيان ڪيا وڃن ٿا: (1) [[کيرٿر جبلن جون قطارون|کيرٿر جبلن]] جو سلسلو، (2) [[ڪارونجهر]] (ننگرپارڪر) جون ٽڪريون/سلسلو، ۽ (3) [[گنجو ٽڪر]] (حيدرآباد) وارو پٿريلو سلسلو/ريج، جڏهن ته سنڌ ۾ ٻيا پٿريلا اُڀار (outcrops) به ملن ٿا، پر سڀني کي “مڪمل جبلن جا سلسلا” قرار ڏيڻ تي ماخذن ۾ يڪسانيت ناهي<ref name=" وڪي"> {{Cite news |title= Wikipedia English|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_ }}</ref><ref name=" برٽنيڪا"> {{Cite news |title= Wikipedia English|url=Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Sind }}</ref>. ==== کيرٿر جبلن جو سلسلو ==== [[کيرٿر جبلن جون قطارون|کيرٿر جبلن]] جو سلسلو (کيرٿر رينج) سنڌ جو سڀ کان وڏو جبلِي نظام آهي، جيڪو سنڌ–بلوچستان سرحد سان گڏ اتر کان ڏکڻ طرف پکڙيل آهي<ref name=" وڪي"></ref>. ڪيترا عام حوالا هن سلسلي جي ڊگھائي لڳ ڀڳ 300 ڪلوميٽر بيان ڪن ٿا<ref name=" وڪي"></ref>. هن سلسلي ۾ سنڌ اندر اهم جبلِي علائقا خاص طور دادو ۽ ڀرپاسي جي پهاڙي پٽي (ڪوھستان) ۾ ايندا آهن<ref name=" برٽنيڪا"></ref>. ===== اهم چوٽيون ۽ اوچايون ===== ڪيرٿر جي بلند ترين چوٽي طور ڪيترن حوالن ۾ زرڊڪ چوٽي (زَرڊَڪ پِيڪ) لڳ ڀڳ 2,134 ميٽر ڄاڻايل آهي<ref name=" وڪي"></ref>. سنڌ اندر ڪيرٿر سان وابسته هڪ مشهور بلند مقام [[گورک هل]] آهي، جنهن کي علمي مطالعي ۾ لڳ ڀڳ 5,688 فُٽ (تقريباً 1,734 ميٽر) اوچو بيان ڪيو ويو آهي<ref name="pakbs"></ref>. ===== اهم لنگهه ===== سنڌ جي تاريخي آمدرفت ۾ [[لڪي لنگھ|لڪي پاس]] (لڪ پاس) کي کيرٿر واري پهاڙي پٽي جو اهم قدرتي لنگهه سمجھيو وڃي ٿو<ref name=" وڪي"></ref>. ==== ڪارونجهر ==== [[ڪارونجهر]] ڏکڻ اوڀر سنڌ ۾ [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر ضلعي]] جي [[ننگرپارڪر]] ڀرسان واقع هڪ اهم ٽڪريلو سلسلو آهي<ref name=" وڪي"></ref>. هن علائقي بابت ڪيترن عوامي ۽ دستاويزي حوالن ۾ ڊگھائي لڳ ڀڳ 19 ڪلوميٽر ۽ وڌ ۾ وڌ اوچائي لڳ ڀڳ 305 ميٽر بيان ٿيل ملي ٿي<ref name="اٽلس">{{Cite news|title=https://ejatlas.org/conflict/karoonjhar-mountains-a-potential-granite-mine-by-al-sami-group }}</ref>. ڪارونجهر کي سنڌ جي گرينائيٽ، پٿريلي بناوٽ ۽ قدرتي منظرنامي جي ڪري به سڃاتو وڃي ٿو<ref name="اٽلس"></ref>. ==== گنجو ٽڪر ==== [[گنجو ٽڪر]] حيدرآباد وارو پٿريلو سلسلو/ريج آهي. گنجو ٽڪر [[حيدرآباد]] جي جغرافيائي سڃاڻپ ۾ ذڪر ٿيندڙ هڪ پٿريلو ريج يا ٽڪريلو علائقو آهي، جنهن کي حيدرآباد جي مقامي زميني بناوٽ سان جوڙيو وڃي ٿو<ref name=" برٽنيڪا"></ref>. هي علائقو کيرٿر جهڙي ڊگهي جبلِي قطار نه، پر [[سنڌو درياھ]] جي ڀرسان پٿريلي اُڀارن جي صورت ۾ سڃاتو وڃي ٿو<ref name=" برٽنيڪا"></ref>. === ميداني علائقا === سنڌ جو وڏو حصو [[سنڌو درياھ]] جي آندل زرخيز لٽ سان ٺهيل ميداني علائقن تي مشتمل آهي. سنڌو ماٿري صوبي جو بنيادي زرعي ۽ آبادي وارو خطو آهي، جيڪو اتر کان ڏکڻ تائين پکڙيل آهي. هي علائقو زرخيز اليويل مٽي، آبپاشي نظام ۽ زرعي پيداوار جي ڪري سنڌ جي معاشي زندگيءَ جو مرڪز رهيو آهي<ref name=" ايڪانومي"></ref>. سنڌو ماٿريءَ ۽ اولهه وارن جبلستاني علائقن جي وچ ۾ هڪ سوڙهو ميداني خطو واقع آهي، جنهن کي مقامي طور [[ڪاڇو]] چيو وڃي ٿو. ڪاڇو جبلن مان وهندڙ نين ۽ نالن جي آندل لٽ سان ٺهيل آهي، جنهن جي مٽي [[سنڌو درياھ]] جي لٽ کان مختلف آهي. هي علائقو قدرتي طور خشڪ، گهٽ زرخيزي وارو ۽ گهٽ آباديءَ وارو آهي، جنهن سبب اهو تاريخي طور سنڌ جي مکيه ميداني علائقن کان جدا سڃاتو ويو آهي<ref name="autogenerated1"></ref>. ڪاڇي جي اولهه طرف ڪوهستاني ٽڪرن جو سلسلو [[منڇر ڍنڍ]] تائين نسبتاً مسلسل نظر اچي ٿو، جڏهن ته منڇر کان ڏکڻ طرف جبل ٽٽل صورت ۾ موجود آهن ۽ انهن جي وچ ۾ هموار ميداني علائقا ملن ٿا. ڏکڻ طرف ويندي هي علائقو آهستي آهستي ويڪر ۾ وڌي ٿو ۽ واضح اولهه سرحد ختم ٿيندي نظر اچي ٿي. هن پاسي [[حب درياهه]] کان اڳتي لس جو ميدان واقع آهي، جيڪو عربي سمنڊ جي ڪناري کان لڳ ڀڳ ساٺ ميل اتر طرف پکڙيل آهي. لس جو ميدان پورالي ندي ۽ ٻين ننڍين نين جي آندل لٽ سان ٺهيل آهي ۽ جغرافيائي لحاظ کان ڪاڇي سان گهڻي مشابهت رکي ٿو، جيتوڻيڪ سياسي طور گهڻو ڪري سنڌ کان ڌار رهيو آهي<ref name="autogenerated1"></ref>. === ٻيلا === سنڌ جي نباتاتي تنوع تي ان جي مختلف زميني بناوتن، آبهوا ۽ آبپاشي نظام جو گهرو اثر آهي. سنڌ ۾ دريائي، سامونڊي، آبپاشي ۽ قدرتي ٻيلن جا مختلف قسم ملن ٿا. صوبي ۾ جابلو، ٽاڪراڻي، پڪي، ڪچي، ڪلراٺي، چيڪي، وارياسي ۽ بياباني زمين جا سڀئي قسم موجود آهن. اهڙيءَ ريت سنڌ جي آبهوا ٿڌي کان معتدل ۽ گرم تائين مختلف صورتن ۾ ملي ٿي، جنهن سبب هتي نباتاتي تنوع تمام گهڻو آهي ۽ دنيا جي ڪيترن علائقن جا وڻ ٻوٽا سنڌ جي مختلف حصن ۾ پوکڻ جي صلاحيت رکن ٿا<ref name="autogenerated1"></ref>. ==== سامونڊي پٽي ==== سنڌ جو ساحلي علائقو ڏکڻ ۽ ڏکڻ اوڀر طرف واقع آهي، جيڪو اوڀر ۾ [[سر ڪريڪ]] (ڀارت سان سرحد) کان وٺي اولهه ۾ [[حب درياهه]] (بلوچستان سان سرحد) تائين پکڙيل آهي. هي ساحلي پٽي لڳ ڀڳ 350 ڪلوميٽر ڊگهي آهي ۽ [[عربي سمنڊ]] سان لڳل آهي. سامونڊي علائقو بنيادي طور ٻن حصن ۾ ورهايل آهي: [[سنڌو ڊيلٽا]] ۽ ڪريڪ علائقو، ۽ [[ڪراچي]] جو ساحلي حصو<ref name=" ايڪانومي"></ref>. ==== ٻيٽ ==== سنڌ جي سامونڊي پٽي ۽ سنڌو ڊيلٽا واري علائقي ۾ ڪيترائي قدرتي ٻيٽ موجود آهن، جيڪي سامونڊي حياتيات، مڇيگيري، آبي پکين ۽ مينگروو ٻيلن جي لحاظ کان وڏي اهميت رکن ٿا. سنڌ جي ساحلي ٻيٽن جو وڏو حصو سنڌو ڊيلٽا ۽ ڪريڪ نظام سان لاڳاپيل آهي<ref name=" ايڪانومي"></ref>. === قدرتي وسيلا === قدرتي وسيلن جي حوالي سان سنڌ معدنيات سان مالا مال صوبو آهي. هتي ڪوئلي جا وڏا ذخيرا خاص طور تي [[ٿرپارڪر]] ۽ [[لاکهرا]] علائقن ۾ موجود آهن، جن مان ٿر جو ڪوئلو بجلي پيدا ڪرڻ لاءِ حڪومت طرفان ڪڍيو پيو وڃي. ان کان علاوه لوهه، چونا پٿر ۽ لوڻ جا ذخيرا پڻ ملن ٿا. جپسم وڏي مقدار ۾ ماري پور ۽ نئن گج جي ڪنارن تي، ڀاڳي ٿورو جبل ڀرسان ملي ٿي. سنڌ ۾ تيل، گئس ۽ پيٽروليم جا وسيع ذخيرا پڻ موجود آهن، جيڪي سڄي ملڪ جي توانائي ضرورتن لاءِ اهم حيثيت رکن ٿا. ٿر ريگستان ۾ نفيس واري، چائنا ڪلي ۽ گرينائيٽ پٿر پڻ ملن ٿا<ref name=" ايڪانومي"></ref>. === سنڌ جي آبهوا === {{Main|سنڌ جي آبهوا}} سنڌ جي آبهوا بنيادي طور تي خشڪ ۽ انتهائي درجا حرارت واري آهي، جنهن ۾ گرمي ۽ ٿڌ ٻنهي جون شدت واريون حالتون ڏسڻ ۾ اچن ٿيون. برسات غير يقيني ۽ گهٽ مقدار ۾ ٿئي ٿي، جڏهن ته گرمي جو دور گهڻو ڊگهو هوندو آهي. سامونڊي ڪناري سان لڳ علائقن ۾ آبهوا نسبتاً گهميل رهي ٿي، ڇاڪاڻ ⁠تہ اهي علائقا عربي سمنڊ مان ايندڙ سامونڊي هيرن جي اثر هيٺ آهن. اهي هيرون عام طور سال جا لڳ ڀڳ چار مهينا لڳنديون آهن ۽ انهن جي ڪري ساحلي ۽ ويجهن اندرين علائقن ۾ ٿڌڪار ۽ نمي پيدا ٿئي ٿي. ڏکڻ اولهه وارو چوماسو جون کان سيپٽمبر تائين سنڌ مٿان گذري ٿو، پر اڪثر حالتن ۾ ان مان گھڻي برسات نٿي پوي. [[چوماسو|چوماسي]] جا ڪڪر گهڻو ڪري تپيل زمين مٿان گذرڻ دوران ٻاڦ بڻجي وڃن ٿا، جنهن سبب مينهن جي مقدار تمام محدود رهي ٿي. البت، چوماسي جي موجودگي هوا جي گرمي گهٽائي ٿي ۽ ڪجهه وقت لاءِ ٿڌاڻ پيدا ٿئي ٿي، خاص ڪري ڏکڻ سنڌ ۽ ٿر جي ڏاکڻي حصن ۾، جتي اها گرم ريگستاني هوا جي جاءِ وٺي ٿي. سنڌوءَ جي ميداني علائقي ۾ [[سامونڊي هير]] جو اثر اتر طرف محدود آهي ۽ عام طور حيدرآباد کان اڳتي پڊعيدن تائين پهچي ٿو. ان کان اتر طرف، خاص طور لڪي ٽڪرين جي ڏکڻي ڇيڙي کان اڳتي، سامونڊي هير جو اثر تقريباً ختم ٿي وڃي ٿو. اهڙا علائقا مٿين سنڌ جي سخت آبهوا هيٺ اچن ٿا، جتي گرمي جو دور ست مهينا يا ان کان وڌيڪ رهي ٿو. مٿين سنڌ ۾ گرمي انتهائي شديد هوندي آهي. اپريل کان پوءِ راتيون به ٻوسٽ واريون ٿين ٿيون ۽ گرمي پد گهڻو ڪري پرهه کان اڳ به 100°F کان هيٺ نٿو لهي. مئي ۽ جون جي مهينن ۾ ڇانوَ ۾ گرمي پد 120°F کان 125°F تائين پهچي سگهي ٿو. هي علائقو انتهائي خشڪ هوندو آهي ۽ گرم، خشڪ هوائون (لُڪ) عام آهن. برسات جيڪڏهن پوي به ٿي ته اها اڪثر ٿوري وقت لاءِ ۽ تيز وسڪاري جي صورت ۾ ٿئي ٿي. آبهوا جي بنياد تي سنڌ کي مقامي طور ٽي حصا سمجهيو وڃي ٿو: سرو (مٿين سنڌ)، وچولو (وچ سنڌ)، ۽ لاڙ (هيٺين سنڌ). غير مقامي ورهاست ۾ سنڌ کي عام طور مٿين ۽ هيٺين سنڌ ۾ ورهايو ويندو آهي، ۽ سياسي ۽ انتظامي ورڇ به گهڻو ڪري انهيءَ بنياد تي رهي آهي. آبهوا جي هن تفاوت جي باوجود، سنڌ جي نباتات ۾ وڏو بنيادي فرق نظر نٿو اچي. سنڌ جي قدرتي نباتات خشڪ، گهٽ برساتي، وارياسي ۽ [[ڪلراٺي زمين]] سان هم آهنگ آهي. هتي اهڙا وڻ ۽ ٻوٽا گهڻا آهن، جن ۾ پن تمام ٿورا هوندا آهن يا بلڪل نه هوندا آهن. ڪنڊيدار وڻڪار، جهڙوڪ [[ٻٻر]]، [[ڪنڊي]] ۽ ٻير، سنڌ جي گهڻن علائقن ۾ عام آهي. ڪچي ۽ آبپاشي وارن علائقن ۾ نباتات نسبتاً گهڻي ۽ وڌيڪ ورڇيل آهي، جڏهن ته ٽاڪرو ۽ وارياسي علائقن ۾ ساڳي نباتات گهٽ مقدار ۾ ملي ٿي. ٻٻر جهڙا وڻ ٽاڪرن ۾ وڌيڪ بندرا ۽ ننڍا ٿين ٿا. وارياسي علائقن جا مخصوص بي⁠پن ٻوٽا، جهڙوڪ [[کپ]] ۽ [[ڦوڳ]]، ڪڏهن ڪڏهن زرعي ۽ آبپاشي علائقن ۾ به واريءَ جي ٽڪرن تي ملي وڃن ٿا، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته نباتات جو تعلق بنيادي طور زمين جي بناوت ۽ پاڻي جي دستيابي سان آهي. ====موسمياتي کاتو==== ====سنڌ جون موسمون==== ====سنڌ جو چوماسو==== === قدرتي وسيلا === قدرتي وسيلن جي حوالي سان سنڌ معدنيات سان مالا مال صوبو آهي. هتي ڪوئلي جا وڏا ذخيرا خاص طور تي [[ٿرپارڪر]] ۽ [[لاکهرا]] علائقن ۾ موجود آهن، جن مان ٿر جو ڪوئلو بجلي پيدا ڪرڻ لاءِ حڪومت طرفان ڪڍيو پيو وڃي. ان کان علاوه لوهه، چونا پٿر ۽ لوڻ جا ذخيرا پڻ ملن ٿا. جپسم وڏي مقدار ۾ ماري پور ۽ نئن گج جي ڪنارن تي، ڀاڳي ٿورو جبل ڀرسان ملي ٿي. سنڌ ۾ تيل، گئس ۽ پيٽروليم جا وسيع ذخيرا پڻ موجود آهن، جيڪي سڄي ملڪ جي توانائي ضرورتن لاءِ اهم حيثيت رکن ٿا. ٿر ريگستان ۾ نفيس واري، چائنا ڪلي ۽ گرينائيٽ پٿر پڻ ملن ٿا<ref name=" ايڪانومي"></ref>. == زرعي معيشت == سنڌ جي زرعي معيشت صوبي جي تاريخي، سماجي ۽ معاشي ڍانچي جو بنيادي حصو آهي. [[سنڌو درياهه]] جي آبپاشي نظام، زرخيز ميداني علائقن، موسمي تنوع ۽ ساحلي توڙي ريگستاني جاگرافي سبب سنڌ پاڪستان جي اهم زرعي صوبن مان شمار ٿئي ٿو. صوبي ۾ خريف ۽ ربيع ٻئي زرعي موسمون موجود آهن، جن ۾ ڪپهه، چانور، ڪمند، ڪڻڪ، جوئر، ٻاجهري، مڪئي، دالون، تيلدار فصل، ميوا، ڀاڄيون، مصالحا ۽ چارا پوکيا وڃن ٿا. زراعت سان گڏ مالداري، پولٽري، ماهيگيري، ٻيلن ۽ زرعي شين جي پروسيسنگ پڻ سنڌ جي ڳوٺاڻي معيشت ۽ روزگار جا اهم ذيلي شعبا آهن.<ref name="kharif2020">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020}}</ref> پاڪستان جي قومي معيشت ۾ زراعت جو حصو وقت سان گهٽجندو ويو آهي. 1949ع ۾ پاڪستان جي مجموعي قومي پيداوار ۾ زراعت جو حصو لڳ ڀڳ 53 سيڪڙو هو، جيڪو 2017–18ع تائين 20 سيڪڙو کان هيٺ اچي ويو. سنڌ ۾ به زراعت جو حصو مجموعي صوبائي پيداوار ۾ لڳ ڀڳ 17 سيڪڙو رهيو آهي.<ref name="ايڪانومي" /> ان جي باوجود زراعت سنڌ جي خوراڪي تحفظ، ڳوٺاڻي روزگار، خام مال جي فراهمي ۽ زرعي بنيادن واري صنعت لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿي. === زرعي ڍانچي ۾ تبديلي === زرعي شعبي جي اندروني بناوت ۾ وقت سان نمايان تبديلي آئي آهي. 1949–50ع ۾ وڏن فصلن جو حصو 52 سيڪڙو، ننڍن فصلن جو 12.5 سيڪڙو، مال مويشي جو 34.4 سيڪڙو ۽ ٻيلن ۽ ماهيگيري جو 1.2 سيڪڙو هو. 2015–16ع تائين وڏن فصلن جو حصو گهٽجي 26.2 سيڪڙو ٿيو، ننڍا فصل 11.1 سيڪڙو رهيا، جڏهن ته مال مويشي جو حصو وڌي 58.3 سيڪڙو ۽ ٻيلن ۽ ماهيگيري جو حصو 4.4 سيڪڙو ٿي ويو.<ref name="ايڪانومي" /> هي تبديلي ظاهر ڪري ٿي ته سنڌ جي زرعي معيشت صرف فصلن تائين محدود نه رهي، پر مالداري، پولٽري، ماهيگيري ۽ ٻين لاڳاپيل شعبن ڏانهن به وڌي آهي. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ زرعي شعبي جي اندروني بناوت ۾ تبديلي ! style="background:#99CCFF;" | دور ! style="background:#99CCFF;" | وڏا فصل ! style="background:#99CCFF;" | ننڍا فصل ! style="background:#99CCFF;" | مال مويشي ! style="background:#99CCFF;" | ٻيلا ۽ ماهيگيري |- | 1949–50ع | 52% | 12.5% | 34.4% | 1.2% |- | 2015–16ع | 26.2% | 11.1% | 58.3% | 4.4% |} === زرعي پيداوار ۽ رجحان === 1980–81ع کان 2010–11ع تائين زرعي پيداوار جي سراسري واڌ پاڪستان ۾ لڳ ڀڳ 3.6 سيڪڙو رهي، جڏهن ته سنڌ ۾ اها واڌ 4.4 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي. ان عرصي دوران سنڌ ۾ زرعي واڌ جو وڏو حصو نقدآور فصلن، خاص طور تي ڪپهه، چانورن ۽ ڪمند، سان لاڳاپيل رهيو. بهرحال، خوراڪ جي پيداوار ۾ واڌ قومي سطح جي ڀيٽ ۾ گهٽ رهي؛ سنڌ چاليهن سالن ۾ خوراڪ جي پيداوار کي ٻيڻو ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي، جڏهن ته قومي سطح تي خوراڪ جي پيداوار ٽن ڀيرا کان وڌيڪ وڌي.<ref name="ايڪانومي" /> في هيڪٽر پيداوار ۾ پڻ ڊگهي عرصي دوران اضافو ٿيو. 1957–58ع کان 1995–96ع تائين في هيڪٽر پيداوار 811 ڪلوگرام مان وڌي 2,119 ڪلوگرام تائين پهتي. 1995–96ع کان 2010–11ع تائين پيداوار ۾ واڌ جي رفتار سست رهي، جنهن جا سبب پوکيل ايراضي ۾ محدود واڌ، پاڻي جي کوٽ، برسات جي غير يقيني صورتحال، زرعي انپُٽس جي وڌندڙ قيمتن ۽ زمين جي معيار سان لاڳاپيل هئا.<ref name="ايڪانومي" /> === سبز انقلاب، قرض ۽ سرمايو === 1960ع واري ڏهاڪي ۾ سبز انقلاب تحت ڪڻڪ ۽ چانورن جون اعليٰ پيداوار ڏيندڙ جنسون، ڪيميائي ڀاڻ، زرعي دوائون، آبپاشي جي توسيع ۽ مشيني زراعت متعارف ٿي. ان دور ۾ پاڪستان ۾ خوراڪ جي پيداوار ۾ ٽي ڀيرا واڌ آئي ۽ زرعي شعبي مجموعي معاشي واڌ کي هٿي ڏني. تنهن هوندي به سبز انقلاب جا فائدا سڀني آبادگارن تائين هڪجهڙي نموني نه پهتا، ڇاڪاڻ⁠تہ وڏن زميندارن کي جديد ٻج، قرض، ڀاڻ ۽ مشينري تائين ننڍن آبادگارن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ رسائي حاصل هئي.<ref name="ايڪانومي" /> زرعي سرمائي ۽ قرضن جي اهميت به وقت سان وڌي. 2000–01ع ۾ پاڪستان ۾ زرعي شعبي لاءِ مجموعي قرضن جي رقم لڳ ڀڳ 45 ارب رپيا هئي، جيڪا 2015–16ع تائين وڌي 600 ارب رپين تائين پهچي وئي. سنڌ ۾ زرعي قرضن جي ورڇ پنجاب جي ڀيٽ ۾ گهٽ رهي آهي، جنهن کي انتظامي، ادارتي ۽ زميني ملڪيت جي ڍانچي سان لاڳاپيل سببن سان ڳنڍيو وڃي ٿو.<ref name="ايڪانومي" /> === آبپاشي، برسات ۽ موسمي حالتون === سنڌ جي زراعت جو وڏو دارومدار سنڌو درياهه ۽ ان جي آبپاشي نظام تي آهي. 2020ع جي خريف موسم دوران سنڌ ۾ مجموعي طور 28.724 ملين ايڪڙ فوٽ پاڻي استعمال ٿيو، جيڪو 2019ع جي ڀيٽ ۾ 3.81 سيڪڙو وڌيڪ هو. ان مان [[سکر بئراج]] جو حصو 14.305 ملين ايڪڙ فوٽ، [[گڊو بئراج]] جو 5.988 ملين ايڪڙ فوٽ ۽ [[ڪوٽڙي بئراج]] جو 8.431 ملين ايڪڙ فوٽ هو.<ref name="kharif-water">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 1.1}}</ref> 2020ع جي خريف موسم دوران سنڌ ۾ سراسري برسات 302.72 ملي ميٽر رڪارڊ ڪئي وئي، جيڪا 2019ع جي 183.19 ملي ميٽر جي ڀيٽ ۾ لڳ ڀڳ 65.2 سيڪڙو وڌيڪ هئي. ساڳئي موسم ۾ سراسري وڌ ۾ وڌ گرمي پد 39.53 °C ۽ سراسري گهٽ ۾ گهٽ گرمي پد 27.15 °C رهيو.<ref name="kharif-rain">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Tables 2.2, 2.4–2.5}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ خريف 2020ع: آبپاشي ۽ موسمي انگ اکر ! style="background:#99CCFF;" | عنصر ! style="background:#99CCFF;" | انگ ! style="background:#99CCFF;" | وضاحت |- | ڪل استعمال ٿيل پاڻي | 28.724 MAF | گڊو، سکر ۽ ڪوٽڙي بئراجن مان |- | سکر بئراج | 14.305 MAF | سڀ کان وڏو حصو |- | گڊو بئراج | 5.988 MAF | مٿئين سنڌ لاءِ اهم |- | ڪوٽڙي بئراج | 8.431 MAF | هيٺين سنڌ لاءِ اهم |- | سراسري برسات | 302.72 ملي ميٽر | 2019ع کان 65.2% وڌيڪ |- | وڌ ۾ وڌ سراسري گرمي پد | 39.53 °C | خريف موسم |- | گهٽ ۾ گهٽ سراسري گرمي پد | 27.15 °C | خريف موسم |} === اهم فصل === سنڌ پاڪستان جي وڏن زرعي پيداوار ڪندڙ صوبن مان هڪ آهي. صوبي مان پاڪستان جي چانورن جو لڳ ڀڳ 35 سيڪڙو، ڪمند جو 28 سيڪڙو، ڪپهه جو 20 سيڪڙو ۽ ڪڻڪ جو 12 سيڪڙو حاصل ٿئي ٿو. ملڪ جي 30 کان 50 سيڪڙو ڀاڄين ۽ 12 کان 50 سيڪڙو ميون جي پيداوار به سنڌ مان اچي ٿي. بصر، مرچ ۽ ٽماٽن جي پيداوار ۾ پڻ سنڌ جو حصو نمايان آهي.<ref name="pakalmanac">{{cite web |url=https://pakistanalmanac.com/sindh-economic-activity/ |title=Economic Activity; Sindh Province |publisher=Pakistan Almanac |access-date=29 May 2026}}</ref> 2020ع جي خريف موسم ۾ سنڌ جا ٽي وڏا فصل ڪپهه، چانور ۽ ڪمند هئا. ڪپهه 474,818 هيڪٽرن تي پوکي وئي ۽ 1,861,785 ڳٺا پيدا ٿيا. چانورن جي پوکيل ايراضي 708,983 هيڪٽر ۽ پيداوار 2,416,068 ٽن رهي، جڏهن ته ڪمند 279,694 هيڪٽرن تي پوکيو ويو ۽ 18,335,533 ٽن پيداوار رڪارڊ ڪئي وئي.<ref name="kharif-major">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 6.1}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ خريف 2020ع ۾ سنڌ جا وڏا فصل ! style="background:#99CCFF;" | فصل ! style="background:#99CCFF;" | پوکيل ايراضي ! style="background:#99CCFF;" | پيداوار ! style="background:#99CCFF;" | اهم ضلعو |- | [[ڪپھ]] | 474,818 هيڪٽر | 1,861,785 ڳٺا | [[سانگهڙ ضلعو|سانگهڙ]]؛ 487,679 ڳٺا |- | [[چانور]] | 708,983 هيڪٽر | 2,416,068 ٽن | [[بدين ضلعو|بدين]]؛ 387,067 ٽن |- | [[ڪمند]] | 279,694 هيڪٽر | 18,335,533 ٽن | [[گهوٽڪي ضلعو|گهوٽڪي]]؛ 4,073,839 ٽن |} <ref name="kharif-district-major">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 6.2}}</ref> ڪپهه سنڌ جو اهم صنعتي فصل آهي، جيڪو ٽيڪسٽائيل، ڪپهه جي جننگ ۽ برآمداتي صنعتن لاءِ خام مال فراهم ڪري ٿو. 1947ع ۾ سنڌ جو قومي ڪپهه پيداوار ۾ حصو لڳ ڀڳ 33 سيڪڙو هو، جيڪو 2005–06ع تائين گهٽجي 20 سيڪڙو ٿيو. هن گهٽتائي جا سبب پاڻي جي کوٽ ۽ آبادگارن جو وڌيڪ منافعي وارن فصلن ڏانهن رجحان ڄاڻايا ويا آهن.<ref name="ايڪانومي" /> چانور سنڌ جي اهم خوراڪي ۽ برآمدي فصلن مان آهي. سنڌ ۾ چانورن جي پوک، پيداوار ۽ في ايڪڙ پيداوار ۾ گذريل ڏهاڪن دوران واڌ ڏٺي وئي آهي. بدين، لاڙڪاڻو، جيڪب آباد، ڪشمور ۽ قمبر شهدادڪوٽ چانورن جا اهم پيداوار وارا علائقا آهن.<ref name="kharif-district-major" /> === اناج، دالون ۽ تيلدار فصل === چانورن کان علاوه سنڌ ۾ جوئر، ٻاجهري ۽ مڪئي پڻ پوکيا وڃن ٿا. خريف 2020ع ۾ جوئر جي پوکيل ايراضي 10,605 هيڪٽر ۽ پيداوار 9,876 ٽن هئي. ٻاجهري 83,070 هيڪٽرن تي پوکي وئي ۽ 43,158 ٽن پيداوار حاصل ٿي. مڪئي جي پوکيل ايراضي 4,159 هيڪٽر ۽ پيداوار 4,215 ٽن رهي. تر جي پوکيل ايراضي 12,984 هيڪٽر ۽ پيداوار 5,876 ٽن هئي.<ref name="kharif-minor">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 7.1}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ ننڍا اناجي ۽ تيلدار فصل، خريف 2020ع ! style="background:#99CCFF;" | فصل ! style="background:#99CCFF;" | ايراضي ! style="background:#99CCFF;" | پيداوار ! style="background:#99CCFF;" | نمايان ضلعو |- | [[جوئر]] | 10,605 هيڪٽر | 9,876 ٽن | [[خيرپور ضلعو|خيرپور]]؛ 3,694 ٽن |- | [[ٻاجھري]] | 83,070 هيڪٽر | 43,158 ٽن | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]]؛ 41,052 ٽن |- | [[مڪئي]] | 4,159 هيڪٽر | 4,215 ٽن | [[ٺٽو ضلعو|ٺٽو]]؛ 1,225 ٽن |- | [[تر]] | 12,984 هيڪٽر | 5,876 ٽن | [[نوشهروفيروز ضلعو|نوشهروفيروز]]؛ 2,124 ٽن |} <ref name="kharif-minor" /> سنڌ ۾ دالين جي پوک خوراڪي پروٽين، زرعي تنوع ۽ زمين جي زرخيزي لاءِ اهم آهي. خريف 2020ع ۾ مڱ جي پوکيل ايراضي 7,388 هيڪٽر ۽ پيداوار 3,004 ٽن، ماش جي ايراضي 23 هيڪٽر ۽ پيداوار 13 ٽن، ارهر جي ايراضي 79 هيڪٽر ۽ پيداوار 31 ٽن، جڏهن ته ٻين خريف دالين جي ايراضي 20,070 هيڪٽر ۽ پيداوار 9,023 ٽن رڪارڊ ڪئي وئي. ٿرپارڪر دالين جي پيداوار ۾ نمايان ضلعو رهيو.<ref name="kharif-pulses">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 7.2}}</ref> === باغباني: ميوا، ڀاڄيون ۽ مصالحا === سنڌ باغباني جي لحاظ کان پاڪستان جو اهم علائقو آهي. انب، ڪيلا، کارڪون، امرود، چيڪو، پپيتو، هنداڻو ۽ گرما صوبي جا نمايان ميوا آهن. پاڪستان ۾ پيدا ٿيندڙ انب جو لڳ ڀڳ 40 سيڪڙو ۽ کجور جي قومي پيداوار جو لڳ ڀڳ 50 سيڪڙو سنڌ مان حاصل ٿئي ٿو.<ref name="ايڪانومي" /> خريف 2020ع ۾ سنڌ ۾ انب جي پيداوار 386,973 ٽن، ڪيلي جي پيداوار 123,263 ٽن، کارڪن جي پيداوار 219,925 ٽن ۽ امرود جي پيداوار 55,205 ٽن رڪارڊ ڪئي وئي. ميرپورخاص انب، خيرپور کارڪن، ٺٽو ڪيلي ۽ لاڙڪاڻو امرود جي پيداوار ۾ نمايان ضلعو رهيو.<ref name="kharif-fruits">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Tables 7.4–7.6}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ سنڌ جا اهم ميوا، خريف 2020ع ! style="background:#99CCFF;" | ميوو ! style="background:#99CCFF;" | پيداوار ! style="background:#99CCFF;" | نمايان ضلعو |- | [[انب]] | 386,973 ٽن | [[ميرپورخاص ضلعو|ميرپورخاص]] |- | [[ڪيلا]] | 123,263 ٽن | [[ٺٽو ضلعو|ٺٽو]] |- | [[کارڪون]] | 219,925 ٽن | [[خيرپور ضلعو|خيرپور]] |- | [[امرود]] | 55,205 ٽن | [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻو]] |} سنڌ ۾ ڀاڄين جي پوک هيٺ ايراضي 1950ع واري ڏهاڪي کان وڌندي 2014–15ع ۾ لڳ ڀڳ 51,769 هيڪٽر تائين پهتي، جڏهن ته ڪل پيداوار 356,879 ٽن تائين وڌي. خريف 2020ع ۾ ڀينڊي جي پيداوار 22,678 ٽن، ميھن جي 14,184 ٽن، واڱڻن جي 8,478 ٽن ۽ ڪريلن جي 3,137 ٽن رڪارڊ ڪئي وئي.<ref name="ايڪانومي" /><ref name="kharif-veg">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 7.3}}</ref> سنڌ ڳاڙهي مرچ جي پيداوار لاءِ خاص شهرت رکي ٿي. خريف 2020ع ۾ ڳاڙهي مرچ جي پوکيل ايراضي 16,726 هيڪٽر ۽ پيداوار 52,484 ٽن هئي. عمرڪوٽ 15,755 ٽن پيداوار سان سڀ کان وڏو مرچ پيدا ڪندڙ ضلعو رهيو، جڏهن ته ميرپورخاص، بدين ۽ ٺٽو پڻ اهم مرچ پيدا ڪندڙ علائقا هئا.<ref name="kharif-spices">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 7.7}}</ref> === ٻج ۽ زرعي انپُٽس === معياري ٻج سنڌ جي زرعي پيداوار، خوراڪي تحفظ ۽ زرعي معيشت لاءِ اهم حيثيت رکن ٿا. سنڌ ۾ ڪپهه، چانور، سورج مُکي، گوار، مڱ ڦري، ارنڊي ۽ ٻين فصلن جا ٻج پيدا ۽ استعمال ڪيا وڃن ٿا. تصديق ٿيل ٻجن بابت انگ اکر سنڌ حڪومت جي زراعت کاتي ۽ وفاقي سيڊ سرٽيفڪيشن ۽ رجسٽريشن کاتي طرفان مرتب ڪيا ويندا آهن.<ref name="kharif2020" /> 2020ع ۾ ڪپهه جي پوک لاءِ 640,000 هيڪٽر هدف مقرر ڪيو ويو، جنهن لاءِ 9,600 ميٽرڪ ٽن تصديق ٿيل ٻج گهربل هو، جڏهن ته 2,999.83 ميٽرڪ ٽن دستياب هو. چانورن جي پوک لاءِ 770,000 هيڪٽر هدف مقرر ٿيو، جنهن لاءِ 7,700 ميٽرڪ ٽن تصديق ٿيل ٻج گهربل هو، جڏهن ته 6,642.90 ميٽرڪ ٽن دستياب هو.<ref name="kharif-seed-req">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 5.1}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%; font-size:95%;" |+ اهم ٻج ۽ تيلدار فصل، خريف 2020ع ! style="background:#99CCFF;" | ٻج / فصل ! style="background:#99CCFF;" | ايراضي ! style="background:#99CCFF;" | پيداوار ! style="background:#99CCFF;" | نمايان ضلعو |- | مڱ ڦري | 576 هيڪٽر | 1,227 ٽن | [[سانگهڙ ضلعو|سانگهڙ]] |- | ارنڊي | 1,831 هيڪٽر | 1,202 ٽن | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]] |- | گوار ٻج | 103,827 هيڪٽر | 75,111 ٽن | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]] |- | سورج مُکي | 39,856 هيڪٽر | 41,023 ٽن | [[بدين ضلعو|بدين]] |} <ref name="kharif-seeds">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020 |at=Table 7.9}}</ref> گوار ٻج سنڌ جي اهم صنعتي فصلن مان آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان مان گوار گم پيدا ٿئي ٿي، جيڪا خوراڪ، تيل، ڪاغذ، ڪپڙي ۽ ٻين صنعتن ۾ استعمال ٿيندي آهي. سورج مُکي ۽ ارنڊي پڻ خوراڪي تيل ۽ صنعتي استعمال لاءِ اهم فصل آهن.<ref name="kharif-seeds" /> === مالداري، پولٽري ۽ ماهيگيري === مالداري سنڌ جي زرعي معيشت جو اهم ذيلي شعبو آهي. ڳئون، مينهون، ٻڪريون، رڍون، اٺ ۽ ڪڪڙ ڳوٺاڻي معيشت، کير، گوشت، انڊن ۽ روزگار جي فراهمي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. خريف 2020ع دوران سنڌ ۾ جانورن جي خوراڪ لاءِ جوئر، ٻاجهري، مڪئي، گوار ۽ ٻين چارن وارن فصلن جي وڏي پيماني تي پوک ڪئي وئي.<ref name="kharif2020" /> خريف 2020ع ۾ جوئر چاري جي پوکيل ايراضي 19,000 هيڪٽر ۽ پيداوار 277,446 ٽن، ٻاجهري چاري جي ايراضي 10,715 هيڪٽر ۽ پيداوار 127,505 ٽن، مڪئي چاري جي پيداوار 157,267 ٽن، گوار چاري جي پيداوار 15,802 ٽن ۽ ٻين چارن جي پيداوار 76,740 ٽن رڪارڊ ڪئي وئي.<ref name="kharif-fodder">{{cite report |title=Sindh Agricultural Statistical Report of Crops Estimates & Agricultural Inputs (Kharif Season 2020) |publisher=Sindh Bureau of Statistics, Government of Sindh |year=2020}}</ref> سنڌ جي ماهيگيري پڻ صوبي جي معيشت ۾ اهم حيثيت رکي ٿي. صوبي وٽ تقريباً 350 ڪلوميٽر ڊگهي سامونڊي پٽي ۽ مينگروو ٻيلن جو ماحولياتي نظام موجود آهي. سنڌ پاڪستان جي ڪل مڇي برآمدات جو لڳ ڀڳ 48 سيڪڙو حصو فراهم ڪري ٿو. پاڪستان جي سامونڊي مڇي وسيلن جو 71 سيڪڙو، تازي پاڻي جي مڇي وسيلن جو 65 سيڪڙو ۽ نيم کارن پاڻي جي مڇي وسيلن جو 100 سيڪڙو سنڌ ۾ موجود آهي.<ref name="sezmc-fish">{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/about-sindh/ |title=About Sindh |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> === ٻيلا ۽ زمين جي ملڪيت === سنڌ ۾ ٻيلن جي ايراضي پاڻي جي گهٽ وهڪري، غيرقانوني ڪاٽ، زمينن تي قبضي ۽ ڪمزور انتظام سبب گهٽجندي وئي آهي. ٻيلن جي گهٽتائي نه رڳو ماحولياتي توازن تي اثرانداز ٿئي ٿي، پر دريائي ۽ ساحلي ماحول، مالداري، مڇيگيري ۽ مقامي آبادي جي گذر سفر تي پڻ اثر وجهي ٿي.<ref name="ايڪانومي" /> سنڌ ۾ زمين جي ملڪيت جو ڍانچو تاريخي طور غير برابر رهيو آهي. 1959ع ۾ مٿين 8 سيڪڙو زميندارن وٽ زرعي زمين جو لڳ ڀڳ 54 سيڪڙو حصو هو، جيڪو 1972ع تائين گهٽجي 32 سيڪڙو ٿيو. ان دور ۾ وچولي درجي جي آبادگارن جي حصي ۾ واڌ آئي، جڏهن ته ننڍن آبادگارن جو حصو گهٽ ٿيو. بهرحال، زمين جي ورهاست جا انگ گهڻو ڪري خانداني ورڇ سبب اصل زرعي ڍانچي کي مڪمل طور ظاهر نٿا ڪن.<ref name="ايڪانومي" /> === سنڌ ۾ پوکجندڙ فصل === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%; text-align:center;" |+ سنڌ ۾ پوکجندڙ اهم فصل ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | موسم ! style="background:#99CCFF;" | قسم ! style="background:#99CCFF;" | فصل ! style="background:#99CCFF;" | پوک جو وقت ! style="background:#99CCFF;" | ڪٽائي جو وقت ! style="background:#99CCFF;" | اهم نوٽ |- | 1 || خريف || وڏو فصل || [[ڪپھ]] || اپريل–مئي || آڪٽوبر–ڊسمبر || ٽيڪسٽائيل ۽ جننگ صنعت جو بنياد |- | 2 || خريف || وڏو فصل || [[چانور]] || جون–جولاءِ || آڪٽوبر–نومبر || خوراڪي ۽ برآمدي فصل |- | 3 || خريف || وڏو فصل || [[ڪمند]] || فيبروري–مارچ / سيپٽمبر || نومبر–مارچ || کنڊ صنعت جو بنيادي خام مال |- | 4 || خريف || اناج || [[جوئر]] || جون–جولاءِ || سيپٽمبر–آڪٽوبر || اناج ۽ چاري ٻنهي لاءِ |- | 5 || خريف || اناج || [[ٻاجھري]] || جون–جولاءِ || سيپٽمبر || خشڪ ۽ برساتي علائقن لاءِ موزون |- | 6 || خريف || اناج || [[مڪئي]] || جولاءِ || آڪٽوبر || خوراڪ ۽ جانورن جي چاري لاءِ |- | 7 || خريف || دال || [[مڱ]] || جولاءِ || سيپٽمبر || ٿوري پاڻي ۾ پوکجندڙ فصل |- | 8 || خريف || دال || [[ماش]] || جولاءِ || سيپٽمبر || زمين جي زرخيزي لاءِ مددگار |- | 9 || خريف || تيلدار || [[تر]] || جولاءِ || سيپٽمبر || روايتي تيلدار فصل |- | 10 || خريف || تيلدار || [[سورج مُکي]] || فيبروري / جولاءِ || مئي / آڪٽوبر || خوراڪي تيل لاءِ اهم |- | 11 || ربيع || وڏو فصل || [[ڪڻڪ]] || نومبر || مارچ–اپريل || سنڌ جو بنيادي خوراڪي فصل |- | 12 || ربيع || اناج || [[جَو]] || نومبر || مارچ || خشڪ علائقن لاءِ موزون |- | 13 || ربيع || دال || [[چڻا]] || آڪٽوبر || مارچ || نيم آبپاشي ۽ برساتي علائقا |- | 14 || ربيع || تيلدار || [[سرنھن]] || آڪٽوبر || فيبروري || روايتي تيلدار فصل |- | 15 || ربيع || تيلدار || [[ڪينولا]] || آڪٽوبر || مارچ || جديد تيلدار فصل |- | 16 || ساليانو || ميوو || [[انب]] || باغ لڳائڻ: جولاءِ–آگسٽ || مئي–جولاءِ || ميرپورخاص اهم مرڪز |- | 17 || ساليانو || ميوو || [[کجور]] || باغ لڳائڻ: آگسٽ || آگسٽ–سيپٽمبر || خيرپور اهم مرڪز |- | 18 || ساليانو || ميوو || [[ڪيلو]] || سڄو سال || سڄو سال || ٺٽو ۽ هيٺين سنڌ ۾ اهم |- | 19 || ساليانو || ڀاڄي || [[بصر]] || آڪٽوبر || مارچ–اپريل || ملڪ گير فراهمي لاءِ اهم |- | 20 || ساليانو || ڀاڄي || [[ٽماٽو]] || آگسٽ / جنوري || نومبر / اپريل || تازو استعمال ۽ پروسيسنگ لاءِ |- | 21 || ساليانو || چارُو || [[برسيم]] || آڪٽوبر || مارچ || کير ڏيندڙ مال لاءِ اهم |} === زرعي ادارا === سنڌ ۾ زرعي پاليسي، تحقيق، آبپاشي، ٻج، خوراڪ جي تحفظ، مالداري، ماهيگيري ۽ ڳوٺاڻي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي سرڪاري، تحقيقي ۽ غير سرڪاري ادارا ڪم ڪن ٿا. انهن ادارن جو ڪردار زرعي رٿابندي، تحقيق، آبادگارن جي رهنمائي، پاڻي جي ورڇ، ٻجن جي فراهمي، خوراڪ جي تحفظ ۽ پائيدار زراعت جي واڌاري سان لاڳاپيل آهي. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:94%;" ! style="background:#99CCFF;" | نمبر ! style="background:#99CCFF;" | ادارو ! style="background:#99CCFF;" | بنيادي مقصد ! style="background:#99CCFF;" | عملي ڪردار |- | 1 | [[سنڌ زرعي کاتو]] | زرعي پاليسي ۽ آبادگارن جي مدد | فصلن، باغباني، زرعي توسيع، ٻجن ۽ زرعي خدمتن جو مرڪزي سرڪاري ادارو |- | 2 | [[سنڌ آبپاشي کاتو]] | زرعي پاڻي جي فراهمي | واهن، بندن، بئراجن ۽ آبپاشي نظام جي سنڀال |- | 3 | [[سنڌ زرعي يونيورسٽي، ٽنڊوڄام]] | زرعي تعليم ۽ تحقيق | زراعت، باغباني، جانورن ۽ فوڊ ٽيڪنالاجي ۾ تعليم ۽ تحقيق |- | 4 | [[سنڌ زرعي تحقيقاتي ادارو]] | فصلن تي سائنسي تحقيق | نون ٻجن، پيداوار، زرعي ٽيڪنالاجي ۽ موسمي اثرن تي تحقيق |- | 5 | [[نيوڪليئر انسٽيٽيوٽ آف ايگريڪلچر]] | جديد زرعي تحقيق | ايٽمي ٽيڪنالاجي ذريعي فصلن ۽ ٻجن جي بهتري |- | 6 | [[سنڌ سيڊ ڪارپوريشن]] | تصديق ٿيل ٻج جي فراهمي | آبادگارن کي معياري ۽ منظور ٿيل ٻج مهيا ڪرڻ |- | 7 | [[سنڌ فوڊ ڊپارٽمينٽ]] | خوراڪ جو تحفظ | ڪڻڪ ۽ بنيادي غذائي شين جي خريد، ذخيرو ۽ ورڇ |- | 8 | [[سنڌ لائيو اسٽاڪ ۽ فشريز کاتو]] | مالداري ۽ مڇي صنعت جي ترقي | جانورن، کير، گوشت، پولٽري ۽ ماهيگيري جي بهتري |- | 9 | [[سنڌ آبادگار بورڊ]] | آبادگارن جي نمائندگي | زرعي حقن، پاڻي جي ورڇ ۽ پاليسين بابت آبادگارن جو آواز |- | 10 | [[سنڌ رورل سپورٽ آرگنائيزيشن]] | ڳوٺاڻي ترقي | ننڍن آبادگارن، ڪميونٽي زراعت ۽ آمدني وڌائڻ جا منصوبا |- | 11 | [[فوڊ اينڊ ايگريڪلچر آرگنائيزيشن]] | خوراڪ ۽ زرعي پاليسي | خوراڪ، زراعت ۽ موسمي تبديلي بابت فني سهڪار |} ==آبپاشي نظام== سنڌ جو آبپاشي نظام تاريخي طور روايتي طريقن جهڙوڪ کوهن، نهرن، تلائن، ٽيوب ويلن ۽ قدرتي نالن تي ٻڌل رهيو آهي. جديد دور ۾ بئراجن جي تعمير سان آبپاشي نظام کي نئين سر منظم ڪيو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ وڏي پيماني تي زرعي زمين کي پاڻي فراهم ٿيڻ لڳو. سنڌ ۾ بئراجن جي ذريعي ڪُل لڳ ڀڳ 13.5 ملين ايڪڙ زمين آبپاشي هيٺ آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. سکر بئراج 1932ع ۾ تعمير ٿيو، جيڪو ست نهرن وسيلي لڳ ڀڳ 7.63 ملين ايڪڙ زمين کي سيراب ڪري ٿو. انهن نهرن ۾ نارتھ ويسٽرن ڪينال، دادو ڪينال، [[خيرپور فيڊر ويسٽ]]، [[روهڙي ڪينال]]، [[خيرپور فيڊر ايسٽ]] ۽ [[نارا ڪينال]] شامل آهن. [[ڪوٽڙي بئراج]] 1955ع ۾ تعمير ڪيو ويو، جيڪو [[ڪلري باغار فيڊر]]، [[لوئر پنياري فيڊر]] ۽ [[ڦليلي نئين]] وسيلي لڳ ڀڳ 3.0 ملين ايڪڙ زمين کي پاڻي فراهم ڪري ٿو. [[گڊو بئراج]] 1962ع ۾ مڪمل ٿيو، جيڪو بيگهاري [[سنڌ فيڊر]]، [[ڊيزرٽ پٽ فيڊر]]، [[گهوٽي فيڊر]] ۽ [[ريڻي ڪينال]] وسيلي پڻ لڳ ڀڳ 3.0 ملين ايڪڙ زمين کي آبپاشي فراهم ڪري ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. سنڌ جو آبپاشي نظام دنيا جي سڀ کان وڏن واهن تي ٻڌل زرعي نظامن مان هڪ شمار ڪيو وڃي ٿو. سنڌ ۾ آبپاشي جون سهولتون [[سنڌ آبپاشي کاتو]] جي نگراني هيٺ [[درياهه سنڌ]] تي تعمير ڪيل ٽن وڏن بئراجن ــ [[سکر بئراج]]، [[ڪوٽڙي بئراج]] ۽ [[گڊو بئراج]] ــ ذريعي فراهم ڪيون وڃن ٿيون. صوبي جي آبپاشي تاريخ لڳ ڀڳ هڪ صديءَ تي پکڙيل آهي. سکر بئراج جو خاڪو 1919ع ۾ تيار ڪيو ويو، 1923ع ۾ ان جي تعمير شروع ٿي ۽ اپريل 1932ع ۾ مڪمل ٿيڻ کان پوءِ پهريون ڀيرو سنڌ ۾ منظم ۽ يقيني آبپاشي فراهم ڪئي وئي. سکر بئراج جي آبپاشي ڪمانڊ ايراضي لڳ ڀڳ 8.24 ملين ايڪڙ آهي ۽ ان مان ساڄي ڪپ تي ٽي ۽ کاٻي ڪپ تي چار وڏا واهه نڪرن ٿا.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', pp. 105–106.</ref> سکر بئراج کان پوءِ ڏاکڻي سنڌ کي پاڻي جي يقيني فراهمي لاءِ 1955ع ۾ [[ڪوٽڙي بئراج]] تعمير ڪيو ويو، جنهن جي پاڻي گذارڻ جي گنجائش 875,000 ڪيوسڪ آهي ۽ اهو 30 لک ايڪڙن کان وڌيڪ زمين کي پاڻي فراهم ڪري ٿو. بعد ۾ سنڌ جي اترئين حصي ۾ [[گڊو بئراج]] جو بنياد 2 فيبروري 1957ع تي رکيو ويو ۽ 1962ع ۾ مڪمل ٿيو. گڊو بئراج جي گنجائش 12 لک ڪيوسڪ في سيڪنڊ آهي ۽ اهو سنڌ ۽ بلوچستان جي 25 لک ايڪڙن کان وڌيڪ زرعي زمين کي پاڻي فراهم ڪري ٿو. سنڌ جا آبپاشي نظام دائمي (Perennial) ۽ غير دائمي (Non-Perennial) واهن تي مشتمل آهن، جيڪي انهن ٽنهي بئراجن مان نڪرن ٿا.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', pp. 106–107.</ref> سنڌ جي آبپاشي نيٽ ورڪ ۾ مجموعي طور 14 مکيه واهه، 109 شاخون (Branches)، 509 ڊسٽريبيوٽريون ۽ 902 مائنر واهه شامل آهن، جيڪي 1991ع جي پاڻي ٺاهه موجب پنهنجو حصو حاصل ڪري صوبي جي 13 ملين ايڪڙن کان وڌيڪ زرخيز زمين کي سيراب ڪن ٿا. گڊو بئراج مان گهوٽڪي فيڊر، ڊيزرٽ پيٽ فيڊر ۽ بيگاري سنڌ فيڊر نڪرن ٿا، جڏهن ته سکر بئراج مان [[روهڙي ڪينال]]، [[خيرپور ايسٽ ڪينال]]، [[خيرپور ويسٽ ڪينال]]، [[ايسٽرن نارا ڪينال]]، [[نارتھ ويسٽ ڪينال]]، [[رائيس ڪينال]] ۽ [[دادو ڪينال]] نڪرن ٿا. ڪوٽڙي بئراج مان [[اڪرم واهه]]، [[ڦليلي ڪينال]]، [[پنياري ڪينال]] ۽ [[ڪلري بگهار فيڊر]] آبپاشي جون خدمتون سرانجام ڏين ٿا.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', p. 107.</ref> سنڌ آبپاشي کاتو آبڪلاڻي پاڻي جي نيڪال لاءِ پڻ ذميوار آهي. ان مقصد لاءِ [[ليفٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين]] (LBOD) ۽ [[رائيٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين]] (RBOD) جهڙا وڏا نيڪالي منصوبا قائم ڪيا ويا آهن. ايل بي او ڊي جو مقصد درياهه سنڌ جي کاٻي ڪپ وارن علائقن مان کارو پاڻي ۽ سيم جي پاڻي کي عربي سمنڊ تائين پهچائڻ آهي، جڏهن ته آر بي او ڊي منصوبو سنڌ ۽ بلوچستان جي نيڪالي واري پاڻي کي غارو کاري تائين منتقل ڪرڻ لاءِ تيار ڪيو ويو. اهي منصوبا زميني پاڻي جي سطح کي ڪنٽرول ڪرڻ، سيم ۽ ٿور کي گهٽائڻ ۽ زرعي زمينن جي بحالي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', pp. 107–108.</ref> سنڌ ۾ آبپاشي جي بهتري لاءِ مختلف دورن ۾ ڪيترائي وڏا منصوبا شروع ڪيا ويا آهن، جن ۾ واهن ۽ شاخن جي ڪنڪريٽ لائيننگ، [[چوٽياريون ڊيم]]، [[ڪينجهر ڍنڍ]] نظام جي بهتري، ننڍن ڊيمن جي تعمير ۽ آبپاشي سڌارن جو پروگرام شامل آهن. [[سنڌ ايريگيشن ۽ ڊرينيج اٿارٽي]] (SIDA) جي قيام کان پوءِ پاڻي جي انتظام، آبادگارن جي شموليت ۽ آبپاشي سڌارن کي هٿي ملي. عالمي بئنڪ جي سهڪار سان سنڌ [[واٽر سيڪٽر امپروومينٽ پراجيڪٽ]] (WSIP) پڻ شروع ڪيو ويو، جنهن جو مقصد بئراجن، واهن، نيڪالي نظام، ٻوڏن جي انتظام ۽ سنڌو ڊيلٽا جي بحالي بابت ڊگهي مدي وارا سڌارا آڻڻ آهي.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', pp. 109–113.</ref> 2010ع جي تباهه ڪندڙ ٻوڏ کان پوءِ سنڌ آبپاشي کاتي واهن، بندن ۽ ريگيوليٽرن جي بحالي لاءِ هنگامي منصوبا شروع ڪيا. ان مقصد لاءِ 18.5 ارب رپين جو پروگرام تيار ڪيو ويو، جنهن تحت بندن، واهن ۽ آبپاشي ڍانچي جي مرمت ۽ بحالي جا ڪم ڪيا ويا. مستقبل جي منصوبابندي ۾ پاڻي بچائيندڙ آبپاشي طريقا جهڙوڪ ڊرپ ۽ اسپرنڪلر آبپاشي، برساتي پاڻي جي ذخيرن جي تعمير، ننڍن بندن جي واڌ ۽ واهن جي وڌيڪ لائيننگ شامل آهي، ته جيئن سنڌ جي زرعي معيشت کي پائيدار بنيادن تي مضبوط بڻائي سگهجي.<ref>Sindh Irrigation Department, ''Achievements of Sindh Irrigation Department (1919–2012)'', pp. 114–116.</ref> ===پاڻيءَ بابت بين الصوبائي تڪرار ۽ معاهدا=== 1945ع ۾ سنڌ ۽ پنجاب وچ ۾ پاڻيءَ بابت هڪ معاهدو طئي ٿيو، پر اهو گورنر جنرل جي منظوري حاصل نه ڪري سگهيو. 1960ع ۾ پاڪستان ۽ ڀارت وچ ۾ عالمي بئنڪ جي سهڪار سان [[سنڌ طاس معاهدو]] (Indus Waters Treaty) طئي ٿيو، جنهن تحت ٽن اوڀر وارن دريائن (راوي، بياس ۽ ستلج) جو پاڻي ڀارت کي، ۽ ٽن اولهه وارن دريائن (سنڌو، جهلم ۽ چناب) جو پاڻي پاڪستان کي ڏنو ويو. هن معاهدي جي ڳالهين ۾ سنڌ جي سڌي نمائندگي شامل نه هئي<ref name=" ايڪانومي "/>. 1991ع ۾ [[پاڻي جي ورڇ بابت نئون واٽر اڪارڊ، 1991|پاڻي ورڇ بابت نئون واٽر اڪارڊ]] طئي ٿيو، جنهن تحت پاڻيءَ جي ورڇ لاءِ هي تناسب مقرر ڪيو ويو: [[پنجاب]] 37 سيڪڙو، سنڌ 37 سيڪڙو، [[بلوچستان]] 12 سيڪڙو ۽ [[خيبر پختونخواهه]] 14 سيڪڙو. ان ئي سال [[انڊس ريور سسٽم اٿارٽي]] (IRSA) قائم ڪئي وئي، جنهن جو مقصد صوبن وچ ۾ پاڻيءَ جي ورڇ جو انتظام سنڀالڻ آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===ڪوٽڙي کان هيٺ وهڪري جون ضرورتون=== 2005ع ۾ ڪيل ٻن مطالعي موجب، [[ڪوٽڙي بئراج]] کان هيٺ ماحولياتي توازن برقرار رکڻ لاءِ سڄي سال گهٽ ۾ گهٽ 5,000 ڪيوسڪ پاڻيءَ جي وهڪري ۽ پنجن سالن ۾ مجموعي طور 25 ملين ايڪڙ فوٽ (MAF) پاڻي جي ضرورت ڄاڻائي وئي. بهرحال، صوبن جي وچ ۾ اختلاف سبب انهن سفارشن تي عملي اڳڀرائي نه ٿي سگهي آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===نون ڊيمن بابت صوبائي موقف=== پاڻيءَ جي کوٽ ۽ ورڇ بابت خدشن سبب سنڌ سميت ٻين صوبن نون ڊيمن جي تعمير بابت اعتراض ظاهر ڪيا آهن. 2000ع واري ڏهاڪي دوران مختلف ڪاميٽيون جوڙيون ويون، پر هن مسئلي تي مڪمل اتفاق راءِ اڃا تائين حاصل نه ٿي سگهيو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===ليفٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين (LBOD)=== [[ليفٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين منصوبو]] 1970ع واري ڏهاڪي ۾ وفاقي حڪومت ۽ سنڌ حڪومت طرفان [[عالمي بئنڪ]] جي سهڪار سان شروع ڪيو ويو. هن منصوبي جو مقصد نوابشاهه، [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، [[ميرپورخاص ضلعو|ميرپورخاص]] ۽ [[بدين ضلعو|بدين]] ضلعن جي ٻن ملين هيڪٽرن کان وڌيڪ زمين مان نيڪال ٿيندڙ پاڻي کي [[عربي سمنڊ]] ڏانهن منتقل ڪرڻ هو. منصوبي کي مختلف فني ۽ انتظامي مسئلن کي منهن ڏيڻو پيو، جن ۾ سار سنڀال بابت ادارتي غير وضاحت، مالي کوٽ، [[سنڌ ۾ سمنڊ جي چارج|سمنڊ جي چاڙهه]]، نيڪال جو پوئتي وهڪرو، [[صنعتي نيڪال]] ۽ ساحلي مٽيءَ جي کاري ٿيڻ جا مسئلا شامل آهن<ref name=" ايڪانومي "/>. ===رائيٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين (RBOD)=== [[رائيٽ بئنڪ آئوٽ فال ڊرين منصوبو]] [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻو]]، [[قمبر شھدادڪوٽ ضلعو|قمبر-شهدادڪوٽ]]، دادو ضلعو|دادو]] ۽ [[ڄامشورو ضلعو|ڄامشورو]] ضلعن لاءِ تجويز ڪيو ويو، جنهن کي ٽن مرحلن ۾ ورهايو ويو. بهرحال، هي منصوبو اڃا تائين مڪمل نه ٿي سگهيو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===ادارياتي سڌارا ۽ جديد منصوبا=== 1996ع ۾ وفاقي حڪومت هر صوبي ۾ صوبائي آبپاشي ۽ نيڪال اٿارٽيز قائم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. 1997ع ۾ [[خودمختيار آبپاشي نظام]] متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت صوبائي آبپاشي کاتن کي PIDA ۾ تبديل ڪيو ويو، ايريا واٽر بورڊ (AWBs) ٺاهيا ويا ۽ آبادگارن کي فارمر آرگنائيزيشنز (FOs) ۾ منظم ڪيو ويو. [[سنڌ ايريگيشن اينڊ ڊرينيج اٿارٽي]] (SIDA) 1998ع ۾ قائم ڪئي وئي<ref name=" ايڪانومي "/>. 2006ع ۾ عالمي بئنڪ جي سهڪار سان سنڌ ۾ [[واٽر سيڪٽر امپروومينٽ پروجيڪٽ، سنڌ|واٽر سيڪٽر امپروومينٽ پروجيڪٽ]] لاڳو ڪيو ويو، جنهن جو مقصد زرعي پيداوار وڌائڻ، آبادگارن جي آمدني ۾ اضافو آڻڻ ۽ آبپاشي نظام جي ڊگهي مدي واري پائيداري کي بهتر بڻائڻ هو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===ڪئنال ۽ وڏا واھ === سنڌ جي زرعي نظام جو بنياد آبپاشيءَ جي هڪ وسيع نيٽ ورڪ تي قائم آهي، جيڪو [[گڊو بئراج]]، [[سکر بئراج]] ۽ [[ڪوٽڙي بئراج]] مان نڪرندڙ واهن، شاخن ۽ ننڍن واهن تي مشتمل آهي. اهي واهه ۽ شاخون گهڻو ڪري مٽيءَ مان ٺهيل هجڻ سبب پاڻي جي رِسڻ (سيپيج)، زمين جي سم ۽ ڪلر (واٽرلاگنگ ۽ سيلنٽي) ۽ پاڻي جي ضايع ٿيڻ جا مسئلا پيدا ڪندا رهيا آهن، جنهن جو سڀ کان وڌيڪ اثر واهن جي پڇاڙيءَ وارن آبادگارن تي پوندو آهي. انهن مسئلن جي حل لاءِ سنڌ حڪومت ۽ وفاقي حڪومت جي سهڪار سان "سنڌ صوبي ۾ شاخن ۽ ننڍن واهن جي ڪنڪريٽ لائيننگ" جو منصوبو شروع ڪيو ويو، جنهن جو مقصد آبپاشي پاڻي جي نقصان کي گهٽائڻ، سم ۽ ڪلر جي مسئلن تي ضابطو آڻڻ ۽ زرعي زمينن تائين پاڻي جي فراهمي کي بهتر بڻائڻ هو.<ref>{{cite web |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/ldmsp |title=Lining of Distributaries & Minors in Sindh Province |publisher=Irrigation Department, Government of Sindh |access-date=28 May 2026}}</ref> هن منصوبي لاءِ 13,828.322 ملين رپين جو پي سي-ون (PC-I) تيار ڪيو ويو، جنهن تحت 109 چونڊيل شاخن ۽ ننڍن واهن جي تقريباً 860 ميل ڊگهي حصي جي لائيننگ منظور ڪئي وئي. منصوبي جي نتيجي ۾ آبپاشي نظام جي ڪارڪردگي ۾ نمايان بهتري آئي. 56 مڪمل ٿيل واهن ۽ شاخن جي ڪمانڊ ايراضي 629,137 ايڪڙن مان وڌي 786,827 ايڪڙن تائين پهتي، جنهن سان 157,690 ايڪڙ اضافي زرعي زمين کي آبپاشي جون سهولتون حاصل ٿيون. ساڳئي طرح 109 چونڊيل واهن ۽ شاخن جي مجموعي ڪمانڊ ايراضي 1,438,405 ايڪڙن مان وڌي 1,747,764 ايڪڙن تائين پهتي، جنهن سان 309,359 ايڪڙ اضافي زمين زرعي استعمال هيٺ آئي. هي منصوبو سنڌ جي زرعي ترقي، پاڻي جي بچت ۽ واهن جي پڇاڙيءَ وارن آبادگارن تائين پاڻي جي بهتر رسائي لاءِ هڪ اهم قدم طور شمار ڪيو وڃي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/ldmsp |title=Lining of Distributaries & Minors in Sindh Province |publisher=Irrigation Department, Government of Sindh |access-date=28 May 2026}}</ref> ===ڍنڍون ۽ ڍورن جي فھرست=== ===برساتي نئين فھرست=== ===حفاظتي بندن جي فھرست=== === شاخن ۽ فيڊرن جي فھرست=== === ڪورن جو فھرست=== * ڪور ڏاتو === ڊيمن جي فھرست=== # [[حب ڊيم]] # [[چوٽياري ڊيم]] ===ڪلهوڙا دور جو آبپاشي نظام=== ڪلهوڙا دور ۾ سنڌ جي آبپاشي نظام کي منظم ۽ وسيع بنيادن تي ترقي ڏني وئي. تاريخي ماخذن موجب، سنڌ ۾ واهن جي منظم کوٽائي جو بنياد ميان نور محمد ڪلهوڙي وڌو، جنهن سنڌو نديءَ جي ساڄي ۽ کاٻي ڪنارن تي واهن جي ذريعي زراعت کي فروغ ڏنو. 1719ع کان پوءِ خاص طور تي سنڌ جي اترين علائقن ۾ نوان واهه کوٽايا ويا، جن جو مقصد زرعي زمينن کي پاڻي فراهم ڪرڻ هو. هن دور ۾ “[[گھاڙ واھ]]” جون ٽي اهم شاخون وجود ۾ آيون، جيڪي علائقي جي آبپاشي نظام جو اهم حصو بڻيون. “[[نور واھ]]” ميان نور محمد ڪلهوڙي جي نالي سان منسوب ڪيو ويو، جڏهن ته “[[شاھ جي ڪڙ]]” سندس وزير شاهه بهاري جي نگرانيءَ ۾ کوٽايو ويو. چانڊڪي پرڳڻي ۾ پڻ ڪيترائي ننڍا وڏا واهه کوٽايا ويا، جن سان مقامي آباديءَ جي زرعي ضرورتن کي پورو ڪيو ويو. ميان نور محمد جي دور ۾ “[[ڪور ڏاتو|ڏاتي جي ڪور]]” پڻ کوٽايو ويو، جيڪو پنهنجي وقت جي دولتمند شخص ڏاتي کهڙي جي ڪوششن سان وجود ۾ آيو. اتر سنڌ ۾ “[[بيگاري واھ]]” جي مکيه شاخ “[[نور واھ]]” به ڪلهوڙا دور جي اهم آبپاشي منصوبن مان هڪ هئي. نوشهري ڊويزن ۾ “[[نصرت واھ]]” [[ نصرت خان چانڊيو|نصرت خان چانڊئي]] جي سرپرستيءَ ۾ کوٽايو ويو. ان کان علاوه “[[مراد واھ]]”، “[[باگ واھ]]” ۽ “[[فيروز واھ]]” پڻ ڪلهوڙا دور ۾ کوٽايا ويا، جيڪي [[مراد ڪلھوڙو|مراد ڪلهوڙي]]، [[باگو سيال|باگي سيال]] ۽ [[فيروز ويراڙ]] جهڙن اهم درٻاري شخصيتن سان منسوب آهن. اهي واهه “[[نصرت واھ]]” سان ڳنڍيل هئا، جيڪو بعد ۾ هاڻوڪي [[روهڙي ڪئنال]] جي اهم شاخن مان هڪ بڻيو. ڪلهوڙا حڪمرانن واهن جي کوٽائي، مرمت ۽ صفائيءَ تي خاص ڌيان ڏنو، ڇاڪاڻ⁠تہ سندن خيال موجب سنڌ جي خوشحالي ۽ سرڪاري ڍلن جي بروقت وصولي جو دارومدار مؤثر آبپاشي نظام تي هو. ان منظم انتظام سبب ڪلهوڙا دور ۾ سنڌ زرعي لحاظ کان وڌيڪ آباد ۽ سرسبز رهي، ۽ رياستي خزاني جي حالت پڻ مضبوط رهي. حيدرآباد ضلعي ۾ واقع “[[سرفراز واھ]]” به هن دور جي اهم آبپاشي منصوبن مان هڪ هو، جيڪو [[ميان سرفراز خان ڪلهوڙو|ميان سرفراز خان ڪلهوڙي]] کوٽايو هو<ref>سنڌ جا قديم سڪا سنڌ ۾ ڪلهوڙا دور جا سڪا (قسط 2) -- عبداللہ ورياهه؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>. ==صنعت == سنڌ پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ صنعتي ۽ معاشي طور ترقي يافته صوبو آهي. صوبي جي معيشت ۾ صنعت، واپار، توانائي، زراعت، بندرگاهي خدمتون ۽ برآمداتي سرگرميون اهم حيثيت رکن ٿيون. [[ڪراچي]] ملڪ جو سڀ کان وڏو صنعتي ۽ واپاري مرڪز هجڻ سبب سنڌ جي صنعتي ترقي ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪري ٿي.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> [[ڪراچي]] پاڪستان جو سڀ کان وڏو شهر، سنڌ جي گاديءَ جو هنڌ ۽ ملڪ جو مالي مرڪز آهي. شهر ۾ وڏين بئنڪن، مالي ادارن، ڪاروباري ڪمپنين ۽ صنعتي ادارن جا هيڊڪوارٽر قائم آهن. [[پاڪستان اسٽاڪ ايڪسچينج]] پڻ ڪراچي ۾ واقع آهي، جيڪا ملڪ جي سڀ کان وڏي ۽ فعال اسٽاڪ مارڪيٽ آهي. ڪراچي جي سامونڊي حيثيت ۽ جديد انفراسٽرڪچر ان کي پاڪستان جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ بڻائي ٿو.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> === صنعتي علائقا ۽ اقتصادي زون === صوبي ۾ صنعتڪاري کي هٿي ڏيڻ لاءِ مختلف صنعتي علائقا ۽ اقتصادي زون قائم ڪيا ويا آهن. [[ڪراچي]]، [[حيدرآباد]]، [[ڪوٽڙي]]، [[نوري آباد]]، [[شهيد بينظيرآباد]] ۽ [[سکر]] اهم صنعتي مرڪز آهن. [[بن قاسم صنعتي پارڪ]]، [[ڪورنگي صنعتي پارڪ]]، [[پورٽ قاسم صنعتي علائقو]] ۽ [[ڪراچي ايڪسپورٽ پروسيسنگ زون]] (KEPZ) سنڌ جي اهم صنعتي ۽ برآمداتي علائقن ۾ شمار ٿين ٿا.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> === انساني وسيلا ۽ انفراسٽرڪچر === سنڌ پاڪستان جي مزدور قوت جو تقريباً اڌ حصو مهيا ڪري ٿي. صوبي ۾ تربيت يافته، تعليم يافته ۽ بين الاقوامي معيارن سان مطابقت رکندڙ افرادي قوت موجود آهي. جديد ٽيليڪميونيڪيشن نظام، سڙڪن ۽ ريلوي جو وسيع ڄار، هوائي اڏا ۽ بندرگاهون سنڌ جي صنعتي ۽ واپاري ترقي لاءِ بنيادي سهولتون فراهم ڪن ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> ===صنعتي پيداوار=== سنڌ پاڪستان جي پيداواري معيشت جو اهم مرڪز آهي ۽ تيزيءَ سان ملڪي ۽ غير ملڪي سيڙپڪاري لاءِ هڪ پرڪشش منزل طور اڀري رهيو آهي. صوبي کي [[ڪراچي بندرگاهه]] ۽ [[پورٽ قاسم]] جهڙين اهم سامونڊي بندرگاهن تائين سڌي رسائي حاصل آهي، جيڪا ان کي بين الاقوامي واپار ۽ برآمدات لاءِ هڪ حڪمتِ عملي واري حيثيت فراهم ڪري ٿي. سنڌ جو صنعتي بنياد وسيع ۽ متنوع آهي، جنهن ۾ ٽيڪسٽائيل، دواسازي، گاڏين جي صنعت، صارفين جي شين جي پيداوار ۽ ٻين پيداواري شعبن جون صنعتون شامل آهن. جديد انفراسٽرڪچر، سيڙپڪارن لاءِ ترغيبي پاليسيون، ڪاروبار دوست ضابطا ۽ ماهر افرادي قوت صوبي جي پيداواري شعبي جي ترقي کي هٿي ڏين ٿا. انهن سببن جي ڪري سنڌ نه رڳو پاڪستان جي معاشي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي، پر عالمي واپار سان ڳانڍاپي، صنعتي توسيع ۽ منافعي بخش سيڙپڪاري لاءِ پڻ هڪ اهم مرڪز بڻجي چڪي آهي.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Manufacturing Sector (Driving Growth in Sindh) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> ====اسٽيل جي صنعت==== ====ڪپڙي جي صنعت==== ڪپڙي جي صنعت سنڌ جي پيداواري شعبي جو بنيادي ستون سمجهي وڃي ٿي ۽ صوبي جي صنعتي معيشت ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. هي صنعت سنڌ جي تاريخي ڪاريگري، فني مهارت ۽ ڪپهه سميت خام مال جي وافر دستيابي مان فائدو حاصل ڪري ٿي، جنهن سبب پيداوار جي اعليٰ سطح برقرار رکڻ ۾ مدد ملي ٿي. [[ڪراچي بندرگاهه]] ۽ [[پورٽ قاسم]] تائين آسان رسائي، جديد صنعتي انفراسٽرڪچر ۽ سيڙپڪارن لاءِ فراهم ڪيل ترغيبي سهولتون سنڌ کي ڪپڙي جي صنعت لاءِ هڪ پرڪشش مرڪز بڻائين ٿيون. صوبي ۾ قائم ٽيڪسٽائيل ڪارخانا نه رڳو ملڪي ضرورتون پوريون ڪن ٿا پر برآمدات ذريعي پاڪستان جي معيشت ۾ پڻ نمايان حصو وجهن ٿا. ڪپڙي جي شعبي ۾ جدت، معيار ۽ مهارت جي روايت سنڌ جي صنعتي ترقي ۽ معاشي واڌ ويجهه کي مسلسل هٿي ڏئي رهي آهي.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Textile Industry (Excellence in Innovation and Craftsmanship) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> ====آٽو موبائيل جي صنعت==== ====سافٽويئر صنعت==== ====تعميري صنعت==== ====ڪيميائي صنعت==== ====دوائن جي صنعت==== ====سيمنٽ جي صنعت==== ====پلاسٽڪ جي صنعت==== ====چمڙي جي صنعت==== ===ھنري صنعت=== ===صنعتي زون=== ===زرعي صنعت=== سنڌ زرعي پيداوار جي لحاظ کان پاڪستان جي اهم صوبن مان هڪ آهي ۽ ملڪ جي زرعي پيداوار ۾ تقريباً 23 سيڪڙو حصو ڏئي ٿي. صوبي ۾ ڪڻڪ، چانور، ڪپهه، ڪمند، ميوا ۽ ڀاڄيون وڏي پيماني تي پيدا ٿين ٿيون، جن جي بنياد تي ٽيڪسٽائيل، کنڊ، خوراڪ جي پروسيسنگ ۽ زرعي شين جي برآمد سان لاڳاپيل صنعتون قائم آهن.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> ====سارين جا ڪارخانا==== ====ڪپھ جا ڪارخانا==== ====ڀاڻ جي صنعت==== ==== کنڊ جي صنعت==== ====کاڌ خوراڪ واري صنعت==== === مڇيگيري === سنڌ تقريباً 350 ڪلوميٽر ڊگهي سامونڊي پٽي رکي ٿو، جنهن سان گڏ گهاٽن [[مينگروو ٻيلن]] جو وسيع سلسلو موجود آهي. اهي مينگروو ٻيل نه رڳو سامونڊي ماحولياتي نظام جي حفاظت ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا، پر مختلف آبي جيوت لاءِ قدرتي افزائشي مرڪز پڻ آهن. سنڌ پاڪستان جي ماهيگيري واري معيشت جو مرڪزي صوبو آهي، جتان ملڪ جي ڪل مڇيءَ جي برآمدات جو لڳ ڀڳ 48 سيڪڙو حصو حاصل ٿئي ٿو. ان کان علاوه پاڪستان جي سامونڊي مڇيءَ جي وسيلن جو تقريباً 71 سيڪڙو، تازي پاڻيءَ جي مڇيءَ جي وسيلن جو 65 سيڪڙو ۽ کارن يا نيم کارن پاڻيءَ (brackish water) جي مڇيءَ جي وسيلن جو 100 سيڪڙو حصو سنڌ ۾ موجود آهي. اهي وسيلا صوبي ۾ ماهيگيري، آبي زراعت، خوراڪ جي صنعت ۽ برآمداتي واپار جي ترقي لاءِ بنيادي اهميت رکن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/about-sindh/ |title=About Sindh |publisher=Sindh Economic Zones Management Company (SEZMC) |access-date=29 May 2026}}</ref> ===ننڊي صنعت=== ==واپار == ===زرعي جنسن جو واپار=== ====واپاري ادارن جي فھرست==== ====درآمد ۽ برآمد==== ====آبي بندرگاھون==== سنڌ وٽ تقريباً 350 ڪلوميٽر ڊگهي سامونڊي پٽي موجود آهي، جيڪا سامونڊي واپار، ماهيگيري، آبي زراعت ۽ ساحلي سياحت لاءِ اهم اهميت رکي ٿي. صوبي ۾ ٻه وڏيون هر موسم ۾ فعال بندرگاهون، [[ڪراچي بندرگاهه]] ۽ [[پورٽ قاسم]]، موجود آهن. انهن بندرگاهن ۾ ڪنٽينر ٽرمينل، تيل ٽرمينل، ڪيميائي سامان جا ٽرمينل، بلڪ ڪارگو سهولتون، جهازن جي مرمت جا مرڪز ۽ انجنيئرنگ سهولتون شامل آهن.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> ====خشڪي وارا بندر==== ===سرمائي جي سيڙپ=== ==بئنڪاري نظام== == انفارميشن ٽيڪنالاجي == معلوماتي ٽيڪنالاجي (آءِ ٽي) جو شعبو سنڌ ۾ تيزي سان ترقي ڪري رهيو آهي ۽ صوبو ٽيڪنالاجي، جدت ۽ ڊجيٽل معيشت جي هڪ اڀرندڙ مرڪز طور سڃاتو وڃي ٿو. [[ڪراچي]]، جيڪو سنڌ جو سڀ کان وڏو شهر ۽ معاشي مرڪز آهي، آءِ ٽي ڪمپنين، ٽيڪنالاجي پارڪن، ڪاروباري انڪيوبيٽرن ۽ نون شروعاتي ادارن (اسٽارٽ اپس) لاءِ اهم مرڪز جي حيثيت رکي ٿو. صوبي جي يونيورسٽين ۽ اعليٰ تعليمي ادارن مان هر سال وڏي تعداد ۾ ماهر ۽ تربيت يافته انساني وسيلا فراهم ٿين ٿا، جيڪي آءِ ٽي صنعت جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. ڪاروبار دوست پاليسيون، سيڙپڪاري لاءِ ترغيبي سهولتون، تيز رفتار انٽرنيٽ، جديد ٽيليڪميونيڪيشن نيٽ ورڪ ۽ ڊجيٽل انفراسٽرڪچر سنڌ کي ٽيڪنالاجي بنياد تي ڪاروبار قائم ڪرڻ لاءِ سازگار ماحول مهيا ڪن ٿا. آءِ ٽي شعبي جي توسيع نه رڳو روزگار جا نوان موقعا پيدا ڪري رهي آهي، پر صوبائي معيشت کي علم، جدت ۽ ٽيڪنالاجي تي ٻڌل ترقي ڏانهن پڻ اڳتي وڌائي رهي آهي.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Information & Technology (A Rising Hub for Innovation) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> ==معدنيات ۽ قدرتي وسيلا== سنڌ قدرتي معدني وسيلن سان مالا مال آهي. صوبي ۾ ڪوئلو، گرينائيٽ، سليڪا واري، جپسم، چن جو پٿر، لوڻ ۽ ٻين معدنيات جا اهم ذخيرا موجود آهن. اهي وسيلا سيمينٽ، تعميراتي مواد، توانائي ۽ ٻين صنعتن لاءِ بنيادي خام مال فراهم ڪن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> ===کاڻون=== ==== سنڌ جي کاڻن جي فھرست==== ===گيس=== === سنڌ جي گيس وارن ھنڌن جي فھرست=== ===تيل=== === سنڌي جي تيل وارن ھنڌن جي فھرست=== ===گرينائيٽ=== === سنڌ ۾ معدنياتي تلاش=== ==توانائي == سنڌ پاڪستان جي توانائي پيداوار ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي. صوبي ۾ تيل، قدرتي گئس، ڪوئلو، هوا ۽ شمسي توانائي جا وسيع ذخيرا موجود آهن. سنڌ پاڪستان جي تيل جي پيداوار جو تقريباً 56 سيڪڙو ۽ قدرتي گئس جي پيداوار جو لڳ ڀڳ 71 سيڪڙو حصو پيدا ڪري ٿي. [[ٿر ڪوئلو]] دنيا جي وڏن ڪوئلي جي ذخيرن مان هڪ آهي، جتي اندازاً 185 ارب ٽن ڪوئلو موجود آهي. ان کان علاوه سنڌ جو هوائي ڪوريڊور لڳ ڀڳ 50,000 ميگاواٽ بجلي پيدا ڪرڻ جي صلاحيت رکي ٿو، جڏهن ته صوبي ۾ شمسي توانائي جي پيداوار لاءِ پڻ سازگار حالتون موجود آهن.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/competitive-advantage/ |title=Competitive Advantages |publisher=Sindh Economic Zones Management Company |access-date=29 May 2026}}</ref> توانائي جو شعبو سنڌ جي معاشي ترقي ۽ صنعتي واڌ ويجهه جو هڪ اهم محرڪ آهي. صوبو قدرتي وسيلن سان مالا مال آهي، جن ۾ [[ٿر ڪوئلو|ٿر جي ڪوئلي]] جا وسيع ذخيرا، سامونڊي پٽي سان گڏ موجود هوائي ڪوريڊور ۽ شمسي توانائي جي پيداوار لاءِ سازگار حالتون شامل آهن. اهي وسيلا سنڌ کي روايتي ۽ قابلِ تجديد ٻنهي قسمن جي توانائي جي پيداوار لاءِ هڪ منفرد حيثيت عطا ڪن ٿا. صوبي ۾ ڪوئلي تي ٻڌل بجلي گهرن سان گڏ هوا ۽ سج مان توانائي حاصل ڪرڻ جا منصوبا پڻ تيزي سان ترقي ڪري رهيا آهن. انفراسٽرڪچر ۾ بهتري، ڪاروبار دوست پاليسيون، ضابطن ۾ سهولت ۽ سيڙپڪاري لاءِ ترغيبي قدمن توانائي جي شعبي جي ترقي جا نوان امڪان پيدا ڪيا آهن. توانائي جي شعبي جي واڌ نه رڳو اقتصادي سرگرمين کي هٿي ڏئي ٿي، پر پائيدار ترقي، ماحول دوست توانائي جي فروغ ۽ علائقائي توانائي جي تحفظ ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪري ٿي.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Energy (Powering the Future of Sindh) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> سنڌ پاڪستان جي توانائي واري شعبي ۾ مرڪزي حيثيت رکي ٿو ۽ مستقبل جي علائقائي توانائي مرڪز طور ڏٺو وڃي ٿو. صوبي جي [[ٿر ڪوئلو|ٿر واري علائقي]] ۾ اندازاً 185 ارب ٽن ڪوئلي جا ذخيرا موجود آهن، جيڪي دنيا جي سڀ کان وڏن ڪوئلي جي ذخيرن مان شمار ڪيا وڃن ٿا. ان کان علاوه پاڪستان جي تقريباً 60 سيڪڙو تيل جا کوهه ۽ 44 سيڪڙو گئس جا ميدان سنڌ ۾ واقع آهن. صوبو ملڪ جي روزاني تيل جي پيداوار جو لڳ ڀڳ 56 سيڪڙو ۽ قدرتي گئس جي پيداوار جو 55 سيڪڙو حصو مهيا ڪري ٿو. روايتي توانائي جي وسيلن کان علاوه سنڌ قابلِ تجديد توانائي جي ميدان ۾ پڻ وڏي اهميت رکي ٿو. صوبي جي سامونڊي علائقي ۾ تقريباً 60 ڪلوميٽر ويڪرو ۽ 180 ڪلوميٽر ڊگهو هوائي ڪوريڊور موجود آهي، جيڪو هوائي توانائي جي پيداوار لاءِ انتهائي سازگار سمجھيو وڃي ٿو. اهي وسيلا سنڌ کي پاڪستان جي توانائي جي تحفظ، صنعتي ترقي ۽ پائيدار معاشي واڌ ويجهه لاءِ هڪ اهم بنياد فراهم ڪن ٿا.<ref>{{cite web |url=https://sezmc.gos.pk/about-sindh/ |title=About Sindh |publisher=Sindh Economic Zones Management Company (SEZMC) |access-date=29 May 2026}}</ref> ===ڪراچي اليڪٽرڪ=== ====حيسڪو==== ===سيپڪو=== ===بجلي جي پيداوار=== ===قابل تجديد توانائي=== ===ايل اين جي=== ====سي اين جي==== ===پيٽرول جي ترسيل جو نظام=== === سنڌ جو ڪوئلو=== === سنڌ جي معدنيات جي فھرست=== === سنڌ جي معدنياتي ادارن جي فھرست=== # [[سنڌ ڪول اٿارٽي]] ==خدمتن وارا شعبا== ====صحت جو پيشو==== ====قانون جو پيشوئ==== ====تدريسي پيشو==== ====انجينئرنگ ۽ فني شعبو==== ====ٽرانسپورٽ==== ===پوليس=== == سنڌ جي نباتات ۽ حياتيات == ===وڻ ۽ ٻوٽا=== سنڌ جنهن نباتاتي علائقي جو ڀاڱو آهي، تنهن ۾ ذري گهٽ سڄو پنجاب، الهندو راجپوتانا، ڪاٺياواڙ ۽ ڪڇ اچي وڃن ٿا، ۽ جيتوڻيڪ هندستان جي ٻين علائقن ۾ ٿيندڙ ٻوٽا هت به ٿيندا آهن، پر گهڻي نسبت اولهه وارن ملڪن، مڪران، ايراني نار جي گرم ڀاڱن، عراق ۽، جيئن اڳيئي چيو اٿئون، مصر سان اٿس، جتان جي آبهوا ساڳي آهي. ====سنڌ جا عام وڻن==== {| class="wikitable sortable" |+ سنڌ صوبي ۾ موجود اهم وڻن جي فهرست ! نمبر ! عام نالو ! بوٽنيڪل نالو ! مختصر تعارف / حيثيت |- | 1 | [[ڪنڊي|ڪَنڊي]] | ''Prosopis cineraria'' | ريگستاني علائقن جو اهم مقامي وڻ؛ ڇانوَ، ايندھن ۽ چارن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. |- | 2 | [[ٻٻر]] (بابُل) | ''Acacia nilotica'' | دريائي ۽ ميداني علائقن ۾ عام؛ ڪاٺ ۽ دوائن ۾ استعمال. |- | 3 | [[آسري]] | ''Tamarix aphylla'' | لوڻياتي ۽ خشڪ زمينن ۾ وڌندڙ؛ هوا روڪڻ لاءِ اهم. |- | 4 | [[ڪرڙ]] | ''Capparis decidua'' | ٿر ۽ خشڪ علائقن جو مقامي وڻ؛ چارن ۽ دوائن ۾ استعمال. |- | 5 | [[خوشبودار ٻٻر]] | ''Acacia farnesiana'' | خوشبودار گلن سبب سڃاتل؛ دوائن ۽ خوشبوءَ ۾ استعمال. |- | 6 | [[ٻانھن]] | ''Populus euphratica'' | سنڌو درياهه جي ڪنارن تي وڌندڙ؛ دريائي نظام لاءِ اهم. |- | 7 | [[ديوي (وڻ)]] / (ولائتي ڪَنڊي) | ''Prosopis juliflora'' | غير ملڪي وڻ؛ تيزي سان وڌندڙ، پر ماحولياتي نقصانڪار پڻ. |- | 8 | [[سراھ|سِراهه]] | ''Albizia lebbeck'' | ڇانوَ ۽ ڪاٺ لاءِ مشهور؛ شھرن ۾ لڳايو ويندو آهي. |- | 9 | [[نم]] | ''Azadirachta indica'' | دوائن ۾ تمام اهم؛ جراثيم ڪُش خاصيتون. |- | 10 | [[ٻير]] | ''Ziziphus mauritiana'' | ڦر ڏيندڙ وڻ؛ غذائي ۽ معاشي اهميت. |- | 11 | [[ڄمون (وڻ)|ڄمون]] | ''Syzygium cumini'' | ڦر ۽ دوائن ۾ استعمال؛ شگر لاءِ فائديمند. |- | 12 | [[گدامڙي (وڻ)|گدامڙي]] | ''Tamarindus indica'' | ڦر ڏيندڙ وڻ؛ کاڌي ۽ دوائن ۾ استعمال. |- | 13 | [[سھانجڻو]] | ''Moringa oleifera'' | غذائيت سان ڀرپور؛ پن ۽ ڦريون استعمال ٿين ٿيون. |- | 14 | [[اڇو تمر]] | ''Avicennia marina'' | سنڌ جي ساحلي علائقن جو اهم وڻ؛ سامونڊي ڪٽاوَ کان بچاءُ. |- | 15 | [[بڙ]] | ''Ficus benghalensis'' | وڏو ڇانوَ ڏيندڙ وڻ؛ سماجي ۽ مذهبي اهميت. |- | 16 | [[پپل]] | ''Ficus religiosa'' | مذهبي لحاظ کان اهم؛ آڪسيجن فراهمي ۾ نمايان. |- | 17 | [[ڄار (وڻ)|ڄار]] | ''Salvadora oleoides'' | خشڪ علائقن جو وڻ؛ ايندھن ۽ دوائن ۾ استعمال. |- | 18 | [[مسواڪ]] | ''Salvadora persica'' | ڏندن جي صفائي لاءِ مشهور؛ دوائن ۾ استعمال. |- | 19 | [[ليسڙو]] (گيدوڙو) | ''Cordia myxa'' | ڦر ڏيندڙ وڻ؛ ڳوٺاڻن علائقن ۾ عام. |- | 20 | [[انب (وڻ)|انب]] | ''Mangifera indica'' | قومي ڦر؛ باغباني ۽ معيشت لاءِ اهم. |- | | | | |- | | | | |- | | | | |+ | | | | |- | | | | |- | | | | |- | | | | |- |} ===حيوان === علم حيوانات جي جن ماھرن پھريائين سنڌ جي جانورن تي تحقيق ڪئي، سي آھن برنس (Burnes) 1830ع، گرفٿ (Griffith) 18399ع، ھيوم ۽ ڊي (Hume and Day) 1872ع، بلان فورڊ (Blanford) 1971ع کان 1977ع، بٽلر (Butler) 1879ع، مري (Murray) 1884ع، اوٽس (Oates) 1889ع، ايٽڪن (Aitken) 19077ع، ٽائيسھرسٽ (Ticehurst) 1917ع کان 1920ع ۽ ايٽس (Eates) 1920 کان 1954ع، منٽن (Minton) 19622ع ۾ سنڌ ۽ لسٻيلي جي جانورن جي ڏسڻي (Key) ٺاھي. صديقي 18699ع ۾ جانورن جي لسٽ ٺاھي تيار ڪئي.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> محي الدين (71-1964ع) سنڌ جي مڇين، نانگن، پکين، ڪڪڙن، ٻڪرين، ڍڳين ۽ مينھن جي پروٽوزوان (Protozoan) ۽ ھيلمينٿي (Helminthic) فاعلن تي ڪم ڪندي نيون جنسون ۽ ڪي نوان مفعول دريافت ڪيا آھن. مجيب سنڌ جي دريائي مڇين ۽ سامونڊي مڇين جي ھيلمينٿڪ فاعلن تي ڪم پئي ڪيو آھي ۽ ڪي نيون جنسون ۽ قسم دريافت ڪيا آھن. ترمذي سنڌ جي سامونڊي ڪپر واري پٽي ۾ ڪرسٽيشيا (Crustacea) تي پئي ڪم ڪيو آھي. فصلن کي نقصان پھچائيندڙ جيتن جڻين تي بھ چڱو ڪم ڪيو آھي. جيتوڻيڪ انھن ۾ اھي جيت ۽ چچڙ شامل نھ آھن، جن جو انسانن ۽ جانورن جي بيمارين سان واسطو آھي.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === ڪرنگھي وارا جانور (vertebrates) === پنڊپھڻ (Fossils): بلئنفورڊ ۽ فيڊن پھريون ڀيرو منڇر مان سنھ 76-1874ع ۾ [[پنڊپھڻ]] جمع ڪيا. ٽيھ سال پوءِ پلگرم ۽ ان سان گڏ ڪم ڪندڙن [[ڀڳو ٺوڙهو|ڀڳي ٽوڙھي]] ويجھو تمام گھڻا پنڊپھڻ لڌا. پلگرم (1934ع) ھيٺين منڇر جي ٽن ڀاڱن کي ڪامليل (ميلوٽيشن)، چنجي (ٽارٽونيشن) ۽ ڍوڪ پٺاڻ (لوئر پلايوسين) وارين منزلن جي برابر سمجھيو ۽ ساڳئي وقت مٿئين [[منڇر ڍنڍ|منڇر]] کي سوالڪ واري بولڊر ڪانگھلومريٽ منزل (مڊل پلئسٽوسين) جي برابر تسليم ڪيو. سنڌ ۾ ھڪ گوشت کائيندڙ، اٺ سونڊ وارا، ٽي کُرن وارا، يارھن ٻڌي تعداد ۾ کُرن وارا ۽ ٽي سُرڻن يا رڙھندڙ جانورن جا ’پنڊپھڻ‘ سڃاتا ويا آھن.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === جيئرا قسم (Living Forms) === کير ڌارائيندڙ ٿڻن وارا جانور. جيترو ڌيان پکين تي ڏنو ويو آھي، اوترو کير ڌارائيندڙ يعني ٿڻن وارن جانورن تي نہ ڏنو ويو آھي. ٿڻن وارن جانورن جا ڪل 73 قسم آھن، جيڪي سنڌ ۾ رھن ٿا. انھن ۾ 20 گوشت کائيندڙ، 20 چمڙا، 4 جيت کائيندڙ، 15 ڪئا ۽ نوريئڙا وغيرھ، 9 کُرن وارا، 4 ويل ۽ ڊالفن ۽ ھڪ ڇِلر شامل آھن.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref><br> '''گوشت خور جانور''': ڏسڻ ۾ ائين ٿو اچي تھ چيتو ڪنھن وقت سنڌوءَ جي ڪڇي ۾ ۽ روھڙيءَ طرف رھندو ھو. روھڙي ۾ ھن جو زور ڏسڻ ۾ اچي ٿو. سنڌ ۾ چيتا سن 1886ع تائين ماريا ويا. ٻين گوشت کائيندڙن ۾ پلنگ (Panther) جيڪو ڪنھن وقت سنڌ ۾ ڪافي تعداد ۾ پکڙيل ھو، سو ھاڻي رڳو کيرٿر جبلن ۾ محدود آھي. اھو خصوصًا ھلڪي رنگ جو آھي ۽ سندس بج ھندستاني پلنگ کان ڊگھا آھن. لڌڙو جيڪو لاڙڪاڻي ۽ ميرپور ساڪري ۾ ملندو ھو، سو گھڻي قدر گھٽجي ويو آھي. جھنگ ٻلو، سنڌ جي عام جھنگلي ٻلي، بُجُر ٻلو (Caracal Lynx) جيڪا ھاڻي ٿر ۾ اڻ لڀ ٿيندي وڃي؛ مشڪ ٻلو (Civet Cat) جيڪو ڳوٺن جي چوڌاري ملندو آھي، اھي سڀ سنڌ جي جھنگلن جا ٻلا آھن. ڳور پٽ جيڪو قبرن کوٽڻ ۽ مئل ماڻھن تي تڳڻ لاءِ مشھور آھي، سو بہ سنڌ ۾ ٿئي ٿو. چراخ ۽ لڌڙو جنھن جي پٺيان سدائين کلن جا واپاري ھوندا آھن، سي آھستي آھستي اڻلڀ ٿيندا وڃن. بگھڙ، گدڙ، لومڙ ۽ نور وغيره ٻيا گوشت کائيندڙ جانور آھن. '''چمڙا''': سنڌ ۾ چمڙن جا 13 قسم آھن، جن ۾ ھڪ ميوو کائيندڙ چمڙن جو (Fruit Bat)، ٻہ ڪُئي – پُڇ چمڙن جا، ٻہ قبائي (Tomb bat) چمڙن جا ۽ چار ڄامڙن چمڙن جا قسم شامل آھن. '''جيت کائيندڙ''': جيت کائڻ وارا جانور سنڌ ۾ تمام گھٽ آھن، جن ۾ ھڪ مسڪ شُرو (Musk Shrew) ۽ ٽن قسمن جا ڄاھا شامل آھن. '''روڊنيشا''': (Rodentia):ھن قسم ۾ ھڪ قسم جو سيھڙ، جيڪو خاص ڪري پٽاٽي جي فصل کي کائيندو آھي. نوريئڙو ۽ پنڌرھن قسم جي ڪُئن جا، جن ۾ ننڍي پُڇ وارا توڙي بجر پڇ وارا، ۽ ٿلھي منھن وارا وڏا ڪئا شامل آھن. '''سيٽيشيا''': (Cetacea):ھن ۾ سنڌو درياءَ توڙي گنگا ندي واري ٻلھڻ جا ٻئي قسم سامونڊي آھن، جيڪي سنڌوءَ جي ڊيلٽا ۾ ملندا آھن. پار پوائز (Porpoise) خاص مٺي پاڻيءَ جو جانور آھي ۽ انڌو ٿيندو آھي، ڇو جو ان جون اکيون پوري طرح تيار نہ ٿينديون آھن. ھيءُ سنڌو درياءَ ۾ ملندو آھي. ھن ٻلھڻ جو تيل مھاڻا سنڌن جي سور لاءِ ۽ مشعلن ٻارڻ جي ڪم آڻيندا آھن. ھن کي پڪڙڻ لاءِ مھاڻا خاص سيکاريل لڌڙا استعمال ڪندا آھن. بِلُويل جيڪو وڏي ۾ وڏو کير ڌارائيندڙ جانور تسليم ڪيو وڃي ٿو، سو بہ سنڌ جي سامونڊي ڪنارن کان پرتي ڏٺو ويو آھي ۽ ڀٽ ميٽ تي پڻ پڪڙيو ويو آھي.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === گاھ کائيندڙ (Herbivora) === گاھ کائيندڙ جانورن ۾ شامل آھن: ھرڻ، ڪارو ھرڻ، غزال ھرڻ وغيرھ. ڦاڙھو اڃا تائين سنڌ جي دريائي ٻيلن ۾ ڪافي عام آهي (ٽوٽل اندازًا 370 ڦاڙھا). ڪارو ھرڻ جيڪو ھن سڄي اپٻيٽ جي اصلوڪن ھرڻن جو ھڪ قسم آھي، سو تمام سھڻو ٿيندو آھي، ۽ پاڪستان ۾ ھي نسل ختم ٿيڻ تي آھي. سنڌ ۾ ھن نسل جا ھرڻ باقي ڪي ٿورا وڃي کيرٿر جبل ۾ بچيا آھن. ھرڻ، جيڪو ڪنھن وقت سنڌ ۾ ھر ھنڌ ھوندو ھو، سو بہ ھاڻي تمام گھٽ آھي ۽ ٿورڙي تعداد ۾ اڃا تائين کيرٿر ۾ آھن. چنڪارا ھرڻ ۽ ڪاري ھرڻ جي آھستي آھستي گم ٿيڻ جي ڪري بنان ڪنھن شڪ شبھي جي اھو چئي سگھجي ٿو تہ ايشيائي چيتو پڻ انھن جي ڪري ختم ٿي ويو. سنڌ گھر آھي سره جو، جيڪو اڄ ڪلھ کيرٿر جبل ۾ ڪافي تعداد ۾ ملي ٿو. (سرھن جو اندازًا تعداد 1200) گڍ دادو ۾ ڪافي تعداد ۾ ملي ٿو، پر ان کي تحفظ ڏيڻ ضروري آھي. جيئن سڱن وارو ھرڻ، جيڪو سنڌ ۾ مري (Murray) سن 1884ع ۾ ڏٺو ھو، سو اڄ ڪلھ آھي ئي ڪونہ، ۽ سانڀر وانگر ختم ٿي ويو آھي. سوئر جيڪو سنڌ ۾ عام آھي، سو ڏينھون ڏينھن دريائي ٻيلن ۾ وڌندو رھي ٿو ۽ فصلن لاءِ مصيبت آھي. گورخر جيڪو ڪڇ جي رڻ ۾ تمام ٿوري تعداد ۾ وڃي بچيو آھي (اندازًا 20 يا 30) سو اڻلڀ ٿيڻ وارو آھي.<br> '''ڇلر''' (Pholidota): ڇلو مرون لاڙ ۾ ٿئي ٿو، پر آھستي آھستي گھٽبو پيو وڃي ۽ ھاڻي اڻلڀ ٿيندڙ جانورن جي فھرست ۾ شامل آھي. سنڌ ۾ مم ۽ ڀولڙي جو ڪوبہ قسم نہ ٿيندو آھي.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === پکي === سنڌ جي پکين ۾ مخصوص خاصيتون آھن، جيڪي جاگرافيائي بيھڪ ۽ طبعي حالتن جي ڪري ٿيون آھن. سنڌو ماٿري ھڪ ’رڻ‘ وسيلي ھندستان کان ڌار ٿيل آھي، جنھن ڪري ھندستان جا مشھور پکي ھتي ڪين ٿين. ٻئي طرف سنڌ ۽ بلوچستان، ٻين علائقن جھڙوڪ ڏکڻ يورپ، اتر اوڀر آفريڪا، عرب ۽ ايران جي پکين لاءِ کليل آھن. سنڌ جون ڍنڍون ۽ ڌٻڻون، ۽ ان طرف پکين جي لڏي اچڻ جي رستن جي موافقت ڪري سنڌ پکين لاءِ سياري جو گھر آھي. ھيوم (Hume) پنھنجي ڪتاب اسٽري فيدرس (1873ع) ۾ پکين جا 2500 قسم ڄاڻايا آھن، جن جون 25 جنسون آھن. ائٽڪن (سن 1872ع) ڪل 400 جنسون ٻڌايون ۽ ساڳئي وقت ايٽس (Eates). سورلي جي سنڌگزيٽيئر ۾ 426 جنسون ڄاڻايون، جن مان 177 مڪاني ۽ باقي لڏي ايندڙ يا سانگي پکي آھن. سنڌ جي پکين جو تفصيلي بيان ھن مقالي جي دائري کان ٻاھر آھي. مختصر طور سنڌ ۾ ٽن قسمن جا ’پيڻ‘، 2 پيٽيئر (Cormorant)، 6 ٻگھ ۽ ڪانئرا، ھڪ لاکي ڄاڃي، 11 سانھ، 26 ھنجھ ۽ بدڪون، 17 سرڻيون، عقاب ۽ ڳجھون، 6 ڪونجون، 5 تتر ۽ ڀؤنتريا، 6 ٻاٽيڀڙ، 5 باز، ٽٽيھر، پلوور (Plover)، ڦوليارو، چيھو، ڪينو، ٽرن (Tern)، بي ايٽر (Bee eater)، ڪاٺ ڪٽو، ڪنگري، سانھڙو، چنڊول، سينڊ مارٽن (Sand Martin)، وھيو، بلبل، کٽياڻي، شرائيڪ (Shrike)، ٿريش (Thrush)، سينڊ پائپر (Sand Piper) وغيره قسم طور عام ملن ٿا. ڏاڙھي واري ڳجھ کيرٿر جي مٿانھن پٽن ۾ ملي ٿي. سنڌ ۾ جيڪي 6 ٻاٽيڀڙ ملن ٿا، تن مان سواءِ ڳٽو (Largepin Tailed) ۽ امپريل (Imperial) جي سڀ مڪاني آھن. چڪور (Chukor) سنڌ جي مٿانھن پٽن جو تتر آھي. ھندستاني تلور جيڪا اڳ ٿر ۾ عام ھئي، سا ناياب آھي. ھوبارا تلور (Houbara Bustard) بہ ناياب ٿيندي وڃي. فلوريڪن (Florican) جا سن 1875ع تائين عام ھئي، سا بھ ناپيد آھي. سفيد ھنجھھ پڻ منڇر ۾ ملي ٿو. ڪومب بدڪ بہ سنڌ جي ڏکڻن اوڀر ۾ ملي ٿي. ننڍڙو ھنجھ ۽ آڙي پڻ ٿورن حصن ۾ ملن ٿا. بيڪل آڙي (Baikal of Cluckingteal) پڻ سنڌ ۾ ڪڏھن ڪڏھن اچي ٿي. گولڊن آئي (Golden Eye) ۽ چيڪلو صرف ٻن جڳھين، اوڀر ناري ۽ منڇر ۾ ملن ٿا. ڀؤنتريو ھڪ موسمي پکي آھي، جيڪو حب ندي جي آسپاس رھي ٿو. باقي عام ڀؤنتريو (Rain Quail) ڪچي جي علائقن ۾ رھي ٿو. ’مور‘ حيدرآباد ۾ ٿرپارڪر ضلعي ۾ ملي ٿو. واديءَ مھراڻ ٻگھن، سانھھ، ڪانئرن، ڪينو، پيڻ، اگريٽس (Egrets) جي جنت آھي. ھنن جي آنن لاھڻ جون جايون تباه ٿي چڪيون آھن، ۽ ان سان گڏ شڪارين جي ڪري ڪيترا پکي منتشر ٿي ويا آھن. صرف 15 قسمن مان 6 نظر اچن ٿا. اھي سڀ پکي ڌٻڻ وارن ٻوٽن ۾ ئي گذارو ڪن ٿا.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === رڙھندڙ جانور يا سرڻا === سرڻا سنڌ ۾ عام طور ملن ٿا. آبھوا جي موافق ھئڻ ڪري ڪيترا ئي قسم، خصوصًا سانڊا ملن ٿا. ڇو تھ اھي پيلياآرڪٽڪ تائين محدود آھن. واڳون جيڪي ڪنھن زماني ۾ سنڌو درياءَ ۽ ڪن پراڻن ڦاٽن ۾ ھوندا ھئا، سي بہ کلن جي واپارين ڪري ناپيد آھن. ڌٻڻ وارا واڳون (Marsh crocodile) جيڪي ڪنھن وقت ۾ سنڌو درياءَ، ڍنڍن ۽ ڦاٽن ۾ ڏٺا ويندا ھئا، سي پڻ گھڻي ڀاڱي ختم ٿي ويا آھن، سواءِ ھاليجي ڍنڍ جي.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> سنڌ جي ڍنڍن ۽ تلائن ۾ مٺي پاڻي جي ڪڇئن (Turtle) جا چار نرم کلن وارا قسم ملن ٿا. اھي ۽ ساڳئي وقت سائي رنگ جي سامونڊي ڪُمين جا قسم پڻ اقتصادي حيثيت رکن ٿا. ڇاڪاڻ تہ ولايت ۾ کاڌي طور استعمال ۾ اچن ٿا ۽ سندن کلون ڳھن ۽ ھار سينگار جي بہ ڪم اچن ٿيون. سڪي جا ٻن قسمن جا ڪڇئون ۽ مٺي پاڻيءَ جا چئن قسمن جا ڪڇئون ملن ٿا. سانڊن ۾ 11 قسم ڪرڙي (چچين) جا، ھڪيو بليفريس (Eublepharis) اٺ اگامڊس (Agamids)، ٻھ مانٽر (Monitors) يعني ڳوھون، پنج خاص قسم جا سانڊا ۽ ڏھھ اسڪنڪس (Skinks). سنڌ ۾ ڪوبھ شيميلان (Chameleon) ڪون ٿئي. ٿلھي پڇ واري ڪرڙي جو قصو دلچسپ آھي. اھا سنڌ جي خطرناڪ ”ھڻ کڻ“ آھي، جيتوڻيڪ اھا نقصانڪار ناھي. ’ڳوھن‘ جا ٽي قسم سنڌ ۾ ملن ٿا، جيڪي کلن جي واپارين جي ڪري ناياب ٿيندا وڃن. سنڌ ۾ ماڻھو انھن جي کلن مان طنبورا ۽ دھل ٺاھيندا آھن.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز، ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> نانگن جي 43 قسمن مان 21 زھر کان خالي آھن. زھريلي قسمن ۾ چئن قسمن جا ڏند پويان وريل آھن ۽ باقي قسمن جا ڏند اڳيان وريل آھن، جن ۾ زھر ڀريل رھي ٿو. ڏند اڳيان وريل 18 قسمن مان 13 سامونڊي، 2 پِيَڻ، ھڪ واسينگ ۽ ٻھ کَپر آھن. انھيءَ سلسلي ۾ ھندستاني پيڻ جا ٿر ۾ ملي ٿي، سا قابلِ ذڪر آھي. عام چوڻي مطابق اھا پيڻ رات جو سمھڻ مھل ماڻھو جي ڇاتيءَ تي چڙھي، سندس وات ۾ زھر وجھي ھلي ويندي آھي. اھو ماڻھو گلي ۾ سخت سور جي باعث صبح کان اڳ ۾ ئي ختم ٿي ويندو آھي. پيڻ خطرناڪ بلائن مان ھڪ آھي، جا ڏنگي ٿي. جيئن تھ زھر، انسان جي تنتي سرشتي تي اثر انداز ٿئي ٿو، ۽ ماڻھو جي ساه کڻڻ واري نليءَ کي نقصان ٿو رسائي، تنھنڪري ڏنگيل ماڻھو ساه جي گھٽ سبب مري وڃي ٿو. کپر جو زھر، دل ۽ رت تي اثر انداز ٿئي ٿو ۽ رت جي بيجا زبان (جسم جي اندران ۽ ٻاھران) ٿيڻ ڪري موت واقع ٿئي ٿو.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> === مڇيون === سنڌ جو سامونڊي ڪنارو، جنھن تي مڇي مري ٿي، سو 120 ميل تائين پکڙيل آھي، جنھن ۾ ڪيتريون کاريون ۽ ڍوريون آھن. درياءَ جو ڇوڙ ڦرندو رھي ٿو. پراڻا واه جھڙوڪ پراڻي ڦليلي، گھارو ۽ بگھاڙ اڄ بھ موجود آھن. سال 1819ع واري زلزلي درياءَ جي ڇوڙ ۾ ڪافي ڦيرڦار آندي. ڊي (Day) 224 مڇين جا قسم ڄاڻايا آھن، جن مان 160 سامونڊي ۽ 64 مٺي پاڻي جون آھن. صوفي (1957ع) ڪينجھر ڍنڍ مان 33 قسمن جون مڇيون ظاھر ڪيون آھن، جن ۾ 14 قسم پسنديده غذا جي اھميت رکن ٿا. سامونڊي مڇين جي خاص قسمن ۾ ڀوريون ۽ ڪاريون پاپليٽ، سرمائي سالمان (Salmon)، سول (Sole)، سارڊين (Sardine) ۽ بمبئي ڊڪ (Bombay duck) مشھور آھن.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> پلو جيتوڻيڪ سامونڊي آھي، پر آنن لاھڻ لاءِ سنڌو درياءَ جو رخ ڪري ٿو. ھن جي سمنڊ مان لڏپلاڻ فيبروري ۽ مارچ ڌاري ٿئي ٿي. اھا مڇي ذائقيدار ٿئي ٿي، جيتوڻيڪ ان ۾ تمام گھڻا ڪنڊا ٿيندا آھن. پاڻيءَ جي قلت ۽ بئراجن جي ٺھڻ سان پلي جي افزائش تي تمام گھڻو اثر پيو آھي. ان لاءِ ڪو وقتائتو قدم کڻڻ گھرجي تھ جيئن ھن لذيذ مڇيءَ کي بچائي سگھجي. سنڌ جي 64 ڍنڍن، ڍورن ۽ تلائن ۾ ملندڙ مڇين مان ڪُرڙو، موراکي، ٿيلھي، کڳو، سينگاري، ڄرڪو ۽ گندڻ تمام شوق سان کاڌيون وڃن ٿيون. وڏيون ڍنڍون جھڙوڪ ڪينجھر، منڇر ھڏيرو ۽ ھاليجي، مڇين سان ڀرپور آھن. منڇر ڍنڍ جي گھٽجندڙ ايراضي افسوسناڪ آھي، ۽ ان لاءِ ڪو تڪڙو قدم کڻجي. ان جي سڪڻ ڪري پاڪستان ۾ پروٽين جو عظيم ذريعو ناپيد ٿي ويندو. ان سان گڏوگڏ اھي ڍنڍون، لکين لاڏائو پکين جو مندائتو گھر آھن. (Amphibia) ڏيڏرن جا ٽي قسم آھن ۽ ان کان سواٰءِ ٽوڊ (Toad) جا ٻھ قسم سنڌ ۾ ملن ٿا. جانور، انسان ذات جي وايومنڊل جو ھڪ حصو آھن ۽ انسان وانگر ارتقا جو نتيجو آھ.<ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page2.html}}}</ref> == آبادي ۽ انگ اکر== سنڌ جي آبادي برطانوي دور ۾ 1891ع ۾ سنڌ جي آبادي لڳ ڀڳ 2.9 ملين هئي، جڏهن سنڌ بمبئي پريزيڊنسي جو حصو هئي<ref name="ايڪانومي">The Economy Of Modern Sindh Opportunities Lost & Lessons for Future A detailed book Review by Research & Training Wing PRODUCED BY: RESEARCH & TRAINING WING PLANNING & DEVELOPMENT DEPARTMENT GOVERNMENT OF SINDH , page 5</ref>. 1911ع ۾ سنڌ جي آبادي 3.5 ملين ۽ 1941ع ۾ 4.5 ملين تائين پهتي، جيڪا واڌ معاشي بهتري ۽ لڏپلاڻ سان لاڳاپيل هئي. 1936ع ۾ سنڌ کي بمبئي پريزيڊنسي کان جدا ڪري الڳ صوبو بڻايو ويو<ref name=" ايڪانومي"/>. برطانوي دور جي آخر تائين سنڌ ۾ مختلف نسلي ۽ مذهبي برادريون، جهڙوڪ مسلمان، هندو، عيسائي، يهودي، پارسي ۽ بهايي، گڏجي رهنديون هيون. ورهاڱي کان اڳ سنڌي ٻولي ڳالهائيندڙ آبادي لڳ ڀڳ 70٪ هئي، جيڪا ورهاڱي کان پوءِ اردو ڳالهائيندڙ لڳ ڀڳ 15 لک مهاجرن جي آمد سبب گهٽجي 58٪ تائين آئي<ref name=" ايڪانومي"/>. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ملڪ ۾ ڇهه قومي مردم شماريون ٿيون آهن. 2017ع جي مردم شماري موجب پاڪستان جي ڪل آبادي 207,774,520 هئي، جنهن سان پاڪستان دنيا جو پنجون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ملڪ بڻيو. 1998ع کان 2017ع تائين پاڪستان جي سالياني سراسري آبادي واڌ جي شرح 2.4٪ رهي. 2017ع ۾ سنڌ جي ڪل آبادي 47,886,051 هئي. ورهاڱي کان پوءِ سنڌ جي آبادي لڳ ڀڳ اٺ ڀيرا وڌي آهي<ref name=" ايڪانومي"/>. سنڌ ۾ آبادي وڌڻ جا اهم سبب بين الصوبائي لڏپلاڻ ۽ ڳوٺن مان شهرن ڏانهن منتقلي رهيا آهن<ref name=" ايڪانومي"/>. سنڌ ۾ آبادي واڌ جي شرح 1961–1972ع دوران 4.63٪ هئي، جيڪا 1998–2017ع ۾ گهٽجي 2.4٪ ٿي وئي. سنڌ ۾ آباديءَ جي ڪثافت 1981ع ۾ 135 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا 2017ع ۾ وڌي 339 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر ٿي وئي<ref name=" ايڪانومي"/>. 2017ع ۾ سنڌ ۾ لڳ ڀڳ 24.9 ملين مرد ۽ 23 ملين عورتون هيون. سنڌ ۾ صنفي تناسب (Sex Ratio) 108.58 هو<ref name=" ايڪانومي"/>. ڳوٺاڻن علائقن ۾: 107.8 ۽ شهري علائقن ۾: 109.31<ref name=" ايڪانومي"/>. سنڌ ۾ 52.02٪ آبادي شهري ۽ 47.98٪ ڳوٺاڻن علائقن ۾ رهندڙ هئي، جنهن سبب سنڌ پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ شهري آبادي وارو صوبو آهي<ref name=" ايڪانومي"/>. 1998ع جي مردم شماري موجب: انحصاري آبادي: 38.3٪ ڪم ڪندڙ آبادي: 61.7٪ <ref name=" ايڪانومي"/>. 1998ع ۾ عورتن جي ليبر فورس ۾ شرڪت صرف 3٪ هئي، جڏهن ته مردن جي شرڪت 58.8٪ هئي<ref name=" ايڪانومي"/>. تيز شهري واڌ سبب سنڌ ۾ ثانوي ۽ نيم شهري مرڪز جهڙوڪ نوابشاهه (نوشهرو فيروز)، گهوتڪي، ميرپورخاص، عمرڪوٽ ۽ ڄامشورو ترقي ڪري رهيا آهن<ref name=" ايڪانومي"/>. سنڌ ۾ آباديءَ جي تيز واڌ شهريڪاري، معاشي دٻاءُ، وسيلن جي کوٽ ۽ انفراسٽرڪچر تي بار وڌايو آهي. 2017ع تائين سنڌ جي آبادي واڌ جي شرح پاڪستان جي قومي شرح سان برابر ٿي چڪي آهي. {{Main|سنڌ جي مردم نگاري}} آباديءَ جو مطالعو- مردم نگاري، (Demography )علم آبادي- آبادي اڀياس- مردم نگاري- ماڻهن جي آدمشماري جو اڀياس، جنهن ۾ هنڌ، گهاٽائي، عمر، پکيڙ، جنس، نسل، ڌنڌو ۽ ٻيا شمارياتي انگ اکر ڏنل هجن. <ref>{{Citation |title=Demography {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون<!-- Bot generated title --> |url=http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Demography |accessdate=2016-12-15 |archive-date=2023-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015021439/http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Demography |dead-url=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | '''سنڌ جي ضلعي آباديءَ موجب مردم شماري (2023ع)''' |- style="background:#6FA8DC; color:black;" ! درجو ! ضلعو ! آبادي ! حصو (%) |- style="background:#EAF3FF;" | 1 || [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] || align="right"|3,921,742 || align="center"|7.04 |- | 2 || [[ڪراچي مرڪزي ضلعو]] || align="right"|3,822,325 || align="center"|6.86 |- | 3 || [[ڪورنگي ضلعو]] || align="right"|3,128,971 || align="center"|5.62 |- | 4 || [[ڪراچي اولهه ضلعو]] || align="right"|2,679,380 || align="center"|4.81 |- | 5 || [[خيرپور ضلعو]] || align="right"|2,597,535 || align="center"|4.66 |- | 6 || [[حيدرآباد ضلعو]] || align="right"|2,432,540 || align="center"|4.37 |- | 7 || [[ملير ضلعو]] || align="right"|2,432,248 || align="center"|4.37 |- | 8 || [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] || align="right"|2,329,764 || align="center"|4.17 |- | 9 || [[سانگهڙ ضلعو]] || align="right"|2,308,465 || align="center"|4.14 |- | 10 || [[ڪياماڙي ضلعو]] || align="right"|2,068,451 || align="center"|3.71 |- | 11 || [[بدين ضلعو]] || align="right"|1,947,081 || align="center"|3.50 |- | 12 || [[شھيد بينظير آباد ضلعو]] || align="right"|1,845,102 || align="center"|3.31 |- | 13 || [[ٿرپارڪر ضلعو]] || align="right"|1,778,407 || align="center"|3.19 |- | 14 || [[نوشھروفيروز ضلعو]] || align="right"|1,777,082 || align="center"|3.19 |- | 15 || [[گهوٽڪي ضلعو]] || align="right"|1,772,609 || align="center"|3.18 |- | 16 || [[دادو ضلعو]] || align="right"|1,742,320 || align="center"|3.13 |- | 17 || [[ميرپورخاص ضلعو]] || align="right"|1,681,386 || align="center"|3.02 |- | 18 || [[سکر ضلعو]] || align="right"|1,639,897 || align="center"|2.94 |- | 19 || [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو]] || align="right"|1,514,869 || align="center"|2.72 |- | 20 || [[لاڙڪاڻو ضلعو]] || align="right"|1,784,453 || align="center"|3.20 |- | 21 || [[شڪارپور ضلعو]] || align="right"|1,386,330 || align="center"|2.49 |- | 22 || [[ڪشمور ضلعو]] || align="right"|1,233,957 || align="center"|2.22 |- | 23 || [[عمرڪوٽ ضلعو]] || align="right"|1,159,831 || align="center"|2.08 |- | 24 || [[جيڪب آباد ضلعو]] || align="right"|1,174,097 || align="center"|2.11 |- | 25 || [[ڄامشورو ضلعو]] || align="right"|1,117,308 || align="center"|2.01 |- | 26 || [[ٺٽو ضلعو]] || align="right"|1,083,191 || align="center"|1.95 |- | 27 || [[ٽنڊو الھيار ضلعو]] || align="right"|922,012 || align="center"|1.66 |- | 28 || [[مٽياري ضلعو]] || align="right"|849,383 || align="center"|1.53 |- | 29 || [[سجاول ضلعو]] || align="right"|839,292 || align="center"|1.51 |- | 30 || [[ٽنڊو محمد خان ضلعو]] || align="right"|726,119 || align="center"|1.30 |- style="background:#FFD966; font-size:110%;" ! colspan="2"|[[سنڌ]] ! align="right"|55,696,147 ! 100% |} {| class="wikitable" |+ style="background:#38761D; color:white; font-size:120%;" | '''سنڌ بابت اهم انگ اکر (2023ع)''' |- style="background:#93C47D;" ! اشاريه ! قدر |- | style="background:#D9EAD3;" | ڪل آبادي | style="background:#D9EAD3;" | '''55,696,147''' |- | style="background:#D9EAD3;" | ايراضي | style="background:#D9EAD3;" | '''140,914 چورس ڪلوميٽر''' |- | style="background:#D9EAD3;" | آباديءَ جي ڪثافت | style="background:#D9EAD3;" | '''395.2 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر''' |- | style="background:#D9EAD3;" | سالياني آبادي واڌ (2017ع–2023ع) | style="background:#D9EAD3;" | '''2.6٪''' |- | style="background:#D9EAD3;" | پاڪستان جي ڪل آبادي ۾ حصو | style="background:#D9EAD3;" | '''23٪''' |- | style="background:#FFF2CC;" | سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو ضلعو | style="background:#FFF2CC;" | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] (3,921,742) |- | style="background:#F4CCCC;" | سڀ کان گهٽ آبادي وارو ضلعو | style="background:#F4CCCC;" | [[ٽنڊو محمد خان ضلعو]] (726,119) |} <small>'''ذريعو:''' [https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/8__sindh/ Citypopulation.de]، [[پاڪستان شماريات بيورو]]، 2023ع مردم شماري.</small> === جنس موجب آبادي === {{Pie chart |caption=سنڌ ۾ جنس موجب آبادي (2023ع) |label1=مرد |value1=52.1 |color1=#3366CC |label2=عورتون |value2=47.9 |color2=#DC3912 |label3=خواجه سرا |value3=0.01 |color3=#AAAAAA }} === عمر وارا مکيه گروهه === {{Pie chart |caption=سنڌ ۾ عمر وارا مکيه گروهه (2023ع) |label1=0–14 سال |value1=41.8 |color1=#3366CC |label2=15–64 سال |value2=55.2 |color2=#DC3912 |label3=65 سال يا وڌيڪ |value3=3.0 |color3=#FF9900 }} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {{Pie chart |caption=سنڌ ۾ شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=54 |color1=#FF9900 |label2=ٻهراڙي |value2=46 |color2=#109618 }} === خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {{Pie chart |caption=سنڌ ۾ خواندگي (2023ع) |label1=پڙهيل لکيل |value1=57.5 |color1=#3366CC |label2=اڻ پڙهيل |value2=42.5 |color2=#DC3912 }} === مادري ٻولي موجب آبادي === {{Pie chart |caption=سنڌ ۾ مادري ٻوليون (2023ع) |label1=سنڌي |value1=60.1 |color1=#FF9900 |label2=اردو |value2=22.3 |color2=#3366CC |label3=پشتو |value3=5.3 |color3=#109618 |label4=پنجابي |value4=4.1 |color4=#DC3912 |label5=بلوچي |value5=2.2 |color5=#990099 |label6=سرائڪي |value6=1.6 |color6=#0099C6 |label7=هندڪو |value7=1.5 |color7=#DD4477 |label8=براهوي |value8=0.5 |color8=#66AA00 |label9=ميواٽي |value9=0.1 |color9=#B82E2E |label10=ڪوهستاني |value10=0.03 |color10=#316395 |label11=ٻيون ٻوليون |value11=2.3 |color11=#AAAAAA }} ==سياسي نظام== ===صوبائي حڪومتي نظام=== === سنڌ جا گورنر=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! نالو ! مدتِ گورنري ! تقرري جو اختيار ! اهم نوٽ / خدمتون |- | 1 | [[سر غلام حسين هدایت‌الله]] | 14 آگسٽ 1947 – 4 آڪٽوبر 1948 | گورنر جنرل پاڪستان | پاڪستان کان پوءِ سنڌ جو پهريون گورنر؛ آئين ساز اسيمبلي جو ميمبر. |- | 2 | [[شيخ دين محمد]] | 4 آڪٽوبر 1948 – 7 آڪٽوبر 1949 | گورنر جنرل پاڪستان | ابتدائي صوبائي انتظام جو تسلسل. |- | 3 | [[ميان امين‌الدين]] | 7 آڪٽوبر 1949 – 1 مئي 1953 | گورنر جنرل پاڪستان | ڪراچي وفاقي گادي بڻجڻ واري دور ۾ خدمتون. |- | 4 | [[جارج باڪسينڊل ڪانسٽينٽائن]] | 2 مئي 1953 – 12 آگسٽ 1953 | گورنر جنرل پاڪستان | قائم مقام گورنر. |- | 5 | [[حبيب ابراهيم رحيمٽوولا]] | 12 آگسٽ 1953 – 23 جون 1954 | گورنر جنرل پاڪستان | سفارتي ۽ انتظامي پسمنظر. |- | 6 | [[سيد محمد علي رشدي]] | 24 جون 1954 – 14 آڪٽوبر 1955 | گورنر جنرل پاڪستان | ون يونٽ کان اڳ آخري گورنر سنڌ. |- | colspan="5" | '''ون يونٽ دور: سنڌ صوبي جو وجود ختم''' (14 آڪٽوبر 1955 – 1 جولاءِ 1970) |- | 7 | [[رخمان گل]] | 1 جولاءِ 1970 – 20 ڊسمبر 1971 | صدر پاڪستان | ون يونٽ ٽٽڻ کان پوءِ پهريون گورنر. |- | 8 | [[مير رسول بخش ٽالپر]] | 24 ڊسمبر 1971 – 20 اپريل 1972 | صدر پاڪستان | عبوري انتظامي دور. |- | 9 | [[بيگم رعنا لياقت علي خان]] | 15 فيبروري 1973 – 28 فيبروري 1976 | صدر پاڪستان | سنڌ جي پهرين عورت گورنر. |- | 10 | [[ليفتيننٽ جنرل جميل الدين حسن]] | 1 مارچ 1976 – 5 جولاءِ 1977 | صدر پاڪستان | سياسي عدم استحڪام جو دور. |- | colspan="5" | '''مارشل لا''' (5 جولاءِ 1977 – 24 مارچ 1985) |- | 11 | [[ليفٽيننٽ جنرل جهان داد خان]] | 7 اپريل 1984 – 4 جنوري 1987 | صدر پاڪستان | فوجي حڪمرانيءَ جو دور. |- | 12 | [[اشرف وزير تباني]] | 5 جنوري 1987 – 23 جون 1988 | صدر پاڪستان | سول انتظام ڏانهن واپسي. |- | 13 | [[جنرل رحيم الدين خان]] | 24 جون 1988 – 12 سيپٽمبر 1988 | صدر پاڪستان | مختصر عبوري دور. |- | 14 | [[جسٽس قديرالدين احمد]] | 12 سيپٽمبر 1988 – 18 اپريل 1989 | صدر پاڪستان | عبوري ۽ آئيني بندوبست. |- | 15 | [[فخرالدين جي ابراهيم]] | 19 اپريل 1989 – 6 آگسٽ 1990 | صدر پاڪستان | آئيني بحرانن ۾ اهم ڪردار. |- | 16 | [[محمود هارون]] | 6 آگسٽ 1990 – 18 جولاءِ 1993 | صدر پاڪستان | جمهوري دور ۾ گورنري. |- | 17 | [[حڪيم محمد سعيد]] | 19 جولاءِ 1993 – 23 جنوري 1994 | صدر پاڪستان | امن ۽ سماجي خدمتون. |- | 18 | [[ڪمال‌الدين اظفر]] | 22 مئي 1995 – 16 مارچ 1997 | صدر پاڪستان | سياسي هم آهنگي. |- | 19 | [[ليفٽيننٽ جنرل معين الدين حيدر]] | 17 مارچ 1997 – 17 جون 1999 | صدر پاڪستان | شهري انتظامي سڌارا. |- | colspan="5" | '''مارشل لا''' (12 آڪٽوبر 1999 – 23 مارچ 2002) |- | 20 | [[ڊاڪٽر عشرت العباد خان]] | 27 ڊسمبر 2002 – 9 فيبروري 2015 | صدر پاڪستان | سنڌ جو سڀ کان ڊگهو عرصو رهندڙ گورنر. |- | 21 | [[محمد زبير]] | 2 فيبروري 2017 – 3 آگسٽ 2018 | صدر پاڪستان | سول سياسي پسمنظر. |- | 22 | [[عمران اسماعيل]] | 27 آگسٽ 2018 – 17 آگسٽ 2021 | صدر پاڪستان | وفاقي–صوبائي ڇڪتاڻ جو دور. |- | 23 | [[ڪامران ٽسوري]] | 10 آڪٽوبر 2022 – موجوده | صدر پاڪستان | موجوده گورنر سنڌ. |} ===سنڌ اسيمبلي=== === سنڌ جا وزير اعليَ=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! نالو ! مدتِ اقتدار ! سياسي وابستگي ! اهم نوٽس / خدمتون (مختصر) |- | 1 | [[محمد ايوب کهڙو]] | 16 آگسٽ 1947 – 28 اپريل 1948 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | سنڌ جو پهريون وزيراعليٰ (پاڪستان کان پوءِ). |- | 2 | [[پير الاهي بخش]] | 4 مئي 1948 – 4 فيبروري 1949 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | شروعاتي صوبائي انتظام جي سرواڻي. |- | 3 | [[يوسف هارون]] | 18 فيبروري 1949 – 7 مئي 1950 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | صوبائي حڪومت جي انتظامي معاملن جي اڳواڻي. |- | 4 | [[قاضي فضل الله]] | 8 مئي 1950 – 24 مارچ 1951 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | مختصر دور. |- | 5 | [[محمد ايوب کهڙو]] | 24 مارچ 1951 – 29 ڊسمبر 1951 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | ٻيو دور. |- | colspan="5" | '''گورنر راڄ / سڌي انتظام''' (29 ڊسمبر 1951 – 22 مئي 1953) |- | 6 | [[پيرزادو عبدالستار]] | 22 مئي 1953 – 8 نومبر 1954 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | گورنر راڄ کان پوءِ چونڊيل حڪومت. |- | 7 | [[محمد ايوب کهڙو]] | 9 نومبر 1954 – 13 آڪٽوبر 1955 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | ٽيون دور؛ ون يونٽ کان اڳ آخري CM. |- | colspan="5" | '''ون يونٽ دور (سنڌ صوبي جو ڌار ادارتي ڍانچو ختم)''' (14 آڪٽوبر 1955 – 1 جولاءِ 1970) |- | colspan="5" | '''مارشل لا / عبوري انتظام''' (1 جولاءِ 1970 – 1 مئي 1972) |- | 8 | [[ممتاز علي ڀٽو]] | 1 مئي 1972 – 20 ڊسمبر 1973 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | ون يونٽ کان پوءِ صوبي جي بحالي واري دور ۾ حڪومت. |- | 9 | [[غلام مصطفى جتوئي]] | 20 ڊسمبر 1973 – 5 جولاءِ 1977 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | 1973ع جي آئين واري دور ۾ حڪومت. |- | colspan="5" | '''مارشل لا''' (5 جولاءِ 1977 – 6 اپريل 1985) |- | 10 | [[غوث علي شاهه]] | 6 اپريل 1985 – 6 اپريل 1988 | [[پاڪستان مسلم ليگ]] | 1985ع کان پوءِ صوبائي حڪومت. |- | 11 | [[اختر علي غلام قاضي]] | 11 اپريل 1988 – 24 جون 1988 | آزاد / غير وابسته | مختصر چونڊيل دور. |- | colspan="5" | '''گورنر راڄ''' (24 جون 1988 – 2 ڊسمبر 1988) |- | 12 | [[قائم علي شاهه]] | 2 ڊسمبر 1988 – 25 فيبروري 1990 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | چونڊيل حڪومت. |- | 13 | [[آفتاب شعبان ميراني]] | 25 فيبروري 1990 – 6 آگسٽ 1990 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | مختصر دور. |- | 14 | [[ڄام صادق علي]] | 6 آگسٽ 1990 – 5 مارچ 1992 | [[اسلامي جمهوري اتحاد]] | امن امان/سياسي بحران وارو دور. |- | 15 | [[مظفر حسين شاهه]] | 6 مارچ 1992 – 19 جولاءِ 1993 | [[اسلامي جمهوري اتحاد]] | مختصر سياسي دور. |- | 16 | [[سيد علي مدد شاهه]] | 19 جولاءِ 1993 – 21 آڪٽوبر 1993 | نگران | نگران وزيراعليٰ. |- | 17 | [[عبدالله شاهه]] | 21 آڪٽوبر 1993 – 6 نومبر 1996 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | چونڊيل دور. |- | 18 | [[ممتاز علي ڀٽو]] | 6 نومبر 1996 – 22 فيبروري 1997 | نگران | نگران دور. |- | 19 | [[لياقت علي جتوئي]] | 22 فيبروري 1997 – 30 آڪٽوبر 1998 | [[پاڪستان مسلم ليگ (ن)]] | چونڊيل دور. |- | colspan="5" | '''گورنر راڄ''' (30 آڪٽوبر 1998 – 17 جون 1999) |- | colspan="5" | '''1999–2002: وفاقي/فوجي دور (صوبائي سياسي ڍانچو معطل)''' |- | 20 | [[علي محمد مهر]] | 17 ڊسمبر 2002 – 9 جون 2004 | [[پاڪستان مسلم ليگ (ق)]] | 2002ع کان پوءِ حڪومت. |- | 21 | [[ارباب غلام رحيم]] | 9 جون 2004 – 19 نومبر 2007 | [[پاڪستان مسلم ليگ (ق)]] | صوبائي حڪومت. |- | 22 | [[عبدالقادر هاليپوٽو]] | 19 نومبر 2007 – 6 اپريل 2008 | نگران | نگران دور. |- | 23 | [[قائم علي شاهه]] | 6 اپريل 2008 – 21 مارچ 2013 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | چونڊيل حڪومت. |- | 24 | [[زاهد قربان علوي]] | 21 مارچ 2013 – 30 مئي 2013 | نگران | نگران دور. |- | 25 | [[قائم علي شاهه]] | 30 مئي 2013 – 29 جولاءِ 2016 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | ٽيون دور. |- | 26 | [[مراد علي شاهه]] | 29 جولاءِ 2016 – 28 مئي 2018 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | پهريون دور. |- | 27 | [[فضل الرحمان]] | 2 جون 2018 – 18 آگسٽ 2018 | نگران | نگران دور. |- | 28 | [[مراد علي شاهه]] | 18 آگسٽ 2018 – 14 آگسٽ 2023 | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | ٻيون دور. |- | 29 | [[مقبول باقر]] | 14 آگسٽ 2023 – 27 فيبروري 2024 | نگران | نگران وزيراعليٰ. |- | 30 | [[مراد علي شاهه]] | 27 فيبروري 2024 – موجوده | [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | ٽيون دور (هاڻوڪو). |} === سنڌ اسيمبلي جا اسپيڪر=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! نالو ! مدتِ اسپيڪرشپ ! نوٽ / اهم وضاحت |- | 1 | [[سيد ميران محمد شاهه]] | 26 فيبروري 1938 – 3 مئي 1948 | سنڌ اسيمبلي جو پهريون اسپيڪر؛ آزاديءَ کان پوءِ به عهدو سنڀاليو. |- | 2 | [[آغا بدرالدين خان دراني]] | 8 مارچ 1949 – 29 ڊسمبر 1951 | آزاديءَ بعد شروعاتي پارلياماني دور جو اسپيڪر. |- | 3 | [[مير غلام علي ٽالپر]] | 14 سيپٽمبر 1953 – 21 مارچ 1955 | ون يونٽ کان اڳ وارو دور. |- | 4 | [[پير قربان علي شاهه]] | 26 مارچ 1955 – 14 آڪٽوبر 1955 | ون يونٽ لاڳو ٿيڻ کان اڳ آخري اسپيڪر. |- | colspan="4" | '''ون يونٽ دور – سنڌ اسيمبلي معطل''' (14 آڪٽوبر 1955 – 1 جولاءِ 1970) |- | 5 | [[غلام رسول خان کيهر]] | 2 مئي 1972 – 3 مارچ 1977 | ون يونٽ ٽٽڻ کان پوءِ پهريون چونڊيل اسپيڪر. |- | 6 | [[آغا صدرالدين خان دراني]] | 13 مارچ 1977 – 4 جولاءِ 1977 | مختصر سياسي دور. |- | colspan="4" | '''مارشل لا''' (5 جولاءِ 1977 – 1985) |- | 7 | [[عبدالله حسين هارون]] | 6 اپريل 1985 – 13 مارچ 1986 | غير جماعتي چونڊن کان پوءِ اسپيڪر. |- | 8 | [[سيد مظفر حسين شاه]] | 6 اپريل 1986 – 1 ڊسمبر 1988 | اسيمبلي جي ٻيهر بحاليءَ وارو دور. |- | 9 | [[سيد عبدالله شاهه]] | 1 ڊسمبر 1988 – 5 نومبر 1990 | جمهوري دور جو اسپيڪر. |- | 10 | [[عبدالرزاق خان]] | 5 نومبر 1990 – 19 آڪٽوبر 1993 | سياسي عدم استحڪام جو دور. |- | 11 | [[غلام بخت خان مهر]] | 19 آڪٽوبر 1993 – 22 فيبروري 1997 | چونڊيل اسيمبلي جو اسپيڪر. |- | 12 | [[نواب مرزا (وڪيل)]] | 22 فيبروري 1997 – 26 آڪٽوبر 1998 | نواز شريف دور ۾ اسپيڪر. |- | colspan="4" | '''گورنر راڄ / اسيمبلي معطل''' (1998 – 2002) |- | 13 | [[سيد مظفر حسين شاه]] | 14 ڊسمبر 2002 – جنوري 2008 | ٻيهر اسپيڪرشپ؛ ڊگهو پارلياماني دور. |- | 14 | [[نثار احمد کهڙو]] | 18 فيبروري 2008 – 30 مئي 2013 | جمهوري تسلسل ۽ آئيني دور. |- | 15 | [[آغا سراج خان دراني]] | 30 مئي 2013 – 25 فيبروري 2024 | سنڌ جو سڀ کان ڊگهو عرصو رهندڙ اسپيڪر. |- | 16 | [[سيد اويس قادر شاهه]] | 25 فيبروري 2024 – موجوده | موجوده اسپيڪر سنڌ صوبائي اسيمبلي. |} === وفاق سان تعلق=== === عدالتي نظام=== === مڪاني حڪومتي نظام=== ====ميٽروپوليٽن ڪارپوريشنون==== ====ميونسيپل ڪارپوريشنون==== ====ترقياتي اٿارٽيون==== ===صوبائي اليڪشن ڪميشن=== ===قومي اسيمبلي جا تڪ=== ===صوبائي اسيمبلي جا تڪ=== === سياسي تنظيمون ==== ====غير سرڪاري تنظيمون==== == انتظامي ورھاست== ===ڊويزنون=== ===ضلعا=== {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%; text-align:center;" | سنڌ جا ضلعا |- style="background:#6FA8DC; text-align:center;" ! نقشو ! ترتيب ! ضلعو ! ضلعي جو صدر مقام ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي (2017ع) ! آبادي جي گهاٽائي<br>(ماڻهو في چورس ڪلوميٽر) |- | rowspan="30" | [[فائل:Sindh Districts.svg|400px|سنڌ جا ضلعا]] | 1 | [[بدين ضلعو|بدين]] | [[بدين]] | 6,470 | 1,804,516 | 279 |- | 2 | [[ٿرپارڪر ضلعو|ٿرپارڪر]] | [[مٺي]] | 19,808 | 1,649,661 | 83 |- | 3 | [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊو الهيار]] | [[ٽنڊو الهيار]] | 1,573 | 836,887 | 532 |- | 4 | [[ٽنڊو محمد خان ضلعو|ٽنڊو محمد خان]] | [[ٽنڊو محمد خان]] | 1,814 | 677,228 | 373 |- | 5 | [[ٺٽو ضلعو|ٺٽو]] | [[ٺٽو]] | 7,705 | 979,817 | 127 |- | 6 | [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] | [[جيڪب آباد]] | 2,771 | 1,006,297 | 363 |- | 7 | [[ڄامشورو ضلعو|ڄامشورو]] | [[ڪوٽڙي]] | 11,250 | 993,142 | 88 |- | 8 | [[حيدرآباد ضلعو، پاڪستان|حيدرآباد]] | [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] | 1,022 | 2,201,079 | 2,155 |- | 9 | [[خيرپور ضلعو|خيرپور]] | [[خيرپور، پاڪستان|خيرپور]] | 15,925 | 2,405,523 | 151 |- | 10 | [[دادو ضلعو|دادو]] | [[دادو، پاڪستان|دادو]] | 8,034 | 1,550,266 | 193 |- | 11 | [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]] | [[سانگھڙ]] | 10,259 | 2,057,057 | 200 |- | 12 | [[سجاول ضلعو|سجاول]] | [[سجاول]] | 8,699 | 781,967 | 90 |- | 13 | [[سکر ضلعو|سکر]] | [[سکر]] | 5,216 | 1,487,903 | 285 |- | 14 | [[شڪارپور ضلعو|شڪارپور]] | [[شڪارپور، پاڪستان|شڪارپور]] | 2,577 | 1,231,481 | 478 |- | 15 | [[شهيد بينظيرآباد ضلعو|شهيد بينظيرآباد]] | [[نوابشاهه]] | 4,618 | 1,612,847 | 349 |- | 16 | [[عمرڪوٽ ضلعو|عمرڪوٽ]] | [[عمرڪوٽ]] | 5,503 | 1,073,146 | 195 |- | 17 | [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ]] | [[قمبر]] | 5,599 | 1,341,042 | 240 |- | 18 | [[ڪراچي اوڀر ضلعو|ڪراچي اوڀر]] | [[ڪراچي]] | 165 | 2,909,921 | 17,625 |- style="background:#FFF2CC;" | 19 | [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] | [[ڪراچي]] | 85 | 1,791,751 | 21,079 |- style="background:#FFF2CC;" | 20 | [[ڪراچي مرڪزي ضلعو|ڪراچي مرڪزي]] | [[ڪراچي]] | 62 | 2,972,639 | 48,336 |- style="background:#FFF2CC;" | 21 | [[ڪراچي اولهه ضلعو|ڪراچي اولهه]] | [[ڪراچي]] | 630 | 3,914,757 | 6,212 |- | 22 | [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور]] | [[ڪنڌڪوٽ]] | 2,551 | 1,089,169 | 427 |- style="background:#FFF2CC;" | 23 | [[ڪورنگي ضلعو|ڪورنگي]] | [[ڪورنگي]] | 95 | 2,457,019 | 25,918 |- style="background:#F4CCCC;" | 24 | [[ڪياماڙي ضلعو|ڪياماڙي]] | [[ڪياماڙي]] | — | — | — |- | 25 | [[گهوٽڪي ضلعو|گهوٽڪي]] | [[ميرپور ماٿيلو]] | 6,506 | 1,647,239 | 253 |- | 26 | [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻو]] | [[لاڙڪاڻو]] | 1,906 | 1,524,391 | 800 |- | 27 | [[مٽياري ضلعو|مٽياري]] | [[مٽياري]] | 1,459 | 769,349 | 527 |- style="background:#FFF2CC;" | 28 | [[ملير ضلعو|ملير]] | [[ملير]] | 2,635 | 2,008,901 | 762 |- | 29 | [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]] | [[ميرپور خاص]] | 3,319 | 1,505,876 | 454 |- | 30 | [[نوشهرو فيروز ضلعو|نوشهرو فيروز]] | [[نوشهرو فيروز]] | 2,027 | 1,612,373 | 369 |} === سنڌ جا وڏا شھر=== {{Main|سنڌ جا شهر}} {| class="wikitable" style="width: 70%; font-size: 85%; border: #999 solid 1px; text-align: lcenter; margin-bottom: 0; margin: 1em auto 1em auto" |- ! colspan="5" style="text-align:center; background:YellowGreen;"| '''مُک شهرن جي فهرست''' |- ! style="text-align:center; background:YellowGreen;"| درجو ! style="text-align:center; background:YellowGreen;"| شهر ! style="text-align:center; background:YellowGreen;"| ضعا ! style="text-align:center; background:YellowGreen;"| آبادي ! rowspan=11 width:150| <br/>[[فائل:Mohenjodaro - view of the stupa mound.JPG|border|90px]]<br/>[[موهن جو دڙو]]<br/> |- | style="text-align:center; background:YellowGreen;"| 1 ||align=right | '''[[ڪراچي]]''' ||align=right | [[ڪراچي اوڀر ضلعو|اوڀر ڪراچي]]<br/>[[ڪراچي اولهه ضلعو|اولهه ڪراچي]]<br/>[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڏکڻ ڪراچي]]<br/>[[ڪراچي مرڪزي ضلعو|مرڪزي ڪراچيl]]<br/>[[ملير ضلعو|ملير]]<br/>[[ڪورنگي ضلعو|ڪورنگي]] || 14,910,352 |- | style="text-align:center; background:YellowGreen;"| 2 ||align=right | '''[[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]]''' ||align=right | [[حيدرآباد ضلعو، پاڪستان|حيدرآباد]] || 1,732,693 |- | style="text-align:center; background:YellowGreen;"| 3 ||align=right | '''[[سکر]]''' ||align=right | [[سکر ضلعو|سکر]] || 1,400,000 |- |- | colspan="5" style="text-align:center; background:#f5f5f5;"| '''ذريعو: [[آدمشماري پاڪستان، 2017ع|پاڪستاني آدمشاري، 2017ع]]<ref name=census>{{cite web |url=http://www.pbscensus.gov.pk |title=Pakistan Bureau of Statistics - 6th Population and Housing Census |website=www.pbscensus.gov.pk}}</ref>''' |- | colspan="5" style="text-align:center; background:#f5f5f5;"| '''هن ۾ ضلعن جي صرف شهري آبادي ڏيکاريل آهي.''' |} == ثقافت ۽ تھذيب == ===سنڌيت=== سنڌيت هڪ وسيع، گهڻ-تہذيبي ۽ جذب ڪندڙ سماجي-ثقافتي تصور آهي، جنهن صديون گذرڻ سان مختلف تهذيبن ۽ سڀيتائن جا اثر پنهنجي اندر جذب ڪيا آهن. سنڌ جي سرزمين تي ايراني، يوناني، سٿين، هڻ، شاڪ، عربي ۽ ترڪي اثر موجود رهيا آهن، جڏهن ته ويجهي تاريخ ۾ آيل اسلام پڻ مقامي تهذيبي عنصرن سان ملي سنڌي تهذيب جو حصو بڻجي ويو. نتيجي طور سنڌ ۾ هڪ اهڙو سماجي ۽ فڪري ڍانچو تشڪيل ٿيو، جيڪو پنهنجي نوعيت ۾ ٻين علائقن کان الڳ سڃاڻپ رکي ٿو. سنڌ ۾ اسلام جو اظهار خاص طور [[تصوف]] جي صورت ۾ ٿيو، جيڪو مقامي فڪري روايتن، خاص طور [[ويدانت]]، سان فڪري ۽ روحاني لاڳاپو رکي ٿو. ان سنگم سبب سنڌي سماج ۾ مذهبي رواداري، عدم تشدد ۽ گڏيل عقيدت جا رويا مضبوط رهيا آهن. انهيءَ پس منظر ۾ سنڌي اسلام کي صوفين ۽ سنتن سان ڳنڍيل، انسان دوست ۽ سماجي هم آهنگيءَ جو مظہر سمجهيو وڃي ٿو. سنڌي روايت ۾ ڪيترائي اهڙا مثال ملن ٿا، جتي هڪ ئي روحاني شخصيت کي مختلف مذهبي سڃاڻپن سان ياد ڪيو ويو آهي. مثال طور، هندو برادري [[اڏيرو لعل]] کي مڃي ٿي، جڏهن ته مسلمان ساڳئي شخصيت کي شيخ طاهر جي نالي سان سڃاڻن ٿا. اهڙيءَ ريت هندو روايت ۾ لالو جئسراج ۽ مسلمان روايت ۾ [[منگهوپير]] ساڳئي روحاني مرڪز سان لاڳاپيل سمجهيا وڃن ٿا، جنهن جي زيارت اڄ به جاري آهي. ڪجهه روايتن موجب، منگهوپير، لال شهباز قلندر ۽ ملتان جي غوث بهاءُالحق والدين جلال سرخ پاڻ ۾ روحاني ساٿي هئا، ۽ انهن سان لاڳاپيل “چوياري” جي روايت سيوهڻ سان وابسته سمجهي وڃي ٿي. جيتوڻيڪ اهڙيون روايتون تاريخي تنقيد جي دائري ۾ اچن ٿيون، پر اهي سنڌي سماج ۾ هندو ۽ مسلمان روحاني روايتن جي گڏيل قبوليت کي ظاهر ڪن ٿيون. انهيءَ تسلسل ۾، راجا ڀرتري ۽ لال شهباز قلندر جهڙيون شخصيتون مختلف مذهبي برادرين ۾ احترام سان ياد ڪيون وڃن ٿيون. اهڙيءَ ريت ستين جو آستان (روهڙي) پڻ سنڌي سماج ۾ مذهبي فرق کان مٿانهون ٿي گڏيل عقيدت جو مرڪز رهيو آهي. اهي سڀ عنصر سنڌي تهذيب کي هڪ منفرد رنگ ۽ سڃاڻپ ڏين ٿا. اگرچه صوفي روايتن جو جنم ٻين علائقن ۾ به ٿيو، پر سنڌ جي سماجي ۽ فڪري ماحول انهن روايتن کي خاص قوت ۽ قبوليت بخشي. نتيجي طور، صوفيانه سوچ سنڌ ۾ پختگي اختيار ڪئي. ساڳئي وقت، ٻڌ ڌرم ۽ جين ڌرم پڻ سنڌ ۾ داخل ٿيا، پر مقامي تهذيبي ڍانچي ۾ مڪمل طور پنهنجو الڳ وجود قائم نه ڪري سگهيا ۽ وقت سان گڏ سنڌيت جي وسيع دائري ۾ ضم ٿي ويا. ڀڳتي ڪال دوران به سک پنٿ سنڌ ۾ پنهنجو الڳ “اڪالي روپ” قائم نه ڪري سگهيو، جيڪو سنڌي تهذيب جي جذب ڪندڙ صلاحيت کي ظاهر ڪري ٿو<ref name="autogenerated1"/>. ===لباس=== ===ڪلاسيڪل موسيقي=== ===لوڪ ورثا=== ==قديم آثار== سنڌ تاريخي لحاظ کان ڏکڻ ايشيا جي قديم ترين تهذيبن جو مرڪز رهي آهي. هتي موجود آثارِ قديمه انساني آبادڪاريءَ جي شروعاتي دور، سنڌو ماٿريءَ جي تهذيب، بدھ ۽ هندو دور، عرب-اسلامي حڪمراني، ۽ وچئين دور جي سياسي ۽ مذهبي ارتقا کي واضح ڪن ٿا. موهن جو دڙو جهڙا عالمي اهميت وارا شهر، بانڀور ۽ منصوره جهڙا ابتدائي اسلامي مرڪز، برهمڻ آباد جهڙا قديم هندو-بدھ شهر، مڪلي جهڙو عظيم قبرستان، ۽ ٿرپارڪر جا جين مندر سنڌ جي گهڻ تهذيبي تاريخ جا زنده شاهد آهن. ===سنڌ ۾ واقع قديم آثارن جي فھرست=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! ماڳ جو نالو ! هنڌ / علائقو / ضلعو ! تعارفي نوٽ |- | 1 | [[موهن جو دڙو]] | [[ڏوڪري]] ڀرسان، [[سنڌو درياهه]] جو ساڄو ڪنارو، [[لاڙڪاڻو ضلعو]] | [[سنڌو ماٿري جي تهذيب]] جو عالمي شهرت يافته شهر (2600–1900 ق.م)، [[يونيسڪو عالمي ورثو]]. |- | 2 | [[ڀنڀور]] | ڀنڀور، [[گهارو]] [[کاري]]ءَ ڀرسان، [[ٺٽو ضلعو]] | قديم بندرگاهه؛ [[محمد بن قاسم]] جي دور سان منسوب ابتدائي اسلامي شهر. |- | 3 | [[برهمڻ آباد]] | برهمڻ آباد–[[منصوره، سنڌ|منصوره]] علائقو، مرڪزي سنڌ (سانگهڙ/نوابشاهه پٽي) | قديم هندو-ٻڌ شهري مرڪز؛ پوءِ عرب دور ۾ منصوره جي قيام سان لاڳاپيل. |- | 4 | [[منصوره]] | برهمڻ آباد ڀرسان، [[سانگھڙ ضلعو]] مرڪزي سنڌ | سنڌ جي پهرين اسلامي گادي؛ عرب دور جو اهم شهر. |- | 5 | [[چانھون جو دڙو]] | [[نوابشاھ]] ڀرسان، [[شھيد بينظير آباد ضلعو]] | سنڌو تهذيب جو اهم صنعتي ۽ دستڪاري مرڪز. |- | 6 | [[آمري]] | [[منڇر ڍنڍ]] ڀرسان، [[مانجهند]]، [[ڄامشورو ضلعو]] | سنڌو تهذيب کان اڳ واري (ھڙاپا جي شروعاتي) ثقافت جو ماڳ. |- | 7 | [[ڪوٽ ڏيجي]] | ڪوٽ ڏيجي، 25 ڪلوميٽر [[خيرپور]] کان، [[خيرپور ضلعو]] | قبل از سنڌو تهذيب قلعو ۽ دڙو؛ شهري ارتقا جا شروعاتي ثبوت. |- | 8 | [[لکڻ جو دڙو]] | [[روهڙي]]–[[سکر]] ڀرسان، [[سکر ضلعو]] | وڏو قديم دڙوئ؛ سنڌو تهذيب سان لاڳاپيل. |- | 9 | [[جھڪر جو دڙو]] | [[موهن جو دڙو]] علائقو، [[لاڙڪاڻو ضلعو]] | جهڪر ثقافت؛ سنڌو تهذيب کان پوءِ جو دور. |- | 10 | [[ڪاهو جو دڙو]] | [[ٺٽو]]/[[بدين]] علائقو، ڏکڻ سنڌ | ٻڌ دور جو دڙو؛ [[اسٽوپا]] ۽ مذهبي ڍانچا. |- | 11 | [[مڪلي قبرستان]] | [[مڪلي]] ٽڪري، [[ٺٽو]] شهر ڀرسان، [[ ٺٽو ضلعو]] | دنيا جو وڏو اسلامي قبرستان (14هين–18هين صدي)، [[يونيسڪو عالمي ورثو]]. |- | 12 | [[چوڪنڊي قبرستان]] | ڪراچي کان اوڀر، قومي شاهراهه ڀرسان، [[ملير ضلعو]] | پٿر تي نقاشي ٿيل اسلامي دور جا مقبرا. |- | 13 | [[ڀوڏيسر جا مندر]] | ڀوڏيسر، [[ننگرپارڪر]] ڀرسان، [[ ٿرپارڪر ضلعو]] | [[جين مت|جين]] دور جا مندر؛ ماربل جي نفيس تعمير. |- | 14 | [[نگرپارڪر جا جين مندر]] | [[ڪارونجھر جبل|ڪارونجهر]] جبلن جو علائقو، [[ٿرپارڪر ضلعو]] | 14هين–15هين صدي جا جين مذهبي ماڳ. |- | 15 | [[سرج جي ٽڪري]] | [[روهڙي]] ٽڪريون، [[سکر ضلعو]] | قديم رهائشي ۽ مذهبي ماڳن جو مجموعو. |- | 16 | [[پير شاھ جڙيو]] | [[ڪيٽي بندر]] ڀرسان، [[سنڌو ڊيلٽا]]، [[ٺٽو ضلعو]] | قديم بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز سان لاڳاپيل ماڳ. |} ==ٻوليون== ===سنڌي ٻولي=== سنڌي ٻولي ڏکڻ ايشيا جي قديم ترين، زندهه ۽ مسلسل ارتقا ڪندڙ ٻولين مان هڪ آهي. هي ٻولي بنيادي طور تي سنڌ جي تاريخي خطي سان لاڳاپيل آهي، جڏهن ته سنڌي ڳالهائيندڙ برادريون [[هندستان]]، وچ اوڀر، يورپ ۽ اتر آمريڪا تائين پکڙيل آهن. لسانياتي لحاظ کان سنڌي ٻولي هند-آريائي ٻولين جي اتر-اولهه شاخ سان تعلق رکي ٿي ۽ ان جو رشتو سڌو سنئون پراڪرتي ۽ اپڀرنس مرحلن سان جڙيل آهي. سنڌي ٻولي جي ارتقا جو سلسلو قديم [[انڊو يورپي ٻوليون|هند-يورپي لساني خاندان]] تائين پهچي ٿو. آثار قديمه، لساني شواهد ۽ تاريخي متن اهو ظاهر ڪن ٿا ته سنڌي ٻوليءَ جا ابتدائي روپ ويدڪ ۽ بعد ۾ پراڪرتي ٻولين سان رابطي ۾ رهيا. عرب دور (اٺين صدي عيسوي) ۾ سنڌي ٻولي اسلامي دنيا سان رابطو قائم ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ عربي ۽ فارسي لفظن جو وڏو ذخيرو سنڌي ۾ شامل ٿيو. هي رابطو سنڌي ٻوليءَ کي نه صرف لغوي طور مالا مال بڻايو، پر فڪري، فقهي ۽ ادبي ميدانن ۾ به وسعت عطا ڪئي. سنڌي ٻولي جي هڪ نمايان خصوصيت ان جو گهڻ رخي رسم الخط آهي. موجوده دور ۾ پاڪستان ۾ سنڌي ٻولي بنيادي طور عربي-فارسي بنياد واري سنڌي رسم الخط ۾ لکي وڃي ٿي، جيڪو اضافي نقطن ۽ اکرن سان مقامي آوازيات کي مڪمل نموني ظاهر ڪري ٿو. جڏهن ته هندستان ۾ سنڌي ٻولي ديوناگري ۽ ڪڏهن ڪڏهن خدابادي رسم الخط ۾ به لکي وڃي ٿي. هي گهڻ رسم الخط هجڻ سنڌي ٻوليءَ کي لسانياتي مطالعي جي لحاظ کان خاص اهميت عطا ڪري ٿو. سنڌي ٻولي [[آوازيات]] جي حوالي سان ڏکڻ ايشيا جي سڀ کان امير ٻولين مان هڪ آهي. سنڌي ۾ ٻهراڙي ۽ شهري لهجن سميت ڪيترائي صوتي فرق موجود آهن، جن ۾ امپلاسيو (implosive) آواز خاص طور تي نمايان آهن، جيڪي گهڻين هند-آريائي ٻولين ۾ ناياب آهن. صرفيات جي لحاظ کان سنڌي ٻولي اسم، فعل، صفت ۽ ضمير جي پيچيده پر منظم نظام تي ٻڌل آهي، جنهن ۾ جنس، عدد ۽ حالت جا واضح اصول ملن ٿا. سنڌي ٻولي جو نحوي ڍانچو بنيادي طور فاعل–مفعول–فعل (SOV) ترتيب تي ٻڌل آهي، جيڪو ان کي ٻين هند-آريائي ٻولين جهڙوڪ [[اردو]] ۽ [[هندي]] سان ويجهو رکي ٿو. بهرحال، سنڌي ٻوليءَ ۾ جملن جي لچڪدار جوڙجڪ ۽ معاون فعلن جو وسيع استعمال ان کي اظهار جي لحاظ کان گهڻو وسيع بڻائي ٿو. سنڌي ٻولي جو لغوي ذخيرو مختلف تہذيبن جي گڏيل ورثي جو نتيجو آهي. ان ۾ سنسڪرتي، پراڪرتي، عربي، فارسي، ترڪي ۽ جديد دور ۾ انگريزي اثرات نمايان نظر اچن ٿا. هي گڏيل لغوي ورثو سنڌي ٻوليءَ کي نه صرف مقامي پر بين الاقوامي فڪري وهڪرن سان به ڳنڍي ٿو. سنڌي ٻوليءَ جي ادبي تاريخ انتهائي قديم ۽ وسيع آهي. صوفي شاعري، لوڪ ادب، داستانوي روايتون ۽ جديد نثر سنڌي ادب جا اهم ستون آهن. خاص طور تي صوفي شاعرن سنڌي ٻوليءَ کي فڪري اوچائي عطا ڪئي ۽ ان کي روحانيت، انسان دوستي ۽ سماجي انصاف جو ذريعو بڻايو. جديد دور ۾ ناول، افسانو، تنقيد ۽ صحافت سنڌي ادب کي نون رخن ڏانهن وڌايو آهي. اڄ سنڌي ٻولي [[سنڌ]] جي سرڪاري ٻولي آهي ۽ تعليمي، عدالتي ۽ انتظامي نظام ۾ استعمال ٿئي ٿي. جديد دور ۾ ڊجيٽل ميڊيا، يونيڪوڊ معيار ۽ آن لائين مواد جي واڌ ويجهه سنڌي ٻوليءَ کي عالمي سطح تي وڌيڪ رسائي ڏني آهي. ٻوليءَ جي معياري بڻائڻ، اصطلاحي ترقي ۽ تعليمي پاليسين ۾ انضمام لاءِ مختلف علمي ۽ سرڪاري ادارا ڪم ڪري رهيا آهن. سنڌي ٻولي صرف رابطي جو ذريعو نه پر هڪ تاريخي شعور، فڪري ورثي ۽ ثقافتي سڃاڻپ جو مظبوط مظھر آهي. ان جي لسانياتي بناوت، ادبي روايت ۽ تاريخي تسلسل سنڌي ٻوليءَ کي ڏکڻ ايشيا جي اهم ترين ٻولين مان هڪ بڻائين ٿا، جيڪا ماضي، حال ۽ مستقبل کي هڪ ئي وهڪري ۾ جوڙي ٿي. ===اردو ٻولي=== ===بلوچي ٻولي=== ===سرائيڪي ٻولي=== ===سنڌ ۾ ڳالھايون ويندڙ ٻيون ٻوليون=== ===سنڌي ٻولي اٿارٽي=== سنڌي ٻولي اٿارٽي هڪ خودمختيار ادارو آهي، جيڪو سنڌ حڪومت جي ثقافت ۽ سياحت کاتي جي انتظامي ڪنٽرول هيٺ ڪم ڪري رهيو آهي. اٿارٽيءَ جو هڪ بورڊ آف گورنرس آهي، جيڪو اٿارٽيءَ جي ڪم ڪار جي نگراني ڪرڻ سان گڏ، اٿارٽيءَ جي مقصدن لاءِ پاليسيون جوڙيندو رهندو آهي. هن اداري جو پهريون بورڊ آف گورنرس، سنڌ جي نامياري عالم ۽اسڪالر ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ جي سربراهيءَ ۾ جوڙيو ويو هو. اٿارٽيءَ جي قيام واري وقت کان وٺي، مختلف عالم اديب هن اداري جا چيئرمئن مقرر ڪيا ويا، جن وقت بوقت پنهنجي علمي ۽ ادبي قابليت ۽ استعداد سان سنڌي ٻوليءَ جي ترقي ۽ ترويج لاءِ ڪم ڪيو<ref>[https://web.archive.org/web/20250101000000/http://sl.sindhila.org/ سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو — Web Archive]. سنڌي ٻوليءَ جو بااختيار ادارو (Sindhi Language Authority) سرڪاري ويب سائيٽ. رسائي تاريخ: 7 جنوري 2026.</ref> ===موئن جو دڙو=== ===ڀنڀور=== ===ڪوٽ ڏيجي وارا آثار=== ===ڪاڻو جو دڙو=== ===ننگر پارڪر وارو جين مندر=== ===رني ڪوٽ=== ===برھمڻ آباد جا آثار=== ===بکر ۽ اروڙ وارا قلعا=== ===حيدرآباد وارا قلعا=== ===عمرڪوٽ وارو قلعو=== ===عجائب گھر=== ==مذھب== ===سنڌ ۾ عيسائيت=== اهو چوڻ غلط آهي ته عيسائيت پهريون ڀيرو سنڌ ۾ انگريزن متعارف ڪرائي. حقيقت ۾ عيسائيت سنڌ ۾ ان کان گهڻو اڳ پهتي هئي، جڏهن اها اڃا برطانيا تائين به نه پهتي هئي. اسان جي موجوده عيسوي دور جي پهرين صديءَ ۾، حضرت عيسيٰؑ جي اصحابين مان هڪ، سينٽ ٿامس، هندستان آيو ۽ ٽيڪسيلا (راولپنڊي جي ويجهو) جي بادشاهه گونڊوفرس کي عيسائيت قبول ڪرائي، جيڪو ان وقت سنڌو ماٿريءَ جو حڪمران هو. اهڙي طرح، سنڌ وٽ هڪ عيسائي بادشاهه موجود هو، ان کان گهڻو اڳ، جڏهن برطانيا وٽ اهڙو ڪو بادشاهه نه هو. ان کان پوءِ، جڏهن عراق، ايران ۽ ٻين پاڙيسري ملڪن ۾ وڌيڪ کان وڌيڪ ماڻهن عيسائيت اختيار ڪئي، ته اهي واپاري رستن ذريعي سنڌو ماٿريءَ ڏانهن سفر ڪرڻ لڳا، جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ ۾ عيسائين جي هڪ برادري وجود ۾ آئي. ان بابت ڪي اشارا ۽ ثبوت موجود آهن، پر پوءِ ايندڙ حملي آورن انهن ڪتبن ۽ يادگارن کي تباهه ڪري ڇڏيو، جيڪي عيسائيت جي هن ابتدائي دور بابت وڌيڪ ڄاڻ فراهم ڪري سگهيا پئي<ref>Did the British Introduce · Christianity into Sind By Rev. Achilles Meersman, O.F.M.; SINDH OBSERVER Selection from the Jouunal of Sindh Historical Society; page 99; Edited by: Dr.Mubarak Ali; </ref>. بعد ۾ عيسائي ٻيهر سنڌ ڏانهن موٽي آيا. هي عمل ڪڏهن ٿيو، ان بابت پڪ سان ڪجهه چئي نٿو سگهجي. ايترو ضرور معلوم آهي ته عيسائين لاءِ مذهبي عبادتون ڪرائڻ خاطر وقت بوقت ڪنهن پادريءَ جو سنڌ اچڻ ضروري هوندو هو. اهو سلسلو گهٽ ۾ گهٽ انگريزن جي آمد کان ڪجهه سال اڳ تائين جاري رهيو. اهڙيءَ طرح اسان پڙهون ٿا ته گهٽ ۾ گهٽ 1810ع تائين آگسٽيني آرڊر سان تعلق رکندڙ هڪ ڪئٿولڪ پادري هن مقصد لاءِ ڪراچي ايندو رهيو. ان کان پوءِ 1840ع ۾ حيدرآباد ۾ هڪ پادري مقرر ڪيو ويو، ۽ ان وقت کان وٺي سنڌ ۾ عيسائين جي مستقل موجودگي رهي آهي، جن جون پنهنجون گرجا گهر ۽ باقاعده مذهبي عبادتون ٿينديون رهيون آهن. انهن عيسائين سنڌ جي ترقيءَ ۾ خاص طور تعليم جي ميدان ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو، جيڪو هنن تقريباً هڪ صدي اڳ شروع ڪيو<ref>Did the British Introduce · Christianity into Sind By Rev. Achilles Meersman, O.F.M.; SINDH OBSERVER Selection from the Jouunal of Sindh Historical Society; page 99 & 100; Edited by: Dr.Mubarak Ali; </ref>. === اسلام جو ڦهلاء === محمد بن قاسم جي سنڌ فتح ڪرڻ کان بعد هتي اسلام جي پرچار شروع ٿي وئي. [[اسلامي حڪومت]] ۾ سنڌ واسين سان سهڻو ورتاء ڪيو ويو.. هندن کي پنهنجي مذهب مطابق هلڻ جي مڪمل آزادي هئي. ساڻن هر قسم جون رعايتون ڏنيون ويون. جنهن ڪري ماڻهو مسلمانن کان متاثر ٿيندي [[اسلام]] قبول ڪرڻ لڳا. حضرت [[عمر بن عبدالعزيز]] پنهنجي عهد [[خلافت]] ۾ هندو سردارن ڏانهن اسلام جي دعوت موڪلي، جنهن تي ڪيترائي هندو راجا مسلمان ٿيا. انهن ۾ [[راجا ڏاهر]] جو پٽ [[راجا جيسيه]] به شامل هو.<ref>جنت السنڌ </ref> ==تعليم== تعليم جو شعبو سنڌ جي سماجي ۽ معاشي ترقي جو هڪ بنيادي جزو آهي ۽ صوبو اعليٰ تعليم، فني تربيت ۽ مهارتن جي ترقي لاءِ هڪ اهم مرڪز طور اڀري رهيو آهي. وڌندڙ آبادي، تعليم حاصل ڪرڻ جي خواهش ۽ ماهر افرادي قوت جي طلب سبب صوبي ۾ تعليمي ادارن، فني تربيت مرڪزن ۽ ڊجيٽل سکيا جي پليٽفارمن جي قيام لاءِ وسيع موقعا موجود آهن. سنڌ حڪومت تعليمي سڌارن کي ترجيح ڏني آهي، جنهن تحت تعليمي انفراسٽرڪچر جي بهتري، ڊجيٽل خواندگي جي واڌاري ۽ استادن جي تربيت لاءِ مختلف قدم کنيا ويا آهن. [[ڪراچي]] سميت صوبي جا وڏا شهري مرڪز ڪيترين ئي نامور يونيورسٽين، تحقيقي ادارن ۽ اعليٰ تعليمي مرڪزن جو گهر آهن، جتان هر سال وڏي تعداد ۾ ماهر گريجوئيٽ ۽ پيشاور افرادي قوت تيار ٿئي ٿي. روايتي تعليم کان وٺي اعليٰ تعليم، فني ۽ پيشاورانه تربيت تائين موجود موقعا سنڌ کي علم، تحقيق ۽ انساني وسيلن جي ترقي لاءِ هڪ اهم مرڪز بڻائين ٿا، جيڪو صوبي جي ڊگهي مدي واري معاشي ۽ سماجي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Education (Building the Future of Knowledge and Skills) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> سنڌ ۾ تعليم جو نظام مختلف وهڪرن تي مشتمل آهي، جنهن ۾ سرڪاري، نجي، ديني، فني، غير رسمي ۽ اعليٰ تعليم شامل آهي. سنڌ پاڪستان جو پهريون صوبو هو جنهن 18هين آئيني ترميم کان پوءِ سنڌ فري اينڊ ڪمپلسري ايجوڪيشن ايڪٽ 2013 نافذ ڪيو، جنهن تحت بنيادي تعليم کي قانوني حق تسليم ڪيو ويو. تعليم بابت قومي ۽ صوبائي سطح تي تاريخي طور تي پاليسيون ۽ منصوبا جوڙيا ويا آهن، پر ان جي باوجود تعليم جي ميدان ۾ وڏا چئلينج برقرار آهن<ref name=" ايڪانومي"/>. سن 2015 تائين سنڌ ۾ لڳ ڀڳ 12.7 ملين ٻار اسڪول وڃڻ جي عمر ۾ هئا، جن مان 6.6 ملين (53٪) ٻار اسڪول کان ٻاهر هئا. سرڪاري تعليم بابت ڄاڻ ۽ تجزيو گهڻو ڪري حڪومت جي شايع ڪيل انگن اکرن تي ٻڌل آهي، جيڪي صوبي ۾ تعليم جي موجوده صورتحال کي واضح ڪن ٿا<ref name=" ايڪانومي"/>. سنڌ ۾ سرڪاري تعليم جي ڍانچي ۾ سڀ کان وڏو حصو پرائمري تعليم جو آهي. صوبي ۾ ڪُل 45,447 اسڪول آهن، جن مان لڳ ڀڳ 90٪ پرائمري سطح جا آهن. پرائمري تعليم ۾ داخلا سڀ کان وڌيڪ آهي، ۽ 2015–16 ۾ ايڊجسٽڊ نيٽ انرولمينٽ ريٽ 77٪ هو، جڏهن ته 23٪ ٻار اسڪول کان ٻاهر هئا. 1970–71 کان 2015–16 تائين پرائمري ادارن جو تعداد 310٪ وڌيو، جڏهن ته داخلا ۾ 192٪ واڌ ٿي. سنڌ ملڪ جي ڪُل پرائمري داخلا جو لڳ ڀڳ 22٪ حصو رکي ٿي<ref name=" ايڪانومي"/>. پرائمري کان پوءِ وچولي (مڊل) تعليم ۾ داخلا نمايان گهٽجي وڃي ٿي. 2015–16 ۾ وچولي سطح جو ايڊجسٽڊ نيٽ انرولمينٽ ريٽ 49٪ هو. صوبي ۾ لڳ ڀڳ 41,131 پرائمري اسڪولن جي مقابلي ۾ صرف 2,329 وچولي اسڪول موجود آهن، جنهن سبب پرائمري کان پوءِ شاگردن جي منتقلي ۾ وڏي رڪاوٽ سامهون اچي ٿي. 1970–71 کان 2015–16 تائين وچولي تعليم ۾ ادارن جو تعداد 327٪ ۽ داخلا 1686٪ وڌي، جڏهن ته سنڌ ملڪ جي وچولي تعليم ۾ داخلا جو 15٪ حصو رکي ٿي<ref name=" ايڪانومي"/>. ثانوي تعليم (ميٽرڪ) ۾ ادارن جو تعداد 1970–71 کان 2015–16 تائين 205٪ وڌيو، جڏهن ته داخلا ۾ 66٪ واڌ ٿي. سنڌ ملڪ جي ثانوي تعليم جي داخلا جو 17٪ حصو رکي ٿي. ڪاليجن جي سطح تي ادارن ۾ 109٪ ۽ داخلا ۾ 509٪ واڌ ٿي، جڏهن ته اعليٰ ثانوي تعليم ۾ سنڌ جو قومي حصو 27٪ آهي. يونيورسٽي تعليم ۾ نمايان واڌ ڏسڻ ۾ آئي آهي. 1970–71 کان 2015–16 تائين سنڌ ۾ يونيورسٽين جو تعداد 2 کان وڌي 17 ٿيو، جيڪا 750٪ واڌ آهي، جڏهن ته داخلا ۾ 4247٪ اضافو ٿيو. اعليٰ تعليم ۾ داخلا خاص طور سن 2000 کان پوءِ تيزيءَ سان وڌي آهي<ref name=" ايڪانومي"/>. سرڪاري اسڪولن ۾ سکيا جي معيار بابت انگ اکر ٻڌائن ٿا ته سنڌ ۾ 9,499 هڪ ڪمري وارا اسڪول ۽ 18,293 هڪ استاد وارا اسڪول موجود آهن، جتي هڪ استاد کي ڪيترن درجن يا جماعتن کي پڙهائڻو پوي ٿو. بنيادي سهولتن جي کوٽ پڻ نمايان آهي: لڳ ڀڳ 50٪ اسڪولن ۾ پيئڻ جو پاڻي ناهي، 46٪ ۾ ٽوائلٽ، 41٪ ۾ بائونڊري وال، ۽ 63٪ ۾ بجلي موجود ناهي<ref name=" ايڪانومي"/>. شاگرد-استاد تناسب ۾ به علائقائي فرق موجود آهي. ڳوٺاڻن علائقن ۾ اهو تناسب 1:30 آهي، جڏهن ته شهري علائقن ۾ 1:20 آهي. ڪجهھ ضلعن جهڙوڪ گھوٽڪي ۾ اهو تناسب 1:37 تائين پهچي ٿو. نجي تعليم ۾ تيزي سان واڌ ٿي آهي. ملڪ جي ڪُل داخلا جو لڳ ڀڳ 40٪ نجي اسڪولن ۾ آهي، يعني هر ٽن مان هڪ ٻار نجي اسڪول ۾ پڙهي ٿو. نجي اسڪولن ۾ داخلا شهري علائقن ۾ ڳوٺاڻن علائقن کان وڌيڪ آهي، ۽ گهٽ آمدني وارا گهراڻا به نجي اسڪولن کي ترجيح ڏين ٿا<ref name=" ايڪانومي"/>. غير رسمي بنيادي تعليم ۽ بالغ خواندگي لاءِ ڊائريڪٽوريٽ آف لٽريسي اينڊ نان فارمل ايجوڪيشن سن 2002 ۾ قائم ڪئي وئي، پر هن شعبي لاءِ مڪمل پاليسي ۽ نئون نصاب موجود ناهي. فني ۽ ووڪيشنل تعليم ۾ ادارن جو تعداد 1970–71 کان 2015–16 تائين 1446٪ ۽ داخلا 1484٪ وڌي. سنڌ ملڪ جي فني ۽ ووڪيشنل ادارن جو 16٪ ۽ داخلا جو 25٪ حصو رکي ٿي<ref name=" ايڪانومي"/>. ديني مدرسن جو وڏو حصو رياستي ضابطن کان ٻاهر آهي. ڪيترائي والدين پنهنجن ٻارن کي مدرسن ۾ موڪلين ٿا، جتي تعليم، رهائش ۽ خوراڪ مفت مهيا ڪئي وڃي ٿي<ref name=" ايڪانومي"/>. تعليمي پاليسين جي حوالي سان، پاڪستان ۾ 1947 کان وٺي ڪيترائي قومي تعليمي منصوبا ۽ پاليسيون جوڙيون ويون آهن، جن ۾ يونيورسل پرائمري ايجوڪيشن جا هدف بار بار مقرر ۽ تبديل ڪيا ويا. بهرحال، پاليسي عملدرآمد هميشه هڪ وڏو چئلينج رهيو آهي. تعليمي بجيٽ ۾ لڳ ڀڳ 88٪ خرچ بار بار ٿيندڙ (ريڪرنٽ) خرچن تي آهي، جڏهن ته ترقياتي خرچن لاءِ محدود وسيلا بچن ٿا<ref name=" ايڪانومي"/>. ===سنڌ جون سرڪاري (گورنمينٽ) يونيورسٽيون=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! يونيورسٽي ! ضلعو / ڪراچي جو ضلعو ! شهر / ٽائون ! حيثيت ! نوعيت / شعبو |- | 1 | [[اَروڙ يونيورسٽي آف آرٽ، آرڪيٽيڪچر، ڊيزائن اينڊ هيريٽيج]] | [[سکر ضلعو]] | [[سکر]] | سرڪاري | آرٽ / آرڪيٽيڪچر / هيريٽيج |- | 2 | [[بيگم نصرت ڀٽو وومين يونيورسٽي]] | [[سکر ضلعو]] | [[سکر]] | سرڪاري | عام (عورتن لاءِ) |- | 3 | [[سکر آءِ بي اي يونيورسٽي]] | [[سکر ضلعو]] | [[سکر]] | سرڪاري | بزنس / آءِ ٽي |- | 4 | [[گورنمينٽ ڪاليج يونيورسٽي حيدرآباد]] | [[حيدرآباد ضلعو]] | [[حيدرآباد]] | سرڪاري | عام |- | 5 | [[سنڌ زرعي يونيورسٽي]] | [[حيدرآباد ضلعو]] | [[ٽنڊو ڄام]] | سرڪاري | زراعت ۽ لاڳاپيل سائنسز |- | 6 | [[يونيورسٽي آف سنڌ]] | [[ڄامشورو ضلعو]] | [[ڄامشورو]] | سرڪاري | عام |- | 7 | [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڄامشورو ضلعو]] | [[ڄامشورو]] | سرڪاري | انجنيئرنگ |- | 8 | [[لياقت يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز]] | [[ڄامشورو ضلعو]] | [[ڄامشورو]] | سرڪاري | طبي سائنسز |- | 9 | [[شهيد الله بخش سومرو يونيورسٽي آف آرٽس، ڊيزائن اينڊ هيريٽيجز]] | [[ڄامشورو ضلعو]] | [[ڄامشورو]] | سرڪاري | آرٽ / ڊيزائن |- | 10 | [[بينظير ڀٽو شهيد يونيورسٽي آف ٽيڪنالاجي اينڊ اسڪِل ڊولپمينٽ]] | [[خيرپور ضلعو]] | [[خيرپور]] | سرڪاري | انجنيئرنگ / مهارتن جي تربيت |- | 11 | [[گمبٽ انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز]] | [[خيرپور ضلعو]] | [[گمبٽ]] | سرڪاري | طبي سائنسز |- | 12 | [[شاهه عبداللطيف يونيورسٽي]] | [[خيرپور ضلعو]] | [[خيرپور]] | سرڪاري | عام |- | 13 | [[قائدِ عوام يونيورسٽي آف انجنيئرنگ، سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[شهيد بينظير آباد ضلعو]] | [[نوابشاهه]] | سرڪاري | انجنيئرنگ |- | 14 | [[پيپلز يونيورسٽي آف ميڊيڪل اينڊ هيلٿ سائنسز فار وومين]] | [[شهيد بينظير آباد ضلعو]] | [[نوابشاهه]] | سرڪاري | طبي (عورتن لاءِ) |- | 15 | [[شهيد بينظير ڀٽو يونيورسٽي شهيد بينظير آباد]] | [[شهيد بينظير آباد ضلعو]] | [[نوابشاهه]] | سرڪاري | عام |- | 16 | [[شهيد بينظير ڀٽو يونيورسٽي آف ويٽرنري اينڊ اينيمل سائنسز]] | [[شهيد بينظير آباد ضلعو]] | [[سڪرنڊ]] | سرڪاري | ويٽرنري / اينيمل سائنسز |- | 17 | [[شهيد محترمه بينظير ڀٽو ميڊيڪل يونيورسٽي]] | [[لاڙڪاڻو ضلعو]] | [[لاڙڪاڻو]] | سرڪاري | طبي سائنسز |- | 18 | [[شيخ اياز يونيورسٽي]] | [[شڪارپور ضلعو]] | [[شڪارپور]] | سرڪاري | عام |- | 19 | [[يونيورسٽي آف صوفيزم اينڊ ماڊرن سائنسز]] | [[مٽياري ضلعو]] | [[ڀِٽ شاهه]] | سرڪاري | عام / صوفي اڀياس |- | 20 | [[بينظير ڀٽو شهيد يونيورسٽي لياڙي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | عام |- | 21 | [[دائود يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | انجنيئرنگ / ٽيڪنالاجي |- | 22 | [[ڊائو يونيورسٽي آف هيلٿ سائنسز]] | [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | [[صدر]] | سرڪاري | طب ۽ صحت سائنسز |- | 23 | [[فيڊرل اردو يونيورسٽي آف آرٽس، سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] | [[گلشن ٽائون]] | سرڪاري (وفاقي) | عام |- | 24 | [[انسٽيٽيوٽ آف بزنس ايڊمنسٽريشن]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | بزنس / پبلڪ پاليسي |- | 25 | [[جناح سنڌ ميڊيڪل يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | طبي سائنسز |- | 26 | [[اين اي ڊي يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] | [[گلشن ٽائون]] | سرڪاري | انجنيئرنگ |- | 27 | [[سنڌ مدرسۃ الاسلام يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | عام |- | 28 | [[يونيورسٽي آف ڪراچي]] | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] | [[ڪراچي]] | سرڪاري | عام |} === سنڌ جون خانگي يونيورسٽيون === ===سنڌ جون خانگي (پرائيويٽ) يونيورسٽيون=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر ! يونيورسٽي ! ضلعو / ڪراچي جو ضلعو ! شهر / ٽائون ! حيثيت ! نوعيت / شعبو |- | 1 | [[يونيورسٽي آف ماڊرن سائنسز]] | [[ٽنڊو محمد خان ضلعو]] | [[ٽنڊو محمد خان]] | خانگي | عام / صحت سائنسز |- | 2 | [[ابنِ سينا يونيورسٽي]] | [[ميرپورخاص ضلعو]] | [[ميرپورخاص]] | خانگي | عام / صحت |- | 3 | [[يونيورسٽي آف آرٽ اينڊ ڪلچر، ڄامشورو]] | [[ڄامشورو ضلعو]] | [[ڄامشورو]] | خانگي | آرٽ / ميڊيا |- | 4 | [[اسرا يونيورسٽي]] | [[حيدرآباد ضلعو]] | [[حيدرآباد]] | خانگي | عام / صحت سائنسز |- | 5 | [[آغا خان يونيورسٽي]] | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] | [[ڪراچي]] | خانگي (غيرنفعي) | طب ۽ صحت سائنسز |- | 6 | [[ال غزالي يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام / اسلامي اڀياس |- | 7 | [[ال ڪوثر يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام / اسلامي اڀياس |- | 8 | [[باقائي ميڊيڪل يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | طبي سائنسز |- | 9 | [[ڪاميڪس انسٽيٽيوٽ آف بزنس اينڊ اي مرجنگ سائنسز]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | بزنس / آءِ ٽي |- | 10 | [[دادابهاءِ انسٽيٽيوٽ آف هائير ايڊيوڪيشن]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 11 | [[ڊي ايڇ اي صفا يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ / بزنس |- | 12 | [[ايمان انسٽيٽيوٽ آف مينيجمينٽ اينڊ سائنسز]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | مينيجمينٽ / آءِ ٽي |- | 13 | [[گرين وِچ يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 14 | [[حبيب يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | لبرل آرٽس / انجنيئرنگ |- | 15 | [[همدرد يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام / صحت سائنسز |- | 16 | [[هينڊس انسٽيٽيوٽ آف ڊيولپمينٽ اسٽڊيز]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي (غيرنفعي) | ترقيات / پبلڪ هيلٿ |- | 17 | [[اِلما يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | بزنس / ميڊيا / آءِ ٽي |- | 18 | [[انڊس يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 19 | [[انڊس ويلِي اسڪول آف آرٽ اينڊ آرڪيٽيڪچر]] | [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | [[ڪلفٽن]] | خانگي | آرٽ / آرڪيٽيڪچر |- | 20 | [[انسٽيٽيوٽ آف بزنس مينيجمينٽ]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | مينيجمينٽ سائنسز |- | 21 | [[اقراء يونيورسٽي]] | [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 22 | [[جناح يونيورسٽي فار وومين]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام (عورتن لاءِ) |- | 23 | [[ڪراچي انسٽيٽيوٽ آف اڪنامڪس اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي ڪورنگي ضلعو]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ / بزنس |- | 24 | [[ڪراچي انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي اينڊ انٽرپرينيوئرشپ]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ٽيڪنالاجي |- | 25 | [[ڪراچي اسڪول فار بزنس اينڊ ليڊرشپ]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي (غيرنفعي) | بزنس / ليڊرشپ |- | 26 | [[ڪي اي ايس بي انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | بزنس / آءِ ٽي |- | 27 | [[ملير يونيورسٽي آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | سائنس / ٽيڪنالاجي |- | 28 | [[ميٽروپوليٽن يونيورسٽي ڪراچي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 29 | [[ملينيم انسٽيٽيوٽ آف ٽيڪنالاجي اينڊ انٽرپرينيوئرشپ]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ٽيڪنالاجي / بزنس |- | 30 | [[محمد علي جناح يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ / آءِ ٽي / بزنس |- | 31 | [[نذير حسين يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 32 | [[نيوپورٽس انسٽيٽيوٽ آف ڪميونيڪيشنز اينڊ اڪنامڪس]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ميڊيا / بزنس |- | 33 | [[سيفي برهاني يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي (ڪميونٽي) | عام |- | 34 | [[سليم حبيب يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ڪمپيوٽنگ / انجنيئرنگ |- | 35 | [[شهيد بينظير ڀٽو سٽي يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام |- | 36 | [[شهيد بينظير ڀٽو ديوان يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | عام / صحت |- | 37 | [[شهيد ذوالفقار علي ڀٽو انسٽيٽيوٽ آف سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ / بزنس |- | 38 | [[شهيد ذوالفقار علي ڀٽو يونيورسٽي آف لا]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | قانون |- | 39 | [[سنڌ انسٽيٽيوٽ آف مينيجمينٽ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | مينيجمينٽ / آءِ ٽي |- | 40 | [[سنڌ انسٽيٽيوٽ آف ميڊيڪل سائنسز]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ايلائيڊ هيلٿ |- | 41 | [[سر سيد يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ |- | 42 | [[سهيل يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | صحت سائنسز |- | 43 | [[ٽيڪسٽائل انسٽيٽيوٽ آف پاڪستان]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | ٽيڪسٽائل انجنيئرنگ |- | 44 | [[يو آءِ ٽي يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | انجنيئرنگ / آءِ ٽي |- | 45 | [[ضياءُالدين يونيورسٽي]] | [[ڪراچي شهر]] | [[ڪراچي]] | خانگي | طب ۽ صحت سائنسز |} === اسڪول جا ڄار=== ===تحقيقي ادارا=== ===سنڌي ادبي بورڊ=== ===سنڌ ٽيڪسٽ بڪ بورڊ=== === سنڌ جا فني ادارا=== ===سنڌ جا زرعي تحقيقاتي ادارا=== ===سنڌ جا تعليمي بورڊ=== ==صحت== سنڌ ۾ صحت سان لاڳاپيل اهم اشاريَ عالمي ۽ قومي هدفن جي ڀيٽ ۾ پوئتي نظر اچن ٿا. 2015ع ۾ [[سنڌ ۾ ٻارڙن جي موت جي شرح]] 1,000 زنده ڄمڻ تي 82 هئي، جڏهن ته [[ملينيم ڊولپمينٽ گول]] (MDG) جو هدف 52 هو. ساڳئي سال، [[ماءُ جي موت جي شرح]] (Maternal Mortality Ratio) 100,000 زنده ڄمڻ تي 214 هئي، جيڪا قومي سراسري 178 کان وڌيڪ ۽ پائيدار ترقي جي هدفن (SDGs) جي مقرر ڪيل حد 70 کان ڪافي مٿي هئي. پنجن سالن کان گهٽ عمر وارن ٻارن جي موت جي شرح سنڌ ۾ 1,000 ڄمڻ تي 105 رڪارڊ ڪئي وئي، جڏهن ته SDG جو هدف 25 ۽ MDG جو 40 هو<ref name=" ايڪانومي"/>. صحت جي سهولتن جي لحاظ کان، سنڌ ۾ في 1,000 آبادي تي ڊاڪٽرن جو انگ 0.59، نرسن ۽ دائين جو 2.8، ۽ اسپتالن جو 1.7 هو. مڪمل حفاظتي ٽيڪنڪاري (Full Immunization) جي شرح رڳو 35 سيڪڙو هئي، جڏهن ته خانداني منصوبه بندي لاءِ ضد حمل طريقن جي استعمال جي شرح 2014ع ۾ 29 سيڪڙو هئي، جيڪا MDG جي هدف 55 کان گهڻو گهٽ هئي. پنجن سالن کان گهٽ عمر وارن ٻارن لاءِ مليريا جي علاج ۾ ACT استعمال جي شرح 15.9 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي<ref name=" ايڪانومي"/>. ===سرڪاري صحت جو ڍانچو === سنڌ ۾ صحت جي سرڪاري نظام ۾ بنيادي، ثانوي ۽ ثالثي سطحن تي سهولتون موجود آهن. 2005–06ع کان 2015–16ع تائين صحت تي خرچ PKR 8.2 ارب مان وڌي PKR 48.4 ارب تائين پهتو، جيڪو لڳ ڀڳ 490 سيڪڙو اضافو هو. جڏهن ته 1970–71ع ۾ صحت جو ڪل بجيٽ PKR 53.425 ملين هو، جيڪو 2015–16ع ۾ وڌي PKR 66,503.90 ملين تائين پهتو<ref name=" ايڪانومي"/>. اسپتالن جي استعمال جي شرح سنڌ ۾ 22 سيڪڙو هئي، جيڪا قومي سطح تي 29 سيڪڙو سان ڀيٽ ۾ گهٽ هئي. 1970ع ۾ سنڌ ۾ رڳو 2 تدريسي اسپتالون هيون، جن ۾ 1,775 بسترا موجود هئا؛ 2015ع تائين اهي وڌي 7 ٿي ويون، جن ۾ 6,017 بسترا هئا. اهڙي طرح، اسپتالن ۽ بسترن ۾ نمايان اضافو ٿيو. ڊسپينسرين جو انگ 1970ع ۾ 44 مان وڌي 2015ع ۾ 865 ٿيو، جڏهن ته رورل هيلٿ سينٽرز 19 مان وڌي 129 ٿي ويا. ٽي بي ڪلينڪن جو انگ 9 مان وڌي 187 ٿيو. بنيادي صحت يونٽ، جيڪي 1985ع ۾ 33 هئا، 2015ع ۾ 798 تائين پهچي ويا. ماءُ ۽ ٻار جي صحت مرڪزن جو انگ 2000ع ۾ 36 هو، جيڪو 2015ع ۾ 94 ٿي ويو<ref name=" ايڪانومي"/>. ===صحت جي انساني وسيلا=== 2011ع کان 2016ع تائين آبادي في ڊاڪٽر جو تناسب 3,017 مان وڌي 3,159 ٿيو، جڏهن ته آبادي في نرس جو تناسب 11,413 مان وڌي 12,441 ٿيو. ساڳئي عرصي دوران، آبادي في بستر جو تناسب 1,406 مان وڌي 1,455 ٿيو. سرڪاري شعبي ۾ ڊاڪٽرن جو انگ 1975ع ۾ 926 هو، جيڪو 2015ع ۾ وڌي 7,990 ٿيو. نرسن جو انگ 415 مان وڌي 1,630 ٿيو، جڏهن ته ليڊي هيلٿ وزيٽر ٽيڪنيشن 107 مان وڌي 786 ٿي ويا. صحت ٽيڪنيشنن جو انگ 1975ع ۾ 95 هو، جيڪو 2000ع تائين وڌي 1,369 ٿيو<ref name=" ايڪانومي"/>. ===نجي شعبو ۽ خيراتي ادارا=== سنڌ ۾ صحت جون گهڻيون سهولتون سرڪاري شعبي ۾ آهن، جڏهن ته شهري علائقن ۾ نجي صحت جون سهولتون پڻ موجود آهن، جيڪي عام طور مهانگيون آهن. سرڪاري نظام جي ڪمزورين سبب نجي صحت جو شعبو استعمال ڪيو وڃي ٿو. ان خال کي ڀرڻ لاءِ خيراتي ادارا ۽ غير سرڪاري تنظيمون، جهڙوڪ ايڌي، امان فائونڊيشن، SIUT، انڊس هيلٿ ۽ LRBT، صحت جون خدمتون فراهم ڪري رهيون آهن. بهرحال، انهن خدمتن کي ڊگهي مدي وارا ۽ پائيدار حل نه سمجهيو وڃي ٿو. صوبي ۾ نجي ميڊيڪل ڪاليجن جو انگ وڌيو آهي، پر تعليم ۽ تربيت جي معيار بابت خدشا برقرار آهن<ref name=" ايڪانومي"/>. ===ڍانچي وارا مسئلا ۽ رسائي جون رڪاوٽون=== سرڪاري صحت جي سهولتن جي گهٽ استعمال جا اهم سبب صحت مرڪزن تائين رسائي، سهولتن جي کوٽ، دوائن جي اڻهوند ۽ عملي جو غير مناسب رويو آهن. سنڌ ۾ 25 سيڪڙو ماڻهن صحت مرڪزن جي دوري کي گهڻو پري هجڻ سبب استعمال کان پاسو ڪيو، جڏهن ته پنجاب ۾ اهو انگ 30 سيڪڙو هو. دوائن جي کوٽ بابت شڪايتون سنڌ ۾ 12 سيڪڙو ۽ پنجاب ۾ 15 سيڪڙو رڪارڊ ڪيون ويون. بنيادي صحت مرڪزن جي گهٽ استعمال سبب ثالثي سطح جي اسپتالن تي وڌيڪ بار پوي ٿو، جنهن سان انهن جي صلاحيت متاثر ٿئي ٿي<ref name=" ايڪانومي"/>. ===هيلٿ ورڪرز، عورتن جو ڪردار ۽ روڪٿام=== ليڊي هيلٿ ورڪرز پروگرام 1994ع ۾ شروع ٿيو، جنهن جو مقصد ڳوٺاڻين عورتن کي صحت، حمل، ولادت، ٻار جي سنڀال ۽ ڄمڻ جي وقفي بابت آگاهي مهيا ڪرڻ هو. 2014ع ۾ 15–49 ورهين جي عورتن مان 52.3 سيڪڙو کي گذريل ٽن مهينن دوران ليڊي هيلٿ ورڪرز جو دورو ٿيو، جڏهن ته MDG جو هدف 100 سيڪڙو هو. هن پروگرام جي ڪوريج 20 کان 43 سيڪڙو جي وچ ۾ رهي آهي. عورتن جي تعليم ۽ بااختياري کي خانداني منصوبه بندي ۽ ٻارن جي صحت سان سڌي طرح لاڳاپيل سمجهيو وڃي ٿو<ref name=" ايڪانومي"/>. ===بيمارين جي روڪٿام ۽ خاص علائقا=== سنڌ ۾ تپ دق (TB) جي سڃاڻپ جي شرح سراسري طور 57 سيڪڙو آهي، جيڪا قومي سراسري کان بهتر آهي. 2008–09ع کان 2011–12ع دوران هيپاٽائٽس ڪنٽرول پروگرام تحت 4.572 ملين ماڻهن کي ٽيڪا لڳايا ويا، جن مان 0.75 ملين ٻار هئا، ۽ لڳ ڀڳ 93,664 مريضن جو علاج ڪيو ويو. ان عرصي ۾ 43 خصوصي يونٽ قائم ڪيا ويا ۽ 2,800 صحت عملي کي تربيت ڏني وئي<ref name=" اڪانامي"/>. 2007ع ۾ [[پبلڪ-پرائيويٽ هيلٿ انيشيئيٽو]] (PPHI) شروع ٿيو، جيڪو 21 ضلعن ۾ 1,135 صحت مرڪزن کي منظم ڪري ٿو<ref name=" ايڪانومي"/>. ٿر ضلعو سنڌ جو سڀ کان وڌيڪ صحت جي دٻاءَ هيٺ علائقو قرار ڏنو وڃي ٿو، جتي پاڻيءَ جي کوٽ، خوراڪ جي گهٽتائي، خراب صفائي، بيمارين جي آگاهي جي کوٽ ۽ غذائي قلت جا مسئلا موجود آهن. پاڻيءَ جي کوٽ کي بنيادي سبب سمجهيو وڃي ٿو، جنهن سان ڊائريا، مليريا، ساھ جي بيمارين ۽ غذائي کوٽ ۾ اضافو ٿئي ٿو. غذائي بحران کان پوءِ، عالمي ادارن جهڙوڪ WHO، WFP ۽ UNICEF مداخلت ڪئي، جنهن سان DHQ مٺي ۾ غذائي بحالي مرڪز قائم ٿيو، جتي داخل ٿيل ٻارن مان اڪثريت صحتياب ٿي. بهرحال، انتهائي متاثر علائقن ۾ غذائي سپليمنٽس جي ضرورت تي زور ڏنو وڃي ٿو<ref name=" ايڪانومي"/>. ====سنڌ جي اسپتالن جي فھرست==== ==== سنڌ جي ميڊيڪل يونيورسٽين جي فھرست==== ====سنڌ جي ميڊيڪل ڪاليجن جي فھرست==== ==== سنڌ جي ذھني مريضن جي ادارن جي فھرست==== ===سنڌ جو صحت کاتو=== ===سنڌ جا بنيادي صحت مرڪز=== === صحت جو قانوني شعبو=== === سنڌ جو پوليو پروگرام=== ==محنت ۽ روزگار== ليبر فورس سروي 2014–15 مطابق، پاڪستان ۾ ڪُل ليبر فورس جو اندازو 57.42 ملين ماڻهن تي ٻڌل هو، جڏهن ته سنڌ ۾ ليبر فورس 13.65 ملين هئي. 1990ع کان 2014ع تائين پاڪستان ۾ [[ليبر فورس ۾ شرڪت جي شرح]] (Labour Force Participation Rate) رڳو معمولي طور وڌي 43.2 سيڪڙو مان 45.2 سيڪڙو تائين پهتي، جڏهن ته هن عرصي دوران سراسري شرح لڳ ڀڳ 45 سيڪڙو رهي. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته ملڪ جي ڪم ڪرڻ جي صلاحيت رکندڙ آبادي جو وڏو حصو معاشي سرگرمين ۾ شامل نه رهيو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===عورتن جي محنتي شرڪت ۽ صنفي فرق=== پاڪستان ۽ سنڌ ۾ محنتي مارڪيٽ ۾ عورتن جي شرڪت گهٽ هجڻ کي مجموعي طور گهٽ ليبر فورس شرڪت جو اهم سبب سمجهيو وڃي ٿو. سنڌ ۾ شهري علائقن ۾ عورتن جي محنتي شرڪت لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي، جڏهن ته ڳوٺاڻن علائقن ۾ اها شرح 28.8 سيڪڙو هئي. ڳوٺاڻين عورتن جو وڏو حصو خانداني زراعت ۾ بغير اجرت ڪم ڪري ٿو، جنهن جو معاشي پيداوار ۾ حصو محدود رهي ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. سنڌ کي پاڪستان جو سڀ کان وڌيڪ شهري صوبو هجڻ باوجود عورتن جي روزگار جي گهٽ شرح سان لاڳاپيل قرار ڏنو ويو آهي، جڏهن ته وقت سان گڏ مجموعي طور عورتن جي روزگار ۾ واڌ جو رجحان پڻ ڏٺو ويو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===بيروزگاري، گهٽ روزگاري ۽ نوجوان آبادي=== سنڌ ۾ گذريل لڳ ڀڳ 25 سالن دوران بيروزگاري جي شرح لڳ ڀڳ 4 سيڪڙو رهي آهي. نوجوانن، خاص طور 15 کان 25 ورهين جي عمر واري گروهه ۾ بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪا شهري علائقن ۾ ڳوٺاڻن علائقن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڏسڻ ۾ اچي ٿي<ref name=" ايڪانومي "/>. هن عمر واري گروهه جو وڏو حصو يا ته خاندان تي دارومدار رکي ٿو يا جزوقتي ڪم ڪري ٿو، جيڪو سرڪاري بيروزگاري جي انگن ۾ مڪمل طور ظاهر نٿو ٿئي. [[گهٽ روزگاري]] (Underemployment) پڻ نمايان آهي، جتي 15 کان 44 ورهين جي آبادي جو وڏو حصو جزوقتي ڪم يا تازو تعليم مڪمل ڪندڙن تي مشتمل آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. شعبي وار روزگار ۽ پيشورانه ڍانچي ۾ تبديلي گذريل ڏهن کان پندرهن سالن دوران پاڪستان ۽ سنڌ ۾ پيشورانه ڍانچي ۾ تبديلي آئي آهي. ماهرن، مينيجرن، ٽيڪنيشنن ۽ لاڳاپيل پيشاورن جو حصو 6 سيڪڙو مان وڌي لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو ٿيو آهي. سنڌ ۾ غير زرعي شعبي، خاص طور صنعتي ۽ خدمتي (Tertiary) سرگرمين ۾ روزگار نمايان طور وڌيو آهي. ان جي نتيجي ۾ زراعت ۾ روزگار جو حصو لڳ ڀڳ 60 سيڪڙو مان گهٽجي 40 سيڪڙو تائين اچي ويو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===غير رسمي معيشت ۽ شعبي وار ورڇ=== پاڪستان ۾ غير رسمي شعبو ڪُل روزگار جو لڳ ڀڳ ٽي چوٿين حصو مهيا ڪري ٿو. سنڌ ۾ غير رسمي شعبي ۾ روزگار 17 سالن دوران 55.2 سيڪڙو مان وڌي 66.4 سيڪڙو تائين پهتو، جنهن سبب دستاويزي کوٽ ۽ سرڪاري آمدني ۾ نقصان جو خدشو وڌيو. 2015ع تائين سنڌ ۾ ٽئين نمبر تي وڏو روزگار مهيا ڪندڙ شعبو هول سيل ۽ پرچون واپار ۽ هوٽلن جو شعبو هو، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 15.8 سيڪڙو ماڻهو ڪم ڪندا هئا. هي شرح 1990ع کان 2015ع تائين لڳ ڀڳ ساڳي رهي، جيتوڻيڪ عملي طور هن شعبي ۾ واڌ ڏٺي وئي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===لڏپلاڻ، اجرتون ۽ پورھئي جي عدم مساوات=== سنڌ ملڪ اندر ڳوٺاڻن کان شهري علائقن ڏانهن لڏپلاڻ ۾ ٻئي نمبر تي آهي، جتي 2015ع ۾ لڳ ڀڳ 32 سيڪڙو آبادي صوبي اندر لڏي آئي. اجرتن جي حوالي سان، گذريل پنجن سالن دوران مينيجرن، ٽيڪنيڪل ماهرن ۽ ڪلارڪي عملي جي اجرتن ۾ 50 سيڪڙو کان وڌيڪ واڌ ٿي، جڏهن ته وڪري، خدمتن، ماهر زراعت، ٻيلن، مشين هلائيندڙن ۽ گهٽ پڙهيل عملي جي اجرتن ۾ واڌ 30 سيڪڙو کان گهٽ رهي. حقيقي اجرتن جي واڌ کي غربت گهٽائڻ سان لاڳاپيل سمجهيو وڃي ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===جبري پورھيو ۽ قانوني صورتحال=== جبري پورهيو پاڪستان جي مختلف صوبن ۾ موجود آهي، جڏهن ته سنڌ ۾ ان جو ڪيس وڌيڪ نمايان قرار ڏنو وڃي ٿو، جتي جاگيرداري نظام جو اثر ڳوٺاڻن علائقن ۾ مضبوط رهيو آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. زمين کان محروم هاري ۽ سندن خاندان، خاص طور عورتون، سماجي ۽ معاشي استحصال جو شڪار ٿين ٿيون. سنڌ اسيمبلي 2015ع ۾ بندهه محنت خلاف خاص قانون منظور ڪيو، پر ان جي عملدرآمد بابت چئلينجز برقرار آهن. تعليم، مهارتون ۽ روزگار سان لاڳاپيل رجحان نوجوان بيروزگاري گهٽائڻ لاءِ تعليمي نصاب کي روزگار ڏيندڙن جي ضرورتن سان هم آهنگ ڪرڻ جي ڳالهه ڪئي وئي آهي، ته جيئن مارڪيٽ لاءِ قابلِ استعمال مهارتون پيدا ٿين<ref name=" ايڪانومي "/>. ان سان گڏ، عورتن جي محنتي شرڪت بابت جامع حڪمتِ عملي ۽ صنفي لحاظ کان مخصوص پروگرامنگ جي کوٽ کي نمايان ڪيو ويو آهي. سرڪاري شعبي ۾ عورتن جي ڪوٽا 5 سيڪڙو مان وڌائي 15 سيڪڙو ڪرڻ جهڙن قدمن جي امڪاني اثرن بابت به محدود شمارياتي جائزو موجود آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===سنڌ جون ٽريڊ يونين تنظيمون=== ===سنڌ جي ليبر قانونن جي فھرست=== ===سنڌ جون ايمپلائير تنظيمون=== === سنڌ جي سوشل سيڪيورٽي ادارن جي فھرست=== ==غربت ۽ عدم مساوات== سنڌ کي پاڪستان جي غريب ترين صوبن مان هڪ قرار ڏنو وڃي ٿو، جتي لڳ ڀڳ هر ڏهن مان چار ماڻهو ملٽي ڊائيمينشنل پوورٽي انڊيڪس (MPI) تحت محروميءَ جو شڪار آهن. پاڪستان جي اٺن ملينيم ڊولپمينٽ گولز مان غربت گهٽائڻ اهو واحد هدف هو، جنهن ۾ ڪجهه حد تائين ڪاميابي حاصل ٿي، پر رفتار سست رهي. 1960ع کان 2000ع تائين شهري غربت ۾ گهٽتائي ڳوٺاڻن علائقن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هئي، جڏهن ته 1980ع واري ڏهاڪي ۾ تيز معاشي واڌ سبب غربت ۾ نمايان گهٽتائي رڪارڊ ڪئي وئي. غربت جي ماپ جا طريقا وقت سان گڏ تبديل ٿيا آهن، ڇو ته انساني ضرورتن جا نمونا به بدلجندا رهيا آهن<ref name=" ايڪانومي "/>. عالمي بينڪ ۽ گڏيل قومن جي ترقياتي اداري (UNDP) غربت جي اهڙي لڪير متعارف ڪرائي آهي، جيڪا بنيادي خوراڪ (ڪيلوري) ۽ بنيادي سهولتن جي قيمت تي ٻڌل آهي ۽ مهانگائي کي به حساب ۾ آڻي ٿي. انهن اندازن موجب، 2013ع ۾ پاڪستان جي لڳ ڀڳ 29.5 سيڪڙو آبادي غربت جي لڪير کان هيٺ هئي، جيڪا 2017–18ع ۾ گهٽجي 24.3 سيڪڙو تائين پهتي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===سنڌ ۾ غربت جي سطح ۽ علائقائي تفاوت=== اندازن موجب سنڌ جي لڳ ڀڳ 43 سيڪڙو آبادي غربت جي لڪير کان هيٺ رهي ٿي، جڏهن ته ڳوٺاڻن علائقن ۾ شديد غربت جي شرح گهڻي وڌيڪ آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. گذريل ڏهاڪي دوران سنڌ ۾ غربت جي هيڊ ڪائونٽ ريشو لڳ ڀڳ 57 سيڪڙو مان گهٽجي 43 سيڪڙو تائين آيو آهي، پر ان جي باوجود عدم مساوات هڪ وڏو چئلينج بڻيل آهي. جني (Gini) ڪوئفشنٽ سنڌ ۾ غريب ۽ غير غريب آبادي وچ ۾ وڏي فرق جي نشاندهي ڪري ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. صوبي جي ڏاکڻين ضلعن، خاص طور ٿرپارڪر، سجاول ۽ عمرڪوٽ ۾ غربت جي شرح انتهائي بلند رهي آهي، جڏهن ته ڪراچي ۽ حيدرآباد نسبتاً بهتر صورتحال رکن ٿا. انهن علائقن ۾ تعليم ۽ صحت جهڙين بنيادي خدمتن جي گهٽ فراهمي کي انساني ترقي جي گهٽ سطح سان ڳنڍيو وڃي ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===انساني ترقي (HDI) ۽ صوبائي ڀيٽ=== انساني ترقياتي انڊيڪس (HDI) جي حوالي سان سنڌ جي ڪارڪردگي پنجاب جي ڀيٽ ۾ گهٽ رهي آهي. سنڌ جو HDI لڳ ڀڳ 0.64 رڪارڊ ڪيو ويو آهي، جڏهن ته پنجاب جو HDI لڳ ڀڳ 0.73 آهي. رپورٽن موجب، 2001ع کان 2014ع تائين سنڌ ۾ HDI جي واڌ جي رفتار گهٽ رهي، جنهن جا سبب قانون ۽ امن جي صورتحال، ڪمزور حڪمراني ۽ وسيلا ورڇ جي ترجيحن سان لاڳاپيل بيان ڪيا ويا آهن<ref name=" ايڪانومي "/>. ===آمدني ۽ واپرائڻ ۾ عدم مساوات=== پاڪستان ۾ آمدني جي عدم مساوات نمايان رهي آهي. 2013ع ۾ ملڪ جي مٿين 20 سيڪڙو آبادي ڪُل آمدني جو لڳ ڀڳ 40.3 سيڪڙو حاصل ڪيو، جڏهن ته هيٺين 20 سيڪڙو آبادي جو حصو رڳو 9.3 سيڪڙو هو. آمدني جي ورڇ وقت سان گڏ بدلجندي رهي آهي، ۽ 1969–70ع ۾ جني انڊيڪس ۽ آمدني جي فرق نسبتاً گهٽ سطح تي رهيا، جيتوڻيڪ ان دور ۾ معاشي واڌ تيز هئي. سنڌ ۾ آمدني جي ورڇ پنجاب جي ڀيٽ ۾ ڪجهه مختلف رهي آهي<ref name=" ايڪانومي "/>. سنڌ ۾ لڳ ڀڳ 37 سيڪڙو آبادي مٿين 20 سيڪڙو آمدني واري گروهه ۾ شامل آهي، جڏهن ته پنجاب ۾ اهو حصو 50 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. ان جي ابتڙ، سنڌ ۾ هيٺين 20 سيڪڙو گروهه جو حصو لڳ ڀڳ 10 سيڪڙو آهي، جيڪو ملڪ جي ٻين صوبن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ محرومي ڏيکاري ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===واپرائڻ جا نمونا ۽ شهري-ڳوٺاڻو فرق=== 2011–12ع ۾ سنڌ ۾ واپرائڻ جي عدم مساوات پنهنجي بلند ترين سطح تي پهتي، جتي مٿين 20 سيڪڙو آبادي ڪُل واپرائڻ جو لڳ ڀڳ 43 سيڪڙو خرچ ڪيو، جڏهن ته هيٺين 20 سيڪڙو آبادي جو حصو لڳ ڀڳ 9 سيڪڙو رهيو<ref name=" ايڪانومي "/>. هڪ اهم مشاهدو اهو به آهي ته سنڌ جي هيٺين آمدني وارن طبقن جو واپرائڻ ڪڏهن ڪڏهن سندن آمدني کان وڌيڪ رهيو، جنهن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهي روزمره ضرورتون پوريون ڪرڻ لاءِ قرض تي ڀاڙين ٿا<ref name=" ايڪانومي "/>. شهري علائقن ۾، جتي رهائش ۽ بنيادي ضرورتن جي قيمت وڌيڪ آهي، آمدني ۽ واپرائڻ وچ ۾ فرق ڳوٺاڻن علائقن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ ڏسڻ ۾ اچي ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===في فرد آمدني ۽ علائقائي فرق=== 2011–12ع ۾ سنڌ جي في فرد سالياني آمدني جو اندازو لڳ ڀڳ 119,724 رپيا لڳايو ويو، جيڪو قومي سراسري ۽ پنجاب جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو. ان جو وڏو سبب ڪراچي جي معاشي حيثيت آهي، ڇو ته اهو ملڪ جو وڏو واپاري ۽ بندرگاهي مرڪز آهي. ڪراچي جي في فرد آمدني قومي سراسري جي ڀيٽ ۾ ڪيترائي ڀيرا وڌيڪ بيان ڪئي وئي آهي. البت، مختلف سرڪاري ۽ نيم سرڪاري ذريعن ۾ في فرد آمدني جي انگن ۾ فرق پڻ ڏسڻ ۾ اچي ٿو<ref name=" ايڪانومي "/>. ===گهريلو جوڙجڪ، پاڻي ۽ وسيلن تائين رسائي=== سنڌ ۾ سراسري طور هڪ گهر ۾ لڳ ڀڳ ڇهه ماڻهو رهن ٿا، جڏهن ته آمدني حاصل ڪندڙ فردن جو تعداد عام طور ٻن جي لڳ ڀڳ آهي. وڌيڪ انحصار ڪندڙن ۽ گهٽ آمدني سبب غربت جا اشاري وڌيل رهن ٿا<ref name=" ايڪانومي "/>. ملڪ جي تازي سروي موجب پاڪستان جي رڳو چوٿين آبادي کي نلڪي جو پاڻي ميسر آهي. سنڌ جي شهري علائقن ۾ لڳ ڀڳ 69 سيڪڙو آبادي کي نلڪي جو پاڻي حاصل آهي، جڏهن ته ڳوٺاڻن علائقن ۾ 63 سيڪڙو آبادي هٿ پمپن تان پاڻي حاصل ڪري ٿي<ref name=" ايڪانومي "/>. ===زرعي شعبي ۽ سماجي خرچن سان لاڳاپيل رجحان=== زرعي شعبي سان لاڳاپيل گروهن ۾ غربت جي شرح ٻين پيشاورانه گروهن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ رهي آهي، ۽ 1980ع کان 2005ع تائين هن شعبي ۾ غربت هيڊ ڪائونٽ ريشو وڌيو. پاڪستان ۽ سنڌ ۾ سماجي شعبي، جهڙوڪ تعليم، صحت ۽ پاڻي و صفائي تي سرڪاري خرچن جا انگ موجود آهن، پر انهن خرچن جي اثرن بابت مختلف تجزيا ڪيا ويا آهن. مجموعي طور، سنڌ ۾ غربت ۽ عدم مساوات جا اشاري علائقائي تفاوت، آمدني جي غيربرابري ۽ انساني ترقي جي گهٽ سطح کي ظاهر ڪن ٿا<ref name=" ايڪانومي "/>. ==آمدورفت جا ذريعا== ===سنڌ جي قومي شاھراھن جي فھرست=== === سنڌ جي مشھور روڊن جي فھرست=== ===سنڌ جون ريلوي نظام=== === سنڌ جي ريلوي اسٽيشنن فھرست=== === سنڌ جي سرڪاري روڊ ٽرانسپورٽ جي فھرست=== === سنڌ جي نجي شعبي واري روڊ ٽرانسپورٽ جي فھرست=== === سنڌ جا ٽرانسپورٽ وارا سرڪاري ادارا=== ===سنڌ جون ايئرلائينز=== ===سنڌ جا آبي رستا=== ===سنڌ جي ھوائي اڏن جي فھرست ا=== === سنڌ ۾ گاڏين جي رجسٽريشن=== ===سنڌ ۾ ٻيڙين جي رجسٽريشن=== === سنڌ ۾ ھلندڙ ٽرينن جي فھرست=== === سنڌ ۾ مال جي ٽرانسپورٽ=== ==سياحت== سنڌ پنهنجي ثقافتي، تاريخي ۽ قدرتي ورثي جي ڪري پاڪستان جي اهم سياحتي علائقن مان هڪ آهي. صوبي ۾ موجود [[موئن جو دڙو]]، جيڪو [[يونيسڪو]] جي عالمي ورثي واري ماڳن ۾ شامل آهي، قديم [[سنڌو ماٿري جي تهذيب]] جي شاندار تاريخ جو عڪاس آهي. ان کان علاوه [[ڪراچي]] جا سامونڊي ڪنارا، روايتي بازارون، تاريخي عمارتون ۽ تفريحي مرڪز ملڪي توڙي غير ملڪي سياحن لاءِ خاص دلچسپي جو باعث آهن. سنڌ ۾ [[لال شهباز قلندر]] جي سالياني عرس سميت ڪيترائي ثقافتي ۽ مذهبي ميلا پڻ منعقد ٿين ٿا، جيڪي صوبي جي ثقافتي سڃاڻپ ۽ روايتن کي اجاگر ڪن ٿا. تاريخي ماڳن، ثقافتي ورثي، سامونڊي علائقن ۽ ماحولياتي سياحت جي وڌندڙ اهميت سبب سنڌ ۾ هوٽلن، تفريحي مرڪزن، ماحول دوست رهائشگاهن ۽ ثقافتي سياحتي خدمتن جي ترقي جا وسيع امڪان موجود آهن. حڪومت سياحتي انفراسٽرڪچر جي بهتري، سياحت سان لاڳاپيل خدمتن جي سهولت ۽ سيڙپڪاري جي حوصلا افزائي لاءِ مختلف قدم کنيا آهن، جنهن سان سياحت جو شعبو صوبي جي معاشي ترقي ۽ ثقافتي ورثي جي تحفظ لاءِ هڪ اهم وسيلو بڻجي رهيو آهي.<ref>{{cite web |url=https://business.gos.pk/en/awaiting-opportunity |title=Tourism (Unveiling the Cultural and Historical Riches of Sindh) |publisher=Government of Sindh – Business Portal |access-date=29 May 2026}}</ref> ===سنڌ جي تاريخي ماڳن جي فھرست=== ===سنڌ جي تفريحي ماڳن جي فھرست=== ===سنڌ جا سامونڊي بيچ=== ===سنڌ جي تفريحي ريزارٽن جي فھرست=== === سنڌ جي مشھور ھوٽلن جي فھرست=== === سنڌ جي ريسٽ ھائوسن جي فھرست=== ===سنڌ جي سرڪٽ ھائوسن جي فھرست=== === سنڌ جي ثقافتي مرڪزن جي فھرست=== === سنڌ جي شڪارگاھن جي فھرست=== === سنڌ جي واٽر پارڪن جي فھرست=== === سنڌ جي مشھور مسجدن جي فھرست=== === سنڌ جي شاھي محلن جي فھرست=== ==رانديون== ===ڪرڪيٽ=== ===فٽ بال=== ===باڪسنگ=== ===ھاڪي=== ===ملھ=== ===والي بال=== ===سنوڪر=== ===ٻيون رانديون=== ===سنڌ جي راندين واري اسٽيڊيمن جي فھرست=== ===سنڌ جا راندين جا ڪامپليڪس=== === سنڌ گيمز === === سنڌ جي راندين جون صوبائي ٽيمون === ===سنڌ جي رانديگرن جي فھرست=== ==سنڌ جا کاڌا == ===سنڌ جا روايتي کاڌا=== ===سنڌ جون مٺايون=== ===سنڌ جا مشروب=== === سنڌ ۾ پلي جا ڊش=== === سنڌ جي کاڌن جي فھرست=== ==فوجي ڇانوڻيون== === سنڌ جي فوجي ڇانوڻين جي فھرست=== #ڪراچي جي صدر ڇانوڻي #ٻولھڙي ايئر بيس ۽ ڇانوڻي #فيصل ايئر بيس ڇانوڻي #ڪورنگي واري ڇانوڻي #پنوعاقل فوجي ڇانوڻي #حيدرآباد صدر ڇانوڻي === سنڌ جون منسوخ ٿيل فوجي ڇانوڻيون=== #سکر جي صدر ڇانوڻي #شڪارپور جي صدر ڇانوڻي == نشرياتي ادارا ۽ ٽيلي ڪميونيڪيشن== ==مشھور شخصيتون== ===سياستدانن جي فھرست=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر 1 !! نالو 1 !! پارٽي 1 ! نمبر 2 !! نالو 2 !! پارٽي 2 ! نمبر 3 !! نالو 3 !! پارٽي 3 |- | 1 || [[محمد علي جناح]] ||[[آل انڊيا مسلم ليگ]] | 2 || [[ذوالفقار علي ڀٽو]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | 3 || [[بي نظير ڀٽو]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي]] |- | 4 || [[جي. ايم سيد]] ||[[جيئي سنڌ تحريڪ]] | 5 || [[رسول بخش پليجو]] ||[[سنڌ عوامي تحريڪ]] | 6 || [[حيدر بخش جتوئي]] ||[[سنڌ جاري ڪميٽي]] |- | 7 || [[پير علي محمد راشدي]] ||[[مسلم ليگ]] | 8 || [[خانبھادر الله بخش سومرو]] ||[[انڊين نيشنل ڪانگريس]] | 9 || [[محمد ايوب کھڙو]] ||[[مسلم ليگ]] |- | 10 || [[سر عبدالله هارون]] ||[[آل انڊيا مسلم ليگ]] | 11 || [[پير الاھي بخش]] ||[[مسلم ليگ]] | 12 || [[مير رسول بخش ٽالپر]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي]] |- | 13 || [[علامه شاھ احمد نوراني]] ||[[جمعيت علماء پاڪستان (نوراني گروپ)]] | 14 || [[سر غلام حسين ھدايت الله]] ||[[آل انڊيا مسلم ليگ]] | 15 || [[شيخ عبدالمجيد سنڌي]] ||[[آل انڊيا مسلم ليگ]] |- | 16 || [[مولانا عبيدالله سنڌي]] ||[[جمعيت علماء ھندئ]] | 17 || [[آصف علي زرداري]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | 18 || [[بلاول ڀٽو]] || [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] |- | 19 || [[مير مرتضي ڀٽو]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي (شھيد ڀٽو)]] | 20 || [[ممتاز علي ڀٽو]] ||[[نواز ليگ]] | 21 || [[عبدالواحد آريسر]] ||[[جيئي سنڌ محاذ]] |- | 22 || [[فاضل راھو]] ||[[نيشنل عوامي پارٽي]] | 23 || [[شھيد نذير عباسي]] ||[[ڊيموڪريٽڪ اسٽوڊنٽس فيڊريشن]] | 24 || [[مولانا جان محمد عباسي]] ||[[جماعت اسلامي پاڪستان]] |- | 25 || [[مولانا جان محمد ڀٽو]] ||[[جماعت اسلامي پاڪستان]] | 26 || [[پروفيسر غفور احمد]] ||[[جماعت اسلامي پاڪستان]] | 27 || [[الطاف حسين]] ||[[متحده قومي موومينٽ]] |- | 28 || [[بشير خان قريشي]] ||[[جيئي سنڌ متحده محاذ]] | 29 || [[غلام مصطفي جتوئي]] ||[[نيشنل پيپلز پارٽي]] | 30 || [[محمد خان جوڻيجو]] ||[[ مسلم ليگ]] |- | 31 || [[پير پاڳارو]] ||[[مسلم ليگ]] | 32 || [[پير صبغت الله پاڳارو]] ||[[حر جماعت]] | 33 || [[عظيم طارق]] ||[[مھاجر قومي موومينٽ]] |- | 34 || [[قائم علي شاھ]] ||[[پاڪستان پيپلز پارٽي]] | 35 || [[ارباب رحيم]] ||[[مسلم ليگ فنڪشنل]] | 36 || [[اياز لطيف پليجو]] ||[[سنڌ عوامي تحريڪ]] |- | 37 || || | 38 || || | 39 || || |- | 40 || || | 41 || || | 42 || || |- | 43 || || | 44 || || | 45 || || |- | 46 || || | 47 || || | 48 || || |- | 49 || || | 50 || || | 51 || || |- | 52 || || | 53 || || | 54 || || |- | 55 || || | 56 || || | 57 || || |- | 58 || || | 59 || || | 60 || || |- | 61 || || | 62 || || | 63 || || |- | 64 || || | 65 || || | 66 || || |- | 67 || || | 68 || || | 69 || || |- | 70 || || | 71 || || | 72 || || |- | 73 || || | 74 || || | 75 || || |- | 76 || || | 77 || || | 78 || || |- | 79 || || | 80 || || | 81 || || |- | 82 || || | 83 || || | 84 || || |- | 85 || || | 86 || || | 87 || || |- | 88 || || | 89 || || | 90 || || |- | 91 || || | 92 || || | 93 || || |- | 94 || || | 95 || || | 96 || || |- | 97 || || | 98 || || | 99 || || |- | 100 || || |} ===مؤرخن جي فھرست=== {| class="wikitable sortable" ! نمبر !! نالو !! سرگرميءَ جا سال !! نمايان تصنيف |- | 1 || [[جي ايم سيد]] || 1940–1990 || سنڌوءَ جي ساڃاهه (ٻه جلد) |- | 2 || [[ڀيرومل مھرچند آڏواڻي]] || 1930– || قديم سنڌ؛ سنڌي ٻوليءَ جي تاريخ |- | 3 || || || |- | 4 || || || |- | 5 || || || |- | 6 || || || |- | 7 || || || |- | 8 || || || |- | 9 || || || |- | 10 || || || |- | 11 || || || |- | 12 || || || |- | 13 || || || |- | 14 || || || |- | 15 || || || |} ===سائنسدانن جي فھرست=== ===اديبن جي فھرست=== ===ڳائڻن جي فھرست=== ===اداڪارن جي فھرست=== === موسيقارن جي فھرست=== === عالمن جي فھرست=== ===رانديگرن جي فھرست=== === تعليمي ماھرن جي فھرست=== == وڌيڪ ڏسو == {{div col}} * [[سنڌ (سلجھائپ)]] * [[حڪومت سنڌ]] * [[سنڌ جا شهر]] * [[سنڌ صوبو (1936-55)]] * [[سنڌ ڊويزن]] * [[سنڌوديش]] * [[سنڌو درياھ]] * [[انسٽيٽيوٽ آف سنڌولاجي]] * [[سنڌو رياست]] * [[سنڌي ماڻھن جي فهرست|سنڌي ماڻهن جي فهرست]] * [[سنڌ ۾ صوفي ازم]] * [[منصوره]] * [[موهن جو دڙو]] * [[سنڌ جي مقبرن تي چٽسالي]] * [[ديبل]] * [[سنڌ ۾ جبلن تي قديم نقش نگاري]] * [[سنڌو لکت]] * [[سنڌي ادب]] * [[سنڌباد ناکئا]] * [[مهاجر صوبو]] * [[ميرپور خاص جو برهما]] * [[سنڌي لباس]] * [[سنڌ جا ضلعا]]{{div col end}} {{portal bar|جاگرافي|ايشيا|ڏکڻ ايشيا|پاڪستان|سنڌ|ڪراچي}} == ويب لنڪون== * [https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/ انڊيا جو امپيريل گزيٽيئر سڀئي جلد ريسرچ لاء ھتان پڙھي سگھجن ٿا == خارجي ڳنڍڻا == {{Sister project links|voy=Sindh}} * [https://web.archive.org/web/20121119234920/http://www.transport.gos.pk/ سنڌ ٽرانسپورٽ کاتو] * [http://www.sindh.gov.pk حڪومت سنڌ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531075317/http://www.sindh.gov.pk/ |date=2013-05-31 }} * [http://dmoz.pk/Provinces/Sindh/ سنڌ بابت معلومات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405093443/http://dmoz.pk/Provinces/Sindh/ |date=2012-04-05 }} * [https://web.archive.org/web/20091126053250/http://www.lgdsindh.com.pk/districts1.htm سنڌ جي ضلعن جا نقشا] * {{dmoz|Regional/Asia/Pakistan/Provinces/Sindh}} * [http://www.worldstatesmen.org/Pakistan_states.html#Sind ورلڊ اسٽيٽمين – پاڪستان – صوبو : سنڌ] {{سنڌ جي تاريخ}} {{سنڌ}} {{پاڪستان جا صوبا}} {{باب السلام}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ]] [[زمرو:پاڪستان]] [[زمرو:پاڪستان جا صوبا]] [[زمرو:پاڪستان جي جاگرافي]] [[زمرو:ڏکڻ ايشيا جي جاگرافي]] [[زمرو:پاڪستان جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:1970ع ۾ ٺھيل ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:ايشيا ۾ ست ھزار ق.م جون قائمون]] [[زمرو:ست ھزار ق.م جون گھڻ آباديءَ واريون جڳھون]] mnlmjx4s5yoq88q17407efgfawifb6z 0 3212 382821 367078 2026-06-05T05:19:17Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:سنڌي ماڻھو]]، [[زمرو:سنڌي ودوان]] جو اضافو + ترتيب 382821 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = مخدوم محمد هاشم ٺٽوي<br>مخدوم محمد ہاشم ٹھٹوی |title =محدث - معلم |image =تخطيط اسم مخدوم محمد هاشم التتوي السندي.png |succession = پير ٺٽوي صوفي سلسلو |predecessor = |successor = |regent = |reign = |spouses = |issue = |full name = |house = |dynasty = |father =مخدوم عبداللطيف بن عبدالرحمان بن محمد قاسم بن خيرالدين الحارثي بٺوري<ref> ڪتاب: جنت السنڌ؛ ليکڪ: رحيمداد خان مولائي شيدائي ؛ ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref> |mother = |birth_name = |birth_date = 1693 |birth_place = بٺورو، ضلعو ٺٽو |death_date = 1761 (1174ھ - 1760ع <ref> ڪتاب: جنت السنڌ؛ ليکڪ: رحيمداد خان مولائي شيدائي ؛ ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref>) |successor2 =بيبي آمنت |successor3 =بيبي حسن بانو |successor4 = بيبي افروز جميل عقيلي <small>(Acting)</small> |death_place = |date of burial = |place of burial =مڪلي جو تاريخي قبرستان |religion =اسلام }} '''مخدوم محمد هاشم ٺٽوي''' سال 1004ھجری ۾ [[ميرپور بٺورو]] [[ٺٽو ضلعو|ضلع ٺٽو]] ۾ پيدا ٿيو. سندس نسب هن طرح آهي، مخدوم محمد هاشم ٺٽوي بن عبدالغفور بن عبدالرحمان بن عبداللطيف آهي. مخدوم محمد هاشم ٺٽوي [[سنڌ]] ۾ [[ڪلهوڙا شاهي گهراڻو|ڪلهوڙن]] جي دور جو ناميارو عالم، مبلغ، محدث ۽ معلم هو.<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=ٺٽوي%20مخدوم%20محمد%20هاشم|title=ٺٽوي مخدوم محمد هاشم : (Sindhianaسنڌيانا)|website=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-09-07}}</ref> هي بزرگ دنيا جي انهن عظيم علماء دين مان آهي جن کي پنهنجي توڙي پراون دل ۽ جان سان تسليم ڪيو آهي. تصنيف هجي يا رشد و هدايت جي [[تبليغ]] ۽ پرچار هر فن ۽ علم ۾ نهايت ڪماليت جي مٿاهين درجي تي پهتل آهي. علمي حلقا کيس سنڌ جو [[شاهه ولي الله]] تسليم ڪن ٿا. هي بزرگ [[سنڌ]] جي سڀني عالمن کان وڏو مصنف ٿي گذريو آهي. هر فن ۾ تبحر علمي حاصل هو. هن مختلف فنن ۾ ڪتاب لکيا. هن بزرگ شروعاتي تعليم پنهنجي والد وٽ حاصل ڪئي. ان کان پوءِ ٺٽي روانو ٿيو. ان وقت جا رائج ڪتاب [[شيخ محمد سعيدي ٺٽوي]] وٽ ۽ [[حديث]] جا ڪتاب [[مخدوم ضياءُ الدين سهروردي]] وٽ پڙهيا. "اهو عام مشهور آهي ته مخدوم صاحب حج تي ويو هو. نبي صلعم جي روضي جي زيارت ڪيائين ۽ قرب حاصل ڪيائين. هن ڪتاب مان معلوم ٿئي ٿو ته هو اتي ڳچ وقت رهيو، پڙهيو ۽ پڻ ڪتاب لکيائين. مخدوم صاحب [[مڪو|مڪه مڪرمه]] ۾ شيخ عبدالقادر بن مرحوم شيخ ابوبڪر عبدالقادر صديقي حنفي کان حديث جو علم حاصل ڪيو. ان پڙهائيءَ واري دؤر ۾ شيخ عبدالقادر استاد جي حيثيت ۾ پنهنجين روايتن جا جيڪي سلسلا بيان ڪيا تن مان چوند روايتون سَنَدن طور مخدوم محمد هاشم پنهنجي هن ڪتاب ”اتحاف الاڪابر“ ۾ قلمبند ڪيون. سندس لکڻ موجب شيخ عبدالقادو سَنَدن جا سلسلا ايترو ته تحقيق ۽ تفصيل سان پئي بيان ڪيا جو سڀ لکجن ها ته جيڪر هن ڪتاب جا ٽي جلد کن ٿي وڃن ها. هي جلد جيڪو مخدوم صاحب مرتب ڪيو، سو به سَنَدن جي سلسلي ۾ هڪ موسوعات ([[انسائيڪلوپيڊيا]]) آهي. اهڙو ٻيو ڪتاب هن پوئين ويجهي دؤر ۾ [[مولانا عبيدالله سنڌي]] جو مرتب ڪيل ”التمهيد لتعريف ائمتـﮧ التجديد“ آهي، جيڪو [[مولانا غلام مصطفيٰ قاسمي]] جي تصحيح ۽ حواشي سان [[سنڌي ادبي بورڊ]] طرفان شايع ٿي چڪو آهي. مخدوم صاحب هن ڪتاب ۾ پنهنجي استاد شيخ عبدالقادر جو نالو وڏي احترام سان وٺي ٿو، ۽ کيس ”شيخنا“ (اسان جو استاد) ڪري لکي ٿو.<ref>مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي سوانح حيات ۽ علميت بابت ڪي ويچار؛از.ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref> پاڻ [[ٺٽو|ٺٽي]] شهر مدرسو قائم ڪيائون. سندن ڪيترائي شاگرد تيار ٿيا. هن نامور عالم ۽ محقق سن 1174ھ سن 1760 ۾ وفات ڪئي ۽ [[مڪلي]] جي قبرستان ۾ سندس آرامگاهه آهي.<ref>{{Cite book|url=http://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16962&BookTitle=Ghulam%20Shabbir%20-%20Shahanshah%20Latif%20Bazurg%20Shairan%20Jo%20Tazkaro|title=غلام شبير - شهنشاهه لطيف ۽ بزرگ شاعرن جو تذڪرو|access-date=2020-09-07|archive-date=2020-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204015255/https://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16962&BookTitle=Ghulam%20Shabbir%20-%20Shahanshah%20Latif%20Bazurg%20Shairan%20Jo%20Tazkaro|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204015255/https://www.punjnud.com/PageList.aspx?BookID=16962&BookTitle=Ghulam%20Shabbir%20-%20Shahanshah%20Latif%20Bazurg%20Shairan%20Jo%20Tazkaro |date=2020-12-04 }}</ref> == ڪتاب == "[[ڪتاب]] ۾ سندس [[سوانح حيات]] بابت ٻيا به ڪي اشارا موجود آهن، پر خاص ڳالهه اها جو آخر ۾ ڄاڻايو اٿس ته: ”منهنجون تصنيفون [[عربي]]، [[فارسي]] ۽ [[سنڌي]] ۾ آهن ۽ اهي هن [[وقت]] تائين هڪ سؤ پندرهن کان وڌيڪ آهن. ان بعد ڪم از ڪم هڪ سؤ پنجن ڪتابن جا نالا ۽ مختصر طور انهن جا موضوع ڄاڻايا اٿس، جن ۾ ڏهه ڪتاب سنڌي ۾ منظوم آهن. اهي سڀ ڪتاب مخدوم محمد هاشم رحه ساڍن اٺاويهن سالن جي عمر ۾ سن 1136ھ (1724ع) جي [[جمادي الاول]] مهيني تائين تصنيف ڪيا. ٻيا وڌيڪ ڪتاب پنهنجي حياتيءَ جي باقي چاليهن سالن واري وڏي عرصي ۾ تصنيف ڪيائين"<ref>مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي سوانح حيات ۽ علميت بابت ڪي ويچار؛از.ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref> ''’[[اتحاف الاڪابر]]‘'' هن ڪتاب جو سڄو نالو ”ڪتاب اتحاف الاڪابر بمبرويات الشيخ عبدالقادر“ آهي. ڪتاب جا قلمي نسخا موجود آهن. راقم جيڪو نسخو ڏٺو سو ڪاتب عثمان بن يار محمد آچر جي ڏينهن، يارهين تاريخ محرم مهيني جي، سن 1206ھ ۾ لکي پورو ڪيو. هن ڪتاب ۾ مخدوم صاحب پاڻ پنهنجي ولادت جي [[تاريخ]] ”[[خميس]] رات ڏهين تاريخ [[ربيع الاول]] سن 1104ھ“ لکي آهي. سندس سوانح جي سلسلي ۾ اهو هڪ پڪو پختو اهڃاڻ آهي، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته ڀٽائي صاحب کان ٻه سال کن ننڍو هو.<ref>مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي سوانح حيات ۽ علميت بابت ڪي ويچار؛از.ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref> == تحقيق == . مخدوم صاحب جي سوانح تي پهريون ڀيرو سندس ڪتاب ”بَذلَ القوه في حوادث سِني الُنُبوّه“ جي مقدمي طور مرحوم مخدوم امير احمد صاحب چڱو تفصيلي بيان قلمبند ڪيو آهي. هيءُ ڪتاب سنڌي ادبي بورڊ طرفان گهڻو اڳ شايع ٿيو.<ref>مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي سوانح حيات ۽ علميت بابت ڪي ويچار؛از.ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref>خدوم محمد هاشم رحه جون ديني ۽ علمي خدمتون ايتريون ته اهم ۽ وسيع آهن، جو انهن تي مسلسل تحقيق جي ضرورت آهي. ديني علمن- تفسير، حديث، فقه وغيره تي کيس عبور حاصل هو ۽ انهن بابت ڪيترائي ڪتاب لکيائين. عربي ۽ فارسي کان سواءِ سندس سنڌي تصنيفن جو معيار علميت توڙي ٻولي ۽ لغت جي لحاظ سان ايترو ته بلند آهي، جو سنڌي ٻولي ۽ ادب جي تاريخ ۾ پڻ مخدوم صاحب جو مقام نهايت بلند آهي. فقهي مسئلن ۾ تحقيق کي مخدوم صاحب هڪ اعليٰ سائنسي منزل تي پهچايو. ان جو مثال سنڌ ۾ ’سج جي لڙڻ‘ جو مهيني سر مهيني صحيح وقت متعين ڪرڻ آهي، جنهن بابت ٻن سالن جي تجربي بعد مخدوم صاحب پنهنجي تصنيف ”رشف الظلال في فيء الزوال“ ۾ هڪ ڪُلي قاعدو مرتب ڪيو. هن تحقيق جي سائنسي ۽ رياضي رخ تي راقم پنهنجي هڪ انگريزي مقالي ۾ روشني وڌي آهي، جيڪو بين الاقوامي اسلامي سائنسي ڪانفرنس (1980ع) ۾ پيش ڪيو ويو.<ref>مخدوم محمد هاشم ٺٽوي جي سوانح حيات ۽ علميت بابت ڪي ويچار؛از.ڊاڪٽر نبي بخش خان بلوچ؛ رسالو:مهراڻ؛ ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ؛آڪٽوبر نومبر، ڊسمبر 1985ع</ref> ==جنت السنڌ جو بيان== ناميارو مورخ [[رحيمداد خان مولائي شيدائي]] پنھنجي ڪتاب [[جنت السنڌ]] ۾ لکي ٿو ته:مخدوم صاحب جو والد عبداللطيف بن عبدالرحمان بن محمد قاسم بن خيرالدين الحارثي بٺوري شهر ۾ رهندو هو. ٺٽي ۾ پهچڻ کان پوءِ مخدوم محمد هاشم جي علمي شهرت ۽ فضيلت جو آواز ديسان ديس پهچڻ لڳو. ميان غلام شاه سندس معتقدن ۾ شامل هو. مخدوم صاحب همت سان بدعات ۽ بد رسمن جو خاتمو ڪيو. ميان غلام شاه کيس قاضي القضات جو عهدو ڏنو. سنه 1135ع ۾ مخدوم صاحب حج بيت الله جي ارادي سان مڪي معظمه ۽ مديني منوره ڏانهن ويو، جت مختلف علمائن، جيئن ته شيخ عبدالقادر صديقي مالڪي، شيخ عبدين علي المصري، شيخ ابوطاهر مدني، وغيره کان حديث ۽ ٻين علمن جون سندون ۽ اجازتون وٺي، واپسيءَ وقت سورت بندر تي سيد محمد سعدالله سورتيءَ کان بيعت وٺي، خلافت جو خرقو ڍڪيائين. سنه 1137ھ ۾ ٺٽي اچي وارد ٿيو. مخدوم صاحب اٽڪل ڏيڍ سؤ ڪتاب عربي، فارسي ۽ سنڌيءَ ۾ تاليف ڪري، سنڌ وارن تي هڪ ناقابل فراموش احسان فرمايو. انهن ڪتابن مان ڪن جا نالا هيٺ ڏجن ٿا: 1_ تفسير عم و تبارڪ (سنڌي)، 2_ تفسير سوره تبارڪ، 3_ مظهر الانوار في الصيام، 4_ حيات القادري بلطراف البخاري، 5_ فرائض اسلام فتح الڪلام، 6_ حيات القلوب، 7_ وصيت نامه 8_ الطريقه الاحمدية، 9_ تمام الغاية، 10_ السيف الجلي عن ساب النبي، وغيره وغيره. مخدوم صاحب جو مقبرو مڪليءَ تي آهي<ref> ڪتاب: جنت السنڌ؛ ليکڪ: رحيمداد خان مولائي شيدائي ؛ ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref> . == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي شاعر]] [[زمرو:سنڌي ماڻھو]] [[زمرو:سنڌي ودوان]] [[زمرو:شخصيتون]] [[زمرو:علم حديث]] aksm9a7pcbcfikfejgcslfz2gw000su 0 4725 382756 310679 2026-06-04T22:02:34Z Intisar Ali 8681 382756 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- ! ڪل ! 2,329,764 ! 100٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1=مرد |value1=1240860 |color1=SteelBlue |label2=عورتون |value2=1088520 |color2=Tomato |label3=خواجه سرا |value3=384 |color3=Silver }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1=0–14 سال |value1=740280 |color1=SteelBlue |label2=15–64 سال |value2=1484056 |color2=Tomato |label3=65 سال ۽ وڌيڪ |value3=105428 |color3=Orange }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=2329764 |color1=Orange }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] idinubbd9hw1bavq8r2rdyxv7abi4y3 382757 382756 2026-06-04T22:12:58Z Intisar Ali 8681 /* مجموعي آبادياتي انگ اکر */ 382757 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- ! ڪل ! 2,329,764 ! 100٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1=مرد |value1=1240860 |color1=SteelBlue |label2=عورتون |value2=1088520 |color2=Tomato |label3=خواجه سرا |value3=384 |color3=Silver }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1=0–14 سال |value1=740280 |color1=SteelBlue |label2=15–64 سال |value2=1484056 |color2=Tomato |label3=65 سال ۽ وڌيڪ |value3=105428 |color3=Orange }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=2329764 |color1=Orange }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] scekv50kgpg8pk3cekpsjxa0pqwz84b 382758 382757 2026-06-04T22:13:48Z Intisar Ali 8681 382758 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1=0–14 سال |value1=740280 |color1=SteelBlue |label2=15–64 سال |value2=1484056 |color2=Tomato |label3=65 سال ۽ وڌيڪ |value3=105428 |color3=Orange }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=2329764 |color1=Orange }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] gdtayh9do4z9fj7686uzry65q2rpe56 382759 382758 2026-06-04T22:14:11Z Intisar Ali 8681 382759 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=2329764 |color1=Orange }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] q0ut7biqpz8mz0w64hxqchfot3gdchf 382760 382759 2026-06-04T22:14:36Z Intisar Ali 8681 382760 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1=شهري |value1=2329764 |color1=Orange }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] n5evj21zj2sncgnr2u0p1fx82fn3jpe 382761 382760 2026-06-04T22:14:56Z Intisar Ali 8681 382761 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === شرح خواندگي (10 سال ۽ وڌيڪ عمر) === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | شرح خواندگي (10+ سال عمر) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |} {{Pie chart |thumb=right |caption=شرح خواندگي (10+ سال عمر) |label1=پڙهيل |value1=1447743 |color1=SteelBlue |label2=اڻپڙهيل |value2=394974 |color2=Tomato }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] 0w3sg3ilpnftmipo2uecrqzv794rty7 382762 382761 2026-06-04T22:15:23Z Intisar Ali 8681 382762 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ |- | اردو | 808,465 |- | سنڌي | 363,930 |- | بلوچي | 269,872 |- | پشتو | 219,474 |- | پنجابي | 190,438 |- | هندڪو | 86,498 |- | سرائيڪي | 61,543 |- | براهوئي | 8,434 |- | ميواتي | 1,501 |- | ڪوهستاني | 551 |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 |} {{Pie chart |thumb=right |caption=وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1=اردو |value1=808465 |color1=SteelBlue |label2=سنڌي |value2=363930 |color2=Orange |label3=بلوچي |value3=269872 |color3=Purple |label4=پشتو |value4=219474 |color4=Green |label5=پنجابي |value5=190438 |color5=Red |label6=سرائيڪي |value6=61543 |color6=Teal }} <ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District – Population Statistics, Charts, Map and Location |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> {{Historical populations|1961|...|1972|...|1981|...|1998|1,468,579|2017|1,769,230|2023|2,329,764|align=center|percentages=pagr|footnote=Sources:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref>}} 2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي ۾ 425,093 گهر ۽ 2,329,764 آبادي هئي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> ضلعي ۾ مردن ۽ عورتن جو تناسب 100 عورتن جي ڀيٽ ۾ 114.00 مرد آهي، جڏهن ته شرح خواندگي 78.57٪ آهي: مردن ۾ 80.76٪ ۽ عورتن ۾ 76.05٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> 487,047 ماڻهو، يعني سروي ٿيل آبادي جو 20.91٪، 10 سالن کان گهٽ عمر وارا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] |publisher=}}</ref> ضلعي جي سموري آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي.<ref name="2023table1"></ref> {{Pie chart |caption = ڪراچي ضلعي جون ٻوليون (2023ع)<ref name="2023table11"></ref> |label1 = [[اردو]] |value1 = 34.7 |color1 = Green |label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value2 = 15.62 |color2 = gold |label3 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] |value3 = 11.58 |color3 = darkblue |label4 = [[پشتو]] |value4 = 9.42 |color4 = royalblue |label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value5 = 8.17 |color5 = saddlebrown |label6 = [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] |value6 = 3.71 |color6 = wheat |label7 = [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]] |value7 = 2.64 |color7 = goldenrod |label8 = ٻيون |value8 = 14.16 |color8 = grey |thumb=left }} 2023ع جي آدمشماري وقت 808,465 ماڻهن جي مادري ٻولي [[اردو]]، 363,930 ماڻهن جي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]]، 269,872 ماڻهن جي [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، 219,474 ماڻهن جي [[پشتو]]، 190,438 ماڻهن جي [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 86,498 ماڻهن جي [[هندڪو]]، 61,543 ماڻهن جي [[سرائيڪي ٻولي|سرائيڪي]]، 5,370 ماڻهن جي [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 8,434 ماڻهن جي براهوئي، 498 ماڻهن جي شينا، 1,169 ماڻهن جي بلتي، 1,501 ماڻهن جي ميواتي، 56 ماڻهن جي ڪلاشا، 551 ماڻهن جي ڪوهستاني ۽ 311,965 ماڻهن جي ٻيون ٻوليون هيون. آبادي جو وڏو حصو اهڙيون ٻوليون ڳالهائي ٿو، جيڪي آدمشماري ۾ "ٻيون" طور درج ڪيون ويون آهن، جيئن [[گجراتي ٻولي|گجراتي]].<ref name="2023table11">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 11 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> اڪثريتي مذهب [[اسلام]] آهي، جنهن سان آبادي جو 93.85٪ تعلق رکي ٿو. [[هندو ڌرم]]، جنهن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن، 4.24٪ آبادي جو مذهب آهي، جڏهن ته [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] آبادي جي 1.65٪ جو مذهب آهي.<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> {{bar box |title=ڪراچي ضلعي ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[سنڌ صوبي ۾ هندو ڌرم|هندو ڌرم]]|darkorange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|black|0.26}} }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] oeqp0krdsdr9bcq36y2zag87bh56bb7 382763 382762 2026-06-04T22:15:48Z Intisar Ali 8681 382763 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] سال 2000ع ۾ ھن ضلعي کي ڪراچي جي ٻين ضلعن سميت ختم ڪري سٽي گورنمينٽ جي ٽائونن ۾ تبديل ڪيو ويو ھو ۽ ان وقت ھن ضلعي کي اٺن ٽائون ۾ ورھايو ويو هو جن ۾ لياري ٽائون، صدر ٽائون، سول لائينز ٽائون ۽ جمشيد ٽائون، ھاربر ٽائون، ماڙي پور ٽائون، گارڊن ٽائون ۽ آرام باغ ٽائون شامل ھيا. 11 جنوري 2011ع تي سنڌ حڪومت ھن ضلعي کي ٻيھر بحال ڪيو.<ref>[http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi’s district status restored, notification issued] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216042427/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ |date=2013-12-16 }}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 7 August 2012</ref> ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] 3d20etsrlr90wfoqdia22rl9bfgh0u0 382764 382763 2026-06-04T22:16:48Z Intisar Ali 8681 382764 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == ڪراچي ضلعو پاڪستان جي معاشي سرگرمين جو اهم مرڪز آهي. هتي ڪيترين ئي ڪارپوريشنن، ڪمپنين ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر هائوس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا پڻ هتي واقع آهن. 2000ع ۾ ضلعي کي ختم ڪري ٻن ٽائونن، [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] ۾ ورهايو ويو. 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي بحال ڪيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو، جڏهن⁠تہ ان ضلعي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] ٺاهيو ويو. هن وقت ڪراچي ضلعو صدر، ڪلفٽن ۽ ڊفينس وارن علائقن تي مشتمل آهي ۽ شهر جو سڀ کان وڌيڪ خوشحال ضلعو سمجهيو وڃي ٿو. 2022ع ۾ ضلعي کي ٻن ٽائونن [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]] ۾ ورهايو ويو.<ref name=Dawn>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ssu5gl9ywy6qx966n8kzv74d9w24nzz 382765 382764 2026-06-04T22:19:48Z Intisar Ali 8681 /* تاريخ */ 382765 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع موجب سنڌ حڪومت اڳوڻين ست ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) کي ختم ڪري 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ جي پنهنجي ميونسپل انتظاميا آهي. ڪراچي ضلعي ۾ ٻه ٽائون شامل آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref> * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ndc5ep3308v3b9ta7zs55pd9vwf06qg 382766 382765 2026-06-04T22:25:41Z Intisar Ali 8681 382766 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ڪراچي ضلعي جا انتظامي ٽائون == هيٺ ڪراچي ضلعي جي ٻن انتظامي ٽائونن جي فهرست ڏنل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsKarachi.pdf|title=Division of UCs in Karachi - Notification|website=lgdsindh.gov.pk|publisher=Local Government & Housing Town Planning Department - [[حڪومت سنڌ]]|date=27 April 2023|access-date=29 December 2023}}</ref> === [[صدر ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[گھانچي پاڙو]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 حسن لشڪري ڳوٺ |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[ملت نگر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 [[گزدر آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[نانڪ واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 [[ميٺادر|اولڊ ٽائون]] [[کارادر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 [[سٽي ريلوي ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[صدر]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 [[هجرت ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[فرير هال|فرير]] ٽائون |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بوٽ بيسن]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] - [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- |} === [[لياري ٽائون]] === {| class="sortable wikitable" align="left" style="font-size:90%" ! style="background:#ffdead;" | '''يونين ڪائونسل''' |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 1 [[آگره تاج ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 2 [[بهار ڪالوني]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 3 گلشن ڪالوني |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 4 [[سنگو لين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 5 نوا لين |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 6 [[ڪلاڪوٽ، پاڪستان|ڪلاڪوٽ]] - ريڪسر لينز |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 7 غلام محمد لين - [[رنگي واڙا]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 8 ڪلري - [[شاهه بيگ لائين]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 9 [[درياباد]] - هنگورا آباد |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 10 کڏا ميمڻ سوسائٽي |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 11 [[نيا آباد]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 12 [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] |- | style="border-bottom:1px solid grey;" | يو.سي. 13 جناح آباد - غلام شاهه لين |} {{clear}} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] dy6pdz1j43ewsb386nignmc8akkti8i 382767 382766 2026-06-04T22:26:59Z Intisar Ali 8681 /* ميونسپل ٽائون ڪميٽيون */ 382767 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ==تاريخ== ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] en1511jpfazuk8aao56vbs0j869092n 382768 382767 2026-06-04T22:27:24Z Intisar Ali 8681 382768 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] ==تفصيل== | image_skyline = Karachi Municipal Corporation building and clock tower.jpg | imagesize = 300px | image_alt = | image_caption =ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن جي پراڻي آفيس | image_map = Adnan Asim's Karachi City. 3 Talwar ( Swords ) Clifton, Karachi.jpg | map_caption = تين تلوار چوڪ # [[صدر ٽائون]] # [[لياري ٽائون]] # [[صدر ٽائون|آرام باغ ٽائون]] # [[صدر ٽائون|گارڊن ٽائون]] # [[صدر ٽائون|سول لائينز ٽائون]] [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن ۾ ڪراچي ڏکڻ ضلعو نارنگي رنگ ۾ ڏيکاريل ۽ طوطائي رنگ م A ۽ B ھرھڪ ڪراچي ڪينٽونمينٽ ۽ ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ ڏيکاريل]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] qkgarm3su37lqulaho9552yz6dbs8px 382769 382768 2026-06-04T22:29:20Z Intisar Ali 8681 382769 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:سنڌ_جا_ضلعا]] [[زمرو:پاڪستان_جا_ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] 0njhv25arx7q0j0t9yhqkwda18y6mz5 382770 382769 2026-06-04T22:30:17Z Intisar Ali 8681 382770 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] loca2oxarncc5fmwsoo9865p4knpbcs 382771 382770 2026-06-04T22:34:20Z Intisar Ali 8681 /* ٽائونن جو تقابلي جائزو */ 382771 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"/> | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} ===تفصيل=== [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن جو نقشو، جنهن ۾ [[ڪراچي ضلعو]] نارنگي رنگ سان ڏيکاريل آهي، جڏهن⁠تہ سائي رنگ ۾ [[ڪراچي ڪينٽونمينٽ]] ۽ [[ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ]] ڏيکاريل آهن.]] ڪراچي ضلعو انتظامي طور ٻن ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن تي مشتمل آهي: * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] تاريخي طور ضلعي جي حدن اندر [[آرام باغ]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[سول لائينز]]، [[صدر]] ۽ [[لياري]] جهڙيون سب ڊويزنون شامل رهيون آهن. موجوده انتظامي نظام ۾ آرام باغ، گارڊن ۽ سول لائينز جا علائقا [[صدر ٽائون]] ۾ شامل آهن، جڏهن⁠تہ لياري وارو علائقو [[لياري ٽائون]] جو حصو آهي. === تاريخي سب ڊويزنون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | ڪراچي ضلعي جون تاريخي انتظامي سب ڊويزنون |- ! style="background:#9FC5E8;" | سب ڊويزن ! style="background:#9FC5E8;" | موجوده حيثيت |- | [[آرام باغ]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[سول لائينز]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[صدر]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[لياري]] | [[لياري ٽائون]] جو حصو |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] 0e9cn4c46fpoky9hl3yn2er1adpbxof 382772 382771 2026-06-04T22:35:20Z Intisar Ali 8681 /* */ 382772 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} ===تفصيل=== [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن جو نقشو، جنهن ۾ [[ڪراچي ضلعو]] نارنگي رنگ سان ڏيکاريل آهي، جڏهن⁠تہ سائي رنگ ۾ [[ڪراچي ڪينٽونمينٽ]] ۽ [[ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ]] ڏيکاريل آهن.]] ڪراچي ضلعو انتظامي طور ٻن ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن تي مشتمل آهي: * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] تاريخي طور ضلعي جي حدن اندر [[آرام باغ]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[سول لائينز]]، [[صدر]] ۽ [[لياري]] جهڙيون سب ڊويزنون شامل رهيون آهن. موجوده انتظامي نظام ۾ آرام باغ، گارڊن ۽ سول لائينز جا علائقا [[صدر ٽائون]] ۾ شامل آهن، جڏهن⁠تہ لياري وارو علائقو [[لياري ٽائون]] جو حصو آهي. === تاريخي سب ڊويزنون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | ڪراچي ضلعي جون تاريخي انتظامي سب ڊويزنون |- ! style="background:#9FC5E8;" | سب ڊويزن ! style="background:#9FC5E8;" | موجوده حيثيت |- | [[آرام باغ]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[سول لائينز]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[صدر]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[لياري]] | [[لياري ٽائون]] جو حصو |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] aoo6wlnlh4l1wehoh02at9k6uyn87jk 382813 382772 2026-06-05T01:08:42Z Intisar Ali 8681 /* ڪراچي ڊويزن ۾ مقام */ 382813 wikitext text/x-wiki {{redirect|ڪراچي ضلعو||ڪراچي ضلعو (سنڌ)}} {{Infobox settlement | name = ڪراچي ضلعو | native_name = {{hlist| ڪراچي ضلعو |{{nq|ضلع ڪراچي}}}} | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = PK Karachi asv2020-02 img74 KMC Building.jpg |photo1b = PK Karachi asv2020-02 img21 Chundrigar Road.jpg |photo2a = National Museum of Pakistan, Karachi.jpg |photo2b = Complete View with Main Entrance - Frere Hall.jpg |photo3a = The Lawns and Flowers at Mazar e Quaid.jpg }} | image_alt = | image_caption = مٿئين کاٻي کان گھڙيال جي رخ ۾: پراڻي [[ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن]] جي عمارت، [[آءِ آءِ چندريگر روڊ]]، [[فرير هال]]، [[مزار قائد]] جو منظر، [[پاڪستان جو قومي عجائب گهر]] | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = File:Pakistan - Sindh - Karachi South.svg | map_alt = | map_caption = ڪراچي ضلعي جو نقشو | pushpin_map = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|Pakistan}} | subdivision_type1 = صوبو | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = ڊويزن | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن|ڪراچي]] | parts = 5<ref>{{cite news|url=https://www.brecorder.com/news/40145756|title=Karachi to have 26 towns, 233 union bodies under Sindh LG Act|date=9 January 2022|access-date=22 January 2023|work=Business Recorder (newspaper)}}</ref> | p1 = آرام باغ سب ڊويزن | p2 = سول لائين سب ڊويزن | p3 = گارڊن سب ڊويزن | p4 = [[لياري سب ڊويزن]] | p5 = [[صدر سب ڊويزن]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = قيام | established_date = {{Start date and age|1972}} | founder = | seat_type = صدر مقام<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=ADMINISTRATIVE DISTRICTS |publisher=Commissioner, Karachi Division |access-date=9 June 2021 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114091008/https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |url-status=dead }}</ref> | seat = ڊي سي سائوٿ | government_footnotes = | government_type = | governing_body = | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)|ڊپٽي ڪمشنر]] | leader_name = الطاف حسين ساريو<ref>{{cite news|url=https://www.nation.com.pk/08-Dec-2023/usman-club-clinch-dc-south-basketball-championship-trophy|date=8 December 2023|access-date=31 December 2023|title=Usman Club clinch DC South Basketball Championship trophy|work=The Nation (newspaper)}}</ref> | leader_title1 = تڪون | leader_name1 = [[اين اي-239 ڪراچي ڏکڻ-1]]<br />[[اين اي-240 ڪراچي ڏکڻ-2]]<br />[[اين اي-241 ڪراچي ڏکڻ-3]] | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 122 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 14 | elevation_ft = | population_footnotes = | population_as_of = [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] | population_total = 2,329,764 | population_density_km2 = 19096.4 | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] | demographics_type1 = شرح خواندگي | demographics1_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_title1 = شرح خواندگي | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = [[ڏينهن جي روشنيءَ موجب وقت]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|74400]] | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|علائقائي ڪوڊ]] | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|021]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | website = {{URL|https://dcsouthkarachi.gos.pk/}} | footnotes = | demographics1_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />78.57% | '''مرد:'''<br />80.76% | '''عورتون:'''<br />76.05% }} | established_date1 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title1 = ٻيهر بحال | blank2_info = 42301-XXXXXXX-X | blank2_name = [[سي اين آءِ سي]] ضلعي ڪوڊ }} '''ڪراچي ضلعو''' (اڳوڻو '''[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]''') ({{langx|ur|{{Nastaliq|ضلع کراچی}}}}) [[ڪراچي ڊويزن]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جو هڪ انتظامي ضلعو آهي، جيڪو 1972ع ۾ قائم ڪيو ويو. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب ضلعي جي آبادي 2,329,764 (23.3 لک) هئي. 2023ع ۾ [[حڪومت سنڌ]]، ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو نالو تبديل ڪري صرف '''ڪراچي ضلعو''' رکيو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڊويزنل انتظاميا جا سمورا اهم ادارا هتي واقع آهن.<ref>{{Cite web |date=2024-03-29 |title=Four Karachi districts to be renamed |url=https://mmnews.tv/four-karachi-districts-to-be-renamed/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref> == تاريخ == [[ڪراچي ضلعو]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) [[ڪراچي ڊويزن]] جو تاريخي، انتظامي، عدالتي ۽ معاشي مرڪز رهيو آهي. ضلعي اندر [[سنڌ اسيمبلي]]، [[سنڌ هاءِ ڪورٽ]]، گورنر هائوس، وزيراعليٰ هائوس، چيف سيڪريٽري هائوس، ڪمشنر آفيس، مختلف ملڪن جا سفارتخانا ۽ قونصل خانا، گڏوگڏ پاڪستان جي ڪيترين ئي وڏين ڪارپوريشنن، مالي ادارن ۽ بئنڪن جا هيڊ آفيس واقع آهن. ان سبب هي ضلعو نه رڳو ڪراچي پر سڄي پاڪستان جي اهم ترين انتظامي ۽ تجارتي علائقن مان شمار ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web |url=https://commissionerkarachi.gos.pk/districts.html |title=Administrative Districts |publisher=Commissioner Karachi Division}}</ref> موجوده ضلعو 1972ع ۾ ڪراچي ڊويزن جي انتظامي تنظيم نو جي دوران قائم ڪيو ويو. بعد ۾ [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس، 2001ع]] تحت ڪراچي جي روايتي ضلعي نظام کي ختم ڪري [[سٽي ڊسٽرڪٽ گورنمينٽ ڪراچي]] قائم ڪئي وئي، جنهن جي نتيجي ۾ ڪراچي جا ضلعا ٽائونن ۾ تبديل ڪيا ويا. ان دور ۾ موجوده ڪراچي ڏکڻ ضلعي جو علائقو [[لياري ٽائون]]، [[صدر ٽائون]]، [[سول لائينز ٽائون]]، [[جمشيد ٽائون]]، [[هاربر ٽائون]]، [[ماڙي پور ٽائون]]، [[گارڊن ٽائون]] ۽ [[آرام باغ ٽائون]] سميت مختلف انتظامي ٽائونن ۾ ورهايو ويو هو. 0 11 جولاءِ 2011ع تي سنڌ حڪومت ڪمشنري نظام جي بحالي سان گڏ ڪراچي ڊويزن جي تاريخي ضلعن کي به ٻيهر بحال ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] پنهنجي اڳوڻي حيثيت ۾ بحال ٿيو.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20131216033631/http://www.thenewstribe.com/2011/07/11/karachi%E2%80%99s-district-status-restored-notification-issued/ Karachi's district status restored, notification issued]}}, Published in The News Tribe on 11 July 2011, Retrieved on 22 August 2012</ref> ان بحالي بابت سنڌ حڪومت پاران باضابطه نوٽيفڪيشن پڻ جاري ڪيو ويو ۽ ڪراچي جي پنجن تاريخي ضلعن کي ٻيهر فعال ڪيو ويو. 1 نومبر 2013ع ۾ [[جمشيد ٽائون]] کي نئين سر منظم ڪيل [[ڪراچي اوڀر ضلعو]] ۾ شامل ڪيو ويو. بعد ۾ ڪراچي جي اوڀرئين حصي مان [[ڪورنگي ضلعو]] قائم ڪيو ويو، جنهن سان ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڌيڪ تبديليون آيون. ان کان پوءِ ڪراچي ڏکڻ ضلعو بنيادي طور [[صدر ٽائون]]، [[لياري ٽائون]]، [[ڪلفٽن (ڪراچي)|ڪلفٽن]]، [[ڊفينس هائوسنگ اٿارٽي (ڪراچي)|ڊفينس]]، [[گارڊن]] ۽ شهر جي تاريخي مرڪزي علائقن تي مشتمل رهيو. 2 [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] جي نفاذ کان پوءِ 2022ع ۾ ڪراچي جي مقامي حڪومت جي ڍانچي کي ٻيهر ترتيب ڏنو ويو ۽ ڪراچي ڏکڻ ضلعي کي ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، ۾ منظم ڪيو ويو.<ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> ان نئين نظام تحت ضلعي اندر يونين ڪائونسلن ۽ ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن جي جوڙجڪ پڻ تبديل ڪئي وئي. 3 2023ع ۾ حڪومت سنڌ ڪراچي جي چئن ضلعن جا نالا تبديل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جنهن تحت [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جو سرڪاري نالو تبديل ڪري '''ڪراچي ضلعو''' رکيو ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪراچي ڊويزن جا اهم انتظامي ادارا، ڪمشنريٽ، صوبائي حڪومت جا مرڪزي دفتر ۽ تاريخي شهري مرڪز هن ئي ضلعي ۾ واقع آهن. 4 اڄڪلهه ڪراچي ضلعو شهر جي تاريخي مرڪز، بندرگاهي سان لاڳاپيل علائقن، مالي مرڪزن، نوآبادياتي دور جي عمارتن، عدالتي ادارن، سرڪاري هيڊڪوارٽرن ۽ اعليٰ رهائشي علائقن تي مشتمل آهي، جنهن ڪري اهو ڪراچي جو سياسي، اقتصادي، انتظامي ۽ ثقافتي دل تصور ڪيو ويندو آهي. == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي، جيڪا 2017ع جي 1,791,751 آبادي جي ڀيٽ ۾ نمايان واڌ ڏيکاري ٿي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي، جيڪا ان کي سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ گهاٽي آبادي وارن ضلعن مان هڪ بڻائي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. آباديءَ ۾ مردن جو حصو 53.3٪ ۽ عورتن جو 46.7٪ هو، جڏهن ته 63.7٪ آبادي ڪم ڪندڙ عمر (15–64 سال) واري گروهه سان تعلق رکي ٿي. ضلعو سنڌ جي سڀ کان وڌيڪ پڙهيل لکيل علائقن مان شمار ٿئي ٿو، جتي 10 سال يا ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> == آبادي == {{Main|ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ ضلعي]] جي ڪل آبادي 2,329,764 هئي. ضلعو 122 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي مشتمل آهي، جنهن ڪري آبادي جي گهاٽائي 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر بيهي ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين ضلعي جي سالياني آبادي واڌ 4.7٪ رهي. ڪراچي ڏکڻ مڪمل طور شهري ضلعو آهي، جتي 100٪ آبادي شهري علائقن ۾ رهي ٿي. 2023ع ۾ مرد آبادي 1,240,860، عورت آبادي 1,088,520 ۽ خواجه سرا آبادي 384 هئي. 10 سال ۽ وڌيڪ عمر واري آباديءَ ۾ شرح خواندگي 78.6٪ هئي. لساني لحاظ کان اردو سڀ کان وڏي مادري ٻولي آهي، جنهن کان پوءِ سنڌي، بلوچي، پشتو ۽ پنجابي ڳالهائيندڙ آبادي اچي ٿي.<ref name="citypopulation-karachi-south">{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/808__karachi_south/ |title=Karachi South District Population Statistics |website=City Population |access-date=5 June 2026}}</ref> === مجموعي آبادياتي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ڏکڻ ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 2,329,764 |- | ايراضي | 122 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 19,096 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 4.7٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 1,240,860 | 53.3٪ |- | عورتون | 1,088,520 | 46.7٪ |- | خواجه سرا | 384 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ڪراچي ڏکڻ ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 53.3 |color1 = #1E88E5 |label2 = عورتون |value2 = 46.7 |color2 = #E53935 |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #9E9E9E }} === عمري گروهن موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 740,280 | 31.8٪ |- | 15–64 سال | 1,484,056 | 63.7٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 105,428 | 4.5٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 31.8 |color1 = #1E88E5 |label2 = 15–64 سال |value2 = 63.7 |color2 = #E53935 |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 4.5 |color3 = #FB8C00 }} === تفصيلي عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 487,047 |- | 10–19 سال | 485,347 |- | 20–29 سال | 386,498 |- | 30–39 سال | 340,251 |- | 40–49 سال | 279,093 |- | 50–59 سال | 184,832 |- | 60–69 سال | 107,880 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 58,816 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | شهري | 2,329,764 | 100٪ |- | ٻهراڙي | 0 | 0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري آبادي (2023ع) |label1 = شهري |value1 = 100 |color1 = #FB8C00 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 1,447,743 | 78.6٪ |- | اڻپڙهيل | 394,974 | 21.4٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 1,842,717 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 78.6 |color1 = #1E88E5 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 21.4 |color2 = #E53935 }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | اردو | 808,465 | 34.7٪ |- | سنڌي | 363,930 | 15.6٪ |- | بلوچي | 269,872 | 11.6٪ |- | پشتو | 219,474 | 9.4٪ |- | پنجابي | 190,438 | 8.2٪ |- | هندڪو | 86,498 | 3.7٪ |- | سرائيڪي | 61,543 | 2.6٪ |- | براهوئي | 8,434 | 0.4٪ |- | ميواتي | 1,501 | 0.1٪ |- | ڪوهستاني | 551 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 319,058 | 13.7٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 2,329,764 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = اردو |value1 = 34.7 |color1 = #1E88E5 |label2 = سنڌي |value2 = 15.6 |color2 = #FB8C00 |label3 = بلوچي |value3 = 11.6 |color3 = #8E24AA |label4 = پشتو |value4 = 9.4 |color4 = #43A047 |label5 = پنجابي |value5 = 8.2 |color5 = #E53935 |label6 = هندڪو |value6 = 3.7 |color6 = #FDD835 |label7 = سرائيڪي |value7 = 2.6 |color7 = #00ACC1 |label8 = ٻيون ٻوليون |value8 = 14.2 |color8 = #757575 }} === مذهب === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مذهب موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! مذهب ! سيڪڙو |- | [[اسلام]] | 93.85٪ |- | [[هندو ڌرم]] | 4.24٪ |- | [[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]] | 1.65٪ |- | ٻيا يا ظاهر نه ڪيل | 0.26٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 100٪ |} {{bar box |title = ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ مذهب (2023ع) |titlebar = #0B5394 |left1 = مذهب |right1 = سيڪڙو |float = right |bars = {{bar percent|[[اسلام]]|green|93.85}} {{bar percent|[[هندو ڌرم]]|orange|4.24}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|blue|1.65}} {{bar percent|ٻيا يا ظاهر نه ڪيل|grey|0.26}} }} {{Historical populations |1961|... |1972|... |1981|... |1998|1,468,579 |2017|1,769,230 |2023|2,329,764 |align=center |percentages=pagr |footnote=ذريعا: <ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref><ref name="citypopulation-karachi-south" /> }} == ميونسپل ٽائون ڪميٽيون == [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت [[حڪومت سنڌ]] ڪراچي جي مقامي حڪومت واري نظام کي نئين سر منظم ڪندي اڳوڻين ضلعي ميونسپل ڪارپوريشنن (DMCs) جي جاءِ تي 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون (TMCs) قائم ڪيون. ان نئين انتظامي ڍانچي موجب [[ڪراچي ضلعو]] ٻن ٽائونن، [[صدر ٽائون]] ۽ [[لياري ٽائون]]، تي مشتمل آهي، جيڪي ضلعي جي مقامي حڪومت، شهري خدمتن، صفائي، پارڪن، روڊن، اسٽريٽ لائيٽن ۽ ٻين ميونسپل معاملن جي انتظام جا ذميوار آهن.<ref name=":0">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name="Dawn">{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1668180|title=Division of Karachi into 26 towns, 233 UCs notified (by the government)|author=Tahir Siddiqui|date=8 January 2022|newspaper=Dawn (newspaper)|language=en-US|access-date=17 January 2022}}</ref> صدر ٽائون ڪراچي جي تاريخي، نوآبادياتي ۽ انتظامي مرڪز تي مشتمل آهي، جتي [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] ۽ ٻين تاريخي پاڙن جا علائقا واقع آهن. ٻئي طرف [[لياري ٽائون]] ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي، جيڪو پنهنجي ثقافتي ورثي، راندين، خاص طور تي فٽبال، ۽ بلوچ توڙي شيدي برادرين جي تاريخي موجودگي سبب شهرت رکي ٿو. 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي کان پوءِ اهي ٻئي ٽائون ڪراچي ضلعي جي بنيادي انتظامي وحدتن طور ڪم ڪري رهيا آهن. 0 {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ڪراچي ضلعي جون ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنون ۽ يونين ڪائونسلون |- ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | ٽائون ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلن جو تعداد ! style="background:#6FA8DC; color:black;" | يونين ڪائونسلون / اهم پاڙا |- | style="background:#EAF4FF;" | [[صدر ٽائون]] | align="center" style="background:#EAF4FF;" | 13 | # [[گھانچي پاڙو]] # حسن لشڪري ڳوٺ # [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] # [[ملت نگر]] # [[گزدر آباد]] # [[نانڪ واڙا]] # [[ميٺادر]] # [[کارادر]] # [[سٽي ريلوي ڪالوني]] # [[صدر]] # [[هجرت ڪالوني]] # [[فرير هال|فرير ٽائون]] # [[بوٽ بيسن]] # [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] – [[ڪهڪشان، ڪراچي|ڪهڪشان]] |- | style="background:#FFF0E6;" | [[لياري ٽائون]] | align="center" style="background:#FFF0E6;" | 13 | # [[آگرا تاج ڪالوني]] # [[بهار ڪالوني]] # گلشن ڪالوني # [[سنگو لين]] # نوا لين # [[ڪلاڪوٽ]] # غلام محمد لين – [[راڳي واڙو]] # ڪلري – [[شاهه بيگ لائين]] # [[درياآباد]] – هنگورا آباد # کڏا ميمڻ سوسائٽي # [[نيا آباد]] # [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]] # جناح آباد – غلام شاهه لين |} === ٽائونن جو تقابلي جائزو === {| class="wikitable" |+ style="background:#1C4587; color:white;" | ڪراچي ضلعي جي ٽائونن جو مختصر تعارف |- ! style="background:#9FC5E8;" | ٽائون ! style="background:#9FC5E8;" | نمايان خصوصيت ! style="background:#9FC5E8;" | اهم علائقا |- | [[صدر ٽائون]] | ڪراچي جو تاريخي، تجارتي ۽ انتظامي مرڪز | [[صدر]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[فرير هال]]، [[ميٺادر]]، [[کارادر]] |- | [[لياري ٽائون]] | ڪراچي جي قديم ترين آبادين مان هڪ، ثقافتي ۽ راندين جو مرڪز | [[لياري]]، [[بغدادي، ڪراچي|بغدادي]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[درياآباد]] |} ===ڪراچي ڊويزن ۾ مقام=== [[فائل:Karachi_admin.PNG|300px|thumb|ڪراچي ڊويزن جو نقشو، جنهن ۾ [[ڪراچي ضلعو]] نارنگي رنگ سان ڏيکاريل آهي، جڏهن⁠تہ سائي رنگ ۾ [[ڪراچي ڪينٽونمينٽ]] ۽ [[ڪلفٽن ڪينٽونمينٽ]] ڏيکاريل آهن.]] ڪراچي ضلعو انتظامي طور ٻن ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن تي مشتمل آهي: * [[صدر ٽائون]] * [[لياري ٽائون]] تاريخي طور ضلعي جي حدن اندر [[آرام باغ]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[سول لائينز]]، [[صدر]] ۽ [[لياري]] جهڙيون سب ڊويزنون شامل رهيون آهن. موجوده انتظامي نظام ۾ آرام باغ، گارڊن ۽ سول لائينز جا علائقا [[صدر ٽائون]] ۾ شامل آهن، جڏهن⁠تہ لياري وارو علائقو [[لياري ٽائون]] جو حصو آهي. === تاريخي سب ڊويزنون === {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394;color:white;" | ڪراچي ضلعي جون تاريخي انتظامي سب ڊويزنون |- ! style="background:#9FC5E8;" | سب ڊويزن ! style="background:#9FC5E8;" | موجوده حيثيت |- | [[آرام باغ]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[سول لائينز]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[صدر]] | [[صدر ٽائون]] جو حصو |- | [[لياري]] | [[لياري ٽائون]] جو حصو |} == پڻ ڏسو == * [[دريا لال مندر]] == حوالا == {{Reflist}} {{Coord|24.8605|N|67.0261|E|type:city_region:PK|display=title}} {{سنڌ جا ضلعا}} {{Authority control}} [[زمرو:ڪراچي ڏکڻ ضلعو| ]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:ڪراچي جا ضلعا]] e5gvunqhi3ridlv4z2xskz6vvl09hhf 10 5379 382820 29939 2026-06-05T04:55:48Z Intisar Ali 8681 382820 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مھرباني ڪري زمرا ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا ھن صفحي جي بلڪل ھيٺان شامل ڪريو --> {{high-risk|4000}} هي سانچو {{tl|Citation/core}} جو هڪ "ذيلي معمول" (subroutine) آهي، جيڪو حوالي ۾ <code>chapter=</code> ۽ <code>title=</code> خانن لاءِ مشروط طور ڳنڍڻا (links) ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي. هن کي هيئن سڏيو ويندو آهي: : <kbd><nowiki>{{Citation/make link </nowiki></kbd> :: | <kbd>1</kbd> = ''<kbd>IncludedWorkURL=</kbd>، <kbd>URL=</kbd> يا <kbd>PMC=</kbd> پيرا ميٽرن جي قيمت'' :: | <kbd>2</kbd> = ''<kbd>IncludedWorkTitle=</kbd> يا <kbd>Title=</kbd> پيرا ميٽرن جي قيمت'' : <kbd><nowiki>}}</nowiki></kbd> هي هيٺين طريقيڪار موجب ڪم ڪندو آهي: # جيڪڏهن پهريون پيرا ميٽر خالي هجي، ته اهو ٻئي پيرا ميٽر کي سادي متن طور موٽائيندو. # جيڪڏهن پهريون پيرا ميٽر هڪ URL هجي، ته اهو ٻئي پيرا ميٽر کي پهرئين پيرا ميٽر ڏانهن ويندڙ خارجي ڳنڍڻي (external link) ۾ ويڙهي موٽائيندو. هي "ذيلي معمول" خاص طور {{tl|Citation/core}} لاءِ تيار ڪيو ويو آهي ۽ اهڙيون اڳڪٿيون (assumptions) ڪري ٿو جيڪي ٻين هنڌن تي صحيح نه به ٿي سگهن ٿيون. مثال: * "<code><nowiki>{{Citation/make link||BBC News front page}}</nowiki></code>" جو نتيجو "{{Citation/make link||BBC News front page}}" ٿيندو. * "<code><nowiki>{{Citation/make link|http://news.bbc.co.uk/|BBC News front page}}</nowiki></code>" جو نتيجو "{{Citation/make link|http://news.bbc.co.uk/|BBC News front page}}" ٿيندو. <includeonly> </includeonly> di6wl938cxphul079gwel63hx28t2cn 10 8693 382818 36899 2026-06-05T04:42:58Z Intisar Ali 8681 /* */ 382818 wikitext text/x-wiki <abbr {{#if:{{{class|}}}|class="{{{class}}}"}} {{#if:{{{id|}}}|id="{{{id}}}"}} {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}} title="{{#tag:nowiki|{{#invoke:String|replace|{{{2|}}}|"|&quot;}}}}">{{{1|}}}</abbr><noinclude>{{Documentation}} </noinclude> b6zvtcrye54kh0akzk3y1jq9lxg4lm6 0 9589 382735 369801 2026-06-04T21:13:09Z Intisar Ali 8681 /* آبادي جا انگ اکر */ 382735 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] bjtlmjtu900zrhpe0rtbxva5pvhadpv 382736 382735 2026-06-04T21:14:09Z Intisar Ali 8681 382736 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> pkcgm73oyieorp4khogq4rzyottl18y 382737 382736 2026-06-04T21:15:27Z Intisar Ali 8681 382737 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> n1wsvyqdki1lav9ce3586alz89qh7b2 382738 382737 2026-06-04T21:16:18Z Intisar Ali 8681 382738 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] fzaoo5pegehqfekb6fqmz9uf4m8nrqp 382739 382738 2026-06-04T21:17:22Z Intisar Ali 8681 382739 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] qitrq5qd0a74w18yxiefrnr0t728iqa 382740 382739 2026-06-04T21:18:39Z Intisar Ali 8681 382740 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] d7wbhg1g0f960kb9xww83ht0dtbwfw9 382741 382740 2026-06-04T21:21:09Z Intisar Ali 8681 382741 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] cxcg7t8j48wo6mf97weppt6ijoghbhq 382742 382741 2026-06-04T21:21:57Z Intisar Ali 8681 382742 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] 1r54viioeh8k9cphwexhippuz8ydnaz 382743 382742 2026-06-04T21:22:40Z Intisar Ali 8681 382743 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] 8r3itqu6eibd3aunmqpongwpvq3tx7j 382744 382743 2026-06-04T21:23:51Z Intisar Ali 8681 382744 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} [[زمرو:ٽنڊوالهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] robhuxj4r8lscua4lqu02p9cxzlfz37 382745 382744 2026-06-04T21:25:42Z Intisar Ali 8681 382745 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> qxnbmriixya3y7w097t466za9uzm396 382746 382745 2026-06-04T21:26:37Z Intisar Ali 8681 /* حوالا */ 382746 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> ==نوٽ== 1lszr228nfznd4h1tflcdsn5cozp173 382747 382746 2026-06-04T21:27:14Z Intisar Ali 8681 382747 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> ==نوٽ== <references /> c5u60cxljxxyqaggqt4l8bdsnhqbtif 382748 382747 2026-06-04T21:27:37Z Intisar Ali 8681 382748 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> qxnbmriixya3y7w097t466za9uzm396 382749 382748 2026-06-04T21:28:16Z Intisar Ali 8681 382749 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست== ھي ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورھايل آھي جن مان ٽنڊو الهيار تعلقو، چمبڙ تعلقو ۽ جھنڊو مري تعلقو شامل آهن. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديھون آھن. ھڪ ديھ شھري, ھڪ جزوي شھري ۽ باقي 85 ديھون ٻھراڙيءَ واريون آھن<ref name = " رليف "/>. {| class="wikitable" |+ '''<span style='color: Yellow'>ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست</span>''' |- ! ! تعلقو ! يونين ڪاؤنسلون ! آبادي (2011) ! آبادي<ref name=" پي بي ايس"> [ https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ...] </ref> (2017) |- | 1 || [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] || 8 || 2,63,548||3,95,996 |- | 2 || [[جهنڊو مري تعلقو]] || 6 || 1,91,387||2,31,683 |- | 3 || [[چمبڙ تعلقو]] || 5 || 1,56,749||2,09,208 |- | ڪل || || 24 || 6,11,684||8,36,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] ===يونين ڪائونسلون=== [[File: Tando Allahyar District.svg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ضلعي جون يونين ڪاؤنسلون]] {| class="wikitable" |- ! [[تعلقا]] ! [[يونين ڪائونسل|يونين ڪائونسلون]] ۽ [[يونين ڪميٽي|يونين ڪميٽيون]]<ref name=" پوليٽيڪو ">[ https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}] ٽنڊو الهيار، پوليٽيڪو. ڪام</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]<br />[[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]<br />[[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊوالھيار تعلقو|ٽنڊوالھيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]<br />[[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]<br />[[ٽنڊوالهيار (يونين ڪميٽي)]]<br />[[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الھيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#FFF2CC" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الھيار تعلقو|ٽنڊو الھيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الھيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الھيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الھيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الھيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الھيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الھيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الھيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الھيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الھيار ديھ، ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الھيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الھيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الھيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الھيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الھيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الھيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الھيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الھيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الھيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الھيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الھيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الھيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |- |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> 2l8r3yjkxrxhpcfbuleq9mbj29nwl7r 382753 382749 2026-06-04T21:36:33Z Intisar Ali 8681 /* ضلعي جي انتظامي ورهاست */ 382753 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست == ٽنڊو الهيار ضلعو انتظامي طور ٽن تعلقن، يعني [[ٽنڊو الهيار تعلقو]]، [[چمبڙ تعلقو]] ۽ [[جھنڊو مري تعلقو]] تي مشتمل آهي. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديهون شامل آهن. انهن مان هڪ ديهه شهري، هڪ ديهه جزوي شهري ۽ باقي 85 ديهون ٻهراڙيءَ واريون آهن.<ref name="رليف"></ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست |- style="background:#6FA8DC;" ! نمبر ! تعلقو ! يونين ڪائونسلون / يونين ڪميٽيون ! آبادي (2011ع) ! آبادي (2017ع)<ref name="پي بي ايس">[https://www.pbs.gov.pk/ پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]</ref> |- | 1 | [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] | 8 | 263,548 | 395,996 |- | 2 | [[جھنڊو مري تعلقو]] | 6 | 191,387 | 231,683 |- | 3 | [[چمبڙ تعلقو]] | 5 | 156,749 | 209,208 |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | — | 24 | 611,684 | 836,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊو الهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] === يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون === ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون تعلقن جي بنياد تي هيٺ ڏجن ٿيون:<ref name="پوليٽيڪو">[https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/ ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون، پوليٽيڪو ڊاٽ ڪام] {{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون |- style="background:#6FA8DC;" ! تعلقو ! يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]، [[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]، [[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]، [[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]، [[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]، [[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]، [[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]، [[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]، [[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]، [[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]، [[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]، [[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]، [[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو الهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار (يونين ڪميٽي)]]، [[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} ={| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون |- style="background:#6FA8DC;" ! تعلقو ! يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون<ref name="پوليٽيڪو">[https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/ ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون، پوليٽيڪو ڊاٽ ڪام] {{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]، [[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]، [[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]، [[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]، [[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]، [[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]، [[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]، [[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]، [[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]، [[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]، [[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]، [[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]، [[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو الهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار (يونين ڪميٽي)]]، [[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الهيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جون ديهون |- style="background:#6FA8DC;" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الهيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الهيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الهيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الهيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الهيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الهيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الهيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الهيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الهيار ديھ، ٽنڊو الهيار|ٽنڊو الهيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الهيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الهيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الهيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الهيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الهيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الهيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الهيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الهيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الهيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الهيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> itw1uyjzz8kdy8fp05ww8p4ungwa8xr 382754 382753 2026-06-04T21:38:20Z Intisar Ali 8681 /* يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون */ 382754 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name= '''ٽنڊو الھيار ضلعو''' |nickname = |native_name = '''<span style='color: Yellow'>Tando Allahyar District</span>''' |native_name_lang = | settlement_type = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | image_skyline = Tando_Allahyar_District.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعو ۽ ان جا تعلقا | image_map = Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = سنڌ جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار ضلعو نمايان | image_blank_emblem = | blank_emblem_type = | pushpin_map = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = right | pushpin_mapsize = 220 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۾ مقام | coordinates = {{coord|25|27|N|68|43|E|region:PK-SD|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|سنڌ}} | subdivision_type3 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name3 = [[حيدرآباد ڊويزن]] | founder = [[ارباب غلام رحيم]] | seat_type = هيڊڪوارٽر | seat = [[ٽنڊوالهيار]] | parts_type = انتظامي تعلقا | parts_style = coll,para | parts = 03 | p1 = '''[[چمبڙ تعلقو]]'''<br />'''[[جھنڊو مري تعلقو]]'''<br />'''[[ٽنڊوالھيار تعلقو]]''' | government_footnotes = | government_type = ميونسيپل ڪاميٽي ۽ ڊسٽرڪٽ ڪائونسل | leader_party = | leader_title = [[ڊپٽي ڪمشنر (پاڪستان)]] | leader_name = سليم الله اوڍو | leader_title1 = تڪ | leader_name1 = [[اين اي-217 ٽنڊوالهيار]] | leader_title2 = يونين ڪائونسلون | leader_name2 = 24 | unit_pref = Metric | area_footnotes = | subdivision_name2 = | area_total_km2 = 1554 | elevation_footnotes = | elevation_max_m = | elevation_min_m = | elevation_m = 21 | elevation_ft = | population_footnotes = <ref name="2023table1"></ref> | population_as_of = [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023]] | population_total = 922,012 | population_density_km2 = auto | population_urban = 285687 | population_rural = 636,325 | demographics2_title1 = خواندگي جي شرح | demographics2_info1 = {{ bulleted list| '''ڪل:'''<br />39.80% | '''مرد:'''<br />47.82% | '''عورتون:'''<br />31.48% }} | timezone1 = [[پاڪستان معياري وقت]] | utc_offset1 = +05:00 | timezone1_DST = ''ڊي ايس ٽي لاڳو ناهي'' | utc_offset1_DST = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = [[پاڪستان جا پوسٽل ڪوڊ|70010]] | area_code_type = علائقائي ڪوڊ | area_code = [[پاڪستان جا ٽيليفون نمبر|02232]] | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] | established_title = قيام | established_date =5 مئي 2005 | blank_info_sec1 = | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | demographics1_title1 = | demographics_type2 = خواندگي | demographics2_footnotes = <ref>{{Cite web |url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf |title= Literacy rate, enrolments, and out-of-school population by sex and rural/urban, CENSUS-2023, SINDH}}</ref> | demographics1_info1 = | website = [http://www.tandoallahyar.gov.pk ٽنڊوالهيار سرڪاري ويب سائيٽ] }} [[فائل:The Shah Lateef park.jpg|thumb|220px|ٽنڊوالهيار ۾ شاھ لطيف پارڪ]] '''ٽنڊو الهيار ضلعو''' (District Tando Allahyar) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. اِن جو صدر مقام [[ٽنڊو الھيار]] شهر آهي. 5 مئي 2005 تي ان کي الڳ ضلعو بڻايو ويو۔ [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي جي آبادي 922,012 (0.92 ملين) آهي, جڏھن ته سال 2011ع جي تخميني مطابق 6 لک 11 هزار ھئي جيڪا 2017ع ۾ وڌي 8,36,887 ٿي وئي. ان جي ڪُل پکيڙ 1,581چورس ڪلوميٽر آھي.<ref name = " رليف "/> ھن ضلعي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو|سانگھڙ]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو|ميرپور خاص]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو|مٽياري]]، [[حيدرآباد ضلعو|حيدرآباد]] ۽ ڏکڻ ۾ [[بدين ضلعو|بدين]] ۽ [[ٽنڊو محمد خان ضلعو |ٽنڊو محمد خان]] واقع آهن. ٽنڊوالهيار جو پوسٽل ڪوڊ 70010 آھي.<ref>{data.mongabay.com}</ref> [[فائل:Pakistan - Sindh - Tando Allahyar.svg|thumb|left|220px|upright= 2|پاڪستان جي نقشي ۾ ٽنڊوالهيار جو مقام]] ==تاريخ== ھن علائقي تي 1000 سال اڳ سومرن جي حڪومت ھئي ان بعد سمن، ارغونن، مغلن ۽ ڪلھوڙن جي راڄ جو حصو رھيو. ڪلھوڙن ھن علائقي جي نگراني دل ذات وارن جي حوالي ڪئي ھئي جن ۾ ھڪ دل سردار جو نالو ڪنڍي ھيو جنھن تان ٽنڊي الهيار جي علائقي تي [[ڪنڍي جي وسي]] (Kundhi ji Wasi) نالو پئجي ويو <ref name = " رليف "/>. ڪلھوڙن بعد ٽالپرن سنڌ کي ستن انتظامي حصن ۾ ورھايو جن مان [[ڪنڍي جي وسي]] وارو حصو [[مير فتح علي خان ٽالپر اول]] جي نگراني ۾ آيو. <ref name = " رليف "/>. سندس وفات بعد ھن علائقي جي نگراني سندس وڏي پٽ مير الھيار خان ٽالپر کي ملي<ref name = " رليف "/>.ٽنڊو الھيار شھر جو بنياد مير [[الھيار خان ٽالپر]] 1709ع ۾ اتي ڪچو قلعو ٺھرائي وڌو هو جيڪو موجوده شھر کان ٽن ڪلوميٽرن جي فاصلي تي اڏايل ھيو. قلعي جي قيام سان آبادي جي منتقلي قلعي طرف ٿيڻ شروع ٿي وئي ۽ آھستي آھستي شھر اڏجي ويو. 1906 ۾ [[برٽش انڊيا]] جي ھتي ريلوي اسٽيشن قائم ٿي جنھن سان ھن علائقي ۾ ترقي آئي. ڪچي قلعي ۾ برٽش سرڪار جو آفيسون قائم ڪيون ويون. ان ڪچي قلعي جي ديوارن جا ڪجهه آثار اڃان تائين موجود آھن. 1933ع ۾ ڪينال جي تعمير سان ھن علائقي جي زرعي ترقي ۾ وڏو چاڙھ آيو. ھي علائقو حيدرآباد ضلعي جو حصو رھيو ۽ ان کي تعلقي جو درجو مليو. 5 مئي 2005<ref name = "رليف "/> ۾ سنڌ جي ڊاڪٽر ارباب رحيم واري حڪومت ٽنڊوالھيار تعلقي کي حيدرآباد ضلعي کان ڌار ڪري ھڪ الڳ ضلعي جو درجو ڏنو. پراڻي تعلقي ٽنڊوالهيار جي ٻن ننڍن شھرن چمبڙ ۽ جھنڊو مري کي تعلقي جي حيثيت ڏئي ھن ضلعي م برقرار رکيو ويو.ٽنڊوالهيار جي جڊيشل ضلعي جو قيام ڇھ سال بعد 2011 ۾ ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ڪورٽ جي قيام سان ٿيو. ==جاگرافي== ھن ضلعي جي پکيڙ 1581چورس ڪلوميٽر آھي<ref name = " رليف "/>. ايڪڙن م ايراضي 3،69،685 ايڪڙ اٿس. ضلعي جي جاگرافيائي بيهڪ 680 34’ 23” کان 680 57’ 35” تائين اوڀر ۾ 250 12’ 24’’ کان 250 45’ 17’’ تائين اتر ۾ واقع آهي. ان جون حدون اتر ۾ سانگھڙ، اولھ ۾ مٽياري ۽ حيدرآباد، اوڀر ۾ ميرپور خاص ۽ ڏکڻ ۾ بدين ۽ ٽنڊو محمد خان ضلعن سان ملن ٿيون. ھن ضلعي جي آبهوا ٽيمپريٽ ۽ وڻندڙ آهي. اھا گرمين ۾ تمام گرم ۽ سردين ۾ تمام سرد ناھي رھندي<ref name = " رليف "/>. سال جا گرم ترين مھينا جون ۽ جولاء ۽ سرد ترين مھينا ڊسمبر ۽ جنوري ھوندا آھن. اونھاري ۾ مئي کان آگسٽ تائين ھتي ڏکڻ کان اتر طرف ھوا گھلندي آھي ۽ سياري ۾ نومبر کان جنوري تائين اتر کان ڏکڻ طرف ھوائون گھلنديون آھن<ref name = "رليف "/>. ==معيشت== موافق موسم ۽ آبپاشي نظام ذريعي پاڻي جي فراواني ڪري ھن ضلعي جي زراعت خوشحالي واري آھي. ھتي ٿيندڙ فصلن ۾ ڪپھ، ڪڻڪ، ڪمند اھميت رکن ٿا. ان کان سواءِ ھتي ڪثرت سان سبزين ء ميون جي پوک پڻ ٿئي ٿي. ميون م انب ضلعي جي ھر پاسي پوکيو وڃي ٿو<ref name = " رليف "/>. ھن ضلعي جي معيشت زرعي آھي. ھتي ڪيلو جو فصل پڻ عام آھن. ٽنڊوالهيار جي صنعت ۾ کنڊ جي صنعت سرفهرست آهي. [[ فائل:Sugar mills.jpg|thumb|200px|left|upright= 1.1|ٽنڊوالهيار شگر مل]] ٽنڊو الھيار ضلعو سنڌ جي زرعي شعبي ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ هتي جو موسم مختلف خوراڪي فصلن جي پيداوار لاءِ مناسب آهي۔ انهن ۾ خريف جا فصل جهڙوڪ مڪئي، چانور، ڪمند، ڪپهه ۽ باجره شامل آهن، جڏهن⁠تہ ربيع جا فصل جهڙوڪ ڪڻڪ، جو، چڻا ۽ برسيم پڻ وڏي پيماني تي پوکيا وڃن ٿا۔ انهن کان علاوه هن ضلعي ۾ آم جا باغ به وڏي تعداد ۾ موجود آهن۔ ٽنڊو الھيار ضلعي ۾ هڪ صنعتي بنياد به موجود آهي جيڪو هتي جي زرعي پيداوار کي سهارو ڏئي ٿو۔ مهران شگر مل هن ضلعي جي سڀ کان وڏي صنعت آهي۔ ان کان علاوه ضلعي ۾ ڪپهه جننگ جون ننڍيون ڪارخانا پڻ گهڻيون موجود آهن۔ هي ضلعو هموار ۽ زرخيز زمينن تي مشتمل آهي۔ هتي قديم واهن جو نظام موجود آهي جيڪو زرعي پيداوار کي يقيني بڻائي ٿو۔ نصير واهه ضلعي مان گذري ٿو ۽ ڪيترن شاخي واهن ۽ واٽر ڪورسز جي مدد سان ضلعي جي اڪثر زمينن کي پاڻي فراهم ڪري ٿو۔ خيساڻا واهه جون شاخون ضلعي جي اولهه واري حصي کي سيراب ڪن ٿيون۔ هن ضلعي ۾ مينهن ۽ ڳئن جا سٺا نسل به ملن ٿا۔ رڍون، ٻڪريون، اُٺ، گهوڙا، گڏهه ۽ خچر پڻ هتي جا اهم مالدار جانور آهن۔ وڏن جانورن جو تعداد ننڍن جانورن کان وڌيڪ آهي، جيڪو ماڻهن جي هن رجحان کي ظاهر ڪري ٿو تہ اهي ٻڪرين يا رڍن جي ڀيٽ ۾ ڍورن پالڻ کي وڌيڪ ترجيح ڏين ٿا۔ ضلعي ۾ مال مويشي خاص طور تي اعليٰ معيار جي چارن جي کوٽ سبب مسئلن کي منهن ڏين ٿا۔ == ضلعي جي انتظامي ورهاست == ٽنڊو الهيار ضلعو انتظامي طور ٽن تعلقن، يعني [[ٽنڊو الهيار تعلقو]]، [[چمبڙ تعلقو]] ۽ [[جھنڊو مري تعلقو]] تي مشتمل آهي. ضلعي ۾ چار سرڪلون، 30 تپا ۽ 87 ديهون شامل آهن. انهن مان هڪ ديهه شهري، هڪ ديهه جزوي شهري ۽ باقي 85 ديهون ٻهراڙيءَ واريون آهن.<ref name="رليف"></ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جي انتظامي ورهاست |- style="background:#6FA8DC;" ! نمبر ! تعلقو ! يونين ڪائونسلون / يونين ڪميٽيون ! آبادي (2011ع) ! آبادي (2017ع)<ref name="پي بي ايس">[https://www.pbs.gov.pk/ پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]</ref> |- | 1 | [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] | 8 | 263,548 | 395,996 |- | 2 | [[جھنڊو مري تعلقو]] | 6 | 191,387 | 231,683 |- | 3 | [[چمبڙ تعلقو]] | 5 | 156,749 | 209,208 |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | — | 24 | 611,684 | 836,887 |} [[File:Tando Allahyar District.jpg|thumb|ٽنڊو الهيار ضلعي جي تعلقن جو نقشو|left]] [[File:Tando Allahyar District.svg|thumb|ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون|left]] === يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون === ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون تعلقن جي بنياد تي هيٺ ڏجن ٿيون:<ref name="پوليٽيڪو">[https://www.politicpk.com/tando-allahyar-district-uc-list-mna-mpa-seats-%d9%b9%d9%86%da%88%d9%88%d8%a7%d9%84%d9%84%d9%91%db%81-%db%8c%d8%a7%d8%b1-%d8%b6%d9%84%d8%b9-%da%a9%db%8c-%db%8c%d9%88%d9%86%db%8c%d9%86-%da%a9%d9%88/ ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون، پوليٽيڪو ڊاٽ ڪام] {{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جون يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون |- style="background:#6FA8DC;" ! تعلقو ! يونين ڪائونسلون ۽ يونين ڪميٽيون |- | [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]] | [[بيگن جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[داد خان جروار (يونين ڪائونسل)]]، [[نصير خان لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[راوت لغاري (يونين ڪائونسل)]]، [[مسو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[دريا خان مري (يونين ڪائونسل)]]، [[جاڙڪي (يونين ڪائونسل)]]، [[لانڍي (يونين ڪائونسل)]] |- | [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]] | [[دسوڙي (يونين ڪائونسل)]]، [[جھنڊو مري (يونين ڪميٽي)]]، [[ميرآباد (يونين ڪائونسل)]]، [[ميسڻ (يونين ڪائونسل)]]، [[سلطان آباد اسٽيشن (يونين ڪائونسل)]]، [[عثمان شاھ هوري (يونين ڪائونسل)]]، [[ميل موري (يونين ڪائونسل)]]، [[هڱوراڻي (يونين ڪائونسل)]]، [[شاهپور رضوي (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو سومرو (يونين ڪائونسل)]] |- | [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]] | [[بڪيرا شريف (يونين ڪائونسل)]]، [[ڍڱاڻو بوزدار (يونين ڪائونسل)]]، [[پاڪ سنگهار (يونين ڪائونسل)]]، [[شيخ موسيٰ (يونين ڪائونسل)]]، [[ٽنڊو الهيار 1 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 2 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار 3 (يونين ڪميٽي)]]، [[ٽنڊو الهيار (يونين ڪميٽي)]]، [[نصرپور (يونين ڪائونسل)]] |} === ٽنڊو الهيار ضلعي جون ديهون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعي جون ديهون |- style="background:#6FA8DC;" ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[جھنڊو مري تعلقو|جھنڊو مري]]<br />38 ديهون ! [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]]<br />24 ديهون ! [[ٽنڊو الهيار تعلقو|ٽنڊو الهيار]]<br />24 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون ! [[چمبڙ تعلقو|چمبڙ]]<br />29 ديهون |- | [[ايلچي ديھ، جھنڊو مري|ايلچي]] | [[مکورو ديھ، جھنڊو مري|مکورو]] | [[امري ديھ، ٽنڊو الهيار|امري]] | [[ناسرپور ديھ، ٽنڊو الهيار|ناسرپور]] | [[ارارو ديھ، چمبڙ|ارارو]] | [[نونداني ديھ، چمبڙ|نونداني]] |- | [[بلغيه ديھ، جھنڊو مري|بلغيه]] | [[مسان ديھ، جھنڊو مري|مسان]] | [[ڀانوڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڀانوڪي]] | [[پاڪ سنگار ديھ، ٽنڊو الهيار|پاڪ سنگار]] | [[بيل ديھ، چمبڙ|بيل]] | [[ساھيڪي ديھ، چمبڙ|ساھيڪي]] |- | [[ڇڇرڪي ديھ، جھنڊو مري|ڇڇرڪي]] | [[نراهڙو ديھ، جھنڊو مري|نراهڙو]] | [[ڀٽي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڀٽي]] | [[ريڇل ديھ، ٽنڊو الهيار|ريڇل]] | [[بوچر ديھ، چمبڙ|بوچر]] | [[ساجرچانگ ديھ، چمبڙ|ساجرچانگ]] |- | [[دڙو ستاهه ديھ، جھنڊو مري|دڙو ستاهه]] | [[نيلورائي ديھ، جھنڊو مري|نيلورائي]] | [[بڪيراني ديھ، ٽنڊو الهيار|بڪيراني]] | [[شيخ موسو ديھ، ٽنڊو الهيار|شيخ موسو]] | [[ڇڇ ديھ، چمبڙ|ڇڇ]] | [[سندڪي ديھ، چمبڙ|سندڪي]] |- | [[دسيري ديھ، جھنڊو مري|دسيري]] | [[نمرو ديھ، جھنڊو مري|نمرو]] | [[ڊالڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|ڊالڪي]] | [[سهنا بڪيرا ديھ، ٽنڊو الهيار|سهنا بڪيرا]] | [[چمبڙ ديھ، چمبڙ|چمبڙ]] | [[سهجڙو ديھ، چمبڙ|سهجڙو]] |- | [[ڍاڳڪي ديھ، جھنڊو مري|ڍاڳڪي]] | [[نوري ديھ، جھنڊو مري|نوري]] | [[دڙو قبي ديھ، ٽنڊو الهيار|دڙو قبي]] | [[ٽنڊو الهيار ديھ، ٽنڊو الهيار|ٽنڊو الهيار]] | [[چنبيراهه ديھ، چمبڙ|چنبيراهه]] | [[ستياري ديھ، چمبڙ|ستياري]] |- | [[گهايڪي ديھ، جھنڊو مري|گهايڪي]] | [[پلهي ديھ، جھنڊو مري|پلهي]] | [[ڌنڌ شاهه ديھ، ٽنڊو الهيار|ڌنڌ شاهه]] | [[واڳوڏر ديھ، ٽنڊو الهيار|واڳوڏر]] | [[ڍالو ديھ، چمبڙ|ڍالو]] | [[ترهاڙي ديھ، چمبڙ|ترهاڙي]] |- | [[گهاڏو ديھ، جھنڊو مري|گهاڏو]] | [[راجپري ديھ، جھنڊو مري|راجپري]] | [[ڍورو لکمير ديھ، ٽنڊو الهيار|ڍورو لکمير]] | [[واسڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|واسڪي]] | [[ڳڙهو صدر ديھ، چمبڙ|ڳڙهو صدر]] | [[ٿل ديھ، چمبڙ|ٿل]] |- | [[هاڏيکي ديھ، جھنڊو مري|هاڏيکي]] | [[راپر ديھ، جھنڊو مري|راپر]] | [[گهب ديھ، ٽنڊو الهيار|گهب]] | | [[جارڪي ديھ، چمبڙ|جارڪي]] | [[وانگي ديھ، چمبڙ|وانگي]] |- | [[هاليپوٽاڻي ديھ، جھنڊو مري|هاليپوٽاڻي]] | [[روپاهه ديھ، جھنڊو مري|روپاهه]] | [[گجو ديھ، ٽنڊو الهيار|گجو]] | | [[جاريون ديھ، چمبڙ|جاريون]] | |- | [[مشائخ هوٿي ديھ، جھنڊو مري|مشائخ هوٿي]] | [[سجنه ديھ، جھنڊو مري|سجنه]] | [[ڪمارو ديھ، ٽنڊو الهيار|ڪمارو]] | | [[جهولو ديھ، چمبڙ|جهولو]] | |- | [[هنگوراڻي ديھ، جھنڊو مري|هنگوراڻي]] | [[سهارڪي ديھ، جھنڊو مري|سهارڪي]] | [[کوکر ديھ، ٽنڊو الهيار|کوکر]] | | [[ڪانڌياري ديھ، چمبڙ|ڪانڌياري]] | |- | [[هوٽڪي ديھ، جھنڊو مري|هوٽڪي]] | [[سهارپور ديھ، جھنڊو مري|سهارپور]] | [[لخيار ديھ، ٽنڊو الهيار|لخيار]] | | [[ڪپاهو ديھ، چمبڙ|ڪپاهو]] | |- | [[ڪٿاري ديھ، جھنڊو مري|ڪٿاري]] | [[سنہري ديھ، جھنڊو مري|سنہري]] | [[مريجي ديھ، ٽنڊو الهيار|مريجي]] | | [[ڪاريو گلشير ديھ، چمبڙ|ڪاريو گلشير]] | |- | [[ڪهي ديھ، جھنڊو مري|ڪهي]] | [[ٿيباڪي ديھ، جھنڊو مري|ٿيباڪي]] | [[محموداڻي ديھ، ٽنڊو الهيار|محموداڻي]] | | [[لينڌي ديھ، چمبڙ|لينڌي]] | |- | [[کاڏو ديھ، جھنڊو مري|کاڏو]] | [[ويسارڪي ديھ، جھنڊو مري|ويسارڪي]] | [[نهيڪي ديھ، ٽنڊو الهيار|نهيڪي]] | | [[لاراهه ديھ، چمبڙ|لاراهه]] | |- | [[ڪورائيڪي ديھ، جھنڊو مري|ڪورائيڪي]] | [[واڳوري ديھ، جھنڊو مري|واڳوري]] | | | [[لوٽڪو ديھ، چمبڙ|لوٽڪو]] | |- | [[ڪورياني ديھ، جھنڊو مري|ڪورياني]] | [[وارياسو ديھ، جھنڊو مري|وارياسو]] | | | [[مانگريا ديھ، چمبڙ|مانگريا]] | |- | [[لنگهاڻو ديھ، جھنڊو مري|لنگهاڻو]] | [[ميل ديھ، جھنڊو مري|ميل]] | | | [[ميرنخوري ديھ، چمبڙ|ميرنخوري]] | |} ==سياسي نظام== ھن ضلعي ۾ سنڌ جي صوبائي اسيمبلي جا ٻہ تڪ واقع آهن؛ * [[پي ايس 51 ٽنڊوالهيار 1]](پراڻو: حيدرآباد 9) * [[پي ايس 52 ٽنڊوالهيار 2]](پراڻو: حيدرآباد 10) پي ايس 51 مان 2018 جي چونڊن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي جو سيد ضياءُ عباس شاھ چونڊجي آيو جيڪو سيد علي نواز شاھ جو فرزند آهي ۽ سندس تعلق ٽنڊوالهيار تعلقي جي ڳوٺ شاھپور رضوي سان آھي ۽ ھي 12 آگسٽ 1975ع ۾ ٽنڊو الهيار شھر ۾ پيدا ٿيو ھو<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/> سندس ڏاڏو سيد محمد حسن شاھ 1951ع ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. چاچو سيد اميد علي شاھ ۽ والد سيد علي نواز شاھ 1977ع ۾ قومي اسيمبليءَ جا رڪن منتخب ٿيا هئا. سندس والد 2082، 2008 ۽ 2013 ۾ سنڌ اسيمبلي جو رڪن ٿيو ھو<ref name=" سنڌ اسيمبلي ">[ http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003010448/http://www.pas.gov.pk/index.php/members/profile/en/31/386 |date=2023-10-03 }}]</ref>. پي ايس 52 مان 2018 واري چونڊن ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي جو امداد علي پتافي چونڊجي آيو جيڪو مقامي زميندار آهي<ref name = "سنڌ اسيمبلي "/>. ھي پھرين جنوري 1974 ۾ ٽنڊوالهيار شھر م پيدا ٿيو، سندس والد جو نالو بخش علي پتافي آھي<ref name = " سنڌ اسيمبلي"/>. ھن ضلعي مان قومي اسيمبليءَ ۾ نمائندگي صرف ھڪ تڪ جي آھي جيڪو اين اي 223 آھي. ضلعي جي ڪل درج ٿيل ووٽرن جو تعداد 2,86,956 آھي جن ۾ 1,52,049 مرد ۽ 1,34,907 عورت ووٽر شامل آهن <ref name = " رليف "/>. 2018ع جي چونڊن م [[ذوالفقار ستار بچاڻي]] چونڊجي آيو.م جيڪو [[عبدالستار بچاڻي]] جو پٽ آھي. == آبادي جا انگ اکر== {{Historical populations |align=center |percentages=pagr |1951 |106267 |1961 |140259 |1972 |256994 |1981 |329370 |1998 |493526 |2017 |838527 |2023 |922012 |footnote= ذريعا:<ref>{{cite web |title=Population by administrative units 1951-1998 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf |publisher = [[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> }} [[پاڪستان جي مردم شماري 2023|2023ع جي مردم شماري]] مطابق ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ 177,471 گهر ۽ ڪل آبادي 922,012 آهي.<ref name="2023table20">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 20 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_20.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ضلعي ۾ صنفي تناسب 103.31 مردن جي مقابلي ۾ 100 عورتون آهي، جڏهن ته خواندگي جي شرح 39.80٪ آهي: مردن ۾ 47.82٪ ۽ عورتن ۾ 31.48٪.<ref name="2023table1">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 1 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_1.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref><ref name="2023table12">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 12 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_district.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> 300,216 ماڻهو (32.56٪ آبادي) 10 سالن کان گهٽ عمر جا آهن.<ref name="2023table5">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 5 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> جڏهن ته 285,687 ماڻهو (30.99٪) شهري علائقن ۾ رهن ٿا.<ref name="2023table1"></ref> {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} {{Clear}} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} === ٻوليون === {{Pie chart |caption = ٽنڊوالهيار ضلعي جون ٻوليون (2023) |label1 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value1 = 85.34 |color1 = gold |label2 = [[اردو]] |value2 = 7.25 |color2 = Green |label3 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value3 = 2.49 |color3 = saddlebrown |label4 = ٻيون |value4 = 4.92 |color4= grey }} 2023ع جي مردم شماري مطابق، 786,867 ماڻهن جي پهرين ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن ته 66,805 ماڻهو [[اردو]]، 22,976 ماڻهو [[پنجابي ٻولي|پنجابي]]، 10,552 ماڻهو [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ۽ 9,241 ماڻهو [[هندڪو ٻولي|هندڪو]] ڳالهائيندا هئا۔ ان کان علاوه 6,835 ماڻهو [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]]، 6,136 ماڻهو [[پشتو]]، 3,780 ماڻهو [[ميواٽي ٻولي|ميواٽي]]، 1,920 ماڻهو [[براهوئي ٻولي|براهوئي]]، 185 ماڻهو [[ڪشميري ٻولي|ڪشميري]]، 7 ماڻهو [[شينا ٻولي|شينا]]، 1 ماڻهو [[بالٽي ٻولي|بالٽي]]، 1 ماڻهو [[ڪوھستاني ٻولي|ڪوھستاني]] ۽ 6,706 ماڻهو ٻيون ٻوليون پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائيندا هئا۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_11.pdf}}</ref> ===1998ع ۾ آبادي=== 1998 جي آدمشماري مطابق آبادي 4,68,373 ھئي<ref name = " رليف "/>. 2014ع جي ڪاٿي مطابق ھن ضلعي جي آبادي 6،84،598 ھئي<ref name=" رليف"> [https://reliefweb.int › resourcesPDFTandoallahyar resources reliefweb ] </ref>. 2016ع م ھن ضلعي جي آبادي جو ڪاٿو 7،19،042 ھئي جنھن ۾ 3،73،902 مرد ۽ 3،45،1400 عورتون ھيون<ref name=" ٽنڊو "> [ http://www.rspn.org › 2019/03PDFTando Allahyar - Rural Support Programmes Network] </ref>. ڪل گھرن جق تعداد 1،23،973 ھيو<ref name = "ٽنڊو "/>. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن ضلعي جي آبادي 8,36,887 ھئي<ref name="DISTRICT WISE CENSUS RESULTS CENSUS 2017"/>. پاڪستان ٺھڻ کان اڳ ھتي ھندو آبادي جي گھڻائي ھئي جيڪا انڊيا ھجرت ڪري وئي ۽ انھن جي جاء تي انڊيا مان مسلمان لڏي آيا. ھاڻي ھندن جي آبادي تمام گھٽ آھي<ref>{{Cite web |title=PAKISTAN EMERGENCY SITUATIONAL ANALYSIS Tando Allahyar October 2014 |url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf |access-date=2026-03-07 |language=en}}</ref>. 2017 جي آدمشماري مطابق 5,75,094 ماڻھو ٻھراڙيءَ ۾ 2,61,793 ماڻھو شھرن ۾ رھن پيا<ref name = " پي بي ايس "/> ھتان جي ماڻھن جي اڪثريت سنڌي ڳالھائيندڙ آھي ۽ شھرن ۾ اردو ڳالهائيندڙن جو تعداد پڻ جھجھو آھي. ان کان سواءِ ھتي سرائڪي ۽ مارواڙي ٻوليون پڻ ڳالھايون وڃن ٿيون. آبادي جي غالب اڪثريت مسلمانن جي آهي. اقليتي مذھب ۾ ھندو مذھب وارا اچي وڃن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب (2023)<ref name="2023table9"></ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=فيصد |float=left |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|green|63.12}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]]|darkorange|36.59}} {{bar percent|ٻيا يا ڄاڻايل نه|black|0.29}} }} {| class="wikitable sortable" |+ موجوده ٽنڊوالهيار ضلعي ۾ مذهب ! rowspan="2" |[[پاڪستان ۾ مذهب|مذهبي]]<br>گروهه ! colspan="2" |1941<ref name="1941religion">{{cite web |title=CENSUS OF INDIA, 1941 VOLUME XII SINDH PROVINCE |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf}}</ref>{{rp|54–57}}{{Efn|1941ع جي مردم شماري جا انگ اکر حيدرآباد ضلعي جي ٽنڊوالهيار تعلقو جي حصي سان لاڳاپيل آهن، جيڪو لڳ ڀڳ موجوده ضلعي سان مشابهت رکي ٿو۔}} ! colspan="2" |2017<ref name="2017census">{{cite web |title=District Statistics (Census - 2017) - Tando Allahyar District |url=https://www.pbs.gov.pk/census-2017-district-wise/results/089 |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> ! colspan="2" |2023<ref name="2023table9">{{cite web |title=7th Population and Housing Census - Detailed Results: Table 9 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=[[پاڪستان شماريات بيورو]]}}</ref> |- ![[آبادي|{{abbr|Pop.|آبادي}}]] !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} !{{abbr|Pop.|آبادي}} !{{Abbr|%|فيصد}} |- |[[اسلام]] [[File:Star_and_Crescent.svg|15x15px]] |59,571 |64.74% |549,566 |65.54% |581,936 |63.12% |- |[[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] [[File:Om.svg|16x16px]] |31,285 |34.00% |286,537 |34.17% |337,403 |36.59% |- |قبائلي مذهب{{Efn|1941ع جي مردم شماري ۾ ڪجهه قبيلن جي مذهب کي “قبائلي” طور درج ڪيو ويو هو}} |694 |0.76% |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |{{N/a}} |- |[[سک مت]] [[File:Khanda.svg|19x19px]] |434 |0.47% |{{N/a}} |{{N/a}} |20 |~0% |- |[[عيسائيت]] [[File:Christian_cross.svg|21x21px]] |30 |0.03% |803 |0.10% |1,307 |0.14% |- |[[احمدي جماعت]] |{{N/a}} |{{N/a}} |1,543 |0.18% |1,111 |0.12% |- |ٻيا {{efn|جن ۾ [[جين مت]]، [[بدھ مت]]، [[زرتشتي مت]]، [[يهوديت]] يا ٻيا شامل ٿي سگهن ٿا}} |0 |0% |78 |0.01% |235 |0.03% |- ! ڪل آبادي ! 92,014 ! 100% ! 838,527 ! 100% ! 922,012 ! 100% |} ضلعي ۾ وڏي اڪثريت جو مذهب [[اسلام]] آهي، جيڪو آبادي جو 63.12٪ آهي۔ [[سنڌ ۾ هندو مت|هندو مت]] تي عمل ڪندڙ (جن ۾ شيڊيولڊ ڪاسٽ به شامل آهن) آبادي جو 36.59٪ آهن۔ ڳوٺاڻن علائقن ۾ هندو آبادي جو حصو 40٪ کان وڌيڪ آهي۔<ref>{{Cite web |title=Pakistan Census 2023 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf}}</ref> ضلعي ۾ پاڪستان جي اهم هندو ياترا مرڪزن مان هڪ، [[راماپير مندر، ٽنڊوالهيار|شري رامديو پير مندر]] پڻ موجود آهي۔<ref>{{Cite web|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/PESA-Tandoallahyar-Sindh.pdf|title=PESA Tandoallahyar}}</ref> هن مندر جو ساليانو ميلو پاڪستان ۾ هندو ياترا جي وڏن مرڪزن مان ٻيو نمبر وڏو ميلو سمجھيو ويندو آهي۔<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|website = [[ٽائيمز آف انڊيا]]|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|access-date = 2020-09-09}}</ref> ==ثقافت == ھي ضلعو سنڌي ثقافت رکندڙ آهي. مرد شلوار قميص پائيندا آھن ۽ سنڌي ٽوپي جو استعمال پڻ ڪثرت سان ٿئي ٿو. عورتون شلوار ۽ چولو پائن ۽ ٻھراڙيءَ م گھاگھرو يا پڙو پڻ پائن ٿيون. عام طور عورتون چوڙيون پائينديون آهن. '''ڪاڏي منھن مريم جو، ڪاڏي ٽنڊو الھيار''' ھڪ مشھور سنڌي پھاڪو يا چوڻي آھي جيڪا ھن ضلعي جي شھر ٽنڊوالهيار سان منصوب آھي. مريم ميرن جو ھڪ توپ جو بہ نالو ھو. ان چوڻي جو ھڪ مطلب اھو به ڪڍيو ويو تہ جيڪڏهن غلط رستي تي هلبو ته منزل تي هرگز ڪين رسبو<ref>{{Citation |title=ماڳن مڪانن جي نالن تي مشتمل پهاڪا ۽ چوڻيون (انجنيئر عبدالوھاب سھتو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |accessdate=2016-11-22 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912111700/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=366 |dead-url=yes }}</ref>. ==سياحت== ٽنڊو الهيار شھر م ھندن جو ھڪ وڏو مندر رامپير مندر جي نالي سان اڃان تائين موجود آهي جيڪا پاڪستان ۾ ھندن جي ٻيون نمبر وڏي زيارتگاھ آهي<ref>{{Cite web|title = Hindu's converge at Ramapir Mela near Karachi seeking divine help for their security - The Times of India|url = http://timesofindia.indiatimes.com/india/Hindus-converge-at-Ramapir-Mela-near-Karachi-seeking-divine-help-for-their-security/articleshow/16557691.cms|accessdate = 2020-09-09}}</ref> ھتي ساليانو ھڪ وڏو ميلو لڳندو آھي جنھن م شرڪت لاء پري پري کان ھندو ايندا آھن. [[File:RAMAPIR TEMPLE TANDOAllAYARr gate.jpg|220px|thumb|رامپير مندر جو داخلي دروازو]] ھن ضلعي جي ماڳن م حاجي محمد بخش ٽالپر جو مقبرو، بلاول ڪوٽ جا آثار، جھنڊو خان مري ڀرسان نانگو شاھ جو مقبرو، نادر شاھ جي مزار، درگاھ موج درياء سماڌي مندر شامل آهن<ref name=" ھيريٽيج ">{{Cite web |title=Explore District Tando Allahyar Incomplete Sites |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/tandoAllahyar.php |access-date=2026-03-07 |website=heritage.eftsindh.com |language=en}}</ref>. [[فائل:Watayo.jpg|thumb|220px|left|upright=2|وتايو فقير جي چوکنڊي، وتايو فقير جي قبر راشد آباد لڳ قبا شريف ۾ واقع آهي]] == تعليم == 2017 ۾ پاڪستان جي ضلعن جي تعليم واري اشاريي مطابق ھي ضلعو تعليم م پاڪستان جي سمورن ضلعن ۾ 92 نمبر تي ھيو<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. Islamabad: Alif Ailaan. vi-66 pp. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref><ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses and challenges for 2018-2023. Islamabad: Alif Ailaan. vi-42 pp. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for the testing purpose. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. Test Date will be 14th Oct, 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref>. ضلعي ۾ تعليمي جي سھولتن لاء 827 تعليمي ادارا آھن جن ۾ پرائمري، سيڪنڊري ، ھائر سيڪنڊري اسڪول ۽ ڪاليجون شامل آهن<ref name = "رليف "/>. تعليم يافته ماڻهن جي شرح 2012 ۽ 2013 ۾ 47 سيڪڙو ھئي جن مان مرد 63 ۽ عورتون 31 سيڪڙو ھئا<ref name = " رليف "/>.2013ع ۾ ضلعي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 750 ھيو جن ۾ 48,887 شاگرد داخل ٿيا جن مان 30789 ڇوڪرا ۽ 18,098 ڇوڪريون ھيون. پرائمري استادن جو ضلعي اندر تعداد 1,390 ھيو جن مان 1,079 مرد ۽ 311 عورتون ھيون. سراسري طور تي 65 شاگردن لاء 2 استاد ھيا. ڪلاسن ۾ حاضري جي شرح 33 شاگرد في ڪلاس رھي<ref name = " رليف "/>. ان سال ضلعي ۾ 42 مڊل اسڪول ھئا جن ۾ 2,535 شاگرد داخل ٿيا جن مان 1,461 ڇوڪرا ۽ 1,074 ڇوڪريون ھيون<ref name = " رليف "/>. مڊل اسڪولن م ڪل استادن جو تعداد 70 ھيو جن مان 51 مرد ۽ 19 عورتون ھيون. ان اسڪولن م ھر 60 شاگردن لاء 2 استاد ھيا پر اسڪولن ۾ شاگردن جي حاضري جي شرح في ڪلاس 20 شاگرد ھئي ۽ ھر اسڪول م سراسري 3 ڪلاس جا ڪمرا ھيا{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' رليف'''}}. 2013ع م ضلعي ۾ 30 سيڪنڊري اسڪول ھيا جن ۾ 9,978 شاگرد داخل ھيا جن مان 7,305 ڇوڪرا ۽ 2,673 ڇوڪريون ھيون. سيڪنڊري اسڪولن جي استادن جو تعداد 308 ھيو جن ۾ 280 مرد ۽ 28 عورتون ھيون. سراسري طور تي 333 شاگردن لاء 10 استاد ھيا. ھر سيڪنڊري اسڪول م سراسري 7 ڪلاس جا ڪمرا ھيا<ref name = " رليف "/>. 2013 ۾ ضلعي اندر 5 ھائر سيڪنڊري تعليمي ادارا ھيا جن م 6,685 شاگرد داخل ھيا جن مان 2,898 ڇوڪرا ۽ 3,787 ڇوڪريون ھيون. انھن م 111 ليڪچرار جن مان 63 مرد ۽ 48 عورتون ھيون. ھر 1337 شاگردن لاء 22 ليڪچرار ھيا. ھر ڪاليج م سراسري 14 ڪلاسن جا ڪمرا ھيا ۽ ھر ڪلاس جي حاضري سراسري 94 ھئي<ref name = "رليف "/>. 2013ع م ھن ضلعي ۾ صرف ھڪ ايليمينٽري اسڪول ھيو<ref name = "رليف "/>. ٽنڊوالهيار ضلعو [[الِف اعلان]] طرفان شايع ڪيل ''پاڪستان ضلعي تعليم درجه بندي 2017'' ۾ تعليم جي اسڪوَر انڊيڪس مطابق 92هين درجي تي رکيو ويو هو۔ تعليم جو هي اسڪوَر سکيا، شاگردن جي برقرار رهڻ (ريٽينشن) ۽ صنفي برابري جي اسڪوَر تي مشتمل هوندو آهي۔ مڊل اسڪولن جي بنيادي ڍانچي واري انڊيڪس ۾، جيڪو بنيادي سهولتن جي دستيابي ۽ عمارتن جي حالت تي ڌيان ڏئي ٿو، ٽنڊوالهيار 75هين درجي تي هو۔ تنهن هوندي به سال 2016–2017 دوران ٽنڊوالهيار ۾ تقريباً سڀني بنيادي ڍانچي وارن اشاريَن ۾ نمايان سڌارو ڏٺو ويو، جنهن ۾ بجلي ۽ پيئڻ جي پاڻي جي دستيابي، بيت الخلا تائين رسائي ۽ عمارتن جي حالت ۾ بهتري شامل آهي۔<ref>Alif Ailaan 2017. [https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf Pakistan District Education Rankings 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180730105939/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/DER17.pdf |date=2018-07-30 }}. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-66 ص. {{ISBN|978-969-7624-06-5}}</ref> سال 2017 ۾ [[سنڌ حڪومت]] طرفان جاري ڪيل معياري ڪاميابي ٽيسٽ (SAT) جي انگن اکرن جي بنياد تي تيار ڪيل رپورٽ ''2013–2018 سنڌ ۾ تعليم سڌارن جا پنج سال: ڪاميابيون، ناڪاميون ۽ 2018–2023 لاءِ چئلينج'' مطابق ٽنڊوالهيار درجو 8 ۾ ٻولي جي مضمون ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي ۾ اٺين درجي تي رهيو۔ تنهن هوندي به 41.68 جي اسڪوَر سان اهو اڃا به اوسط سطح کان گهٽ آهي۔ درجو 8 ۾ رياضي ۾ شاگردن جي ڪارڪردگي لاءِ ٽنڊوالهيار ستين ۽ سائنس ۾ ڇهين درجي تي رهيو۔<ref>Alif Ailaan 2018. 2013-2018 Five Years of Education Reforms. Wins, Losses, and challenges for 2018-2023. اسلام آباد: الِف اعلان. vi-42 ص. {{ISBN|978-969-7624-08-9}} The LFTS (Leading Future Testing Service), has also launched for testing purposes. the service launched for the purpose to promote test patterns and enrich the student's faculties. Its first project started as GAT General Assessment Test. The test Date will be 14th Oct 2018. Website. www.lfts.jigsy.com https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180803133801/https://elections.alifailaan.pk/wp-includes/file/SindhEducationReport18.pdf |date=2018-08-03 }}</ref> ==صحت== 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي ۾ صحت جي سھولتن لاء 35 ادارا آھن جن ۾ اسپتالون، ڊسپينسريون، بنيادي صحت يونٽ ۽ ٻھراڙيءَ جا صحت مرڪز شامل آھن<ref name = "رليف "/> ضلعي ۾ نون ڄاول ٻارن جي مرڻ جي شرح ھر ھڪ ھزار ۾ 81، پنجن مھينن جي عمر تائين ھر ھڪ ھزار ۾ 101 آھي . ھر ھڪ لک زندہ ڄمندڙ ٻارن ۾ 314 مئل ڄمن ٿا<ref name = "رليف "/>. 2012 جي انگن اکرن مطابق ضلعي اندر ڪابہ سول اسپتال ڪانہ ھئي. رڳو ھڪڙي تعلقا اسپتال ٽنڊو الهيار م واقع ھئي. ٻين تعلقن جي صدر مقامن ۾ بنيادي صحت يونٽ ڪم ڪن پيا. 2012ع م ضلعي ۾ 2 رورل هيلٿ سينٽر، 13 بيسڪ هيلٿ يونٽ، 17 رورل ڊسپينسريون، 2 مڌر چائلڊ ھيلٿ ڪيئر سينٽر واقع ھيا<ref name = " رليف "/>. تعلقا اسپتال ٽنڊوالهيار کي ڊسٽرڪٽ هيڊڪوارٽر اسپتال يا سول اسپتال جو درجو ڏنو ويو آهي. اپريل 2021 م ان اسپتال م [[انسٽيٽيوٽ آف ڪارڊيوويسڪيولر ڊزيزز]] NICVD اتي پنھنجو 30ھون سينٽر (چيسٽ پين يونٽ) قائم ڪيو آهي جنھن جو افتتاح اتان جي ايم اين اي ذوالفقار ستار بچاڻي کان ڪرايو ويو<ref name="نيوز "> [ https://www.thenews.com.pk/amp/813850-nicvd-sets-up-30th-centre-at-tando-allahyar] </ref>. ==عدالتي نظام== ھن ضلعي جون حدون سنڌ ھاء ڪورٽ جي سرڪٽ ڪورٽ حيدرآباد جي اختيار ۾ اچن ٿيون جنھن ڪري ھاء ڪورٽ جا ڪيس حيدرآباد واري رجسٽري ۾ داخل ٿيندا آهن. ضلعي عدالتن جي نظام ۾ ھتي ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن جج جي عدالت ٽنڊوالھيار شھر ۾ واقع آهي جنھن سان گڏ ايڊيشنل ڊسٽرڪٽ اينڊ سيشن ججن جون ٻہ عدالتون پڻ ڪم ڪن ٿيون<ref name=" سيشن">[ https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210427011126/https://districtcourtssindh.gos.pk/district/badin/introduction.php |date=2021-04-27 }}]</ref>. اھي عدالتون ساڳي وقت ننڍين عدالتن جو اپيلون پڻ ٻڌنديون آھن. ھتي سينئر سول جج جون ٻہ عدالتن، چار سول ججن جون عدالتون ٽنڊوالهيار ۾ ۽ ٻہ سول ججن جون عدالتون چمبڙ ۾ ويھن ٿيون <ref name=" ڪورٽ ">[ http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(p5frfnyfbs0ryypngnzwq5po))/dwp.aspx {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416134621/http://43.245.130.98:8082/dwp/(S(skinq51ufvtlis0v2k34vlxk))/dwp.aspx |date=2021-04-16 }}]</ref>. ضلعي ۾ ٽنڊوالهيار شھر ۾ ھڪ ڪنزيومر ڪورٽ پڻ ڪم ڪري ٿي. ضلعي اندر وڪيلن جي ضلعي بار ايسوسيئيشن پڻ قائم آهي جيڪا سنڌ بار ڪائونسل جي نگراني ۾ ڪم ڪري ٿي. ==آمدورفت== ھن ضلعي جا شھر روڊن رستي چوڌاري سمورن ضلعن جي وڏن شھرن سان ڳنڊيل آھن. ضلعي اندر بھترين روڊن جو ڪل گڏيل ڊيگھ 258 ڪلوميٽر آهي<ref name = " رليف "/>. == آبپاشي== ھن ضلعي جون زمينون سڌيون ۽ ھموار آھن ۽ اتي ھڪ فعال نھري نظام ڪم ڪري ٿو. سڀ کان وڏو واھ [[نصير واھ]] آھي جيڪو [[روھڙي ڪينال]] مان نڪري ٿو ۽ ڪيترن ئي شاخن ۽ ڊسثرين ذريعي پاڻي پري پري جي زمينن تائين پھچائي ٿو. ان کان سواءِ ھتي [[سرفراز واھ]] ۽ [[کيساڻو واھ]] پڻ وھن ٿا. ضلعي م نھري نظام تي آباد ٿيندڙ زمين 2008ع ۾ 46،144 ايڪڙ ھئي ۽ 2009ع ۾ 48،117 ايڪڙ ھئي. عام کوھن جي پاڻي جو ھن ضلعي ۾ زراعت لاء استعمال ڪانه ٿيندو آهي باقي ٽيوب ويلن ذريعي 2008 ۾ 24،681 ايڪڙ ۽ 2009ع ۾ 24،629 ايڪڙ زمينون آباد ٿيون<ref name = "رليف "/>. ==راشد آباد== ٽنڊوالهيار م راشد آباد نالي شھر شھيد راشد منھاس جي نالي سان قائم ٿيل آهن جتي پاڪستان ايئرفورس جي سرگوڌا ٽرسٽ جو ھڪ وڏو بورڊنگ وارو اسڪول قائم ٿيل آھي جتي ھائر سيڪنڊري تائين تعليم ڏني وڃي ٿي. اتي ايل آر بي ٽي سيڪنڊري اکين جي اسپتال پڻ واقع آهي<ref name=" راشد "> [https://www.lrbt.org.pk › lrbt-free-s...LRBT Free Secondary Eye Hospital Rashidabad – Tando Allahyar ... ] </ref>. اتي سرگوڌا ٽرسٽ پاران منشيات جي مريضن لاء دارالسڪون جي نالي سان ھڪ ريھيبليٽيشن سينٽر پڻ قائم ڪيو ويو آهي<ref name=" سڪون">[ http://darulsukun.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430121323/http://darulsukun.com/ |date=2021-04-30 }} › rehabilitatio...Rehabilitation Center - Tando Allahyar, Rashidabad - Darul Sukun]</ref>. ==غير سرڪاري تنظيمون== ھن ضلعي م ھيٺيون غير سرڪاري تنظيمون ڪم ڪن ٿيون<ref name = "رليف "/>: *[[ايسوسيئيشن فار ڪميونٽي ڊولپمينٽ]] *[[ايسوسيئيشن فار ھيومن ڊولپمينٽ]] *[[ڀنڊار ھاري سنگت]] *[[ڪميونٽي انيشيئيٽوز فار ڊولپمينٽ ان پاڪستان]] *[[ڪارٽاس پاڪستان]] (CARITAS Pakistan) *[[ھيلٿ اينڊ ڊولپمينٽ نيوٽريشن سوسائٽي]] *[[ھيومن ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] *[[ھيلپنگ ھينڊ فار رليف اينڊ ڊولپمينٽ]] *[[انڊس ريسورس سينٽر]] *[[انٽرنيشنل آرگنائيزيشن فار مائيگريشن]] *[[مينيجمينٽ ڊولپمينٽ فائونڊيشن]] == شھر ۽ مشھور ڳوٺ== ھن ضلعي جي ننڍن وڏن شھرن ۽ مشھور ڳوٺن م شامل آهن: [[ٽنڊو الهيار]]، [[جھنڊو خان مري]]، [[چمبڙ]]، مبارڪ جروار، [[نصرپور]]، [[ٽنڊو سومرو]]، [[پيارو لنڊ]]، [[شاھپور رضوي]]، [[دسوڙي]]، [[ميرآباد]]، [[ڪامارو]]، [[بڪيرا شريف]]، [[مسو بوزدار]]ڳوٺ جاجي سونو خان لاشاري شامل آهن. == ڪتابيات == *{{Cite book| title = 1998 ضلعي مردم شماري رپورٽ حيدرآباد| location = اسلام آباد| publisher = آبادي مردم شماري اداري، شماريات ڊويزن، حڪومت پاڪستان| series = مردم شماري اشاعت | volume = 59| date = 1999| ref = {{harvid|PCO|1999}} }} {{سنڌ جا ضلعا}} {{coord|25|27|36|N|68|43|12|E|type:adm2nd_source:itwiki|display=title}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ٽنڊو الهيار ضلعو]] [[زمرو:سنڌ جا ضلعا]] [[زمرو:حيدرآباد ڊویزن]] <references group="lower-alpha"/> om6yqfomn2anb2r6hw2bdvs5ov4l2hm 0 9948 382731 382277 2026-06-04T20:57:01Z Intisar Ali 8681 /* آبادي */ 382731 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''<span style='color: Violet'>جھنڊو مري</span>''' | official_name = Jhando Mari |native_name = | settlement_type = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]] | image_skyline =Tando Allahyar District.svg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعي جو نقشو جنھن م جھنڊو مري اتر ۾ ڏيکاريل | image_map = | mapsize = 220px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|25|39|00|N|68|54|0|E|region:PK_type:city|display=inline,title}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/5/Jhando_Marri.html Location o Jhando Mari]</ref> | pushpin_map = Pakistan Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = left<!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[دنيا جا ملڪ|ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستا جاصوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{Flag|سنڌ}} | subdivision_type2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊوالهيار]] | subdivision_type3 =صدر مقام | subdivision_name3 =[[جھنڊو مري]] شھر | population_total = 2،31،683 | population_as_of =<ref name=" پي بي ايس"> [https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ... ] </ref>2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title =چيئرمين، ميونسپلٽي | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 =[[سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون|يونين ڪاؤنسلون]] | blank_info_sec2 = 6 | area_code = | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت ]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = |postal_code = }} '''جهنڊو مري تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Jhando Mari Taluka}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ضلعي ٽنڊو الهيار]] جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ<ref name = " پي بي ايس "/>ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو]] ، ڏکڻ ۾ [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي [[چمبڙ تعلقو]] واقع آهن. . ==انتظامي ورهاست== 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن<ref name = " رليف "/>. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي <ref name = " رليف "/>. ==يونين ڪاؤنسلون== جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 [[يونين ڪا‏ؤنسل|يونين ڪا‏ؤنسلون]] آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون ۽ آبادي |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | يونين ڪاؤنسل ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2011ع) ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2017ع) |- | 1 | [[يو سي جهنڊو مري|جهنڊو مري]] | 37,622 | — |- | 2 | [[ميرا آباد]] | 39,302 | — |- | 3 | [[پيارو لنڊ|پِيارو لُنڊ]] | 20,589 | — |- | 4 | [[داسيري]] | 42,037 | — |- | 5 | [[ٽنڊو سومرو]] | 25,598 | — |- | 6 | [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 26,239 | — |- ! style="background:#FFD966;" | ڪل ! style="background:#FFD966;" | ! style="background:#FFD966;" | 191,387 ! style="background:#FFD966;" | — |} <small>نوٽ: 2017ع جي آبادي جا انگ اکر ماخذ ۾ موجود نه آهن.</small> ==ديھون== جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون ديھون |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ |- | 1 || [[ايلچي (جھنڊو مري)|ايلچي]] | 2 || [[بلگھيا]] | 3 || [[ڇاڇڙڪي]] | 4 || [[دڙو ستاھ]] |- | 5 || [[داسيري]] | 6 || [[ڍاگھڪي]] | 7 || [[ڳاھيڪي]] | 8 || [[گھڏو]] |- | 9 || [[ھاديڪي]] | 10 || [[ھاليپوٽاڻي]] | 11 || [[مشائخ ھوٿي]] | 12 || [[ھڱوراڻي]] |- | 13 || [[ھوتڪي (جھنڊو مري)|ھوتڪي]] | 14 || [[ڪٺاري]] | 15 || [[ڪيھي]] | 16 || [[کڏو]] |- | 17 || [[ڪورائڪي (جھنڊو مري)|ڪورائڪي]] | 18 || [[ڪورياڻي]] | 19 || [[لنگھاڻو]] | 20 || [[مائل (جھنڊو مري)|مائل]] |- | 21 || [[ماکوڙو]] | 22 || [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 23 || [[نراھادو]] | 24 || [[نيلورئي]] |- | 25 || [[نمرو]] | 26 || [[نوري (جھنڊو مري)|نوري]] | 27 || [[پلھي]] | 28 || [[راڄپري (جھنڊو مري)|راڄپري]] |- | 29 || [[رپڙ (جھنڊو مري)|رپڙ]] | 30 || [[روپاھ]] | 31 || [[سڄڻاھ]] | 32 || [[سيھرڪي]] |- | 33 || [[سيھڙپور]] | 34 || [[سونھري (جھنڊو مري)|سونھري]] | 35 || [[ٿيٻڪي]] | 36 || [[ويسرڪي]] |- | 37 || [[وڳوڙي]] | 38 || [[ورياسو (جھنڊو مري)|ورياسو]] | — | — | — | — |- ! colspan="8" style="background:#FFD966;" | ڪل ديھون: 38 |} <ref name="زمين">{{cite web |url=https://sindhzameen.gos.pk |title=Board of Revenue, Sindh |publisher=Government of Sindh }}</ref> ==آبادي== 2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي<ref name = "رليف "/>. {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. ==آبپاشي== ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون. == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا تعلقا]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] 88hjja7ow3nvs7d9423xc3e5z3eadt5 382732 382731 2026-06-04T20:57:26Z Intisar Ali 8681 382732 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''<span style='color: Violet'>جھنڊو مري</span>''' | official_name = Jhando Mari |native_name = | settlement_type = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]] | image_skyline =Tando Allahyar District.svg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعي جو نقشو جنھن م جھنڊو مري اتر ۾ ڏيکاريل | image_map = | mapsize = 220px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|25|39|00|N|68|54|0|E|region:PK_type:city|display=inline,title}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/5/Jhando_Marri.html Location o Jhando Mari]</ref> | pushpin_map = Pakistan Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = left<!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[دنيا جا ملڪ|ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستا جاصوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{Flag|سنڌ}} | subdivision_type2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊوالهيار]] | subdivision_type3 =صدر مقام | subdivision_name3 =[[جھنڊو مري]] شھر | population_total = 2،31،683 | population_as_of =<ref name=" پي بي ايس"> [https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ... ] </ref>2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title =چيئرمين، ميونسپلٽي | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 =[[سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون|يونين ڪاؤنسلون]] | blank_info_sec2 = 6 | area_code = | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت ]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = |postal_code = }} '''جهنڊو مري تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Jhando Mari Taluka}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ضلعي ٽنڊو الهيار]] جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ<ref name = " پي بي ايس "/>ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو]] ، ڏکڻ ۾ [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي [[چمبڙ تعلقو]] واقع آهن. . ==انتظامي ورهاست== 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن<ref name = " رليف "/>. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي <ref name = " رليف "/>. ==يونين ڪاؤنسلون== جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 [[يونين ڪا‏ؤنسل|يونين ڪا‏ؤنسلون]] آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون ۽ آبادي |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | يونين ڪاؤنسل ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2011ع) ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2017ع) |- | 1 | [[يو سي جهنڊو مري|جهنڊو مري]] | 37,622 | — |- | 2 | [[ميرا آباد]] | 39,302 | — |- | 3 | [[پيارو لنڊ|پِيارو لُنڊ]] | 20,589 | — |- | 4 | [[داسيري]] | 42,037 | — |- | 5 | [[ٽنڊو سومرو]] | 25,598 | — |- | 6 | [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 26,239 | — |- ! style="background:#FFD966;" | ڪل ! style="background:#FFD966;" | ! style="background:#FFD966;" | 191,387 ! style="background:#FFD966;" | — |} <small>نوٽ: 2017ع جي آبادي جا انگ اکر ماخذ ۾ موجود نه آهن.</small> ==ديھون== جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون ديھون |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ |- | 1 || [[ايلچي (جھنڊو مري)|ايلچي]] | 2 || [[بلگھيا]] | 3 || [[ڇاڇڙڪي]] | 4 || [[دڙو ستاھ]] |- | 5 || [[داسيري]] | 6 || [[ڍاگھڪي]] | 7 || [[ڳاھيڪي]] | 8 || [[گھڏو]] |- | 9 || [[ھاديڪي]] | 10 || [[ھاليپوٽاڻي]] | 11 || [[مشائخ ھوٿي]] | 12 || [[ھڱوراڻي]] |- | 13 || [[ھوتڪي (جھنڊو مري)|ھوتڪي]] | 14 || [[ڪٺاري]] | 15 || [[ڪيھي]] | 16 || [[کڏو]] |- | 17 || [[ڪورائڪي (جھنڊو مري)|ڪورائڪي]] | 18 || [[ڪورياڻي]] | 19 || [[لنگھاڻو]] | 20 || [[مائل (جھنڊو مري)|مائل]] |- | 21 || [[ماکوڙو]] | 22 || [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 23 || [[نراھادو]] | 24 || [[نيلورئي]] |- | 25 || [[نمرو]] | 26 || [[نوري (جھنڊو مري)|نوري]] | 27 || [[پلھي]] | 28 || [[راڄپري (جھنڊو مري)|راڄپري]] |- | 29 || [[رپڙ (جھنڊو مري)|رپڙ]] | 30 || [[روپاھ]] | 31 || [[سڄڻاھ]] | 32 || [[سيھرڪي]] |- | 33 || [[سيھڙپور]] | 34 || [[سونھري (جھنڊو مري)|سونھري]] | 35 || [[ٿيٻڪي]] | 36 || [[ويسرڪي]] |- | 37 || [[وڳوڙي]] | 38 || [[ورياسو (جھنڊو مري)|ورياسو]] | — | — | — | — |- ! colspan="8" style="background:#FFD966;" | ڪل ديھون: 38 |} <ref name="زمين">{{cite web |url=https://sindhzameen.gos.pk |title=Board of Revenue, Sindh |publisher=Government of Sindh }}</ref> ==آبادي== 2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي<ref name = "رليف "/>. {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} ==آبپاشي== ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون. == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا تعلقا]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] pd0f5g2y11g9g4dlvhes0u8ycy8lud8 382733 382732 2026-06-04T21:06:49Z Intisar Ali 8681 /* آبادي */ 382733 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''<span style='color: Violet'>جھنڊو مري</span>''' | official_name = Jhando Mari |native_name = | settlement_type = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]] | image_skyline =Tando Allahyar District.svg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعي جو نقشو جنھن م جھنڊو مري اتر ۾ ڏيکاريل | image_map = | mapsize = 220px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|25|39|00|N|68|54|0|E|region:PK_type:city|display=inline,title}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/5/Jhando_Marri.html Location o Jhando Mari]</ref> | pushpin_map = Pakistan Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = left<!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[دنيا جا ملڪ|ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستا جاصوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{Flag|سنڌ}} | subdivision_type2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊوالهيار]] | subdivision_type3 =صدر مقام | subdivision_name3 =[[جھنڊو مري]] شھر | population_total = 2،31،683 | population_as_of =<ref name=" پي بي ايس"> [https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ... ] </ref>2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title =چيئرمين، ميونسپلٽي | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 =[[سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون|يونين ڪاؤنسلون]] | blank_info_sec2 = 6 | area_code = | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت ]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = |postal_code = }} '''جهنڊو مري تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Jhando Mari Taluka}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ضلعي ٽنڊو الهيار]] جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ<ref name = " پي بي ايس "/>ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو]] ، ڏکڻ ۾ [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي [[چمبڙ تعلقو]] واقع آهن. . ==انتظامي ورهاست== 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن<ref name = " رليف "/>. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي <ref name = " رليف "/>. ==يونين ڪاؤنسلون== جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 [[يونين ڪا‏ؤنسل|يونين ڪا‏ؤنسلون]] آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون ۽ آبادي |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | يونين ڪاؤنسل ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2011ع) ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2017ع) |- | 1 | [[يو سي جهنڊو مري|جهنڊو مري]] | 37,622 | — |- | 2 | [[ميرا آباد]] | 39,302 | — |- | 3 | [[پيارو لنڊ|پِيارو لُنڊ]] | 20,589 | — |- | 4 | [[داسيري]] | 42,037 | — |- | 5 | [[ٽنڊو سومرو]] | 25,598 | — |- | 6 | [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 26,239 | — |- ! style="background:#FFD966;" | ڪل ! style="background:#FFD966;" | ! style="background:#FFD966;" | 191,387 ! style="background:#FFD966;" | — |} <small>نوٽ: 2017ع جي آبادي جا انگ اکر ماخذ ۾ موجود نه آهن.</small> ==ديھون== جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون ديھون |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ |- | 1 || [[ايلچي (جھنڊو مري)|ايلچي]] | 2 || [[بلگھيا]] | 3 || [[ڇاڇڙڪي]] | 4 || [[دڙو ستاھ]] |- | 5 || [[داسيري]] | 6 || [[ڍاگھڪي]] | 7 || [[ڳاھيڪي]] | 8 || [[گھڏو]] |- | 9 || [[ھاديڪي]] | 10 || [[ھاليپوٽاڻي]] | 11 || [[مشائخ ھوٿي]] | 12 || [[ھڱوراڻي]] |- | 13 || [[ھوتڪي (جھنڊو مري)|ھوتڪي]] | 14 || [[ڪٺاري]] | 15 || [[ڪيھي]] | 16 || [[کڏو]] |- | 17 || [[ڪورائڪي (جھنڊو مري)|ڪورائڪي]] | 18 || [[ڪورياڻي]] | 19 || [[لنگھاڻو]] | 20 || [[مائل (جھنڊو مري)|مائل]] |- | 21 || [[ماکوڙو]] | 22 || [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 23 || [[نراھادو]] | 24 || [[نيلورئي]] |- | 25 || [[نمرو]] | 26 || [[نوري (جھنڊو مري)|نوري]] | 27 || [[پلھي]] | 28 || [[راڄپري (جھنڊو مري)|راڄپري]] |- | 29 || [[رپڙ (جھنڊو مري)|رپڙ]] | 30 || [[روپاھ]] | 31 || [[سڄڻاھ]] | 32 || [[سيھرڪي]] |- | 33 || [[سيھڙپور]] | 34 || [[سونھري (جھنڊو مري)|سونھري]] | 35 || [[ٿيٻڪي]] | 36 || [[ويسرڪي]] |- | 37 || [[وڳوڙي]] | 38 || [[ورياسو (جھنڊو مري)|ورياسو]] | — | — | — | — |- ! colspan="8" style="background:#FFD966;" | ڪل ديھون: 38 |} <ref name="زمين">{{cite web |url=https://sindhzameen.gos.pk |title=Board of Revenue, Sindh |publisher=Government of Sindh }}</ref> == آبادي == {{Main|ٽنڊو الهيار ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] جي ڪل آبادي 922,012 هئي. ضلعو 1,554 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جڏهن ته آبادي جي گهاٽائي 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح تقريباً 1.6٪ رهي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/826__tando_allahyar/ |title=Tando Allahyar District Population Statistics |website=City Population |access-date=4 June 2026}}</ref> 2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار شھر جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي<ref name = "رليف "/>. {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> ==آبپاشي== ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون. == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا تعلقا]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] mu6qf73ydu3l7cwdg2khgv8h6avh0t8 382734 382733 2026-06-04T21:07:46Z Intisar Ali 8681 382734 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''<span style='color: Violet'>جھنڊو مري</span>''' | official_name = Jhando Mari |native_name = | settlement_type = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]] | image_skyline =Tando Allahyar District.svg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعي جو نقشو جنھن م جھنڊو مري اتر ۾ ڏيکاريل | image_map = | mapsize = 220px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|25|39|00|N|68|54|0|E|region:PK_type:city|display=inline,title}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/5/Jhando_Marri.html Location o Jhando Mari]</ref> | pushpin_map = Pakistan Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = left<!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[دنيا جا ملڪ|ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستا جاصوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{Flag|سنڌ}} | subdivision_type2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊوالهيار]] | subdivision_type3 =صدر مقام | subdivision_name3 =[[جھنڊو مري]] شھر | population_total = 2،31،683 | population_as_of =<ref name=" پي بي ايس"> [https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ... ] </ref>2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title =چيئرمين، ميونسپلٽي | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 =[[سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون|يونين ڪاؤنسلون]] | blank_info_sec2 = 6 | area_code = | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت ]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = |postal_code = }} '''جهنڊو مري تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Jhando Mari Taluka}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ضلعي ٽنڊو الهيار]] جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ<ref name = " پي بي ايس "/>ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو]] ، ڏکڻ ۾ [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي [[چمبڙ تعلقو]] واقع آهن. . ==انتظامي ورهاست== 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن<ref name = " رليف "/>. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي <ref name = " رليف "/>. ==يونين ڪاؤنسلون== جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 [[يونين ڪا‏ؤنسل|يونين ڪا‏ؤنسلون]] آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون ۽ آبادي |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | يونين ڪاؤنسل ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2011ع) ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2017ع) |- | 1 | [[يو سي جهنڊو مري|جهنڊو مري]] | 37,622 | — |- | 2 | [[ميرا آباد]] | 39,302 | — |- | 3 | [[پيارو لنڊ|پِيارو لُنڊ]] | 20,589 | — |- | 4 | [[داسيري]] | 42,037 | — |- | 5 | [[ٽنڊو سومرو]] | 25,598 | — |- | 6 | [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 26,239 | — |- ! style="background:#FFD966;" | ڪل ! style="background:#FFD966;" | ! style="background:#FFD966;" | 191,387 ! style="background:#FFD966;" | — |} <small>نوٽ: 2017ع جي آبادي جا انگ اکر ماخذ ۾ موجود نه آهن.</small> ==ديھون== جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون ديھون |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ |- | 1 || [[ايلچي (جھنڊو مري)|ايلچي]] | 2 || [[بلگھيا]] | 3 || [[ڇاڇڙڪي]] | 4 || [[دڙو ستاھ]] |- | 5 || [[داسيري]] | 6 || [[ڍاگھڪي]] | 7 || [[ڳاھيڪي]] | 8 || [[گھڏو]] |- | 9 || [[ھاديڪي]] | 10 || [[ھاليپوٽاڻي]] | 11 || [[مشائخ ھوٿي]] | 12 || [[ھڱوراڻي]] |- | 13 || [[ھوتڪي (جھنڊو مري)|ھوتڪي]] | 14 || [[ڪٺاري]] | 15 || [[ڪيھي]] | 16 || [[کڏو]] |- | 17 || [[ڪورائڪي (جھنڊو مري)|ڪورائڪي]] | 18 || [[ڪورياڻي]] | 19 || [[لنگھاڻو]] | 20 || [[مائل (جھنڊو مري)|مائل]] |- | 21 || [[ماکوڙو]] | 22 || [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 23 || [[نراھادو]] | 24 || [[نيلورئي]] |- | 25 || [[نمرو]] | 26 || [[نوري (جھنڊو مري)|نوري]] | 27 || [[پلھي]] | 28 || [[راڄپري (جھنڊو مري)|راڄپري]] |- | 29 || [[رپڙ (جھنڊو مري)|رپڙ]] | 30 || [[روپاھ]] | 31 || [[سڄڻاھ]] | 32 || [[سيھرڪي]] |- | 33 || [[سيھڙپور]] | 34 || [[سونھري (جھنڊو مري)|سونھري]] | 35 || [[ٿيٻڪي]] | 36 || [[ويسرڪي]] |- | 37 || [[وڳوڙي]] | 38 || [[ورياسو (جھنڊو مري)|ورياسو]] | — | — | — | — |- ! colspan="8" style="background:#FFD966;" | ڪل ديھون: 38 |} <ref name="زمين">{{cite web |url=https://sindhzameen.gos.pk |title=Board of Revenue, Sindh |publisher=Government of Sindh }}</ref> == آبادي == {{Main|ٽنڊو الهيار ضلعي جي آدمشماري}} 2023ع جي آدمشماري موجب [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] جي ڪل آبادي 922,012 هئي. ضلعو 1,554 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جڏهن ته آبادي جي گهاٽائي 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. 2017ع کان 2023ع تائين آبادي جي سالياني واڌ جي شرح تقريباً 1.6٪ رهي.<ref>{{cite web |url=https://www.citypopulation.de/en/pakistan/admin/sindh/826__tando_allahyar/ |title=Tando Allahyar District Population Statistics |website=City Population |access-date=4 June 2026}}</ref> 2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار شھر جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي. {| class="wikitable sortable" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تَعلقي ۽ ضلعي آبادي (2023ع مردم شماري) |- style="background:#6FA8DC;" ! نالو ! حيثيت ! آبادي (2023ع) ! ايراضي (چورس ڪلوميٽر) ! آبادي جي گهاٽائي (في چورس ڪلوميٽر) |- | [[ٽنڊو الهيار ضلعو]] | ضلعو | 922,012 | 1,554 | 593.3 |- | [[ٽنڊو الهيار]] | ضلعي هيڊڪوارٽر | — | — | — |} '''ذريعو:''' پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس، 2023ع مردم شماري. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: اهم انگ اکر |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | آبادي (2023ع) | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017–2023) | 1.6٪ |- | ملڪ | [[پاڪستان]] |- | صوبو | [[سنڌ]] |} === مجموعي انگ اکر === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | ٽنڊو الهيار ضلعو: بنيادي آبادياتي انگ اکر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! اشاريه ! انگ |- | ڪل آبادي | 922,012 |- | ايراضي | 1,554 چورس ڪلوميٽر |- | آبادي جي گهاٽائي | 593.3 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر |- | سالياني واڌ جي شرح (2017ع–2023ع) | 1.6٪ |} === جنس موجب آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | جنس موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! جنس ! آبادي ! سيڪڙو |- | مرد | 468,504 | 50.8٪ |- | عورتون | 453,487 | 49.2٪ |- | خواجه سرا | 21 | 0.0٪ |- style="background:#FFD966; font-weight:bold;" | ڪل | 922,012 | 100٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = ٽنڊو الهيار ضلعي جي جنس موجب آبادي (2023ع) |label1 = مرد |value1 = 50.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = عورتون |value2 = 49.2 |color2 = #E74C3C |label3 = خواجه سرا |value3 = 0.0 |color3 = #BFC9CA }} === عمري گروهه === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمري گروهه ! آبادي ! سيڪڙو |- | 0–14 سال | 409,231 | 44.4٪ |- | 15–64 سال | 489,782 | 53.1٪ |- | 65 سال ۽ وڌيڪ | 22,999 | 2.5٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = عمري گروهن موجب آبادي (2023ع) |label1 = 0–14 سال |value1 = 44.4 |color1 = #2E86C1 |label2 = 15–64 سال |value2 = 53.1 |color2 = #E74C3C |label3 = 65 سال ۽ وڌيڪ |value3 = 2.5 |color3 = #F39C12 }} === عمري ورڇ === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | تفصيلي عمري ورڇ (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! عمر ! آبادي |- | 0–9 سال | 300,216 |- | 10–19 سال | 196,831 |- | 20–29 سال | 142,829 |- | 30–39 سال | 111,535 |- | 40–49 سال | 83,715 |- | 50–59 سال | 50,365 |- | 60–69 سال | 23,631 |- | 70 سال ۽ وڌيڪ | 12,890 |} === شهري ۽ ٻهراڙي آبادي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! علائقو ! آبادي ! سيڪڙو |- | ٻهراڙي | 636,325 | 69٪ |- | شهري | 285,687 | 31٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شهري ۽ ٻهراڙي آبادي (2023ع) |label1 = ٻهراڙي |value1 = 69 |color1 = #008000 |label2 = شهري |value2 = 31 |color2 = #F39C12 }} === شرح خواندگي === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! حيثيت ! آبادي ! سيڪڙو |- | پڙهيل | 247,486 | 39.8٪ |- | اڻپڙهيل | 374,310 | 60.2٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = شرح خواندگي، 10 سال ۽ وڌيڪ عمر (2023ع) |label1 = پڙهيل |value1 = 39.8 |color1 = #2E86C1 |label2 = اڻپڙهيل |value2 = 60.2 |color2 = #E74C3C }} === مادري ٻوليون === {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:115%;" | مادري ٻولين موجب آبادي (2023ع) |- style="background:#6FA8DC;" ! ٻولي ! ڳالهائيندڙ ! سيڪڙو |- | سنڌي | 786,867 | 85.3٪ |- | اردو | 66,805 | 7.2٪ |- | پنجابي | 22,976 | 2.5٪ |- | بلوچي | 10,552 | 1.1٪ |- | هندڪو | 9,241 | 1.0٪ |- | سرائيڪي | 6,835 | 0.7٪ |- | پشتو | 6,136 | 0.7٪ |- | ميواتي | 3,780 | 0.4٪ |- | براهوئي | 1,920 | 0.2٪ |- | ڪوهستاني | 1 | 0.0٪ |- | ٻيون ٻوليون | 6,899 | 0.7٪ |} {{Pie chart |thumb = right |caption = وڏيون مادري ٻوليون (2023ع) |label1 = سنڌي |value1 = 85.3 |color1 = #F39C12 |label2 = اردو |value2 = 7.2 |color2 = #2E86C1 |label3 = پنجابي |value3 = 2.5 |color3 = #E74C3C |label4 = بلوچي |value4 = 1.1 |color4 = #8E44AD |label5 = هندڪو |value5 = 1.0 |color5 = #95A5A6 |label6 = ٻيون ٻوليون |value6 = 2.9 |color6 = #16A085 }} <references /> ==آبپاشي== ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون. == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا تعلقا]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] om2eq3ejj736ywhghlrysahm7mbrql6 382752 382734 2026-06-04T21:29:56Z Intisar Ali 8681 382752 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''<span style='color: Violet'>جھنڊو مري</span>''' | official_name = Jhando Mari |native_name = | settlement_type = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]] | image_skyline =Tando Allahyar District.svg | imagesize = 220px | image_alt = | image_caption =ٽنڊوالهيار ضلعي جو نقشو جنھن م جھنڊو مري اتر ۾ ڏيکاريل | image_map = | mapsize = 220px | map_alt = | map_caption = | coordinates = {{coord|25|39|00|N|68|54|0|E|region:PK_type:city|display=inline,title}},<ref>[http://www.fallingrain.com/world/PK/5/Jhando_Marri.html Location o Jhando Mari]</ref> | pushpin_map = Pakistan Sindh#Pakistan | pushpin_label_position = left<!-- left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = [[دنيا جا ملڪ|ملڪ]] | subdivision_name = {{flag|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[پاڪستا جاصوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = {{Flag|سنڌ}} | subdivision_type2 = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 = [[ ٽنڊو الهيار ضلعو|ٽنڊوالهيار]] | subdivision_type3 =صدر مقام | subdivision_name3 =[[جھنڊو مري]] شھر | population_total = 2،31،683 | population_as_of =<ref name=" پي بي ايس"> [https://www.pbs.gov.pk › sindhPDFWeb resultstando allahyar summary - DISTRICT AND TEHSIL LEVEL ... ] </ref>2017 | population_est = | pop_est_as_of = | population_footnotes = | area_total_km2 = | elevation_m = | elevation_m_min = | elevation_m_max = | population_density_km2 = | leader_title =چيئرمين، ميونسپلٽي | leader_name = | leader_title1 = | leader_name1 = | blank_name_sec2 =[[سنڌ جون يونين ڪاؤنسلون|يونين ڪاؤنسلون]] | blank_info_sec2 = 6 | area_code = | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ڊائلنگ ڪوڊ]] | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت ]] | utc_offset1 = +5 | website = | footnotes = |postal_code = }} '''جهنڊو مري تعلقو'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Jhando Mari Taluka}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[ٽنڊو الهيار ضلعو|ضلعي ٽنڊو الهيار]] جو هڪ تعلقو آهي. هن تعلقي جي آبادي 2011 ۾ اندازي مطابق 1 لک 91 هزار هئي. 2017 جي آدمشماري مطابق ھن تعلقي جي آبادي 2,31,683 ھئي جنھن مان 2,13,699 ٻھراڙيءَ ۾ ۽ 17,984 شھري علائقي ۾ رهندڙ هئ<ref name = " پي بي ايس "/>ا. ھن تعلقي جو قيام 2005 ۾ عمل ۾ آيو ۽ ان قيام سان کيس نئين ٺھيل ضلعي ٽنڊوالهيار جو تعلقو بڻايو ويو. ھن تعلقي جي اتر ۾ [[سانگھڙ ضلعو]]، اوڀر ۾ [[ميرپور خاص ضلعو]]، اولھ ۾ [[مٽياري ضلعو]] ، ڏکڻ ۾ [[ٽنڊو الهيار تعلقو]] ۽ ڏکڻ اوڀر جي ڪنڊ تي [[چمبڙ تعلقو]] واقع آهن. . ==انتظامي ورهاست== 2008 وارن انگن اکرن مطابق تعلقي ۾ 2 سرڪل، 13 تپا ۽ 38 ديھون واقع آهن<ref name = " رليف "/>. ديھن مان ڪابه ديھ شھري ناھي <ref name = " رليف "/>. ==يونين ڪاؤنسلون== جهنڊو مري تعلقي ۾ 6 [[يونين ڪا‏ؤنسل|يونين ڪا‏ؤنسلون]] آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون يونين ڪاؤنسلون ۽ آبادي |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | يونين ڪاؤنسل ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2011ع) ! style="background:#6FA8DC;" | آبادي (2017ع) |- | 1 | [[يو سي جهنڊو مري|جهنڊو مري]] | 37,622 | — |- | 2 | [[ميرا آباد]] | 39,302 | — |- | 3 | [[پيارو لنڊ|پِيارو لُنڊ]] | 20,589 | — |- | 4 | [[داسيري]] | 42,037 | — |- | 5 | [[ٽنڊو سومرو]] | 25,598 | — |- | 6 | [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 26,239 | — |- ! style="background:#FFD966;" | ڪل ! style="background:#FFD966;" | ! style="background:#FFD966;" | 191,387 ! style="background:#FFD966;" | — |} <small>نوٽ: 2017ع جي آبادي جا انگ اکر ماخذ ۾ موجود نه آهن.</small> ==ديھون== جھنڊو مري تعلقي ۾ ڪل 38 ديھون واقع آهن. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |+ style="background:#0B5394; color:white; font-size:120%;" | جهنڊو مري تعلقي جون ديھون |- ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ ! style="background:#6FA8DC;" | نمبر ! style="background:#6FA8DC;" | ديھ |- | 1 || [[ايلچي (جھنڊو مري)|ايلچي]] | 2 || [[بلگھيا]] | 3 || [[ڇاڇڙڪي]] | 4 || [[دڙو ستاھ]] |- | 5 || [[داسيري]] | 6 || [[ڍاگھڪي]] | 7 || [[ڳاھيڪي]] | 8 || [[گھڏو]] |- | 9 || [[ھاديڪي]] | 10 || [[ھاليپوٽاڻي]] | 11 || [[مشائخ ھوٿي]] | 12 || [[ھڱوراڻي]] |- | 13 || [[ھوتڪي (جھنڊو مري)|ھوتڪي]] | 14 || [[ڪٺاري]] | 15 || [[ڪيھي]] | 16 || [[کڏو]] |- | 17 || [[ڪورائڪي (جھنڊو مري)|ڪورائڪي]] | 18 || [[ڪورياڻي]] | 19 || [[لنگھاڻو]] | 20 || [[مائل (جھنڊو مري)|مائل]] |- | 21 || [[ماکوڙو]] | 22 || [[مساڻ|مِسَاڻ]] | 23 || [[نراھادو]] | 24 || [[نيلورئي]] |- | 25 || [[نمرو]] | 26 || [[نوري (جھنڊو مري)|نوري]] | 27 || [[پلھي]] | 28 || [[راڄپري (جھنڊو مري)|راڄپري]] |- | 29 || [[رپڙ (جھنڊو مري)|رپڙ]] | 30 || [[روپاھ]] | 31 || [[سڄڻاھ]] | 32 || [[سيھرڪي]] |- | 33 || [[سيھڙپور]] | 34 || [[سونھري (جھنڊو مري)|سونھري]] | 35 || [[ٿيٻڪي]] | 36 || [[ويسرڪي]] |- | 37 || [[وڳوڙي]] | 38 || [[ورياسو (جھنڊو مري)|ورياسو]] | — | — | — | — |- ! colspan="8" style="background:#FFD966;" | ڪل ديھون: 38 |} <ref name="زمين">{{cite web |url=https://sindhzameen.gos.pk |title=Board of Revenue, Sindh |publisher=Government of Sindh }}</ref> == آبادي == {{Main|جھنڊو مري تعلقي جي آدمشماري}} }}</ref> 2004 جي ڪاٿن مطابق تعلقي ٽنڊي الهيار شھر جي ڪل آبادي 1,99,300 ھئي جن مان 1,03,593 مرد ۽ 95,708 عورتون ھيون. آبادي جي گھاٽائي في ڪلوميٽر 501 ماڻھو ھئي. ==آبپاشي== ھن تعلقي ۾ نصير واھ وھي ٿو جيڪو روھڙي ڪئنال مان نڪري ٿو. ان کان سواءِ ھتي وھندڙ شاخن م سونھري شاخ، نوري ڊسٽري، راج پري شاخ، مشائخوٽي ڊسٽري، ڪيھي شاخ، ٿاڻو شاخ، داسوڙي شاخ، ٽنڊو الهيار شاخ 2، ٽنڊو سومرو شاخ 2, ھادڪي ڊسٽري ۽ ميل شاخ پڻ وھن ٿيون. == حوالا == {{حوالا|2}} [[زمرو:پاڪستان جا تعلقا]] [[زمرو:سنڌ جا تعلقا]] idc0rtcj2016j91llfpctawrwqxsea5 0 12247 382682 382677 2026-06-04T12:44:59Z Memon2025 21315 /* */ 382682 wikitext text/x-wiki {{چونڊ مضمون| جون 2026}} {{Short description|ڏکڻ ۽ اولهه يورپ جو ملڪ}} {{Infobox country | conventional_long_name = اطالوي جمهوريه | common_name = اٽلي | native_name = {{Lang|it|Repubblica Italiana<!--upper case see Italian wiki-->}} | image_flag = Flag of Italy.svg | image_coat = Emblem of Italy.svg | symbol_type = نشان | national_anthem = "{{Lang|it|[[اِل ڪانتو ديلي اطالياني]]|italic=no}}"<br/>"اطالوين جو گيت"<div style="padding-top:0.5em;">{{Center|[[File:Canto degli Italiani - Marina Militare (strumentale).wav]]}}</div> | image_map = {{Switcher|[[File:EU-Italy (orthographic projection).svg|frameless]]|گلوب ڏيکاريو|[[File:EU-Italy.svg|upright=1.15|frameless]]|يورپي يونين جو نقشو ڏيکاريو|default=1}} | capital = [[روم]] | coordinates = {{Coord|41|54|N|12|29|E|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = ڏيهي ٻوليون | languages = ڏسو [[اٽلي جون ٻوليون|مکيه مضمون]] | official_languages = [[اطالوي ٻولي|اطالوي]]^a {{Infobox|child=yes |label1 = [[اٽلي ڏانهن اميگريشن|قوميت]] {{Nobold|(2021)}}<ref name="id2020">{{Cite web|title=Indicatori demografici, anno 2020 |url=https://www.istat.it/it/files//2021/05/REPORT_INDICATORI-DEMOGRAFICI-2020.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503091112/https://www.istat.it/it/files//2021/05/REPORT_INDICATORI-DEMOGRAFICI-2020.pdf|archive-date=3 May 2021|access-date=3 May 2021}}</ref> | data1 = {{Unbulleted list|91% اطالوي|9% ٻيا}} }} | religion = {{Ublist|item_style=white-space:nowrap;|84% [[اٽلي ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|12% [[اٽلي ۾ لادينيت|لادينيت]]|4% [[اٽلي ۾ مذهب|ٻيا]]}} | religion_year = 2021 | religion_ref = <ref>{{Cite web|date=September 2021|title=Special Eurobarometer 516|url=https://data.europa.eu/data/datasets/s2237_95_2_516_eng?locale=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629085321/http://data.europa.eu/data/datasets/s2237_95_2_516_eng?locale=en|archive-date=29 June 2023|access-date=2 June 2026|publisher=European Union: [[European Commission]]|via=[[European Data Portal]] (see Volume C: Country/socio-demographics: IT: Question D90.2.)}}</ref> | demonym = اطالوي | government_type = [[وحداني پارلياماني جمهوريه]] | leader_title1 = [[اٽلي جو صدر|صدر]] | leader_name1 = [[سرجيو ماتاريلا]] | leader_title2 = [[اٽلي جو وزيراعظم|وزيراعظم]] | leader_name2 = [[جورجيا ميلوني]] | leader_title3 = [[جمہوريه جي سينيٽ جو صدر (اٽلي)|سينيٽ جو صدر]] | leader_name3 = [[اگناتسيو لا روسا]] | leader_title4 = [[چيمبر آف ڊپٽيز جو صدر (اٽلي)|چيمبر آف ڊپٽيز جو صدر]] | leader_name4 = [[لورينزو فونتانا]] | legislature = [[اطالوي پارليامينٽ|پارليامينٽ]] | upper_house = [[جمہوريه جي سينيٽ (اٽلي)|جمہوريه جي سينيٽ]] | lower_house = [[چيمبر آف ڊپٽيز (اٽلي)|چيمبر آف ڊپٽيز]] | sovereignty_type = [[اٽلي جي تاريخ|تاريخي سياسي وحدتون]] | established_event1 = [[اٽلي جا قديم ماڻھو|اٽالڪ ماڻھو]] | established_date1 = قديم دور | established_event2 = [[قديم روم]]<br>[[رومي اٽلي]] | established_date2 = 753 ق م–476 ع | established_event3 = [[بربر بادشاهتون|رومي-بربر بادشاهتون]]<br>[[بازنطيني اٽلي]] | established_date3 = اوائلي وچون دور | established_event4 = [[اٽلي جي تاريخي رياستن جي فهرست|اطالوي شهري رياستون ۽ علائقائي سياسي وحدتون]] | established_date4 = وچون دور ۽ جديد دور | established_event5 = [[اٽلي جي بادشاهت]] | established_date5 = 1861–1946<br>{{start date and age|1861|03|17|df=y}} | established_event6 = [[اطالوي سلطنت]] | established_date6 = 1869/1882–1960 | established_event7 = [[1946ع اطالوي اداراتي ريفرنڊم|اطالوي جمهوريه]] | established_date7 = {{start date and age|1946|06|02|df=y}} | area_km2 = 301,340 | area_footnote = <ref name="Central Intelligence Agency-2023">{{Cite web|date=23 August 2023|title=Italy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|archive-date=1 July 2021|access-date=28 August 2023|publisher=Central Intelligence Agency}}</ref><ref>{{Cite web|date=12 November 2023|title=Italy country profile|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17433142|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20231218111602/https://www.bbc.com/news/world-europe-17433142|archive-date=18 December 2023|access-date=12 November 2023|publisher=BBC News}}</ref> | area_rank = 71هون | area_sq_mi = 116,347 <!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | percent_water = 1.24 (2015)<ref>{{Cite web|title=Surface water and surface water change|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)}}</ref> | population_estimate = {{DecreaseNeutral}} 58,915,561<ref name="population">{{cite web|title=Monthly Demographic Balance|url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> | population_estimate_year = 2025 | population_estimate_rank = 25هون | population_density_km2 = 195.5 | population_density_sq_mi = auto<!--Do not remove per [[Wikipedia:Manual of Style/Dates and numbers]]--> | population_density_rank = 72هون | GDP_PPP = {{Increase}} $3.872&nbsp;trillion<ref name="IMFWEO.IT">{{cite web |url=https://data.imf.org/en/Data-Explorer?datasetUrn=IMF.RES:WEO(9.0.0) |title=World Economic Outlook Database (April 2026 Edition) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=14 April 2026 |access-date=18 April 2026}}</ref> | GDP_PPP_year = 2026 | GDP_PPP_rank = 12هون | GDP_PPP_per_capita = {{Increase}} $65,761<ref name="IMFWEO.IT"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 29هون | GDP_nominal = {{Increase}} $2.738&nbsp;trillion<ref name="IMFWEO.IT"/> | GDP_nominal_year = 2026 | GDP_nominal_rank = 8هون | GDP_nominal_per_capita = {{Increase}} $46,505<ref name="IMFWEO.IT"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 27هون | Gini = 32.5 <!--number only--> | Gini_year = 2020 | Gini_change = decrease <!--increase/steady/decrease--> | Gini_ref = <ref>{{Cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income – EU-SILC survey|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009091832/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tessi190/default/table?lang=en|archive-date=9 October 2020|access-date=21 June 2022|publisher=European Commission}}</ref> | HDI = 0.915 <!--number only--> | HDI_year = 2023<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 29هون | currency = [[يورو]] (€)^b | currency_code = EUR | time_zone = [[مرڪزي يورپي وقت|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[مرڪزي يورپي گرمي وارو وقت|CEST]] | calling_code = [[+39]] ^c | cctld = [[.it]] | footnote_a = <span style="font-size:100%;">جرمن [[ڏکڻ ٽائرول]] ۽ [[فريولي-وينيتسيا جوليا]] ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي؛ فرينچ [[آئوستا وادي]] ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي؛ [[سلووين ٻولي|سلووين]] [[ٽريئستي صوبو]]، [[گوريتسيا صوبو]] ۽ فريولي-وينيتسيا جوليا ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي؛ [[لاڊن ٻولي|لاڊن]] ڏکڻ ٽائرول، [[ترنتينو]] ۽ ٻين اترين علائقن ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي؛ [[فريولي ٻولي|فريولي]] فريولي-وينيتسيا جوليا ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي؛ [[سارڊينيائي ٻولي|سارڊينيائي]] [[سارڊينيا]] ۾ گڏيل سرڪاري ٻولي آهي.<ref>{{Cite web|title=Legge Regionale 15 ottobre 1997, n. 26 |url=http://www.regione.sardegna.it/j/v/86?v=9&c=72&file=1997026|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226213750/http://www.regione.sardegna.it/j/v/86?v=9&c=72&file=1997026|archive-date=26 February 2021|access-date=31 May 2018|publisher=Regione autonoma della Sardegna – Regione Autònoma de Sardigna}}; {{Cite web|title=Regione Autonoma Friuli-Venezia Giulia – Comunità linguistiche regionali|url=https://www.regione.fvg.it/rafvg/cms/RAFVG/cultura-sport/patrimonio-culturale/comunita-linguistiche|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904201140/https://www.regione.fvg.it/rafvg/cms/RAFVG/cultura-sport/patrimonio-culturale/comunita-linguistiche|archive-date=4 September 2015|access-date=2 November 2020|website=regione.fvg.it}}</ref></span> | footnote_b = <span style="font-size:100%;">2002ع کان اڳ، [[اطالوي ليرا]]. يورو [[ڪامپيوني دي اٽاليا]] ۾ قبول ڪئي وڃي ٿي، پر ان جي سرڪاري ڪرنسي [[سوئس فرانڪ]] آهي.<ref>{{Cite web|date=14 July 2010|title=Comune di Campione d'Italia|url=http://www.comune.campione-d-italia.co.it/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430223743/http://www.comune.campione-d-italia.co.it/|archive-date=30 April 2011|access-date=30 October 2010|publisher=Comune.campione-d-italia.co.it}}</ref></span> | footnote_c = <span style="font-size:100%;">ڪامپيوني دي اٽاليا کي فون ڪرڻ لاءِ سوئس ڪوڊ [[+41]] استعمال ڪرڻ ضروري آهي.</span> }} '''اٽلي'''،{{Efn|{{Lang|it|Italia}}, {{IPA|it|iˈtaːlja|pron|small=no|It-Italia.ogg}}}} سرڪاري طور '''اطالوي جمهوريه'''،{{Efn|{{Lang|it|ريپبلڪا اطاليانا|links=no}}, {{IPA|it|reˈpubblika itaˈljaːna|pron|small=no}}}} [[ڏاکڻي يورپ|ڏکڻ]] ۽ [[اولهائين يورپ|اولهه يورپ]] ۾ واقع هڪ ملڪ آهي.{{Efn|اٽلي کي گهڻو ڪري اولهه يورپ ۾ شامل ڪيو ويندو آهي.<ref>اٽلي کي اولهه يورپي ملڪ طور بيان ڪندڙ علمي ڪم:{{Bulleted list |{{Cite book|last1=Hancock|first1=M. Donald|url=https://archive.org/details/politicsinwester00hanc_0|title=Politics in Western Europe: an introduction to the politics of the United Kingdom, France, Germany, Italy, Sweden, and the European Union|last2=Conradt|first2=David P.|last3=Peters|first3=B. Guy|last4=Safran|first4=William|last5=Zariski|first5=Raphael|date=11 November 1998|publisher=Chatham House Publishers|isbn=978-1-5664-3039-5|edition=2nd|quote=list of Western European countries Italy.|url-access=registration|ref=none}} |{{Cite book|last1=Ugo|first1=Ascoli|last2=Emmanuele|first2=Pavolini|title=The Italian welfare state in a European perspective: A comparative analysis|date=2016|publisher=Policy Press|isbn=978-1-4473-3444-6|url=https://books.google.com/books?id=BEzRDAAAQBAJ&q=list+of+Western+European+countries+Italy|ref=none}} |{{Cite book|last1=Zloch-Christy|first1=Iliana|title=East-West Financial Relations: Current Problems and Future Prospects|date=1991|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-5213-9530-4|url=https://archive.org/details/eastwestfinancia00zloc|url-access=registration|quote=list of Western European countries Italy.|access-date=29 September 2019|ref=none}} |{{Cite book|last1=Clout|first1=Hugh D.|title=Western Europe: Geographical Perspectives|date=1989|publisher=Longman Scientific & Technical|isbn=978-0-5820-1772-6|url=https://books.google.com/books?id=WGbIT90ppZsC|access-date=29 September 2019|ref=none}} |{{Cite book|last1=Furlong|first1=Paul|title=Modern Italy: Representation and Reform|date=2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-1349-7983-7|url=https://books.google.com/books?id=JNNsOl65D0AC&q=italy+western+European+country|access-date=29 September 2019|ref=none}} |{{Cite book|last1=Hanf|first1=Kenneth|last2=Jansen|first2=Alf-Inge|title=Governance and Environment in Western Europe: Politics, Policy and Administration|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1-3178-7917-6|url=https://books.google.com/books?id=31wSBAAAQBAJ&q=West+Europe+Italy|access-date=29 September 2019|ref=none}} }}</ref>|name=WE}} اهو هڪ اپٻيٽ تي مشتمل آهي، جيڪو [[رومي (ڀونوچ) سمنڊ]] ۾ وڌي وڃي ٿو، جنهن جي اترين زميني سرحد تي [[الپس]] آهن، ۽ ان سان گڏ لڳ ڀڳ 800 ٻيٽ پڻ شامل آهن، جن مان خاص طور [[سسلي]] ۽ سارڊينيا اهم آهن. اٽلي اولهه ۾ [[فرانس]]؛ اتر ۾ [[سوئٽزرلينڊ]] ۽ [[آسٽريا]]؛ اوڀر ۾ [[سلووينيا]]؛ ۽ ٻن انڪليوز، [[ويٽيڪن سٽي]] ۽ [[سان مارينو]]، سان زميني حدون رکي ٿو. ايراضي جي لحاظ کان اهو يورپ جو ڏهون وڏو ملڪ آهي، جيڪو {{Convert|301340|km2|sqmi|abbr=on}} تي پکڙيل آهي، ۽ لڳ ڀڳ 59 ملين آبادي سان [[يورپي يونين]] جو ٽيون سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو رڪن ملڪ آهي. اٽلي جي گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر '''[[روم]]''' آهي؛ ٻين وڏن شهرن ۾ ميلان، جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو ميٽروپوليٽن علائقو آهي، نيپلز، تورين، [[پاليرمو|پالرمو]]، [[بولونيا]]، فلورينس، جينووا ۽ [[وينس]] شامل آهن. اٽلي جي تاريخ ڪيترن ئي اٽالڪ قومن تائين وڃي ٿي، جن ۾ خاص طور [[قديم رومي]] شامل آهن، جن [[رومي جمهوريه]] دوران ڀونوچ سمنڊ جي دنيا کي فتح ڪيو ۽ [[رومي سلطنت]] دوران صدين تائين ان تي حڪومت ڪئي. عيسائيت جي پکڙجڻ سان، روم [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|ڪيٿولڪ ڪليسا]] ۽ [[پاپائيت]] جو مرڪز بڻجي ويو. [[بربر حملا|بربر حملن]] ۽ ٻين سببن ڪري [[قديم دور جي آخري مرحلي]] ۽ [[اوائلي وچئين دور]] جي وچ ۾ [[اولهه رومي سلطنت جو زوال ۽ خاتمو]] ٿيو. يارهين صديءَ تائين [[اطالوي شهري رياستون]] ۽ [[سامونڊي جمهوريهون]] وڌيون، جن واپار ذريعي نئين خوشحالي آندي ۽ جديد سرمائيداريءَ لاءِ بنياد وڌا. [[اطالوي نشاةِ ثانيه]] پندرهين ۽ سورهين صديءَ دوران ڦهلي ڦولي ۽ [[نشاةِ ثانيه#پکڙجڻ|باقي يورپ تائين پکڙجي وئي]]. اطالوي ڳولائوئن پري اوڀر ۽ [[نئين دنيا]] ڏانهن نوان رستا دريافت ڪيا، جنهن سان [[دريافتن جو دور|دريافتن جي دور]] ۾ اهم حصو پيو. سياسي ۽ علائقائي ورهاستن جي صدين کان پوءِ، [[اٽلي جي بادشاهت]] 1861ع ۾ [[اطالوي آزاديءَ جون جنگيون|آزاديءَ جي جنگين]] ۽ [[هزارن جي مهم]] کان پوءِ قائم ٿي. اوڻيهين صديءَ جي آخر کان ويهين صديءَ جي شروعات تائين، [[اٽلي ۾ صنعتڪاري|اٽلي صنعتڪاري ڪئي]] ۽ [[اطالوي سلطنت|نوآبادياتي سلطنت]] حاصل ڪئي، جڏهن ته [[ڏکڻ اٽلي|ڏکڻ]] گهڻي حد تائين غريب رهيو، جنهن سبب آمريڪا ڏانهن [[اطالوي ڊائاسپورا|وڏي مهاجر ڊائاسپورا]] پيدا ٿي. 1915ع کان 1918ع تائين، [[پهريين عالمي جنگ دوران اٽلي جي فوجي تاريخ|اٽلي]] [[پهريين عالمي جنگ]] ۾ [[پهريين عالمي جنگ جا اتحادي|انتانت]] سان گڏ [[مرڪزي طاقتون|مرڪزي طاقتن]] خلاف وڙهيو. 1922ع ۾ [[اطالوي فاشزم|اطالوي فاشسٽ]] آمريت قائم ٿي. [[ٻي عالمي جنگ دوران اٽلي جي فوجي تاريخ|ٻي عالمي جنگ دوران]]، اٽلي پهرين [[محوري طاقتون|محوري طاقتن]] جو حصو هو، جيستائين [[ڪاسيبلي جي جنگبندي|جنگبندي]] [[ٻي عالمي جنگ جا اتحادي|اتحادي طاقتن]] سان نه ٿي (1940–1943)، پوءِ [[اطالوي مزاحمت]] ۽ جرمن قبضي ۽ سهڪار ڪندڙ [[اطالوي سماجي جمهوريه|آر ايس آءِ]] کان [[اٽلي جي آزادي]] دوران اتحادي طاقتن جو هم جنگي ساٿي بڻيو (1943–1945). 1946ع ۾ بادشاهت کي [[1946ع اطالوي اداراتي ريفرنڊم|جمهوريه سان تبديل ڪيو ويو]] ۽ ملڪ [[اطالوي اقتصادي معجزو|مضبوط بحالي]] ڪئي. [[ترقي يافته ملڪ]] طور، [[اٽلي جي معيشت|ترقي يافته معيشت]] سان، اٽلي دنيا جو [[ناليوار جي ڊي پي موجب ملڪن جي فهرست|اٺون وڏو ناليوار جي ڊي پي]] رکي ٿو، يورپ جو [[پيداوار موجب ملڪن جي فهرست|ٻيون وڏو پيداوار وارو شعبو]] رکي ٿو، ۽ [[علائقائي طاقت|علائقائي]] ۽ – [[وڏين طاقتن مان گهٽ ترين|گهٽ حد تائين]] – عالمي اقتصادي، فوجي، ثقافتي ۽ سياسي معاملن ۾ اهم ڪردار ادا ڪري ٿو. اهو يورپي يونين جو [[اندروني ڇهه|باني]] ۽ [[يورپي يونين جا ٽي|اهم رڪن]] آهي، ۽ [[اٽلي جا پرڏيهي لاڳاپا#بين الاقوامي ادارا|ڪيترين ٻين بين الاقوامي تنظيمن ۽ فورمن جو حصو]] آهي. [[ثقافتي سپر پاور]] طور، اٽلي ڊگهي عرصي کان [[اطالوي فن|فن]]، [[اٽلي جي موسيقي|موسيقي]]، [[اطالوي ادب|ادب]]، [[اطالوي کاڌو|کاڌي]]، [[اطالوي فيشن|فيشن]]، [[اٽلي ۾ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي|سائنس ۽ ٽيڪنالاجي]] جو مشهور عالمي مرڪز رهيو آهي، ۽ [[اطالوي ايجادن ۽ دريافتن جي فهرست|ڪيترين ايجادن ۽ دريافتن]] جو ذريعو آهي. هن وٽ [[ملڪ موجب عالمي ورثو ماڳ|سڀ کان وڌيڪ تعداد]] ۾ [[عالمي ورثو ماڳ]] ([[اٽلي ۾ عالمي ورثو ماڳن جي فهرست|61]]) آهن ۽ اهو دنيا جو [[عالمي سياحت درجابندي|پنجون سڀ کان وڌيڪ گهميو ويندڙ ملڪ]] آهي. == نالو<span class="anchor" id="Etymology"></span> == {{Main|اٽلي جو نالو}} ''اٽاليا'' جي اشتقاق بابت ڪيترائي مفروضا موجود آهن.<ref>Alberto Manco, ''Italia. Disegno storico-linguistico''. 2009, Naples: L'Orientale. {{ISBN|978-8-8950-4462-0}}.</ref> هڪ نظريي موجب اهو [[قديم يوناني]] اصطلاح مان نڪتو، جيڪو ''اٽالوئي'' جي زمين لاءِ استعمال ٿيندو هو؛ اٽالوئي هڪ قبيلو هو، جيڪو انهيءَ علائقي ۾ رهندو هو، جيڪو اڄ [[ڪلابريا]] جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. اصل ۾ سمجهيو ويندو هو ته ان جو نالو ''ويتولي'' هو، ۽ ڪجهه عالمن جي راءِ آهي ته سندن [[ٽوٽم]]ي جانور ڳئون جو ٻچو هو ([[لاطيني]]: ''vitulus''؛ [[امبريائي]]: ''vitlo''؛ [[اوسڪن]]: ''Víteliú'')<!-- and named for the god of cattle, [[Mars (mythology)|Mars]] -->.<ref>J.P. Mallory and D.Q. Adams, ''Encyclopedia of Indo-European Culture'' (London: Fitzroy and Dearborn, 1997), 24.</ref> ڪيترن قديم ليکڪن چيو آهي ته اهو نالو هڪ مقامي حڪمران [[اٽالس]] جي نالي تان پيو.<ref>Dionysius of Halicarnassus, ''Roman Antiquities'', [https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/1B*.html 1.35] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221215151343/https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Dionysius_of_Halicarnassus/1B%2A.html|date=15 December 2022}}, on LacusCurtius; Aristotle, ''Politics'', [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0058%3Abook%3D7%3Asection%3D1329b#note-link2 7.1329b] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910185719/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0058%3Abook%3D7%3Asection%3D1329b|date=10 September 2015}}, on Perseus; Thucydides, ''The Peloponnesian War'', [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Thuc.+6.2.4&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0200 6.2.4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924213434/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Thuc.+6.2.4&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0200|date=24 September 2015}}, on Perseus</ref> اٽلي لاءِ قديم يوناني اصطلاح شروعات ۾ رڳو [[ڪلابريا|بروٽيم]] اپٻيٽ جي ڏکڻ حصي ۽ [[ڪاتانزارو]] ۽ [[ويبو والينتيا]] جي ڪجهه حصن لاءِ استعمال ٿيندو هو. [[اوينوٽريا]] ۽ "اٽلي" جو وڏو تصور هڪ ٻئي جا مترادف بڻجي ويا، ۽ اهو نالو [[لوڪانيا]] جي اڪثر حصي تي به لاڳو ٿيڻ لڳو. رومي جمهوريه جي واڌ کان اڳ، اهو نالو يونانين طرفان [[ميسينا آبنائے]] ۽ [[ساليرنو نار|ساليرنو نارين]] ۽ [[تارانٽو نار|تارانٽو]] کي ملائيندڙ لڪير جي وچ واري زمين لاءِ استعمال ٿيندو هو، جيڪا ڪلابريا سان مطابقت رکي ٿي. يونانين "اٽاليا" کي وڌيڪ وڏي علائقي تي لاڳو ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>Pallottino, M., ''History of Earliest Italy'', trans. Ryle, M & Soper, K. in Jerome Lectures, Seventeenth Series, p. 50</ref> ڏکڻ ۾ "[[يوناني اٽلي]]" کان علاوه، مورخن هڪ "ايٽرسڪن اٽلي" جي وجود جو به امڪان ظاهر ڪيو آهي، جيڪو وچ اٽلي جي علائقن تي مشتمل هو.<ref>Giovanni Brizzi, Roma. Potere e identità: dalle origini alla nascita dell'impero cristiano, Bologna, Patron, 2012 p. 94</ref> [[رومي اٽلي]]، يعني ''اٽاليا''، جون سرحدون وڌيڪ واضح طور مقرر ٿيل آهن. ڪيٽو جي ''[[اوريجنيز]]'' اٽلي کي الپس جي ڏکڻ ۾ واقع سڄي اپٻيٽ طور بيان ڪري ٿي.<ref>{{Cite book|last=Carlà-Uhink|first=Filippo|url=https://books.google.com/books?id=dSY-DwAAQBAJ&q=cato+italy+south+of+the+Alps&pg=PT49|title=The "Birth" of Italy: The Institutionalization of Italy as a Region, 3rd–1st Century BCE|date=25 September 2017|publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|isbn=978-3-1105-4478-7}}; {{Cite book|last=Levene|first=D. S.|url=https://books.google.com/books?id=aLsRDAAAQBAJ&q=cato+walls+of+Italy&pg=PA108|title=Livy on the Hannibalic War|date=17 June 2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-1981-5295-8|access-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20240328152752/https://books.google.com/books?id=aLsRDAAAQBAJ&q=cato+walls+of+Italy&pg=PA108#v=snippet&q=cato%20walls%20of%20Italy&f=false|archive-date=28 March 2024|url-status=live}}</ref> 264 ق م ۾ رومي اٽلي مرڪزي-اتر جي [[آرنو]] ۽ [[روبيڪون]] دريائن کان وٺي سڄي ڏکڻ تائين پکڙيل هئي. اتر وارو علائقو، [[سيسالپائن گال]]، جغرافيائي طور اٽلي جو حصو سمجهيو ويندو هو، 220ع ق م واري ڏهاڪي ۾ روم طرفان قبضو ڪيو ويو،<ref>{{Cite book|last=Carlà-Uhink|first=Filippo|url=https://books.google.com/books?id=dSY-DwAAQBAJ&q=Tota+Italia+essays&pg=PT454|title=The "Birth" of Italy: The Institutionalization of Italy as a Region, 3rd–1st Century BCE|date=25 September 2017|publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG|isbn=978-3-1105-4478-7|access-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000755/https://books.google.com/books?id=dSY-DwAAQBAJ&q=Tota+Italia+essays&pg=PT454#v=snippet&q=Tota%20Italia%20essays&f=false|archive-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> پر سياسي طور الڳ رهيو. 42 ق م ۾ ان کي قانوني طور اٽلي جي انتظامي وحدت ۾ ضم ڪيو ويو.<ref>{{Cite book|last=Williams|first=J. H. C.|url=https://books.google.com/books?id=RPj_FkEeVO4C&q=beyond+the+Rubicon|title=Beyond the Rubicon: Romans and Gauls in Republican Italy – J. H. C. Williams – Google Books|date=22 May 2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-1981-5300-9|archive-url=https://web.archive.org/web/20200522000630/https://books.google.it/books?id=RPj_FkEeVO4C&dq=beyond+the+Rubicon&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiI5YrC6rbkAhUvDmMBHXZOCMAQ6AEIKTAA|archive-date=22 May 2020}}; {{Cite book|last=Long|first=George|title=Decline of the Roman republic: Volume 2|year=1866}}; {{Cite web|last=Aurigemma|first=Salvatore|title=Gallia Cisalpina|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/gallia-cisalpina_(Enciclopedia-Italiana)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404054511/https://www.treccani.it/enciclopedia/gallia-cisalpina_(Enciclopedia-Italiana)|archive-date=4 April 2023|access-date=14 October 2014|website=treccani.it|publisher=Enciclopedia Italiana|language=it}}</ref> سارڊينيا، [[ڪورسيڪا]]، سسلي ۽ [[مالٽا]] کي 292ع ۾ [[ڊيوڪليشن]] اٽلي ۾ شامل ڪيو،<ref>{{Cite web|title=Italy (ancient Roman territory)|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297743/Italy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110232259/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297743/Italy|archive-date=10 November 2013|access-date=10 November 2013|website=Encyclopædia Britannica}}</ref> جنهن سان آخري قديم دور جو اٽلي جديد [[اطالوي جاگرافيائي علائقو|اطالوي جاگرافيائي علائقي]] سان لڳ ڀڳ هم سرحد ٿي ويو.<ref>{{Cite web|title=La riorganizzazione amministrativa dell'Italia. Costantino, Roma, il Senato e gli equilibri dell'Italia romana|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/la-riorganizzazione-amministrativa-dell-italia-costantino-roma-il-senato-e-gli-equilibri-dell-italia-romana_%28Enciclopedia-Costantiniana%29|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211119225335/https://www.treccani.it/enciclopedia/la-riorganizzazione-amministrativa-dell-italia-costantino-roma-il-senato-e-gli-equilibri-dell-italia-romana_(Enciclopedia-Costantiniana)|archive-date=19 November 2021|access-date=19 November 2021|language=it}}</ref> لاطيني لفظ ''Italicus'' "اٽلي جي ماڻهو" لاءِ استعمال ٿيندو هو، يعني ''provincial'' يا [[رومي صوبو|رومي صوبي]] مان آيل ماڻهو جي ابتڙ.<ref>''Letters'' 9.23</ref> صفت ''italianus''، جنهن مان ''Italian'' نڪتو، [[وچئين دور جي لاطيني]] مان آهي ۽ [[اوائلي جديد دور]] دوران ''Italicus'' سان متبادل طور استعمال ٿيندي هئي.<ref>''ytaliiens'' (1265) [http://www.cnrtl.fr/etymologie/italien TLFi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029191636/http://www.cnrtl.fr/etymologie/italien|date=29 October 2018}}</ref> [[اولهه رومي سلطنت جي زوال]] کان پوءِ، اٽلي جي [[اوستروگوٿڪ بادشاهت]] قائم ٿي. [[لومبارڊ|لومبارڊن]] جي حملن کان پوءِ، ''اٽاليا'' سندن بادشاهت جي نالي طور برقرار رهي، ۽ [[پاڪ رومي سلطنت]] اندر ان جي [[اٽلي جي بادشاهت (پاڪ رومي سلطنت)|جانشين بادشاهت]] لاءِ به اهو نالو استعمال ٿيو.<ref>{{Cite web|title=IL COMUNE MEDIEVALE|url=https://www.homolaicus.com/storia/medioevo/comune_medievale.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318214257/http://www.homolaicus.com/storia/medioevo/comune_medievale.htm|archive-date=18 March 2012|website=homolaicus.com}}</ref> == تاريخ == {{Main|اٽلي جي تاريخ}} === قبل تاريخ ۽ قديم دور === {{Main|قبل تاريخي اٽلي|اٽالڪ قومون|ايٽرسڪن تهذيب|يوناني نوآبادڪاري|ميگنا گريشيا}} [[File:Etruscan Painting 1.jpg|thumb|right|[[ايٽرسڪن تهذيب|ايٽرسڪن]] فريسڪو، [[مونتيروتسي نيڪروپولس]] ۾، 5هين صدي ق م]] [[هيٺيون پيلئوليٿڪ]] جا آثار، جيڪي 850,000 سال اڳ جا آهن، [[مونتي پوجيولو]] مان مليا آهن.<ref>{{Cite web|last=Society|first=National Geographic|title=Erano padani i primi abitanti d'Italia|url=http://www.nationalgeographic.it/scienza/2012/01/20/news/erano_padani_iprimi_abitanti_ditalia-807204|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626220707/http://www.nationalgeographic.it/scienza/2012/01/20/news/erano_padani_iprimi_abitanti_ditalia-807204|archive-date=26 June 2019|access-date=11 March 2019|website=National Geographic}}</ref> سڄي اٽلي ۾ کوٽاين مان 200,000 سال اڳ وچين پيلئوليٿڪ دور ۾ [[نينڊرٿال]] جي موجودگي ظاهر ٿي آهي،<ref>Kluwer Academic/Plenum Publishers 2001, ch. 2. {{ISBN|0-3064-6463-2}}.</ref> جڏهن ته [[اوائلي جديد انسان|جديد انسان]] لڳ ڀڳ 40,000 سال اڳ [[ريپارو موڪي]] ۾ ظاهر ٿيا.<ref>42.7–41.5 ka ([[68–95–99.7 rule|1σ CI]]). {{Cite journal|last=Douka|first=Katerina|display-authors=etal|year=2012|title=A new chronostratigraphic framework for the Upper Palaeolithic of Riparo Mochi (Italy)|journal=Journal of Human Evolution|volume=62|issue=2|pages=286–299|doi=10.1016/j.jhevol.2011.11.009|pmid=22189428|bibcode=2012JHumE..62..286D }}; {{Cite web|date=29 January 2010|title=Istituto Italiano di Preistoria e Protostoria|url=http://www.iipp.it/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015231105/http://www.iipp.it/|archive-date=15 October 2013|publisher=IIPP|access-date=15 August 2017}}</ref> رومي دور کان اڳ واري اٽلي جا [[اٽلي جا قديم ماڻھو|قديم ماڻھو]] [[پروٽو-انڊو-يورپي|انڊو-يورپي]] هئا، خاص طور [[اٽالڪ قومون]]. ممڪن غير انڊو-يورپي يا [[قبل انڊو-يورپي ٻوليون|قبل انڊو-يورپي]] ورثي وارن مکيه تاريخي ماڻهن ۾ [[ايٽرسڪن]]، سسلي جا [[ايلميئن]] ۽ [[سيڪاني]]، ۽ قبل تاريخي [[سارڊينيائي ماڻھو]] شامل آهن، جن [[نوراجڪ تهذيب]] کي جنم ڏنو. ٻين قديم آبادين ۾ [[ريئتيائي ماڻھو]] ۽ [[ڪاموني]] شامل آهن، جيڪي [[والڪامونيڪا ۾ پٿريلي چٽساليون|والڪامونيڪا جي پٿريلي چٽسالين]] لاءِ مشهور آهن.<ref>{{Cite web|title=Rock Drawings in Valcamonica|url=https://whc.unesco.org/en/list/94|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100703183257/http://whc.unesco.org/en/list/94|archive-date=3 July 2010|access-date=29 June 2010|publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> هڪ قدرتي ممي، [[اوئٽسي]]، جيڪا 3400–3100 ق م جي آهي، 1991ع ۾ [[سيميلاون]] گليشيئر مان دريافت ٿي.<ref>{{Cite journal|last1=Bonani|first1=Georges|last2=Ivy|first2=Susan D.|display-authors=etal|year=1994|title=AMS {{SimpleNuclide|Carbon|14}} Age Determination of Tissue, Bone and Grass Samples from the Ötzal Ice Man|url=http://digitalcommons.library.arizona.edu/objectviewer?o=http%3A%2F%2Fradiocarbon.library.arizona.edu%2FVolume36%2FNumber2%2Fazu_radiocarbon_v36_n2_247_250_v.pdf|url-status=live|journal=Radiocarbon|volume=36|issue=2|pages=247–250|doi=10.1017/s0033822200040534|archive-url=https://web.archive.org/web/20100720211402/https://digitalcommons.library.arizona.edu/objectviewer?o=http%3A%2F%2Fradiocarbon.library.arizona.edu%2FVolume36%2FNumber2%2Fazu_radiocarbon_v36_n2_247_250_v.pdf|archive-date=20 July 2010|access-date=4 February 2016|doi-access=free}}</ref> پهريان نوآبادڪار [[فينيقيه|فينيقي]] هئا، جن سسلي ۽ سارڊينيا جي ڪنارن تي [[ايمپوريم (قديم دور)|واپاري مرڪز]] قائم ڪيا. انهن مان ڪجهه ننڍا شهري مرڪز بڻيا ۽ [[يوناني نوآبادين]] سان گڏوگڏ ترقي ڪئي.<ref>{{Cite journal|last1=Raclot|first1=Thierry|last2=Oudart|first2=Hugues|date=January 2000|title=CORPS GRAS ET OBESITE Acides gras alimentaires et obésité: aspects qualitatifs et quantitatifs|journal=Oléagineux, Corps gras, Lipides|volume=7|issue=1|pages=77–85|doi=10.1051/ocl.2000.0077|issn=1258-8210|doi-access=free}}</ref> 8هين ۽ 7هين صدي ق م دوران، [[پٿيڪوسائي]] ۾ يوناني نوآباديون قائم ٿيون، جيڪي آخرڪار اطالوي اپٻيٽ جي ڏکڻ ۽ سسلي جي سامونڊي ڪناري تائين پکڙجي ويون؛ اهو علائقو بعد ۾ [[ميگنا گريشيا]] جي نالي سان مشهور ٿيو.<ref>Emilio Peruzzi, ''Mycenaeans in early Latium'', (Incunabula Graeca 75), Edizioni dell'Ateneo & Bizzarri, Roma, 1980</ref> [[آيونيائي]]، [[ڊوريائي يوناني|ڊوريائي]] نوآبادڪارن، [[سيراڪيوز وارا|سيراڪيوزن]] ۽ [[اڪائيائي (قبيلو)|اڪائيائين]] ڪيترائي شهر قائم ڪيا. [[اٽلي جي يوناني نوآبادڪاري|يوناني نوآبادڪاري]] [[اٽالڪ قومون|اٽالڪ قومن]] کي جمهوري حڪومتي صورتن ۽ اعليٰ فني ۽ ثقافتي اظهار سان رابطي ۾ آندو.<ref>{{Cite web|title=II 1987: Uomini e vicende di Magna Grecia |url=https://www.bpp.it/Apulia/html/archivio/1987/II/art/R87II015.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204123345/https://www.bpp.it/Apulia/html/archivio/1987/II/art/R87II015.html|archive-date=4 February 2021|access-date=31 January 2021|website=bpp.it}}</ref> === قديم روم === {{Main|قديم روم|اٽلي ۾ رومي واڌ|رومي اٽلي}} {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = Colosseo 2020.jpg | caption1 = [[ڪولوسيئم]]، جنهن کي وڏي پيماني تي قديم تاريخ جي تعمير ۽ انجنيئرنگ جي عظيم ترين ڪمن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو | image2 = Roman Empire Trajan 117AD.png|275 | caption2 = {{legend|#b23938|117ع ۾ [[رومي سلطنت]] پنهنجي سڀ کان وڏي وسعت تي<ref>{{Cite book|last=Bennett, Julian|url=https://books.google.com/books?id=qk_tofvS8EsC|title=Trajan: Optimus Princeps : a Life and Times|publisher=Routledge|year=1997|isbn=978-0-415-16524-2}}</ref>}} {{legend|#d28989|[[تابع رياست|تابع رياستون]]}} }} اٽلي جي تاريخ ڪيترين [[اٽلي جي قديم قومن جي فهرست|اٽالڪ قومن]] تائين وڃي ٿي، جن ۾ خاص طور [[قديم رومي]] شامل آهن، جن [[رومي جمهوريه]] دوران ڀونوچ سمنڊ جي دنيا کي فتح ڪيو ۽ [[رومي سلطنت]] دوران صدين تائين ان تي حڪومت ڪئي.<ref>{{Cite book |last1=Carl Waldman |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |title=Encyclopedia of European Peoples |last2=Catherine Mason |publisher=Infobase Publishing |year=2006 |isbn=978-1-4381-2918-1 |page=586 |access-date=23 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311102543/https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |archive-date=11 March 2023 |url-status=live}}; {{Cite book |last=Mommsen |first=Theodor |author-link=Theodor Mommsen |title=[[History of Rome (Mommsen)|History of Rome]], Book II: From the Abolition of the Monarchy in Rome to the Union of Italy |publisher=Reimer & Hirsel |year=1855 |location=Leipzig}}; {{Cite book |last=Lazenby |first=John Francis |url=https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze |title=Hannibal's War: A Military History of the Second Punic War |date=4 February 1998 |publisher=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3004-0 |page=[https://archive.org/details/hannibalswarmili00laze/page/29 29] |quote=Italy homeland of the Romans. |url-access=registration |via=Internet Archive}}</ref> قديم روم، جيڪو وچ اٽلي ۾ [[ٽائبر درياهه]] تي هڪ آبادڪاري هو، [[روم جو بنياد|753 ق م ۾ قائم ٿيو]] ۽ 244 سالن تائين بادشاهي نظام هيٺ حڪمراني ڪئي وئي.<ref>{{Cite web |date=24 November 2009 |title=Rome founded {{!}} 21 April, 753 B.C. |url=https://www.history.com/this-day-in-history/april-21/rome-founded |access-date=10 April 2025 |website=HISTORY |language=en}}</ref> 509 ق م ۾، رومن، سينيٽ ۽ عوام ([[SPQR]]) واري حڪومت جي حمايت ڪندي، [[رومي بادشاهت جو خاتمو|بادشاهت کي نيڪالي ڏني]] ۽ هڪ اشرافي جمهوريه قائم ڪئي.<ref>{{Cite journal|last=Sanders|first=Henry A.|date=1908|title=The Chronology of Early Rome|url=https://www.jstor.org/stable/261793|journal=Classical Philology|volume=3|issue=3|pages=316–329|doi=10.1086/359186|jstor=261793|s2cid=161535192|issn=0009-837X |quote=It has come to be second nature ... to date the founding of Rome [to] 753 BC [and] the first year of the Republic [to] 509&nbsp;BC.|url-access=subscription}}</ref> اطالوي اپٻيٽ، جنهن جو نالو ''اٽاليا'' هو، رومي واڌ دوران هڪ متحد وحدت ۾ گڏ ڪيو ويو؛ نون علائقن جي فتح اڪثر [[سامنائيٽ جنگيون|ٻين اٽالڪ قبيلن]]، [[رومي-ايٽرسڪن جنگيون|ايٽرسڪنن]]، [[رومي-گالي جنگيون|سيلٽن]] ۽ [[پائرهڪ جنگ|يونانين]] جي قيمت تي ٿي. مقامي قبيلن ۽ شهرن جي اڪثريت سان هڪ مستقل اتحاد قائم ٿيو، ۽ روم اولهه يورپ، اتر آفريڪا ۽ [[وچ اوڀر جي تاريخ#يوناني ۽ رومي سلطنت|وچ اوڀر]] جي فتح شروع ڪئي. 44 ق م ۾ [[جوليس سيزر]] جي قتل کان پوءِ، روم هڪ وڏي سلطنت بڻجي ويو، جيڪا [[رومي برطانيه|برطانيه]] کان [[ميسوپوٽيميا (رومي صوبو)|فارس]] جي سرحدن تائين پکڙيل هئي، ۽ سڄي ڀونوچ سمنڊ جي حوض کي پنهنجي اندر آڻي ڇڏيو، جتي يوناني، رومي ۽ ٻيون ثقافتون گڏجي هڪ طاقتور تهذيب ۾ تبديل ٿيون. پهرئين شهنشاهه [[آگسٽس]] جي ڊگهي حڪومت امن ۽ خوشحالي جو دور شروع ڪيو. رومي اٽلي سلطنت جو [[ميٽروپول]]، رومن جو وطن ۽ گاديءَ واري هنڌ جو علائقو رهيو.<ref>{{Cite journal|last=Morcillo|first=Marta García|title=The Glory of Italy and Rome's Universal Destiny in Strabo's Geographika, in: A. Fear – P. Liddel (eds), Historiae Mundi. Studies in Universal History. Duckworth: London 2010: 87–101. |url=https://www.academia.edu/362374|url-status=live|journal=Historiae Mundi: Studies in Universal History|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114073554/https://www.academia.edu/362374|archive-date=14 January 2022|access-date=20 November 2021}}; {{Cite book|last=Keaveney|first=Arthur|url=https://books.google.com/books?id=ojoOAAAAQAAJ|title=Arthur Keaveney: ''Rome and the Unification of Italy''|date=January 1987|publisher=Croom Helm|isbn=978-0-7099-3121-8|access-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000835/https://books.google.com/books?id=ojoOAAAAQAAJ|archive-date=11 February 2024|url-status=live}}; {{Cite book|last=Billanovich|first=Giuseppe|url=https://books.google.com/books?id=fVylk1KUS84C&dq=Italia+domina+provinciarum&pg=PR13|title=Libreria Universitaria Hoepli, Lezioni di filologia, Giuseppe Billanovich e Roberto Pesce: ''Corpus Iuris Civilis, Italia non erat provincia, sed domina provinciarum'', Feltrinelli, p.363|publisher=Roberto Pesce|year=2008|isbn=978-8-8965-4309-2|language=it|access-date=20 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000801/https://books.google.com/books?id=fVylk1KUS84C&dq=Italia+domina+provinciarum&pg=PR13#v=onepage&q=Italia%20domina%20provinciarum&f=false|archive-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> [[رومي سلطنت جي تاريخ|سلطنت جي پهرين ٻن صدين]] ۾ بي مثال استحڪام جو دور ڏٺو ويو، جيڪو [[پيڪس رومانا]] ({{Literal translation|رومي امن}}) جي نالي سان مشهور آهي. روم [[رومي سلطنت جون سرحدون|پنهنجي سڀ کان وڏي علائقائي وسعت]] [[ٽراجن]] جي دور ۾ حاصل ڪئي ({{Reign|98|117|era=AD}})، پر وڌندڙ پريشانين ۽ زوال جو دور [[ڪوموڊس]] جي دور ۾ شروع ٿيو ({{Reign|180|192}}).<ref>{{Cite web |date=10 June 2024 |title=Five Good Emperors |url=https://www.britannica.com/topic/Five-Good-Emperors |access-date=4 August 2024 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref><ref>{{Citation |last=Gibbon |first=Edward |title=The History of the Decline And Fall of the Roman Empire |date=1776 |chapter=The Decline And Fall in the West – Chapter 4 |chapter-url=https://www.ccel.org/g/gibbon/decline/volume1/chap4.htm |author-link=Edward Gibbon |access-date=27 June 2017 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824100850/http://www.ccel.org/g/gibbon/decline/volume1/chap4.htm |url-status=live}}</ref> [[لڏپلاڻ وارو دور]]، جنهن ۾ [[جرمنڪ-رومي رابطا|جرمنڪ قومن جا وڏا حملا]] شامل هئا، رومي سلطنت جي زوال جو سبب بڻيو. رومي سلطنت تاريخ جي سڀ کان وڏين سلطنتن مان هڪ هئي، جنهن وٽ وڏي اقتصادي، ثقافتي، سياسي ۽ فوجي طاقت هئي.<ref>{{Cite web |date=4 June 2024 |title=The Roman Empire at its greatest expansion |url=https://trizioeditore.it/en/blogs/notizie/impero-romano-massima-espansione-mappa-storia |access-date=10 April 2025 |website=Trizio Editore |language=en}}</ref> پنهنجي سڀ کان وڏي وسعت تي، ان جو علائقو {{Convert|5|e6km2|abbr=off}} هو.<ref>{{Cite journal|last=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|year=1979|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D|journal=Social Science History|volume=3|issue=3/4|pages=115–138|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}; {{Cite journal|last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D|year=2006|title=East–West Orientation of Historical Empires|url=http://peterturchin.com/PDF/Turchin_Adams_Hall_2006.pdf|url-status=live|journal=Journal of World-Systems Research|volume=12|issue=2|page=222|doi=10.5195/JWSR.2006.369|issn=1076-156X|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517210851/http://peterturchin.com/PDF/Turchin_Adams_Hall_2006.pdf|archive-date=17 May 2016|access-date=6 February 2016|doi-access=free}}</ref> [[رومي سلطنت جو ورثو|رومي ورثي]] مغربي تهذيب تي گهرو اثر وڌو ۽ جديد دنيا کي شڪل ڏني. لاطيني مان نڪتل [[رومانس ٻوليون|رومانس ٻولين]] جو وسيع استعمال، [[رومي انگ|عددي نظام]]، جديد مغربي الفابيٽ ۽ ڪئلينڊر، ۽ عيسائيت جو عالمي مذهب طور اڀرڻ، رومي غلبي جي ڪيترن ئي ورثن مان آهن.<ref>{{Cite book|last=Richard|first=Carl J.|title=Why we're all Romans: the Roman contribution to the western world|publisher=Rowman & Littlefield|year=2010|isbn=978-0-7425-6779-5|edition=1st pbk.|location=Lanham, MD|pages=xi–xv}}</ref> === وچون دور === {{Main|وچئين دور ۾ اٽلي}} [[اولهه رومي سلطنت جي زوال]] کان پوءِ، اٽلي [[اٽلي جي بادشاهت (476–493)|اوڊواڪر جي بادشاهت]] هيٺ آيو، ۽ پوءِ [[اوستروگوٿ]] ان تي قابض ٿيا.<ref>{{Cite book|last=Sarris|first=Peter|title=Empires of faith: the fall of Rome to the rise of Islam, 500–700|publisher=Oxford UP|year=2011|isbn=978-0-1992-6126-0|edition=1st. pub.|location=Oxford|page=118}}</ref> حملن جي نتيجي ۾ بادشاهتن جو افراتفري وارو سلسلو پيدا ٿيو ۽ مبينا "[[اونداهو دور (تاريخ نويسي)|اونداهو دور]]" شروع ٿيو. 6هين صديءَ ۾ هڪ ٻئي [[جرمنڪ قومون|جرمنڪ قبيلي]]، [[لومبارڊن]]، جي حملي بازنطيني موجودگي کي گهٽائي ڇڏيو ۽ اپٻيٽ جي سياسي وحدت ختم ڪري ڇڏي. اتر ۾ [[لومبارڊ بادشاهت]] ٺهي، وچ-ڏکڻ تي پڻ لومبارڊن جو ڪنٽرول هو، ۽ ٻيا حصا بازنطيني رهيا.<ref>{{Cite web|title=History of Italy|url=https://www.britannica.com/place/Italy/Lombards-and-Byzantines|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929150112/https://www.britannica.com/place/Italy/Lombards-and-Byzantines|archive-date=29 September 2022|access-date=29 September 2022|website=Encyclopædia Britannica}}</ref> [[File:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|thumb|right|upright=.7|[[مارڪو پولو]]، 13هين صديءَ جو ڳولائو]] لومبارڊ بادشاهت 8هين صديءَ جي آخر ۾ [[شارليمان]] جي هٿان [[فرانڪيا]] ۾ ضم ٿي وئي ۽ اٽلي جي بادشاهت بڻجي وئي.<ref>{{Cite web|title=Carolingian and post-Carolingian Italy, 774–962|url=https://www.britannica.com/place/Italy/Carolingian-and-post-Carolingian-Italy-774-962|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221007160553/https://www.britannica.com/place/Italy/Carolingian-and-post-Carolingian-Italy-774-962|archive-date=7 October 2022|access-date=7 October 2022|website=Encyclopædia Britannica}}</ref> فرانڪن [[پاپائي رياستون]] ٺاهڻ ۾ مدد ڪئي. 13هين صديءَ تائين سياست [[پاڪ رومي شهنشاهه|پاڪ رومي شهنشاهن]] ۽ پاپائيت جي لاڳاپن تي غالب رهي، جتي شهري رياستون عارضي فائدي لاءِ اڳئين ڌر ([[گبيلين]]) يا پوئين ڌر ([[گويلف]]) سان گڏ ٿينديون هيون.<ref>{{Cite book|last=Nolan|first=Cathal J.|title=The age of wars of religion, 1000–1650: an encyclopedia of global warfare and civilization |publisher=Greenwood Press|year=2006|isbn=978-0-3133-3045-2|edition=1. publ.|location=Westport (Connecticut)|page=360}}</ref> جرمنڪ شهنشاهه ۽ رومي پونٽف وچئين دور جي يورپ جون [[عالمي طاقتون]] بڻجي ويا. بهرحال، [[سرماياداري تڪرار]] ۽ گويلفن ۽ گبيلينن جي وچ ۾ ٽڪراءُ اتر ۾ شهنشاهي-جاگيرداري نظام کي ختم ڪري ڇڏيو، جتي شهرن آزادي حاصل ڪئي.<ref>{{Cite book|last=Jones|first=Philip|author-link=Philip Jones (historian)|title=The Italian city-state: from Commune to Signoria|publisher=Clarendon Press|year=1997|isbn=978-0-1982-2585-0|location=Oxford|pages=55–77}}</ref> 1176ع ۾، شهري رياستن جي [[لومبارڊ ليگ]] پاڪ رومي شهنشاهه [[فريڊرڪ بارباروسا]] کي شڪست ڏني، جنهن سان انهن جي آزادي يقيني ٿي. شهري رياستن، جهڙوڪ ميلان، فلورينس ۽ وينس، مالياتي ترقي ۾ نهايت اهم جدت وارو ڪردار ادا ڪيو، بئنڪنگ جي طريقن کي تيار ڪندي، ۽ سماجي تنظيم جي نون روپن کي ممڪن بڻائيندي.<ref>{{Cite book|last=Niall|first=Ferguson|title=The Ascent of Money: The Financial History of the World|publisher=Penguin|year=2008}}</ref> ساحلي ۽ ڏاکڻن علائقن ۾، سامونڊي جمهوريهن ڀونوچ سمنڊ تي غلبو حاصل ڪيو ۽ مشرق ڏانهن واپار تي اجارو قائم ڪيو. اهي آزاد [[ٿالاسوڪريسي|سامونڊي طاقت واريون]] شهري رياستون هيون، جن ۾ واپارين وٽ ڪافي طاقت هئي. جيتوڻيڪ اهي اشرافي حڪومتون هيون، پر انهن طرفان ڏنل نسبي سياسي آزادي علمي ۽ فني ترقي لاءِ سازگار هئي.<ref name="Lane">{{Cite book|last=Lane|first=Frederic C.|title=Venice, a maritime republic|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1991|isbn=978-0-8018-1460-0|edition=4. print.|location=Baltimore|page=73}}</ref> سڀ کان مشهور سامونڊي جمهوريهون وينس، [[جينووا جمهوريه|جينووا]]، [[پيزا جمهوريه|پيزا]] ۽ [[امالفي جو ڊچي|امالفي]] هيون.<ref>G. Benvenuti – Le Repubbliche Marinare. Amalfi, Pisa, Genova, Venezia – Newton & Compton editori, Roma 1989; Armando Lodolini, ''Le repubbliche del mare'', Biblioteca di storia patria, 1967, Roma. {{Cite book|last=Peris|first=Persi|title=Conoscere l'Italia|publisher=Istituto Geografico De Agostini|year=1982|pages=74}}; {{Cite web|title=Repubbliche Marinare|url=http://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190829104758/http://www.treccani.it/enciclopedia/repubbliche-marinare|archive-date=29 August 2019|access-date=13 September 2019|website=Treccani.it|publisher=Istituto dell'Enciclopedia Italiana|language=it}}; {{Cite web|title=Repubbliche marinare|url=https://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=29771|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200101131949/https://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id=29771|archive-date=1 January 2020|access-date=13 September 2019|website=thes.bncf.firenze.sbn.it|publisher=[[قومي مرڪزي لائبريري (فلورينس)]]|language=it}}</ref> هر هڪ کي پرڏيهي زمينن، ٻيٽن، ايڊرياٽڪ، ايجيئن ۽ ڪاري سمنڊن جي علائقن، ۽ ويجهي اوڀر ۽ اتر آفريڪا ۾ واپاري نوآبادين تي غلبو حاصل هو.<ref>{{Cite book|last=Zorzi|first=Alvise|author-link=Alvise Zorzi|url=https://books.google.com/books?id=IP5OAAAAMAAJ&q=%22even+in+countries+where+aid+is+near+at+hand+%22+%22attack+from+the+sea%22|title=Venice: The Golden Age, 697 – 1797 |publisher=Abbeville Press|year=1983|isbn=0-8965-9406-8|location=New York|page=255|access-date=16 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202182132/https://books.google.com/books?id=IP5OAAAAMAAJ&q=%22even+in+countries+where+aid+is+near+at+hand+%22+%22attack+from+the+sea%22|archive-date=2 February 2023|url-status=live}}</ref> {{Multiple image | align = right | total_width = 345 | direction = horizontal | width1 = 280 | image1 = Naval Jack of Italy.svg | width2 = 280 | image2 = Republik Venedig Handelswege01-IT.png | alt2 = نقشو | footer = کاٻي: [[اطالوي بحريه]] جو جهنڊو. گھڙيال جي رخ ۾، مٿئين کاٻي کان: [[وينس جي جمهوريه|وينس]]، [[جينووا جمهوريه|جينووا]]، [[پيزا جمهوريه|پيزا]] ۽ [[امالفي جو ڊچي|امالفي]] جا نشان.<br/>ساڄي: واپاري رستا، [[جينووا جون نوآباديون|جينووا]] ۽ [[اسٽاتو دا مار|وينس]] جون نوآباديون. }} وينس ۽ جينووا يورپ جا اوڀر ڏانهن دروازا هئا، ۽ نفيس شيشي جا ٺاهيندڙ هئا، جڏهن ته فلورينس ريشم، اون، بئنڪنگ ۽ زيورن جو مرڪز هو. پيدا ٿيل دولت وڏن عوامي ۽ خانگي فني منصوبن جي سرپرستي لاءِ استعمال ٿي. انهن جمهوريهن [[صليبي جنگون|صليبي جنگين]] ۾ حصو ورتو، مدد ۽ ٽرانسپورٽ مهيا ڪئي، پر بنيادي طور سياسي ۽ تجارتي موقعن جي پيروي ڪئي.<ref name=Lane/> اٽلي پهريون علائقو هو جتي اهي معاشي تبديليون محسوس ٿيون، جن [[تجارتي انقلاب]] ڏانهن واٽ هموار ڪئي: وينس [[قسطنطنيه جي لٽ|بازنطيني گاديءَ واري شهر کي لٽڻ]] ۽ [[مارڪو پولو]] جي ايشيا ڏانهن سفرن جي مالي مدد ڪرڻ جي قابل ٿي؛ پهرين يونيورسٽيون اطالوي شهرن ۾ ٺهيون، ۽ [[اڪويناس]] جهڙن عالمن عالمي شهرت حاصل ڪئي؛ سرمائيداري ۽ بئنڪنگ خاندان فلورينس ۾ اڀريا، جتي [[دانتي]] ۽ [[جوتو]] لڳ ڀڳ 1300ع ۾ سرگرم هئا.<ref name="See">{{Cite web |last=Sée |first=Henri |title=Modern Capitalism Its Origin and Evolution |url=http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131007010542/http://www.efm.bris.ac.uk/het/see/ModernCapitalism.pdf |archive-date=7 October 2013 |access-date=29 August 2013 |website=University of Rennes |publisher=Batoche Books}}</ref> ڏکڻ ۾، سسلي 9هين صديءَ ۾ [[سسلي جي امارت|عرب اسلامي امارت]] بڻجي چڪي هئي، جيڪا 11هين صديءَ جي آخر ۾ [[اطالو-نارمن]] جي فتح تائين خوشحال رهي؛ انهن ڏکڻ اٽلي جي اڪثر لومبارڊ ۽ بازنطيني شهزادگين سان گڏ ان کي فتح ڪيو.<ref>{{cite book |last=Ali |first=Ahmed Essa with Othman |title=Studies in Islamic civilization: the Muslim contribution to the Renaissance |year=2010 |publisher=International Institute of Islamic Thought |location=Herndon, VA |isbn=978-1-56564-350-5 |pages=38–40}}</ref> پوءِ اهو علائقو [[سسلي جي بادشاهت]] ۽ [[نيپلز جي بادشاهت]] جي وچ ۾ ورهايو ويو.{{efn|نيپلز جي بادشاهت جو اصطلاح مورخ استعمال ڪن ٿا، پر ان جي حڪمرانن نه، جن اصل نالو 'سسلي جي بادشاهت' برقرار رکيو، يعني ٻه سسلي جون بادشاهتون موجود هيون.}}<ref>Eleni Sakellariou, ''Southern Italy in the Late Middle Ages: Demographic, Institutional and Economic Change in the Kingdom of Naples, c.1440–c.1530'' (Brill, 2012), pp. 63–64.</ref> 1348ع واري [[ڪاري موت]] شايد اٽلي جي آبادي جو هڪ ٽيون حصو ماري ڇڏيو.<ref>Stéphane Barry and Norbert Gualde, "The Biggest Epidemics of History" (La plus grande épidémie de l'histoire), in ''L'Histoire'' n° 310, June 2006, pp. 45–46; "[https://www.brown.edu/Departments/Italian_Studies/dweb/plague/effects/death_toll.shtml Plague]". Brown University. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831003435/http://www.brown.edu/Departments/Italian_Studies/dweb/plague/effects/death_toll.shtml|date=31 August 2009}}</ref> === اوائلي جديد دور === {{Main|اطالوي نشاةِ ثانيه|اوائلي جديد اٽلي جي تاريخ}} [[File:Italy 1494.svg|thumb|upright=.8|right|1494ع ۾ [[اطالوي جنگيون|اطالوي جنگين]] کان اڳ [[اٽلي جي تاريخي رياستن جي فهرست#آخري وچون دور|اطالوي رياستون]]]] 1400ع ۽ 1500ع جي ڏهاڪن دوران، اٽلي [[نشاةِ ثانيه]] جو جنم هنڌ ۽ مرڪز هو. هن دور وچئين دور کان جديد دور ڏانهن منتقلي کي ظاهر ڪيو ۽ واپاري شهرن جي گڏ ڪيل دولت ۽ حاڪم خاندانن جي سرپرستيءَ سان وڌايو ويو.<ref name="strathern">Strathern, Paul ''The Medici: Godfathers of the Renaissance'' (2003)</ref> اطالوي سياسي وحدتون هاڻي علائقائي رياستون هيون، جن تي عملي طور شهزادن جي حڪومت هئي، جيڪي واپار ۽ انتظاميه تي ڪنٽرول رکندا هئا، ۽ سندن درٻارون فنون ۽ سائنسن جا مرڪز بڻجي ويون. اهي شهزادگيون سياسي خاندانن ۽ واپاري خاندانن، جهڙوڪ فلورينس جا [[ميڊيچي]]، جي اڳواڻي هيٺ هيون. [[مغربي ڦوٽ]] جي خاتمي کان پوءِ، نئين چونڊيل [[پوپ مارٽن پنجون]] [[پاپائي رياستون|پاپائي رياستن]] ڏانهن موٽي آيو ۽ اٽلي کي اولهه عيسائيت جو واحد مرڪز طور بحال ڪيو. [[ميڊيچي بئنڪ]] پاپائيت جو قرض ڏيندڙ ادارو بڻيو، ۽ ڪليسا ۽ نون سياسي خاندانن جي وچ ۾ اهم لاڳاپا قائم ٿيا.<ref name="strathern"/><ref>[http://www.florentine-society.ru/Medici_Chapel_Mysteries.htm Peter Barenboim, Sergey Shiyan, ''Michelangelo: Mysteries of Medici Chapel'', SLOVO, Moscow, 2006]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511133416/http://www.florentine-society.ru/Medici_Chapel_Mysteries.htm|date=11 May 2011}}. {{ISBN|5-8505-0825-2}}.</ref> [[File:Leonardo self.jpg|thumb|upright=.7|[[ليونارڊو دا ونچي]]، مثالي [[نشاةِ ثانيه انسان]]، پنهنجي تصوير ۾ ({{circa}} 1512)]] 1453ع ۾، [[پوپ نڪولس پنجون]] جي بازنطينين جي مدد لاءِ ڪوششن باوجود، [[قسطنطنيه]] جو شهر [[عثماني سلطنت|عثمانين]] جي قبضي ۾ آيو. ان سبب [[نشاةِ ثانيه ۾ يوناني عالم|يوناني عالمن]] ۽ متنن جي اٽلي ڏانهن لڏپلاڻ ٿي، جنهن يوناني [[انسان پرستي]] جي ٻيهر دريافت کي وڌيڪ هٿي ڏني.<ref>Encyclopædia Britannica, ''Renaissance'', 2008, O.Ed.; Har, Michael H. ''History of Libraries in the Western World'', Scarecrow Press Incorporate, 1999. {{ISBN|0-8108-3724-2}}. Norwich, John Julius, ''A Short History of Byzantium'', 1997, Knopf. {{ISBN|0-6794-5088-2}}.</ref> انسان پرست حڪمرانن، جهڙوڪ [[فيديريڪو دا مونتيفيلترو]] ۽ [[پوپ پائيس ٻيون]]، [[مثالي شهر|مثالي شهرن]] جي قيام لاءِ ڪم ڪيو، ۽ [[اربينو]] ۽ [[پيئنزا]] جو بنياد وڌو. [[پيڪو ديلا ميراندولا]] ''[[انسان جي عظمت تي خطبو]]'' لکيو، جنهن کي نشاةِ ثانيه جو منشور سمجهيو وڃي ٿو. فنون ۾، اطالوي نشاةِ ثانيه صديون تائين يورپي فن تي غالب اثر رکيو، فنڪارن جهڙوڪ [[ليونارڊو دا ونچي]]، [[بوتيچيلي]]، [[مائيڪل اينجلو]]، [[رافائيل]]، [[جوتو]]، [[دوناتيلو]] ۽ [[تيشيان]]، ۽ معمارن جهڙوڪ [[فليپو برونيلليسڪي]]، [[اندريا پالاديو]] ۽ [[دوناتو برامانتي]] سان. سامونڊي جمهوريهن مان اطالوي [[اطالوي ڳولائوئن جي فهرست|ڳولائو]] ۽ ناوَچالڪ، عثمانين کان بچندي هندستان ڏانهن متبادل رستو ڳولڻ لاءِ بيتاب، ائٽلانٽڪ ملڪن جي بادشاهن کي پنهنجون خدمتون پيش ڪندا هئا ۽ [[دريافتن جو دور|دريافتن جي دور]] ۽ آمريڪا جي نوآبادڪاري جي شروعات ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. سڀ کان نمايان ڳولائوئن ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] شامل هو، جنهن جي [[ڪرسٽوفر ڪولمبس جا سفر|1492ع واري سفر]] آمريڪا سان مسلسل يورپي رابطو، نوآبادڪاري ۽ استحصال شروع ڪيو؛<ref>Encyclopædia Britannica, 1993 ed., Vol. 16, pp. 605ff / Morison, ''Christopher Columbus'', 1955 ed., pp. 14ff</ref> [[جان ڪيبٽ]]، جنهن [[نارسمن|نارس]] کان پوءِ اتر آمريڪا جي پهرين دستاويزي يورپي کوجنا ڪئي؛<ref>{{Cite web|year=2007|title=''Catholic Encyclopedia'' "John & Sebastian Cabot"|url=http://www.newadvent.org/cathen/03126d.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518005335/https://www.newadvent.org/cathen/03126d.htm|archive-date=18 May 2020|access-date=17 May 2008|publisher=newadvent}}</ref> ۽ [[آمريگو ويسپوچي]]، جنهن جي سفرن انهن زمينن کي نئون کنڊ، يعني "نئين دنيا"، طور تصديق ڪيو، جنهن کي پوءِ سندس نالي تي رکيو ويو.<ref>{{Cite book|last=Eric Martone|url=https://books.google.com/books?id=MHJ1DQAAQBAJ&pg=PA109|title=Italian Americans: The History and Culture of a People|publisher=ABC-CLIO|year=2016|isbn=978-1-6106-9995-2|page=504|access-date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211001055/https://books.google.com/books?id=MHJ1DQAAQBAJ&pg=PA109|archive-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|last=Greene|first=George Washington|author-link=George Washington Greene|url=https://books.google.com/books?id=1qsuAAAAYAAJ&pg=PAPA13|title=The Life and Voyages of Verrazzano|publisher=Folsom, Wells, and Thurston|year=1837|location=Cambridge University|page=13|access-date=18 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211000806/https://books.google.com/books?id=1qsuAAAAYAAJ&pg=PAPA13#v=onepage&q&f=false|archive-date=11 February 2024|url-status=live|via=Google Books}}</ref> وينس، نيپلز، فلورينس، ميلان ۽ پاپائيت جي وچ ۾ [[اٽالڪ ليگ]] نالي دفاعي اتحاد قائم ٿيو. [[لورينزو دي ميڊيچي|لورينزو ''دي ميگنيفيسنٽ'' دي ميڊيچي]] نشاةِ ثانيه جو سڀ کان وڏو سرپرست هو؛ سندس مدد ليگ کي ترڪن جي [[اوترانتو جو گهيرو|حملي کي ناڪام ڪرڻ]] جي قابل بڻايو. بهرحال، اهو اتحاد 1490ع واري ڏهاڪي ۾ ٽٽي پيو؛ [[فرانس جو چارلس اٺون]] جي حملي اپٻيٽ ۾ جنگين جي هڪ سلسلي جي شروعات ڪئي. [[اعليٰ نشاةِ ثانيه]] دوران، [[جوليس ٻيون]] (1503–1513) جهڙا پوپ اٽلي تي ڪنٽرول لاءِ پرڏيهي بادشاهن خلاف وڙهيا؛ [[پال ٽيون]] (1534–1549) يورپي طاقتن جي وچ ۾ امن لاءِ ثالثي کي ترجيح ڏني. اهڙن تڪرارن جي وچ ۾، ميڊيچي پوپن [[ليو ڏهون]] (1513–1521) ۽ [[ڪليمنٽ ستون]] (1523–1534) جرمني، انگلينڊ ۽ ٻين هنڌن ۾ [[پروٽيسٽنٽ اصلاح]] کي منهن ڏنو. 1559ع ۾، فرانس ۽ هبسبرگن جي وچ ۾ [[اطالوي جنگيون|اطالوي جنگين]] جي خاتمي تي، اٽلي جو لڳ ڀڳ اڌ حصو، يعني ڏکڻ واريون [[نيپلز جي بادشاهت|نيپلز]]، [[سسلي جي بادشاهت|سسلي]]، [[سارڊينيا جي بادشاهت|سارڊينيا]] جون بادشاهتون ۽ [[ميلان جو ڊچي]]، اسپيني حڪمراني هيٺ هو، جڏهن ته ٻيو اڌ آزاد رهيو؛ ڪيترائي رياستون رسمي طور اڃا به پاڪ رومي سلطنت جو حصو رهيون. پاپائيت [[جوابي اصلاح]] شروع ڪئي، جنهن جا اهم واقعا هي هئا: [[ٽرينٽ ڪائونسل]] (1545–1563)؛ [[گريگورين ڪئلينڊر]] جي قبوليت؛ [[جيسوئٽ چين مشن]]؛ [[فرانسيسي مذهبي جنگيون]]؛ [[ٽيهه سالن جي جنگ]] (1618–1648) جو خاتمو؛ ۽ [[وڏي ترڪي جنگ]]. اطالوي معيشت 1600ع ۽ 1700ع جي ڏهاڪن ۾ زوال پذير ٿي. [[File:Flag of the Cispadane Republic.svg|thumb|[[چيسپاداني جمهوريه]] جو جهنڊو، پهريون [[اطالوي ترنگو]] جيڪو ڪنهن خودمختيار اطالوي رياست اختيار ڪيو (1797)]] [[اسپيني جانشيني جي جنگ]] (1700–1714) دوران، آسٽريا اٽلي ۾ اسپيني علائقن جو وڏو حصو، يعني ميلان، نيپلز ۽ سارڊينيا حاصل ڪيو؛ پوءِ 1720ع ۾ سارڊينيا سسلي جي بدلي ۾ هائوس آف ساووي کي ڏني وئي. بعد ۾ بوربن خاندان جي هڪ شاخ سسلي ۽ نيپلز جي تخت تي ويٺي. [[نيپوليني جنگيون|نيپوليني جنگين]] دوران، اتر ۽ وچ اٽلي کي فرانس جي [[ڀيڻ جمهوريهون]] طور ٻيهر منظم ڪيو ويو، ۽ پوءِ [[اٽلي جي بادشاهت (نيپوليني)|اٽلي جي بادشاهت]] طور.<ref>Napoleon Bonaparte, "The Economy of the Empire in Italy: Instructions from Napoleon to Eugène, Viceroy of Italy", ''Exploring the European Past: Texts & Images'', Second Edition, ed. Timothy E. Gregory (Mason: Thomson, 2007), 65–66.</ref> ڏکڻ کي نيپولين جي ڀيڻوئي [[جواڪيم مورا]] هلائيندو هو. 1814ع جي [[ويانا ڪانگريس]] 18هين صديءَ جي آخر واري صورتحال بحال ڪئي، پر [[فرانسيسي انقلاب]] جا آدرش ختم نه ٿي سگهيا، ۽ 19هين صديءَ جي شروعات جي [[سياسي اٿل پٿل|سياسي اٿل پٿلن]] دوران ٻيهر ظاهر ٿيا. ڪنهن اطالوي رياست طرفان [[اطالوي ترنگو]] جي پهرين قبوليت، [[چيسپاداني جمهوريه]]، [[نيپوليني اٽلي جا جهنڊا|نيپوليني اٽلي]] دوران ٿي، فرانسيسي انقلاب کان پوءِ، جنهن قومي [[خود اراديت]] جي حمايت ڪئي.<ref>{{Cite book |last1=Maiorino |first1=Tarquinio |title=Il tricolore degli italiani. Storia avventurosa della nostra bandiera |last2=Marchetti Tricamo |first2=Giuseppe |last3=Zagami |first3=Andrea |publisher=Arnoldo Mondadori Editore |year=2002 |isbn=978-8-8045-0946-2 |page=156 |language=it}} [http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm The tri-coloured standard]. Getting to Know Italy, Ministry of Foreign Affairs (retrieved 5 October 2008). {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080223131121/http://www.esteri.it/MAE/EN/Benvenuti_in_Italia/Conoscere_Italia/bandieraInno.htm|date=23 February 2008}}.</ref> هي واقعو [[ترنگو ڏينهن]] طور ملهايو ويندو آهي.<ref>Article 1 of the law n. 671 of 31 December 1996 ("National celebration of the bicentenary of the first national flag")</ref> === اتحاد === {{Main|اٽلي جو اتحاد}} [[اٽلي جي بادشاهت جو جنم]] اطالوي قومپرستن ۽ [[هائوس آف ساووي]] سان وفادار شاهپرستن جي ڪوششن جو نتيجو هو، جن سڄي [[اطالوي اپٻيٽ]] تي مشتمل هڪ گڏيل بادشاهت قائم ڪرڻ ٿي چاهي. 19هين صديءَ جي وچ تائين، وڌندڙ [[اطالوي قومپرستي]] انقلاب جو سبب بڻجي.<ref>{{Cite web|title=Risorgimento in 'Dizionario di Storia'|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/risorgimento_(Dizionario-di-Storia)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922035556/https://www.treccani.it/enciclopedia/risorgimento_(Dizionario-di-Storia)|archive-date=22 September 2022|access-date=22 September 2022|website=treccani.it|language=it-IT}}</ref> 1815ع جي [[ويانا ڪانگريس]] کان پوءِ، اٽلي جي سياسي ۽ سماجي اتحاد واري تحريڪ، يعني [[ريسورجي مينتو]]، اٽلي کي رياستن جي گڏجڻ ۽ انهن کي پرڏيهي ڪنٽرول کان آزاد ڪرڻ ذريعي متحد ڪرڻ لاءِ اڀري. هڪ انقلابي شخصيت محب وطن صحافي [[جوزيپي ماتسيني]] هو، جنهن 1830ع واري ڏهاڪي ۾ سياسي تحريڪ [[نوجوان اٽلي]] جو بنياد وڌو؛ هو وحداني جمهوريه جو حامي هو ۽ وسيع قومپرست تحريڪ جي وڪالت ڪندو هو. 1847ع ۾ "[[اِل ڪانتو ديلي اطالياني]]" جي پهرين عوامي پرفارمنس ٿي، جيڪو 1946ع ۾ قومي ترانو بڻيو.<ref>{{Cite book|last1=Maiorino|first1=Tarquinio|last2=Marchetti Tricamo|first2=Giuseppe|last3=Zagami|first3=Andrea|title=Il tricolore degli italiani. Storia avventurosa della nostra bandiera|year=2002|publisher=Arnoldo Mondadori Editore|language=it|isbn=978-8-8045-0946-2|page=18}}; {{Cite web|title=Fratelli d'Italia|url=https://www.quirinale.it/page/inno|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230426052752/https://www.quirinale.it/page/inno|archive-date=26 April 2023|access-date=1 October 2021|language=it}}</ref> {{Multiple image | align = right | image1 = Giuseppe Mazzini.jpg | width1 = 173 | image2 = Giuseppe Garibaldi 1861.jpg | width2 = 138 | footer = [[جوزيپي ماتسيني]] (کاٻي)، اطالوي انقلابي تحريڪ جو انتهائي اثرائتو اڳواڻ؛ ۽ [[جوزيپي گاريبالدي]] (ساڄي)، جديد دور جي عظيم ترين جرنيلن مان هڪ طور مشهور<ref name="scholar and patriot">{{cite web |url={{Google books|iWK7AAAAIAAJ |page=PA133 |keywords=Garibaldi+one+of+the+greatest+generals+of+modern+time |text= |plainurl=yes}}|title=Scholar and Patriot|publisher=Manchester University Press|via=Google Books}}</ref> ۽ ڏکڻ آمريڪا ۽ يورپ ۾ پنهنجي فوجي ڪارنامن سبب "ٻن جهانن جو هيرو" طور سڃاتو ويندڙ،<ref>{{Cite web|title=Giuseppe Garibaldi (Italian revolutionary)|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/225978/Giuseppe-Garibaldi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226091529/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/225978/Giuseppe-Garibaldi|archive-date=26 February 2014|access-date=6 March 2014}}</ref> جنهن ڪيترين فوجي مهمن ۾ وڙهيو، جيڪي [[اٽلي جو اتحاد|اطالوي اتحاد]] تائين پهتيون }} نوجوان اٽلي جو سڀ کان مشهور ميمبر انقلابي ۽ جنرل [[جوزيپي گاريبالدي]] هو،<ref>Denis Mack Smith, ''Modern Italy: A Political History'', (University of Michigan Press, 1997) p. 15. A literary echo may be found in the character of Giorgio Viola in Joseph Conrad's ''[[Nostromo]]''.</ref> جنهن ڏکڻ اٽلي ۾ اتحاد لاءِ جمهوري مهم جي اڳواڻي ڪئي. بهرحال، [[سارڊينيا جي بادشاهت (1720–1861)|سارڊينيا جي بادشاهت]] ۾ هائوس آف ساووي جي اطالوي بادشاهت، جنهن جي حڪومت [[ڪاميليو بينسو، ڪائونٽ آف ڪاوير]] هلائي رهيو هو، به متحد اطالوي رياست قائم ڪرڻ جا ارادا رکندي هئي. يورپ ۾ پکڙيل [[1848ع جا لبرل انقلاب|1848ع جي لبرل انقلابن]] جي پس منظر ۾، [[آسٽريا-هنگري|آسٽريا]] خلاف هڪ ناڪام [[پهرين اطالوي آزاديءَ جي جنگ]] جو اعلان ڪيو ويو. 1855ع ۾، سارڊينيا [[ڪريميائي جنگ]] ۾ برطانيا ۽ فرانس جو اتحادي بڻيو.<ref>Enrico Dal Lago, "Lincoln, Cavour, and National Unification: American Republicanism and Italian Liberal Nationalism in Comparative Perspective". ''The Journal of the Civil War Era'' 3#1 (2013): 85–113.; William L. Langer, ed., ''An Encyclopedia of World Cup History''. 4th ed. 1968. pp 704–7.</ref> سارڊينيا 1859ع جي [[ٻي اطالوي آزاديءَ جي جنگ]] ۾ فرانس جي مدد سان آسٽريائي سلطنت خلاف وڙهيو، جنهن جي نتيجي ۾ [[لومباردي]] آزاد ٿي. [[پلومبيئرز معاهدو|پلومبيئرز معاهدي]] جي بنياد تي، سارڊينيا [[ساووي]] ۽ [[نيس]] فرانس کي حوالي ڪيا، اهڙو واقعو جنهن [[نيسارڊ لڏپلاڻ]] جو سبب بڻيو.<ref>{{Cite web|date=28 August 2017|title="Un nizzardo su quattro prese la via dell'esilio" in seguito all'unità d'Italia, dice lo scrittore Casalino Pierluigi|url=https://www.montecarlonews.it/2017/08/28/notizie/argomenti/altre-notizie-1/articolo/un-nizzardo-su-quattro-prese-la-via-dellesilio-in-seguito-allunita-ditalia-dice-lo-scrittore.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219165302/http://www.montecarlonews.it/2017/08/28/notizie/argomenti/altre-notizie-1/articolo/un-nizzardo-su-quattro-prese-la-via-dellesilio-in-seguito-allunita-ditalia-dice-lo-scrittore.html|archive-date=19 February 2020|access-date=14 May 2021|language=it}}</ref> 1860–1861ع ۾، گاريبالدي نيپلز ۽ سسلي ۾ اتحاد واري مهم جي اڳواڻي ڪئي.<ref>Mack Smith, Denis (1997). ''Modern Italy; A Political History''. Ann Arbor: The University of Michigan Press. {{ISBN|0-4721-0895-6}}.</ref> [[تيانو]] گاريبالدي ۽ [[وڪٽر ايمانوئل ٻيون]]، سارڊينيا جي آخري بادشاهه، جي مشهور ملاقات جو هنڌ هو، جنهن دوران گاريبالدي وڪٽر ايمانوئل سان هٿ ملايو ۽ کيس [[اٽلي جو بادشاهه]] ڪري سلام ڪيو. ڪاوير 1860ع ۾ گاريبالدي جي ڏکڻ اٽلي کي سارڊينيا جي بادشاهت سان اتحاد ۾ شامل ڪرڻ تي راضي ٿيو. ان سان سارڊينيا جي حڪومت کي 17 مارچ 1861ع تي [[اٽلي جي بادشاهت جو اعلان|متحد اطالوي بادشاهت جو اعلان]] ڪرڻ جي اجازت ملي،<ref>{{Cite news|date=17 March 2017|title=Everything you need to know about March 17th, Italy's Unity Day|url=https://www.thelocal.it/20170317/everything-to-know-about-march-17th-italys-unity-unification-risorgimento-day|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170617212538/https://www.thelocal.it/20170317/everything-to-know-about-march-17th-italys-unity-unification-risorgimento-day|archive-date=17 June 2017|access-date=17 July 2017}}</ref> ۽ وڪٽر ايمانوئل ٻيون ان جو پهريون بادشاهه بڻيو. 1865ع ۾ بادشاهت جي گادي تورين کان فلورينس منتقل ڪئي وئي. 1866ع ۾، وڪٽر ايمانوئل ٻيون، [[پروشيا]] سان اتحاد ڪندي [[آسٽرو-پروشين جنگ]] دوران، [[ٽين اطالوي آزاديءَ جي جنگ]] وڙهي، جنهن جي نتيجي ۾ اٽلي [[وينيتو|وينيتيا]] کي پاڻ ۾ شامل ڪيو. آخرڪار، 1870ع ۾، جڏهن فرانس [[فرانڪو-پروشين جنگ]] دوران روم ڇڏي ڏنو، اطالوين [[روم تي قبضو|پاپائي رياستن تي قبضو ڪيو]]، اتحاد مڪمل ٿيو، ۽ گادي روم منتقل ڪئي وئي.<ref name="scholar and patriot"/> === لبرل دور === {{Main|اٽلي جي بادشاهت|اطالوي ڊائاسپورا|اطالوي سلطنت|پهريين عالمي جنگ دوران اٽلي جي فوجي تاريخ}} {{Multiple image | align = right | image1 = VictorEmmanuel2.jpg | width1 = 125 | image2 = Camillo Benso Cavour di Ciseri.jpg | width2 = 141 | footer = [[وڪٽر ايمانوئل ٻيون]] (کاٻي) ۽ [[ڪاميليو بينسو، ڪائونٽ آف ڪاوير]] (ساڄي)، اتحاد جون اهم شخصيتون، ترتيبوار متحد اٽلي جا پهريان بادشاهه ۽ وزيراعظم بڻيا. }} سارڊينيا جو آئين 1861ع ۾ سڄي اٽلي تائين وڌايو ويو، ۽ نئين رياست لاءِ بنيادي آزاديون مهيا ڪيون ويون؛ پر چونڊ قانونن بي ملڪيت طبقن کي ٻاهر رکيو. نئين بادشاهت هڪ پارلياماني آئيني بادشاهت طور هلائي وئي، جنهن تي لبرلن جو غلبو هو. جيئن اتر اٽلي تيزيءَ سان صنعتي ٿيو، ڏکڻ ۽ اتر جا ڳوٺاڻا علائقا غير ترقي يافته ۽ وڌيڪ آبادي وارا رهيا، جنهن سبب لکين ماڻهو لڏپلاڻ ڪرڻ تي مجبور ٿيا ۽ [[اطالوي ڊائاسپورا|وڏي ۽ اثرائتي ڊائاسپورا]] کي هٿي ملي. [[اطالوي سوشلسٽ پارٽي]] طاقت ۾ وڌي، جنهن روايتي لبرل ۽ قدامت پسند اسٽيبلشمينٽ کي چئلينج ڪيو. 19هين صديءَ جي آخري ٻن ڏهاڪن ۾، اٽلي آفريڪا ۾ [[اطالوي اريٽريا|اريٽريا]]، [[اطالوي صوماليا|صوماليا]]، [[اطالوي ٽرپوليطانيا|ٽرپوليطانيا]] ۽ [[اطالوي سيرينيڪا|سيرينيڪا]] کي ماتحت ڪري [[اطالوي سلطنت|نوآبادياتي طاقت]] بڻجي ويو.<ref>{{Cite web |title=The Italian Colonial Empire |url=http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224012449/http://www.allempires.com/article/index.php?q=italian_colonial |archive-date=24 February 2012 |access-date=17 June 2012 |publisher=All Empires |quote=At its peak, just before WWII, the Italian Empire comprehended the territories of present time Italy, Albania, Rhodes, Dodecanese, Libya, Ethiopia, Eritrea, the majority of Somalia and the little concession of Tientsin in China}}</ref><ref>(Bosworth (2005), p. 49.)</ref> 1913ع ۾ مردن لاءِ عام ووٽ جو حق اختيار ڪيو ويو. [[پهريين عالمي جنگ]] کان اڳ واري دور تي [[جيوواني جيوليٽي]] جو غلبو رهيو، جيڪو 1892ع ۽ 1921ع جي وچ ۾ پنج ڀيرا وزيراعظم رهيو. [[File:Trento 3 novembre 1918.jpg|thumb|3 نومبر 1918ع تي، فاتح [[ويتوريو وينيتو جي جنگ]] کان پوءِ، [[ترنتو]] ۾ اطالوي گهوڙيسوار]] [[پهريين عالمي جنگ ۾ اٽلي جي شموليت|اٽلي 1915ع ۾ پهريين عالمي جنگ ۾ داخل ٿيو]]، جنهن جو مقصد قومي اتحاد کي مڪمل ڪرڻ هو، تنهنڪري تاريخ نويسيءَ جي نقطه نظر کان ان کي چوٿين اطالوي آزاديءَ جي جنگ به سمجهيو وڃي ٿو،<ref>{{Cite web|date=6 March 2015|title=Il 1861 e le quattro Guerre per l'Indipendenza (1848–1918) |url=http://www.piacenzaprimogenita150.it/index.php?it%2F176%2Fil-1861-e-le-quattro-guerre-per-lindipendenza-1848-1918|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220319075828/http://www.piacenzaprimogenita150.it/index.php?it%2F176%2Fil-1861-e-le-quattro-guerre-per-lindipendenza-1848-1918|archive-date=19 March 2022|access-date=12 March 2021|language=it}}</ref> جيئن [[اٽلي جو اتحاد|اٽلي جي اتحاد]] جي پڄاڻي.<ref>{{Cite web|title=La Grande Guerra nei manifesti italiani dell'epoca|url=http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1239896580.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923183754/http://www.beniculturali.it/mibac/export/MiBAC/sito-MiBAC/Contenuti/MibacUnif/Eventi/visualizza_asset.html_1239896580.html|archive-date=23 September 2015|access-date=12 March 2021|language=it}}; {{Cite book|last=Genovesi|first=Piergiovanni|url=https://books.google.com/books?id=_LntMIUOXngC&q=%22quarta+guerra+d%27indipendenza%22&pg=PA41|title=Il Manuale di Storia in Italia, di Piergiovanni Genovesi|date=11 June 2009|publisher=FrancoAngeli|isbn=978-8-8568-1868-0|language=it|access-date=12 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116110143/https://books.google.com/books?id=_LntMIUOXngC&q=%22quarta+guerra+d%27indipendenza%22&pg=PA41#v=snippet&q=%22quarta%20guerra%20d'indipendenza%22&f=false|archive-date=16 January 2024|url-status=live}}</ref> اٽلي، جيڪو ظاهري طور [[جرمن سلطنت|جرمن]] ۽ [[آسٽرو-هنگريائي]] سلطنتن سان [[ٽرپل الائنس (1882)|ٽرپل الائنس]] ۾ اتحادي هو، 1915ع ۾ [[پهريين عالمي جنگ جا اتحادي|اتحادين]] سان شامل ٿيو، ۽ [[لنڊن جو معاهدو (1915)|وعدي]] تحت پهريين عالمي جنگ ۾ داخل ٿيو، جنهن ۾ وڏن علائقائي فائدن جو واعدو شامل هو: اولهه [[انر ڪارنيولا]]، اڳوڻو [[آسٽريائي لٽرل]] ۽ [[دلماتيا]]، گڏوگڏ [[عثماني سلطنت]] جا ڪجهه حصا. اتحادي فتح ۾ ملڪ جي حصي سبب ان کي "[[بگ فور (پهريين عالمي جنگ)|بگ فور]]" طاقتن مان هڪ جي حيثيت ملي. فوج جي ٻيهر تنظيم ۽ جبري ڀرتي اطالوي فتحن جو سبب بڻيا. آڪٽوبر 1918ع ۾، اطالوين هڪ وڏي جارحاڻي مهم شروع ڪئي، جيڪا [[ويتوريو وينيتو جي جنگ]] ۾ فتح تي ختم ٿي.<ref>Burgwyn, H. James: ''Italian foreign policy in the interwar period, 1918–1940.'' Greenwood Publishing Group, 1997. p. 4. {{ISBN|0-2759-4877-3}}. Schindler, John R.: ''Isonzo: The Forgotten Sacrifice of the Great War.'' Greenwood Publishing Group, 2001. p. 303. {{ISBN|0-2759-7204-6}}. Mack Smith, Denis: ''Mussolini.'' Knopf, 1982. p. 31. {{ISBN|0-3945-0694-4}}.</ref> هن اطالوي محاذ تي جنگ جي پڄاڻي ڪئي، آسٽرو-هنگريائي سلطنت جي ٽٽڻ کي يقيني بڻايو، ۽ ٻن هفتن کان به گهٽ عرصي ۾ جنگ کي [[جرمني سان جنگبندي|ختم ڪرڻ]] ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. جنگ دوران 650,000 کان وڌيڪ اطالوي سپاهي ۽ ايترا ئي عام شهري مارجي ويا،<ref>{{Cite book|last=Mortara|first=G|title=La Salute pubblica in Italia durante e dopo la Guerra|publisher=Yale University Press|year=1925|location=New Haven}}</ref> ۽ بادشاهت ڏيوالپڻي جي ڪناري تي هئي. [[سينٽ-جرمين-آن-لي جو معاهدو (1919)|سينٽ-جرمين-آن-لي جو معاهدو]] (1919) ۽ [[راپالو جو معاهدو (1920)|راپالو جو معاهدو]] (1920) [[ترنتينو]] ۽ [[ڏکڻ ٽائرول]]، [[جوليئن مارچ]]، [[استريا]]، [[ڪوارنر نار]] ۽ دلماتيا جي شهر [[زادار|زارا]] کي اٽلي ۾ شامل ڪرڻ جي اجازت ڏني. بعد واري [[روم جو معاهدو (1924)|روم جي معاهدي]] (1924) سبب [[فيومي]] اٽلي سان شامل ٿيو. اٽلي کي لنڊن جي معاهدي ۾ واعدو ڪيل ٻيا علائقا نه مليا، تنهنڪري [[بينيتو موسوليني]] هن نتيجي کي "[[ڪٽيل فتح]]" قرار ڏنو، جنهن [[فاشسٽ اٽلي (1922–1943)|اطالوي فاشزم جي اڀار]] ۾ مدد ڪئي. مورخ "ڪٽيل فتح" کي هڪ "سياسي افسانو" سمجهن ٿا، جنهن کي فاشسٽن [[اطالوي سامراجيت]] کي ڀڙڪائڻ لاءِ استعمال ڪيو.<ref>G.Sabbatucci, ''La vittoria mutilata'', in AA.VV., ''Miti e storia dell'Italia unita'', Il Mulino, Bologna 1999, pp.101–106</ref> اٽلي کي [[قومون جي ليگ]] جي ايگزيڪيوٽو ڪائونسل ۾ مستقل سيٽ ملي. === فاشسٽ حڪومت ۽ ٻي عالمي جنگ === {{Main|فاشسٽ اٽلي|ٻي عالمي جنگ دوران اٽلي جي فوجي تاريخ|اطالوي مهم (ٻي عالمي جنگ)|اٽلي ۾ هولوڪاسٽ}} [[File:Mussolini mezzobusto.jpg|thumb|upright=.7|left|فاشسٽ آمر [[بينيتو موسوليني]] پاڻ کي ''[[دوچي]]'' سڏائيندو هو ۽ 1922ع کان [[اٽلي ۾ فاشسٽ حڪومت جو زوال|1943ع ۾ پنهنجي معزولي]] تائين ملڪ تي حڪومت ڪئي.]] عظيم جنگ جي تباهي کان پوءِ پيدا ٿيل [[ٻه ڳاڙها سال|سوشلسٽ تحريڪن]]، جيڪي [[روسي انقلاب]] کان متاثر هيون، سڄي اٽلي ۾ جوابي انقلاب ۽ دٻاءُ جو سبب بڻيون. لبرل اسٽيبلشمينٽ، سوويت طرز جي انقلاب کان ڊڄندي، موسوليني جي اڳواڻي هيٺ ننڍي [[نيشنل فاشسٽ پارٽي]] جي حمايت شروع ڪئي. آڪٽوبر 1922ع ۾، نيشنل فاشسٽ پارٽي جي [[بليڪ شرٽس]] هڪ [[عوامي مظاهرو]] ۽ "[[روم ڏانهن مارچ]]" وارو ڪُو منظم ڪيو. بادشاهه [[وڪٽر ايمانوئل ٽيون]] موسوليني کي [[اٽلي جو وزيراعظم|وزيراعظم]] مقرر ڪيو، هٿياربند ٽڪراءَ کان سواءِ اقتدار فاشسٽن ڏانهن منتقل ڪندي.<ref>{{Cite book|last=Lyttelton|first=Adrian|title=The Seizure of Power: Fascism in Italy, 1919–1929 |date=2008|publisher=Routledge|isbn=978-0-4155-5394-0|location=New York|pages=75–77}}; {{Cite news|title=March on Rome {{!}} Italian history|url=https://www.britannica.com/event/March-on-Rome|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504055509/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/508871/March-on-Rome|archive-date=4 May 2015|access-date=25 July 2017|work=Encyclopædia Britannica}}</ref> موسوليني سياسي پارٽين تي پابندي وڌي ۽ ذاتي آزاديون گهٽايون، آمريت قائم ڪندي. انهن قدمن عالمي ڌيان حاصل ڪيو ۽ [[نازي جرمني]] ۽ [[شاهي جاپان]] ۾ ساڳين آمريتن کي متاثر ڪيو. [[فاشزم]] اطالوي قومپرستي ۽ سامراجيت تي ٻڌل هو، ۽ رومي ۽ [[وينسي سلطنت|وينسي سلطنتن]] جي ورثي جي بنياد تي [[ارڊينٽزم|ارڊينٽسٽ دعوائن]] وسيلي اطالوي ملڪيتن کي وڌائڻ چاهيندو هو.<ref>{{Cite book|last=Rodogno|first=Davide|author-link=Davide Rodogno|title=Fascism's European Empire: Italian Occupation during the Second World War|date=2006|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England|page=88}}; {{Cite book|last=Kallis|first=Aristotle A.|title=Fascist ideology: territory and expansionism in Italy and Germany, 1922–1945 |date=2000|publisher=Routledge|location=London, England; New York City, USA|pages=41}}; {{Cite book|last1=Ball|first1=Terence|title=The Cambridge History of Twentieth-Century Political Thought|last2=Bellamy|first2=Richard|pages=133}}; {{Cite book|last=Stephen J. Lee|url=https://books.google.com/books?id=u-mm5UDlzBEC&pg=PA157|title=European Dictatorships, 1918–1945 |date=2008|publisher=Routledge|isbn=978-0-4154-5484-1|pages=157–158|access-date=8 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240211001320/https://books.google.com/books?id=u-mm5UDlzBEC&pg=PA157#v=onepage&q&f=false|archive-date=11 February 2024|url-status=live}}</ref> انهيءَ سبب فاشسٽ [[مداخلت پسند پرڏيهي پاليسي]] ۾ مصروف رهيا. 1935ع ۾، موسوليني [[ٻي اطالو-ابيسينيائي جنگ|ايٿوپيا تي حملو ڪيو]] ۽ [[اطالوي اوڀر آفريڪا]] قائم ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ عالمي اڪيلائي پيدا ٿي. اٽلي [[قومون جي ليگ]] مان نڪري ويو. پوءِ اٽلي [[اسٽيل جو معاهدو|نازي جرمني سان اتحاد]] ڪيو ۽ [[ٽرائيپارٽائيٽ پيڪٽ|جاپاني سلطنت]] سان گڏ ٿيو، ۽ [[اسپيني گهرو جنگ]] ۾ [[فرانسسڪو فرانڪو]] جي مضبوط حمايت ڪئي. اپريل 1939ع ۾، اٽلي [[البانيا تي اطالوي حملو|البانيا تي حملو ڪيو]]. اٽلي 10 جون 1940ع تي ٻي عالمي جنگ ۾ داخل ٿيو. ان تاريخ تائين فرانس عملي طور [[فرانس جي جنگ]] هارائي چڪو هو. مختلف وقتن تي، اطالوي [[برطانوي صومالي لينڊ تي اطالوي قبضو|برطانوي صومالي لينڊ]]، [[مصر تي اطالوي حملو|مصر]]، [[بلقان مهم (ٻي عالمي جنگ)|بلقان]] ۽ اوڀر محاذن تي اڳتي وڌيا. بهرحال، اهي [[اوڀر محاذ تي اطالوي شموليت|اوڀر محاذ]] سان گڏ [[اوڀر آفريقي مهم (ٻي عالمي جنگ)|اوڀر آفريقي]] ۽ [[اتر آفريقي مهم|اتر آفريقي]] مهمن ۾ شڪست کائي ويا، ۽ آفريڪا ۽ بلقان ۾ پنهنجا علائقا وڃائي ويٺا. [[اطالوي جنگي ڏوهه|اطالوي جنگي ڏوهن]] ۾ [[عدالت کان ٻاهر قتل]] ۽ [[نسلي صفائي]] شامل هئا،<ref>James H. Burgwyn (2004). [http://www.ingentaconnect.com/content/routledg/rmis/2004/00000009/00000003/art00005 General Roatta's war against the partisans in Yugoslavia: 1942] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921054155/http://www.ingentaconnect.com/content/routledg/rmis/2004/00000009/00000003/art00005|date=21 September 2013}}, Journal of Modern Italian Studies, Volume 9, Number 3, pp. 314–329(16)</ref> جن ۾ لڳ ڀڳ 25,000 ماڻهن، خاص طور يوگوسلاوين، کي [[اطالوي حراستي ڪيمپ|اطالوي حراستي ڪيمپن]] ۽ ٻين هنڌن ڏانهن جلاوطن ڪيو ويو. [[يوگوسلاو پارٽيزنز]] جنگ دوران ۽ ان کان پوءِ نسلي اطالوي آبادي خلاف پنهنجا ڏوهه ڪيا، جن ۾ [[فوئبي قتل عام]] شامل هئا. جولاءِ 1943ع ۾ [[سسلي تي اتحادي حملو]] شروع ٿيو، جنهن 25 جولاءِ تي [[اٽلي ۾ فاشسٽ حڪومت جو زوال|فاشسٽ حڪومت جي خاتمي]] جو سبب بڻيو. بادشاهه [[وڪٽر ايمانوئل ٽيون]] جي حڪم سان موسوليني کي معزول ۽ گرفتار ڪيو ويو. 3 سيپٽمبر تي، اٽلي [[ڪاسيبلي جي جنگبندي]] تي صحيح ڪئي،<!-- it became effective on 8 Sept---> جنهن برطانيا ۽ آمريڪا سان جنگ ختم ڪئي. جرمن، اطالوي فاشسٽن جي مدد سان، اتر ۽ وچ اٽلي تي ڪنٽرول حاصل ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿيا ([[آپريشن آڪسي]]). ملڪ جنگ جو ميدان رهيو، جڏهن ته اتحادي ڏکڻ کان اڳتي وڌندا رهيا. [[File:01 partigiani a milano1.jpg|thumb|اپريل 1945ع ۾ [[اٽلي جي آزادي]] تائين پهچندڙ آخري بغاوت دوران ميلان ۾ [[اطالوي مزاحمتي تحريڪ|اطالوي پارٽيزن]]]] اتر ۾، جرمنن [[اطالوي سماجي جمهوريه]] (RSI) قائم ڪئي، جيڪا هڪ نازي [[ڪٺ پتلي رياست]] ۽ [[سهڪاريت پسند|سهڪاريت پسند]] حڪومت هئي، جنهن ۾ موسوليني کي جرمن پيراٽروپرن طرفان [[گران ساسو ريڊ|بچائڻ]] کان پوءِ اڳواڻ مقرر ڪيو ويو. اطالوي فوجن جو باقي حصو [[اطالوي هم جنگي فوج]] ۾ منظم ڪيو ويو، جنهن اتحادي طاقتن سان گڏ وڙهيو، جڏهن ته موسوليني سان وفادار ٻيون اطالوي فوجون [[نيشنل ريپبلڪن آرمي]] ۾ جرمنن سان گڏ وڙهڻ لاءِ چونڊيو. جرمن فوجن، RSI جي سهڪار سان، قتل عام ڪيا ۽ هزارين يهودين کي موت جي ڪيمپن ڏانهن جلاوطن ڪيو. جنگبندي کان پوءِ واري دور ۾ [[اطالوي مزاحمت]] اڀري، جنهن [[آپريشن آڪسي|نازي جرمن قابضن]] ۽ سهڪاريت پسندن خلاف گوريلا جنگ وڙهي.<ref>G. Bianchi, ''La Resistenza'', in: AA.VV., ''Storia d'Italia'', vol. 8, pp. 368–369.</ref> هن دور جو هڪ پاسو [[اطالوي گهرو جنگ]] هو، ڇاڪاڻ⁠تہ پارٽيزنن ۽ فاشسٽ RSI فوجن جي وچ ۾ ويڙهه ٿي.<ref>{{Cite web|title=Storia della guerra civile in Italia|url=http://www.istitutobiggini.it/storia_pisano.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221013183444/https://www.istitutobiggini.it/storia_pisano.pdf|archive-date=13 October 2022|access-date=28 August 2023}}; See the books from Italian historian [[Giorgio Pisanò]] ''Storia della guerra civile in Italia'', 1943–1945, 3 voll., Milano, FPE, 1965 and the book ''L'Italia della guerra civile'' ("Italy of civil war"), published in 1983 by the Italian writer and journalist [[Indro Montanelli]] as the fifteen volume of the ''Storia d'Italia'' ("History of Italy") by the same author.</ref><ref>{{Cite book|last=Pavone|first=Claudio|title=Una guerra civile. Saggio storico sulla moralità della Resistenza|date=1991|publisher=Bollati Boringhieri|isbn=8-8339-0629-9|location=Torino|page=238|language=it}}</ref> اپريل 1945ع ۾، جڏهن شڪست ويجهي هئي، موسوليني اتر طرف ڀڄڻ جي ڪوشش ڪئي،<ref>{{Citation|last=Viganò|first=Marino|title=Un'analisi accurata della presunta fuga in Svizzera|date=2001|work=Nuova Storia Contemporanea|volume=3|language=it}}</ref> پر پارٽيزنن هٿان پڪڙيو ويو ۽ [[بينيتو موسوليني جو موت|فوري طور قتل ڪيو ويو]].<ref>{{Cite news|date=28 April 1945|title=1945: Italian partisans kill Mussolini |url=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/28/newsid_3564000/3564529.stm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126075555/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/28/newsid_3564000/3564529.stm|archive-date=26 November 2011|access-date=17 October 2011|publisher=BBC News}}</ref> دشمنيون 29 اپريل 1945ع تي ختم ٿيون، [[ڪازيرتا جي هٿيار ڦٽا ڪرڻ|جڏهن اٽلي ۾ جرمن فوجن هٿيار ڦٽا ڪيا]]. جنگ ۾ لڳ ڀڳ اڌ ملين اطالوي مارجي ويا،<ref>{{Cite encyclopedia|title=Italy – Britannica Online Encyclopedia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297474/Italy|access-date=2 August 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120306095718/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297474/Italy|archive-date=6 March 2012|url-status=live}}</ref> سماج ورهائجي ويو، ۽ معيشت لڳ ڀڳ تباهه ٿي وئي؛ 1944ع ۾ في فرد آمدني 1900ع کان پوءِ سڀ کان هيٺين سطح تي هئي.<ref>{{Cite book|title=Liberal and fascist Italy, 1900–1945 |date=2002|publisher=Oxford University Press|editor-last=Lyttelton|editor-first=Adrian|page=13}}</ref> جنگ کان پوءِ اطالوي جمهوريت پسندي ٻيهر اڀري، جنهن [[1946ع اطالوي اداراتي ريفرنڊم]] ڏانهن واٽ هموار ڪئي.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Italia|encyclopedia=Dizionario enciclopedico italiano|publisher=[[Treccani]]|date=1970|volume=VI|page=456|language=it}}</ref> === جمهوري دور === {{Main|اطالوي جمهوريه جي تاريخ}} اٽلي 2 جون تي ٿيل 1946ع جي ريفرنڊم کان پوءِ جمهوريه بڻيو،<ref>{{Cite AV media|url=https://archive.org/details/1946-06-06_Damage_Foreshadows_A-Bomb_Test|title=Damage Foreshadows A-Bomb Test, 1946/06/06 (1946) |publisher=[[Universal Newsreel]]|year=1946|access-date=22 February 2012}}</ref> اهو ڏينهن ان کان پوءِ ''[[جمهوريه جو عيد]]'' طور ملهايو وڃي ٿو. اها پهريون ڀيرو هئي جو عورتن قومي سطح تي ووٽ ڏنو.<ref>{{Cite web|title=Italia 1946: le donne al voto, dossier a cura di Mariachiara Fugazza e Silvia Cassamagnaghi |url=http://www.insmli.it/pubblicazioni/35/Voto%20donne%20versione%20def.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520041048/http://www.insmli.it/pubblicazioni/35/Voto%20donne%20versione%20def.pdf|archive-date=20 May 2011|access-date=30 May 2011}}; {{Cite news|title=La prima volta in cui le donne votarono in Italia, 75 anni fa|url=https://www.ilpost.it/2021/03/10/primo-voto-italia-donne-10-marzo-1946|access-date=24 August 2021|work=Il Post|date=10 March 2021|language=it-IT|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823162103/https://www.ilpost.it/2021/03/10/primo-voto-italia-donne-10-marzo-1946|url-status=live}}</ref> وڪٽر ايمانوئل ٽئين جي پٽ، [[امبيرتو ٻيون]]، کي تخت ڇڏڻ تي مجبور ڪيو ويو. [[اٽلي جو آئين|جمهوري آئين]] 1948ع ۾ منظور ڪيو ويو. [[اٽلي ۽ اتحادي طاقتن جي وچ ۾ پيرس جو معاهدو]] تحت، [[ايڊرياٽڪ سمنڊ]] جي ڀرسان علائقا [[سوشلسٽ وفاقي جمهوريه يوگوسلاويا|يوگوسلاويا]] سان شامل ڪيا ويا، جنهن جي نتيجي ۾ [[استريائي-دلماتيني لڏپلاڻ]] ٿي، جنهن ۾ لڳ ڀڳ 300,000 [[استريائي اطالوي|استريائي]] ۽ [[دلماتيني اطالوي]] لڏي ويا.<ref>{{Cite web|last=Tobagi|first=Benedetta|title=La Repubblica italiana {{!}} Treccani, il portale del sapere|url=http://www.treccani.it/scuola/lezioni/storia/la_repubblica_italiana.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305001726/http://www.treccani.it/scuola/lezioni/storia/la_repubblica_italiana.html|archive-date=5 March 2016|access-date=28 January 2015|publisher=Treccani.it}}</ref> اٽلي پنهنجون سڀ نوآبادياتي ملڪيتون وڃايون، جنهن سان [[اطالوي سلطنت]] ختم ٿي. [[File:Alcide de Gasperi 2.jpg|thumb|upright=.7|[[الچيدي دي گاسپري]]، جمهوريه جو [[اٽلي جي وزيراعظمن جي فهرست|پهريون]] [[اٽلي جو وزيراعظم]] ۽ [[يورپي يونين جا باني پيءُ|يورپي يونين جي باني پيئرن]] مان هڪ]] ڪميونسٽ قبضي جي خوف [[1948ع جي اطالوي عام چونڊن]] ۾ فيصلائتو ڪردار ادا ڪيو، جتي [[ڪرسچن ڊيموڪريسي (اٽلي)|ڪرسچن ڊيموڪريٽن]]، [[الچيدي دي گاسپري]] جي اڳواڻي هيٺ، وڏي اڪثريت سان فتح حاصل ڪئي.<ref>{{Cite book|last1=Lawrence S. Kaplan|url=https://books.google.com/books?id=UV-ti1sYcbcC|title=NATO 1948: The Birth of the Transatlantic Alliance |last2=Morris Honick|date=2007|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-3917-4|pages=52–55|access-date=5 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20240116110143/https://books.google.com/books?id=UV-ti1sYcbcC|archive-date=16 January 2024|url-status=live}}; {{Cite book|author=Robert Ventresca|title=From Fascism to Democracy: Culture and Politics in the Italian Election of 1948 |publisher=University of Toronto Press|date=2004|pages=236–37}}</ref> نتيجي طور، 1949ع ۾ اٽلي [[نيٽو]] جو ميمبر بڻيو. [[مارشل پلان]] معيشت کي بحال ڪيو، جنهن 1960ع واري ڏهاڪي جي آخر تائين هڪ اهڙو دور ڏٺو جيڪو [[اطالوي معاشي معجزو]] جي نالي سان مشهور آهي. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ اٽلي [[يورپي برادرين]] جو باني ملڪ بڻيو، جيڪي بعد ۾ يورپي يونين جو بنياد بڻيون. 1960ع واري ڏهاڪي جي آخر کان 1980ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين، ملڪ ''[[ليڊ جا سال (اٽلي)|ليڊ جا سال]]'' نالي دور مان گذريو، جيڪو معاشي مشڪلاتن، خاص طور تي [[1973ع جو تيل بحران]]، سماجي تڪرارن ۽ دهشتگرد حملا ۽ قتل عام جي واقعن سان نمايان هو.<ref>{{Cite web|year=1995|title=Commissione parlamentare d'inchiesta sul terrorismo in Italia e sulle cause della mancata individuazione dei responsabili delle stragi (Parliamentary investigative commission on terrorism in Italy and the failure to identify the perpetrators)|url=http://www.isn.ethz.ch/php/documents/collection_gladio/report_ital_senate.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20060819211212/http://www.isn.ethz.ch/php/documents/collection_gladio/report_ital_senate.pdf|archive-date=19 August 2006|access-date=2 May 2006|language=it}}; {{In lang|en|it|fr|de}} {{Cite web|title=Secret Warfare: Operation Gladio and NATO's Stay-Behind Armies|url=http://www.isn.ethz.ch/php/collections/coll_gladio.htm#Documents|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060425182721/http://www.isn.ethz.ch/php/collections/coll_gladio.htm|archive-date=25 April 2006|access-date=2 May 2006|publisher=Swiss Federal Institute of Technology / International Relation and Security Network}}; {{Cite web|date=24 June 2000|title=Clarion: Philip Willan, Guardian, 24 June 2000, p. 19 |url=http://www.cambridgeclarion.org/press_cuttings/us.terrorism_graun_24jun2000.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100329113138/http://www.cambridgeclarion.org/press_cuttings/us.terrorism_graun_24jun2000.html|archive-date=29 March 2010|access-date=24 April 2010|publisher=Cambridgeclarion.org}}</ref> معيشت ٻيهر بحال ٿي ۽ اٽلي 1970ع واري ڏهاڪي ۾ [[جي-7]] ۾ شامل ٿيڻ کان پوءِ دنيا جي پنجين وڏي صنعتي قوم بڻجي ويو. بهرحال، قومي قرض مجموعي ملڪي پيداوار (GDP) جي 100 سيڪڙو کان به وڌي ويو. 1992ع ۽ 1993ع جي وچ ۾، حڪومت جي نون مافيا مخالف قدمن جي نتيجي ۾ اٽلي [[سسلين مافيا]] طرفان ڪيل دهشتگرد حملن کي منهن ڏنو.<ref>{{Cite web|date=8 March 2012|title=New Arrests for Via D'Amelio Bomb Attack|url=https://www.corriere.it/International/english/articoli/2012/03/08/borsellino.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121013204755/http://www.corriere.it/International/english/articoli/2012/03/08/borsellino.shtml|archive-date=13 October 2012|access-date=9 February 2019|website=Corriere della Sera}}</ref> ووٽر، جيڪي سياسي جمود، وڏي عوامي قرضي ۽ [[اٽلي ۾ بدعنواني|بدعنواني]] کان مايوس هئا، جيڪا [[ماني پوليتي|صاف هٿن]] واري جاچ ذريعي ظاهر ٿي، بنيادي سڌارن جو مطالبو ڪرڻ لڳا. ڪرسچن ڊيموڪريٽ، جيڪي لڳ ڀڳ 50 سالن تائين حڪومت ڪندا رهيا هئا، بحران جو شڪار ٿيا ۽ ٽٽي مختلف ڌڙن ۾ ورهائجي ويا.<ref>The so-called "Second Republic" was born by forceps: not with a revolt of Algiers, but formally under the same Constitution, with the mere replacement of one ruling class by another: {{Cite journal|last=Buonomo|first=Giampiero|year=2015|title=Tovaglie pulite|journal=Mondoperaio Edizione Online}}</ref> ڪميونسٽن پاڻ کي هڪ [[سماجي جمهوريت پسند]] قوت طور ٻيهر منظم ڪيو. 1990ع ۽ 2000ع واري ڏهاڪن دوران، [[مرڪز-ساڄي اتحاد (اٽلي)|مرڪز-ساڄي اتحاد]] (جنهن تي ميڊيا جي واپاري شخصيت [[سلويو برلسڪوني]] جو غلبو هو) ۽ [[مرڪز-کاٻي اتحاد (اٽلي)|مرڪز-کاٻي اتحاد]] (جنهن جي اڳواڻي پروفيسر [[رومانو پروڊي]] ڪندو هو) باري باري حڪومت ڪندا رهيا. 21هين صديءَ جي شروعات ۾، اٽلي سياسي ۽ معاشي عدم استحڪام جي هڪ ڊگهي دور مان گذريو، جيڪو بين الاقوامي بحرانن کان گهڻو متاثر ٿيو. 2008ع ۾ شروع ٿيندڙ [[عظيم معاشي بحران]] جا اثر ملڪ جي معيشت ۽ عوامي ماليات تي گهرا پيا، جنهن جي نتيجي ۾ [[سخت مالي پاليسيون]] اختيار ڪيون ويون ۽ استحڪام ۽ عالمي اعتبار کي يقيني بڻائڻ لاءِ [[ٽيڪنوڪريٽ]] يا وسيع اتحادي حڪومتن تي وڌيڪ ڀروسو ڪيو ويو.<ref>{{Cite news|last=Hooper|first=John|date=16 November 2011|title=Mario Monti appoints technocrats to steer Italy out of economic crisis|url=https://www.theguardian.com/world/2011/nov/16/mario-monti-technocratic-cabinet-italy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319230844/https://www.theguardian.com/world/2011/nov/16/mario-monti-technocratic-cabinet-italy|archive-date=19 March 2020|access-date=19 March 2020|work=The Guardian}}</ref> [[File:Imigrantes salvos no Mar Mediterrâneo - SALVAMAR 2015 (52149723177).jpg|300px|thumb|[[غير قانوني مهاجر]]، جيڪي 5 سيپٽمبر 2015ع تي [[ڪاتانيا]] جي اطالوي بندرگاهه ڏانهن [[بحر روم]] ذريعي سفر ڪري رهيا آهن]] 2010ع واري ڏهاڪي دوران، نئين وزيراعظم [[ماتيو رينزي]] طرفان ادارتي سڌارا متعارف ڪرائڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، جن جو مقصد سياسي نظام کي وڌيڪ مؤثر بڻائڻ ۽ انتظامي شاخ کي مضبوط ڪرڻ هو، پر اهي تجويزون [[2016ع جو اطالوي آئيني ريفرنڊم]] ۾ رد ٿي ويون.<ref>{{Cite news|date=12 December 2016|title=New Italian PM Paolo Gentiloni sworn in|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-38295549|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191129122857/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-38295549|archive-date=29 November 2019|access-date=19 March 2020|publisher=BBC News}}</ref> ساڳئي وقت، [[يورپي مهاجر بحران]] اٽلي کي [[يورپي يونين]] ۾ داخل ٿيڻ جي هڪ اهم مرڪزي دروازي جي حيثيت ڏني، ڇاڪاڻ⁠تہ وڏي تعداد ۾ مهاجر ۽ پناهه گهرندڙ [[بحر روم]] رستي يورپ پهتا،<ref>{{Cite news|date=21 May 2018|title=What will Italy's new government mean for migrants?|url=https://www.thelocal.it/20180521/what-will-italys-new-government-mean-for-migrants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401231010/https://www.thelocal.it/20180521/what-will-italys-new-government-mean-for-migrants|archive-date=1 April 2019|access-date=8 June 2018|work=The Local Italy}}</ref> خاص طور تي سب-صحارا آفريڪا مان.<ref>{{Cite news|date=18 July 2017|title=African migrants fear for future as Italy struggles with surge in arrivals|url=https://www.reuters.com/article/us-italy-migrants-africa/african-migrants-fear-for-future-as-italy-struggles-with-surge-in-arrivals-idUSKBN1A30QD|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402002627/https://www.reuters.com/article/us-italy-migrants-africa/african-migrants-fear-for-future-as-italy-struggles-with-surge-in-arrivals-idUSKBN1A30QD|archive-date=2 April 2019|access-date=8 June 2018|work=Reuters}}</ref> هن صورتحال جا اهم سماجي ۽ سياسي اثر ٿيا، جنهن سبب اميگريشن بابت عوامي بحث وڌيو ۽ [[عوام پسند]] سياسي پارٽين جي حمايت ۾ واڌ آئي.<ref>{{Cite news|title=Italy starts to show the strains of migrant influx|url=http://www.thelocal.it/20150519/migrant-surge-tests-italys-humanitarian-instincts|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170429061446/https://www.thelocal.it/20150519/migrant-surge-tests-italys-humanitarian-instincts|archive-date=29 April 2017|access-date=10 January 2017|work=[[The Local]]}}; {{Cite news|title=Italy's far right jolts back from dead|url=http://www.politico.eu/article/italys-other-matteo-salvini-northern-league-politicians-media-effettosalvini|access-date=10 January 2017|work=Politico|date=3 February 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119122156/http://www.politico.eu/article/italys-other-matteo-salvini-northern-league-politicians-media-effettosalvini|archive-date=19 January 2017}}</ref><ref>{{Cite news|date=24 May 2018|title=Opinion – The Populists Take Rome|url=https://www.nytimes.com/2018/05/24/opinion/populists-rome-five-star-movement.html|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2018/05/24/opinion/populists-rome-five-star-movement.html|archive-date=3 January 2022|access-date=2 June 2018|work=The New York Times}}{{Cbignore}}</ref> [[اٽلي ۾ ڪووڊ-19 وبا|ڪووڊ-19 وبا]]، جيڪا 2020ع ۾ شروع ٿي، ملڪ جي عوامي صحت ۽ معاشي ڪارڪردگي کي سخت متاثر ڪيو، ۽ اڳ ۾ موجود ڍانچائي ڪمزورين کي وڌيڪ نمايان بڻايو.<ref>{{Cite news|last=Ellyatt|first=Holly|date=19 March 2020|title=Italy's lockdown will be extended, prime minister says as death toll spikes and hospitals struggle|url=https://www.cnbc.com/2020/03/19/italys-death-rate-reaches-record-high-hospitals-in-lombardy-struggle.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319084719/https://www.cnbc.com/2020/03/19/italys-death-rate-reaches-record-high-hospitals-in-lombardy-struggle.html|archive-date=19 March 2020|access-date=19 March 2020|publisher=CNBC}}</ref> ان جي جواب ۾، [[اٽلي ۾ ڪووڊ-19 لاڪ ڊائون|غير معمولي قدم اختيار ڪيا ويا]] ته جيئن معيشت کي سهارو ملي سگهي، جن مان ڪيترائي يورپي سطح تي گڏيل طور هم آهنگ ڪيا ويا.<ref>[https://www.agi.it/economia/news/2020-04-14/coronavirus-fmi-crisi-economica-8331041/ L'Italia pagherà il conto più salato della crisi post-epidemia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200527124958/https://www.agi.it/economia/news/2020-04-14/coronavirus-fmi-crisi-economica-8331041|date=27 May 2020}}, AGI</ref><ref>{{Cite web|date=12 February 2021|title=Mario Draghi's new government to be sworn in on Saturday|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/12/mario-draghis-new-italian-government-to-be-sworn-in-on-saturday|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419104552/https://www.theguardian.com/world/2021/feb/12/mario-draghis-new-italian-government-to-be-sworn-in-on-saturday|archive-date=19 April 2021|access-date=19 February 2021|website=The Guardian}}</ref> 2022ع ۾، [[جورجيا ميلوني]] اٽلي جي پهرين خاتون وزيراعظم طور حلف کنيو.<ref>{{Cite news|date=21 October 2022|title=Who is Giorgia Meloni? The rise to power of Italy's new far-right PM|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63351655|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024023546/https://www.bbc.com/news/world-europe-63351655|archive-date=24 October 2022|access-date=24 October 2022|publisher=BBC News}}</ref> == جاگرافي == {{Main|اٽلي جي جاگرافي}} {{Further|اٽلي جي ارضيات|اٽلي ۾ آتش فشاني سرگرمي|اٽلي جي دريائن جي فهرست|اٽلي جي ڍنڍن جي فهرست|اٽلي جي ٻيٽن جي فهرست|اٽلي (جاگرافيائي علائقو)}} [[File:Italy relief location map.jpg|thumb|اٽلي جو جاگرافيائي اُڀار وارو نقشو]] اٽلي، جنهن جو علائقو گهڻي حد تائين [[اٽلي (جاگرافيائي علائقو)|ساڳئي نالي واري جاگرافيائي علائقي]] سان ملي ٿو،<ref name="Treccani">{{Citation |title=Italia |volume=VI |page=413 |year=1970 |publisher=[[Treccani]] |language=it |encyclopedia=Dizionario enciclopedico italiano}}</ref> [[ڏکڻ يورپ]] ۾ واقع آهي<ref>{{Cite web |title=Southern Europe, a peninsula extending into the central Mediterranean Sea, northeast of Tunisia |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |archive-date=1 July 2021 |access-date=17 August 2021 |website=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency}}</ref> (۽ [[اولهه يورپ]] جو حصو پڻ سمجهيو ويندو آهي{{efn|name=WE}})، [[35هين اتر متوازي|35° اتر]] ۽ [[47° اتر]] ويڪرائي ڦاڪن، ۽ [[6هين اوڀر نصف النهار|6° اوڀر]] ۽ [[19هين اوڀر نصف النهار|19° اوڀر]] ڊگهائي ڦاڪن جي وچ ۾. اتر ۾، اولهه کان اوڀر طرف، اٽلي جون سرحدون [[فرانس]]، [[سوئٽزرلينڊ]]، [[آسٽريا]] ۽ [[سلووينيا]] سان ملن ٿيون، ۽ تقريباً [[الپس]] جي آبي ورهاست واري حد تائين پکڙيل آهن، جنهن ۾ [[پو ماٿري]] ۽ [[وينيسيائي ميدان]] شامل آهن. ملڪ [[اطالوي اپٻيٽ]]، [[سسلي]] ۽ [[سارڊينيا]] (جيڪي [[بحر روم]] جا سڀ کان وڏا ٻيٽ آهن)، ۽ [[اٽلي جي ٻيٽن جي فهرست|ڪيترن ننڍن ٻيٽن]] تي مشتمل آهي.<ref name="Treccani" /> اٽلي جا ڪي علائقا الپائن حوض کان ٻاهر به پکڙيل آهن، ۽ ڪجهه ٻيٽ [[يوروشيا]] جي براعظمي کنڊ کان ٻاهر واقع آهن. ملڪ جو ڪل پکيڙ {{Convert|301230|km2|0|abbr=out}} آهي، جنهن مان {{Convert|294020|km2|0|abbr=on}} خشڪي ۽ {{Convert|7210|km2|0|abbr=on}} پاڻي آهي.<ref name="Area">{{Cite web|date=30 October 2014|title=Principali dimensioni geostatistiche e grado di urbanizzazione del Paese|url=https://www.istat.it/it/archivio/137001|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141117054950/https://www.istat.it/it/archivio/137001|archive-date=17 November 2014|access-date=22 March 2019|website=istat.it}}</ref> ٻيٽن سميت، اٽلي جي سامونڊي ڪناري جي ڊيگهه {{Convert|7600|km|0|abbr=off}} آهي، جيڪا [[بحر روم]]، [[ليگورين سمنڊ]]، [[ٽيرينين سمنڊ]]، [[آئيونين سمنڊ]]<ref>{{Cite book|url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|title=Limits of Oceans and Seas|publisher=[[Organisation hydrographique internationale]]|year=1953|edition=3rd|access-date=28 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf|archive-date=8 October 2011|issue=28}}</ref> ۽ [[ايڊرياٽڪ سمنڊ]] سان لڳي ٿي.{{Sfn|Cushman-Roisin|Gačić|Poulain|2001|pp=1–2}} فرانس سان سرحد {{Convert|488|km|0|abbr=on}}، سوئٽزرلينڊ سان {{Convert|740|km|0|abbr=on}}، آسٽريا سان {{Convert|430|km|0|abbr=on}} ۽ سلووينيا سان {{Convert|232|km|0|abbr=on}} ڊگهي آهي. [[سان مارينو]] ۽ [[ويٽيڪن سٽي]] (دنيا جو سڀ کان ننڍو ملڪ ۽ [[هولي سي]] جي انتظام هيٺ عالمي [[ڪيٿولڪ چرچ]] جو مرڪز) اٽلي جي اندر واقع [[انڪليو]] آهن،<ref>{{Cite encyclopedia|year=2012|title=San Marino|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/521449/San-Marino|access-date=1 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511180105/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/521449/San-Marino|archive-date=11 May 2011|url-status=live}}; {{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868|title=Vatican country profile|year=2018|publisher=BBC News|access-date=24 August 2018|archive-date=25 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180825011001/https://www.bbc.com/news/world-europe-17994868|url-status=live}}</ref> جڏهن ته [[ڪامپيوني ڊي اٽاليا]] سوئٽزرلينڊ جي اندر واقع هڪ اطالوي [[ايڪسڪليو]] آهي.<ref>{{Cite web|title=Democracy in Figures|url=http://demo.istat.it/index_e.php|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126215040/http://demo.istat.it/index_e.php|archive-date=26 January 2021|access-date=28 May 2021|website=[[Italian National Institute of Statistics]]}}</ref> سان مارينو سان سرحد {{Convert|39|km|0|abbr=on}} ۽ ويٽيڪن سٽي سان {{Convert|3.2|km|1|abbr=on}} ڊگهي آهي.<ref name=Area/> [[File:Monte Bianco DSF1243-m.jpg|thumb|[[مونٽي بيانڪو]] (مون بلان)، [[اوستا وادي]] ۾، جيڪو [[يورپي يونين]] جو سڀ کان اوچو مقام آهي]] اٽلي جي 35 سيڪڙو کان وڌيڪ زمين جبلن تي مشتمل آهي.<ref name="eug92">{{Cite book|last=Riganti|first=dir. da Alberto|title=Enciclopedia universale Garzanti.|publisher=Garzanti|year=1991|isbn=8-8115-0459-7|edition=Nuova ed. aggiornata e ampliata.|location=Milano}}</ref> [[اپينائن جبل]] اپٻيٽ جي مرڪزي ريڙهه آهن، جڏهن ته [[الپس]] اترين سرحد جو وڏو حصو ٺاهين ٿا، جتي اٽلي جو سڀ کان اوچو مقام [[مونٽي بيانڪو]] (مون بلان) جي چوٽيءَ تي {{Cvt|4810|m|ft}} جي اوچائي تي واقع آهي. ٻيا مشهور جبل [[مونٽي چيروينو]] (ميٽرهورن) ۽ [[ڊولومائيٽس]] آهن. اٽلي جا ڪيترائي حصا [[اٽلي ۾ آتش فشاني سرگرمي|آتش فشاني اصل]] جا آهن. ڏکڻ جا گهڻا ننڍا ٻيٽ ۽ ٻيٽ-گروهه [[آتش فشاني ٻيٽ]] آهن. فعال آتش فشانن ۾ [[ايٽنا جبل]] (سسلي ۾ ۽ يورپ جو سڀ کان وڏو فعال آتش فشان)، [[ولڪانو]]، [[اسٽرومبولي]] ۽ [[ويسوويس]] شامل آهن. اٽلي جون اڪثر [[اٽلي جون دريائون|دريائون]] [[ايڊرياٽڪ سمنڊ]] يا [[ٽيرينين سمنڊ]] ۾ ڇوڙ ڪن ٿيون.<ref>{{Cite web|title=List of Italian rivers|url=http://www.comuni-italiani.it/fiumi|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170916010640/http://www.comuni-italiani.it/fiumi|archive-date=16 September 2017|access-date=30 July 2018|publisher=comuni-italiani.it}}</ref> سڀ کان ڊگهي درياهه [[پو درياهه]] آهي، جيڪو الپس مان نڪري [[پادان ميدان]] مان گذري [[ايڊرياٽڪ سمنڊ]] ۾ ڇوڙ ڪري ٿو.<ref>{{Cite magazine|last=Zwingle|first=Erla|date=May 2002|title=Italy's Po River Punished for centuries by destructive floods, northern Italians stubbornly embrace their nation's longest river, which nurtures rice fields, vineyards, fisheries – and legends|url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0205/feature6|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071223133709/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0205/feature6|archive-date=23 December 2007|access-date=6 April 2009|magazine=National Geographic}}</ref> [[پو ماٿري]] ملڪ جو سڀ کان وڏو ميدان آهي، جنهن جو پکيڙ {{Convert|46000|km2|abbr=on}} آهي، ۽ ملڪ جي 70 سيڪڙو کان وڌيڪ هيٺاهين زمينن تي مشتمل آهي.<ref name=eug92/> سڀ کان وڏيون ڍنڍون، وڏي کان ننڍي ترتيب سان، [[گاردا ڍنڍ]]، [[ماجوري ڍنڍ]] ۽ [[ڪومو ڍنڍ]] آهن.<ref>{{Cite web|title=Morphometric and hydrological characteristics of some important Italian lakes|url=http://www.iii.to.cnr.it/limnol/cicloac/lagit.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100205043503/http://www.iii.to.cnr.it/limnol/cicloac/lagit.htm|archive-date=5 February 2010|access-date=3 March 2010|publisher=Istituto per lo Studio degli Ecosistemi|location=Verbania Pallanza}}</ref> [[File:C. l. italicus in MNP.jpg|thumb|upright=.7|[[اطالوي بگھڙ]]، اٽلي جو قومي جانور]] [[اطالوي بگھڙ]] اٽلي جو قومي جانور آهي،<ref>{{Cite web|last=Sheri Foster|date=January 2021|title=What is Italy national animal?|url=https://it.yourtripagent.com/4052-what-is-italy-s-national-animal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20230109172951/https://it.yourtripagent.com/4052-what-is-italy-s-national-animal|archive-date=9 January 2023|access-date=15 November 2021|website=Yourtrip.com}}; {{Cite web|url=https://www.affaritaliani.it/culturaspettacoli/il-lupo-grigio-degli-appennini-e-l-animale-dell-italia-544778.html|title=Il lupo grigio degli appennini e l animale dell Italia|author=James Hansen|date=June 2018|access-date=15 November 2021|archive-date=26 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126224852/https://www.affaritaliani.it/culturaspettacoli/il-lupo-grigio-degli-appennini-e-l-animale-dell-italia-544778.html|url-status=live}}</ref> جڏهن ته قومي وڻ [[اربوٽس يونيڊو|اسٽرابيري وڻ]] آهي.<ref name="altovastese">{{Cite web|date=3 October 2011|title=Il corbezzolo simbolo dell'Unità d'Italia. Una specie che resiste agli incendi|url=http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205120852/http://www.altovastese.it/cultura/il-corbezzolo-simbolo-unita-italia-specie-che-resiste-agli-incendi|archive-date=5 February 2016|access-date=25 January 2016|language=it}}</ref> ان جو سبب اهو آهي ته اطالوي بگھڙ، جيڪو [[اپينائن جبل]] ۽ اولهندي [[الپس]] ۾ رهندو آهي، لاطيني ۽ اطالوي ثقافتن ۾ نمايان حيثيت رکي ٿو، جهڙوڪ [[روم جو قيام|روم جي بنياد پوڻ]] واري ڏند ڪٿا ۾،<ref>{{Cite book|last=Livy|title=The history of Rome|publisher=Printed for A. Strahan|others=George Baker (trans.)|year=1797}}</ref> جڏهن ته اسٽرابيري وڻ جا ساوا پن، اڇا گل ۽ ڳاڙها ٻير، جيڪي [[بحر روم]] جي علائقي جا مقامي آهن، قومي جهنڊي جي رنگن جي ياد ڏيارين ٿا.<ref name="altovastese"/> قومي پکي [[اطالوي جهرڪي]] آهي،<ref>{{cite web|title=Passero Italiano: L'uccello nazionale d'Italia|date=18 December 2022|url=https://www.concaternanaoggi.it/passero-italiano-luccello-nazionale-ditalia/|publisher=Conca Ternana Oggi|access-date=22 August 2024|archive-date=22 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822123815/https://www.concaternanaoggi.it/passero-italiano-luccello-nazionale-ditalia/|url-status=live}}</ref> جڏهن ته قومي گل اسٽرابيري وڻ جو گل آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/it-it/notizie/mondo/qual-%C3%A8-il-fiore-nazionale-dei-paesi-del-mondo/ss-AA1eWqXE#image=25|title=Il fiore nazionale dell'Italia (e quello degli altri Paesi del mondo)|website=[[MSN]]|access-date=26 August 2024|language=it|archive-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002211951/https://www.msn.com/it-it/notizie/mondo/qual-%C3%A8-il-fiore-nazionale-dei-paesi-del-mondo/ss-AA1eWqXE#image=25|url-status=live}}</ref> === ماحول === {{See also|اٽلي جي قومي پارڪن جي فهرست|اٽلي جي علائقائي پارڪن جي فهرست|اٽلي جي سامونڊي محفوظ علائقن جي فهرست}} [[File:National and Regional Parks of Italy.svg|thumb|اٽلي جا قومي ۽ علائقائي پارڪ]] تيز صنعتي ترقي کان پوءِ، اٽلي کي پنهنجي ماحولياتي مسئلن کي منهن ڏيڻ ۾ ڪجهه وقت لڳو. بهتري کان پوءِ، اٽلي هاڻي ماحولياتي پائيداري جي لحاظ کان دنيا ۾ 84هين درجي تي آهي.<ref>{{Cite web|title=Italy – Environment|url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/IT/environment.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701064224/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/IT/environment.html|archive-date=1 July 2009|access-date=2 August 2010|publisher=Dev.prenhall.com}}</ref> قومي پارڪن، علائقائي پارڪن ۽ قدرتي محفوظ علائقن هيٺ محفوظ ڪيل ڪل زمين اٽلي جي علائقي جي لڳ ڀڳ 11 سيڪڙو تي مشتمل آهي،<ref>{{Cite web|title=Regione e aree protette|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/regione-e-aree-protette_%28L%27Italia-e-le-sue-Regioni%29|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111173345/https://www.treccani.it/enciclopedia/regione-e-aree-protette_%28L%27Italia-e-le-sue-Regioni%29|archive-date=11 January 2022|access-date=11 January 2022|language=it}}</ref> جڏهن ته اٽلي جي سامونڊي ڪناري جو 12 سيڪڙو حصو پڻ محفوظ ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web|title=Le aree protette in Italia|url=http://www.uccellidaproteggere.it/La-conservazione/Cosa-fa-l-Italia-Le-azioni/Le-aree-protette-in-Italia|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302220957/http://www.uccellidaproteggere.it/La-conservazione/Cosa-fa-l-Italia-Le-azioni/Le-aree-protette-in-Italia|archive-date=2 March 2022|access-date=2 March 2022|language=it}}</ref> اٽلي دنيا جي اهم [[اٽلي ۾ قابلِ تجديد توانائي|قابلِ تجديد توانائي]] پيدا ڪندڙ ملڪن مان هڪ رهيو آهي. 2010ع ۾ اهو نصب ٿيل [[شمسي توانائي]] جي گنجائش جي لحاظ کان دنيا جو چوٿون وڏو فراهم ڪندڙ هو،<ref>{{Cite web|date=15 July 2010|title=Renewables 2010 Global Status Report |url=http://www.ren21.net/Portals/97/documents/GSR/REN21_GSR2011.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110820095506/http://www.ren21.net/Portals/97/documents/GSR/REN21_GSR2011.pdf|archive-date=20 August 2011|access-date=16 July 2010|publisher=[[REN21]]}}; {{Cite web|title=Photovoltaic energy barometer 2010 – EurObserv'ER |url=https://www.eurobserv-er.org/pdf/baro196.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101011224419/http://www.eurobserv-er.org/pdf/baro196.pdf|archive-date=11 October 2010|access-date=30 October 2010}}</ref> ۽ [[هَوائي توانائي]] جي گنجائش جي لحاظ کان ڇهون وڏو ملڪ هو.<ref>{{Cite web|date=February 2011|title=World Wind Energy Report 2010 |url=http://www.wwindea.org/home/images/stories/pdfs/worldwindenergyreport2010_s.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110904232058/http://www.wwindea.org/home/images/stories/pdfs/worldwindenergyreport2010_s.pdf|archive-date=4 September 2011|access-date=8 August 2011|publisher=[[World Wind Energy Association]]}}</ref> 2020ع ۾ قابلِ تجديد توانائي اٽلي جي ڪل توانائي استعمال جو لڳ ڀڳ 37 سيڪڙو فراهم ڪري رهي هئي.<ref>{{Cite web|date=25 May 2021|title=Renewables provided 37% of Italy's energy in 2020 – English |url=https://www.ansa.it/english/news/2021/05/25/renewables-provided-37-of-italys-energy-in-2020_1a075060-c823-4076-a338-79367427dfd2.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023040922/https://www.ansa.it/english/news/2021/05/25/renewables-provided-37-of-italys-energy-in-2020_1a075060-c823-4076-a338-79367427dfd2.html|archive-date=23 October 2021|access-date=28 May 2021|website=ANSA.it}}</ref> ملڪ 1963ع کان 1990ع تائين جوهري ريئڪٽر هلائيندو رهيو، پر [[چرنوبل حادثو]] ۽ [[1987ع جا اطالوي ريفرنڊم]] ٿيڻ کان پوءِ جوهري پروگرام ختم ڪيو ويو. 2008ع ۾ حڪومت هن فيصلي کي واپس وٺندي چار تائين جوهري بجلي گهر ٺاهڻ جا منصوبا جوڙيا، پر [[فوكوشيما جوهري حادثو]] کان پوءِ ٿيل ريفرنڊم ذريعي اهي منصوبا به رد ڪيا ويا.<ref>{{Cite web|last=Duncan Kennedy|date=14 June 2011|title=Italy nuclear: Berlusconi accepts referendum blow|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13741105|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110612112154/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-13741105|archive-date=12 June 2011|access-date=20 April 2013|publisher=BBC News}}</ref> هوا جي آلودگي اڃا تائين هڪ سنگين مسئلو آهي، خاص طور تي صنعتي اتر ۾. اٽلي [[ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ اخراج موجب ملڪن جي فهرست|ڪاربان ڊاءِ آڪسائيڊ]] پيدا ڪندڙ دنيا جو ٻارهون وڏو ملڪ آهي.<ref>United Nations Statistics Division, Millennium Development Goals indicators: [http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=749&crid= Carbon dioxide emissions ({{CO2}}), thousand metric tons of {{CO2}}] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091225014715/http://mdgs.un.org/unsd/mdg/SeriesDetail.aspx?srid=749&crid=|date=25 December 2009}}</ref> وڏن شهرن ۾ وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ رش ماحولياتي ۽ صحت جا مسئلا پيدا ڪندا رهن ٿا، جيتوڻيڪ 1970ع ۽ 1980ع وارن ڏهاڪن کان پوءِ دونهين ۽ سموگ جي سطح ۾ نمايان گهٽتائي آئي آهي، ۽ [[سلفر ڊاءِ آڪسائيڊ]] جا مقدار پڻ گهٽيا آهن.<ref>{{Cite web|title=Environment and Health in Italy – Executive Summary|url=https://www.euro.who.int/en/home|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100303051309/http://www.euro.who.int/document/hms/ehiexes_e.pdf|archive-date=3 March 2010|publisher=World Health Organization}}</ref> ٻيلن جي ڪٽائي، غيرقانوني اڏاوتن، ۽ زمين جي ناقص انتظامي پاليسين سبب اٽلي جي جبلستاني علائقن ۾ وڏي پيماني تي زميني ڪٽائي ٿي آهي، جنهن جي نتيجي ۾ ماحولياتي آفتون پيدا ٿيون آهن، جهڙوڪ 1963ع ۾ [[واجونٽ ڊيم]] جي تباهي، 1998ع جو [[سارنو]] سانحو،<ref>{{Cite news|last=Nick Squires|date=2 October 2009|title=Sicily mudslide leaves scores dead|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6255575/Sicily-mudslide-leaves-scores-dead.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006082824/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6255575/Sicily-mudslide-leaves-scores-dead.html|archive-date=6 October 2009|access-date=2 October 2009|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> ۽ 2009ع جا [[2009ع ميسينا جا ٻوڏ ۽ مٽيءَ جا ڌوڪڙا|ميسينا جا مٽيءَ جا ڌوڪڙا ۽ ٻوڏون]].<ref>{{Cite news|last=Nick Squires|date=2 October 2009|title=Sicily mudslide leaves scores dead|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6255575/Sicily-mudslide-leaves-scores-dead.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20091006082824/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6255575/Sicily-mudslide-leaves-scores-dead.html|archive-date=6 October 2009|access-date=2 October 2009|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> == سياست == {{Main|اٽلي جي سياست|اٽلي ۾ چونڊون}} اٽلي 1946ع کان هڪ وحداني [[پارلياماني جمهوريه]] آهي، جڏهن بادشاهت کي [[1946ع جو اطالوي ادارياتي ريفرنڊم|1946ع جي ريفرنڊم]] وسيلي ختم ڪيو ويو. [[اٽلي جو صدر|اٽلي جو صدر]]، [[سرجيو ماتاريلا]]، جيڪو 2015ع کان هن عهدي تي فائز آهي، ملڪ جو سربراهه آهي. صدر کي گڏيل اجلاس ۾ [[اٽلي جي پارليامينٽ]] ۽ علائقائي نمائندن طرفان هڪ ستن سالن واري مدي لاءِ چونڊيو ويندو آهي. اٽلي وٽ [[اٽلي جو آئين|هڪ لکيل جمهوري آئين]] موجود آهي، جيڪو [[اٽلي جي آئين ساز اسيمبلي|آئين ساز اسيمبلي]] طرفان تيار ڪيو ويو. اها اسيمبلي انهن [[فاشزم مخالف]] قوتن جي نمائندن تي مشتمل هئي، جن [[ٻي عالمي جنگ]] دوران اٽلي جي آزاديءَ وقت نازي ۽ فاشسٽ قوتن جي شڪست ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو هو.<ref>Smyth, Howard McGaw Italy: From Fascism to the Republic (1943–1946) ''The Western Political Quarterly'' vol. 1 no. 3 (pp. 205–222), September 1948.{{JSTOR|442274}}</ref> اٽلي معاشي، فوجي، ثقافتي ۽ سياسي معاملن ۾ اهم عالمي ڪردار ادا ڪري ٿو ۽ [[يورپي يونين]] جي ٽن وڏين رياستن مان هڪ سمجھيو وڃي ٿو. اهو عام طور تي هڪ [[علائقائي طاقت]] تصور ڪيو ويندو آهي،<ref>Gabriele Abbondanza, ''Italy as a Regional Power: the African Context from National Unification to the Present Day'' (Rome: Aracne, 2016); "''[[Operation Alba]] may be considered one of the most important instances in which Italy has acted as a regional power, taking the lead in executing a technically and politically coherent and determined strategy.''" See Federiga Bindi, ''Italy and the European Union'' (Washington, D.C.: Brookings Institution Press, 2011), p. 171.</ref> جڏهن ته ان جي [[عظيم طاقت]] واري حيثيت بابت عالمن ۽ سياسي تجزيه نگارن ۾ بحث جاري آهي.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=nTKBdY5HBeUC&q=Canada%2520Among%2520Nations%252C%25202004%253A%2520Setting%2520Priorities+Straight |title=Canada Among Nations, 2004: Setting Priorities Straight |date=17 January 2005 |publisher=McGill-Queen's Press – MQUP |isbn=978-0-7735-2836-9 |page=85 |quote=The United States is the sole world's superpower. France, Italy, Germany and the United Kingdom are great powers |access-date=13 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116145100/https://books.google.com/books?id=nTKBdY5HBeUC&q=Canada%2520Among%2520Nations%252C%25202004%253A%2520Setting%2520Priorities+Straight |archive-date=16 January 2023 |url-status=live}}; {{Cite book |last=Sterio |first=Milena |url=https://books.google.com/books?id=-QuI6n_OVMYC&q=The%20Right%20to%20Self-determination%20Under%20International%20Law%3A%20%22selfistans%22%2C%20Secession%20and%20the%20Rule%20of%20the%20Great%20Powers |title=The right to self-determination under international law: "selfistans", secession and the rule of the great powers |date=2013 |publisher=Routledge |isbn=978-0-4156-6818-7 |location=Milton Park, Abingdon, Oxon |page=xii (preface) |quote=The great powers are super-sovereign states: an exclusive club of the most powerful states economically, militarily, politically and strategically. These states include veto-wielding members of the United Nations Security Council (United States, United Kingdom, France, China, and Russia), as well as economic powerhouses such as Germany, Italy and Japan. |access-date=13 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240116110143/https://books.google.com/books?id=-QuI6n_OVMYC&q=The%20Right%20to%20Self-determination%20Under%20International%20Law%3A%20%22selfistans%22%2C%20Secession%20and%20the%20Rule%20of%20the%20Great%20Powers#v=snippet&q=The%20Right%20to%20Self-determination%20Under%20International%20Law%3A%20%22selfistans%22%2C%20Secession%20and%20the%20Rule%20of%20the%20Great%20Powers&f=false |archive-date=16 January 2024 |url-status=live}}</ref> [[انٽرنيشنل آئيڊيا]] جي عالمي جمهوريت واري اشاري (GSoD) ۽ جمهوريت ٽريڪر موجب، اٽلي مجموعي جمهوري معيارن ۾ اعليٰ درجي تي ڪارڪردگي ڏيکاري ٿو، جيتوڻيڪ [[قانون جي حڪمراني]] جي شعبي ۾ ڪجهه ڪمزورين جي نشاندهي ڪئي وئي آهي.<ref>{{Cite web |title=Italy {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/italy |access-date=16 October 2025 |website=www.idea.int |language=en}}</ref> === حڪومت === {{Main|اٽلي جي حڪومت}} {{Multiple image | align = right | caption_align = center | image1 = Sergio Mattarella Official (cropped).jpg | caption1 = [[سرجيو ماتاريلا]]<br/>{{small|[[اٽلي جو صدر|صدر]]}} | image2 = Giorgia Meloni Official 2023 crop.jpg | caption2 = [[جورجيا ميلوني]]<br/>{{small|[[اٽلي جو وزيراعظم|وزيراعظم]]}} | total_width = 320 }} اٽلي ۾ پارلياماني حڪومت آهي، جيڪا [[مخلوط اڪثريتي نمائندگي]] واري چونڊ نظام تي ٻڌل آهي. پارليامينٽ مڪمل طور تي [[ٻه ايواني پارليامينٽ|ٻه ايواني]] آهي ۽ ٻنهي ايوانن وٽ ساڳيا اختيار آهن. اهي ٻه ايوان هي آهن: [[اٽلي جي چيمبر آف ڊپٽيز|چيمبر آف ڊپٽيز]]، جيڪو [[پالازو مونٽيچيٽوريو]] ۾ اجلاس ڪندو آهي، ۽ [[اٽلي جي سينيٽ|سينيٽ آف دي ريپبلڪ]]، جيڪا [[پالازو ماداما]] ۾ اجلاس ڪندي آهي. [[اٽلي جي پارليامينٽ]] جي هڪ خاص خصوصيت اها آهي ته پرڏيهه ۾ مستقل رهندڙ [[اطالوي شهريت جو قانون|اطالوي شهرين]] کي پڻ نمائندگي حاصل آهي؛ 8 ڊپٽيز ۽ 4 سينيٽر چار الڳ [[اٽلي جي پارليامينٽ#اوورسيز حلقو|پرڏيهي حلقن]] مان چونڊيا ويندا آهن. پارليامينٽ ۾ [[تاحيات سينيٽر]] پڻ هوندا آهن، جن کي صدر "سماجي، سائنسي، فني يا ادبي ميدان ۾ غيرمعمولي وطن دوست خدمتن" جي بنياد تي مقرر ڪندو آهي. اڳوڻا صدر خودبخود تاحيات سينيٽر بڻجي ويندا آهن. [[File:Palazzo Madama (Roma).jpg|thumb|[[پالازو ماداما]]، روم، [[اٽلي جي سينيٽ|سينيٽ آف دي ريپبلڪ]] جو صدر مقام]] [[اٽلي جو وزيراعظم]] حڪومت جو سربراهه آهي ۽ انتظامي اختيار رکي ٿو، پر گهڻين پاليسين تي عملدرآمد لاءِ کيس وزيرن جي ڪائونسل جي منظوري حاصل ڪرڻي پوي ٿي. وزيراعظم ۽ ڪابينا کي صدر مقرر ڪندو آهي ۽ پوءِ پارليامينٽ کان اعتماد جو ووٽ وٺڻو پوندو آهي. پنهنجي عهدي تي برقرار رهڻ لاءِ وزيراعظم کي اعتماد جا ووٽ حاصل ڪرڻ ضروري هوندا آهن. اٽلي جا اهم سياسي پارٽيون [[برادرز آف اٽلي]]، [[ڊيموڪريٽڪ پارٽي (اٽلي)|ڊيموڪريٽڪ پارٽي]] ۽ [[فائيو اسٽار موومينٽ]] آهن. 2022ع جي عام چونڊن دوران انهن ٽنهي پارٽين ۽ سندن اتحادين [[چيمبر آف ڊپٽيز]] ۾ 400 مان 357 سيٽون ۽ سينيٽ ۾ 200 مان 187 سيٽون حاصل ڪيون. {{Clear}} === قانون ۽ فوجداري انصاف === {{Main|اٽلي جو قانون|اٽلي جو عدالتي نظام|اٽلي ۾ قانون لاڳو ڪندڙ ادارا|اٽلي ۾ ڏوھ}} [[File:Roma 2011 08 07 Palazzo di Giustizia.jpg|thumb|[[اٽلي جي سپريم ڪورٽ آف ڪيسيشن]]، روم]] اٽلي جي قانون جا ڪيترائي ذريعا آهن. اهي درجابنديءَ جي لحاظ کان ترتيب ڏنل آهن؛ هيٺين درجي جي قانون يا ضابطي کي مٿين درجي جي قانون سان ٽڪراءُ ڪرڻ جي اجازت ناهي.<ref>{{Cite web|title=GERARCHIA DELLE FONTI|url=https://www.dirittoeconomia.net/diritto/fonti_diritto/gerarchia_fonti.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117194800/https://www.dirittoeconomia.net/diritto/fonti_diritto/gerarchia_fonti.htm|archive-date=17 January 2022|access-date=26 March 2022|language=it}}</ref> [[اٽلي جو آئين|1948ع جو آئين]] سڀ کان اعليٰ قانوني ذريعو آهي.<ref>{{Cite web|title=Guide to Law Online: Italy |url=https://www.loc.gov/law/help/guide/nations/italy.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508132418/https://www.loc.gov/law/help/guide/nations/italy.php|archive-date=8 May 2021|access-date=26 March 2022|website=loc.gov}}</ref> [[اٽلي جي آئيني عدالت]] قانونن جي آئين سان مطابقت بابت فيصلو ڪندي آهي. عدليه پنهنجا فيصلا [[رومي قانون]]، [[نيپولين ڪوڊ]] ۽ بعد وارن قانونن جي بنياد تي ڪري ٿي. [[اٽلي جي سپريم ڪورٽ آف ڪيسيشن]] فوجداري ۽ ديواني اپيلن لاءِ اعليٰ ترين عدالت آهي. اٽلي [[ايل جي بي ٽي حقن]] جي ميدان ۾ ٻين ڪيترن مغربي يورپي ملڪن کان پوئتي سمجهيو ويندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Country Ranking – Rainbow Europe|url=https://rainbow-europe.org/country-ranking|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190521004552/https://rainbow-europe.org/country-ranking|archive-date=21 May 2019|access-date=28 October 2021|website=rainbow-europe.org}}</ref> تشدد جي ممانعت بابت اطالوي قانون کي پڻ ڪجهه بين الاقوامي معيارن کان گهٽ تصور ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite web|title=The Struggle against Torture in Italy – The Failure of the Italian Law – English|url=https://www.menschenrechte.org/en/2018/03/06/the-struggle-against-torture-in-italy-the-failure-of-the-italian-law|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608005803/https://www.menschenrechte.org/en/2018/03/06/the-struggle-against-torture-in-italy-the-failure-of-the-italian-law|archive-date=8 June 2019|access-date=8 June 2019|website=menschenrechte.org}}</ref> قانون لاڳو ڪندڙ نظام گهڻ رخو آهي ۽ ان ۾ ڪيترائي پوليس ادارا شامل آهن.<ref name="Walters">{{Cite journal|last=Reece Walters|year=2013|editor2-last=Matthew Ball|editor3-last=Erin O'Brien|editor4-last=Juan Tauri|title=Eco Mafia and Environmental Crime|journal=Crime, Justice and Social Democracy: International Perspectives|publisher=Palgrave Macmillan|page=286|doi=10.1057/9781137008695_19|isbn=978-1-3494-3575-3|editor1=Kerry Carrington}}</ref> قومي پوليس ادارن ۾ [[پوليٽسيا دي ستاتو]] ('رياستي پوليس')، [[ڪارابينيئري]]، [[گوارڊيا دي فنانزا]] ('مالي پوليس') ۽ [[پوليٽسيا پينيٽينتسيريا]] ('جيل پوليس') شامل آهن،<ref name="BuonannoMastrobuoni">{{Cite book|last1=Paulo Buonanno|title=Lessons from the Economics of Crime: What Reduces Offending?|last2=Giovanni Mastrobuoni|publisher=MIT Press|year=2013|isbn=978-0-2620-1961-3|editor-last=Philip J. Cook|page=193|chapter=Centralized versus Decentralized Police Hiring in Italy and the United States|doi=10.7551/mitpress/9780262019613.001.0001|editor-last2=Stephen Machin|editor-last3=Olivier Marie|editor-last4=Giovanni Mastrobuoni}}</ref> ان سان گڏ [[گوارڊيا ڪوسٽيرا]] ('[[پاڻي پوليس|سامونڊي ڪناري جي محافظ پوليس]]') پڻ آهي.<ref name=Walters/> جيتوڻيڪ پوليسنگ بنيادي طور قومي سطح تي فراهم ڪئي ويندي آهي،<ref name="BuonannoMastrobuoni"/> پر [[صوبائي پوليس|صوبائي]] ۽ [[ميونسپل پوليس (اٽلي)|ميونسپل]] پوليس پڻ موجود آهن.<ref name="Walters"/> 19هين صديءَ جي وچ ڌاري ظاهر ٿيڻ کان وٺي، [[اٽلي ۾ منظم ڏوھ|اطالوي منظم ڏوھ]] ۽ ڏوهاري تنظيمن ڏکڻ اٽلي جي ڪيترن علائقن جي سماجي ۽ معاشي زندگيءَ ۾ گهڙي وئي آهن؛ انهن مان سڀ کان بدنام سسلي مافيا آهي، جيڪا آمريڪا سميت پرڏيهي ملڪن تائين پکڙجي وئي. مافيا جي آمدني GDP جي 9 سيڪڙو تائين پهچي سگهي ٿي<ref>{{Cite web|last=Claudio Tucci|date=11 November 2008|title=Confesercenti, la crisi economica rende ancor più pericolosa la mafia|url=http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Economia%20e%20Lavoro/2008/11/confesercenti-mafia-racket-pizzo.shtml?uuid=20ff3b9c-afe7-11dd-8057-9c09c8bfa449|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110427081220/http://www.ilsole24ore.com/art/SoleOnLine4/Economia%20e%20Lavoro/2008/11/confesercenti-mafia-racket-pizzo.shtml?uuid=20ff3b9c-afe7-11dd-8057-9c09c8bfa449|archive-date=27 April 2011|access-date=21 April 2011|website=Confesercenti|publisher=Ilsole24ore.com|language=it}}; {{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6957240/Italy-claims-finally-defeating-the-mafia.html|title=Italy claims finally defeating the mafia|author=Nick Squires|date=9 January 2010|work=The Daily Telegraph|location=London|access-date=21 April 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429173631/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/6957240/Italy-claims-finally-defeating-the-mafia.html|archive-date=29 April 2011}}</ref>.<ref>{{Cite news|last=Kiefer|first=Peter|date=22 October 2007|title=Mafia crime is 7% of GDP in Italy, group reports|url=https://www.nytimes.com/2007/10/22/world/europe/22iht-italy.4.8001812.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501085052/http://www.nytimes.com/2007/10/22/world/europe/22iht-italy.4.8001812.html|archive-date=1 May 2011|access-date=19 April 2011|work=The New York Times}}</ref> 2009ع جي هڪ رپورٽ 610 [[ڪوموني|{{Lang|it|comuni|nocat=true}}]] جي نشاندهي ڪئي، جتي مافيا جي مضبوط موجودگي آهي، جتي 13 ملين اطالوي رهن ٿا ۽ GDP جو 15 سيڪڙو پيدا ٿئي ٿو.<ref>{{Cite web|last=Maria Loi|date=1 October 2009|title=Rapporto Censis: 13 milioni di italiani convivono con la mafia|url=http://www.antimafiaduemila.com/content/view/20052/78|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429082416/http://www.antimafiaduemila.com/content/view/20052/78|archive-date=29 April 2011|access-date=21 April 2011|website=Censis|publisher=Antimafia Duemila|language=it}}; {{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/oct/01/mafia-influence-hovers-over-italians|work=The Guardian|location=London|title=Mafia's influence hovers over 13{{spaces}}m Italians, says report|first=Tom|last=Kington|date=1 October 2009|access-date=5 May 2010| url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130908050448/http://www.theguardian.com/world/2009/oct/01/mafia-influence-hovers-over-italians|archive-date=8 September 2013}}</ref> ڪلابريا جي [['ندرنگيتا]]، جيڪا غالباً اٽلي جي سڀ کان طاقتور ڏوهاري تنظيم آهي، اڪيلي GDP جو 3 سيڪڙو حصو رکي ٿي.<ref>{{Cite web|last=ANSA|date=14 March 2011|title=Italy: Anti-mafia police arrest 35 suspects in northern Lombardy region|url=http://mafiatoday.com/sicilian-mafia-ndrangheta/italy-anti-mafia-police-arrest-35-suspects-in-northern-lombardy-region|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429100220/http://mafiatoday.com/sicilian-mafia-ndrangheta/italy-anti-mafia-police-arrest-35-suspects-in-northern-lombardy-region|archive-date=29 April 2011|access-date=21 April 2011|website=adnkronos.com|publisher=Mafia Today}}</ref> هر 1,000 ماڻهن تي 0.013 جي شرح سان، اٽلي قتل جي شرح ۾ 61 ملڪن جي ڀيٽ ۾ 47هين نمبر تي آهي،<ref>{{Cite web|title=Crime Statistics – Murders (per capita) (more recent) by country|url=http://www.nationmaster.com/graph/cri_mur_percap-crime-murders-per-capita|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929181837/http://www.nationmaster.com/graph/cri_mur_percap-crime-murders-per-capita|archive-date=29 September 2008|access-date=4 April 2010|publisher=NationMaster.com}}</ref> ۽ دنيا جي 64 ملڪن جي ڀيٽ ۾ هر 1,000 ماڻهن تي زيادتي جي ڪيسن جي تعداد ۾ 43هين نمبر تي آهي. اهي ترقي يافته ملڪن ۾ نسبتاً گهٽ انگ اکر آهن. === پرڏيهي لاڳاپا === {{Main|اٽلي جا پرڏيهي لاڳاپا}} [[File:G7 Summit 2024 - Family photo - 02.jpg|thumb|[[گروپ آف سيون|جي-7]] اڳواڻن جي [[50هين جي-7 سربراهي اجلاس]]، [[اپوليا]] ۾ گروپ تصوير]] اٽلي [[يورپي اقتصادي ڪميونٽي]] (EEC)، جيڪا هاڻي يورپي يونين (EU) آهي، ۽ [[نيٽو]] جو باني ميمبر آهي. اٽلي کي 1955ع ۾ گڏيل قومن ۾ داخل ڪيو ويو، ۽ اهو بين الاقوامي تنظيمن، جهڙوڪ [[او اي سي ڊي]]، [[ٽيرفن ۽ واپار بابت عام معاهدو]]/[[ورلڊ ٽريڊ آرگنائيزيشن]] (GATT/WTO)، [[يورپ ۾ سلامتي ۽ تعاون جي تنظيم]] (OSCE)، [[يورپ جي ڪائونسل]] ۽ [[مرڪزي يورپي انيشيٽو]] جو ميمبر ۽ مضبوط حامي آهي. بين الاقوامي تنظيمن جي گردشي صدارتن ۾ ان جا وارو شامل آهن: 2018ع ۾ [[يورپ ۾ سلامتي ۽ تعاون جي تنظيم]]، 2017ع ۾ [[جي-7]]، ۽ 2014ع ۾ [[يورپي يونين جي ڪائونسل جي صدارت|يورپي يونين ڪائونسل]]. اٽلي [[گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل جي ميمبرن جي فهرست|گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل]] جو بار بار چونڊجندڙ [[گڏيل قومن جي سلامتي ڪائونسل|غير مستقل ميمبر]] آهي. اٽلي گهڻ طرفي بين الاقوامي سياست جي مضبوط حمايت ڪري ٿو، گڏيل قومن ۽ ان جي بين الاقوامي سلامتي سرگرمين جي تائيد ڪري ٿو. 2013ع ۾، اٽلي جا 5,296 فوجي پرڏيهه ۾ مقرر هئا، جيڪي 25 ملڪن ۾ گڏيل قومن ۽ نيٽو جي 33 مشنن ۾ شامل هئا.<ref>{{Cite web|title=Missioni/Attivita' Internazionali DAL 1 October 2013 AL 31 December 2013 – Situazione AL 11 December 2013 |url=http://www.difesa.it/OperazioniMilitari/Documents/SIT%20ANNO%202013%20al%2011%20dicembre%202013.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201175427/http://www.difesa.it/OperazioniMilitari/Documents/SIT%20ANNO%202013%20al%2011%20dicembre%202013.pdf|archive-date=1 February 2014|access-date=27 January 2014|publisher=Italian Ministry of Defence}}</ref> اٽلي گڏيل قومن جي امن قائم رکڻ وارن مشنن جي حمايت ۾ [[UNITAF|صوماليا]]، [[موزمبيق ۾ گڏيل قومن جو آپريشن|موزمبيق]] ۽ [[اوڀر تيمور ۾ گڏيل قومن جو مربوط مشن|اوڀر تيمور]] ۾ فوجون مقرر ڪيون. اٽلي [[IFOR|بوسنيا]]، [[ڪوسوو فورس|ڪوسوو]] ۽ [[آپريشن سن رائز (البانيا)|البانيا]] ۾ نيٽو ۽ گڏيل قومن جي آپريشنن لاءِ مدد فراهم ڪري ٿو، ۽ 2003ع کان [[آپريشن اينڊيئرنگ فريڊم]] (OEF) جي حمايت ۾ افغانستان ۾ 2,000 کان وڌيڪ فوجي مقرر ڪيا. اٽلي عراق جي ٻيهر تعمير ۽ استحڪام لاءِ بين الاقوامي ڪوششن جي حمايت ڪئي، پر 2006ع تائين پنهنجو 3,200 فوجين وارو [[ملٽي نيشنل فورس – عراق#2006ع واپسيون|فوجي دستو]] واپس وٺي ڇڏيو. آگسٽ 2006ع ۾، اٽلي [[لبنان ۾ گڏيل قومن جي عبوري فورس]] لاءِ لڳ ڀڳ 2,450 فوجي مقرر ڪيا.<ref>[http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2006/08_Agosto/29/libano.shtml "Italian soldiers leave for Lebanon"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902001118/http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2006/08_Agosto/29/libano.shtml|date=2 September 2006}} Corriere della Sera, 30 August 2006</ref> اٽلي [[فلسطيني اٿارٽي]] جو هڪ وڏو مالي مددگار آهي، جنهن صرف 2013ع ۾ €60&nbsp;ملين جو حصو ڏنو.<ref>{{Cite news|date=4 September 2013|title=Italy donates 60 million euros to PA|url=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=626926|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018104825/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=626926|archive-date=18 October 2014|access-date=27 January 2014|agency=[[Ma'an News Agency]]}}</ref> === فوج === {{Main|اطالوي هٿياربند فوجون|اٽلي جي فوجي تاريخ}} {{See also|اٽلي سان لاڳاپيل جنگين جي فهرست}} [[File:Cavour (550).jpg|thumb|هوائي جهاز بردار ٻيڙو ''[[اطالوي هوائي جهاز بردار ٻيڙو ڪاوير|ڪاوير]]''، [[اطالوي بحريه]] جو [[فليگ شپ]]]] [[File:Centauro01.JPEG|thumb|[[IFOR]] جي حصي طور [[بوسنيا ۽ هرزيگووينا]] ۾ گشت دوران اطالوي فوج جو [[چينتاورو (ٽينڪ تباه ڪندڙ)|چينتاورو]] ٽينڪ تباه ڪندڙ]] [[اٽلي جي فوجي تاريخ]] هڪ وسيع دور کي بيان ڪري ٿي، جيڪو [[اٽلي جون قديم قومون|اٽلي جي قديم قومن]] طرفان وڙهيل فوجي تڪرارن کان شروع ٿئي ٿو، خاص طور تي [[قديم رومن]] طرفان ڀونوچ سمنڊ جي دنيا جي فتح، وچئين دور ۾ اطالوي [[اطالوي شهري رياستون|شهري رياستن]] ۽ [[سامونڊي جمهوريهون|سامونڊي جمهوريهن]] جي واڌ، ۽ [[اٽلي جي تاريخي رياستن جي فهرست|تاريخي اطالوي رياستن]] جي [[اطالوي جنگيون|اطالوي جنگين]] ۽ [[جانشيني جون جنگيون|جانشيني جي جنگين]] ۾ شموليت کان گذري، نيپوليني دور، [[اٽلي جو اتحاد]]، [[اطالوي سلطنت|نوآبادياتي سلطنت]] جي مهمن، ٻنهي [[عالمي جنگون|عالمي جنگين]]، ۽ جديد دور تائين پهچي ٿو، جنهن ۾ [[نيٽو]]، يورپي يونين يا گڏيل قومن جي سرپرستي هيٺ عالمي [[امن قائم رکڻ]] واريون ڪارروائيون شامل آهن. [[اطالوي فوج]]، [[اطالوي بحريه|بحريه]]، [[اطالوي هوائي فوج|هوائي فوج]] ۽ [[ڪارابينيئري]] گڏجي اطالوي هٿياربند فوجون ٺاهين ٿيون، جيڪي [[هاءِ ڪائونسل آف ڊفينس (اٽلي)|هاءِ ڪائونسل آف ڊفينس]] جي حڪم هيٺ آهن، جنهن جي صدارت صدر ڪندو آهي، جيئن [[اٽلي جو آئين]] مقرر ڪري ٿو. آرٽيڪل 78 موجب، [[اٽلي جي پارليامينٽ|پارليامينٽ]] کي جنگ جي حالت جو اعلان ڪرڻ ۽ جنگ لاءِ ضروري اختيار حڪومت کي ڏيڻ جو اختيار آهي. هٿياربند فوجن جي شاخ نه هجڻ باوجود، [[گوارڊيا دي فنانزا]] کي فوجي حيثيت حاصل آهي ۽ اها فوجي بنيادن تي منظم آهي.{{Efn|گوارڊيا دي فنانزا جهازن، هوائي جهازن ۽ هيليڪاپٽرن جو وڏو ٻيڙو هلائي ٿي، جنهن سان اها اٽلي جي پاڻيءَ جي نگراني ڪري سگهي ٿي ۽ جنگي منظرنامن ۾ حصو وٺي سگهي ٿي.}} 2005ع کان فوجي خدمت رضاڪارانه آهي.<ref>{{Cite web|title=Law n°226 of August 23, 2004 |url=http://www.camera.it/parlam/leggi/04226l.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117013103/http://www.camera.it/parlam/leggi/04226l.htm|archive-date=17 January 2013|access-date=13 July 2012|publisher=Camera.it}}</ref> 2010ع ۾، اطالوي فوج وٽ فعال ڊيوٽي تي 293,202 اهلڪار هئا،<ref>"The Military Balance 2010", pp. 141–145. [[International Institute for Strategic Studies]], 3 February 2010.</ref> جن مان 114,778 ڪارابينيئري هئا.<ref>{{Cite web|last=Italian Ministry of Defence|author-link=Ministry of Defence (Italy)|title=Nota aggiuntiva allo stato di previsione per la Difesa per l'anno 2009 |url=http://www.difesa.it/NR/rdonlyres/5EF11493-59DD-4FB7-8485-F4258D9F5891/0/Nota_Aggiuntiva_2009.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504073613/http://www.difesa.it/NR/rdonlyres/5EF11493-59DD-4FB7-8485-F4258D9F5891/0/Nota_Aggiuntiva_2009.pdf|archive-date=4 May 2011|access-date=11 July 2014|language=it}}</ref> نيٽو جي [[نيوڪليئر شيئرنگ]] حڪمت عملي جي حصي طور، اٽلي 90 آمريڪي [[B61 نيوڪليئر بم]]ن جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪي [[گيدي ايئر بيس|گيدي]] ۽ [[اويانو ايئر بيس|اويانو]] هوائي اڏن تي رکيل آهن.<ref>{{Cite web|last=Hans M. Kristensen / Natural Resources Defense Council|year=2005|title=NRDC: U.S. Nuclear Weapons in Europe – part 1|url=http://www.nrdc.org/nuclear/euro/euro_pt1.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101060355/http://www.nrdc.org/nuclear/euro/euro_pt1.pdf|archive-date=1 January 2011|access-date=30 May 2011}}</ref> فوج قومي زميني دفاعي قوت آهي. اها 1946ع ۾، اٽلي جي جمهوريه بڻجڻ وقت، "[[رائل اطالوي آرمي]]" جي باقيات مان ٺهي. ان جون مشهور ترين جنگي گاڏيون [[دارڊو آءِ ايف وي|دارڊو]] [[پيادل جنگي گاڏي]]، [[بي 1 چينتاورو]] [[ٽينڪ تباه ڪندڙ]] ۽ [[ارييتي]] [[ٽينڪ]] آهن، ۽ ان جي هوائي جهازن ۾ [[اگوستا A129 مانگوستا|مانگوستا]] [[حملو ڪندڙ هيليڪاپٽر]] شامل آهي، جيڪو يورپي يونين، نيٽو ۽ گڏيل قومن جي مشنن ۾ مقرر ڪيو ويو آهي. ان وٽ [[ليوپارڊ 1]] ۽ [[M113]] بکتر بند گاڏيون پڻ موجود آهن. اطالوي بحريه هڪ [[بليو واٽر نيوي]] آهي. اها پڻ 1946ع ۾ ''[[ريجيا مارينا]]'' ('شاهي بحريه') جي باقيات مان ٺهي. يورپي يونين ۽ نيٽو جي ميمبر طور، بحريه سڄي دنيا ۾ اتحادي امن قائم رکڻ وارن آپريشنن ۾ حصو ورتو آهي. 2014ع ۾، بحريه 154 جهاز هلائي رهي هئي، جن ۾ ننڍا مددگار جهاز پڻ شامل هئا.<ref>{{Cite web|title=La Marina Militare OGGI|url=http://flpdifesa.org/wp-content/uploads/2013/06/Linee-intervento-del-Capo-di-SMM.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220525043355/http://flpdifesa.org/wp-content/uploads/2013/06/Linee-intervento-del-Capo-di-SMM.pdf|archive-date=25 May 2022|access-date=28 April 2022|language=it}}</ref> اطالوي هوائي فوج 1923ع ۾ بادشاهه وڪٽر ايمانوئل ٽئين طرفان هڪ آزاد خدمتي هٿيار طور ''[[ريجيا ايروناوٽيڪا]]'' ('شاهي هوائي فوج') جي نالي سان قائم ڪئي وئي. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، ان جو نالو ''ايروناوٽيڪا ميليتاري'' رکيو ويو. 2021ع ۾، اطالوي هوائي فوج 219 جنگي جيٽ هلائي رهي هئي. ٽرانسپورٽ جي صلاحيت 27 [[لاڪ هيڊ مارٽن C-130J سپر هرڪيولس|C-130J]] ۽ [[C-27J اسپارٽن]] جهازن جي ٻيڙي ذريعي يقيني بڻائي وئي آهي. فضائي ڪرتب ڏيکاريندڙ ٽيم ''[[فريتچي تريڪولوري]]'' ('ترنگا تير') آهي. فوج جو هڪ خودمختيار ڪور، ڪارابينيئري، اٽلي جي [[جينڊارمري]] ۽ [[فوجي پوليس]] آهي، جيڪا [[اٽلي ۾ قانون لاڳو ڪندڙ ادارا|اٽلي جي ٻين پوليس فورسن]] سان گڏ فوجي ۽ شهري آبادي جي پوليسنگ ڪري ٿي. جڏهن ته ڪارابينيئري جون مختلف شاخون الڳ وزارتن کي رپورٽ ڪن ٿيون، پر عوامي امن امان ۽ سلامتي برقرار رکڻ وقت هي ڪور گهرو وزارت کي رپورٽ ڪري ٿو.<ref>{{Cite web|title=The Carabinieri Force is linked to the Ministry of Defence|url=http://www.carabinieri.it/Internet/Multilingua/EN/GoverningBodies|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430214042/http://www.carabinieri.it/Internet/Multilingua/EN/GoverningBodies|archive-date=30 April 2011|access-date=14 May 2010|publisher=Carabinieri}}</ref> == معيشت == {{Main|اٽلي جي معيشت}} {{See also|وڏين اطالوي ڪمپنين جي فهرست}} اٽلي وٽ هڪ ترقي يافته<ref>{{Cite web|title=Select Country or Country Groups|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weoselgr.aspx|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022143402/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weoselgr.aspx|archive-date=22 October 2017|access-date=22 October 2017}}</ref> [[مخلوط معيشت]] آهي، جيڪا [[يورو زون]] ۾ ٽين وڏي ۽ [[قوت خريد جي برابري]] سان ترتيب ڏنل GDP موجب دنيا ۾ [[GDP (PPP) موجب ملڪن جي فهرست|11هين وڏي]] معيشت آهي.<ref name="IMFWEO.IT"/> ان وٽ [[ڪل دولت موجب ملڪن جي فهرست|نائين وڏي قومي دولت]] آهي ۽ [[سون جي ذخيرن موجب ملڪن جي فهرست|مرڪزي بئنڪ جي سون جي ذخيرن]] ۾ ٽئين نمبر تي آهي. [[جي-7]]، يورو زون ۽ [[او اي سي ڊي]] جي باني ميمبر طور، اهو سڀ کان وڌيڪ صنعتي ملڪن مان هڪ ۽ يورپ ۾ هڪ اهم [[واپاري قوم]] آهي؛<ref>{{Cite news|last1=Sensenbrenner|first1=Frank|last2=Arcelli|first2=Angelo Federico|title=Italy's Economy Is Much Stronger Than It Seems|url=https://www.huffingtonpost.com/frank-sensenbrenner/italy-economy_b_3401988.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206190937/http://www.huffingtonpost.com/frank-sensenbrenner/italy-economy_b_3401988.html|archive-date=6 December 2014|access-date=25 November 2014|work=HuffPost}}; {{Cite news|last1=Dadush|first1=Uri|title=Is the Italian Economy on the Mend?|url=http://carnegieeurope.eu/publications/?fa=50565&reloadFlag=1|access-date=25 November 2014|publisher=[[Carnegie Endowment for International Peace|Carnegie Europe]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713124951/http://carnegieeurope.eu/publications/?fa=50565&reloadFlag=1|archive-date=13 July 2015}}; {{Cite web|title=Doing Business in Italy: 2014 Country Commercial Guide for U.S. Companies |url=http://www.export.gov/italy/static/2014%20CCG%20Italy_Latest_eg_it_076513.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715152504/http://www.export.gov/italy/static/2014%20CCG%20Italy_Latest_eg_it_076513.pdf|archive-date=15 July 2014|access-date=25 November 2014|publisher=[[United States Commercial Service]]}}</ref> 2024ع تائين، ان €612&nbsp;ارب ماليت جو سامان برآمد ڪيو ۽ €46&nbsp;ارب جو واپاري سرپلس حاصل ڪيو.<ref>[https://www.ft.com/content/1a1f0646-55a0-49ea-a959-fcfd1b1d26b8?utm_social_post_id=634238374&utm_social_handle_id=18949452&fbclid=IwY2xjawO78ZFleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFIVTRPNXM4NWFCQ1JjYVQ3c3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHiFr0MoDj_MQ9STlc3S5GUpagM9kFM0GNu8rQGlInWQ_2duT7xdIytOTssGH_aem_yj3Z7vcjITd9u8Tgv436Hg Europe should learn from Italy] ''FT'' (6 November 2025)</ref> [[انساني ترقي اشاري موجب ملڪن جي فهرست|انساني ترقي اشاري]] ۾ 30هين نمبر تي ايندڙ هڪ [[ترقي يافته ملڪ]] طور، اٽلي [[متوقع حياتي]]، [[اٽلي ۾ صحت سنڀال|صحت سنڀال]]،<ref>{{Cite web|title=The World Health Organization's ranking of the world's health systems|url=http://www.photius.com/rankings/healthranks.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105190014/http://www.photius.com/rankings/healthranks.html|archive-date=5 January 2010|access-date=7 September 2015|publisher=Photius.com}}</ref> ۽ [[تعليم اشاري]] ۾ سٺي ڪارڪردگي ڏيکاري ٿو. اهو پنهنجي تخليقي ۽ جدت پسند ڪاروبارن،<ref>{{Cite web|title=The Global Creativity Index 2011 |url=http://martinprosperity.org/media/GCI%20Report%20Sep%202011.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140930054555/http://martinprosperity.org/media/GCI%20Report%20Sep%202011.pdf|archive-date=30 September 2014|access-date=26 November 2014|publisher=Martin Prosperity Institute}}</ref> مقابلي واري زرعي شعبي،<ref>{{Cite web|last1=Aksoy|first1=M. Ataman|last2=Ng|first2=Francis|title=The Evolution of Agricultural Trade Flows|url=https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/3793/WPS5308.pdf?sequence=1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129120448/https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/3793/WPS5308.pdf?sequence=1|archive-date=29 November 2014|access-date=25 November 2014|publisher=[[The World Bank]]}}</ref> ۽ پنهنجي اثرائتي ۽ اعليٰ معيار واري موٽر گاڏين، مشينري، خوراڪ، ڊزائن ۽ فيشن جي صنعتن لاءِ مشهور آهي.<ref>{{Cite web|title=Automotive Market Sector Profile – Italy|url=http://www.enterprisecanadanetwork.ca/_uploads/resources/Automotive-Market-Sector-Profile-Italy.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205163959/http://www.enterprisecanadanetwork.ca/_uploads/resources/Automotive-Market-Sector-Profile-Italy.pdf|archive-date=5 December 2014|access-date=26 November 2014|publisher=[[Trade Commissioner Service|The Canadian Trade Commissioner Service]]}}; {{Cite web|title=Data & Trends of the European Food and Drink Industry 2013–2014 |url=http://www.fooddrinkeurope.eu/uploads/publications_documents/Data__Trends_of_the_European_Food_and_Drink_Industry_2013-2014.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141206010318/http://www.fooddrinkeurope.eu/uploads/publications_documents/Data__Trends_of_the_European_Food_and_Drink_Industry_2013-2014.pdf|archive-date=6 December 2014|access-date=26 November 2014|publisher=[[FoodDrinkEurope]]}}; {{Cite news|date=10 January 2014|title=Italy fashion industry back to growth in 2014 |url=http://uk.reuters.com/article/uk-italy-fashion-growth-idUKBREA0912220140110|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205114140/http://uk.reuters.com/article/2014/01/10/uk-italy-fashion-growth-idUKBREA0912220140110|archive-date=5 December 2014|access-date=26 November 2014|work=Reuters}}</ref> [[File:Milan skyline skyscrapers of Porta Nuova business district.jpg|thumb|[[ميلان]] اٽلي جو معاشي گاديءَ جو هنڌ آهي<ref>{{Cite web|date=18 May 2018|title=Milan, Italy's Industrial and Financial Capital|url=https://www.prologis.it/en/industrial-logistics-warehouse-space/europe/italy/milan-italys-industrial-and-financial-capital|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220707141649/https://www.prologis.it/en/industrial-logistics-warehouse-space/europe/italy/milan-italys-industrial-and-financial-capital|archive-date=7 July 2022|access-date=27 May 2022}}</ref> ۽ هڪ عالمي [[مالي مرڪز]] ۽ [[فيشن گاديءَ جو هنڌ]] آهي.]] [[File:Siena, Piazza Salimbeni (Bank Monte dei Paschi di Siena) (38588876202).jpg|thumb|[[بانڪا مونٽي دي پاسڪي دي سيئنا]]، جيڪا 1472ع ۾ قائم ٿي، دنيا جي [[قديم ترين بئنڪن جي فهرست|سڀ کان قديم يا ٻئي نمبر تي قديم بئنڪ آهي جيڪا مسلسل ڪم ڪري رهي آهي]].]] [[File:The Eni building, Quartiere XXXII Europa, Roma, Lazio, Italy - panoramio.jpg|thumb|[[ايني]] کي دنيا جي تيل ۽ گئس جي [[سپرميجرز]] مان هڪ سمجھيو ويندو آهي.<ref>{{Cite web|url=https://www.globalwitness.org/en/campaigns/oil-gas-and-mining/spotlight-sharpens/|title=The spotlight sharpens: Eni and corruption in Republic of Congo's oil sector|website=Global Witness|access-date=27 April 2020|archive-date=25 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230725204616/https://www.globalwitness.org/en/campaigns/oil-gas-and-mining/spotlight-sharpens/|url-status=dead}}</ref>]] اٽلي دنيا جو [[پيداوار جي پيداوار موجب ملڪن جي فهرست|اٺون وڏو پيداواري ملڪ]] ۽ يورپ ۾ ٻيو وڏو ملڪ آهي،<ref>"[http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&series=NV.IND.MANF.KD&country= Manufacturing, value added (current US$)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010152014/http://databank.worldbank.org/data/reports.aspx?source=2&series=NV.IND.MANF.KD&country=|date=10 October 2017}}". Retrieved 17 May 2017.</ref> جنهن جي خاصيت اها آهي ته ساڳي ماپ واري ٻين معيشتن جي ڀيٽ ۾ ان ۾ ملٽي نيشنل ڪارپوريشنون گهٽ آهن ۽ ڪيترائي متحرڪ [[ننڍا ۽ وچولي درجي جا ڪاروبار|ننڍا ۽ وچولي درجي جا ڪاروبار]] موجود آهن، جيڪي صنعتي ضلعن ۾ گڏ ٿيل آهن ۽ اطالوي صنعت جي ريڙهه جي هڏي آهن. ان سان هڪ اهڙو پيداوار وارو شعبو پيدا ٿيو آهي، جيڪو اڪثر نچ مارڪيٽن ۽ عياشي شين جي برآمد تي ڌيان ڏئي ٿو. جيتوڻيڪ اهو مقدار جي لحاظ کان مقابلي ۾ گهٽ صلاحيت رکي ٿو، پر اعليٰ معيار جي شين وسيلي انهن ايشيائي معيشتن سان مقابلو ڪري سگهي ٿو، جتي مزدوريءَ جو خرچ گهٽ آهي.<ref>{{Cite news|date=19 May 2005|title=Knowledge Economy Forum 2008: Innovative Small And Medium Enterprises Are Key To Europe & Central Asian Growth |url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/0,,contentMDK:21808326~menuPK:258604~pagePK:2865106~piPK:2865128~theSitePK:258599,00.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080623065619/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/ECAEXT/0,,contentMDK:21808326~menuPK:258604~pagePK:2865106~piPK:2865128~theSitePK:258599,00.html|archive-date=23 June 2008|access-date=17 June 2008|publisher=The World Bank}}</ref> اٽلي 2023ع ۾ دنيا جو [[برآمدات موجب ملڪن جي فهرست|9هين وڏو برآمد ڪندڙ]] ملڪ هو. [[اٽلي جي وڏن واپاري ڀائيوارن جي فهرست|ان جا ويجها واپاري لاڳاپا]] ٻين يورپي يونين ملڪن سان آهن، ۽ 2019ع ۾ ان جا سڀ کان وڏا برآمدي ڀائيوار جرمني (12%)، فرانس (11%) ۽ آمريڪا (10%) هئا.<ref name="cia.gov">{{Cite web|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701235642/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy|archive-date=1 July 2021|access-date=28 May 2021|publisher=Central Intelligence Agency}}</ref> [[اطالوي موٽر گاڏين جي صنعت]] ملڪ جي پيداواري شعبي جو اهم حصو آهي، جنهن ۾ 2015ع ۾ 144,000 کان وڌيڪ ڪمپنيون ۽ لڳ ڀڳ 485,000 ملازم هئا،<ref>{{Cite web|title=Auto: settore da 144mila imprese in Italia e 117 mld fatturato|url=http://www.adnkronos.com/soldi/economia/2015/09/23/auto-settore-mila-imprese-italia-mld-fatturato_WooBmrBqxgxO7mOvIRXUBI.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925121926/http://www.adnkronos.com/soldi/economia/2015/09/23/auto-settore-mila-imprese-italia-mld-fatturato_WooBmrBqxgxO7mOvIRXUBI.html|archive-date=25 September 2015|access-date=23 September 2015|website=adnkronos.com}}</ref> ۽ اها GDP ۾ 9% حصو وجهي ٿي.<ref>{{Cite web|title=Country Profiles – Italy|url=http://acea.thisconnect.com/index.php/country_profiles/detail/italy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080211190839/http://acea.thisconnect.com/index.php/country_profiles/detail/italy|archive-date=11 February 2008|access-date=9 February 2008|website=acea.thisconnect.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Global Auto Market 2021. General Motors Is The Only Group To Report Double-digit Losses |url=https://www.focus2move.com/world-car-group-ranking|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701010705/https://www.focus2move.com/world-car-group-ranking|archive-date=1 July 2021|access-date=27 May 2022}}</ref> ملڪ وٽ گاڏين جو وڏو سلسلو آهي، [[ماس مارڪيٽ]] تي ڌيان ڏيندڙ برانڊن جهڙوڪ [[فيات]]، [[پريميئم پيداوار|پريميئم]] برانڊن جهڙوڪ [[الفا روميو]] ۽ [[مازيراتي]] کان وٺي عياشي [[سپر ڪارز]] جهڙوڪ [[پاگاني (ڪمپني)|پاگاني]]، [[لامبورگيني]] ۽ [[فيراري]] تائين. [[بانڪا مونٽي دي پاسڪي دي سيئنا]]، تعريف تي دارومدار رکندي، دنيا جي سڀ کان قديم يا ٻئي نمبر تي قديم بئنڪ آهي جيڪا مسلسل ڪم ڪري رهي آهي، ۽ اٽلي جي چوٿين وڏي تجارتي ۽ ريٽيل بئنڪ آهي.<ref>{{Cite news|date=26 October 2017|title=Italy's fourth-biggest bank returns to the stockmarket|url=https://www.economist.com/news/finance-and-economics/21730672-shares-bailed-out-bank-start-trading-again-italys-fourth-biggest-bank|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215112321/https://www.economist.com/news/finance-and-economics/21730672-shares-bailed-out-bank-start-trading-again-italys-fourth-biggest-bank|archive-date=15 February 2018|access-date=26 October 2021|newspaper=[[The Economist]]}}</ref> اٽلي وٽ مضبوط [[ڪوآپريٽو]] شعبو آهي، جنهن ۾ يورپي يونين اندر آباديءَ جو سڀ کان وڏو حصو (4.5%) ڪوآپريٽو ۾ ملازم آهي.<ref>{{Cite web|date=April 2016|title=The Power of Cooperation – Cooperatives Europe key statistics 2015 |url=https://coopseurope.coop/sites/default/files/The%20power%20of%20Cooperation%20-%20Cooperatives%20Europe%20key%20statistics%202015.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112034412/https://coopseurope.coop/sites/default/files/The%20power%20of%20Cooperation%20-%20Cooperatives%20Europe%20key%20statistics%202015.pdf|archive-date=12 November 2020|access-date=28 May 2021|website=[[Cooperatives Europe]]}}</ref> [[وال ڊي آڪري تيل جو ميدان|وال ڊي آڪري]] علائقو، بازيليڪاتا، يورپ جو سڀ کان وڏو [[آن شور (هائيڊروڪاربنز)|آن شور]] [[هائيڊروڪاربن ميدان]] رکي ٿو.<ref>{{Cite web|title=In Val d'Agri with Upstream activities|url=https://www.eni.com/en-IT/operations/italy-val-agri-upstream-activities.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220516034214/https://www.eni.com/en-IT/operations/italy-val-agri-upstream-activities.html|archive-date=16 May 2022|access-date=3 February 2021|publisher=[[Eni]]}}</ref> معتدل قدرتي گئس جا ذخيرا، خاص طور تي [[پو ماٿري]] ۽ ايڊرياٽڪ سمنڊ جي هيٺان آف شور علائقن ۾، دريافت ڪيا ويا آهن ۽ اهي ملڪ جو سڀ کان اهم معدني وسيلو آهن. اٽلي دنيا ۾ [[پومس]]، [[پوزولانا]] ۽ [[فيلڊسپار]] جي اهم پيدا ڪندڙن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Italy, the economy: Resources and power|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297474/Italy/26994/Forestry#toc26986|access-date=9 February 2015|date=3 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150209194536/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/297474/Italy/26994/Forestry#toc26986|archive-date=9 February 2015|url-status=live}}</ref> ٻيو قابل ذڪر وسيلو سنگ مرمر آهي، خاص طور تي ٽسڪني مان نڪرندڙ مشهور اڇو [[ڪارارا سنگ مرمر]]. اٽلي هڪ مالي اتحاد، يعني يورو زون، جو حصو آهي، جيڪو لڳ ڀڳ 330 ملين شهرين جي نمائندگي ڪري ٿو، ۽ [[يورپي واحد مارڪيٽ]] جو پڻ حصو آهي، جيڪا 500 ملين کان وڌيڪ صارفين جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترين ئي ملڪي تجارتي پاليسين جو تعين يورپي يونين جي ميمبر ملڪن جي معاهدن ۽ يورپي يونين جي قانون سازي ذريعي ٿيندو آهي. اٽلي 2002ع ۾ گڏيل يورپي ڪرنسي، [[يورو]]، اختيار ڪئي.<ref>{{Cite news|last=Andrews|first=Edmund L.|date=1 January 2002|title=Germans Say Goodbye to the Mark, a Symbol of Strength and Unity|url=https://www.nytimes.com/2002/01/01/world/germans-say-goodbye-to-the-mark-a-symbol-of-strength-and-unity.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110501031330/http://www.nytimes.com/2002/01/01/world/germans-say-goodbye-to-the-mark-a-symbol-of-strength-and-unity.html|archive-date=1 May 2011|access-date=18 March 2011|work=The New York Times}}; {{Cite news|last=Taylor Martin|first=Susan|date=28 December 1998|title=On Jan.{{spaces}}1, out of many arises one Euro|work=[[St. Petersburg Times]]|page=National, 1.A}}</ref> ان جي مالياتي پاليسي [[يورپي مرڪزي بئنڪ]] طرفان مقرر ڪئي ويندي آهي. اٽلي [[2008ع جو مالي بحران|2008ع جي مالي بحران]] کان متاثر ٿيو، جنهن ڍانچائي مسئلن کي وڌيڪ سنگين بڻايو.<ref>{{Cite web|last=Orsi|first=Roberto|date=23 April 2013|title=The Quiet Collapse of the Italian Economy|work=Euro Crisis in the Press |url=http://blogs.lse.ac.uk/eurocrisispress/2013/04/23/the-quiet-collapse-of-the-italian-economy|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141119075748/http://blogs.lse.ac.uk/eurocrisispress/2013/04/23/the-quiet-collapse-of-the-italian-economy|archive-date=19 November 2014|access-date=24 November 2014|publisher=[[The London School of Economics]]}}</ref> 1950ع واري ڏهاڪي کان 1970ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين هر سال GDP جي 5–6% مضبوط واڌ کان پوءِ،<ref>{{Cite book|last=Nicholas Crafts, Gianni Toniolo|title=Economic growth in Europe since 1945 |publisher=Cambridge University Press|year=1996|isbn=978-0-5214-9627-8|page=428}}</ref> ۽ 1980ع ۽ 1990ع واري ڏهاڪن ۾ تدريجي سستي کان پوءِ، ملڪ 2000ع واري ڏهاڪي ۾ جمود جو شڪار ٿيو.<ref>{{Cite web|last=Balcerowicz|first=Leszek|title=Economic Growth in the European Union|url=http://www.lisboncouncil.net/growth/documents/LISBON_COUNCIL_Economic_Growth_in_the_EU%20(1).pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714205108/http://www.lisboncouncil.net/growth/documents/LISBON_COUNCIL_Economic_Growth_in_the_EU%20(1).pdf|archive-date=14 July 2014|access-date=8 October 2014|publisher=The Lisbon Council}}; {{Cite news|title="Secular stagnation" in graphics|url=https://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2014/11/secular-stagnation-graphics|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141123234145/http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2014/11/secular-stagnation-graphics|archive-date=23 November 2014|access-date=24 November 2014|newspaper=The Economist}}</ref> وڏي سرڪاري خرچ سان واڌ بحال ڪرڻ لاءِ سياسي ڪوششن [[عوامي قرض]] ۾ شديد واڌ پيدا ڪئي، جيڪو 2017ع ۾ GDP جي 132% کان وڌيڪ هو؛<ref>{{Cite web|date=15 May 2018|title=Debito pubblico oltre 2.300 miliardi e all'estero non lo comprano|url=https://www.investireoggi.it/economia/debito-pubblico-oltre-2-300-miliardi-e-litalia-e-sulla-strada-dellautarchia-finanziaria|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221072720/https://www.investireoggi.it/economia/debito-pubblico-oltre-2-300-miliardi-e-litalia-e-sulla-strada-dellautarchia-finanziaria|archive-date=21 February 2020|access-date=1 June 2018}}</ref> اهو يورپي يونين ۾ يونان کان پوءِ ٻيو سڀ کان وڏو هو.<ref>{{Cite web|title=Government debt increased to 93.9% of GDP in euro area and to 88.0% in EU28|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-22072014-AP/EN/2-22072014-AP-EN.PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141021162159/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-22072014-AP/EN/2-22072014-AP-EN.PDF|archive-date=21 October 2014|access-date=24 November 2014|publisher=[[Eurostat]]}}</ref> [[اطالوي سرڪاري قرض|اطالوي عوامي قرض]] جو سڀ کان وڏو حصو قومي ادارن ۽ ماڻهن وٽ آهي، جيڪو اٽلي ۽ يونان جي وچ ۾ هڪ اهم فرق آهي،<ref>{{Cite web|date=18 May 2010|title=Could Italy Be Better Off than its Peers?|url=https://www.cnbc.com/2010/05/18/could-italy-be-better-off-than-its-peers.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430030613/http://www.cnbc.com/id/37207942/Could_Italy_Be_Better_Off_than_its_Peers|archive-date=30 April 2011|access-date=30 May 2011|publisher=CNBC}}</ref> ۽ [[گهريلو قرض]] جي سطح او اي سي ڊي جي اوسط کان گهڻي گهٽ آهي.<ref>{{Cite web|title=Household debt and the OECD's surveillance of member states|url=http://www.nationalbanken.dk/da/om_nationalbanken/oekonomisk_forskning/Documents/4_Household%20debt%20and%20the%20OECD's%20surveillance%20of%20member%20states%20by%20Christophe%20Andr%C3%A9.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109041518/http://www.nationalbanken.dk/da/om_nationalbanken/oekonomisk_forskning/Documents/4_Household%20debt%20and%20the%20OECD%27s%20surveillance%20of%20member%20states%20by%20Christophe%20Andr%C3%A9.pdf|archive-date=9 January 2015|access-date=26 November 2014|publisher=[[OECD]] Economics Department}}</ref> [[ڏکڻ وارو سوال|وڏي اتر–ڏکڻ ورهاست]] سماجي-معاشي ڪمزوريءَ جو هڪ اهم عنصر آهي؛<ref>{{Cite news|title=Oh for a new risorgimento|url=https://www.economist.com/special-report/2011/06/11/oh-for-a-new-risorgimento|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024163715/http://www.economist.com/node/18780831|archive-date=24 October 2014|access-date=24 November 2014|newspaper=The Economist}}</ref> اتر ۽ ڏکڻ وارن علائقن ۽ ميونسپلٽين جي سرڪاري آمدنيءَ ۾ تمام وڏو فرق آهي.<ref>{{Cite web|title=Comune per Comune, ecco la mappa navigabile dei redditi dichiarati in Italia|url=http://www.lastampa.it/economia/speciali/redditi-italia|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150405032750/http://www.lastampa.it/economia/speciali/redditi-italia|archive-date=5 April 2015|access-date=4 April 2015|website=lastampa.it}}</ref> سڀ کان امير صوبو، [[آلٽو آديجي-ڏکڻ ٽائرول]]، في فرد قومي GDP جو 152% ڪمائي ٿو، جڏهن ته سڀ کان غريب علائقو، ڪلابريا، 61% ڪمائي ٿو.<ref>{{Cite web|title=GDP per capita at regional level|url=https://www.istat.it/it/files/2016/12/Conti-regionali_2015.pdf?title=Conti+economici+territoriali+-+12%2Fdic%2F2016+-+Testo+integrale+e+nota+metodologica.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026054135/https://www.istat.it/it/files/2016/12/Conti-regionali_2015.pdf?title=Conti+economici+territoriali+-+12%2Fdic%2F2016+-+Testo+integrale+e+nota+metodologica.pdf|archive-date=26 October 2017|access-date=25 October 2017|publisher=[[Istat]]}}</ref> بيروزگاريءَ جي شرح (11%) يورو زون جي اوسط کان مٿي آهي،<ref>{{Cite web|title=Euro area unemployment rate at 11%|url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8121455/3-31072017-AP-EN.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170731232352/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8121455/3-31072017-AP-EN.pdf|archive-date=31 July 2017|access-date=26 October 2017|publisher=[[Eurostat]]}}</ref> پر جدا جدا انگن موجب اها اتر ۾ 7% ۽ ڏکڻ ۾ 19% آهي.<ref>{{Cite web|last=Istat|author-link=National Institute of Statistics (Italy)|title=Employment and unemployment: second quarter 2017 |url=http://www.istat.it/it/files/2017/09/Mercato-del-lavoro-II-trim-2017.pdf?title=Il+mercato+del+lavoro+-+12%2Fset%2F2017+-+Testo+integrale+e+nota+metodologica.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171026054033/http://www.istat.it/it/files/2017/09/Mercato-del-lavoro-II-trim-2017.pdf?title=Il+mercato+del+lavoro+-+12%2Fset%2F2017+-+Testo+integrale+e+nota+metodologica.pdf|archive-date=26 October 2017|access-date=26 October 2017}}</ref> [[درمياني آمدني|درمياني قابلِ خرچ آمدني]] 2021ع ۾ هر سال $27,949 هئي ([[قوت خريد جي برابري|PPP]]).<ref name="y148">{{cite book | author=OECD | title=Society at a Glance 2024: OECD Social Indicators, Figure 4.1 Median income varies by a factor eight across OECD countries | publisher=OECD | date=20 June 2024 | url=https://www.oecd.org/en/publications/2024/06/society-at-a-glance-2024_08001b73/full-report/component-12.html#indicator-d1e8404-8cd0a55a48 | page=}}</ref> [[اٽلي ۾ نوجوانن جي بيروزگاري|نوجوانن جي بيروزگاريءَ جي شرح]] (2018ع ۾ 32%) انتهائي بلند آهي. === زراعت === {{Main|اٽلي ۾ زراعت}} [[File:Vineyards in Piemonte, Italy.jpg|thumb|[[پيڊمونٽ جو انگورن وارو منظر: لانگهي-روئيرو ۽ مونفيراتو|لانگهي ۽ مونفيرات، پيڊمونٽ ۾ انگورن جا باغ]]. اٽلي دنيا جو [[شراب پيدا ڪندڙ ملڪن جي فهرست|سڀ کان وڏو شراب پيدا ڪندڙ ملڪ]] آهي، ۽ ان وٽ مقامي [[انگور جي ول|انگورن جي ولين]] جو سڀ کان وسيع قسم آهي.<ref>{{Cite web|date=25 November 2018|title=L'Italia è il maggiore produttore di vino|url=http://www.inumeridelvino.it/2018/11/la-produzione-di-vino-nel-mondo-2018-prima-stima-oiv.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111224545/http://www.inumeridelvino.it/2018/11/la-produzione-di-vino-nel-mondo-2018-prima-stima-oiv.html|archive-date=11 November 2021|access-date=11 November 2021|language=it}}; {{Cite web|date=3 June 2017|title=L'Italia è il paese con più vitigni autoctoni al mondo|url=https://giornalevinocibo.com/2017/06/03/italia-prima-assoluta-per-vitgni-autoctoni-ecco-i-dati-dei-vari-stati|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211101044918/https://giornalevinocibo.com/2017/06/03/italia-prima-assoluta-per-vitgni-autoctoni-ecco-i-dati-dei-vari-stati|archive-date=1 November 2021|access-date=11 November 2021|language=it}}</ref>]] آخري زرعي مردم شماري موجب، 2010ع ۾ 1.6&nbsp;ملين فارم هئا (2000ع کان −32%)، جيڪي {{Convert|12700000|ha|0|abbr=on|disp=or}} تي پکڙيل هئا (انهن مان 63% ڏکڻ اٽلي ۾ آهن).<ref name="agrocensus">{{Cite web|date=24 October 2010|title=Censimento Agricoltura 2010|url=http://dati-censimentoagricoltura.istat.it/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213021626/http://dati-censimentoagricoltura.istat.it/|archive-date=13 February 2015|access-date=11 February 2015|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]}}</ref> 99% خاندانن طرفان هلندڙ ۽ ننڍا آهن، جن جو سراسري پکيڙ صرف {{Convert|8|ha|0|abbr=on}} آهي.<ref name="agrocensus"/> زرعي استعمال واري زمين مان، اناج جا کيت 31%، [[زيتون]] جا باغ 8%، [[انگورن جا باغ]] 5%، [[کٽا ميوا]] جا باغ 4%، [[شگر بيٽ]] 2%، ۽ باغباني 2% تي مشتمل آهن. باقي زمين گهڻو ڪري چراگاهن (26%) ۽ چارا اناج (12%) لاءِ مخصوص آهي.<ref name="agrocensus"/> اٽلي دنيا جو [[شراب پيدا ڪندڙ ملڪن جي فهرست|سڀ کان وڏو شراب پيدا ڪندڙ ملڪ]] آهي،<ref>{{Cite web|year=2010|title=OIV report on the State of the vitiviniculture world market|url=http://news.reseau-concept.net/images/oiv_es/Client/DIAPORAMA_STATISTIQUES_Tbilissi_2010_EN.ppt|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728145648/http://news.reseau-concept.net/images/oiv_es/Client/DIAPORAMA_STATISTIQUES_Tbilissi_2010_EN.ppt|archive-date=28 July 2011|website=news.reseau-concept.net|publisher=Réseau-CONCEPT|format=PowerPoint presentation}}</ref><ref>{{Cite news |last=Pisa |first=Nick |date=12 June 2011 |title=Italy overtakes France to become world's largest wine producer |url=https://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/wine/8571222/Italy-overtakes-France-to-become-worlds-largest-wine-producer.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903021833/http://www.telegraph.co.uk/foodanddrink/wine/8571222/Italy-overtakes-France-to-become-worlds-largest-wine-producer.html |archive-date=3 September 2011 |access-date=17 August 2011 |work=The Telegraph}}</ref> ۽ [[زيتون جو تيل]]، ميون (صوف، زيتون، انگور، نارنگيون، ليمون، ناسپاتيون، خوبانيون، هيزل نٽ، آڙون، چيريون، آلوبخارا، اسٽرابيريون ۽ ڪيئي فروٽ) ۽ ڀاڄين (خاص طور تي آرٽچوڪ ۽ ٽماٽا) جو اهم پيدا ڪندڙ آهي. سڀ کان مشهور [[اطالوي شراب]] [[ٽسڪني (شراب)|ٽسڪن]] [[ڪيانتي]] ۽ [[پيڊمونٽ (شراب)|پيڊمونٽي]] [[بارولو]] آهن. ٻيا مشهور شراب [[بارباريسڪو]]، [[باربيرا ڊي آستي]]، [[برونيلو دي مونتالچينو]]، [[فراسڪاتي DOC|فراسڪاتي]]، [[مونٽي پلچانو دابروزو]]، [[موريلينو دي اسڪانسانو]]، ۽ چمڪندڙ شراب [[فرانچياڪورتا DOCG|فرانچياڪورتا]] ۽ [[پروسيڪو]] آهن. معياري شيون جن ۾ اٽلي خاص مهارت رکي ٿو، خاص طور شراب ۽ [[اطالوي DOP پنيرن جي فهرست|علائقائي پنير]]، اڪثر معيار جي ضمانت وارن ليبلن [[Denominazione di origine controllata|DOC/DOP]] هيٺ محفوظ ڪيون وينديون آهن. هي [[يورپي يونين ۾ جاگرافيائي اشارا ۽ روايتي خاصيتون|جاگرافيائي اشاري وارو سرٽيفڪيٽ]]، جيڪو يورپي يونين طرفان منظور ٿيل آهي، [[نقلي شين]] سان مونجهاري کان بچڻ لاءِ اهم سمجھيو ويندو آهي. == آمدرفت == {{Main|اٽلي ۾ آمدرفت}} {{See also|اٽلي ۾ ريلوي اسٽيشنون}} [[File:A8-A26 Besnate.jpg|thumb|آٽوسترادا ديئي لاگي ('ڍنڍن واري موٽر وي'؛ [[آٽوسترادا A8 (اٽلي)|A8]] ۽ [[آٽوسترادا A9 (اٽلي)|A9]] جو حصو)، دنيا ۾ ٺهيل پهرين موٽر وي<ref name="independent"/>]] {{Anchor|Infrastructure}}اٽلي پهريون ملڪ هو جنهن موٽر ويون، ''[[آٽوسترادي]]''، ٺاهيون، جيڪي تيز ٽرئفڪ ۽ موٽر گاڏين لاءِ مخصوص هيون.<ref name="independent">{{Cite news|last=Lenarduzzi|first=Thea|date=30 January 2016|title=The motorway that built Italy: Piero Puricelli's masterpiece|url=http://www.independent.co.uk/travel/europe/the-worlds-first-motorway-piero-puricellis-masterpiece-is-the-focus-of-an-unlikely-pilgrimage-a6840816.html|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220526/http://www.independent.co.uk/travel/europe/the-worlds-first-motorway-piero-puricellis-masterpiece-is-the-focus-of-an-unlikely-pilgrimage-a6840816.html|archive-date=26 May 2022|access-date=12 May 2022|work=[[The Independent]]}}</ref> 2002ع ۾ اٽلي ۾ استعمال لائق [[اٽلي ۾ رستا|رستن]] جي ڊيگهه {{Convert|668721|km|mi|abbr=on}} هئي، جنهن ۾ {{Convert|6487|km|mi|abbr=on}} موٽر ويون شامل هيون، جيڪي رياست جي ملڪيت هيون پر [[اٽلانٽيا (ڪمپني)|اٽلانٽيا]] طرفان خانگي طور هلائي وينديون هيون. 2005ع ۾، لڳ ڀڳ 34,667,000 ڪارون (هر 1,000 ماڻهن تي 590) ۽ 4,015,000 مال بردار گاڏيون هن نيٽ ورڪ تي هلنديون هيون.<ref name="European Commission">{{Cite web|last=European Commission|author-link=European Commission|title=Panorama of Transport|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-DA-07-001/EN/KS-DA-07-001-EN.PDF|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090407142402/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-DA-07-001/EN/KS-DA-07-001-EN.PDF|archive-date=7 April 2009|access-date=3 May 2009}}</ref> [[File:Etr500.JPG|thumb|[[ETR 500]] ريل گاڏي [[فلورنس–روم تيز رفتار ريلوي|فلورنس–روم تيز رفتار لائين]] تي، جيڪا يورپ ۾ ٺهيل پهرين تيز رفتار ريلوي هئي<ref>{{Cite web|title=Special report: A European high-speed rail network|url=https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/high-speed-rail-19-2018/en/|access-date=22 July 2023|website=op.europa.eu|language=en-GB|archive-date=17 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240317233927/https://op.europa.eu/webpub/eca/special-reports/high-speed-rail-19-2018/en/|url-status=live}}</ref>]] [[اٽلي ۾ ريل آمدرفت|ريلوي نيٽ ورڪ]]، جيڪو رياست جي ملڪيت آهي ۽ [[فيروويه ديلو ستاتو|ريتي فيرووياريا ايتاليانا]] (FSI) طرفان هلائجي ٿو، 2024ع ۾ ڪل {{Convert|16879|km|mi|abbr=on}} هو، جنهن مان {{Convert|12277|km|0|abbr=on}} بجليءَ سان هلندڙ هو،<ref>{{Cite web |title=The network today |url=https://www.rfi.it/en/Network/The-network-today.html |access-date=29 September 2025 |website=[[Rete Ferroviaria Italiana]] |publisher=}}</ref> ۽ جنهن تي 4,802 لوڪوموٽو ۽ ريل ڪارون هلن ٿيون. تيز رفتار ريلن جو مکيه عوامي آپريٽر [[ترينيتاليا]] آهي، جيڪو FSI جو حصو آهي. تيز رفتار ريلون ٽن قسمن ۾ آهن: [[فريچياروسا]] ('ڳاڙهو تير') ريلون مخصوص تيز رفتار پٽڙين تي وڌ ۾ وڌ 300{{spaces}}km/h جي رفتار سان هلن ٿيون؛ [[فريچيارجينتو]] ('چانديءَ جو تير') تيز رفتار ۽ مکيه پٽڙين تي وڌ ۾ وڌ 250{{spaces}}km/h سان هلن ٿيون؛ ۽ [[فريچيابيانڪا]] ('اڇو تير') علائقائي تيز رفتار لائينن تي وڌ ۾ وڌ 200{{spaces}}km/h سان هلن ٿيون. اٽلي وٽ پاڙيسري ملڪن سان الپائن جبلن مٿان 11 ريل سرحدي گذرگاهون آهن. هوائي آمدرفت استعمال ڪندڙ مسافرن جي تعداد موجب اٽلي يورپ ۾ پنجين نمبر تي آهي، 2011ع ۾ لڳ ڀڳ 148 ملين مسافرن، يعني يورپ جي ڪل جو تقريباً 10%، سان.<ref>{{Cite web|date=7 January 2013|title=Trasporto aereo in Italia (PDF)|url=http://www.istat.it/it/archivio/78802|access-date=5 August 2013|publisher=ISTAT|archive-date=13 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113035254/http://www.istat.it/it/archivio/78802|url-status=live}}</ref> 2022ع ۾ 45 شهري هوائي اڏا هئا، جن ۾ [[ميلان مالپينسا ايئرپورٽ]] ۽ [[روم فيوميچينو ايئرپورٽ]] جا مرڪز شامل هئا.<ref>{{Cite web|title=Aeroporti in Italia: quanti sono? Elenco per regione|url=https://gliaeroporti.it/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221117184416/https://gliaeroporti.it/|archive-date=17 November 2022|access-date=17 November 2022|language=it}}</ref> 2021ع کان، اٽلي جو قومي هوائي جهاز بردار [[ITA ايئرويز]] آهي، جنهن [[اليتاليا]] جي جاءِ ورتي.<ref>{{Cite news|last=Buckley|first=Julia|date=18 October 2021|title=Italy reveals its new national airline|url=https://edition.cnn.com/travel/article/ita-airways-launch/index.html|access-date=18 October 2021|publisher=CNN|archive-date=18 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211018100255/https://edition.cnn.com/travel/article/ita-airways-launch/index.html|url-status=live}}; {{Cite news|last=Villamizar|first=Helwing|date=15 October 2021|title=Italian Flag Carrier ITA Airways Is Born|url=https://airwaysmag.com/airlines/ita-airways-is-born|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211016100028/https://airwaysmag.com/airlines/ita-airways-is-born|archive-date=16 October 2021|access-date=18 October 2021|work=Airways Magazine}}</ref> 2004ع ۾ 43 وڏا سامونڊي بندرگاهه هئا، جن ۾ [[جينوا]] شامل آهي، جيڪو ملڪ جو سڀ کان وڏو ۽ بحر روم ۾ ٻيو وڏو بندرگاهه آهي. 2005ع ۾ اٽلي وٽ لڳ ڀڳ 389,000 يونٽن تي مشتمل شهري هوائي ٻيڙو ۽ 581 جهازن تي مشتمل واپاري ٻيڙو هو.<ref name="European Commission"/> قومي اندروني آبي رستن جي نيٽ ورڪ جي ڊيگهه 2012ع ۾ تجارتي آمدرفت لاءِ {{Convert|2400|km|0|abbr=on}} هئي.<ref name="cia.gov"/> اتر اطالوي بندرگاهه، جهڙوڪ ٽريئستي جو گہرے پاڻي وارو بندرگاهه، جنهن جون وچ ۽ اوڀر يورپ سان وسيع ريلوي ڳنڍڻيون آهن، سبسڊين ۽ اهم پرڏيهي سيڙپڪاريءَ جو مرڪز آهن.<ref>Marcus Hernig: Die Renaissance der Seidenstraße (2018) pp 112.; Bernhard Simon: Can The New Silk Road Compete with the Maritime Silk Road? in The Maritime Executive, 1 January 2020.; Chazizam, M. (2018). The Chinese Maritime Silk Road Initiative: The Role of the Mediterranean. Mediterranean Quarterly, 29(2), 54–69.; Guido Santevecchi: Di Maio e la Via della Seta: «Faremo i conti nel 2020», siglato accordo su Trieste in Corriere della Sera: 5. November 2019.; Linda Vierecke, Elisabetta Galla "Triest und die neue Seidenstraße" In: Deutsche Welle, 8 December 2020.; {{Cite web|title=HHLA PLT Italy starting on schedule |url=https://www.hellenicshippingnews.com/hhla-plt-italy-starting-on-schedule|website=hellenicshippingnews.com|access-date=11 January 2021|archive-date=11 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111105059/https://www.hellenicshippingnews.com/hhla-plt-italy-starting-on-schedule/|url-status=live}}</ref> آگسٽ 2025ع ۾، رٿيل [[آبنائے ميسينا پل]] کي ميلوني حڪومت طرفان حتمي منظوري ڏني وئي، جنهن جي تعمير 2025ع جي سرءُ ۾ شروع ٿيڻ مقرر آهي. اهو [[ڪلابريا]] کي [[سسلي]] سان ڳنڍيندو جڏهن اهو 2032ع ۾ کلي ويندو، ۽ اهو [[سڀ کان ڊگهي معلق پلن جي فهرست|دنيا جي سڀ کان ڊگهي معلق پل]] بڻجي ويندو.<ref>{{cite web|title=Italy gives final go-ahead for landmark Sicily bridge project |url=https://www.reuters.com/world/europe/italy-gives-final-go-ahead-landmark-sicily-bridge-project-2025-08-06/ |website=reuters.com |date=6 August 2025 |access-date=6 August 2025}}</ref> == توانائي == {{Main|اٽلي ۾ توانائي}} {{Further|اٽلي ۾ قابل تجديد توانائي|اٽلي ۾ بجلي جو شعبو}} [[File:Pannelli solari Unicoop Tirreno.JPG|thumb|[[پيومبينو]]، ٽسڪني ۾ شمسي پينل. اٽلي دنيا جي قابل تجديد توانائي جي سڀ کان وڏن پيدا ڪندڙ ملڪن مان هڪ آهي.<ref name="legambiente2015">{{Cite web|date=18 May 2015|title=Il rapporto Comuni Rinnovabili 2015|url=http://www.comunirinnovabili.it/il-rapporto-comuni-rinnovabili-2015|access-date=13 March 2016|website=Comuni Rinnovabili|publisher=Legambiente|language=it|archive-date=14 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314011841/http://www.comunirinnovabili.it/il-rapporto-comuni-rinnovabili-2015/|url-status=live}}</ref>]] اٽلي دنيا جي [[قابل تجديد ذريعن مان بجلي پيداوار موجب ملڪن جي فهرست|قابل تجديد توانائي جي سڀ کان وڏن پيدا ڪندڙن]] مان هڪ بڻجي ويو آهي، جيڪو يورپي يونين ۾ ٻيو ۽ دنيا ۾ نائون نمبر رکي ٿو. [[اٽلي ۾ هوائي توانائي|هوائي توانائي]]، [[اٽلي ۾ پن بجلي|پن بجلي]] ۽ [[اٽلي ۾ ارضي حرارتي توانائي|ارضي حرارتي توانائي]] ملڪ ۾ [[اٽلي ۾ بجلي جو شعبو|بجلي]] جا اهم ذريعا آهن. [[اٽلي ۾ قابل تجديد توانائي|قابل تجديد ذريعا]] پيدا ٿيندڙ سموري بجلي جو 28% فراهم ڪن ٿا، جنهن ۾ صرف پن بجلي 13% تائين پهچي ٿي، ان کان پوءِ شمسي توانائي 6%، هوائي توانائي 4%، بائيو انرجي 3.5% ۽ ارضي حرارتي توانائي 1.6% آهي.<ref name="gse">{{Cite web|date=19 December 2013|title=Rapporto Statistico sugli Impianti a fonti rinnovabili|url=http://www.gse.it/it/Statistiche/RapportiStatistici/Pagine/default.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018022905/http://www.gse.it/it/Statistiche/RapportiStatistici/Pagine/default.aspx|archive-date=18 October 2017|access-date=11 February 2015|publisher=Gestore dei Servizi Energetici}}</ref> قومي طلب جو باقي حصو فوسل ٻارڻن (قدرتي گئس 38%، ڪوئلو 13%، تيل 8%) ۽ درآمدات مان پورو ٿئي ٿو.<ref name="gse"/> [[ايني]]، جيڪا 79 ملڪن ۾ ڪم ڪري ٿي، ست "[[بگ آئل]]" ڪمپنين مان هڪ ۽ دنيا جي سڀ کان وڏين صنعتي ڪمپنين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web|title=Summary for Eni SpA|url=https://finance.yahoo.com/q?s=E|access-date=1 July 2020|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604184217/http://finance.yahoo.com/q?s=e|url-status=live}}</ref> [[اٽلي ۾ شمسي توانائي|شمسي توانائي]] جي پيداوار اڪيلي 2014ع ۾ بجلي جو 9% هئي، جنهن سان اٽلي دنيا ۾ شمسي توانائي جي سڀ کان وڏي حصيداري وارو ملڪ بڻيو.<ref name="legambiente2015"/> [[مونتالتو دي ڪاسترو فوٽو وولٽائڪ پاور اسٽيشن]]، جيڪا 2010ع ۾ مڪمل ٿي، اٽلي جي سڀ کان وڏي فوٽو وولٽائڪ (PV) بجلي گهر آهي.<ref>{{Cite web|title=The Italian Montalto di Castro and Rovigo PV plants|url=https://www.solarserver.com/solar-magazine/solar-energy-system-of-the-month/the-italian-montalto-di-castro-and-rovigo-pv-plants.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509012719/https://www.solarserver.com/solar-magazine/solar-energy-system-of-the-month/the-italian-montalto-di-castro-and-rovigo-pv-plants.html|archive-date=9 May 2018|access-date=8 May 2018|website=solarserver.com}}</ref> اٽلي پهريون ملڪ هو جنهن بجلي پيدا ڪرڻ لاءِ [[اٽلي ۾ ارضي حرارتي توانائي|ارضي حرارتي توانائي]] جو استعمال ڪيو.<ref>{{Cite web|year=2011|title=Inventario delle risorse geotermiche nazionali|url=http://unmig.sviluppoeconomico.gov.it/unmig/geotermia/inventario/inventario.asp|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722034736/http://unmig.sviluppoeconomico.gov.it/unmig/geotermia/inventario/inventario.asp|archive-date=22 July 2011|access-date=14 September 2011|publisher=UNMIG}}</ref> [[اٽلي ۾ جوهري توانائي]] [[1987ع جا اطالوي ريفرنڊم|1987ع جي ريفرنڊمن]] کان پوءِ، 1986ع جي [[چرنوبل حادثو]] جي پسمنظر ۾، ڇڏي ڏني وئي، جيتوڻيڪ اٽلي اڃا تائين پرڏيهي علائقن ۾ اطالوي ملڪيت وارن ريئڪٽرن مان جوهري توانائي درآمد ڪري ٿو. == سائنس ۽ ٽيڪنالاجي == {{Main|اٽلي ۾ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي}} {{See also|اطالوي ايجادن ۽ دريافتن جي فهرست}} [[File:Justus Sustermans - Portrait of Galileo Galilei, 1636.jpg|thumb|upright=.8|[[گليليو گليلي]]، جنهن کي عام طور جديد سائنس، فزڪس ۽ فلڪيات جو پيءُ سمجھيو ويندو آهي]] صدين کان، اٽلي هڪ اهڙي سائنسي برادريءَ کي فروغ ڏنو آهي، جنهن سائنسن ۾ اهم دريافتون پيدا ڪيون. [[گليليو گليلي]] [[سائنسي انقلاب]] ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو ۽ کيس عام طور [[مشاهداتي فلڪيات]]،<ref>{{Cite book|last=Singer|first=C.|url=https://books.google.com/books?id=mPIgAAAAMAAJ|title=A Short History of Science to the Nineteenth Century|date=1941|publisher=Clarendon Press|page=217|access-date=22 March 2023|archive-date=2 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241002213513/https://books.google.com/books?id=mPIgAAAAMAAJ|url-status=live}}</ref> جديد فزڪس،<ref>{{Cite book|last=Whitehouse|first=D.|url=https://archive.org/details/renaissancegeniu0000whit|title=Renaissance Genius: Galileo Galilei & His Legacy to Modern Science|date=2009|publisher=Sterling Publishing|isbn=978-1-4027-6977-1|page=[https://archive.org/details/renaissancegeniu0000whit/page/219 219]}}</ref> ۽ [[سائنسي طريقو|سائنسي طريقي]] جو پيءُ سمجھيو ويندو آهي.<ref>''Thomas Hobbes: Critical Assessments'', Volume 1. Preston King. 1993. p. 59</ref><ref>{{Cite book|last=Disraeli|first=I.|title=Curiosities of Literature|date=1835|publisher=W. Pearson & Company|page=371}}</ref> [[لابوراتوري ناتسيونالي دل گران ساسو]] (LNGS) دنيا جو سڀ کان وڏو زير زمين تحقيقي مرڪز آهي.<ref>{{Cite web|title=I Laboratori Nazionali del Gran Sasso|url=https://www.lngs.infn.it/it/descrizione-generale|access-date=15 January 2018|language=it}}</ref> ٽريئستي ۾ آباديءَ جي نسبت سان يورپ ۾ محققن جو سڀ کان وڏو سيڪڙو آهي.<ref>G. Bar "Trieste, è record europeo di ricercatori: 37 ogni mille abitanti. Più della Finlandia", In: il Fatto Quotidiano, 26 April 2018.</ref> اٽلي 2025ع ۾ [[عالمي جدت اشاري]] ۾ 28هين نمبر تي هو.<ref>{{Cite web |title=GII Innovation Ecosystems & Data Explorer 2025 |url=https://www.wipo.int/gii-ranking/en/italy |access-date=16 October 2025 |website=WIPO}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Dutta |first1=Soumitra |url=https://www.wipo.int/web-publications/global-innovation-index-2025/en/index.html |title=Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads |last2=Lanvin |first2=Bruno |publisher=[[World Intellectual Property Organization]] |year=2025 |isbn=978-92-805-3797-0 |page=19 |language=en |doi=10.34667/tind.58864 |access-date=17 October 2025}}</ref> اٽلي ۾ [[ٽيڪنالاجي پارڪ]] آهن، جهڙوڪ سائنس ۽ ٽيڪنالاجي پارڪ ڪلوميٽرو روسو (بيرگامو)، [[AREA سائنس پارڪ]] (ٽريئستي)، ويگا-وينس گيٽ وي فار سائنس اينڊ ٽيڪنالاجي (وينيزيا)، توسڪانا لائيف سائنسز (سيئنا)، ٽيڪنالاجي پارڪ آف لودي ڪلسٽر (لودي)، ۽ ٽيڪنالاجي پارڪ آف ناواڪيو (پيزا)،<ref>{{Cite web|title=Science and Technology Parks in Italy|url=https://www.easst.net/science-and-technology-parks-in-italy|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719154033/https://www.easst.net/science-and-technology-parks-in-italy|archive-date=19 July 2023|access-date=28 August 2023}}</ref> گڏوگڏ [[سائنس ميوزيم]]، جهڙوڪ ميلان ۾ [[ميوزيو ناتسيونالي شينتسا ا ٽيڪنالوجيا ليوناردو دا ونچي]]. آمدنيءَ ۾ اتر–ڏکڻ جو وڏو فرق هڪ "[[ڊجيٽل ورهاست]]" پيدا ڪري ٿو.<ref>{{Cite journal|last=Alampi|first=Matteo|date=December 2007|title=Underdevelopment in Southern Italy: Traditional Setbacks and Modern Solutions|url=https://fisherpub.sjf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1047&context=intlstudies_masters|journal=Fisher Digital Publications|via=International Studies Masters}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Di Pietro|first=Giorgio|date=June 2021|title=Changes in Italy's education-related digital divide|journal=Economic Affairs|volume=41|issue=2|pages=252–270|doi=10.1111/ecaf.12471|issn=0265-0665|s2cid=237848271|doi-access=free}}</ref> == سياحت == {{Main|اٽلي ۾ سياحت}} [[File:Positano - Fornillo Beach.jpg|thumb|[[امالفي ساحل]] اٽلي جي اهم سياحتي منزلن مان هڪ آهي.<ref>[http://www.italy24.ilsole24ore.com/art/business-and-economy/2017-05-04/turismo-stranieri-124013.php?uuid=AEVg9GGB "Foreign tourist numbers in Italy head towards new record"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170601184213/http://www.italy24.ilsole24ore.com/art/business-and-economy/2017-05-04/turismo-stranieri-124013.php?uuid=AEVg9GGB|date=1 June 2017}}. Retrieved 21 May 2017.</ref>]] ماڻهو صدين کان اٽلي جو دورو ڪندا رهيا آهن، پر [[اٽلي ۾ سياحت|سياحت لاءِ اپٻيٽ جو دورو]] سڀ کان پهريان امير امرا [[گرانڊ ٽور]] دوران ڪرڻ لڳا، جيڪو 17هين صديءَ ۾ شروع ٿيو ۽ 18هين ۽ 19هين صديءَ ۾ عروج تي پهتو.<ref name="grand-tour">{{Cite web|title=Grand Tour|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/grand-tour|access-date=6 May 2022|language=it}}</ref> اهو اهڙو دور هو، جنهن ۾ يورپي اشرافيا، جن مان گهڻا برطانوي هئا، يورپ جي حصن جو دورو ڪندا هئا، جن ۾ اٽلي هڪ اهم منزل هوندو هو.<ref name="grand-tour"/> اٽلي لاءِ، هن جو مقصد قديم تعمير، مقامي ثقافت جو مطالعو ڪرڻ ۽ ان جي قدرتي خوبصورتيءَ کي ساراهڻ هو.<ref>{{Cite web|title=Italy on the Grand Tour (Getty Exhibitions)|url=http://www.getty.edu/art/exhibitions/grand_tour/what.html|access-date=9 June 2015}}</ref> اٽلي [[عالمي سياحت درجابندي|دنيا جو پنجون سڀ کان وڌيڪ گهميل ملڪ]] آهي، جتي 2024ع ۾ ڪل 57 ملين سياح آيا.<ref>{{cite web |title=Global and regional tourism performance |url=https://www.unwto.org/tourism-data/un-tourism-tourism-dashboard |access-date=25 May 2025}}</ref> 2014ع ۾ سفر ۽ سياحت مان آمدني EUR163{{spaces}}ارب هئي (GDP جو 10%) ۽ 1,082,000 نوڪريون سڌي طرح ان سان لاڳاپيل هيون (روزگار جو 5%).<ref>{{Cite web|title=Travel & Tourism Economic Impact 2015 Italy |url=https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic%20impact%20research/countries%202015/italy2015.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010152616/https://www.wttc.org/-/media/files/reports/economic%20impact%20research/countries%202015/italy2015.pdf|archive-date=10 October 2017|access-date=20 May 2017|publisher=[[World Travel and Tourism Council]]}}</ref> سياحن جي دلچسپي خاص طور [[اٽلي جي ثقافت|ثقافت]]، [[اطالوي کاڌو|کاڌي]]، [[اٽلي جي تاريخ|تاريخ]]، [[اٽلي جي تعميراتي فن|تعميراتي فن]]، [[اطالوي فن|فن]]، مذهبي هنڌن ۽ رستن، شادي سياحت، قدرتي حسن، رات جي زندگي، پاڻيءَ هيٺان هنڌن ۽ اسپا سان آهي.<ref>{{Cite web|date=February 2023|title=In Italia 11mila matrimoni stranieri, un turismo da 599 milioni|url=https://www.ansa.it/canale_viaggiart/it/notizie/speciali/2023/02/01/turismo-wedding-2-milioni-presenze-e-fatturato-599-mln_dcec4ad9-3ab8-4677-a303-6378020ac3a7.html|access-date=2 February 2023|language=it}}; {{Cite web|title=10 Migliori destinazioni italiane per vita notturna|url=https://www.travel365.it/migliori-destinazioni-italiane-per-vita-notturna.htm|access-date=28 December 2021|language=it}}</ref> سياري ۽ اونهاري جي سياحت الپس ۽ [[اپينائن جبلن]] جي هنڌن تي موجود آهي،<ref>{{Cite web|date=30 July 2017|title=VACANZE IN MONTAGNA IN ITALIA: IN INVERNO E IN ESTATE|url=https://www.alloggitaly.it/vacanze-in-montagna-in-italia|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> جڏهن ته سامونڊي سياحت [[بحر روم]] جي ڪناري وارن هنڌن تي وڏي پيماني تي عام آهي.<ref>{{Cite web|date=14 February 2018|title=Il turismo balneare|url=https://www.turismo-oggi.com/il-turismo-balneare.html|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> اٽلي بحر روم ۾ ڪروز سياحت جي اهم منزل آهي.<ref>{{Cite web|date=27 April 2022|title=Crociere, Cemar: 8,8 milioni di passeggeri nei porti italiani|url=https://www.lagenziadiviaggi.it/crociere-cemar-88-milioni-di-passeggeri-nei-porti-italiani|access-date=13 May 2022|language=it}}</ref> ننڍن، تاريخي ۽ فني ڳوٺن کي [[اي بورگي پيو بيلي ديٽاليا]] ({{Literally|اٽلي جا سڀ کان خوبصورت ڳوٺ}}) انجمن وسيلي فروغ ڏنو ويندو آهي. سڀ کان وڌيڪ گهميل علائقا وينيتو، ٽسڪني، لومباردي، ايميليا-رومانيا ۽ لازيو آهن.<ref>{{Cite web|title=Number of nights spent in tourist accommodation establishments in the top 20 EU-28 tourist regions, by NUTS 2 regions, 2015 (million nights spent) RYB17 – Statistics Explained |url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=File:Number_of_nights_spent_in_tourist_accommodation_establishments_in_the_top_20_EU-28_tourist_regions,_by_NUTS_2_regions,_2015_(million_nights_spent)_RYB17.png|access-date=17 April 2022|publisher=European Commission}}</ref> روم يورپ جو ٽيون ۽ دنيا جو 12هون سڀ کان وڌيڪ گهميل شهر آهي، جتي 2017ع ۾ 9.4&nbsp;ملين سياح آيا.<ref>{{Cite web|title=Ranking the 30 Most-Visited Cities in the World|url=https://www.travelpulse.com/news/destinations/ranking-the-30-most-visited-cities-in-the-world.html|website=TravelPulse}}</ref> وينس ۽ فلورنس دنيا جي 100 وڏين منزلن مان آهن. اٽلي وٽ ڪنهن به ملڪ جي ڀيٽ ۾ سڀ کان وڌيڪ [[عالمي ورثو ماڳ]] آهن: [[اٽلي ۾ عالمي ورثو ماڳن جي فهرست|61]]،<ref>{{Cite web|title=The World Heritage Convention|url=https://whc.unesco.org/en/convention|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention|archive-date=27 August 2016|access-date=1 August 2021|publisher=UNESCO}}</ref> جن مان 55 ثقافتي ۽ 6 قدرتي آهن.<ref>{{Cite web|title=Italy|url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201134320/http://whc.unesco.org/en/statesparties/it|archive-date=1 December 2021|access-date=9 April 2019|publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> == آبادي == {{Main|اٽلي جي آبادي}} {{See also|اطالوي ماڻهو|اٽلي ۾ اندروني لڏپلاڻ|اطالوي ڊائاسپورا|اٽلي جي جينياتي تاريخ|اٽلي جي شهرن جي فهرست}} [[File:Map of population density in Italy (2011 census) alt colours.jpg|thumb|اٽلي جي آباديءَ جي گهاٽائي جو نقشو (2011ع مردم شماري)]] [[File:Map of the Italian Diaspora in the World.svg|thumb|دنيا ۾ [[اطالوي ڊائاسپورا]]]] 2025ع تائين، اٽلي جي آبادي 58,915,561 آهي.<ref name="population" /> ان جي آباديءَ جي گهاٽائي {{Convert|195|PD/km2}} آهي، جيڪا اڪثر مغربي يورپي ملڪن کان وڌيڪ آهي. تنهن هوندي به ورهاست غير برابر آهي: سڀ کان وڌيڪ گهاٽا آباد علائقا پو ماٿري (لڳ ڀڳ اڌ آبادي) ۽ روم ۽ نيپلز جا ميٽروپوليٽن علائقا آهن، جڏهن ته وڏا علائقا جهڙوڪ الپس ۽ اپينائن جا بلند ميداني علائقا، بازيليڪاتا جا پليٽو، ۽ سارڊينيا ٻيٽ، گڏوگڏ سسلي جو وڏو حصو، گهٽ آباد آهن. 20هين صديءَ دوران اٽلي جي آبادي لڳ ڀڳ ٻيڻي ٿي، پر واڌ جو نمونو غير برابر رهيو، ڇاڪاڻ ته ڳوٺاڻي ڏکڻ کان صنعتي اتر ڏانهن وڏي پيماني تي [[اٽلي ۾ اندروني لڏپلاڻ|اندروني لڏپلاڻ]] ٿي، جيڪا 1950ع–1960ع واري ڏهاڪي جي [[اطالوي معاشي معجزو]] جو نتيجو هئي. بلند زرخيزيءَ جون شرحون 1970ع واري ڏهاڪي تائين برقرار رهيون، جنهن کان پوءِ اهي گهٽجڻ لڳيون؛ [[ڪل زرخيزي شرح]] (TFR) 1995ع ۾ هر عورت تي 1.2 ٻارن جي تاريخي گهٽ ترين سطح تي پهتي، جيڪا 2.1 جي بدلي واري شرح کان گهڻو گهٽ ۽ 1883ع جي 5 واري بلند ترين سطح کان ڪافي گهٽ هئي.<ref>{{Citation|last=Max Roser|title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries|work=[[Our World in Data]], [[Gapminder Foundation]]|year=2014|url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=ITA|access-date=7 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180807185906/https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1800&country=ITA|archive-date=7 August 2018|url-status=dead}}</ref> 2008ع کان، جڏهن شرح ٿوري وڌي 1.4 ٿي،<ref>{{Cite web|last=ISTAT|author-link=Istituto Nazionale di Statistica|title=Average number of children born per woman 2005–2008 |url=http://demo.istat.it/altridati/indicatori/2008/Tab_4.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110810171708/http://demo.istat.it/altridati/indicatori/2008/Tab_4.pdf|archive-date=10 August 2011|access-date=3 May 2009|language=it}}</ref><ref>{{Cite web|last=ISTAT|author-link=Istituto Nazionale di Statistica|title=Crude birth rates, mortality rates and marriage rates 2005–2008 |url=http://demo.istat.it/altridati/indicatori/2008/Tab_1.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110810171721/http://demo.istat.it/altridati/indicatori/2008/Tab_1.pdf|archive-date=10 August 2011|access-date=10 May 2009|language=it}}</ref> ڄمڻ جو تعداد هر سال مسلسل گهٽجي رهيو آهي، جيڪو 2023ع ۾ 379,000 جي رڪارڊ گهٽ سطح تي پهتو — 1861ع کان پوءِ سڀ کان گهٽ.<ref name="www.reuters.com">[https://www.reuters.com/world/europe/births-fall-italy-15th-year-running-record-low-2024-03-29/ Births fall in Italy for 15th year running to record low]| Reuters</ref> 2024ع ۾ اها شرح 1.2 هئي.<ref>{{Cite news|last=Jones|first=Tobias|date=3 January 2024|title=Boosting Italy's birthrate has become a patriotic cause for the far right. But it's an idea that's doomed|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2024/jan/03/italy-birthrate-far-right-population-immigration-giorgia-meloni|access-date=29 May 2024|work=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> انهن رجحانن جي نتيجي ۾، اٽلي جي آبادي تيزيءَ سان پوڙهي ٿي رهي آهي ۽ آهستي آهستي گهٽجي رهي آهي. لڳ ڀڳ هر چئن مان هڪ اطالوي 65 سالن کان مٿي آهي،<ref name="www.reuters.com" /> ۽ ملڪ وٽ [[درمياني عمر موجب ملڪن جي فهرست|دنيا جي چوٿين سڀ کان پوڙهي آبادي]] آهي، جنهن جي درمياني عمر 48 ۽ اوسط عمر 46.6 آهي.<ref name="cia.gov" /><ref>{{Cite web|title=Aging population of Italy|url=https://www.statista.com/topics/8379/aging-population-of-italy/|access-date=29 May 2024|website=Statista|language=en|archive-date=29 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529041428/https://www.statista.com/topics/8379/aging-population-of-italy/|url-status=live}}</ref> مجموعي آبادي 2014ع کان مسلسل گهٽجي رهي آهي ۽ 2024ع ۾ 59 ملين کان ٿوري گهٽ ٿيڻ جو اندازو آهي، جيڪو هڪ ڏهاڪي ۾ 1.36&nbsp;ملين کان وڌيڪ ماڻهن جي گڏيل گهٽتائي ڏيکاري ٿو.<ref>{{Cite web|last1=Nadeau |first1=Barbie Latza |last2=Di Donato |first2=Valentina |last3=Mortensen |first3=Antonia|date=17 May 2023|title='Low fertility trap': Why Italy's falling birth rate is causing alarm|url=https://www.cnn.com/2023/05/17/europe/italy-record-low-birth-rate-intl-cmd/index.html|access-date=29 May 2024|website=CNN|language=en|archive-date=29 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240529041430/https://www.cnn.com/2023/05/17/europe/italy-record-low-birth-rate-intl-cmd/index.html|url-status=live}}</ref> 19هين صديءَ جي آخر کان 1960ع واري ڏهاڪي تائين، اٽلي وڏي پيماني تي هجرت ڪندڙ ملڪ هو. 1898ع ۽ 1914ع جي وچ ۾، [[اطالوي ڊائاسپورا]] جي عروج وارن سالن ۾، لڳ ڀڳ 750,000 اطالوي هر سال هجرت ڪندا هئا.<ref>{{Cite web|date=15 August 1999|title=Causes of the Italian mass emigration|url=http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey=|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701010600/http://library.thinkquest.org/26786/en/articles/view.php3?arKey=4&paKey=7&loKey=0&evKey=&toKey=&torKey=&tolKey=|archive-date=1 July 2009|access-date=11 August 2014|publisher=ThinkQuest Library}}</ref> ڊائاسپورا ۾ 25 ملين کان وڌيڪ اطالوي شامل هئا ۽ ان کي جديد دور جي سڀ کان وڏي اجتماعي لڏپلاڻ سمجھيو ويندو آهي.<ref>Favero, Luigi e Tassello, Graziano. ''Cent'anni di emigrazione italiana (1861–1961)'' Introduction</ref> === وڏا شهر === {{Largest cities of Italy}} === اميگريشن === {{Main|اٽلي ڏانهن اميگريشن|2015ع يورپي مهاجر بحران}} [[File:Italy, foreign residents as a percentage of the total population, 2011.svg|thumb|علائقائي آباديءَ جي سيڪڙو طور پرڏيهي رهواسي (2011ع مردم شماري)]] 1980ع واري ڏهاڪي ۾، ان وقت تائين لساني ۽ ثقافتي طور هڪجهڙي سماج طور، اٽلي وڏي تعداد ۾ اميگرنٽس کي متوجه ڪرڻ لڳو.<ref>{{Cite book|last=Allen|first=Beverly|url=https://archive.org/details/revisioningitaly00beve|title=Revisioning Italy national identity and global culture|date=1997|publisher=University of Minnesota Press|isbn=978-0-8166-2727-1|location=Minneapolis|page=[https://archive.org/details/revisioningitaly00beve/page/169 169]|url-access=registration}}</ref> [[برلن ديوار جو ڪرڻ|برلن ديوار]] ۽ [[لوهي پردو#زوال|لوهي پردي]] جي زوال کان پوءِ، لڏپلاڻ جون لهرون اوڀر يورپ جي ڪيترن اڳوڻن سوشلسٽ ملڪن مان شروع ٿيون. يورپي يونين [[2004ع ۾ يورپي يونين جي واڌ|2004ع]]، 2007ع (رومانيا ۽ بلغاريا) ۽ 2013ع ([[ڪروشيا]]) ۾ وڌي. اميگريشن جا ٻيا ذريعا پاڙيسري اتر آفريڪا، ايشيا-پئسفڪ علائقو،<ref>"[https://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6550725.stm Milan police in Chinatown clash] ". BBC News. 13 April 2007.</ref> [[فلپائن]] ۽ لاطيني آمريڪا رهيا آهن. 2010ع ۾، پرڏيهه ڄاول آبادي هيٺين علائقن مان هئي: يورپ (54%)، آفريڪا (22%)، ايشيا (16%)، آمريڪا (8%)، ۽ اوشيانا (0.06%). پرڏيهي آباديءَ جي ورهاست جاگرافيائي طور مختلف آهي: 2020ع ۾، 61% پرڏيهي شهري اتر ۾، 24% مرڪز ۾، 11% ڏکڻ ۾ ۽ 4% ٻيٽن تي رهندا هئا.<ref>{{Cite web|title=XXIX Rapporto Immigrazione 2020|url=https://www.migrantes.it/wp-content/uploads/sites/50/2020/10/RICM_2020_DEF.pdf|access-date=31 December 2021|language=it|archive-date=31 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231222417/https://www.migrantes.it/wp-content/uploads/sites/50/2020/10/RICM_2020_DEF.pdf|url-status=live}}</ref> 2021ع ۾، اٽلي ۾ لڳ ڀڳ 5.2&nbsp;ملين پرڏيهي رهواسي هئا،<ref name="id2020"/><ref>{{Cite web|title=Population on 1 January by sex, country of birth and broad group of citizenship|url=https://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/submitViewTableAction.do|access-date=28 August 2023|archive-date=21 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230121154457/https://ec.europa.eu/eurostat/web/main/eurostat/web/main/help/faq/data-services|url-status=live}}</ref> جيڪي آباديءَ جو 9% بڻجن ٿا. انهن انگن ۾ پرڏيهي شهرين مان اٽلي ۾ ڄاول اڌ ملين کان وڌيڪ ٻار شامل آهن، پر اهي پرڏيهي شهري شامل ناهن، جن بعد ۾ اطالوي شهريت حاصل ڪئي؛<ref>{{Cite web|title=Immigrants.Stat|url=http://stra-dati.istat.it/Index.aspx|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170709143540/http://stra-dati.istat.it/Index.aspx|archive-date=9 July 2017|access-date=15 June 2017|publisher=[[Istat]]}}</ref> 2016ع ۾ لڳ ڀڳ 201,000 ماڻهن اطالوي شهريت حاصل ڪئي.<ref>{{Cite web|title=National demographic balance 2016|url=https://www.istat.it/en/archive/201143|access-date=15 June 2017|publisher=[[Istat]]|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010180410/https://www.istat.it/en/archive/201143|url-status=live}}</ref> سرڪاري انگن ۾ [[غير قانوني مهاجر]] پڻ شامل ناهن، جن جو 2008ع ۾ اندازو 670,000 لڳايو ويو هو.<ref>Elisabeth Rosenthal, "[https://archive.boston.com/news/world/europe/articles/2008/05/16/italy_cracks_down_on_illegal_immigration/ Italy cracks down on illegal immigration] ". ''[[The Boston Globe]]''. 16 May 2008.</ref> لڳ ڀڳ هڪ ملين [[رومانوي ڊائاسپورا|رومانوي]] شهري اٽلي ۾ رهندڙ طور رجسٽرڊ آهن، جيڪي سڀ کان وڏي مهاجر آباديءَ جي نمائندگي ڪن ٿا. === ٻوليون === {{Main|اٽلي جون ٻوليون|اطالوي ٻولي|علائقائي اطالوي|اطالوي ڳالهائيندڙن جي جاگرافيائي ورهاست}} [[File:Linguistic map of Italy.png|thumb|[[اٽلي جون ٻوليون|اٽلي ۾ ڳالهائي ويندڙ ٻولين]] جو نقشو]] اٽلي جي سرڪاري ٻولي اطالوي آهي.<ref name="lang">{{Cite web|title=Legge 15 Dicembre 1999, n. 482 "Norme in materia di tutela delle minoranze linguistiche storiche" pubblicata nella Gazzetta Ufficiale n. 297 del 20 dicembre 1999 |url=http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512051856/http://www.camera.it/parlam/leggi/99482l.htm|archive-date=12 May 2015|access-date=2 December 2014|publisher=[[Italian Parliament]]}}</ref><ref>Statuto Speciale per il Trentino-Alto Adige, Art. 99</ref> دنيا ۾ اندازاً 64 ملين مقامي اطالوي ڳالهائيندڙ آهن،<ref>[https://www.ethnologue.com/language/ita Italian language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150730230004/http://www.ethnologue.com/language/ita|date=30 July 2015}} Ethnologue.com; {{Cite web|date=February 2006|title=Eurobarometer – Europeans and their languages|url=http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110430202903/http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_243_sum_en.pdf|archive-date=30 April 2011|format=485{{spaces}}KB}}; [[Nationalencyklopedin]] "Världens 100 största språk 2007" The World's 100 Largest Languages in 2007</ref> ۽ ٻيا 21 ملين ان کي ٻي ٻولي طور استعمال ڪن ٿا.<ref>[http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian Italian language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502004444/http://www2.le.ac.uk/departments/modern-languages/lal/languages%20at%20lal/italian|date=2 May 2014}} University of Leicester</ref> اطالوي اڪثر مقامي طور [[علائقائي اطالوي|علائقائي لهجي]] طور ڳالهائي ويندي آهي، جنهن کي اٽلي جي علائقائي ۽ اقليتي ٻولين سان نه ملائڻ گهرجي؛<ref>{{Cite web|title=UNESCO Atlas of the World's Languages in danger|url=http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161218184822/http://www.unesco.org/languages-atlas/index.php|archive-date=18 December 2016|access-date=2 January 2018|publisher=UNESCO}}; {{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language|title=Italian language|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date=3 November 2008|access-date=19 November 2009|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20091129081859/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/297241/Italian-language|archive-date=29 November 2009}}</ref> تنهن هوندي به، 20هين صديءَ دوران قومي تعليمي نظام جي قيام سان علائقائي لهجن ۾ گهٽتائي آئي. معيار سازي 1950ع ۽ 1960ع واري ڏهاڪن ۾ معاشي واڌ ۽ [[اٽلي جو ميڊيا|ماس ميڊيا]] ۽ ٽيليويزن جي اڀار سبب وڌيڪ پکڙجي وئي. ٻارهن "تاريخي اقليتي ٻوليون" رسمي طور تسليم ٿيل آهن: البانيائي، [[ڪاتالان ٻولي|ڪاتالان]]، جرمن، يوناني، سلووين، ڪروئيشيائي، فرينچ، فرينڪو-پروونسل، فريوليائي، [[لادين ٻولي|لادين]]، [[اوڪسيٽان ٻولي|اوڪسيٽان]]، ۽ سارڊينيائي.<ref name="lang"/> انهن مان چار کي پنهنجي لاڳاپيل علائقن ۾ گڏيل سرڪاري حيثيت حاصل آهي: اوستا وادي ۾ فرينچ؛<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 4, Statuto speciale per la Valle d'Aosta</ref> [[ڏکڻ ٽائرول]] ۾ جرمن، ۽ ساڳئي صوبي جي ڪجهه حصن ۽ پاڙيسري ترينتينو جي ڪجهه حصن ۾ لادين؛<ref>L.cost. 26 febbraio 1948, n. 5, Statuto speciale per il Trentino-Alto Adige</ref> ۽ [[سلووين ٻولي|سلووين]] [[ٽريئستي صوبو|ٽريئستي]]، [[گوريزيا صوبو|گوريزيا]] ۽ [[اوديني صوبو|اوديني]] جي صوبن ۾.<ref>L. cost. 31 gennaio 1963, n. 1, Statuto speciale della Regione Friuli-Venezia Giulia</ref> ٻين Ethnologue، ISO ۽ UNESCO ٻولين کي اطالوي قانون تحت تسليم نه ڪيو ويو آهي. فرانس وانگر، اٽلي به [[علائقائي يا اقليتي ٻولين لاءِ يورپي چارٽر]] تي صحيح ڪئي آهي، پر ان جي توثيق نه ڪئي آهي.<ref>{{Cite web|title=Ready for Ratification|url=https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180103133317/https://rm.coe.int/European-centre-for-minority-issues-vol-1-/1680737191|archive-date=3 January 2018|publisher=[[European Centre for Minority Issues]] }}</ref><ref>elen.ngo: [https://elen.ngo/2023/10/11/elen-calls-on-italy-to-ratify-the-european-charter-for-regional-or-minority-languages-at-its-meeting-in-sardinia/ ''ELEN calls on Italy to ratify the European Charter for Regional or Minority Languages at its meeting in Sardinia''] (11 October 2023)</ref> تازو اميگريشن سبب، اٽلي ۾ اهڙيون وڏيون آباديون آهن جن جي مادري ٻولي اطالوي يا ڪا علائقائي ٻولي نه آهي. [[اطالوي قومي شمارياتي ادارو]] موجب، 2012ع ۾ پرڏيهي رهواسين ۾ رومانوي سڀ کان عام مادري ٻولي هئي: لڳ ڀڳ 800,000 ماڻهو رومانوي کي پنهنجي پهرين ٻولي طور ڳالهائين ٿا (6 سال ۽ ان کان مٿي عمر وارن پرڏيهي رهواسين جو 22%). ٻيون عام مادري ٻوليون عربي (475,000 کان وڌيڪ ماڻهن طرفان ڳالهائي ويندڙ؛ پرڏيهي رهواسين جو 13%)، البانيائي (380,000)، ۽ اسپيني (255,000) هيون.<ref>{{Cite web|date=24 July 2014|title=Linguistic diversity among foreign citizens in Italy|url=http://www.istat.it/en/archive/129304|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140730134706/http://www.istat.it/en/archive/129304|archive-date=30 July 2014|access-date=27 July 2014|publisher=Italian National Institute of Statistics}}</ref> === مذهب === {{Main|اٽلي ۾ مذهب|اٽلي ۾ ڪيٿولڪ چرچ}} {{See also|اٽلي ۾ ڪيٿيڊرلز جي فهرست}} [[File:PonteSantAngeloRom.jpg|thumb|upright=1.1|[[سينٽ پيٽرز بيسيليڪا]] [[ٽائبر]] کان ڏسڻ ۾؛ پٺيان [[ويٽيڪن ٽڪري]] ۽ ساڄي طرف روم ۾ [[ڪاستل سانت اينجلو]]. بيسيليڪا ۽ ٽڪري ٻئي [[ويٽيڪن سٽي]] جي [[گڏيل قومن جي جنرل اسيمبلي جا مبصر|خودمختيار رياست]] جو حصو آهن، جيڪا [[ڪيٿولڪ چرچ]] جي [[هولي سي]] آهي.]] [[هولي سي]]، يعني [[روم جو ڊائوسيس|روم جو اسقفي اختيار]]، [[ويٽيڪن سٽي]] ۽ عالمي [[ڪيٿولڪ چرچ]] جي حڪومت تي مشتمل آهي. ان کي هڪ [[خودمختياري|خودمختيار]] اداري طور تسليم ڪيو ويو آهي، جنهن جو سربراهه پوپ آهي، جيڪو [[روم جو اسقف]] پڻ آهي، جنهن سان سفارتي لاڳاپا برقرار رکي سگهجن ٿا.<ref>Text taken directly from {{Cite web|title=Country Profile: Vatican City State|url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231084624/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/holy-see|archive-date=31 December 2010|access-date=5 February 2016}} (viewed on 14 December 2011), on the website of the British Foreign & Commonwealth Office.</ref>{{Efn|هولي سي جي خودمختياري ڪيترن ئي بين الاقوامي معاهدن ۾ صراحت سان تسليم ڪئي وئي آهي ۽ خاص طور 11 فيبروري 1929ع جي [[لاٽران معاهدو]] جي آرٽيڪل 2 ۾ زور ڏنو ويو آهي، جنهن ۾ "اٽلي بين الاقوامي معاملن ۾ هولي سي جي خودمختياري کي، ان جي روايتن ۽ دنيا ڏانهن ان جي مشن جي ضرورتن مطابق، هڪ لازمي وصف طور تسليم ڪري ٿو" ([http://www.aloha.net/~mikesch/treaty.htm Lateran Treaty, English translation]).}} اٽلي تاريخي طور ڪيٿولڪ ازم جي غلبي هيٺ رهيو آهي.<ref name="Dell'orto">{{Cite web|last=Dell'orto|first=Giovanna|date=5 October 2023|title=The Nones: Italy|url=https://projects.apnews.com/features/2023/the-nones/the-nones-italy.html|access-date=6 October 2023|work=[[Associated Press News]]|archive-date=5 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005133701/https://projects.apnews.com/features/2023/the-nones/the-nones-italy.html|url-status=live}}; {{Cite web|last=Dell'orto|first=Giovanna|date=5 October 2023|title=From cradle to casket, life for Italians changes as Catholic faith loses relevance|url=https://apnews.com/article/italy-nonreligious-catholic-life-changes-fb808ce37daba3ce222e57a51c7d9187|access-date=6 October 2023|work=Associated Press News|archive-date=7 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007220721/https://apnews.com/article/italy-nonreligious-catholic-life-changes-fb808ce37daba3ce222e57a51c7d9187|url-status=live}}</ref> گهڻا ڪيٿولڪ نالي ماتر آهن؛ [[ايسوسيئيٽيڊ پريس]] [[اٽلي ۾ ڪيٿولڪ چرچ|اطالوي ڪيٿولڪ ازم]] کي "نالي ماتر قبول ڪيل پر گهٽ ئي عمل ڪيل" قرار ڏنو.<ref name="Dell'orto"/> لڳ ڀڳ 2010ع ۾، اٽلي وٽ دنيا جي [[ملڪ موجب ڪيٿولڪ چرچ|پنجين وڏي ڪيٿولڪ آبادي]] ۽ يورپ جي سڀ کان وڏي ڪيٿولڪ آبادي هئي.<ref>{{Cite web|date=13 February 2013|title=The Global Catholic Population|url=https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population|website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project|access-date=21 November 2020|archive-date=25 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201125003604/https://www.pewforum.org/2013/02/13/the-global-catholic-population/|url-status=live}}</ref><ref>The Holy See publishes a 'Statistical Yearbook of the Church' every year.</ref> 1985ع کان، ڪيٿولڪ ازم هاڻي [[رياستي مذهب]] ناهي رهيو.<ref>{{Cite news|date=4 June 1985|title=Catholicism No Longer Italy's State Religion|url=http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020143004/http://articles.sun-sentinel.com/1985-06-04/news/8501220260_1_italian-state-new-agreement-church|archive-date=20 October 2013|access-date=7 September 2013|work=[[Sun Sentinel]]}}</ref> 2011ع ۾، اقليتي عيسائي عقيدن ۾ اندازاً 15 لک آرتھوڊوڪس عيسائي شامل هئا، جڏهن ته [[پروٽيسٽنٽ ازم]] جي پيروڪارن جو انگ وڌي رهيو آهي.<ref>{{Cite book|last=Leustean|first=Lucian N.|title=Eastern Christianity and Politics in the Twenty-First Century|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-0-4156-8490-3|page=723}}</ref> اٽلي صدين کان انهن يهودين کي پناهه ڏيندو رهيو آهي، جن کي ٻين ملڪن، خاص طور تي [[اسپين]]، مان جلاوطن ڪيو ويو هو. بهرحال، [[هولوڪاسٽ]] دوران تقريباً 20 سيڪڙو اطالوي يهودي ماريا ويا هئا.<ref>{{Cite book |last=Dawidowicz, Lucy S. |title=The war against the Jews, 1933–1945 |publisher=Bantam Books |year=1986 |isbn=978-0-5533-4302-1 |location=New York}} p. 403.</ref> ان سان گڏ ٻي عالمي جنگ کان اڳ ۽ پوءِ لڏپلاڻ جي نتيجي ۾ اڄ اٽلي ۾ لڳ ڀڳ 28,000 يهودي رهجي ويا آهن.<ref>{{Cite web|title=The Jewish Community of Italy (Unione delle Comunita Ebraiche Italiane)|url=http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313095857/http://www.eurojewcong.org/communities/italy.html|archive-date=13 March 2013|access-date=25 August 2014|publisher=The European Jewish Congress}}</ref> اٽلي ۾ 120,000 هندو<ref>{{Cite web|date=4 November 2019|title=Eurispes, risultati del primo Rapporto di ricerca su "L'Induismo in Italia"|url=https://eurispes.eu/news/eurispes-risultati-del-primo-rapporto-di-ricerca-su-linduismo-in-italia|access-date=31 December 2021|language=it|archive-date=31 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211231223926/https://eurispes.eu/news/eurispes-risultati-del-primo-rapporto-di-ricerca-su-linduismo-in-italia/|url-status=live}}</ref> ۽ 70,000 سک پڻ رهن ٿا.<ref>{{Cite web|date=15 November 2004|title=NRI Sikhs in Italy|url=http://www.nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110207031755/http://nriinternet.com/EUROPE/ITALY/2004/111604Gurdwara.htm|archive-date=7 February 2011|access-date=30 October 2010|publisher=Nriinternet.com}}</ref> رياست هڪ نظام تحت، جيڪو [[اٺ في هزار]] (''Otto per mille'') جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو، تسليم ٿيل مذهبي برادرين کي آمدني ٽيڪس مان حصو منتقل ڪري ٿي. عيسائي، يهودي، ٻڌ ۽ هندو برادرين کي عطيا ڏيڻ جي اجازت آهي؛ بهرحال، اسلام هن نظام کان ٻاهر آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪنهن به مسلم برادري حڪومت سان باضابطه معاهدو نه ڪيو آهي.<ref>{{Cite web|date=7 April 2003|title=Italy: Islam denied income tax revenue – Adnkronos Religion|url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130620070907/http://www.adnkronos.com/AKI/English/Religion/?id=3.1.880028077|archive-date=20 June 2013|access-date=2 June 2013|publisher=Adnkronos.com}}</ref> جيڪي ٽيڪس ڏيندڙ ڪنهن مذهب جي مالي مدد نٿا ڪرڻ چاهين، تن جو حصو فلاحي نظام ۾ شامل ڪيو ويندو آهي.<ref>[http://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm#_Toc278992388 Camera dei deputati Dossier BI0350] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927211619/http://documenti.camera.it/Leg16/dossier/Testi/BI0350.htm|date=27 September 2013}}. Documenti.camera.it (10 March 1998). Retrieved 12 July 2013.</ref> === تعليم === {{Main|اٽلي ۾ تعليم}} [[File:Archiginnasio ora blu Bologna.jpg|thumb|[[بولونيا يونيورسٽي]]، جيڪا 1088ع ۾ قائم ٿي، دنيا جي [[مسلسل هلندڙ قديم ترين يونيورسٽين جي فهرست|مسلسل هلندڙ قديم ترين يونيورسٽي]] آهي.]] تعليم ڇهن کان سورهن سالن جي عمر تائين لازمي ۽ مفت آهي،<ref>{{Cite web|title=Law 27 December 2007, n.296 |url=http://www.camera.it/parlam/leggi/06296l.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121206012402/http://www.camera.it/parlam/leggi/06296l.htm|archive-date=6 December 2012|access-date=30 September 2012|publisher=Italian Parliament}}</ref> ۽ اها پنجن مرحلن تي مشتمل آهي: ڪنڊرگارٽن، پرائمري اسڪول، هيٺيون ثانوي اسڪول، مٿيون ثانوي اسڪول ۽ يونيورسٽي.<ref>{{Cite web|title=Human Development Reports|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_20072008_EN_Complete.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429033726/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_20072008_EN_Complete.pdf|archive-date=29 April 2011|access-date=18 January 2014|publisher=Hdr.undp.org}}</ref> پرائمري اسڪول اٺ سال هلندو آهي. شاگردن کي اطالوي ٻولي، انگريزي، رياضي، قدرتي سائنسون، تاريخ، جاگرافي، سماجي اڀياس، جسماني تعليم ۽ بصري ۽ موسيقي فنون ۾ بنيادي تعليم ڏني ويندي آهي. ثانوي تعليم پنج سال جاري رهندي آهي ۽ ان ۾ ٽن روايتي قسمن جا اسڪول شامل آهن، جيڪي مختلف علمي سطحن تي ڌيان ڏين ٿا: ''[[اٽلي ۾ ثانوي تعليم#ليچيو|ليچيو]]'' شاگردن کي ڪلاسيڪي يا سائنسي نصاب سان يونيورسٽي تعليم لاءِ تيار ڪري ٿو، جڏهن ته ''[[اِسٽيٽوٽو ٽيڪنيڪو]]'' ۽ ''[[اِسٽيٽوٽو پروفيشونالي]]'' شاگردن کي پيشيوراڻين شعبن لاءِ تيار ڪن ٿا. 2018ع ۾، ثانوي تعليم جو جائزو وٺندي ان کي [[او اي سي ڊي]] ملڪن جي اوسط کان هيٺ قرار ڏنو ويو.<ref name="oecd.org">{{Cite web|title=PISA 2018 results|url=https://www.oecd.org/pisa/publications/pisa-2018-results.htm|access-date=6 April 2021|website=oecd.org|archive-date=3 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191203141933/https://www.oecd.org/pisa/publications/pisa-2018-results.htm|url-status=live}}</ref> اٽلي پڙهائي ۽ سائنس ۾ او اي سي ڊي جي اوسط کان هيٺ ۽ رياضي ۾ اوسط جي ويجهو رهيو.<ref name="oecd.org"></ref> اتر ۽ ڏکڻ جي اسڪولن جي ڪارڪردگيءَ ۾ نمايان فرق موجود آهي؛ اتر جا اسڪول تقريباً اوسط جي برابر نتيجا ڏين ٿا، جڏهن ته ڏکڻ جا نتيجا گهڻو ڪمزور رهيا آهن.<ref>{{Cite web|title=The literacy divide: territorial differences in the Italian education system|url=http://new.sis-statistica.org/wp-content/uploads/2013/10/CO09-The-literacy-divide-territorial-differences-in-the-Italian.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015624/http://new.sis-statistica.org/wp-content/uploads/2013/10/CO09-The-literacy-divide-territorial-differences-in-the-Italian.pdf|archive-date=17 November 2015|access-date=16 November 2015|publisher=Parthenope University of Naples}}</ref> اعليٰ تعليم [[اٽلي جي يونيورسٽين جي فهرست|سرڪاري يونيورسٽين]]، خانگي يونيورسٽين ۽ معزز ۽ چونڊيل [[اٽلي جا اعليٰ گريجوئيٽ اسڪول|اعليٰ گريجوئيٽ اسڪولن]] جي وچ ۾ ورهايل آهي، جهڙوڪ [[اسڪولا نورمالي سپيريئوري دي پيزا]]. 2019ع ۾ 33 اطالوي يونيورسٽيون دنيا جي مٿين 500 يونيورسٽين ۾ شامل هيون.<ref>{{Cite web|year=2019|title=Number of top-ranked universities by country in Europe|url=https://jakubmarian.com/number-of-top-ranked-universities-by-country-in-europe|publisher=jakubmarian.com|access-date=18 May 2019|archive-date=18 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190518113438/https://jakubmarian.com/number-of-top-ranked-universities-by-country-in-europe/|url-status=live}}</ref> [[بولونيا يونيورسٽي]]، جيڪا 1088ع ۾ قائم ٿي، اڃا تائين هلندڙ [[قديم ترين يونيورسٽي]] آهي<ref>Nuria Sanz, Sjur Bergan: "The heritage of European universities", 2nd edition, Higher Education Series No. 7, Council of Europe, 2006. ISBN 978-92-871-6121-5. p. 136.</ref> ۽ يورپ جي اهم علمي ادارن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite news|date=3 July 2017|title=Censis, la classifica delle università: Bologna ancora prima|url=http://bologna.repubblica.it/cronaca/2017/07/03/news/censis_la_classifica_delle_universita_bologna_ancora_prima-169846308|work=La Repubblica|access-date=10 September 2018|archive-date=10 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910204704/https://bologna.repubblica.it/cronaca/2017/07/03/news/censis_la_classifica_delle_universita_bologna_ancora_prima-169846308/|url-status=live}}</ref> [[بوڪوني يونيورسٽي]]، [[يونيورسيتا ڪاتوليڪا دل ساڪرو ڪوئوري]]، [[لوئيس يونيورسٽي]]، [[پولي ٽيڪنيڪ يونيورسٽي آف ٽورين]]، [[پولي ٽيڪنيڪ يونيورسٽي آف ميلان]]، [[ساپئينزا يونيورسٽي آف روم]] ۽ [[يونيورسٽي آف ميلان]] پڻ بهترين يونيورسٽين ۾ شمار ٿين ٿيون.<ref>{{Cite web|year=2015|title=Academic Ranking of World Universities 2015 |url=http://www.shanghairanking.com/ARWU2015.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151030134046/http://www.shanghairanking.com/ARWU2015.html|archive-date=30 October 2015|access-date=29 October 2015|publisher=Shanghai Ranking Consultancy}}</ref> === صحت === {{Main|اٽلي ۾ صحت}} {{See also|اٽلي ۾ صحت جي سار سنڀال}} [[File:Oil-1383546 1920.jpg|thumb|right|[[زيتون جو تيل]] ۽ ڀاڄيون بحيرۂ روم واري خوراڪ جو مرڪزي حصو آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Duarte, A.|last2=Fernandes, J.|last3=Bernardes, J.|last4=Miguel, G.|year=2016|title=Citrus as a Component of the Mediterranean Diet|url=https://www.researchgate.net/publication/311911612|journal=Journal of Spatial and Organizational Dynamics|volume=4|pages=289–304|access-date=26 January 2021|archive-date=1 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001220519/https://www.researchgate.net/publication/311911612|url-status=live}}</ref>]] اٽلي ۾ 2015ع دوران مردن جي متوقع عمر 80.5 سال ۽ عورتن جي 84.8 سال هئي، جنهن سبب ملڪ دنيا ۾ [[متوقع عمر موجب ملڪن جي فهرست|پنجين نمبر]] تي رهيو.<ref>{{Cite web|year=2016|title=World Health Statistics 2016: Monitoring health for the SDGs Annex B: tables of health statistics by country, WHO region and globally |url=https://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/2016/Annex_B/en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623023234/http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/2016/Annex_B/en|archive-date=23 June 2016|access-date=27 June 2016|publisher=World Health Organization}}</ref> ٻين اولهندي ملڪن جي ڀيٽ ۾، اٽلي ۾ بالغن ۾ موٽاپي جي شرح گهٽ آهي، جيڪا 10 سيڪڙو کان گهٽ آهي<ref>{{Cite web|title=Global Prevalence of Adult Obesity|url=http://www.iotf.org/database/documents/GlobalPrevalenceofAdultObesity16thDecember08.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327044232/http://www.iotf.org/database/documents/GlobalPrevalenceofAdultObesity16thDecember08.pdf|archive-date=27 March 2009|access-date=29 January 2008|publisher=[[انٽرنيشنل اوبيسٽي ٽاسڪ فورس]]}}</ref>، ڇاڪاڻ⁠تہ [[بحيرۂ روم واري غذا]] جا صحت وارا فائدا تمام اهم آهن.<ref>{{Cite journal|last1=Dinu|first1=M|last2=Pagliai|first2=G|last3=Casini|first3=A|author-link3=اينجلا ڪاسيني|last4=Sofi|first4=F|date=10 May 2017|title=Mediterranean diet and multiple health outcomes: an umbrella review of meta-analyses of observational studies and randomised trials.|journal=European Journal of Clinical Nutrition|volume=72|issue=1|pages=30–43|doi=10.1038/ejcn.2017.58|pmid=28488692|s2cid=7702206|hdl-access=free|hdl=2158/1081996}}</ref> 2013ع ۾، اٽلي جي ترغيب تي [[يونيسڪو]]، بحيرۂ روم واري غذا کي اٽلي، [[مراڪش]]، [[اسپين]]، [[پرتگال]]، [[يونان]]، [[قبرص]] ۽ [[ڪروئيشيا]] جي [[انسانيت جي غير مادي ثقافتي ورثي جي نمائنده فهرست]] ۾ شامل ڪيو.<ref>{{Cite web|title=UNESCO Culture Sector, Eighth Session of the Intergovernmental Committee (8.COM) – from 2 to 7 December 2013 |url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00473|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220125948/http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00473|archive-date=20 December 2013|access-date=3 April 2014}}; {{Cite web|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00884|access-date=3 April 2014|title=UNESCO – Culture – Intangible Heritage – Lists & Register – Inscribed Elements – Mediterranean Diet| url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415064011/http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00884|archive-date=15 April 2014}}</ref> روزانو سگريٽ پيئندڙن جو تناسب 2012ع ۾ 22 سيڪڙو هو، جيڪو 2000ع جي 24 سيڪڙو کان گهٽ هو، پر [[او اي سي ڊي]] جي اوسط کان مٿي هو.<ref>{{Cite web|year=2014|title=OECD Health Statistics 2014 How Does Italy Compare? |url=http://www.oecd.org/els/health-systems/Briefing-Note-ITALY-2014.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924133234/http://www.oecd.org/els/health-systems/Briefing-Note-ITALY-2014.pdf|archive-date=24 September 2015|publisher=OECD}}</ref> 2005ع کان وٺي، عوامي هنڌن تي سگريٽ نوشي کي "خاص طور تي هوادار ڪمرن" تائين محدود ڪيو ويو آهي.<ref>{{Cite news|title=Smoking Ban Begins in Italy {{!}} Europe {{!}} DW.COM {{!}} 10 January 2005|url=http://www.dw.com/en/smoking-ban-begins-in-italy/a-1453590|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150621143640/http://www.dw.com/en/smoking-ban-begins-in-italy/a-1453590|archive-date=21 June 2015|access-date=1 August 2010|publisher=[[ڊيوئچے ويلے]]}}</ref> 1978ع کان وٺي، رياست هڪ آفاقي عوامي صحت جو نظام هلائي رهي آهي.<ref>{{Cite web|title=Italy – Health|url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/IT/health.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090701064229/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/IT/health.html|archive-date=1 July 2009|access-date=2 August 2010|publisher=Dev.prenhall.com}}</ref> بهرحال، صحت جون خدمتون سڀني شهرين ۽ رهواسين کي هڪ گڏيل سرڪاري-خانگي نظام وسيلي مهيا ڪيون وڃن ٿيون. ان جو سرڪاري حصو [[سيرويتسيو سانيتاريو ناتسيونالي]] آهي، جيڪو صحت واري وزارت جي ماتحت منظم آهي ۽ علائقائي اختيارن جي حوالي ٿيل بنيادن تي هلائجي ٿو. 2020ع ۾ صحت تي خرچ [[مجموعي گهريلو پيداوار]] جو 10 سيڪڙو هو. اٽلي جو صحت وارو نظام لڳاتار دنيا جي بهترين نظامن ۾ شمار ٿيندو رهيو آهي؛<ref>{{Cite web|title=The World Health Organization's ranking of the world's health systems|url=http://www.photius.com/rankings/healthranks.html|access-date=7 September 2015|publisher=Photius.com|archive-date=5 January 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105190014/http://www.photius.com/rankings/healthranks.html|url-status=live}}; {{Cite news|date=20 March 2017|title=Italy's Struggling Economy Has World's Healthiest People|publisher=Bloomberg News|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-20/italy-s-struggling-economy-has-world-s-healthiest-people|access-date=9 December 2020|archive-date=6 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006112037/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-20/italy-s-struggling-economy-has-world-s-healthiest-people|url-status=live}}</ref> [[عالمي صحت تنظيم]] (WHO) جي 2000ع سان لاڳاپيل تحقيق موجب، خرچن جي ڪارڪردگي ۽ شهرين کي عوامي علاج تائين رسائي جي لحاظ کان، فرانس کان پوءِ اٽلي وٽ دنيا جو ٻيون بهترين صحت وارو نظام هو.<ref>{{Cite journal |last1=Maio |first1=Vittorio |last2=Manzoli |first2=L |date=2002 |title=The Italian health care system: W.H.O. Ranking versus public perception. |url=https://www.researchgate.net/publication/285698246 |journal=P and T |volume=27 |pages=301–308}}</ref> == ثقافت == {{Main|اٽلي جي ثقافت}} اٽلي [[اولهندي تهذيب]] جي بنيادي جنم ڀومن مان هڪ ۽ هڪ [[ثقافتي سپر پاور]] آهي.<ref>Among others, Italy has been described as a "cultural superpower" by [https://www.washingtonpost.com/entertainment/coming-to-the-us-the-year-of-italian-culture-2013/2012/10/15/29f404a8-1703-11e2-9855-71f2b202721b_story.html ''دي واشنگٽن پوسٽ'']، آمريڪي صدر [[بارڪ اوباما]]، ۽ اڳوڻي پرڏيهي معاملن واري وزير [[جوليو تيرتسي دي سانت آگاتا]]. {{Cite web |url=http://www.arabnews.com/italy-cultural-superpower |title=Italy, a cultural superpower |date=2 June 2012 |access-date=25 January 2021 |archive-date=26 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226231012/http://www.arabnews.com/italy-cultural-superpower |url-status=bot: unknown }}.</ref> ان جي ثقافت کي ڪيترين ئي علائقائي رسمن، مقامي طاقت جي مرڪزن ۽ سرپرستيءَ جي مرڪزن شڪل ڏني آهي.<ref>{{Cite book|last=Killinger|first=Charles|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00char/page/3|title=Culture and customs of Italy|publisher=Greenwood Press|year=2005|isbn=978-0-3133-2489-5|edition=1. publ.|location=Westport, Conn.|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof00char/page/3 3]}}</ref> ملڪ يورپ جي [[يورپ جي ثقافت|ثقافتي]] ۽ [[يورپ جي تاريخ|تاريخي]] ورثي ۾ اهم حصو وڌو آهي.<ref>{{Cite book|last=Cole|first=Alison|title=Virtue and magnificence: art of the Italian Renaissance courts|publisher=H.N. Abrams|year=1995|isbn=978-0-8109-2733-9|location=New York}}</ref> === معمارِي === {{Main|اطالوي معمارِي}} [[File:Reggia di Caserta - panoramio - Carlo Pelagalli (2).jpg|thumb|right|[[ڪاسيرتا جو شاهي محل]] دنيا ۾ سڀ کان وڏي اڳوڻي شاهي رهائشگاهه آهي.<ref>{{Cite web |last=Chronopoulou |first=Angeliki |date=23 January 2024 |title=Reggia Di Caserta Historical Overview |url=https://www.academia.edu/44592878 |access-date=23 January 2024 |website=Academia |language=English}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qTdlAQAAQBAJ|title=Dictionnaire amoureux de Versailles|first=Franck|last=FERRAND|date=24 October 2013|publisher=Place des éditeurs|isbn=9782259222679 |via=Google Books}}</ref>]] اٽلي پنهنجي معمارِي ڪاميابين لاءِ مشهور آهي،<ref>[http://www.justitaly.org/italy/italy-architecture.asp Architecture in Italy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115053940/http://www.justitaly.org/italy/italy-architecture.asp|date=15 January 2012}}, ItalyTravel.com</ref> جهڙوڪ قديم روم طرفان محرابن، گنبذن ۽ ساڳين اڏاوتن جي تعمير، چوڏهين صديءَ جي آخر کان سورهين صديءَ تائين [[نشاۃ ثانيه واري معمارِي|نشاۃ ثانيه واري معمارِي تحريڪ]] جو بنياد، ۽ [[پيلاڊيئن ازم]] جو گهر هجڻ؛ اهو اهڙو انداز هو جنهن [[نوڪلاسيڪي معمارِي]] جهڙين تحريڪن کي متاثر ڪيو ۽ سڄي دنيا ۾ ملڪاڻن گهرن جي ڊزائنن تي اثر وڌو، خاص ڪري برطانيا ۽ آمريڪا ۾ سترهين صديءَ جي آخر کان ويهين صديءَ جي شروعات تائين. ڊزائنن جي هڪ مڃيل سلسلي جي شروعات سڀ کان پهرين يونانين ۽ اِيٽرسڪن ماڻهن ڪئي، جيڪو اڳتي وڌي ڪلاسيڪي رومي انداز تائين پهتو،<ref>Sear, Frank. [https://books.google.com/books?id=Rkdt_p6uvw0C&pg=PA10 ''Roman architecture.''] Cornell University Press, 1983. p. 10. Web. 23 September 2011.</ref> پوءِ نشاۃ ثانيه دوران ڪلاسيڪي رومي دور جي ٻيهر بحالي ٿي، ۽ اهو باروڪ دور تائين ارتقا ڪندو رهيو. باسيليڪا جو عيسائي تصور، جيڪو وچئين دور ۾ غالب معمارِي انداز بڻجي ويو، روم ۾ ايجاد ٿيو هو.<ref>[http://www.justitaly.org/italy/architecture/christian-byzanthine.asp Italy Architecture: Early Christian and Byzanthine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328131150/http://www.justitaly.org/italy/architecture/christian-byzanthine.asp|date=28 March 2013}}, ItalyTravel.com</ref> [[رومانسڪ معمارِي]]، جيڪا تقريباً 800ع کان 1100ع تائين عروج تي رهي، اطالوي معمارِي جي سڀ کان وڌيڪ زرخيز ۽ تخليقي دورن مان هڪ هئي، جڏهن [[پيزا جو جهڪيل مينار]] ۽ ميلان ۾ [[سينٽ امبروجيو جي باسيليڪا]] جهڙا شاهڪار تعمير ٿيا. اها رومي محرابن، رنگين شيشي وارن دريچن ۽ وڪڙيل ٿنڀن جي استعمال لاءِ مشهور هئي. اطالوي رومانسڪ معمارِي جي بنيادي جدت [[والٽ (معمارِي)|والٽ]] هئي، جيڪا ان کان اڳ اولهندي معمارِي ۾ ڪڏهن به نه ڏٺي وئي هئي.<ref>[http://www.justitaly.org/italy/architecture/romanesque.asp Italy Architecture: Romanesque] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328120342/http://www.justitaly.org/italy/architecture/romanesque.asp|date=28 March 2013}}, ItalyTravel.com</ref> اطالوي معمارِي [[نشاۃ ثانيه]] دوران نمايان طور ارتقا ڪئي. [[فليپو برونيلليسڪي]] [[فلورينس گرجاگھر|فلورينس جي گرجاگھر]] لاءِ پنهنجي گنبذ وسيلي معمارِي ڊزائن ۾ حصو وڌو، جيڪو انجنيئرنگ جو اهڙو ڪارنامو هو، جيڪو قديم زماني کان پوءِ نه ڏٺو ويو هو.<ref>{{Cite book|last1=Campbell|first1=Stephen J|title=Italian Renaissance Art|last2=Cole|first2=Michael Wayne|publisher=Thames & Hudson Inc|year=2012|location=New York|pages=95–97}}</ref> اطالوي نشاۃ ثانيه واري معمارِي جي مشهور ڪاميابي [[سينٽ پيٽر جي باسيليڪا]] هئي، جنهن کي [[دوناٽو برامانتي]] سورهين صديءَ جي شروعات ۾ ڊزائن ڪيو. [[اندريا پيلاڊيو]] پنهنجي ڊزائن ڪيل ولاز ۽ محلن وسيلي سڄي اولهندي يورپ جي معمارن تي اثر وڌو.<ref>{{Cite web|title=City of Vicenza and the Palladian Villas of the Veneto|url=https://whc.unesco.org/en/list/712|website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> [[باروڪ معمارِي|باروڪ دور]] شاندار اطالوي معمار پيدا ڪيا. پوئين باروڪ ۽ [[روڪوڪو]] معمارِي جو سڀ کان اصلي ڪم [[ستوپينيجي جو شڪار محل]] آهي.<ref>R. De Fusco, ''A thousand years of architecture in Europe'', pg. 443.</ref> 1752ع ۾، [[لوئيجي وانويتيلي]] [[ڪاسيرتا جو شاهي محل]] تعمير ڪرڻ شروع ڪيو.<ref>{{Cite book|last=Hersey|first=George|title=Architecture and Geometry in the Age of the Baroque|publisher=University of Chicago Press|year=2001|isbn=0-2263-2784-1|location=Chicago|page=119}}</ref> ارڙهين صديءَ جي آخر ۽ اڻويهين صديءَ جي شروعات ۾، اٽلي [[نوڪلاسيڪي معمارِي|نوڪلاسيڪي معمارِي تحريڪ]] کان متاثر ٿيو. ولاز، محل، باغ، اندروني سجاوٽ ۽ فن ٻيهر قديم رومي ۽ يوناني موضوعن تي ٻڌل ٿيڻ لڳا.<ref>[http://www.justitaly.org/italy/architecture/neoclassicism.asp Italy Architecture: Neoclassicism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328084932/http://www.justitaly.org/italy/architecture/neoclassicism.asp|date=28 March 2013}}, ItalyTravel.com</ref> [[اطالوي فاشزم|فاشسٽ دور]] دوران، نام نهاد "[[نويچينتو تحريڪ]]" عروج تي آئي، جيڪا سامراجي روم جي ٻيهر دريافت تي ٻڌل هئي. [[مارچيلو پياچينتيني]]، جيڪو شهرن جي شهري تبديليءَ جو ذميوار هو، سادي بڻايل نوڪلاسيڪيت جو هڪ روپ جوڙيو.<ref>{{Cite news|title=Renzo Piano|url=https://www.nytimes.com/topic/person/renzo-piano|access-date=20 August 2017|work=The New York Times}}</ref> === بصري فن === {{Main|اطالوي فن}} [[File:Leonardo da Vinci (1452-1519) - The Last Supper (1495-1498).jpg|thumb|''[[آخري دعوت (ليونارڊو دا ونچي)|آخري دعوت]]'' (1494–1499)، [[ليونارڊو دا ونچي]]، [[سانتا ماريا ديللي گراتسي، ميلان|سانتا ماريا ديللي گراتسي جو گرجاگھر]]، ميلان]] اطالوي بصري فنن جي تاريخ [[اولهندي مصوري]] لاءِ اهم آهي. [[رومي فن]] يونان کان متاثر هو ۽ ان کي قديم يوناني مصوريءَ جو وارث سمجهي سگهجي ٿو. رومي مصوريءَ مان رڳو ديواري مصوريون باقي بچيون آهن.<ref>{{Cite web|title=Roman Painting|url=http://www.art-and-archaeology.com/roman/painting.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130726163006/http://art-and-archaeology.com/roman/painting.html|archive-date=26 July 2013|publisher=art-and-archaeology.com}}</ref> انهن ۾ [[ٽرومپ لوئيل]]، ڪاذب منظرڪشي ۽ خالص منظرنگاريءَ جا سڀ کان پهريان مثال شامل ٿي سگهن ٿا.<ref>{{Cite web|title=Roman Wall Painting|url=http://www.accd.edu/sac/vat/arthistory/arts1303/Rome4.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070319123717/http://www.accd.edu/sac/vat/arthistory/arts1303/Rome4.htm|archive-date=19 March 2007|publisher=accd.edu}}</ref> اطالوي نشاۃ ثانيه کي مصوريءَ جو [[سونهري دور (استعارو)|سونهري دور]] سمجهيو وڃي ٿو، جيڪو پندرهين صديءَ کان سورهين صديءَ جي آخر تائين پکڙيل هو ۽ اٽلي کان ٻاهر به وڏو اثر رکندڙ هو. [[مساچچو]]، [[فليپو لپي]]، [[تنتوريتو]]، [[ساندرو بوتيچيللي]]، [[ليونارڊو دا ونچي]]، [[مائيڪل اينجلو]]، [[رافائيل]] ۽ [[تيتسيان]] جهڙن فنڪارن [[منظرڪشي (گرافڪ)|منظرڪشي]] جي استعمال ذريعي مصوريءَ کي وڌيڪ بلند سطح تي پهچايو. مائيڪل اينجلو مجسما ساز طور پڻ سرگرم هو؛ سندس ڪمن ۾ ''[[ڊيوڊ (مائيڪل اينجلو)|ڊيوڊ]]''، ''[[پيتا (مائيڪل اينجلو)|پيتا]]'' ۽ ''[[موسى (مائيڪل اينجلو)|موسى]]'' جهڙا شاهڪار شامل آهن. پندرهين ۽ سورهين صديءَ ۾، [[اعليٰ نشاۃ ثانيه]] هڪ اندازي فن کي جنم ڏنو، جنهن کي [[مينرزم]] چيو وڃي ٿو. سورهين صديءَ جي شروعات واري فن کي نمايان ڪندڙ متوازن ترتيبن ۽ منظرڪشيءَ ڏانهن عقلي طريقيڪار جي جاءِ تي، مينرسٽ فنڪارن بي ثباتي، بناوٽ ۽ شڪ کي اختيار ڪيو. [[پيئرو ديللا فرانچيسڪا]] جا بي چين نه ٿيندڙ چهرا ۽ اشارا ۽ رافائيل جون پرسڪون مريمون، [[پونتورمو]] جي پريشان اظهار ۽ [[ايل گريڪو]] جي جذباتي شدت سان بدلجي ويون. [[File:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|thumb|''[[وينس جو جنم]]'' (1484–1486)، [[ساندرو بوتيچيللي]]، [[اُففيتسي گيلري]]، فلورينس]] سترهين صديءَ ۾، [[اطالوي باروڪ]] جي عظيم ترين مصورن ۾ [[ڪاراواجو]]، [[آرتيميسيا جينتيليسڪي]]، [[ڪارلو ساراسيني]] ۽ [[بارتولوميو مانفريدي]] شامل آهن. ارڙهين صديءَ ۾، [[اطالوي روڪوڪو فن|اطالوي روڪوڪو]] بنيادي طور [[ارڙهين صديءَ جو فرانسيسي فن|فرانسيسي]] [[روڪوڪو]] کان متاثر هو. اطالوي نوڪلاسيڪي مجسما سازي، [[انتونيو ڪانووا]] جي عريان مجسمن سان گڏ، تحريڪ جي مثالي رخ تي مرڪوز رهي. اڻويهين صديءَ ۾، رومانوي مصورن ۾ [[فرانچيسڪو هايز]] ۽ [[فرانچيسڪو پوديستي]] شامل هئا. [[امپريشنزم]] فرانس کان اٽلي ۾ ''[[ماڪيايولي]]'' وسيلي آيو، ۽ [[حقيقت نگاري (فنون)|حقيقت نگاري]] [[جوآڪينو توما]] ۽ [[جيوسيپي پيلليتسا دا وولپيدو]] وسيلي آئي. ويهين صديءَ ۾، [[مستقبل نگاري]] سان گڏ، اٽلي مصوري ۽ مجسما سازيءَ جي ارتقا ۾ ٻيهر هڪ بنيادي ملڪ طور اڀريو. مستقبل نگاريءَ کان پوءِ [[جورجو دي ڪيريڪو]] جون مابعدالطبيعي مصوريون آيون، جن [[سررئيلسٽن]] تي اثر وڌو.<ref>Gale, Matthew. "Pittura Metafisica". ''Grove Art Online. Oxford Art Online''. Oxford University Press. Web.</ref> === ادب === {{Main|اطالوي ادب}} رسمي لاطيني ادب 240 ق.م. ۾ شروع ٿيو، جڏهن روم ۾ پهريون اسٽيج ڊرامو پيش ڪيو ويو.<ref>Duckworth, George Eckel. [https://books.google.com/books?id=BuLEo5U9sb0C&pg=PA3 ''The nature of Roman comedy: a study in popular entertainment.''] University of Oklahoma Press, 1994. p. 3. Web. 15 October 2011.</ref> لاطيني ادب انتهائي اثرائتو هو ۽ اڄ به آهي، جنهن ۾ ڪيترائي ليکڪ، شاعر، فلسفي ۽ مؤرخ شامل آهن، جهڙوڪ [[پليني دي ايلڊر]]، [[پليني دي ينگر]]، [[ورجل]]، [[هوريس]]، [[پروپرشيس]]، [[اووڊ]] ۽ [[ليوي]]. رومي پنهنجي زباني روايت، شاعري، ڊرامي ۽ قطعات لاءِ مشهور هئا.<ref>{{Cite book|url={{Google books|LHA_SydyKOYC|page=PA39|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Poetry and Drama: Literary Terms and Concepts.|date=2011|publisher=The Rosen Publishing Group|isbn=978-1-6153-0490-5|access-date=18 October 2011}}</ref> تيرهين صديءَ جي شروعات ۾، [[فرانسس آف اسيسي]] پهريون اطالوي شاعر هو، پنهنجي مذهبي گيت ''[[سج جو گيت]]'' سان.<ref>{{Cite book|url={{Google books|3uq0bObScHMC|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=The Cambridge History of Italian Literature|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-5216-6622-0|editor-last=Brand|editor-first=Peter|chapter=2 – Poetry. Francis of Assisi (pp. 5ff.)|access-date=31 December 2015|editor-last2=Pertile|editor-first2=Lino|editor-link2=لينو پيرتيلي|chapter-url={{Google books|3uq0bObScHMC|page=PA5|keywords=|text=|plainurl=yes}}|archive-url=https://web.archive.org/web/20160610172548/https://books.google.com/books?id=3uq0bObScHMC&printsec=frontcover|archive-date=10 June 2016|url-status=live}}</ref> [[File:Dante03.jpg|thumb|upright=.8|[[دانتي اليگهيئري]]، جنهن جي ڪمن جديد اطالوي ٻوليءَ جي بنياد وجهڻ ۾ مدد ڪئي، [[وچئين دور]] جي عظيم ترين شاعرن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو. سندس رزمي نظم ''[[ڊيوائن ڪاميڊي]]'' [[عالمي ادب]] جي بهترين ڪمن ۾ شمار ٿئي ٿو.]] تيرهين صديءَ ۾، سسلي ۾ [[شهنشاهه فريڊرڪ ٻيون]] جي درٻار ۾، پرووانسال صورتن ۽ موضوعن تي ٻڌل غنائي شاعري مقامي عام ٻوليءَ جي هڪ نفيس صورت ۾ لکي وئي. انهن شاعرن مان هڪ [[جياڪومو دا لينتيني]] هو، جيڪو [[سونٽ]] جي صورت جو موجد هو؛ سڀ کان مشهور ابتدائي سونٽ نگار [[پيٽرارڪ]] هو.<ref>Ernest Hatch Wilkins, ''The invention of the sonnet, and other studies in Italian literature'' (Rome: Edizioni di Storia e letteratura, 1959), 11–39</ref> [[گويڊو گوئينيتسيلي]] ''[[دولچي ستل نووو]]'' جو باني آهي، جيڪا اهڙي شعري مکتب هئي جنهن محبت جي شاعريءَ ۾ فلسفيانه پاسو شامل ڪيو. محبت جي هن نئين سمجهه، جيڪا نرم انداز ۾ ظاهر ڪئي وئي، فلورينس جي شاعر [[دانتي اليگهيئري]] کي متاثر ڪيو، جنهن جديد اطالوي ٻوليءَ جو بنياد وڌو. دانتي جو ڪم، ''[[ڊيوائن ڪاميڊي]]''، ادب جي بهترين ڪمن مان آهي.<ref name="Bloom">{{Cite book|last=Bloom|first=Harold|author-link=هيرلڊ بلوم|url=https://archive.org/details/westerncanonbook00bloorich|title=The Western Canon|publisher=Harcourt Brace|year=1994|isbn=978-0-1519-5747-7|url-access=registration}} See also [[اولهندي ڪينن]] for other "canons" that include the ''Divine Comedy''.</ref> پيٽرارڪ ۽ [[جيوواني بوڪاچچو]] قديم دور جي ڪمن کي ڳوليو ۽ انهن جي پيروي ڪئي ۽ پنهنجي فني شخصيتن کي سنواريو. پيٽرارڪ پنهنجي نظمن جي مجموعي ''[[اِل ڪانتسونيري]]'' وسيلي شهرت ماڻي. بوڪاچچو جو ''[[دي ڊيڪاميرون]]'' پڻ برابر اثرائتو هو، جيڪو ننڍين ڪهاڻين جو تمام مشهور مجموعو آهي.<ref>{{Cite encyclopedia|title=Giovanni Boccaccio: The Decameron.|encyclopedia=[[انسائيڪلوپيڊيا برٽانيڪا]]|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/70836/Giovanni-Boccaccio/755/The-Decameron|access-date=18 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219020413/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/70836/Giovanni-Boccaccio/755/The-Decameron|archive-date=19 December 2013|url-status=live}}</ref> نشاۃ ثانيه جي ليکڪن جي ڪمن ۾ [[نيڪولو ميڪياويلي]] جو ''[[دي پرنس]]'' شامل آهي، جيڪو سياسي سائنس تي هڪ مضمون آهي، جنهن ۾ "اثرائتي حقيقت" کي ڪنهن به مجرد مثالي تصور کان وڌيڪ اهم سمجهيو ويو آهي. [[جيوواني فرانچيسڪو سترپارولا]] ۽ [[جيمباتيستا باسيلي]]، جن بالترتيب ''[[سترپارولا جون مزاحيه راتيون]]'' (1550–55) ۽ ''[[پينتاميرون]]'' (1634) لکيا، يورپ ۾ پري ڪهاڻين جي سڀ کان پهرين معلوم صورتن مان ڪجهه ڇاپيون.<ref>Steven Swann Jones, ''The Fairy Tale: The Magic Mirror of Imagination'', Twayne Publishers, New York, 1995, {{ISBN|0-8057-0950-9}}, p. 38; Bottigheimer 2012a, 7; Waters 1894, xii; Zipes 2015, 599.; {{Citation|last1=Opie|first1=Iona|title=The Classic Fairy Tales|year=1974|url=https://archive.org/details/classicfairytale00opie_0|place=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-1921-1559-1|last2=Opie|first2=Peter|author-link=آئيونا اوپي|author-link2=پيٽر اوپي}} See p. 20. The claim for earliest fairy-tale is still debated, see for example Jan M. Ziolkowski, ''Fairy tales from before fairy tales: the medieval Latin past of wonderful lies'', University of Michigan Press, 2007. Ziolkowski examines [[ايگبرٽ آف ليئج]]'s Latin beast poem ''Fecunda natis'' (''The Richly Laden Ship'', c. 1022/24), the earliest known version of "[[ننڍڙي ڳاڙهي ٽوپي]]". Further info: [https://web.archive.org/web/20071023044216/http://www.leithart.com/archives/003139.php Little Red Pentecostal], Peter J. Leithart, 9 July 2007.</ref> باروڪ دور [[گليليو]] جي صاف سائنسي نثر کي جنم ڏنو. سترهين صديءَ ۾، [[آرڪيڊيا اڪيڊمي|آرڪيڊين]] شاعريءَ ۾ سادگي ۽ ڪلاسيڪي ضبط بحال ڪرڻ لاءِ هڪ تحريڪ شروع ڪئي.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Academy-of-Arcadia|title=Academy of Arcadia &#124; Neapolitan Poets, Arcadian Shepherds & Arcadian Landscape &#124; Britannica|website=www.britannica.com|accessdate=19 November 2025}}</ref> اطالوي ليکڪن اڻويهين صديءَ ۾ رومانويت کي اختيار ڪيو؛ اها [[ريزورجيمنتو]] جي خيالن سان هم وقت هئي، اها تحريڪ جنهن اطالوي اتحاد آندو. اتحاد جي خبر [[ويتوريو الفيري]]، [[اوگو فوسڪولو]] ۽ [[جياڪومو ليوپاردي]] جهڙن شاعرن اڳواٽ ڏني. اهم اطالوي رومانوي ليکڪ [[اليساندرو مانزوني]] جا ڪم، پنهنجي حب الوطنيءَ واري پيغام ۽ جديد، متحد اطالوي ٻوليءَ جي ترقيءَ ۾ سندس ڪوششن سبب، اطالوي اتحاد جي علامت آهن.<ref>{{Cite web|date=18 May 2023|title=Alessandro Manzoni {{!}} Italian author|url=https://www.britannica.com/biography/Alessandro-Manzoni|website=Encyclopædia Britannica}}</ref> [[File:Portrait of Niccolò Machiavelli.jpg|thumb|upright=.8|[[ميڪياويلي]]، جديد [[سياسي سائنس]] جو باني]] اڻويهين صديءَ جي آخر ۾، ''[[ويرزمو (ادب)|ويرزمو]]'' نالي هڪ ادبي تحريڪ، جنهن حقيقت نگاريءَ کي ساراهيو، اطالوي ادب ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. [[ايميليو سالگاري]]، جيڪو ايڪشن-ايڊوينچر [[سواش بڪلر]]ن جو ليکڪ ۽ سائنس فڪشن جو اڳواڻ هو، پنهنجي ''[[ساندوڪان]]'' سلسلو شايع ڪيو.<ref>{{Cite book|last1=Gaetana Marrone|url={{Google books|d9NcAgAAQBAJ|page=PA1654|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Encyclopedia of Italian Literary Studies|last2=Paolo Puppa|publisher=Routledge|year=2006|isbn=978-1-1354-5530-9|page=1654}}</ref> 1883ع ۾، [[ڪارلو ڪولودي]] ''[[پنوڪيو جون مهمون]]'' شايع ڪيو، جيڪو ڪنهن اطالوي ليکڪ جو سڀ کان مشهور ٻارن جو ڪلاسيڪي ڪتاب بڻيو ۽ دنيا جي [[ترجمن جي تعداد موجب ادبي ڪمن جي فهرست|سڀ کان وڌيڪ ترجمو ٿيل]] غير مذهبي ڪتابن مان هڪ آهي.<ref>Giovanni Gasparini. ''La corsa di Pinocchio''. Milano, Vita e Pensiero, 1997. p. 117. {{ISBN|8-8343-4889-3}}</ref> [[مستقبل نگاري]] نالي تحريڪ ويهين صديءَ جي شروعات ۾ ادب تي اثر انداز ٿي. [[فليپو توماسو مارينيتي]] ''[[مستقبل نگاري جو منشور]]'' لکيو ۽ اهڙي ٻولي ۽ استعارن جي استعمال جو مطالبو ڪيو، جيڪي مشيني دور جي رفتار، تحرڪ ۽ تشدد کي عظمت ڏين.<ref>{{Cite book|title=The 20th-Century art book.|publisher=Phaidon Press|year=2001|isbn=978-0-7148-3542-6|edition=Reprinted.|location=dsdLondon}}</ref> جديد ادبي شخصيتن ۾ [[گابريئلي دانونتسيو]]، قوم پرست شاعر [[جيوسوئي ڪارڊوچچي]]، 1906ع جو نوبل انعام ماڻيندڙ، حقيقت نگار ليکڪا [[گرازيا ديليدا]]، 1926ع جي انعام يافته، جديد ٿيٽر ليکڪ [[لوئيجي پيرانديللو]]، 1936ع ۾، ننڍين ڪهاڻين جو ليکڪ [[ايتالو ڪالوينو]]، 1960ع ۾، شاعر [[سالوواتوري ڪوازيمودو]]، 1959ع ۾، ۽ [[يوجينيو مونتالي]]، 1975ع ۾، [[امبرتو ايڪو]]، 1980ع ۾، ۽ طنز نگار ۽ ٿيٽر ليکڪ [[داريو فو]]، 1997ع ۾، شامل آهن.<ref>{{Cite web|title=All Nobel Prizes in Literature|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110529091551/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates|archive-date=29 May 2011|access-date=30 May 2011|publisher=Nobel Foundation}}</ref> === فلسفو === {{Main|اطالوي فلسفو}} اطالوي فلسفي [[اولهندي فلسفو|اولهندي فلسفي]] تي اثر وڌو، جنهن جي شروعات يونانين ۽ رومن کان ٿي، ۽ پوءِ نشاۃ ثانيه جي انسان دوستي، [[روشن خيالي جو دور]] ۽ [[جديد فلسفو]] تائين پهتي.<ref name="Garin">{{Cite book|last=Garin|first=Eugenio|url=https://books.google.com/books?id=sVP3vBmDktQC|title=History of Italian Philosophy|publisher=VIBS|year=2008|isbn=978-9-0420-2321-5}}</ref> اٽلي ۾ باضابطه فلسفو [[فيثاغورث]] متعارف ڪرايو، جيڪو [[ڪروتوني]] ۾ اطالوي فلسفي جي مکتب جو باني هو.<ref>{{Cite book|last=Herodotus|title=The Histories|publisher=Penguin Classics|page=226}}</ref> يوناني دور جي اطالوي فلسفين ۾ [[زينوفينس]]، [[پارمينيدس]] ۽ [[زينو آف ايليا|زينو]] شامل آهن. رومي فلسفين ۾ [[سيسرو]]، [[لوڪريتيوس]]، [[سينيڪا دي ينگر]]، [[پلوٽارڪ]]، [[ايپيڪتيتس]]، [[مارڪس اوريليئس]] ۽ [[آگسٽين آف هيپو]] شامل آهن.<ref name="Garin"></ref> [[File:Famous Italian philosophers.jpg|thumb|مٿي کاٻي پاسي کان گهڙيءَ جي رخ ۾: [[ٿامس اڪوئناس|اڪوئناس]]، ديني عالم؛<ref>{{Cite web|title=St. Thomas Aquinas {{!}} Biography, philosophy, & Facts|url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Thomas-Aquinas|access-date=20 January 2020|website=Encyclopædia Britannica}}</ref> [[جورڊانو برونو|برونو]]، [[ڪائناتيات دان]]؛<ref>Gatti, Hilary. ''Giordano Bruno and Renaissance Science: Broken Lives and Organizational Power''. Cornell University Press, 2002, 1. {{ISBN|0-8014-8785-4}}.</ref> [[چيزاري بيڪاريا|بيڪاريا]]، [[جرم شناس]]؛<ref name="Hostettler-2011">{{Cite book|last=Hostettler|first=John|title=Cesare Beccaria: The Genius of 'On Crimes and Punishments'|date=2011|publisher=Waterside Press|isbn=978-1-9043-8063-4|location=Hampshire|page=160}}</ref> ۽ [[ماريا مونٽيسوري|مونٽيسوري]]، [[مونٽيسوري تعليم]] واري<ref name="Montessori">{{Cite web|title=Introduction to Montessori Method|url=https://amshq.org/Montessori-Education/Introduction-to-Montessori|publisher=American Montessori Society}}</ref>]] اطالوي وچئين دور جو فلسفو بنيادي طور عيسائي هو، ۽ ان ۾ [[ٿامس اڪوئناس]] جهڙا ديني عالم شامل هئا، جيڪو [[فطري الٰهيات]] جو ڪلاسيڪي حامي هو، جنهن [[ارسطوي فلسفو]] عيسائيت ۾ ٻيهر متعارف ڪرايو.<ref>{{Cite web|last=Blair|first=Peter|title=Reason and Faith: The Thought of Thomas Aquinas|url=http://www.dartmouthapologia.org/articles/show/125|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130913011656/http://www.dartmouthapologia.org/articles/show/125|archive-date=13 September 2013|access-date=18 December 2013|website=The Dartmouth Apologia}}</ref> نشاۃ ثانيه جي فلسفين ۾ شامل آهن: [[جورڊانو برونو]]، اولهه جي هڪ اهم سائنسي شخصيت؛ [[مارسيليو فيچينو]]، انسان دوست فلسفي؛ ۽ [[نيڪولو ميڪياويلي]]، جديد [[سياسي سائنس]] جو هڪ باني. ميڪياويلي جو سڀ کان مشهور ڪم ''[[دي پرنس]]'' آهي، جنهن جو سياسي فڪر ۾ حصو سياسي [[مثاليت پسندي]] ۽ [[حقيقت پسندي (بين الاقوامي لاڳاپا)|حقيقت پسندي]] جي وچ ۾ بنيادي وڇوڙو آهي.<ref>Moschovitis Group Inc, Christian D. Von Dehsen and Scott L. Harris, ''Philosophers and religious leaders'', (The Oryx Press, 1999), 117.</ref><ref>{{Cite web|title=The Enlightenment throughout Europe|url=http://history-world.org/enlightenment_throughout_europe.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123082708/http://history-world.org/enlightenment_throughout_europe.htm|archive-date=23 January 2013|access-date=12 December 2017|website=International World History Project}}</ref> [[پادووا]]، [[بولونيا]] ۽ [[نيپلز]] جهڙا يونيورسٽي شهر علم ۽ تحقيق جا مرڪز رهيا، جن ۾ [[جيامباتيستا ويڪو]] جهڙا فلسفي شامل هئا.<ref name="maritain.nd.edu">{{Cite web|title=History of Philosophy 70|url=http://maritain.nd.edu/jmc/etext/hop70.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525033238/http://maritain.nd.edu/jmc/etext/hop70.htm|archive-date=25 May 2017|access-date=12 December 2017|website=maritain.nd.edu}}</ref> [[چيزاري بيڪاريا]] روشن خياليءَ جي اهم شخصيت ۽ [[ڪلاسيڪي مکتب (جرم شناسي)|ڪلاسيڪي فوجداري نظريي]] ۽ [[سزا شناسي]] جو پيءُ هو.<ref name="Hostettler-2011"></ref> اٽلي ۾ 1800ع واري ڏهاڪي ۾ هڪ مشهور فلسفيانه تحريڪ هئي، جنهن ۾ [[مثاليت پسندي]]، [[حسيت]] ۽ [[تجربيت]] شامل هئا.<ref name="maritain.nd.edu"></ref> اڻويهين صديءَ جي آخر ۽ ويهين صديءَ دوران ٻيون تحريڪون پڻ مقبول ٿيون، جهڙوڪ [[وجودي الٰهيات]]،<ref>{{Cite journal|last=Scarangello|first=Anthony|year=1964|title=Major Catholic-Liberal Educational Philosophers of the Italian Risorgimento|journal=History of Education Quarterly|volume=4|issue=4|pages=232–250|doi=10.2307/367499|jstor=367499|s2cid=147563567}}</ref> [[اٽلي ۾ انارڪزم|انارڪزم]]، ڪميونزم، سوشلزم، مستقبل نگاري، فاشزم ۽ عيسائي جمهوريت.<ref>{{Cite book|last=Pernicone|first=Nunzio|title=Italian Anarchism 1864–1892 |publisher=AK Press|year=2009|pages=111–113}}</ref> [[انتونيو گرامشي]] ڪميونسٽ نظريي اندر اڃا تائين لاڳاپيل فلسفي آهي، جنهن کي [[ثقافتي بالادستي]] جو نظريو ٺاهڻ جو ڪريڊٽ ڏنو وڃي ٿو. اطالوي فلسفين غير مارڪسي [[لبرل سوشلزم]] واري فلسفي جي ترقيءَ ۾ اثر وڌو. 1960ع واري ڏهاڪي ۾، کاٻي ڌر جي ڪارڪنن [[اختيار مخالف]] مزدور نواز نظرين کي اختيار ڪيو، جيڪي [[خودمختيار تحريڪ]] ۽ [[ورڪرزم]] جي نالي سان مشهور ٿيا.<ref>{{Cite book|last1=Balestrini|first1=Nanni|title=L'orda d'oro 1968–1977. La grande ondata rivoluzionaria e creativa, politica ed esistenziale |last2=Moroni|first2=Primo|publisher=SugarCo|year=1997|isbn=8-8078-1462-5}}</ref> [[اطالوي فيمينسٽن]] ۾ [[سيبيلا اليرامو]]، [[الائدي گوالبيرتا بيڪاري]] ۽ [[آنا ماريا موتسوني]] شامل آهن، ۽ پروٽو-فيمينسٽ فلسفن کي اڳ ۾ ئي اطالوي ليکڪن ڇُهيو هو. اطالوي تعليمدان [[ماريا مونٽيسوري]] [[مونٽيسوري تعليم|اهڙو تعليمي فلسفو]] پيدا ڪيو، جيڪو سندس نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref name="Montessori"></ref> [[جيوسيپي پيانو]] تجزياتي فلسفي ۽ رياضيات جي جديد فلسفي جو باني هو. تجزياتي فلسفين ۾ [[ڪارلو پينڪو]]، [[گلوريا اوريجي]]، [[پيئرئنا گاراواسو]] ۽ [[لوچانو فلوريدي]] شامل آهن.<ref name="Garin"></ref> === ٿيٽر === {{Main|اٽلي جو ٿيٽر}} [[File:Gemälde des Hieronymus Francken - Die Compagnia dei Comici Gelosi bei einer Aufführung in Paris.jpg|thumb|[[ڪوميڊيا ديل آرٽي]] جو ٽولو [[آئي جيلوسي]] پرفارم ڪندي، [[هيرونيمس فرانڪن اول]] جو ڪم، {{circa|1590}}]] اطالوي ٿيٽر وچئين دور ۾ وجود ۾ آيو، جنهن جا اڳوڻا بنياد ڏکڻ اٽليءَ جي قديم يوناني ڪالونين ([[ميگنا گريشيا]])،<ref>{{Cite web|title=Storia del Teatro nelle città d'Italia|url=https://www.melogranoarte.it/storia-del-teatro-nelle-citta-ditalia|access-date=27 July 2022|language=it}}</ref> گڏوگڏ [[اٽالڪ قومون|اٽالڪ قومن]] جي ٿيٽر<ref>{{Cite web|title=Storia del teatro: lo spazio scenico in Toscana|url=https://brunelleschi.imss.fi.it/itinerari/itinerario/storiateatrospazioscenicotoscana.html|access-date=28 July 2022|language=it}}</ref> ۽ [[قديم روم جو ٿيٽر]] تائين پهچن ٿا. ٻه مکيه رستا هئا، جن وسيلي ٿيٽر ترقي ڪئي. پهريون، ڪيٿولڪ مذهبي عبادتن جي ڊرامائي صورت، ۽ ٻيو، تماشي جي بت پرست صورتن مان ٺهيل هو، جهڙوڪ شهري ميلن لاءِ اسٽيجنگ، درٻاري مسخرن جون تياريون، ۽ [[ٽروباڊور]]ن جا گيت.<ref>Of this second line, Dario Fo speaks of a true alternative culture to the official one: although widespread as an idea, some scholars such as {{Ill|Giovanni Antonucci|it}} do not agree in considering it as such. In this regard, see {{Cite book|last=Antonucci|first=Giovanni|title=Storia del teatro italiano|publisher=Newton Compton Editori|year=1995|isbn=978-8-8798-3974-7|pages=10–14|language=it}}</ref> نشاۃ ثانيه واري ٿيٽر جديد ٿيٽر جي شروعات ڪئي. قديم ٿيٽري متن ترجمو ڪيا ويا ۽ درٻارن ۾ اسٽيج ڪيا ويا، ۽ پوءِ عوامي ٿيٽرن ڏانهن منتقل ٿيا. پندرهين صديءَ جي آخر ۾، [[فيرارا]] ۽ روم جا شهر ٿيٽر جي ٻيهر دريافت ۽ تجديد لاءِ اهم هئا.<ref>{{Cite book|last=Antonucci|first=Giovanni|title=Storia del teatro italiano|publisher=Newton Compton Editori|year=1995|isbn=978-8-8798-3974-7|page=18|language=it}}</ref> سورهين صديءَ کان ارڙهين صديءَ تائين، [[ڪوميڊيا ديل آرٽي]] [[بداهتي ٿيٽر]] جي هڪ صورت هئي، ۽ اڄ به پيش ڪئي وڃي ٿي. اداڪارن جا گهمندڙ ٽولا کليل هنڌن تي اسٽيج لڳائيندا هئا ۽ [[جگلنگ]]، [[اڪروبيٽڪس]] ۽ مزاحيه ڊرامن جي صورت ۾ وندر فراهم ڪندا هئا. ڊراما لکيل ڊرامائي متن مان پيدا نه ٿيندا هئا، پر ''[[لاتسي]]'' نالي منظرنامن مان، جيڪي اهڙا آزاد ڍانچا هئا، جن جي چوڌاري اداڪار بداهت ڪندا هئا. ''ڪوميڊيا'' جا ڪردار عام طور تي مقرر سماجي قسمن ۽ روايتي ڪردارن جي نمائندگي ڪندا هئا، جن مان هر هڪ جو پنهنجو جدا [[ڪوميڊيا ديل آرٽي جا لباس|لباس]] هوندو هو.<ref>{{Cite book|last1=Chaffee, Judith|title=The Routledge Companion to Commedia Dell'Arte|last2=Crick, Olly|publisher=Rutledge Taylor and Francis Group|year=2015|isbn=978-0-4157-4506-2|location=London and New York|page=1}}</ref> ڪوميڊيا ديل آرٽي جي پهرين رڪارڊ ٿيل پرفارمنسون 1551ع جي شروعات ۾ روم مان مليون.<ref>{{Cite book|last=Katritzky|first=M. A.|url=https://books.google.com/books?id=9fV4gz5FmiAC&q=the+art+of+commedia|title=The Art of Commedia: A Study in the Commedia dell'arte 1560–1620 with Special Reference to the Visual Records |publisher=Editions Rodopi|year=2006|isbn=978-9-0420-1798-6|location=New York|page=82}}</ref> عورتن جا ڪردار عورتن ئي ادا ڪيا، جن جو دستاويزي ثبوت 1560ع واري ڏهاڪي جي شروعات کان ملي ٿو، جنهن ڪري اهي قديم دور کان پوءِ يورپ جون پهريون ڄاتل پيشاور اداڪارائون بڻيون. [[لوڪريتسيا دي سينا]]، جنهن جو نالو 1564ع جي هڪ معاهدي ۾ آيو آهي، نالي سان سڃاتل پهرين اطالوي اداڪاره سڏبي آهي، جڏهن ته [[ونچينزا آرماني]] ۽ [[باربرا فلامينيا]] پهريون [[پريما ڊونا]]ون هيون.<ref>Giacomo Oreglia (2002). Commedia dell'arte. Ordfront. {{ISBN|9-1732-4602-6}}.</ref> بيلٽ نشاۃ ثانيه دوران اٽليءَ ۾ پيدا ٿيو، درٻاري نمائش ۽ شان و شوڪت جي واڌ ويجهه طور.<ref>{{Cite web|title=The Ballet|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/balt/hd_balt.htm|website=metmuseum.org|date=October 2004 }}</ref><ref>{{Cite web|title=Andros on Ballet – Catherine Medici De|url=http://www.michaelminn.net/andros/index.php?de_medici_catherine|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080209205503/http://www.michaelminn.net/andros/index.php?de_medici_catherine|archive-date=9 February 2008|website=michaelminn.net}}</ref> === موسيقي === {{Main|اٽلي جي موسيقي}} {{multiple image | align = right | image1 = Old violin.jpg | width1 = 106 | alt1 = | caption1 = | image2 = Pianoforte Verticale.jpg | width2 = 197 | alt2 = | caption2 = | footer = ڪلاسيڪي موسيقي سان لاڳاپيل ساز، جن ۾ وائلن ۽ پيانو شامل آهن، اٽلي ۾ ايجاد ٿيا.<ref name="Erlich"/> }} [[اطالوي لوڪ موسيقي|لوڪ]] کان [[يورپي ڪلاسيڪي موسيقي|ڪلاسيڪي]] تائين، موسيقي اطالوي ثقافت جو اندروني حصو آهي. ڪلاسيڪي موسيقي سان لاڳاپيل ساز، جن ۾ پيانو ۽ وائلن شامل آهن، اٽلي ۾ ايجاد ٿيا،<ref name="Erlich">{{Cite book|last=Erlich|first=Cyril|title=The Piano: A History|publisher=Oxford University Press, US; Revised edition|year=1990|isbn=978-0-1981-6171-4}}; {{Cite book|last=Allen|first=Edward Heron|title=Violin-making, as it was and is: Being a Historical, Theoretical, and Practical Treatise on the Science and Art of Violin-making, for the Use of Violin Makers and Players, Amateur and Professional. Preceded by An Essay on the Violin and Its Position as a Musical Instrument|date=1914|publisher=E. Howe}} Accessed 5 September 2015.</ref> ۽ ڪيترين موجوده صورتن، جهڙوڪ [[سمفني]]، ڪنسرٽو ۽ [[سوناتا]]، جون پاڙون سورهين ۽ سترهين صديءَ جي اطالوي موسيقيءَ جي نون تجربن تائين پهچن ٿيون. اٽلي جي سڀ کان مشهور موسيقارن ۾ نشاۃ ثانيه جا [[جيوواني پيئرلوئيجي دا پالسترينا|پالسترينا]]، [[مونتيوردي]] ۽ [[ڪارلو جيسوالدو|جيسوالدو]]؛ [[باروڪ موسيقي|باروڪ]] جا [[دومينيڪو اسڪارلاتي|اسڪارلاتي]] ۽ [[ويوالدي]]؛ ڪلاسيڪي جا [[پاگانيني]] ۽ [[روسيني]]؛ ۽ رومانوي دور جا [[ويردي]] ۽ [[پوچيني]] شامل آهن. اٽلي ۾ ڪلاسيڪي موسيقيءَ جي مضبوط حيثيت آهي، جنهن جو ثبوت ان جي اوپيرا گهرن، جهڙوڪ لا اسڪالا، ۽ پيانو نواز [[مائوريتسيو پوليني]] ۽ ٽينر [[لوچانو پاواروتي]] جهڙن فنڪارن جي شهرت مان ملي ٿو. اٽلي اوپيرا جي جنم ڀومي طور سڃاتو وڃي ٿو.<ref name="Kimbell, David R.B.-1994">{{Cite book|last=Kimbell, David R.B.|url={{Google books|C37Gq2GagZIC|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Italian Opera|publisher=Cambridge University Press|year=1994|isbn=978-0-5214-6643-1|access-date=20 December 2009}}</ref> [[اطالوي اوپيرا]] بابت مڃيو وڃي ٿو ته اهو سترهين صديءَ ۾ قائم ٿيو.<ref name="Kimbell, David R.B.-1994"></ref> 1920ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ متعارف ٿيڻ کان پوءِ، [[جاز]] اٽلي ۾ مضبوط جڳهه حاصل ڪئي، ۽ فاشسٽن جي غير ملڪي مخالف پاليسين باوجود مقبول رهيو. 1970ع واري ڏهاڪي جي [[پروگريسيو راڪ]] ۽ پاپ تحريڪن ۾ اٽلي جي نمائندگي [[پريمياتا فورنيريا مارڪوني|پي ايف ايم]]، [[بانڪو دل موتوو سوڪورسو]]، [[لي اورمي]]، [[گوبلن (بينڊ)|گوبلن]] ۽ [[پوھ (بينڊ)|پوھ]] جهڙن بينڊن ڪئي.<ref>{{Cite book|last=Keller, Catalano and Colicci|url=https://books.google.com/books?id=Gh03DwAAQBAJ&q=keller%20catalano%20and%20colicci&pg=PT1022|title=Garland Encyclopedia of World Music|date=25 September 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-3515-4426-9|pages=604–625}}</ref> ساڳئي دور ۾ [[اٽلي جو سئنيما|اطالوي سئنيما]] ۾ تنوع آيو، ۽ [[چينيچتا]] جي فلمن ۾ [[اينيو موريڪوني]] سميت موسيقارن جا پيچيده موسيقيائي اسکور شامل هئا. 1980ع واري ڏهاڪي ۾، [[اطالوي هپ هاپ]] مان اڀرندڙ پهريون ستارو ڳائڻو [[جووانوتي]] هو.<ref>{{Cite news|last=Sisario|first=Ben|date=3 October 2012|title=A Roman Rapper Comes to New York, Where He Can Get Real|url=https://www.nytimes.com/2012/10/04/arts/music/jovanotti-italian-rapper-brings-his-act-to-new-york.html|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220103/https://www.nytimes.com/2012/10/04/arts/music/jovanotti-italian-rapper-brings-his-act-to-new-york.html|archive-date=3 January 2022|access-date=24 February 2014|work=The New York Times}}{{Cbignore}}</ref> اطالوي ميٽل بينڊن ۾ [[ريپسوڊي آف فائر]]، [[لاڪونا ڪوئل]]، [[ايلون ڪنگ (بينڊ)|ايلون ڪنگ]]، [[فارگوٽن ٽومب]] ۽ [[فليش گاڊ اپوڪليپس]] شامل آهن.<ref>{{Cite book|last1=Sharpe-Young|first1= Garry|author-link1= MusicMight|title= A–Z of Power Metal|series= Rockdetector Series|year= 2003|publisher= Cherry Red Books|isbn= 978-1-901447-13-2}}</ref> اٽلي [[ڊسڪو]] ۽ [[اليڪٽرانڪ موسيقي]] جي ترقيءَ ۾ حصو وڌو، جنهن ۾ [[اٽالو ڊسڪو]]، جيڪو پنهنجي مستقبل پسند آواز ۽ سنٿيسائيزرن ۽ ڊرم مشينن جي نمايان استعمال لاءِ مشهور آهي، اليڪٽرانڪ ڊانس جي سڀ کان پهرين صنفن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite news|last=McDonnell|first=John|date=1 September 2008|title=Scene and heard: Italo-disco|url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2008/sep/01/sceneandhearditalodisco|access-date=14 July 2012|work=The Guardian|location=London}}</ref> [[جورجو مورودر]] جهڙا پروڊيوسر، جنهن ٽي اڪيڊمي اوارڊ ۽ چار گولڊن گلوب کٽيا، اليڪٽرانڪ ڊانس موسيقيءَ جي ترقيءَ ۾ اثرائتا رهيا.<ref>"This record was a collaboration between Philip Oakey, the big-voiced lead singer of the techno-pop band the Human League, and Giorgio Moroder, the Italian-born father of disco who spent the '80s writing synth-based pop and film music." {{Cite web|last=Evan Cater|title=Philip Oakey & Giorgio Moroder: Overview|url={{AllMusic|class=album|id=r59464|pure_url=yes}}|access-date=21 December 2009|publisher=[[آل ميوزڪ]]}}</ref> اطالوي پاپ جي نمائندگي هر سال [[سانريمو ميوزڪ فيسٽيول]] وسيلي ٿئي ٿي، جنهن [[يوروويزن سانگ ڪانٽيسٽ]] لاءِ الهام طور ڪم ڪيو.<ref>{{Cite web|last=Yiorgos Kasapoglou|date=27 February 2007|title=Sanremo Music Festival kicks off tonight|url=http://www.esctoday.com/news/read/7817|access-date=18 August 2011|publisher=esctoday.com}}</ref> [[جيگليولا چينڪويتي]]، [[توتو ڪوتونيو]] ۽ [[مونياسڪن]] بالترتيب [[يوروويزن سانگ ڪانٽيسٽ 1964|1964ع]]، [[يوروويزن سانگ ڪانٽيسٽ 1990|1990ع]] ۽ [[يوروويزن سانگ ڪانٽيسٽ 2021|2021ع]] ۾ يوروويزن کٽيو. [[دومينيڪو مودونيو]]، [[مينا (اطالوي ڳائڻي)|مينا]]، [[اندريا بوچيلي]]، [[رافائيلا ڪارا]]، [[اِل وولو]]، [[ال بانو]]، [[توتو ڪوتونيو]]، [[نيڪ]]، [[امبرتو توتسي]]، [[جورجيا (ڳائڻي)|جورجيا]]، گريمي کٽيندڙ [[لائورا پائوسيني]]، [[ايروس رامازوتي]]، [[تيتسيانو فيرو]]، مونياسڪن ۽ ٻين ڳائڻن عالمي شهرت ماڻي آهي.<ref>{{Cite web|first=Federica|last=Cirone|date=29 August 2023|title=Cantanti italiani, quali sono quelli che hanno avuto più successo all'estero|url=https://www.socialboost.it/cantanti-italiani-quali-sono-quelli-che-hanno-avuto-piu-successo-allestero/|access-date=5 June 2024|publisher=socialboost.it|language=it}}</ref> === فيشن ۽ ڊزائن === {{Main|اطالوي فيشن|اطالوي ڊزائن}} [[File:Prada milano.JPG|thumb|ميلان ۾ [[گاليريا ويتوريو ايمانوئلي ٻيون]] ۾ [[پرادا]] جو دڪان]] اطالوي فيشن جي ڊگهي روايت آهي. [[گلوبل لئنگئيج مانيٽر]] جي ''Top Global Fashion Capital Rankings'' (2013ع) ۾ روم کي ڇهين ۽ ميلان کي ٻارهين نمبر تي رکيو ويو.<ref>{{Cite web|title=New York Takes Top Global Fashion Capital Title from London, edging past Paris|url=http://www.languagemonitor.com/fashion/sorry-kate-new-york-edges-paris-and-london-in-top-global-fashion-capital-10th-annual-survey|url-status=usurped|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222011026/http://www.languagemonitor.com/fashion/sorry-kate-new-york-edges-paris-and-london-in-top-global-fashion-capital-10th-annual-survey|archive-date=22 February 2014|access-date=25 February 2014|publisher=Languagemonitor.com}}</ref> اهم اطالوي فيشن ليبلز — جهڙوڪ [[گوچي]]، [[ارماني]]، [[پرادا]]، [[ورساچي]]، [[ويلنٽينو ايس پي اي|ويلنٽينو]]، [[ڊولچي اينڊ گبانا]] — دنيا جي بهترين فيشن گهرن ۾ شامل آهن. [[بلغاري]]، [[دامياني (زيورن جي ڪمپني)|دامياني]] ۽ [[بوچيلاتي]] جهڙا زيورن جا ادارا اٽلي ۾ قائم ٿيا. فيشن رسالو ''[[ووگ اٽاليا]]'' دنيا جي سڀ کان وڌيڪ معزز فيشن رسالن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Press|first=Debbie|url={{Google books|pkeaOOxb_isC|page=PA16|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Your Modeling Career: You Don't Have to Be a Superstar to Succeed|publisher=Allworth Press|year=2000|isbn=978-1-58115-045-2}}; {{Cite web|last=Cardini|first=Tiziana|date=28 October 2020|title=Get to Know the Young Winners of the 2020 International Talent Support Awards |url=https://www.vogue.com/article/internationa-talent-support-award-2020-winners|website=Vogue}}</ref> اٽلي ڊزائن جي ميدان ۾ نمايان آهي، خاص طور تي اندروني، معمارِي، صنعتي ۽ شهري ڊزائن ۾.<ref>Miller (2005) p. 486</ref><ref>Insight Guides (2004) p. 220</ref> ميلان ۽ تورين ملڪ ۾ معمارِي ۽ صنعتي ڊزائن جا اڳواڻ آهن. ميلان شهر [[فيرا ميلانو]] جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا يورپ جي سڀ کان وڏي ڊزائن نمائش آهي.<ref>{{Cite web|title=Design City Milan|url=http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470026839.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20101206052654/http://www.wiley.com/WileyCDA/WileyTitle/productCd-0470026839.html|archive-date=6 December 2010|access-date=3 January 2010|publisher=Wiley}}</ref> ميلان ڊزائن ۽ معمارِي سان لاڳاپيل اهم واقعن ۽ هنڌن جي ميزباني ڪري ٿو، جهڙوڪ ''Fuori Salone'' ۽ [[ميلان فرنيچر فيئر]]، ۽ اهو [[برونو موناري]]، [[لوچيو فونتانا]]، [[اينريڪو ڪاستيلاني]] ۽ [[پيئرو مانزوني]] جهڙن ڊزائنرن جو گهر رهيو آهي.<ref>{{Cite web|title=Frieze Magazine – Archive – Milan and Turin|url=http://www.frieze.com/issue/article/milan_turin|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100110123141/http://www.frieze.com/issue/article/milan_turin|archive-date=10 January 2010|access-date=3 January 2010|website=Frieze}}</ref> === سئنيما === {{Main|اٽلي جو سئنيما}} اطالوي سئنيما [[لوميئر ڀائرن]] طرفان حرڪتي تصويرن جون نمائشون متعارف ڪرائڻ کان ٿوري ئي پوءِ شروع ٿيو.<ref>{{Cite web|title=L'œuvre cinématographique des frères Lumière – Pays: Italie|url=https://catalogue-lumiere.com/pays/italie|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320195614/https://catalogue-lumiere.com/pays/italie|archive-date=20 March 2018|access-date=1 January 2022|language=fr}}; {{Cite web|title=Il Cinema Ritrovato – Italia 1896 – Grand Tour Italiano |url=https://festival.ilcinemaritrovato.it/proiezione/italy-1896-in-honor-of-aldo-bernardini|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321124127/https://festival.ilcinemaritrovato.it/proiezione/italy-1896-in-honor-of-aldo-bernardini|archive-date=21 March 2018|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> پهريون اطالوي ڊائريڪٽر [[ويتوريو ڪالچينا]] آهي، جنهن 1896ع ۾ [[پوپ ليو تيرهون]] کي فلمبند ڪيو.<ref>{{Cite web|title=26 febbraio 1896 – Papa Leone XIII filmato Fratelli Lumière |url=https://archivio.quirinale.it/aspr/gianni-bisiach/AV-002-000398/26-febbraio-1896-papa-leone-xiii-filmato-fratelli-lumiere|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> 1914ع جي ''[[ڪابيريا]]'' سڀ کان مشهور اطالوي [[خاموش فلم]] آهي.<ref>{{Citation|title=Cinematografia|volume=III|page=226|year=1970|publisher=[[تريڪاني]]|language=it|encyclopedia=Dizionario enciclopedico italiano}}</ref><ref>{{Cite book|last=Andrea Fioravanti|title=La "storia" senza storia. Racconti del passato tra letteratura, cinema e televisione|publisher=Morlacchi Editore|year=2006|isbn=978-8-8607-4066-3|page=121|language=it}}</ref> يورپ جي سڀ کان پراڻي [[اونگارڊ]] سئنيما تحريڪ، [[اطالوي مستقبل نگاري (سئنيما)|اطالوي مستقبل نگاري]]، 1910ع واري ڏهاڪي جي آخر ۾ ٿي.<ref>{{Cite web|date=30 September 2017|title=Il cinema delle avanguardie|url=https://www.brevestoriadelcinema.org/04-4-il-cinema-delle-avanguardie|access-date=13 November 2022|language=it}}</ref> [[File:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|thumb|[[فيديريڪو فيليني]]، جيڪو ويهين صديءَ جي سڀ کان وڌيڪ اثرائتن ۽ وڏي پيماني تي عزت ماڻيندڙ فلمسازن مان هڪ سمجهيو وڃي ٿو<ref>{{Cite web|date=20 January 2022|title=Federico Fellini, i 10 migliori film per conoscere il grande regista|url=https://libreriamo.it/intrattenimento/federico-fellini-i-10-film-regista|access-date=10 September 2022|language=it}}</ref>]] 1920ع واري ڏهاڪي ۾ زوال کان پوءِ، صنعت 1930ع واري ڏهاڪي ۾ [[آواز واري فلم|آواز]] جي اچڻ سان ٻيهر متحرڪ ٿي. هڪ مشهور اطالوي صنف، ''[[تيليفوني بيانڪي]]''، دلڪش پس منظرن واريون مزاحيه فلمون هيون.<ref>{{Citation |last=Katz |first=Ephraim |title=Italy |pages=682–685 |year=2001 |publisher=HarperResource |isbn=978-0-0607-4214-0 |encyclopedia=The Film Encyclopedia}}.</ref> ''[[ڪاليگرافزمو]]''، ''تيليفوني بيانڪي''-آمريڪي انداز جي مزاحيه فلمن جي تيز ابتڙ هو؛ اهو وڌيڪ فني، تمام گهڻو رسمي، پيچيدگيءَ ۾ اظهار ڀريو، ۽ بنيادي طور معاصر ادبي مواد سان لاڳاپيل هو.<ref>{{Cite book|last=Brunetta|first=Gian Piero|title=Storia del cinema mondiale|publisher=Einaudi|year=2002|isbn=978-8-8061-4528-6|volume=III|pages=357–359|language=it}}</ref> سئنيما کي موسوليني استعمال ڪيو، جنهن روم جي مشهور [[چينيچتا|چينيچتا اسٽوڊيو]] قائم ڪيو، [[فاشسٽ پروپيگنڊا]] جي پيداوار لاءِ.<ref>{{Cite web|title=The Cinema Under Mussolini|url=http://ccat.sas.upenn.edu/italians/resources/Amiciprize/1996/mussolini.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731200507/http://ccat.sas.upenn.edu/italians/resources/Amiciprize/1996/mussolini.html|archive-date=31 July 2010|access-date=30 October 2010|publisher=Ccat.sas.upenn.edu}}</ref> ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، اطالوي فلم کي وسيع سڃاڻپ ملي ۽ اها برآمد ڪئي وئي، تان جو 1980ع واري ڏهاڪي ۾ فني زوال آيو.<ref>{{Cite web|title=STORIA 'POCONORMALE' DEL CINEMA: ITALIA ANNI '80, IL DECLINO|url=https://www.mymovies.it/cinemanews/2009/16629|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> [[اطالوي فلم ڊائريڪٽرن جي فهرست|اطالوي فلم ڊائريڪٽرن]] ۾ [[فيديريڪو فيليني]]، [[سرجيو ليئوني]]، [[پيئر پاولو پاسوليني]]، [[دوچو تيساري]]، [[لوڪينو ويسڪونتي]]، [[ويتوريو دي سيڪا]]، [[مائيڪل اينجلو انتونيوني]] ۽ [[روبيرتو روسيلليني]] شامل آهن، جن کي هر دور جي عظيم ترين ڊائريڪٽرن مان مڃيو وڃي ٿو.<ref>{{Cite news|last=Ebert|first=Roger|title=The Bicycle Thief / Bicycle Thieves (1949) |url=http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/19990319/REVIEWS08/903190306/1023|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20090227023704/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F19990319%2FREVIEWS08%2F903190306%2F1023|archive-date=27 February 2009|access-date=8 September 2011|work=Chicago Sun-Times}}; {{Cite web|date=7 July 2002|title=The 25 Most Influential Directors of All Time|url=http://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/the-25-most-influential-directors-of-all-time-3358|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151211230213/http://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/the-25-most-influential-directors-of-all-time-3358|archive-date=11 December 2015|access-date=21 February 2017|website=MovieMaker Magazine}}</ref> 1940ع واري ڏهاڪي جي وچ کان 1950ع واري ڏهاڪي جي شروعات تائين [[اطالوي نيو ريئلزم]] جو عروج هو، جيڪو جنگ کان پوءِ واري اٽليءَ جي خراب حالت کي ظاهر ڪندو هو.<ref>{{Cite web|title=Italian Neorealism – Explore – The Criterion Collection|url=https://www.criterion.com/explore/6-italian-neorealism|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110918102158/http://www.criterion.com/explore/6-italian-neorealism|archive-date=18 September 2011|access-date=7 September 2011|publisher=Criterion.com}}</ref> 1950ع واري ڏهاڪي ۾ جيئن ملڪ وڌيڪ امير ٿيو، نيو ريئلزم جي هڪ صورت، جيڪا گلابي نيو ريئلزم طور مشهور هئي، ان جي جاءِ ورتي، ۽ ''[[ڪوميڊيا آل اطاليانا]]'' صنف ۽ ٻيون [[فلم صنف]]ون، جهڙوڪ [[سورڊ اينڊ سينڊل]] ۽ [[اسپيگيٽي ويسٽرن]]، 1960ع ۽ 1970ع واري ڏهاڪي ۾ مشهور ٿيون.<ref>{{Cite web|title=Western all'italiana|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/western-all-italiana_%28Enciclopedia-del-Cinema%29|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> [[صوفيا لورين]] جهڙين اداڪارائن عالمي شهرت حاصل ڪئي. شهوت انگيز اطالوي ٿرلر، يا ''[[جئلي]]''، جيڪي 1970ع واري ڏهاڪي ۾ [[داريو ارجينتو]] جهڙن ڊائريڪٽرن ٺاهيا، خوفناڪ فلمن تي اثرانداز ٿيا.<ref>{{Cite web|title=Tarantino e i film italiani degli anni settanta|url=http://www.corriere.it/solferino/severgnini/09-10-30/09.spm|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> تازو دور ۾، اطالوي منظر کي رڳو ڪڏهن ڪڏهن ڌيان مليو آهي، جهڙوڪ ''[[لائف از بيوٽيفل]]''، ''[[سئنيما پيراڊيسو]]'' ۽ ''[[اِل پوستينو: دي پوسٽمين]]'' جهڙين فلمن سان.<ref>{{Cite news|date=21 May 2013|title=Cannes 2013. La grande bellezza |url=https://stanzedicinema.com/2013/05/21/cannes-2013-la-grande-bellezza|access-date=1 January 2022|work=Stanze di Cinema|language=it}}</ref> چينيچتا اسٽوڊيو يورپ ۾ فلم ۽ ٽيليويزن پيداوار جي سڀ کان وڏي سهولت آهي،<ref>{{Cite web|date=30 December 2021|title=Cinecittà, c'è l'accordo per espandere gli Studios italiani|url=https://www.ciakmagazine.it/news/cinecitta-ce-laccordo-per-espandere-gli-studios-italiani|access-date=10 September 2022|language=it}}</ref> جتي ڪيتريون ئي عالمي باڪس آفيس ڪامياب فلمون فلمبند ٿيون. 1950ع واري ڏهاڪي ۾، اتي ٺاهيل عالمي پيداوارن جي انگ سبب روم کي "[[ٽائبر تي هالي ووڊ]]" سڏيو ويو. ان جي احاطي تي 3,000 کان وڌيڪ پيداوارون ٺهيون، جن مان 90 کي [[اڪيڊمي اوارڊ]] لاءِ نامزدگي ملي، ۽ 47 ڪاميابيون حاصل ٿيون.<ref>{{Cite book|last=Bondanella|first=Peter E.|url=https://books.google.com/books?id=PiTBFMc7tp4C|title=Italian Cinema: From Neorealism to the Present|date=2001|publisher=Continuum|isbn=978-0-8264-1247-8|page=13}}</ref> اٽلي [[بهترين پرڏيهي ٻوليءَ واري فلم لاءِ اڪيڊمي اوارڊ]] ۾ سڀ کان وڌيڪ اوارڊ ماڻيندڙ ملڪ آهي، جنهن 14 ڪاميابيون، 3 [[اعزازی اڪيڊمي اوارڊ|خاص اوارڊ]] ۽ 31 [[بهترين پرڏيهي ٻوليءَ واري فلم لاءِ اڪيڊمي اوارڊ ڏانهن اطالوي موڪلن جي فهرست|نامزدگيون]] حاصل ڪيون آهن.<ref>{{Cite web|date=26 October 2021|title=Oscar 2022: Paolo Sorrentino e gli altri candidati come miglior film internazionale |url=https://www.sorrisi.com/cinema/migliori-film/oscar-2022-paolo-sorrentino-e-gli-altri-candidati-come-miglior-film-internazionale|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> {{As of|2016}}، اطالوي فلمن 12 پام دُور،<ref>{{Cite web|date=13 May 2014|title=10 film italiani che hanno fatto la storia del Festival di Cannes|url=https://www.nanopress.it/articolo/10-film-italiani-che-hanno-fatto-la-storia-del-festival-di-cannes/67505|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> 11 [[گولڊن لائن]]،<ref>{{Cite web|date=28 August 2018|title=I film italiani vincitori del Leone d'Oro al Festival di Venezia|url=https://www.supereva.it/i-film-italiani-vincitori-del-leone-doro-al-festival-di-venezia-51756|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> ۽ 7 [[گولڊن بيئر]] کٽيا آهن.<ref>{{Cite web|title=Film italiani vincitori Orso d'Oro di Berlino|url=https://popcorntv.it/guide/film-italiani-vincitori-orso-doro-di-berlino/32626|access-date=1 January 2022|language=it}}</ref> === کاڌ خوراڪ === {{Main|اطالوي کاڌ خوراڪ|اطالوي کاڌي جو ڍانچو|اطالوي کاڌن ۽ مشروبن جي فهرست}} [[File:Salumi e vino lucchese.JPG|thumb|[[اطالوي شراب]] ۽ ''[[سالومي]]'']] [[اطالوي کاڌ خوراڪ]] تي [[اِيٽرسڪن تهذيب|اِيٽرسڪن]]، [[قديم يوناني کاڌ خوراڪ|قديم يوناني]]، [[قديم رومي کاڌ خوراڪ|قديم رومي]]، [[بازنطيني کاڌ خوراڪ|بازنطيني]]، [[عربي کاڌ خوراڪ|عربي]] ۽ [[يهودي کاڌ خوراڪ|يهودي]] کاڌن جو گهرو اثر آهي.<ref>{{Cite web|date=5 April 2023|title=The History of Italian Cuisine: A Cultural Journey – Italian Cuisine|url=https://italian-cuisine.org/the-history-of-italian-cuisine-a-cultural-journey|access-date=25 February 2024|website=italian-cuisine.org}}; {{Cite web|title=Italian Cooking: History of Food and Cooking in Rome and Lazio Region, Papal Influence, Jewish Influence, The Essence of Roman Italian Cooking|url=http://www.inmamaskitchen.com/ITALIAN_COOKING/rome_Lazio/Rome_LAZIO.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100410100532/http://www.inmamaskitchen.com/ITALIAN_COOKING/rome_Lazio/Rome_LAZIO.html|archive-date=10 April 2010|access-date=24 April 2010|publisher=Inmamaskitchen.com}}</ref> [[نئين دنيا]] جي دريافت سان اهم تبديليون آيون، جن ۾ آلو، ٽماٽا ۽ مڪئي جهڙيون شيون ارڙهين صديءَ کان بنيادي جز بڻجي ويون.<ref>{{Cite web|title=The Making of Italian Food...From the Beginning|url=http://www.epicurean.com/articles/making-of-italian-food.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100327080045/http://www.epicurean.com/articles/making-of-italian-food.html|archive-date=27 March 2010|access-date=24 April 2010|publisher=Epicurean.com}}; Del Conte, 11–21.</ref> [[بحيرۂ روم واري غذا]] اطالوي کاڌ خوراڪ جو بنياد بڻجي ٿي، جيڪا [[پاستا]]، مڇي، ميون ۽ ڀاڄين سان مالا مال آهي ۽ پنهنجي سادگي ۽ قسمين قسمين هئڻ ڪري سڃاتي وڃي ٿي، جنهن ۾ ڪيترن کاڌن ۾ رڳو چار کان اٺ جز هوندا آهن.<ref>The Silver Spoon {{ISBN|8-8721-2223-6}}, 1997 ed.</ref> اطالوي کاڌ خوراڪ پنهنجي علائقائي تنوع،<ref>{{Cite encyclopedia|title=Italian cuisine – Britannica Online Encyclopedia|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/718430/Italian-cuisine|access-date=24 April 2010|date=2 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100716014306/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/718430/Italian-cuisine|archive-date=16 July 2010|author=Related Articles|url-status=live}}; {{Cite web|title=Italian Food – Italy's Regional Dishes & Cuisine|url=http://www.indigoguide.com/italy/food.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110102020059/http://www.indigoguide.com/italy/food.htm|archive-date=2 January 2011|access-date=24 April 2010|publisher=Indigoguide.com}}; {{Cite web|title=Regional Italian Cuisine|url=http://www.rusticocooking.com/regions.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100410072851/http://www.rusticocooking.com/regions.htm|archive-date=10 April 2010|access-date=24 April 2010|publisher=Rusticocooking.com}}</ref> ذائقي جي گهڻائي ۽ دنيا جي سڀ کان وڌيڪ مشهور کاڌن مان هڪ هئڻ ڪري نمايان آهي،<ref>{{Cite web|date=6 January 2013|title=Which country has the best food?|url=http://travel.cnn.com/explorations/eat/worlds-best-food-cultures-453528|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130629071154/http://travel.cnn.com/explorations/eat/worlds-best-food-cultures-453528|archive-date=29 June 2013|access-date=14 October 2013|publisher=CNN}}</ref> جنهن جو ٻاهرين ملڪن تي به مضبوط اثر آهي.<ref>{{Cite web|last=Freeman|first=Nancy|date=2 March 2007|title=American Food, Cuisine|url=http://www.sallybernstein.com/food/cuisines/us|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100418064119/http://sallybernstein.com/food/cuisines/us|archive-date=18 April 2010|access-date=24 April 2010|publisher=Sallybernstein.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Most Americans Have Dined Out in the Past Month and, Among Type of Cuisine, American Food is Tops Followed by Italian|url=http://www.harrisinteractive.com/vault/HarrisPoll18-DiningOut_4-3-13.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520205539/http://www.harrisinteractive.com/vault/HarrisPoll18-DiningOut_4-3-13.pdf|archive-date=20 May 2013|access-date=31 August 2013|publisher=[[هئرس انسائيٽس اينڊ اينالٽڪس|هئرس انٽرايڪٽو]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Kazmin|first=Amy|date=26 March 2013|title=A taste for Italian in New Delhi|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/7ab87234-9214-11e2-851f-00144feabdc0.html|url-access=subscription|url-status=live|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/http://www.ft.com/intl/cms/s/0/7ab87234-9214-11e2-851f-00144feabdc0.html|archive-date=10 December 2022|access-date=31 August 2013|work=[[فنانشل ٽائيمز]]|location=London}}</ref> اطالوي کاڌ خوراڪ روايتي شين تي گهڻو ڀاڙي ٿي؛ ملڪ وٽ [[يورپي يونين ۾ جاگرافيائي اشارا ۽ روايتي خاصيتون|يورپي يونين جي قانون]] هيٺ محفوظ ڪيل روايتي خاصيتن جو وڏو تعداد آهي.<ref>{{Cite web|last=Keane|first=John|title=Italy leads the way with protected products under EU schemes|url=http://www.bordbia.ie/industryservices/information/alerts/Pages/ItalyleadsthewaywithprotectedproductsunderEUschemes.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140329075250/http://www.bordbia.ie/industryservices/information/alerts/Pages/ItalyleadsthewaywithprotectedproductsunderEUschemes.aspx|archive-date=29 March 2014|access-date=5 September 2013|publisher=[[بورڊ بيا]]}}</ref> اٽلي ۾ 395 [[ميشلن اسٽار]] رکندڙ ريسٽورنٽ آهن.<ref>{{cite web|url= https://www.michelin.com/en/publications/products-and-services/michelin-guide-2024-italy-two-new-3-michelin-stars-restaurants|title=Michelin Guide 2024 – Italy – Two new 3 Michelin stars restaurants|access-date=20 November 2024}}</ref> [[اطالوي چيزن جي فهرست|چيز]]، [[سالومي|ٿڌا گوشت]] ۽ [[اطالوي شراب|شراب]] اطالوي کاڌ خوراڪ جا مرڪزي جز آهن، جن سان علائقائي صورتون ۽ [[محفوظ اصل جو نالو]] يا [[محفوظ جاگرافيائي اشارو]] جا ليبل لاڳاپيل آهن؛ ان سان گڏ [[پيزا]] ۽ ڪافي پڻ کاڌي پيتي واري ثقافت جو حصو آهن.<ref>{{Cite news|last=Marshall|first=Lee|date=30 September 2009|title=Italian coffee culture: a guide|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/italy/6246202/Italian-coffee-culture-a-guide.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010212148/http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/italy/6246202/Italian-coffee-culture-a-guide.html|archive-date=10 October 2013|access-date=5 September 2013|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> مٺا کاڌا مقامي ذائقن، جهڙوڪ ترش ميون، پسته ۽ بادام، کي [[ماسڪارپوني]] ۽ [[ريڪوٽا]] جهڙن مٺن چيزن يا ڪوڪو، وينلا ۽ دارچيني جهڙن غير ملڪي ذائقن سان ملائڻ جي ڊگهي روايت رکن ٿا. [[جيلاتو]]،<ref>{{Cite news|last=Jewkes|first=Stephen|date=13 October 2012|title=World's first museum about gelato culture opens in Italy|url=http://www.timescolonist.com/life/travel/world-s-first-museum-about-gelato-culture-opens-in-italy-1.15866|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016062518/http://www.timescolonist.com/life/travel/world-s-first-museum-about-gelato-culture-opens-in-italy-1.15866|archive-date=16 October 2013|access-date=5 September 2013|work=[[ٽائيمز ڪالونسٽ]]}}</ref> [[تيراميسو]]،<ref>{{Cite news|last=Squires|first=Nick|date=23 August 2013|title=Tiramisu claimed by Treviso|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/10261930/Tiramisu-claimed-by-Treviso.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130829091009/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/10261930/Tiramisu-claimed-by-Treviso.html|archive-date=29 August 2013|access-date=5 September 2013|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> ۽ [[ڪاساتا]] اطالوي مٺن کاڌن جا سڀ کان مشهور مثال آهن. [[اطالوي کاڌي جو ڍانچو]] بحيرۂ روم واري علائقي لاءِ خاص آهي ۽ اتر، وچ ۽ اوڀر يورپي کاڌي جي ڍانچن کان مختلف آهي، جيتوڻيڪ اهو اڃا به اڪثر ناشتي (''[[اطالوي کاڌي جو ڍانچو#ناشتو (ڪولازيوني)|ڪولازيوني]]'')، منجهند جي ماني (''[[اطالوي کاڌي جو ڍانچو#منجهند جي ماني (پرانزو)|پرانزو]]'') ۽ رات جي ماني (''[[اطالوي کاڌي جو ڍانچو#رات جي ماني (چينا)|چينا]]'') تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|title=Mangiare all'italiana|url=https://www.studiare-in-italia.it/php5/study-italy.php?idorizz=5&idvert=62|access-date=12 November 2021|language=it|archive-date=12 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211112222610/https://www.studiare-in-italia.it/php5/study-italy.php?idorizz=5&idvert=62|url-status=dead}}</ref> بهرحال، ناشتي تي گهڻو گهٽ زور ڏنو ويندو آهي، جيڪو اڪثر ڇڏيو ويندو آهي يا غير بحيرۂ روم اولهندي ملڪن جي ڀيٽ ۾ هلڪن حصن تي مشتمل هوندو آهي.<ref>{{Cite web|date=29 March 2016|title=Colazioni da incubo in giro per il mondo|url=https://www.lacucinaitaliana.it/news/in-primo-piano/colazioni-strane-nel-mondo|access-date=12 November 2021|language=it}}</ref> صبح دير سان ۽ منجهند کان پوءِ هلڪا کاڌا، جن کي ''[[اطالوي کاڌي جو ڍانچو#منجهند کان پوءِ هلڪو کاڌو (ميريندا)|ميريندا]]'' ({{Plural form}}: ''ميريندي'') چيو وڃي ٿو، اڪثر شامل هوندا آهن.<ref>{{Cite web|date=12 August 2021|title=Merenda, una abitudine tutta italiana: cinque ricette salutari per tutta la famiglia|url=https://www.corriere.it/cook/news/cards/merenda-abitudine-tutta-italiana-cinque-ricette-salutari-tutta-famiglia/merenda-come-deve-essere_principale.shtml|access-date=12 November 2021|language=it}}</ref> === راند === {{Main|اٽلي ۾ راند}} [[File:Italy national football team Euro 2012 final.jpg|thumb|2012ع ۾ [[اٽلي قومي فٽبال ٽيم|''آتسوري'']]. [[اٽلي ۾ فٽبال|فٽبال]] اٽلي ۾ سڀ کان مشهور راند آهي.]] سڀ کان مشهور راند [[اٽلي ۾ فٽبال|فٽبال]] آهي.<ref>{{Cite web|last=Wilson|first=Bill|date=10 March 2014|title=Italian football counts cost of stagnation|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-26351331|access-date=12 June 2015|publisher=BBC News}}; {{Cite book|last1=Hamil|first1=Sean|title=Managing football: an international perspective|last2=Chadwick|first2=Simon|publisher=Elsevier/Butterworth-Heinemann|year=2010|isbn=978-1-8561-7544-9|edition=1st ed., dodr.|location=Amsterdam|page=285}}</ref> اٽلي جي [[اٽلي قومي فٽبال ٽيم|ٽيم]] سڀ کان وڌيڪ ڪامياب ٽيمن مان هڪ آهي، جنهن چار [[فيفا ورلڊ ڪپ|ورلڊ ڪپ]] ڪاميابيون ([[1934 فيفا ورلڊ ڪپ|1934]]، [[1938 فيفا ورلڊ ڪپ|1938]]، [[1982 فيفا ورلڊ ڪپ|1982]] ۽ [[2006 فيفا ورلڊ ڪپ|2006]]) ۽ ٻه [[يوئيفا يورو]] ڪاميابيون ([[يوئيفا يورو 1968|1968]] ۽ [[يوئيفا يورو 2020|2020]]) حاصل ڪيون آهن.<ref>{{Cite web|title=Previous FIFA World Cups|url=https://www.fifa.com/worldcup/archive/index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110125063612/http://www.fifa.com/worldcup/archive/index.html|archive-date=25 January 2011|access-date=8 January 2011|publisher=FIFA}}</ref> اطالوي ڪلبن 48 وڏيون يورپي ٽرافيون کٽيون آهن، جنهن ڪري اٽلي اسپين کان پوءِ يورپ جو ٻيو سڀ کان ڪامياب ملڪ بڻجي ٿو. اٽلي جي مٿئين ليگ [[سيري آ]] آهي، جنهن کي دنيا ڀر ۾ لکين مداح ڏسن ٿا.<ref>{{Cite web|title=Le squadre più tifate al mondo: classifica e numero di fan|url=https://www.sisal.it/scommesse-matchpoint/blog/fuori-campo/squadre-piu-tifate-al-mondo-classifica|access-date=4 January 2022|language=it|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918004108/https://www.sisal.it/scommesse-matchpoint/blog/fuori-campo/squadre-piu-tifate-al-mondo-classifica|url-status=dead}}</ref> ٻيون مشهور ٽيم واريون رانديون باسڪيٽ بال، والي بال ۽ رگبي آهن.<ref name="sportface">{{Cite web|date=15 March 2021|title=Sport più seguiti: la (forse) sorprendente classifica mondiale|url=https://www.sportface.it/altro/sport-piu-seguiti-la-forse-sorprendente-classifica-mondiale/1318754|access-date=4 January 2022|language=it|archive-date=4 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104135605/https://www.sportface.it/altro/sport-piu-seguiti-la-forse-sorprendente-classifica-mondiale/1318754|url-status=dead}}</ref> اٽلي جون مردن ۽ عورتن جون قومي والي بال ٽيمون اڪثر دنيا جي بهترين ٽيمن ۾ شامل ٿين ٿيون. [[اٽلي مردن جي قومي والي بال ٽيم|مردن جي ٽيم]] لڳاتار ٽي [[ايف آءِ وي بي والي بال مردن جي عالمي چيمپيئن شپ|عالمي چيمپيئن شپون]] کٽيون (1990ع، 1994ع ۽ 1998ع ۾). [[اٽلي مردن جي قومي باسڪيٽ بال ٽيم|اٽلي مردن جي باسڪيٽ بال ٽيم]] جا بهترين نتيجا [[يورو باسڪيٽ 1983]] ۽ [[يورو باسڪيٽ 1999|1999ع]] ۾ سونا تمغا، ۽ [[2004ع گرمائين اولمپڪس ۾ باسڪيٽ بال|2004ع اولمپڪس]] ۾ چاندي جو تمغو هئا. [[ليگا باسڪيٽ سيري آ]] يورپ جي سڀ کان وڌيڪ مقابلي واري ليگن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web|date=July 2019|title=Basket Eurolega, l'albo d'oro delle squadre più forti e titolate d'Europa|url=https://williamhillnews.it/basket/basket-eurolega|access-date=4 January 2022|language=it}}</ref> [[اٽلي قومي رگبي يونين ٽيم]] [[سڪس نيشنز چيمپيئن شپ]] ۽ [[رگبي ورلڊ ڪپ]] ۾ مقابلو ڪري ٿي. انفرادي راندين ۾، سائيڪل ڊوڙ مشهور آهي؛<ref>{{Cite book|last=Foot|first=John|title=Pedalare! Pedalare!: a history of Italian cycling|publisher=Bloomsbury|year=2012|isbn=978-1-4088-2219-7|location=London|page=312}}</ref> اطالوين [[يو سي آءِ روڊ ورلڊ چيمپيئن شپون – مردن جي روڊ ريس|يو سي آءِ عالمي چيمپيئن شپون]] [[يو سي آءِ روڊ ورلڊ چيمپيئن شپون – مردن جي روڊ ريس#قوم موجب تمغا ماڻيندڙ|بيلجيم کان سواءِ ڪنهن به ٻئي ملڪ کان وڌيڪ]] کٽيون آهن. [[جيرو دي اٽاليا]] هر مئي ۾ ٿيندڙ سائيڪل ريس آهي ۽ ٽن [[گرانڊ ٽورس]] مان هڪ آهي. الپائن اسڪائينگ هڪ وسيع راند آهي، ۽ ملڪ اسڪائينگ لاءِ مشهور منزل آهي.<ref>{{Cite news|last=Hall|first=James|date=23 November 2012|title=Italy is best value skiing country, report finds|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/travelnews/9697128/Italy-is-best-value-skiing-country-report-finds.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131003012827/http://www.telegraph.co.uk/travel/travelnews/9697128/Italy-is-best-value-skiing-country-report-finds.html|archive-date=3 October 2013|access-date=29 August 2013|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> اطالوي اسڪائر [[سياري جون اولمپڪ رانديون]] ۽ [[الپائن اسڪائي ورلڊ ڪپ]] ۾ سٺا نتيجا حاصل ڪن ٿا. ٽينس کي اهم پيروي حاصل آهي: اها چوٿين سڀ کان وڌيڪ کيڏي ويندڙ راند آهي.<ref>{{Cite web|title=Il tennis è il quarto sport in Italia per numero di praticanti|url=http://www.federtennis.it/DettaglioNews.asp?IDNews=55672|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927033216/http://www.federtennis.it/DettaglioNews.asp?IDNews=55672|archive-date=27 September 2013|access-date=29 August 2013|publisher=Federazione Italiana Tennis}}</ref> [[روم ماسٽرز]]، جيڪو 1930ع ۾ قائم ٿيو، سڀ کان وڌيڪ معزز ٽينس ٽورنامينٽن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite news|title=Internazionali d'Italia di Tennis – Roma 2021 |url=https://www.faretennis.com/tornei/internazionali-italia-tennis|access-date=4 January 2022|language=it}}</ref> اطالوي رانديگرن [[ڊيويس ڪپ]] 4 ڀيرا (1976، 2023، 2024 ۽ 2025) ۽ [[بلي جين ڪنگ ڪپ]] 6 ڀيرا (2006، 2009، 2010، 2013، 2024 ۽ 2025) کٽيا آهن. [[File:Michael Schumacher 2006 USA 2.jpg|thumb|[[اسڪوديريا فيراري]] جي [[فيراري 248 ايف 1]]، جيڪا [[گرانڊ پري موٽر ريسنگ|گرانڊ پري]] ريسنگ ۾ اڃا تائين موجود سڀ کان پراڻي ٽيم آهي،<ref name="targaflorio"/> جيڪا 1948ع کان مقابلو ڪري رهي آهي، ۽ شمارياتي طور [[فارمولا ون گرانڊ پري فاتحن جي فهرست (تعمير ڪندڙ)|تاريخ جي سڀ کان ڪامياب فارمولا ون ٽيم]] آهي]] موٽر راندون مشهور آهن.<ref name="sportface"></ref> اٽلي، تمام وڏي فرق سان، سڀ کان وڌيڪ موٽو جي پي عالمي چيمپيئن شپون کٽيون آهن. اطالوي [[اسڪوديريا فيراري]] [[گرانڊ پري موٽر ريسنگ|گرانڊ پري]] ريسنگ ۾ اڃا تائين موجود سڀ کان پراڻي ٽيم آهي،<ref name="targaflorio">{{Cite web|title=Enzo Ferrari|url=https://www.targaflorio.info/enzoferrari.htm|access-date=4 January 2022|language=it}}</ref> جيڪا 1948ع کان مقابلو ڪري رهي آهي، ۽ 232 ڪاميابين سان سڀ کان ڪامياب فارمولا ون ٽيم آهي. [[فارمولا ون]] جو [[اطالوي گرانڊ پري]] 1921ع کان منعقد ٿيندو رهيو آهي<ref>{{Cite web|date=3 September 2020|title=GP d'Italia: albo d'oro|url=https://www.motori.it/curiosita/1757728/gp-ditalia-albo-doro.html|access-date=4 January 2022|language=it}}</ref> ۽ هميشه [[آٽوڊرومو ناتسيونالي مونزا]] ۾ ٿيو آهي (سواءِ [[1980 اطالوي گرانڊ پري|1980ع]] جي).<ref>{{Cite web|date=7 September 2021|title=GP Italia: a Monza tra storia e passione|url=https://www.f1world.it/amarcord/gp-ditalia-a-monza-tra-storia-e-passione|access-date=4 January 2022|language=it|archive-date=4 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104135550/https://www.f1world.it/amarcord/gp-ditalia-a-monza-tra-storia-e-passione/|url-status=dead}}</ref> موٽر راندين ۾ ٻيا ڪامياب اطالوي ڪار ٺاهيندڙ [[الفا روميو]]، [[لانچيا]]، [[مازيراتي]] ۽ [[فيات]] آهن.<ref>{{Cite web|date=5 October 2021|title=L'Italia che vince le corse|work=Mauto|url=https://www.museoauto.com/litalia-che-vince-le-corse-la-ferrari-500-f2-del-1952|access-date=4 January 2022|language=it|archive-date=4 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220104172543/https://www.museoauto.com/litalia-che-vince-le-corse-la-ferrari-500-f2-del-1952/|url-status=dead}}</ref> اٽلي اولمپڪس ۾ ڪامياب رهيو آهي، [[1896ع گرمائين اولمپڪس|پهرين اولمپياڊ]] کان حصو وٺندو رهيو آهي ۽ 48 مان 47 رانديگرن ۾ شامل ٿيو آهي ([[1904ع گرمائين اولمپڪس|1904ع]] کان سواءِ).<ref>{{Cite web|last=Elio Trifari|title=Che sorpresa: Italia presente a tutti i Giochi|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/2008/novembre/28/Che_sorpresa_Italia_presente_tutti_ga_10_081128051.shtml|access-date=4 January 2022|language=it}}</ref> [[اولمپڪس ۾ اٽلي|اطالوين]] [[گرمائين اولمپڪ رانديون]] ۾ 618 تمغا، ۽ سياري جي اولمپڪس ۾ 141 تمغا کٽيا آهن، جن ۾ 259 سونا تمغا شامل آهن، ۽ ڪل تمغن جي لحاظ کان ڇهون سڀ کان ڪامياب ملڪ آهي. ملڪ [[1960ع گرمائين اولمپڪس|1960ع]] ۾ گرمائين اولمپڪس جي ميزباني ڪئي؛ ۽ [[سياري جون اولمپڪ رانديون|سياري جي اولمپڪس]] جي [[1956ع سياري اولمپڪس|1956ع]]، [[2006ع سياري اولمپڪس|2006ع]] ۾ ميزباني ڪئي، ۽ هن وقت [[ميلان]] ۽ [[ڪورتينا دامپيتسو]] ۾ [[2026ع سياري اولمپڪس|2026ع واري ايڊيشن]] جي ميزباني ڪري رهيو آهي. === عام موڪلون، ميلو ۽ لوڪ روايتون === {{Main|اٽلي ۾ عام موڪلون|اٽلي جون روايتون|اٽلي جون لوڪ روايتون}} [[File:Frecce Tricolori 2022.jpg|thumb|روم ۾ ''[[فيستا ديلا ريپوبليڪا]]'' جي جشن دوران [[وڪٽر ايمانوئل ٻيون يادگار]] مٿان ''[[فريچي تريڪولوري]]''، جنهن جي دونهين واري لڪير [[اٽلي جا قومي رنگ]] ڏيکاري ٿي]] عام موڪلن ۾ مذهبي، قومي ۽ علائقائي ڏينهن شامل آهن. اٽلي جو قومي ڏينهن، ''[[فيستا ديلا ريپوبليڪا]]'' ('جمهوريت جو ڏينهن')،<ref>{{Cite web|title=Le feste mobili. Feste religiose e feste civili in Italia|url=http://calendario.eugeniosongia.com/feste.htm|access-date=29 December 2022|language=it}}</ref> 2 جون تي ملهايو ويندو آهي، جنهن جو مکيه جشن روم ۾ ٿيندو آهي، ۽ اهو 1946ع ۾ اطالوي جمهوريه جي جنم جي ياد ۾ ملهايو ويندو آهي.<ref name="Italian Embassy in London">{{Cite web|title=Festività nazionali in Italia|url=http://www.amblondra.esteri.it/Ambasciata_Londra/Menu/In_linea_con_utente/Domande_frequenti/altro.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120624220055/http://www.amblondra.esteri.it/Ambasciata_Londra/Menu/In_linea_con_utente/Domande_frequenti/altro.htm|archive-date=24 June 2012|access-date=15 April 2012|publisher=Italian Embassy in London|language=it}}</ref> تقريب ۾ [[اڻڄاتل سپاهيءَ جو مقبرو (اٽلي)|اطالوي اڻڄاتل سپاهي]] کي خراج عقيدت طور گلن جي چادر چاڙهڻ ۽ روم ۾ [[ويا ديئي فوري امپيريالي]] سان فوجي پريڊ شامل آهي. [[سينٽ لوسي جو ڏينهن#اٽلي|سينٽ لوسي جو ڏينهن]]، 13 ڊسمبر تي، اٽلي جي ڪجهه علائقن ۾ ٻارن ۾ مشهور آهي، جتي هوءَ سانتا ڪلاز جهڙو ڪردار ادا ڪري ٿي.<ref>{{Cite web|title=Saint Lucy – Sicily's Most Famous Woman – Best of Sicily Magazine|url=http://www.bestofsicily.com/mag/art333.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015021932/http://bestofsicily.com/mag/art333.htm|archive-date=15 October 2012|website=bestofsicily.com}}</ref> [[ايپيفني (موڪل)|ايپيفني]] [[اطالوي لوڪ روايتون|اطالوي لوڪ روايتن]] جي شخصيت [[بيفانا]] سان لاڳاپيل آهي، جيڪا ٻهاريءَ تي سوار هڪ پوڙهي عورت آهي، جيڪا 5 جنوري جي رات سٺن ٻارن لاءِ تحفا، ۽ خراب ٻارن لاءِ ڪوئلو يا رک جا ٿيلها آڻي ٿي.<ref>{{Cite book|last=Roy|first=Christian|url={{Google books|IKqOUfqt4cIC|page=PA144|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Traditional Festivals|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-5760-7089-5|page=144|access-date=13 January 2015}}</ref> [[مريم جو آسمان تي کڄڻ]] 15 آگسٽ تي ''[[فيراگوستو]]'' سان گڏ اچي ٿو، جيڪو اونهاري جي موڪلن جو دور آهي.<ref>{{Cite book|last=Jonathan Boardman|url={{Google books|VHAUAQAAIAAJ|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Rome: A Cultural and Literary Companion|publisher=Signal Books|year=2000|isbn=978-1-902669-15-1|location=University of California|page=219|format=Google Books}}</ref> اطالوي قومي [[سرپرست ڏينهن]]، 4 آڪٽوبر تي، [[سينٽ فرانسس ۽ ڪيٿرائن جو عيد ڏينهن|سينٽ فرانسس ۽ سينٽ ڪيٿرائن]] کي ملهايو ويندو آهي. هر شهر يا ڳوٺ پنهنجي مقامي سرپرست بزرگ جي عيد تي پڻ عام موڪل ملهائيندو آهي.<ref name="Italian Embassy in London"></ref> [[ناتالي دي روما]] ({{literally|روم جو جنم ڏينهن}}) [[روم]] ۾ 21 اپريل تي ٿيندڙ ساليانو ميلو آهي، جيڪو شهر جي ڏند ڪٿائي [[روم جو بنياد|بنياد]] جي خوشيءَ ۾ ملهايو ويندو آهي.<ref name="Plutarch12">[[پلوٽارڪ]]، ''[[متوازي زندگيون]] – رومولس جي زندگي''، [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Romulus*.html#12 12.2] ([[لاڪوس ڪورتيوس]] مان)</ref> [[ڏند ڪٿا]] موجب، چيو وڃي ٿو ته [[رومولس]] 21 اپريل 753 ق.م. تي روم شهر جو بنياد وڌو.<ref name="penelope">{{Cite web|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Censorinus/text*.html#17.11|title=LacusCurtius • Censorinus – De Die Natali|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> ميلن ۽ جشنن ۾ [[پاليو دي سينا]] گهوڙن جي ڊوڙ، [[مقدس هفتو#اٽلي|مقدس هفتي]] جون رسمون، اريتسو جو [[ساراسين جوسٽ]]، ۽ ''[[ڪالچو ستوريڪو فيورينتينو]]'' شامل آهن. 2013ع ۾، [[يونيسڪو]] [[غير مادي ثقافتي ورثو|غير مادي ثقافتي ورثي]] ۾ اطالوي ميلن ۽ ''[[پاسو (فلوٽ)|پاسو]]'' کي شامل ڪيو، جهڙوڪ [[واريا دي پالمي]]، [[ويتربو]] ۾ [[ماڪينا دي سانتا روزا]]، ۽ [[ساساري]] ۾ ''faradda di li candareri''.<ref>{{Cite web|title=Celebrations of big shoulder-borne processional structures|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00721|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141213122708/http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=EN|archive-date=13 December 2014|access-date=29 November 2014|publisher=UNESCO}}</ref> ٻين ميلن ۾ [[اٽلي ۾ ڪارنيول|ڪارنيول]] شامل آهن، جهڙوڪ [[وينس جو ڪارنيول|وينس]]، [[وياريجو جو ڪارنيول|وياريجو]]، [[اِوريا جو ڪارنيول|اِوريا]]، [[فويانو ديلا ڪيانا جو ڪارنيول|فويانو ديلا ڪيانا]]، ۽ [[ساتريانو دي لوڪانيا جو ڪارنيول|ساتريانو دي لوڪانيا]]. [[وينس فلم فيسٽيول]]، جيڪو [[گولڊن لائن]] انعام ڏئي ٿو ۽ 1932ع کان منعقد ٿي رهيو آهي، دنيا جو سڀ کان پراڻو فلمي ميلو آهي ۽ [[ڪانز فلم فيسٽيول|ڪانز]] ۽ [[برلن بين الاقوامي فلم فيسٽيول|برلن]] سان گڏ يورپ جي "وڏن ٽن" فلمي ميلن مان هڪ آهي.<ref>{{Cite web|last=Anderson|first=Ariston|date=24 July 2014|title=Venice: David Gordon Green's 'Manglehorn,' Abel Ferrara's 'Pasolini' in Competition Lineup|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160218220740/http://www.hollywoodreporter.com/news/venice-film-festival-unveils-lineup-720770|archive-date=18 February 2016|website=[[دي هالي ووڊ رپورٽر]]}}; {{Cite magazine|title=Addio, Lido: Last Postcards from the Venice Film Festival|url=https://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140920162423/http://time.com/3291348/addio-lido-last-postcards-from-the-venice-film-festival|archive-date=20 September 2014|magazine=Time}}</ref> ==انتظامي ورهاستون== <!-- This Anchor tag serves to provide a permanent target for incoming section links. Please do not remove or modify it, except to add another appropriate anchor. If you modify the section title, please anchor the old title. It is always best to anchor an old section header that has been changed so that links to it will not be broken. See [[Template:Anchor]] for details. This template is {{Subst:Anchor comment}}. --> {{Main|اٽلي جا علائقا|اٽلي جا صوبا|اٽلي جا ميٽروپوليٽن شهر|ڪوموني}} اٽلي 20 علائقن (''[[ريجوني]]'') تي مشتمل آهي، جن مان پنجن کي [[خاص قانوني حيثيت وارا خودمختيار علائقا|خاص خودمختيار حيثيت]] حاصل آهي، جيڪا کين اضافي معاملن تي قانون سازي ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿي.<ref name="tuttitalia">{{Cite news|title=Regioni italiane|url=http://www.tuttitalia.it/regioni|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220509133929/https://www.tuttitalia.it/regioni|archive-date=9 May 2022|access-date=30 April 2022|language=it}}</ref> {{Div col}} * [[ابروزو]] * [[اوستا وادي]] * [[اپوليا]] * [[بازيليڪاتا]] * [[ڪلابريا]] * [[ڪمپانيا]] * [[ايميليا-رومانا]] * [[فريولي-وينيزيا جوليا]] * [[لازيو]] * [[ليگوريا]] * [[لومباردي]] * [[مارڪي]] * [[موليزه]] * [[پيڊمونٽ]] * [[سارڊينيا]] * [[سسلي]] * [[ترنتينو-آلٽو آديجي/سڊٽيرول]] * [[ٽسڪني]] * [[امبريا]] * [[وينيتو]] {{Div col end}} {{Italy Labelled Map Scalable|image-width=400}} ''ريجوني'' ۾ 107 صوبا (''[[اٽلي جا صوبا|پرووينچي]]'') يا ميٽروپوليٽن شهر (''[[اٽلي جا ميٽروپوليٽن شهر|چِتا ميٽروپوليتاني]]'')، ۽ 7,896 ميونسپلٽيون (''[[ڪوموني]]'') شامل آهن.<ref name="tuttitalia"/> {{Clear}} == پڻ ڏسو == {{Portal|اٽلي|ملڪ|يورپ|يورپي يونين }} * [[اٽلي جو خاڪو]] {{Clear}} == نوٽس == {{Notelist|30em}} == ڪتابيات == {{Refbegin|30em}} * {{Cite book|last1=Cushman-Roisin|first1=Benoit|url=https://books.google.com/books?id=OFwkVgQNHlsC|title=Physical oceanography of the Adriatic Sea|last2=Gačić|first2=Miroslav|last3=Poulain|first3=Pierre-Marie|publisher=Springer|year=2001|isbn=978-1-4020-0225-0}} * {{Cite web|date=2004–2007|title=FastiOnline: A database of archaeological excavations since the year 2000 |url=https://www.fastionline.org|access-date=6 March 2010|publisher=International Association of Classical Archaeology (AIAC)}} * Hibberd, Matthew. ''The media in Italy'' (McGraw-Hill International, 2007). * Sarti, Roland, ed. ''Italy: A reference guide from the Renaissance to the present'' (2004). * Sassoon, Donald. ''Contemporary Italy: politics, economy and society since 1945'' (Routledge, 2014). * {{Cite web|date=1995–2010|title=Italy History – Italian History Index|url=http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815124837/http://vlib.iue.it/hist-italy/Index.html|archive-date=15 August 2021|access-date=6 March 2010|publisher=European University Institute, The World Wide Web Virtual Library|language=it, en}} {{Refend}} ==حوالا== {{حوالا}} <references group="lower-alpha"/> == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{Wikibooks|Wikijunior:Countries A-Z|Italy}} {{Sister project links|voy=Italy|d=Q38}} * [https://www.bbc.com/news/world-europe-17433142 اٽلي] [[بي بي سي نيوز]] مان * [https://web.archive.org/web/20260116052905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ اٽلي]. ''[[دي ورلڊ فيڪٽ بڪ]]''. [[سينٽرل انٽيليجنس ايجنسي]]. * [https://web.archive.org/web/20081216082829/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/italy.htm اٽلي] ''يو سي بي لائبريريز گوو پبس'' مان * [https://www.oecd.org/italy/ اٽلي] [[او اي سي ڊي]] مان * [https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/italy_en يورپي يونين جي ويب سائيٽ تي اٽلي جو ملڪي خاڪو] * {{Wikiatlas|Italy}} * {{OSM relation|365331}} * [https://www.ifs.du.edu/IFs/frm_CountryProfile/IT اٽلي لاءِ اهم ترقياتي اڳڪٿيون] [[انٽرنيشنل فيوچرز]] مان * [https://www.governo.it/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{In lang|it}} * [https://www.italia.it/en/ اطالوي سياحت جي سرڪاري ويب سائيٽ] {{Italy topics}} {{Navboxes |title = اٽلي سان لاڳاپيل مضمون|list= {{Sovereign states of Europe}} {{Countries and territories bordering the Mediterranean Sea}} {{EU members}} {{European Economic Area (EEA)}} {{Council of Europe members}} {{G8 nations}} {{G20}} {{OSCE}} }} {{Authority control}} {{Coord|43|N|12|E|display=title}} [[زمرو:اٽلي| ]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:جمهوريتون]] [[زمرو:ڏاکڻي يورپ جا ملڪ]] [[زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ]] [[زمرو:اطالوي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:جي 20 ميمبر]] [[زمرو:ڪائونسل آف يورپ جا ميمبر رياستون]] [[زمرو:يورپي يونين جا ميمبر رياستون]] [[زمرو:نيٽو جا ميمبر رياستون]] [[زمرو:يونين فار دي ميڊيٽرينين جا ميمبر رياستون]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ميمبر رياستون]] [[زمرو:او اي سي ڊي ميمبر]] [[زمرو:جمهوريتون]] [[زمرو:1861ع ۾ يورپ ۾ قيام]] [[زمرو:اهي ملڪ ۽ علائقا جتي اطالوي سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:1861ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[Category:1946ع ۾ يورپ ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] {{Italy Labelled Map Scalable|image-width=400}} 75w2asjibryczggkn2ei098tyd1bp7e 10 17228 382720 358009 2026-06-04T17:51:25Z Ibne maryam 17680 /* */ 382720 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[Help:Censorship|سينسرشپ]] *[[Help:Copyright|ڪاپي رائٽ]] *[[Help:Disambiguation|سلجھائپ]] *[[Help:Viewing media|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[Help:Microformats|Microformats]] *[[Help:Mobile access|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[Help:Other languages|ٻيون ٻوليون]] *[[Help:Page name|صفحن جا نالا]] *[[Help:Portals|باب]] *[[Help:Protected pages|محفوظ صفحا]] *[[Help:Searching|ڳولا]] *[[Help:Student help|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia'']] | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> ryu42cg5im67zpjvstoro0z27feq4ym 382721 382720 2026-06-04T17:52:18Z Ibne maryam 17680 /* */ 382721 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[Help:Censorship|سينسرشپ]] *[[Help:Copyright|ڪاپي رائٽ]] *[[Help:Disambiguation|سلجھائپ]] *[[Help:Viewing media|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[Help:Microformats|Microformats]] *[[Help:Mobile access|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[Help:Other languages|ٻيون ٻوليون]] *[[Help:Page name|صفحن جا نالا]] *[[Help:Portals|باب]] *[[Help:Protected pages|محفوظ صفحا]] *[[Help:Searching|ڳولا]] *[[Help:Student help|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia'']] | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]]]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> a8uoma4n93nxplsk4yuw04drp41m7ml 382722 382721 2026-06-04T17:53:00Z Ibne maryam 17680 /* */ 382722 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[Help:Censorship|سينسرشپ]] *[[Help:Copyright|ڪاپي رائٽ]] *[[Help:Disambiguation|سلجھائپ]] *[[Help:Viewing media|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[Help:Microformats|Microformats]] *[[Help:Mobile access|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[Help:Other languages|ٻيون ٻوليون]] *[[Help:Page name|صفحن جا نالا]] *[[Help:Portals|باب]] *[[Help:Protected pages|محفوظ صفحا]] *[[Help:Searching|ڳولا]] *[[Help:Student help|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> 4ntm4hju42oknbkq7421bx4b1vox5na 382723 382722 2026-06-04T17:53:52Z Ibne maryam 17680 /* */ 382723 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[Help:Censorship|سينسرشپ]] *[[Help:Copyright|ڪاپي رائٽ]] *[[Help:Disambiguation|سلجھائپ]] *[[Help:Viewing media|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[Help:Microformats|مائيڪرو فارميٽ]] *[[Help:Mobile access|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[Help:Other languages|ٻيون ٻوليون]] *[[Help:Page name|صفحن جا نالا]] *[[Help:Portals|باب]] *[[Help:Protected pages|محفوظ صفحا]] *[[Help:Searching|ڳولا]] *[[Help:Student help|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> nfw5hlbrtayvizx4waj1eosclmfqhvo 382724 382723 2026-06-04T18:03:55Z Ibne maryam 17680 /* */ 382724 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[Help:Censorship|سينسرشپ]] *[[Help:Copyright|ڪاپي رائٽ]] *[[Help:Disambiguation|سلجھائپ]] *[[Help:Viewing media|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[Help:Microformats|مائيڪرو فارميٽ]] *[[Help:Mobile access|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[Help:Other languages|ٻيون ٻوليون]] *[[وڪيپيڊيا:مضمون جو عنوان|صفحن جا نالا]] [[Help:Page name|Page name]] *[[Help:Portals|باب]] *[[Help:Protected pages|محفوظ صفحا]] * [[مدد:وڪيپيڊيا ۾ ڳولها|ڳولا]] *[[Help:Student help|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> iik0q8fee09i53cx1ati7oxtgk1h2i9 382725 382724 2026-06-04T18:12:44Z Ibne maryam 17680 /* */ 382725 wikitext text/x-wiki {{Sidebar | name = Reader help | title = [[Wikipedia:اڪثر پڇيا ويندڙ سوال (ڪَپُوس)/پڙهندڙ|پڙهندڙ پاران اڪثر پڇيا ويندڙ سوال]] ۽ مدد | imagestyle = padding-bottom:0.7em;border-bottom:1px solid #aaa; | image = [[File:Question Circle.svg|50px|link=|alt=]] | contentclass = plainlist | contentstyle = padding-top:0.4em;padding-bottom:0.4em;border-bottom:1px solid #aaa; | content1 = {{startflatlist}} *[[Wikipedia:بابت|وڪيپيڊيا بابت]] *[[Help:Authority control|اختيارين جو ڪنٽرول]] *[[Help:زمرا|زمرا]] *[[مدد:سينسرشپ|سينسرشپ]] *[[مدد:ڪاپي رائٽ|ڪاپي رائٽ]] *[[مدد:سلجھائپ|سلجھائپ]] *[[مدد:ميڊيا ڏسڻ|تصويرون ۽ ملٽي ميڊيا]] *[[Help:ISBN|ISBN]] *[[مدد:مائيڪرو فارميٽ|مائيڪرو فارميٽ]] *[[مدد:موبائل فون رسائي|موبائل فون رسائي]] *[[Help:Navigation|نيويگيشن]] *[[مدد:ٻيون ٻوليون|ٻيون ٻوليون]] *[[وڪيپيڊيا:مضمون جو عنوان|صفحن جا نالا]] *[[مدد:باب|باب]] *[[مدد:تحفيظل صفحا|محفوظ صفحا]] *[[مدد:وڪيپيڊيا ۾ ڳولها|ڳولا]] *[[مدد:شاگردن جي مدد|شاگردن جي مدد]] {{endflatlist}} | content2 = *[[Help:Glossary|پڙهندڙن جو سرسري جائزو]] *[[Wikipedia:Reader's index to Wikipedia|پڙهندڙن جو انڊيڪس]] *[[Wikipedia:Researching with Wikipedia|وڪيپيڊيا ذريعي تحقيق]] *[[Help:Wikipedia: The Missing Manual/Appendixes/Reader’s guide to Wikipedia|''وڪيپيڊيا پڙهندڙن جي رهنمائي'']] Reader’s Guide to Wikipedia | content3 = *[[Wikipedia:Contributing to Wikipedia|وڪيپيڊيا ۾ حصو وٺڻ]] }}<noinclude> [[زمرو:سارسنڀال نيووصندوق]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مدد سانچا]] {{pp-template}} </noinclude> lb49iggj1tx02elmvl29gk5kw42100w 0 29538 382727 255822 2026-06-04T19:47:56Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:سنڌي ماڻھو]]، [[زمرو:سنڌي سياستدان]]، [[زمرو:سنڌي ليکڪ]] جو اضافو + ترتيب 382727 wikitext text/x-wiki '''شيخ عبدالمجيد سنڌي'''، سنڌ جو اهو مقتدر ۽ نامور قومي سياستدان هو، جنهن ننڍي کنڊ ۽ خاص ڪري سنڌ جي سياسي ۽ سماجي تاريخ تي پنهنجي علم، دانائيءَ ۽ بصيرت جا اڻمٽ نقش ڇڏيا آهن ۽ سندس خدمتون سنڌي قوم صدين تائين وساري نه ٿي سگهي. سائين جي. ايم. سيد، پنهنجي ڪتاب ’جنب گذاريم جن سين‘ ۾ شيخ صاحب لاءِ لکيو آهي ته مرحوم غلام محمد ڀرڳڙيءَ جي وفات کانپوءِ سنڌ جي زميندار ۽ وڪيل طبقي جي اڪثر سياستدانن لالچ ۽ خودغرضيءَ ۾ وڪامجي، ظالم جي رعب، دٻدٻي ۽ دڙڪي کان هيسجي، قوم کي وساري ڇڏيو هو. ان وقت هي (شيخ عبدالمجيد سنڌي) واحد فرد هو، جو گذريل ڪيترن سالن جي سياسي عرصي ۾ نه ڪنهن طاغوتي طاقت کان ڊڄي حق گوئيءَ کان ڪناره ڪش ٿيو ۽ نه وري عهدن جي لالچ، پئسي جي حرص، عزت جي بک ۽ فاقاڪشيءَ جي تڪليف کيس گمراهه ڪري سگهيا. هي صاحب گذر جي تنگي، عوام جي بي قدري ۽ حڪومت جي مخالفت جي باوجود پنهنجو آواز بلند ڪندو رهيو. سنڌ جي اڪثر سياستدانن جا عمدا ڪارناما تارازيءَ جي هڪ پڙ ۾ وجهبا ۽ شيخ صاحب جا ٻئي پڙ ۾، ته شيخ صاحب جو پاسو سوايو ٿي ويندو.“<ref>ڪتاب: جنب گذاريم جن سين;مصنف:جي.ايم.سيد:ايڊيشن:2004ع.ڇپيندڙ؛سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو</ref> == خانداني پس منظر == شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ جا وڏا اصل سيوهڻ کان لڏي ٺٽي ۾ اچي ويٺا هئا. هو قانون گو، عامل ڪٽنب جي نرياڻي پاڙي مان هو. سندس والد ديوان ليلارام، روينيو کاتي ۾ ملازم هو. سندس والده جو نالو ليلان هو. سندن گهر ٺٽي شهر جي تندسر محلي ۾ هو، جتي ليلارام ۽ سندس ٻه ڀائر ڪٽنب سميت رهندا هئا. == اصل نالو == شيخ عبدالمجيد جو اصل نالو ڄيٺانند هو ۽ پاڻ تاريخ 7 جولاءِ 1889ع مطابق 8 ذوالقعد 1306ھ، آچر ڏينهن جنم ورتو. شيخ صاحب پنهنجي والدين جو چوٿون ٻار هو. سندس وڏي ڀيڻ اڳ ئي گذاري وئي هئي، ٻي وڏي ڀيڻ جو نالو ڪرشنا هو، جڏهن ته سندس وڏي ڀاءُ جو نالو گيانچند هو. == تعليم == شيخ صاحب کي ٺٽي جي ورنيڪيولر اسڪول ۾ پهرئين ڪلاس ۾ داخل ڪيو ويو، ستت ئي ديوان ليلارام کي پنهنجي ننڍي ڀاءُ ديوان ٽلو مل سان گڏ ڪراچيءَ وڃڻو پيو، ڇاڪاڻ ته روينيو کاتي جي ملازمت مان رٽائر ڪرڻ کانپوءِ کيس ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ تپيداري ڏني وئي هئي. ڪراچيءَ ۾ سندن رهائش کاريدر جي علائقي ۾ هئي. ڪراچيءَ ۾ شيخ صاحب کي بولٽن مارڪيٽ جي هڪ پرائمري اسڪول ۾ داخل ڪيو ويو. شيخ صاحب اسڪول ۾ پنهنجي ڪلاس ۾ تمام هوشيار، محنتي ۽ پابند شاگرد هو. انهن ئي ڏينهن ۾ ڪراچيءَ ۾ پليگ جي بيماري منهن ڪڍيو، جنهنڪري ڪيترا موت ٿيا. ان حالت ۾ ماڻهن ڪراچيءَ مان لڏڻ شروع ڪيو. شيخ صاحب جا ٻه سئوٽ به ان وبا جو شڪار ٿي گذاري ويا. سندس خاندان کاريدر واري جاءِ ڇڏي باٿ آئلينڊ واري جڳهه ۾ منتقل ٿي ويو. ان وقت ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ ٺٽي جي عاملن جو وڏو اثر رسوخ هو. انهن ڪراچيءَ ۾ پنهنجي جدا ڪالوني جوڙائي، جيڪا اڄ به ٺٽائي ڪمپائونڊ جي نالي سان مشهور آهي. پليگ جي وبا وقت ديوان ليلارام پنهنجن ٻنهي فرزندن- گيانچند ۽ ڄيٺانند کي پنهنجي ڀيڻويي ايسرداس وٽ ميرپور ساڪري موڪلي ڇڏيو، جيڪو ان وقت اتان جو مختيارڪار هو. ميرپور ساڪري ۾ ٻئي ڀائر ڪجهه عرصي تائين تعليم حاصل ڪندا رهيا، جتان وري کين ٺٽي ۾ اچڻو پيو ۽ اسڪول ۾ داخلا وٺڻي پئي. ديوان ليلارام 1905ع ۾ وفات ڪري ويو، جنهنڪري سندس ڪٽنب جي پالنا جو بار سندس ڀائرن ۽ ڀيڻويي جي ڪلهن تي پيو. 1905ع ۾ شيخ صاحب جي وڏي ڀاءُ کي ڪراچي ميونسپالٽيءَ ۾ نوڪري ملي وئي، جنهنڪري شيخ صاحب کي پڻ وڌيڪ تعليم حاصل ڪرڻ جي سلسلي ۾ ڪراچيءَ وڃڻو پيو، جتي کيس اين. جي. وي هاءِ اسڪول ۾ ڇهين جماعت ۾ داخل ڪرايو ويو. == طبيعت == سندس طبيعت جو لاڙو ننڍپڻ کان وٺي حق جي ڳولا طرف رهندو هو. هميشه پنڊتن ۽ بزرگن جي مجلسن ۽ صحبتن جو خواهشمند هوندو هو. سندس اسلام ڏانهن راغب ٿيڻ جو پسمنظر بيان ڪندي جي. ايم. سيد شيخ صاحب جي زباني ٻُڌل هيٺيان ٽي واقعا بيان ڪيا آهن: * (1) ننڍي هوندي اسڪول ويندي مسڪين شاهه رح جي مقبري جي ڀر ۾ بنا سمجهه ۽ ويچار جي بيهي، ان طرف ڏسي پوءِ اڳتي ويندو هو. * (2) هڪ ڀيري هندن جي ٻن فرقن، سناتن ڌرم ۽ آريا سماج جي وچ ۾ مذهبي بحث لاءِ سميلن ڪٺو ٿيو، جنهن کي ٻڌڻ لاءِ هي به ويو، اتي ڏٺائين ته ٻئي هڪٻئي تي سخت نقطه چيني ڪري رهيا آهن، جيڪا ڳالهه کيس پسند نه آئي ۽ غمگين ٿي گهر پهتو. ڀيڻ جي پڇا تي غمگينيءَ جو ڪارڻ اهو ٻڌايائين ته مذهبي ڳالهين ۾ هڪٻئي کان جدا راءِ رکڻ تي حملا ڪرڻ ٺيڪ ڪم ناهي. مسلمان جيڪڏهن ڌار مذهب رکن ٿا ته انهن کي برو ڀلو چوڻ نه گهرجي. سندس ڀيڻ کيس جواب ڏنو ته توهان ٺيڪ چئو ٿا، هر مذهب ۾ خوبيون آهن، مسلمانن ۾ به عمديون ڳالهيون آهن. کيس ڀيڻ جي اها ڳالهه ڏاڍي وڻي. * (3) هڪ ڀيري کيس ٻه ڪتاب مليا، بائبل ۽ قرآن، جيڪي هن ميز تي رکي پڙهڻ شروع ڪيا. هندو ڇوڪرا قرآن ڏسي مٿس کلون ڪرڻ لڳا ته تون مسلمان آهين ڇا، جو اهو ڪتاب پڙهين پيو. سندن اهڙي بيجا روش هن جي دل ۾ سخت ردعمل پيدا ڪيو. شيخ صاحب ننڍپڻ کان وٺي حق ۽ سچ جو ڳولائو هو. سندس خاندان جيتوڻيڪ مذهبي قسم جو هو، پر ٻارن کي ڪا باقاعدي مذهبي تعليم نه ڏني ويندي هئي، سندس خاندان اصل سناتن ڌرم جو پوئلڳ هو، پر عملي طور سڀئي آريا سماج جا پوئلڳ هئا. بهرحال مذهبي تعليم نه هئڻ جي باوجود شيخ صاحب پنهنجن دوستن سان گڏجي مندرن ۾ پوڄا پاٺ لاءِ ويندو هو، سندس طبيعت ۾ اسلام ڏانهن لاڙو اسڪول جي زماني کان ئي ٿيو. == مسلمان ٿيڻ == جڏهن شيخ صاحب مئٽرڪ پاس ڪئي ته مسٽر ڏيپچند اوجها وڪيل وٽ وڃي ڪلرڪ ٿي ڪم ڪرڻ لڳو. ان زماني ۾ منجهس مذهبي تعصب جي خلاف ردعمل پيدا ٿيڻ لڳو. سنڌ مذهبي رواداريءَ جو ملڪ هو، پر ان دور ۾ سياسي اثرن هيٺ آريا سماجي هڪ طرف هندو مذهب کي زور وٺائڻ لاءِ پرچار ڪرڻ لڳا هئا ته ڪن مسلمان مولوين وري سندن رد ۾ تبليغ شروع ڪئي هئي. شيخ صاحب جيئن ته هڪ هندو گهر ۾ پيدا ٿيو هو، ان ڪري سندس دل ۾ اهڙي ماحول خلاف ردعمل پيدا ٿيو. ان دور ۾ ميونسپل آڪٽراءِ جي ڪلارڪ تاج محمد مير محمد بلوچ سان سندس وڏي ڀاءُ گيانچند جي معرفت واقفيت ٿي، جنهن سان هن اسلام جي خلاف هندن جو نقطه نظر پيش ڪيو، جنهن تي هن شيخ صاحب کي اسلام جي خوبين کان واقف ڪرڻ شروع ڪيو. سندس دل دنيائي خيال ۾ ڪو انقلابي قدم کڻڻ لاءِ تيار بيٺي هئي، رڳو ان کي عملي جامو پارائڻ جي دير هئي. 10 فبروري 1908ع تي هن اوچتو فيصلو ڪيو ته هو مسلمان ٿيندو. نوڪريءَ تان استعيفا ڏئي مليل پگهار جا پئسا وهاڻي هيٺان رکي، چٺي رکي، حيدرآباد ۾ مرحوم شيخ عبدالرحيم وٽ وڃي نڪتو. پئسا ان ڪري گهر ڇڏي ويو ته متان ڪو سمجهي ته پئسن جي لالچ تي مسلمان ٿيو آهي. شيخ عبدالرحيم انهن ڏينهن ۾ نوجوان تعليم يافته هندن کي مسلمان بنائڻ جي مهم ۾ رڌل هو، هن کيس مسلمان ڪري سندس نالو عبدالمجيد رکيو ۽ کيس مهيني ٻن لاءِ لُڌياني طرف موڪلي ڇڏيو، جتان شيخ صاحب موٽي ڪراچي آيو، پر اتي حالتون سازگار نه ڏسي حيدرآباد ۾ اچي رهڻ لڳو. انهن ڏينهن ۾ رئيس غلام محمد خان ڀرڳڙيءَ ’الامين‘ اخبار جاري ڪئي هئي، هن شيخ عبدالمجيد کي ايڊيٽر ڪري رکيو. اڳتي هلي رئيس غلام محمد خان کيس پنهنجو سياسي ڪمن لاءِ سيڪريٽري مقرر ڪيو ۽ 1914ع کان 1916ع تائين شيخ صاحب انهن ڪمن کي سنڀاليندو رهيو. == سياست == ان کان اڳ، مولانا عبيدالله سنڌيءَ ملڪ جي آزاديءَ خاطر جڏهن ڪم ڪرڻ شروع ڪيو ۽ جنگ شروع ٿيڻ بعد انگريزن کيس گرفتار ڪرڻ چاهيو ته هو چند دوستن سان گڏ سرحد ٽپي افغانستان وڃي پهتو، جتان هندستان جي سياسي ڪارڪنن سان رابطي قائم رکڻ خاطر وقت بوقت خط و ڪتابت پيو ڪندو هو. ان وقت مولانا سنڌيءَ هڪ خط ريشمي رومال تي لکي، قميص جي اندران سبي، هندستان موڪليو، جيڪو پڪڙجي پيو. اُهو بعد ۾ ’سلڪ ليٽر منصوبي‘ جي نالي سان مشهور ٿيو، اُن ۾ ڄاڻايل ڪارڪنن يا واسطي رکندڙ ماڻهن مان شيخ عبدالمجيد کي به هڪ سمجهي، ڪيس هلائي، 1916ع ۾ گرفتار ڪري رتناگري جيل ۾ رکيو ويو. جيل دوران ئي کيس نياڻي ڄائي، پر سندس گهر واري گذاري وئي. اها خبر جڏهن شيخ صاحب کي جيل ۾ پهچائي کانئس پڇيو ويو ته ڇا هو پيرول تي آزاد ٿي جيل کان ٻاهر اچي پنهنجي رفيقه حيات جو آخري ديدار ڪرڻ پسند ڪندو ته هن اهو چئي انڪار ڪيو ته اسلام جي هڪ سچي سپاهيءَ جو پهريون رشتو الله جي خوشنودي آهي ۽ جيڪڏهن الله کي اهو منظور هو ته منهنجي پياري بيگم مون کي جدائيءَ جو داغ ڏئي آخرت جو سفر اختيار ڪري ته ان لاءِ رب جي رضا تي قائم ۽ شاڪر رهڻ مناسب آهي. شيخ صاحب جيل ۾ ٽي سال رهيو، جتان فبروري 1919ع ۾ آزاد ٿيو، پر سگهو ئي مٿس ٻيو ڪيس احمدآباد ستياگرهه جي ڏينهن ملهائڻ ڪري، مکي ڄيٺانند، ڊاڪٽر چوئٿرام، سوامي گووند آنند ۽ ڄيٺمل پرسرام سان گڏ داخل ڪيو ويو، جو بعد ۾ ٽن مهينن کانپوءِ سرڪار تنبيهه ڏيڻ بعد ڪڍائي ورتو. شيخ صاحب 7 کان 9 فبروري 1920ع واري لاڙڪاڻي ۾ منعقد ٿيل خلافت ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي، جتي سندس جي. ايم. سيد سان واقفيت ٿي ۽ سن ۾ 17 مارچ 1920ع تي سڏايل خلافت ڪانفرنس ۾ هن به ٻين ڪيترن سياستدانن سان گڏ شرڪت ڪري پرجوش تقرير ڪئي، ان کانپوءِ سگهو ئي، خلافت تحريڪ جي سلسلي ۾ مٿس ڪيس هلائي، 1121 پ. ق هيٺ کيس ٻن سالن جي سزا ڏني وئي، جيڪا ڪاٽي، 23 جون 1923ع تي آزاد ٿي وري اچي خلافت ۽ ملڪ جي آزاديءَ جي ڪمن ۾ حصو وٺڻ لڳو. حڪومت ناراض ٿي کانئس 12 مهينن لاءِ سياسي سرگرمين کان پري رهڻ جي ضمانت گهري، جيڪا نه ڏيڻ ڪري وري به کيس 12 مهينن لاءِ جيل اماڻيو ويو، جتان ڊسمبر 1924ع ۾ آزاد ٿيو. ان وچ ۾ مهاتما گانڌيءَ جي سول نافرماني تحريڪ بند ڪرڻ، هندو مسلم اختلاف پيدا ٿيڻ ۽ ترڪن جي خلافت کي ختم ڪرڻ سبب ملڪي فضا بدلجي چڪي هئي ۽ سياسي ڪارڪنن پنهنجو ڌيان سماجي ڪمن طرف موڙي ڇڏيو هو. شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ به زياده تر وقت هيٺين ٽن ڪمن ۾ صرف ڪيو: * ’الوحيد‘ اخبار جي ذريعي عوامي بيداري ۽ مسلمانن جي تعليم ۽ تنظيم لاءِ پرچار ڪندو رهيو. * هڪ تنظيمي پروگرام تيار ڪري سنڌ ۾ ورهايائين ۽ الوحيد ذريعي مسلمانن کي ان تي عمل ڪرڻ جي اپيل ڪيائين. * سنڌ اندر جيڪي نوجوان پڙهيل هندو مسلمان ٿي چڪا هئا، تن لاءِ روزگار جي وسيلن مهيا ڪرڻ، تعليم ڏيارڻ، آباد ڪرڻ، تنظيم هيٺ آڻڻ ۽ کين صحيح اسلامي تعليمات کان آگاهه ڪرڻ لاءِ، 1926ع ۾ هڪ نومسلم ڪانفرنس سڏايائين. شيخ صاحب الوحيد کي مسلمانن جي بيداري ۽ تنظيم لاءِ هڪ ادارو بنائي ڇڏيو. سنڌ مان ڪيترا نوجوان ڪارڪن ان ۾ اچي گڏ ڪيائين. شيخ عبدالسلام، مير الهبخش خان ٽالپر، قاضي خدابخش (موري وارو)، قاضي عبدالرحمان، دين محمد عليگ، مولانا دين محمد وفائي سڀ هن اداري جا سرگرم ڪارڪن ٿي ڪم ڪرڻ لڳا. == عملي سياست == خلافت تحريڪ جي وقت ۾ شيخ صاحب جي مولانا محمد علي جوهر ۽ مولانا شوڪت عليءَ سان واقفيت پيدا ٿي هئي، ان ڪري کيس ٻاهر هندستان جي وڏن سياسي جلسن ۾ گهرائڻ جي ڇڪ ٿيڻ لڳي. ان ڏس ۾ شيخ صاحب جن مکيه اجلاسن ۾ حصو ورتو يا نمائندگي ڪئي، تن مان ڪي هيٺ ڏجن ٿا. * آل انڊيا آل پارٽيز ڪانفرنس، 16 نومبر 1929ع، الهه آباد ۾ مسلم پارٽيز جي نمائندي طور شريڪ ٿيو. * آل پارٽيز مسلم يونٽي ڪانفرنس جي هڪ اجلاس جي صدارت ڪيائين ۽ ٻئي ۾ شريڪ رهيو، جنهن جي صدارت راجا آف سليمپور ڪئي هئي. * آل انڊيا خلافت ڪانفرنس، اجمير جي صدارت ڪيائين، * ڪراچيءَ ۾ 18 اپريل 1930ع تي، ’آزاد سنڌ ڪانفرنس‘ ٿي، جنهن جي صدارت ڪيائين. * الوحيد دوران ۽ آل انڊيا جماعتن ۾ ٺهرائن پيش ڪرڻ وسيلي، سنڌ کي بمبئيءَ کان جدا ڪرڻ لاءِ سر ٽوڙ ڪوشش ڪيائين. * 10 سيپٽمبر 1930ع تي، بمبئي ڪائونسل جي چونڊ ۾ مسلمان ووٽرن شيخ صاحب کي ڪراچي ضلعي جو نمائندو ڪري موڪليو. 1933ع ۾ غازي عبدالقيوم نالي هڪ پٺاڻ، نٿورام نالي هڪ هندوءَ کي پيغمبر صلعم خلاف توهين آميز ڪتاب لکڻ ڪري چيف ڪورٽ ۾ ڪيس هلندي، قتل ڪري ڇڏيو. مٿس ڪيس هليو ۽ کيس ڦاسيءَ جي سزا ملي. * مسلمانن ڦاسيءَ کانپوءِ قبرستان مان سندس جنازو ڪڍي جلوس ڪڍيو، حڪومت کي خطرو ٿيو ته متان هندو مسلم فساد ٿي پوي، ان ڪري جلوس تي بندش وڌي وئي، جوشيلن مسلمانن حڪم مڃڻ کان انڪار ڪيو، نتيجي ۾ پوليس جلوس تي گولي هلائي، جنهن ۾ 64 مسلمان شهيد ٿي ويا. اهو ڪم هڪ خر دماغ انگريز ڪمشنر گبسن ڪرايو هو، مسلمانن انڪوائري ڪاميٽي ويهارڻ جي گهر ڪئي هئي، پر سرڪار ان ڳالهه کي ٻڌو اڻ ٻڌو ڪري ڇڏيو. اهڙين حالتن ۾، بمبئي ڪائونسل جي اجلاس ۾ سنڌ جي مسلمان عيوضين مان ڪنهن کي به صدمو نه آيو، پر اهو صرف شيخ عبدالمجيد سنڌي هو، جنهن سرڪار جي لاپرواهيءَ تي احتجاج طور 1933ع ۾ استعيفا ڏني ۽ مسلمانن کيس بنا مخالفت جي ٻيهر اسيمبليءَ ۾ چونڊي موڪليو. سنڌ جي بمبئيءَ کان جدائيءَ تائين شيخ صاحب بمبئي ڪائونسل ۾ سنڌ جي عوام جي نمائندگي ڪندو رهيو. جيتوڻيڪ سنڌ جا اڪثر ميمبر شخصي غرضن، عهدن ۽ لالچن خاطر قومي سوالن ۾ اکيون پوري سرڪار جو ساٿ ڏيندا آيا. سنڌي مسلمانن جي ليڊر سر شاهنواز ڀُٽي بمبئيءَ کان سنڌ کي جدا ڪرڻ جي سوال تي صوبائي رفارمس ڪميٽيءَ آڏو ان جي خلاف ووٽ ڏنو. صرف ميران محمد شاهه اختلافي نوٽ ۾ سنڌ جي جدائيءَ جي حمايت ڪئي. آخر 1937ع ۾، جڏهن 1935ع واري آئين مطابق سنڌ کي ڌار صوبو تسليم ڪيو ويو ۽ سنڌ اسيمبليءَ جون پهريون چونڊون ٿيون ته سر شاهنواز ڀُٽي کي سندس گهر واري تڪ ۾ گورنر جي صلاحڪار هئڻ جي باوجود شيخ عبدالمجيد سنڌي شڪست ڏيڻ ۾ ڪامياب ٿيو. هو سنڌ آزاد پارٽيءَ جي ٽڪيٽ تي اميدوار بيٺو هو، جنهن پارٽيءَ جا ٽي ميمبر چونڊجي آيا. هڪ شيخ عبدالمجيد سنڌي، ٻيو محمد يوسف چانڊيو ۽ ٽيون پير غلام حيدر شاهه بلڙيءَ وارو. پر چونڊن کانپوءِ اهي ڦري وڃي سرڪار جي طرف ٿيا، شيخ صاحب سر غلام حسين هدايت الله کان مسلم ليگ ۾ اچڻ جو واعدو وٺي سندس طرفدار ٿيو، ان کانپوءِ هو سمورو وقت مسلم ليگ جو سرگرم ڪارڪن رهندو آيو. 1938ع ۾ مسلم ليگ جي ڪراچيءَ ۾ شاندار ڪانفرنس منعقد ٿي، جنهن جي سڏائڻ ۾ شيخ صاحب جو وڏو هٿ هو. هيءَ ڪانفرنس جناح صاحب جي صدارت هيٺ ٿي هئي، جنهن ۾ سر سڪندر حيات، فضل الحق، سردار اورنگزيب، سر سعدالله خان، نواب اسماعيل خان، چوڌري خليق الزمان وغيره شريڪ ٿيا هئا. شيخ صاحب هن ڪانفرنس ۾ هڪ ٺهراءُ پيش ڪيو، جيڪو ’پاڪستان‘ لاءِ پهريون ٺهراءُ چئجي ته بجا آهي. ان کانپوءِ مسلم ليگ مخالفت ۾ رهي. جڏهن 1969ع ۾ سکر جي مسجد منزل گاهه تان فساد ٿيا ته هندن مصلحت سمجهي مسلم ليگ کي وزارت ۾ آندو، جنهن ۾ مير بنده علي خان، شيخ عبدالمجيد سنڌي، خانبهادر کهڙو ۽ جي. ايم. سيد مسلمان وزير هئا. شيخ صاحب جي هٿ ۾ مالي کاتو ۽ بعد ۾ تعليم کاتو رهيو. ان وقت پاڻ آل انڊيا مسلم ليگ جي ورڪنگ ڪاميٽيءَ تي هڪ سال لاءِ ميمبر هو. پوءِ جي حالتن هيٺ جڏهن هن ڏٺو ته مسلم ليگ انگريزن جي نمڪ پرورده ۽ خودمطلب، سرمائيدارن جي خودغرضيءَ جو آکاڙو بڻجي چڪي آهي، تڏهن ان مان استعيفا ڏئي ڌار ٿي ويو. سائين جي. ايم. سيد وارا به سگهو ئي مسلم ليگ مان ٻاهر نڪري آيا، پوءِ مسلم ليگ کان ٻاهر سمورين مسلمان پارٽين کي گڏڻ لاءِ جيڪا ڪوشش ٿي، شيخ صاحب ان جي اڳواڻن سان ڪجهه وقت شامل رهيو. اڳتي هلي آل انڊيا آئيني مسئلن تي هڪ تجويز پيش ڪيائين، جنهن تي ان وقت جي اختلافن سبب ڪنهن به ڌيان نه ڏنو. جيڪڏهن ان کي قبوليو وڃي ها ته برصغير جي ورهاڱي کانپوءِ به ڀارت ۽ پاڪستان جي وچ ۾ موجوده اختلاف نه رهن ها. اها تجويز هيءَ هئي ته هڪجيترن ووٽن تي ٻئي يونينون هڪ ڪنفيڊريشن ۾ رهن. پاڪستان بنجڻ کانپوءِ شيخ عبدالمجيد سنڌي حڪومت سان بنا لالچ جي سهڪار ڪرڻ جو جي. ايم. سيد سان گڏجي اعلان ڪيو، پر حڪومت جي صاحبن طاقت جي نشي ۾ ان جو ڪو به جواب نه ڏنو. 1949ع ۾ آل پاڪستان عوامي جماعت، خان عبدالغفار خان جي اڳواڻيءَ هيٺ ٺهي، سنڌ ۾ ان جي شاخ جو صدر شيخ عبدالمجيد سنڌي ٿيو، پوءِ 1953ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ جي چونڊ وقت عوامي محاذ جماعت ٺهي ته شيخ صاحب ان جو به صدر رهيو. اڳتي هلي جڏهن سنڌ کي پنجاب سان گڏي ونيونٽ قائم ڪيو ويو، تڏهن شيخ صاحب هڪ ڪتاب لکيو ۽ ’اينٽي ونيونٽ ڪانفرنس‘ گهرائي، جنهن جي سنڌ برانچ جو صدر به شيخ صاحب هو. بعد ۾ لاهور ۾، پاڪستان نيشنل عوامي پارٽي قائم ٿي، جنهن جو خان عبدالغفار خان صدر ٿيو ۽ ان جي سنڌ شاخ جو شيخ صاحب صدر چونڊيو ويو. آخر ۾ جڏهن مولانا عبدالحميد ڀاشاني عوامي ليگ کان ڌار ٿيو ۽ ان جي مشوري سان ڊاڪا ۾ ڪنوينشن سڏائي، آل پاڪستان نيشنل عوامي پارٽي ٺاهي وئي، تڏهن شيخ صاحب ان جو مرڪزي نائب صدر ۽ سنڌ شاخ جو صدر ٿيو. خان عبدالغفار خان ۽ مولانا ڀاشاني براعظم هند پاڪ جا بهترين سياسي اڳواڻ، سڀ کان گهڻي قرباني ڏيڻ وارا ۽ محبوب عوامي ليڊر هئا، جن جي فهم ۽ فراست جو هرڪو قائل هو، پر اهي به شيخ صاحب جي صلاح کي هر سياسي مسئلي لاءِ ضروري سمجهندا هئا. جي. ايم. سيد شيخ صاحب بابت لکي ٿو ته، ”منهنجي حالت اها هئي جيڪا حضرت عمر رضه، حضرت علي عليه السلام بابت ظاهر ڪئي هئي ته علي عه نه هجي ها ته عمر رضه گمراهه ٿي وڃي ها. جيڪڏهن شيخ صاحب جي صلاح ۽ رهبري مونکي نصيب نه ٿئي ها ته مون کان ڪيتريون وڏيون غلطيون ٿي وڃن ها، جن جو ازالو ڪرڻ مشڪل ٿي پوي ها.“ جڏهن 1958ع ڌاري شريف ڪميشن سنڌي ٻوليءَ کي پرائمريءَ تائين محدود ڪرڻ جي سفارش ڪئي هئي ته ان خلاف سنڌ جي اديبن، قومي ڪارڪنن، شاگردن ۽ استادن وڏي جدوجهد هلائي. ان وقت سنڌي ادبي بورڊ جي اعزازي سيڪريٽري محمد ابراهيم جويي هڪ پريس بيان تيار ڪيو، جنهن ۾ گهر ڪيل هئي ته ”سنڌي زبان جي اصلوڪي حيثيت بحال ڪئي وڃي.“ حيدرآباد جي مختلف شخصيتن کان ان بيان تي صحيحن وٺڻ جو ڪم تنوير عباسيءَ تي رکيو ويو ۽ ڪراچيءَ جي اڳواڻن کان صحيحن وٺڻ جو ڪم غلام رباني آگري تي رکيو ويو. ڪراچيءَ ۾ سڀ کان اڳ جن ماڻهن ان بيان تي صحيحون ڪيون، تن ۾ سيد امير حيدر شاهه ولد جي. ايم. سيد (ميمبر قومي اسيمبلي)، رئيس غلام مصطفي ڀرڳڙي، شيخ عبدالمجيد سنڌي ۽ پيرزادو عبدالستار شامل هئا. اڳتي هلي سنڌ دوستن جي اها تحريڪ ڪامياب ٿي ۽ ايوب خان کي آڪٽوبر 1962ع ۾ پنهنجو فيصلو واپس وٺڻو پيو. شيخ صاحب ونيونٽ واري زماني ۾ صدارتي چونڊن ۾ ايوب خان جي مقابلي ۾ محترمه فاطمه جناح جي مدد ڪئي ۽ مٿس پاڪستان جي مکيه اڳواڻن سان گڏ بغاوت جو ڪيس داخل ڪيو ويو. باوجود ان جي هو ونيونٽ کي ٽوڙائي، سنڌ جي صوبائي خودمختياري وٺي ڏيڻ، جمهوري آئين بحال ڪرڻ ۽ بنيادي انساني حقن حاصل ڪرڻ لاءِ جدوجهد ڪندو رهيو. هن جا سنڌ جي سياستدانن ۾ سائين جي. ايم. سيد، حيدر بخش جتوئي، قاضي فيض محمد ۽ ٻين سان بهترين تعلقات هئا. هو زندگيءَ جي آخري لمحن تائين ونيونٽ جو سخت مخالف رهيو. 1969ع ۾ سڪرنڊ هاري ڪانفرنس ۾ بيماريءَ جي باوجود شرڪت ڪئي هئائين. بهرحال شيخ انهن خوشنصيب سياستدانن مان هو، جن پنهنجي زندگيءَ ۾ ونيونٽ کي ٽٽندي ڏٺو. زندگيءَ جي آخر لمحن ۾ شيخ صاحب، پنهنجن جي بيقدري ۽ زماني جي ناسازگاريءَ سبب ذهني طرح پريشان رهيو ۽ سندس ڪجهه وقت ذهني توازن به ٺيڪ نه رهيو. جڏهن به ڪي نوجوان ساڻس مـلـڻ ويندا هئا، ته کـين چوندو هو ته اسان کي جيڪي ڪرڻو هو سو ڪري چڪا سين، هاڻي اسان جون سموريون اميدون اوهان نوجوانن جي نسل سان وابسته آهن. ابا، مان نااميد ناهيان، منهنجون اوهان ۾ ئي اميدون آهن. باوجود ان جي سندس موجودگي سنڌ جي قومي ڪارڪنن لاءِ اتساهيندڙ رهي. سائين جي. ايم. سيد آخري وقت تائين سندس ساٿي رهيو. خان محمد پنهور، شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ بابت سنڌي پبليڪيشن جي شيخ عبدالمجيد سنڌي نمبر کانسواءِ سندس زندگيءَ تي هڪ ڪتاب ’ٻري جن ٻاري‘ ۽ شيخ صاحب جي الوحيد ۾ ڇپيل ڪالمن تي مشتمل ڪتاب ’نعره مستانه‘ پڻ ڇپائي پڌرو ڪيو. == تصنيفون == شيخ عبدالمجيد سنڌي پنهنجي زندگيءَ ۾ سياسي مصروفيتن سان گڏ تصنيف ۽ تاليف جو ڪم به جاري رکيو. سندس ڇپيل تصنيفون هن ريت آهن: * (1) تاريخ جواهر * (2) مسلمان حڪمران * (3) مسلمانان سنڌ لاءِ تنظيمي پروگرام * (4) فتح اندلس * (5) حضرت عمر بن عبدالعزيز * (6) المرتضيٰ، علماءِ سوء * (7) ڪراچي سنڌ کي ملڻ گهرجي (ڪتابڙو) * (8) نعره مستانه. == وفات == 24 مئي 1978ع تي، اربعا جي ڏينهن صبح جو پوڻين ستين بجي سول اسپتال حيدرآباد جي پرائيويٽ وارڊ جي 14 نمبر ڪمري ۾ برصغير جي 90 سالا تاريخ جي هڪ باب جي پڄاڻي شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ جي هن فاني دنيا مان لاڏاڻي سان ٿي ۽ هي سياست ۽ صحافت جو سورج هن دنيا مان هميشه لاءِ غروب ٿي ويو. سندس وفات تي ملڪ ۽ سنڌ جي پريس اداريا لکيا. شيخ عبدالمجيد سنڌيءَ جي دوست سائين جي. ايم. سيد ڪوشش ڪئي ته کيس مڪليءَ تي مخدوم معين ٺٽويءَ جي ڀرسان دفن ڪيو وڃي، پر مقامي انتظاميا اهڙي اجازت نه ڏني ۽ شيخ صاحب کي مخدوم محمد هاشم ٺٽويءَ جي مزار جي ڀرسان مڪليءَ ۾ دفن ڪيو ويو. شيخ صاحب جي تربت ڪاشيءَ جي سرن سان، شيخ عبدالمجيد اڪيڊميءَ جي سيڪريٽري خان محمد پنهور جوڙائي، جنهن جو ڪتبو هن ريت لکيل آهي: '''الا! ڏاهي مَ ٿيان، ڏاهيون ڏک ڏسن (لطيف) هتي سنڌ جو سڄاڻ ۽ سورهيه سپوت شيخ عبدالمجيد سنڌي دفن آهي، جيڪو ايندڙ سمورن نسلن لاءِ حق ۽ اصول، دانائيءَ ۽ دليري، جدوجهد ۽ قربانيءَ جو اهڃاڻ رهندو.''' == اولاد == شيخ صاحب کي ٽي پٽ هئا: محمد انور، محمد خالد ۽ محمد طارق. محمد انور شيخ، ڪراچيءَ ۾ ايس. ڊي. ايم هو ۽ حڪومت طرفان جيڪي 303 آفيسر ڪڍيا ويا هئا، تن ۾ انور شيخ کي به ڪڍيو ويو ۽ بعد ۾ هو ملڪ ڇڏي آمريڪا هليو ويو، جتي نيويارڪ ۾ سالسيٽر (وڪيل) رهيو. جڏهن ته ٻيو پٽ ميجر خالد شيخ سنڌ جو ڊي. آءِ. جي رهيو ۽ سنڌ رائيس ڪارپوريشن جو چيئرمئن ٿي رٽائر ٿيو. ٻئي ڪافي عرصو ٿيو ته گذاري ويا آهن، جڏهن ته شيخ صاحب جو ٽيون نمبر فرزند طارق شيخ ڪجهه وقت سرڪاري ملازم رهيو ۽ هن وقت ڪراچيءَ ۾ رهي ٿو. شيخ صاحب کي ٻن نياڻين جو اولاد هو، جن مان هڪ ڊاڪٽر محمد اسماعيل شيخ جي گهر واري هئي.<ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد اٺون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] </ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستاني سياستدان]] [[زمرو:پاڪستاني مسلم شخصيتون]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:سنڌي ليکڪ]] [[زمرو:سنڌي ماڻھو]] [[زمرو:1889ع جون پيدائشون]] [[زمرو:1978ع جون فوتگيون]] bacm8eocyu22ixfu5b1c0fmv3ntpx25 12 32421 382719 80569 2026-06-04T17:34:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 382719 wikitext text/x-wiki {{Reader help}} ☆ وڪيپيڊيا ايترو وسيع آهي. اهي خاصيتون جيڪي عام طور تي نيويگيٽ ڪرڻ جي سهولت فراهم ڪن ٿيون جهڙوڪ هائپر ٽيڪسٽ ۽ سرچ باڪس هر صفحي تي پورٽلز ۽ هڪ صفحي جي موضوع (جنهن ۾ هڪ ٽول باڪس شامل آهي. هڪ ڳولا باڪس. ۽ صفحي جي درجي) سان گڏ آهن. هڪ صفحي جو درجو ان صفحي جي حيثيت کي ظاهر ڪري ٿو. مسلسل درجه بندي جي ڪوششن ۾. جيڪي سڀئي صفحا گذري رهيا آهن. نيويگيشن وڪيپيڊيا صفحي جي ترتيب تي هڪ اهم ترجيح آهي. سرچ باڪس سڌو سنئون هڪ صفحي تي نيويگيٽ ڪندو. پر هي سرچ باڪس هڪ طاقتور سرچ انجن جو انٽرفيس پڻ آهي جيڪو خاص طور تي وڪيپيڊيا لاءِ تيار ڪيو ويو آهي. وڪيپيڊيا جو سرچ باڪس پڙهندڙن کي ڳولا جي نتيجن کي بهتر بڻائڻ لاءِ ڇهه مختلف پيرا ميٽر لاڳو ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. جيڪو هڪ ننگي لفظ جي ڳولا اڪيلو پيدا ڪري سگهي ٿي.{{نامڪمل}} [[زمرو:وڪيپيڊيا بنيادي معلومات]] [[زمرو:وڪيپيڊيا انٽرفيس مدد]] [[زمرو:وڪيپيڊيا طريقيڪار]] [[زمرو:پڙهندڙ مدد]] krqadi81zev114bn76uzvnukn9saqzq 382726 382719 2026-06-04T19:34:12Z Ibne maryam 17680 /* */ 382726 wikitext text/x-wiki {{Reader help}} ☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆ وڪيپيڊيا ايترو وسيع آهي. اهي خاصيتون جيڪي عام طور تي نيويگيٽ ڪرڻ جي سهولت فراهم ڪن ٿيون جهڙوڪ هائپر ٽيڪسٽ ۽ سرچ باڪس هر صفحي تي پورٽلز ۽ هڪ صفحي جي موضوع (جنهن ۾ هڪ ٽول باڪس شامل آهي. هڪ ڳولا باڪس. ۽ صفحي جي درجي) سان گڏ آهن. هڪ صفحي جو درجو ان صفحي جي حيثيت کي ظاهر ڪري ٿو. مسلسل درجه بندي جي ڪوششن ۾. جيڪي سڀئي صفحا گذري رهيا آهن. نيويگيشن وڪيپيڊيا صفحي جي ترتيب تي هڪ اهم ترجيح آهي. سرچ باڪس سڌو سنئون هڪ صفحي تي نيويگيٽ ڪندو. پر هي سرچ باڪس هڪ طاقتور سرچ انجن جو انٽرفيس پڻ آهي جيڪو خاص طور تي وڪيپيڊيا لاءِ تيار ڪيو ويو آهي. وڪيپيڊيا جو سرچ باڪس پڙهندڙن کي ڳولا جي نتيجن کي بهتر بڻائڻ لاءِ ڇهه مختلف پيرا ميٽر لاڳو ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. جيڪو هڪ ننگي لفظ جي ڳولا اڪيلو پيدا ڪري سگهي ٿي.{{نامڪمل}} [[زمرو:وڪيپيڊيا بنيادي معلومات]] [[زمرو:وڪيپيڊيا انٽرفيس مدد]] [[زمرو:وڪيپيڊيا طريقيڪار]] [[زمرو:پڙهندڙ مدد]] kufg00cg2gj7njsr2wll6twxnct6l2g 10 48397 382814 350936 2026-06-05T04:35:18Z Intisar Ali 8681 382814 wikitext text/x-wiki {{infobox element |name =آڪسيجن |symbol =O |Z =8 |number =8 |abundance= |abundance in earth's crust= |abundance in oceans= |abundance in solar system= |left=[[نائيٽروجن]] |right=[[فلورين]] |above=– |below=[[سلفر|S]] |appearance=گئس: بي رنگ<br/>مائع ۽ ٺوس: هلڪو نيرو |image name =Liquid oxygen in a beaker (cropped and retouched).jpg |electrons per shell=2, 6 |phase= |phase comment= |density gplstp=1.429 |density gpcm3nrt 2= |density gpcm3mp= |density gpcm3bp=1.141 |melting point prefix=(O₂) |melting point K=54.36 |melting point C=−218.79 |melting point F=−361.82 |boiling point prefix=(O₂) |boiling point K=90.188 |boiling point C=−182.962 |boiling point F=−297.332 |triple point K=54.361 |triple point kPa=0.1463 |critical point K=154.581 |critical point MPa=5.043 |heat fusion=(O₂) 0.444 |heat fusion 2= |heat vaporization=(O₂) 6.82 |heat capacity=14.689 |heat capacity comment=(O) |heat capacity 2=29.378 |heat capacity 2 comment=(O₂) |vapor pressure 1=&nbsp; |vapor pressure 10=&nbsp; |vapor pressure 100=&nbsp; |vapor pressure 1 k=61 |vapor pressure 10 k=73 |vapor pressure 100 k=90 |vapor pressure comment= |crystal structure=مڪعبي |crystal structure Pearson symbol=cP16 |lattice constant=''a''&nbsp;=&nbsp;678.28&nbsp;pm (تي [[ٽرپل پوائنٽ|ٽرپل پوائنٽ]])<ref name="Arblaster 2018">{{cite book |last=Arblaster |first= John W. |title=Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements |publisher=ASM International |publication-place=Materials Park, Ohio |date=2018 |isbn=978-1-62708-155-9}}</ref> |electronegativity=3.44 |number of ionization energies=4 |ionization energy 1=1313.9 |ionization energy 2=3388.3 |ionization energy 3=5300.5 |atomic radius= |atomic radius calculated= |covalent radius=66±2 |Van der Waals radius=152 |magnetic ordering=[[پيراميگنيٽزم|پيراميگنيٽڪ]] |electrical resistivity= |electrical resistivity at 0= |electrical resistivity at 20= |thermal conductivity=26.58&times;10⁻³&nbsp; |thermal conductivity 2= |thermal diffusivity= |thermal expansion= |thermal expansion at 25= |speed of sound=330 |speed of sound comment=(گئس، 27&nbsp;°C تي) |speed of sound rod at 20= |speed of sound rod at r.t.= |magnetic susceptibility= {{val|+3449.0|e=−6}} |magnetic susceptibility ref= &#x20;(293&nbsp;K)<ref>{{Cite book|title=CRC, Handbook of Chemistry and Physics|last=Weast|first=Robert|publisher=Chemical Rubber Company Publishing|year=1984|isbn=0-8493-0464-4|location=Boca Raton, Florida|pages=E110}}</ref> |Young's modulus= |Shear modulus= |Bulk modulus= |Poisson ratio= |Mohs hardness= |Vickers hardness= |Brinell hardness= |CAS number=7782-44-7 |naming=يوناني ''ὀξύς'' (تيزاب، لفظي معنيٰ "تيز"، تيزابن جي ذائقي مان) ۽ ''-γενής'' (پيدا ڪندڙ) مان |predicted by= |prediction date= |discovered by=[[مائيڪل سينڊيووگيوس]]<br/>[[ڪارل وِلھيلم شيلي]] |discovery date=1604، 1771 |first isolation by= |first isolation date= |named by=[[انتوان لاووازييه]] |named date=1777 |history comment label= |history comment= |QID=Q629 }}<!-- --><noinclude> {{Infobox element/element navigation|symbol=O}} {{Template reference list}} {{documentation|1=Template:Infobox element/doc}} </noinclude> fym817tvgk9wr9n2ty80ocb84kxk2kw 10 48398 382849 373505 2026-06-05T08:25:14Z Intisar Ali 8681 382849 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{short description|{{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119)|نظرياتي ڪيميائي|ڪيميائي}} عنصر جنهن جو ائٽمي نمبر {{{Z|}}} ({{{symbol|}}}) آهي}}</includeonly><!-- -->{{Infobox | bodyclass = ib-element | autoheaders =yes | templatestyles = Infobox element/styles.css | headerstyle =color:inherit; background:{{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}} | labelstyle = | datastyle = | belowstyle =color:inherit; background:{{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}}|format=bgcolor}} <!-- TITLE ---------------- -->| title =<span class="nowrap">{{ucfirst:{{{name|{{PAGENAME}}}}}}},&nbsp;_{{{Z|00}}}{{{symbol|Xx}}}</span> <!-- THEORETICAL ELEMENT: #if: (Z >=119) only ---------------- -->|abovestyle=color:inherit; background:#e6e6e6; |above={{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119)|''نظرياتي عنصر''}} <!-- IMAGE ---------------- -->| image1 ={{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image name|}}} |upright={{#if:{{{image upright|}}}|{{{image upright|}}}|1}} |alt={{Infobox element/symbol-to-top-image-alt|symbol={{{symbol|}}} |default=}} }} | caption1 ={{Infobox element/symbol-to-top-image-caption|symbol={{{symbol|}}} |default=}}<!-- GENERAL PROPERTIES ---------------- --> |header10 ={{ucfirst:{{{name|{{PAGENAME}}}}}}} | label11 =تلفظ | data11 ={{infobox element/pronunciation|symbol={{{symbol|}}} |ipa1={{Infobox element/symbol-to-pronunciation|symbol={{{symbol|}}}|item=ipa1|default=}}}} | label12 =تجويز ڪيل رسمي نالو | data12 ={{{proposed name|}}} | label13 =متبادل نالو{{#if:{{{alt names|}}}|َ}} | data13 ={{{alt name|}}}{{{alt names|}}} | label14 =[[ايلوٽروپي|ايلوٽروپس]] | data14 ={{Infobox element/symbol-to-allotropes|symbol={{{symbol|}}} |format=infobox}} | label15 =ظاهري صورت | data15 ={{{appearance|}}} | data16 ={{#switch:{{Infobox element/symbol-to-saw/value-type|symbol={{{symbol|}}}}} |1|2={{infobox |child =yes |headerstyle =text-align: left; color:inherit; background: transparent; | header1 =[[معياري ائٽمي وزن]] {{nobold|1=''A''_r&deg;({{{symbol|}}})}} | label2 =<nowiki/> | data2 ={{Infobox element/standard atomic weight format |symbol ={{{symbol|}}} |standard ={{Infobox element/symbol-to-saw/standard|symbol={{{symbol|}}}|default=}} |abridged ={{Infobox element/symbol-to-saw/abridged|symbol={{{symbol|}}}|default=}} |ref ={{CIAAW2021}} }} }} }} | label17 =[[ماس نمبر]] | data17 ={{Infobox element/symbol-to-most-stable-isotope |symbol={{{symbol|}}}|format=[]|default=}} {{{mass number comment|}}} | label18 =[[ڪيميائي عنصرن جي ڪثرت|ڪثرت]] | data18 ={{{abundance|}}} | data19 ={{#if:{{{abundance in earth's crust|}}}{{{abundance in oceans|}}}{{{abundance in solar system|}}}| {{infobox|child=yes |headerstyle =text-align:left; line-height:1em; | header1 ={{#if:{{{abundance|}}} |<!-- not here --> |{{#if:{{{abundance in earth's crust|}}}{{{abundance in oceans|}}}{{{abundance in solar system|}}} |[[ڪيميائي عنصرن جي ڪثرت|ڪثرت]]}} }} | labelstyle =line-height:1em; text-indent:1.2em; font-weight:normal; | datastyle =line-height:1em; | label11 =[[ڌرتيءَ جي پرت ۾ عنصرن جي ڪثرت|ڌرتيءَ جي پرت]] ۾ | data11 ={{{abundance in earth's crust|}}} | label12 =[[ڪيميائي عنصرن جي ڪثرت#سامونڊي عنصري ڪثرت|سمنڊن]] ۾ | data12 ={{{abundance in oceans|}}} | label13 =[[عنصرن جون ڪثرتون (ڊيٽا صفحو)#سج ۽ شمسي سرشتو|شمسي سرشتي]] ۾ | data13 ={{{abundance in solar system|}}} }}}} |header20 ={{ucfirst:{{{name}}}}} [[دوري جدول]] ۾ | data22 ={{Infobox element/periodic table |name={{{name}}} |number={{{Z|0}}} |symbol={{{symbol}}} |mark={{{symbol|}}} |above={{{above}}} |below={{{below}}} |left={{{left}}} |right={{{right}}} }} | label23 ={{nowrap|1=[[ائٽمي نمبر]] <span style="font-weight:normal;">(<span style="padding-right:0.15em;">''Z''</span>)</span>}} | data23 ={{{Z|}}} | label24 =[[گروهه (دوري جدول)|گروهه]] | data24 ={{Infobox element/symbol-to-group|symbol={{{symbol|}}}|format=infobox element}}{{{group ref|}}} {{{group comment|}}} | label25 =[[دور (دوري جدول)|دور]] | data25 ={{Infobox element/symbol-to-period |symbol={{{symbol|}}} |format=infobox element}}{{{period ref|}}} {{{period comment|}}} | label26 =[[بلاڪ (دوري جدول)|بلاڪ]] | data26 ={{Infobox element/block format |symbol={{{symbol|}}} |block={{Infobox element/symbol-to-block|symbol={{{symbol|}}} |default=}} }}{{{block ref|}}} {{{block comment|}}} | label31 =[[اليڪٽران ترتيب]] | data31 ={{#switch:{{{Z|1}}}|122|124|126=<!-- suppressed -->|{{Infobox element/symbol-to-electron-configuration|symbol={{{symbol|}}}|format=comment, ref}}}} {{{electron configuration comment|}}} | label32 =هر شيل ۾ اليڪٽران | data32 ={{{electrons per shell|}}}{{{electrons per shell ref|}}} {{{electrons per shell comment|}}} |header40 =طبعي خاصيتون | data41 ={{{physical properties comment|}}}{{{physical properties|}}} | label43 =رنگ | data43 ={{{color|}}} | label44 =[[حالت (مادو)|حالت]] {{nobold|1=<span title="STP: معياري گرمي پد ۽ دٻاءُ: 0&nbsp;°C ۽ 101.325&nbsp;kPa">[[معياري گرمي پد ۽ دٻاءُ|STP]]</span> تي}} | data44 ={{#if:{{{phase|}}}|{{{phase|}}}|{{Infobox element/symbol-to-phase|symbol={{{symbol|}}}|format=wl}}}} {{{phase comment|}}} | label45 =[[ڳرڻ جو نقطو]] | data45 ={{#if:{{{melting point K|}}} |{{{melting point prefix|}}} {{{melting point K}}}&nbsp;[[ڪيلون|K]]&#x20;&#x200b;({{{melting point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{melting point F}}}&nbsp;°F){{{melting point ref|}}}&#x20;{{{melting point comment|}}} }} | label46 =[[اُبال جو نقطو]] | data46 ={{#if:{{{boiling point K|}}} |{{{boiling point prefix|}}} {{{boiling point K}}}&nbsp;K&#x20;&#x200b;({{{boiling point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{boiling point F}}}&nbsp;°F){{{boiling point ref|}}}&#x20;{{{boiling point comment|}}} }} | label47 =[[سبليميشن (حالت جي تبديلي)|سبليميشن نقطو]] | data47 ={{#if:{{{sublimation point K|}}} |{{{sublimation point K}}}&nbsp;K&#x20;&#x200b;({{{sublimation point C}}}&nbsp;°C,&#x20;&#x200b;{{{sublimation point F}}}&nbsp;°F){{{sublimation point ref|}}}&#x20;{{{sublimation point comment|}}} }} | label50 =[[گھاٽائي]]<span style="font-weight:normal;"> {{{density conditions|}}}</span> | data50 ={{{density|}}}{{#if:{{{density ref|}}} |&#x20;{{{density ref}}}}}{{#if:{{{density comment|}}} |&#x20;{{{density comment}}}}} | label51 ={{#if:{{{density|}}}||[[گھاٽائي]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">([[معياري گرمي پد ۽ دٻاءُ|STP]] تي)</span> | data51 ={{#if:{{{density gplstp|}}} | {{{density gplstp}}}&nbsp;g/L{{{density gplstp ref|}}}<!---->{{#if:{{{density gplstp comment|}}} |&#x20;{{{density gplstp comment}}}}}<!-- -->}} | label52 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}||[[گھاٽائي]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">([[ڪمري جو گرمي پد|ڪمري جي گرمي پد]] جي ويجهو)</span> | data52 ={{#if:{{{density gpcm3nrt|}}} | {{{density gpcm3nrt}}}&nbsp;g/cm³{{{density gpcm3nrt ref|}}}<!---->{{#if:{{{density gpcm3nrt comment|}}} |&#x20;{{{density gpcm3nrt comment}}}}}<!-- -->}} {{#if:{{{density gpcm3nrt 2|}}} | <br/>{{#if:{{{density gpcm3nrt|}}}||{{red|Parameter <nowiki>{{{density gpcm3nrt}}}</nowiki> should be used first}}<br/>}}{{{density gpcm3nrt 2}}}&nbsp;g/cm³{{{density gpcm3nrt 2 ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3nrt 2 comment|}}}<!-- -->}} {{#if:{{{density gpcm3nrt 3|}}} | <br/>{{{density gpcm3nrt 3}}}&nbsp;g/cm³{{{density gpcm3nrt 3 ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3nrt 3 comment|}}}<!-- -->}} | label53 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}{{{density gpcm3nrt|}}} ||[[گھاٽائي]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">جڏهن مائع هجي ([[ڳرڻ جو نقطو|m.p.]] تي)</span> | data53 ={{#if:{{{density gpcm3mp|}}} |{{{density gpcm3mp}}}&nbsp;g/cm³{{{density gpcm3mp ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3mp comment|}}} }} | label54 ={{#if:{{{density|}}}{{{density gplstp|}}}{{{density gpcm3nrt|}}}{{{density gpcm3mp|}}} ||[[گھاٽائي]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">جڏهن مائع هجي ([[اُبال جو نقطو|b.p.]] تي)</span> | data54 ={{#if:{{{density gpcm3bp|}}} |{{{density gpcm3bp}}}&nbsp;g/cm³{{{density gpcm3bp ref|}}}&#x20;{{{density gpcm3bp comment|}}} }} | label55 =[[مولر حجم]] | data55 ={{#if:{{{molar volume|}}}|{{{molar volume|}}}&nbsp;{{#if:{{{molar volume unit|}}}|{{{molar volume unit|}}}|cm³/mol{{{molar volume ref|}}}&#x20;}}{{{molar volume comment|}}}}} | label56 =[[ٽرپل پوائنٽ]] | data56 ={{#if:{{{triple point K|}}} |{{{triple point K}}}&nbsp;K,&#x20;&#x200b;{{{triple point kPa}}}&nbsp;kPa{{{triple point ref|}}}&#x20;{{{triple point comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{triple point K 2|}}} |<br/>{{{triple point K 2}}}&nbsp;K, {{{triple point kPa 2}}}&nbsp;kPa{{{triple point 2 ref|}}}&#x20;{{{triple point 2 comment|}}} }} | label57 =[[بحراني نقطو (حرڪيات حرارت)|بحراني نقطو]] | data57 ={{#if:{{{critical point K|}}} |{{{critical point K}}}&nbsp;K, {{{critical point MPa}}}&nbsp;MPa{{{critical point ref|}}}&#x20;{{{critical point comment|}}} }} | label58 =[[ڳرڻ جي اينٿيلپي|ڳرڻ جي گرمي]] | data58 ={{#if:{{{heat fusion|}}} |{{{heat fusion}}}&nbsp;[[ڪلوجول في مول|kJ/mol]]{{{heat fusion ref|}}}&#x20;{{{heat fusion comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{heat fusion 2|}}} |<br/>{{{heat fusion 2}}}&nbsp;kJ/mol{{{heat fusion 2 ref|}}}&#x20;{{{heat fusion 2 comment|}}} }} | label59 =[[بخارات بڻجڻ جي اينٿيلپي|بخارات بڻجڻ جي گرمي]] | data59 ={{#if:{{{heat vaporization|}}} |{{{heat vaporization}}}&nbsp;kJ/mol{{{heat vaporization ref|}}}&#x20;{{{heat vaporization comment|}}} }} | label61 =[[مولر حرارتي گنجائش]] | data61 ={{#if:{{{heat capacity|}}} |{{{heat capacity}}}&nbsp;J/(mol·K){{{heat capacity ref|}}}&#x20;{{{heat capacity comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{heat capacity 2|}}} |<br/>{{{heat capacity 2}}}&nbsp;J/(mol·K){{{heat capacity 2 ref|}}}&#x20;{{{heat capacity 2 comment|}}} }} | label62 =[[مخصوص حرارتي گنجائش]] | data62 ={{#iferror: {{#if:{{Infobox element/symbol-to-saw/formal-short-rounded|symbol={{{symbol|}}}}}|{{#if:{{{heat capacity|}}} |{{#expr:{{{heat capacity}}} * 1E4/({{cvt|{{Infobox element/symbol-to-saw/formal-short-rounded|symbol={{{symbol|}}}}}|Da|yg|sigfig=20|disp=number|comma=off}}*6.02214076) round 3}}&nbsp;J/(kg·K){{{heat capacity ref|}}}&#x20;{{{heat capacity comment|}}}}}}}}} | data63 ={{#if:{{{vapor pressure 1|}}}{{{vapor pressure 100 k|}}} | [[بخاري دٻاءُ|'''بخاري&nbsp;دٻاءُ''']]{{{vapor pressure ref|}}}<!-- -->{{#if:{{{vapor pressure comment|}}} |&#x20;{{{vapor pressure comment}}} }}<!-- -->{{Infobox element/vapor pressure table |vp1={{{vapor pressure 1|&nbsp;}}} |vp10={{{vapor pressure 10|&nbsp;}}} |vp100={{{vapor pressure 100|&nbsp;}}} |vp1k={{{vapor pressure 1 k|&nbsp;}}} |vp10k={{{vapor pressure 10 k|&nbsp;}}} |vp100k={{{vapor pressure 100 k|&nbsp;}}} }}<!-- -->}} | data64 ={{#if:{{{vapor pressure 1 2|}}}{{{vapor pressure 100 k 2|}}} | '''بخاري&nbsp;دٻاءُ'''{{{vapor pressure 2 ref|}}}<!-- -->{{#if:{{{vapor pressure 2 comment|}}} |&#x20;{{{vapor pressure 2 comment|}}} }}<!-- -->{{Infobox element/vapor pressure table |vp1={{{vapor pressure 1 2|&nbsp;}}} |vp10={{{vapor pressure 10 2|&nbsp;}}} |vp100={{{vapor pressure 100 2|&nbsp;}}} |vp1k={{{vapor pressure 1 k 2|&nbsp;}}} |vp10k={{{vapor pressure 10 k 2|&nbsp;}}} |vp100k={{{vapor pressure 100 k 2|&nbsp;}}} }}<!-- -->}} |header70 =ائٽمي خاصيتون | data71 ={{{atomic properties comment|}}}{{{atomic properties|}}} | label72 =[[آڪسائيڊيشن حالت]]ون | data72 ={{Element-symbol-to-oxidation-state-data<!-- -->|os-formatter=Element-symbol-to-oxidation-state-entry<!-- -->|symbol={{{symbol|}}} <!-- -->}} | label73 =[[اليڪٽرو نيگيٽوٽي]] | data73 ={{#if:{{{electronegativity|}}} | پالنگ&nbsp;اسڪيل: {{{electronegativity}}}{{{electronegativity ref|}}}&#x20;}}{{{electronegativity comment|}}} | label75 =[[آئنائيزيشن توانائي|آئنائيزيشن توانائيون]] | data75 ={{unbulleted list |1={{#if:{{{ionization energy 1|}}} |پهرين:&nbsp;{{{ionization energy 1|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 1 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 1 comment|}}} }} |2={{#if:{{{ionization energy 2|}}} |ٻين:&nbsp;{{{ionization energy 2|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 2 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 2 comment|}}} }} |3={{#if:{{{ionization energy 3|}}} |ٽين:&nbsp;{{{ionization energy 3|}}}&nbsp;kJ/mol{{{ionization energy 3 ref|}}}&#x20;{{{ionization energy 3 comment|}}} }} |4={{#ifexpr:0{{{number of ionization energies|0}}}>3 |([[عنصرن جون مولر آئنائيزيشن توانائيون#{{{name|}}}|وڌيڪ]])}}<!-- -->{{#if:{{{ionization energy 1|}}} |{{{ionization energy ref|}}}&#x20;{{{ionization energy comment|}}} }} }} | label76 =[[ائٽمي ريڊيس]] | data76 ={{#if:{{{atomic radius|}}} |تجربي بنياد تي:&#x20;{{{atomic radius}}}&nbsp;[[پيڪوميٽر|pm]]{{{atomic radius ref|}}}&#x20;{{{atomic radius comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{atomic radius calculated|}}} |{{#if:{{{atomic radius|}}}|<br/>}}حساب ڪيل:&#x20;{{{atomic radius calculated}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{atomic radius calculated ref|}}}&#x20;{{{atomic radius calculated comment|}}} }} | label77 =[[ڪوويلنٽ ريڊيس]] | data77 ={{#if:{{{covalent radius|}}} |{{{covalent radius}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}{{{atomic radius calculated|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{covalent radius ref|}}}&#x20;{{{covalent radius comment|}}} }} | label78 =[[وان ڊر والز ريڊيس]] | data78 ={{#if:{{{Van der Waals radius|}}} |{{{Van der Waals radius}}}&nbsp;{{#if:{{{atomic radius|}}}{{{atomic radius calculated|}}}{{{covalent radius|}}}|pm|[[پيڪوميٽر|pm]]}}{{{Van der Waals radius ref|}}}&#x20;{{{Van der Waals radius comment|}}} }} | data79 ={{Infobox element/spectral lines |symbol={{{symbol|}}} |name ={{{name|}}} |image ={{Infobox element/symbol-to-spectral-lines-image|symbol={{{symbol|}}} }}|default=}} |header100 =ٻيون خاصيتون | label101 =قدرتي موجودگي | data101 ={{Infobox element/symbol-to-occurrence|symbol={{{symbol|}}}|format=wl}} | label103 =[[بلوري بناوت]] | data103 ={{#if:{{{crystal structure prefix|}}}{{{crystal structure|}}}{{{crystal structure comment|}}} | {{{crystal structure prefix|}}}&#x20;&#x200b;{{Infobox element/crystal structure |engvar={{{engvar|}}} |{{{crystal structure|}}}}}{{{crystal structure ref|}}}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure|}}}| {{#if:{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}||<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure|{{{crystal structure|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure}}}}} crystal structure for {{{crystal structure prefix|}}}{{#if:{{{crystal structure prefix|}}}|&#x20;}}{{{name}}} }}</div>}} }}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure Pearson symbol|}}} |&#x20;([[پيئرسن علامت|{{{crystal structure Pearson symbol|}}}]])}}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure comment|}}} |{{#if:{{{crystal structure prefix|}}}{{{crystal structure|}}}|<br/>}}{{{crystal structure comment|}}} }}<!-- -->}} | label104 =[[ليٽس مستقل]]{{#if:{{{lattice constants|}}} |َ}} | data104 ={{#if:{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}|<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure|{{{crystal structure|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure}}}}} crystal structure for {{{crystal structure prefix|}}}{{#if:{{{crystal structure prefix|}}}|&#x20;}}{{{name}}} }}</div>{{{lattice constant|}}}{{{lattice constants|}}}}} | label105 =بلوري بناوت | data105 ={{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}{{{crystal structure 2|}}}{{{crystal structure 2 comment|}}} | {{{crystal structure 2 prefix|}}}&#x20;&#x200b;{{Infobox element/crystal structure |engvar={{{engvar|}}}|{{{crystal structure 2|}}}}}{{{crystal structure 2 ref|}}}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure 2|}}}| {{#if:{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}||<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure |{{{crystal structure 2|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure 2}}}}} crystal structure for {{{crystal structure 2 prefix|}}}{{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}|&#x20;}}{{{name}}} }}</div>}} }}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure 2 Pearson symbol|}}} |&#x20;([[پيئرسن علامت|{{{crystal structure 2 Pearson symbol|}}}]])}}<!-- -->{{#if:{{{crystal structure 2 comment|}}} |{{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}{{{crystal structure 2|}}}|<br/>}}{{{crystal structure 2 comment|}}} }}<!-- -->}} | label106 =ليٽس مستقل{{#if:{{{lattice constants 2|}}} |َ}} | data106 ={{#if:{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}|<div style="float:right;">{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{Infobox element/crystal structure |{{{crystal structure 2|}}}|return=image}} |upright=0.23 |sizedefault=frameless |class=notpageimage skin-invert |alt={{ucfirst:{{{crystal structure 2}}}}} crystal structure for {{{crystal structure 2 prefix|}}}{{#if:{{{crystal structure 2 prefix|}}}|&#x20;}}{{{name}}} }}</div>{{{lattice constant 2|}}}{{{lattice constants 2|}}}}} | label110 =[[حرارتي ڦهلاءُ جو ضريب|حرارتي ڦهلاءُ]] | data110 ={{#if:{{{thermal expansion|}}}{{{thermal expansion comment|}}} |<!-- -->{{#if:{{{thermal expansion|}}} |{{{thermal expansion|}}}&nbsp;µm/(m⋅K){{{thermal expansion ref|}}}&#x20;}}{{{thermal expansion comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{thermal expansion at 25|}}} |{{#if:{{{thermal expansion|}}}|<br/>}}{{{thermal expansion at 25}}}&nbsp;µm/(m⋅K)&#x20;(25&nbsp;°C تي){{{thermal expansion at 25 ref|}}}&#x20;{{{thermal expansion at 25 comment|}}} }} | label111 =[[حرارتي چالڪائي]] | data111 ={{#if:{{{thermal conductivity|}}} |{{{thermal conductivity}}}&nbsp;W/(m⋅K){{{thermal conductivity ref|}}}&#x20;{{{thermal conductivity comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{thermal conductivity 2|}}} |<br/>{{{thermal conductivity 2}}}&nbsp;W/(m⋅K){{{thermal conductivity 2 ref|}}}&#x20;{{{thermal conductivity 2 comment|}}} }} | label112 =[[حرارتي پکيڙ]] | data112 ={{#if:{{{thermal diffusivity|}}} |{{{thermal diffusivity}}}&nbsp;mm²/s&#x20;(300&nbsp;K تي){{{thermal diffusivity ref|}}}&#x20;{{{thermal diffusivity comment|}}} }} | label113 =[[برقي مزاحمت ۽ چالڪائي|برقي مزاحمت]] | data113 ={{#if:{{{electrical resistivity|}}} |{{{electrical resistivity}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m{{{electrical resistivity ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{electrical resistivity at 0|}}} |{{#if:{{{electrical resistivity|}}}|<br/>}}{{{electrical resistivity at 0}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m&#x20;(0&nbsp;°C تي){{{electrical resistivity at 0 ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity at 0 comment|}}} }}<!-- -->{{#if:{{{electrical resistivity at 20|}}} |{{#if:{{{electrical resistivity|}}}{{{electrical resistivity at 0|}}}|<br/>}}{{{electrical resistivity at 20}}}&nbsp;{{{electrical resistivity unit prefix|}}}Ω⋅m&#x20;(20&nbsp;°C تي){{{electrical resistivity at 20 ref|}}}&#x20;{{{electrical resistivity at 20 comment|}}} }} | label114 =[[بينڊ گيپ]] | data114 ={{#if:{{{band gap|}}} |{{{band gap}}}&nbsp;[[اليڪٽران وولٽ|eV]] (300&nbsp;K تي){{{band gap ref|}}}&#x20;{{{band gap comment|}}} }} | label115 =[[ڪيوري گرمي پد|ڪيوري نقطو]] | data115 ={{#if:{{{Curie point K|}}} |{{{Curie point K}}}&nbsp;K{{{Curie point ref|}}}&#x20;{{{Curie point comment|}}} }} | label118 =[[مقناطيسيت|مقناطيسي ترتيب]] | data118 ={{#if:{{{magnetic ordering|}}} |{{{magnetic ordering}}}{{{magnetic ordering ref|}}}&#x20;{{{magnetic ordering comment|}}} }} | label119 =[[مقناطيسي حساسيت|مولر مقناطيسي حساسيت]] | data119 ={{#if:{{{magnetic susceptibility|}}}|{{{magnetic susceptibility|}}}&nbsp;cm³/mol{{{magnetic susceptibility ref|}}}}} | label122 =[[آخري ڇڪائي طاقت|ڇڪائي طاقت]] | data122 ={{#if:{{{tensile strength|}}} |{{{tensile strength}}}&nbsp;MPa{{{tensile strength ref|}}}&#x20;{{{tensile strength comment|}}} }} | label123 =[[ينگ جو ماڊيولس]] | data123 ={{#if:{{{Young's modulus|}}} |{{{Young's modulus}}}&nbsp;GPa{{{Young's modulus ref|}}}&#x20;{{{Young's modulus comment|}}} }} | label124 =[[شيئر ماڊيولس]] | data124 ={{#if:{{{Shear modulus|}}} |{{{Shear modulus}}}&nbsp;GPa{{{Shear modulus ref|}}}&#x20;{{{Shear modulus comment|}}} }} | label125 =[[بلڪ ماڊيولس]] | data125 ={{#if:{{{Bulk modulus|}}} |{{{Bulk modulus}}}&nbsp;GPa{{{Bulk modulus ref|}}}&#x20;{{{Bulk modulus comment|}}}}} | label127 =[[آواز جي رفتار]] | data127 ={{#if:{{{speed of sound|}}} |{{{speed of sound}}} [[ميٽر في سيڪنڊ|m/s]]{{{speed of sound ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound comment|}}} | label128 ={{#if:{{{speed of sound|}}}||[[آواز جي رفتار]]&#x20;}} <span style="font-weight:normal;">سنهي&nbsp;سلاخ</span> | data128 ={{#if:{{{speed of sound rod at 20|}}} |{{{speed of sound rod at 20}}}&nbsp;m/s&#x20;(20&nbsp;°C تي){{{speed of sound rod at 20 ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound rod at 20 comment|}}} | label129 ={{#if:{{{speed of sound rod at 20|}}}{{{speed of sound|}}}||[[آواز جي رفتار]]&#x20;}}<span style="font-weight:normal;">سنهي&nbsp;سلاخ</span> | data129 ={{#if:{{{speed of sound rod at r.t.|}}} |{{{speed of sound rod at r.t.}}}&nbsp;m/s&#x20;([[ڪمري جو گرمي پد|r.t.]] تي){{{speed of sound rod at r.t. ref|}}}&#x20;}}{{{speed of sound rod at r.t. comment|}}} | label130 =[[پوئسن جو تناسب]] | data130 ={{#if:{{{Poisson ratio|}}} |{{{Poisson ratio|}}}{{{Poisson ratio ref|}}}&#x20;{{{Poisson ratio comment|}}} }} | label131 =[[معدني سختي جو موهس پيمانو|موهس سختي]] | data131 ={{#if:{{{Mohs hardness|}}} | {{{Mohs hardness|}}}{{{Mohs hardness ref|}}}&#x20;{{{Mohs hardness comment|}}}<!-- -->{{#if:{{{Mohs hardness 2|}}} |<br/>{{{Mohs hardness 2}}}{{{Mohs hardness 2 ref|}}}&#x20;{{{Mohs hardness 2 comment|}}} }}<!-- -->}} | label133 =[[وڪرز سختي ٽيسٽ|وڪرز سختي]] | data133 ={{#if:{{{Vickers hardness|}}} |{{{Vickers hardness}}}&nbsp;MPa{{{Vickers hardness ref|}}}&#x20;{{{Vickers hardness comment|}}} }} | label134 =[[برينيل سختي ٽيسٽ|برينيل سختي]] | data134 ={{#if:{{{Brinell hardness|}}} |{{{Brinell hardness}}}&nbsp;MPa{{{Brinell hardness ref|}}}&#x20;{{{Brinell hardness comment|}}} }} | label138 =[[CAS رجسٽري نمبر|CAS نمبر]] | data138 ={{#if:{{{CAS number|}}} |{{{CAS number|}}}{{{CAS number ref|}}}&#x20;{{{CAS number comment|}}} }}<!-- HISTORY ------------------> |header140 ={{#if:{{{naming|}}}{{{predicted by|}}}{{{prediction date |}}}{{{discovered by|}}}{{{discovery date|}}}{{{first isolation by|}}}{{{first isolation date|}}}{{{named by|}}}{{{named date|}}}{{{history comment|}}} |تاريخ}} | label141 = [[ڪيميائي عنصرن جي نالن جون اتپتيون|نالو رکڻ]] | data141 ={{{naming|}}} | label142 =اڳڪٿي | data142 ={{{predicted by|}}}<!---->{{#if:{{{prediction date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{predicted by|}}} |&#x20;({{{prediction date}}}) |{{{prediction date}}}}}<!---->{{{prediction date ref|}}}<!--(end nowrap:)-->}} }} | label143 =[[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي وقت-لڪير|دريافت]] ۽ پهرين الڳ ڪڍڻ | data143 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}|{{{discovery and first isolation by|}}}<!--date-->{{#if:{{{discovery date|}}}|&#x20;({{{discovery date|}}}{{#if:{{{first isolation date|}}}|,&#x20;{{{first isolation date|}}}}}){{{discovery date ref|}}}{{{first isolation date ref|}}}}}<!-- -->{{#ifexpr: {{#if:{{{discovered by|}}}{{{first isolation by|}}}|1|0}} or {{#if:{{{discovery date|}}}|{{#ifeq:{{{discovery date|}}}|{{{first isolation date|}}}|1|0}}|0}} |{{red|<br/>دريافت/پهرين الڳ ڪڍڻ بابت تمام گهڻو ڊيٽا}}|}}|}} | label144 =[[ڪيميائي عنصرن جي دريافتن جي وقت-لڪير|دريافت]] | data144 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}| | {{{discovered by|}}}<!---->{{#if:{{{discovery date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{discovered by|}}} |&#x20;({{{discovery date}}}) |{{{discovery date}}}}}<!--(end nowrap:)-->}}{{{discovery date ref|}}} }} }} | label145 =پهرين الڳ ڪڍڻ | data145 ={{#if:{{{discovery and first isolation by|}}}| |{{{first isolation by|}}}<!---->{{#if:{{{first isolation date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{first isolation by|}}} |&#x20;({{{first isolation date}}}) |{{{first isolation date}}}}}<!--(end nowrap:)-->}}{{{first isolation date ref|}}} }} }} | label146 =نالو رکيو ويو{{#if:{{{named by|}}}|&nbsp;طرفان}} | data146 ={{{named by|}}}<!---->{{#if:{{{named date|}}} |{{nowrap|{{#if:{{{named by|}}} |&#x20;({{{named date}}}) |{{{named date}}}}}<!--(end nowrap:)-->}}{{{named date ref|}}} }} | label147 =علامت | data147 ={{Infobox element/symbol-to-symbol-etymology|symbol={{{symbol|}}}}} | label149 ={{{history comment label|}}} | data149 ={{{history comment|}}}<!-- ISOTOPES ---- ----- ---- ----- About theoretical elements (Z >=119): - See also |above=text. - Article and redirect creation: See [[MOS:NONEWELEMENT]] (no trivial redirects, no unnotable, unsourced element pages) (1) does Article [[Isotopes of <element>]] exist? [Z=0-118, 119, 120]. (2) does Isobox [[Template:Infobox <element> isotopes]] exist? [Z=0-118]. - Page is redirect: as if does *not* exist. - In Infobox element: exceptions are hardcoded by number (Z) checking. - User:DePiep (Jan 2023) --> |header160 =<!-- set 2 links in "[[isotopes of {{{name}}}]] V-E", depending on Z: -->{{#ifexpr:({{{Z|0}}}>=119) |<!-- THEORETICAL, 119+ -->{{#switch:{{{Z|0}}} |119|120=[[{{{name}}} جا آئسوٽوپ]] |#default={{{name}}} جا آئسوٽوپ }} |<!-- DISCOVERED, 1-118 -->[[{{{name}}} جا آئسوٽوپ]]<!-- --><div style="float:right; padding-right: 0.2em;">{{v|Template:infobox {{{name|}}} isotopes|e}}</div><!-- public V-E links for the Isobox; Z=0-118 --> }}<!-- ISOBOX ---- ----- ---- ----- All data is read from Isobox [[Infobox uranium isotopes]] When Z>=119: no Isobox (2023-01-01) --> | data161 ={{#ifexpr:({{{Z|1}}}>=119) |{{{theoretical isotopes comment|}}}<!-- like ''Experiments and theoretical calculations'': only shows for >=E119 then --> |{{#ifexist:Template:infobox {{{name|uranium}}} isotopes |{{infobox {{{name|uranium}}} isotopes |child=yes}} |<span class="error">Template:infobox {{{name|uranium}}} isotopes موجود نه آهي</span> }} }}<!-- BELOW, FOOTER (v-t-e links, references link) ---- ----- --> | belowclass =noprint | below ={{#ifexpr:{{{Z|1}}}>118||{{Category-inline|{{ucfirst:{{#switch:{{{symbol|}}}|Hg=Mercury (element)|#default={{{name|chemical elements}}}}}}}}}<br/>}}{{navbar|Infobox {{lc:{{{name|&#x20;element}}}}}|plain=1}}&#x20;{{!}}&#x20;[[ڪيميائي عنصرن لاءِ ڊيٽا حوالن جي فهرست|حوالا]] }}<!-- END OF INFOBOX ======================== TAIL: tracking categories: engvar: -->{{main other<!-- -->|1={{#switch:{{{engvar|}}} ||en-US=<!-- none, default --> |#default=[[زمرو:WikiProject Elements pages using ENGVAR|{{#switch:{{{engvar|}}}|en-GB=GB|en-OED=OED|#default=*}}]]}}<!-- -->|2=}}<!-- check for unknown parameters: -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check | unknown ={{main other|1=[[زمرو:Pages using infobox element with unknown parameters|_VALUE_]]}} | preview =اڻڄاتل پيرا ميٽر "_VALUE_" | showblankpositional=1 |symbol |name |Z |number<!-- number = depr, long-term phasing out (Mar2023) --> |Brinell hardness comment |Brinell hardness ref |Brinell hardness |Bulk modulus comment |Bulk modulus ref |Bulk modulus |CAS number comment |CAS number ref |CAS number |Curie point K |Curie point comment |Curie point ref |Mohs hardness 2 comment |Mohs hardness 2 ref |Mohs hardness 2 |Mohs hardness comment |Mohs hardness ref |Mohs hardness |Poisson ratio comment |Poisson ratio ref |Poisson ratio |QID |Shear modulus comment |Shear modulus ref |Shear modulus |Van der Waals radius comment |Van der Waals radius ref |Van der Waals radius |Vickers hardness comment |Vickers hardness ref |Vickers hardness |Young's modulus comment |Young's modulus ref |Young's modulus |above |abundance in earth's crust |abundance in oceans |abundance in solar system |abundance |alt name |alt names |appearance |atomic properties comment |atomic properties |atomic radius calculated comment |atomic radius calculated ref |atomic radius calculated |atomic radius comment |atomic radius ref |atomic radius |band gap comment |band gap ref |band gap |below |block comment |block ref |boiling point C |boiling point F |boiling point K |boiling point comment |boiling point prefix |boiling point ref |color |covalent radius comment |covalent radius ref |covalent radius |critical point K |critical point MPa |critical point comment |critical point ref |crystal structure 2 comment |crystal structure 2 prefix |crystal structure 2 ref |crystal structure 2 |crystal structure 2 Pearson symbol |crystal structure comment |crystal structure prefix |crystal structure ref |crystal structure |crystal structure Pearson symbol |density |density comment |density conditions |density gpcm3bp comment |density gpcm3bp ref |density gpcm3bp |density gpcm3mp comment |density gpcm3mp ref |density gpcm3mp |density gpcm3nrt 2 comment |density gpcm3nrt 2 ref |density gpcm3nrt 2 |density gpcm3nrt 3 comment |density gpcm3nrt 3 ref |density gpcm3nrt 3 |density gpcm3nrt comment |density gpcm3nrt ref |density gpcm3nrt |density gplstp comment |density gplstp ref |density gplstp |density ref |discovered by |discovery and first isolation by |discovery date ref |discovery date |electrical resistivity at 0 comment |electrical resistivity at 0 ref |electrical resistivity at 0 |electrical resistivity at 20 comment |electrical resistivity at 20 ref |electrical resistivity at 20 |electrical resistivity comment |electrical resistivity ref |electrical resistivity unit prefix |electrical resistivity |electron configuration comment |electronegativity comment |electronegativity ref |electronegativity |electrons per shell comment |electrons per shell ref |electrons per shell |engvar |first isolation by |first isolation date ref |first isolation date |group comment |group ref |heat capacity 2 comment |heat capacity 2 ref |heat capacity 2 |heat capacity comment |heat capacity ref |heat capacity |heat fusion 2 comment |heat fusion 2 ref |heat fusion 2 |heat fusion comment |heat fusion ref |heat fusion |heat vaporization comment |heat vaporization ref |heat vaporization |history comment label |history comment |image name |image upright |ionization energy 1 comment |ionization energy 1 ref |ionization energy 1 |ionization energy 2 comment |ionization energy 2 ref |ionization energy 2 |ionization energy 3 comment |ionization energy 3 ref |ionization energy 3 |ionization energy comment |ionization energy ref |lattice constant |lattice constants |lattice constant 2 |lattice constants 2 |left |magnetic ordering comment |magnetic ordering ref |magnetic ordering |magnetic susceptibility ref |magnetic susceptibility |mass number comment |melting point C |melting point F |melting point K |melting point comment |melting point prefix |melting point ref |molar volume comment |molar volume ref |molar volume unit |molar volume |named by |named date ref |named date |naming |number of ionization energies |period comment |period ref |phase comment |phase |physical properties comment |physical properties |predicted by |prediction date ref |prediction date |proposed name |right |speed of sound comment |speed of sound ref |speed of sound rod at 20 comment |speed of sound rod at 20 ref |speed of sound rod at 20 |speed of sound rod at r.t. comment |speed of sound rod at r.t. ref |speed of sound rod at r.t. |speed of sound |sublimation point C |sublimation point F |sublimation point K |sublimation point comment |sublimation point ref |tensile strength comment |tensile strength ref |tensile strength |theoretical isotopes comment |thermal conductivity 2 comment |thermal conductivity 2 ref |thermal conductivity 2 |thermal conductivity comment |thermal conductivity ref |thermal conductivity |thermal diffusivity comment |thermal diffusivity ref |thermal diffusivity |thermal expansion at 25 comment |thermal expansion at 25 ref |thermal expansion at 25 |thermal expansion comment |thermal expansion ref |thermal expansion |triple point 2 comment |triple point 2 ref |triple point K 2 |triple point K |triple point comment |triple point kPa 2 |triple point kPa |triple point ref |vapor pressure 1 2 |vapor pressure 1 k 2 |vapor pressure 1 k |vapor pressure 10 2 |vapor pressure 10 k 2 |vapor pressure 10 k |vapor pressure 100 2 |vapor pressure 100 k 2 |vapor pressure 100 k |vapor pressure 100 |vapor pressure 10 |vapor pressure 1 |vapor pressure 2 comment |vapor pressure 2 ref |vapor pressure comment |vapor pressure ref }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> hxe9d90b7qohy8jus09elbme25l4rcy 10 48490 382848 147162 2026-06-05T08:17:52Z Intisar Ali 8681 /* */ 382848 wikitext text/x-wiki {{Infobox element/symbol-to-name/format |symbol={{{symbol|}}} |format={{{format|none}}} |value={{#switch:{{{symbol|}}} <!--- Period 1 ---> | H =هائيڊروجن | He=هيليم <!--- Period 2 ---> | Li=ليٿيم | Be=بيريليم | B =بورون | C =ڪاربان | N =نائيٽروجن | O =آڪسيجن | F =فلورين | Ne=نيون <!--- Period 3 ---> | Na=سوڊيم | Mg=ميگنيشيم | Al=ايلومينيم | Si=سلڪون | P =فاسفورس | S =سلفر | Cl=ڪلورين | Ar=آرگون <!--- Period 4 ---> | K=پوٽاشيم | Ca=ڪيلشيم | Sc=اسڪينڊيم | Ti=ٽائيٽينيم | V =وينيڊيم | Cr=ڪروميم | Mn=مينگنيز | Fe=لوهه | Co=ڪوبالٽ | Ni=نڪل | Cu=ٽامو | Zn=زنڪ | Ga=گيلئم | Ge=جرمينيم | As=آرسينڪ | Se=سيلينيم | Br=برومين | Kr=ڪرپٽون <!--- Period 5 ---> | Rb=روبيڊيم | Sr=اسٽرونشيم | Y =يٽريم | Zr=زرڪونيم | Nb=نائوبيم | Mo=مولبڊينم | Tc=ٽيڪنيشيم | Ru=روٿينيم | Rh=روڊيم | Pd=پيليڊيم | Ag=چاندي | Cd=ڪيڊميم | In=انڊيم | Sn=ٽين | Sb=اينٽيموني | Te=ٽيلوريم | I =آئيڊين | Xe=زينون <!--- Period 6 ---> | Cs=سيزيم | Ba=بيريم | La=لينٿينم | Ce=سيريم | Pr=پراسيئوڊيميم | Nd=نيوڊيميم | Pm=پروميٿيم | Sm=سيميريم | Eu=يوروپيم | Gd=گيڊولينيم | Tb=ٽربيئم | Dy=ڊائيسپروزيم | Ho=هولميم | Er=اربيم | Tm=ٿوليئم | Yb=يٽربيئم | Lu=لوٽيشيم | Hf=هيفنيم | Ta=ٽينٽلم | W=ٽنگسٽن | Re=رينيئم | Os=آسميئم | Ir=ايريڊيم | Pt=پليٽينم | Au=سون | Hg=پارو | Tl=ٿيليم | Pb=سيسو | Bi=بسمٿ | Po=پولونيم | At=ايسٽيٽين | Rn=ريڊون <!--- Period 7 ---> | Fr=فرينشيم | Ra=ريڊيم | Ac=ايڪٽينيم | Th=ٿوريم | Pa=پروٽيڪٽينيم | U=يورينيم | Np=نيپٽونيم | Pu=پلوٽونيم | Am=آميريشيم | Cm=ڪيوريم | Bk=برڪيليم | Cf=ڪيليفورنيئم | Es=آئنسٽينيم | Fm=فرميم | Md=مينڊيليويم | No=نوبيليم | Lr=لارينشيم | Rf=ردرفورڊيم | Db=ڊبنيئم | Sg=سيبورگيم | Bh=بوهريم | Hs=هاسيم | Mt=ميٽنيريم | Ds=ڊارمسٽيڊٽيم | Rg=روئنٽجينيئم | Cn=ڪوپرنيشيم | Nh=نيهونيم | Fl=فليروويم | Mc=ماسڪوويم | Lv=ليورموريم | Ts=ٽينيسين | Og=اوگانيسون <!--- Period 8---> | Uue=اونونينيم | Ubn=انبينيلئم | Ubu=انبيونيم | Ubb=انببيئم | Ubt=انبٽرئم | Ubq=انبڪواديئم | Ubp=انبپينٽيم | Ubh=انبهيڪسيم | Ubs=انبسيپٽيم | Ubo=انبآڪٽيم |#default={{{default|}}} }}}} <!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> qt7s1vwe4rly1x4vx336z9fxg50a614 0 49658 382802 346662 2026-06-05T00:33:47Z Intisar Ali 8681 382802 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/>. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == علائقو == صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] hktkrxnjc31paw3frhq7ncz6u43yfvm 382803 382802 2026-06-05T00:34:30Z Intisar Ali 8681 382803 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/>. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 9qn5ruultingllcsupov2s6795b0gz5 382804 382803 2026-06-05T00:41:47Z Intisar Ali 8681 382804 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/>. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> 5 == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 8wuf05pvc92ooflomuuc9mch5jt39m1 382805 382804 2026-06-05T00:43:35Z Intisar Ali 8681 382805 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/>. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> 5 == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] ekpm8jujsa7of8osq9uyo4j373w84o0 382806 382805 2026-06-05T00:45:22Z Intisar Ali 8681 /* */ 382806 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> 5 == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] qpurvrxmjzjsemqsu1seghzfvas1x0s 382807 382806 2026-06-05T00:47:02Z Intisar Ali 8681 382807 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> 5 == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] rtisifz7dk5kyxvxhl0j06xi66351e5 382808 382807 2026-06-05T00:48:59Z Intisar Ali 8681 382808 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> == آبادي == === ٻوليون === {{Pie chart |caption = '''صدر ڪراچي سب ڊويزن''' جون ٻوليون ([[2023ع پاڪستاني آدمشماري]]) |label1 = [[اردو]] |value1 = 47.44 |color1 = darkgreen |label2 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value2 = 15.32 |color2 = red |label3 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value3 = 11.47 |color3 = gold |label4 = [[پشتو]] |value4 = 8.06 |color4 = darkblue |label5 = [[هندڪو]] |value5 = 7.80 |color5 = wheat |label6 = [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]] |value6 = 2.07 |color6 = pink |label7 = ٻيون |value7 = 7.82 |color7 = grey }} صدر سب ڊويزن جي ڪل آبادي 159,363 آهي، جن مان 75,605 ماڻهو اردو، 24,427 پنجابي، 18,280 سنڌي، 12,848 پشتو، 12,435 هندڪو، 3,304 سرائڪي، 1,291 بلوچي ۽ 760 ڪشميري ٻولي ڳالهائين ٿا، جڏهن ته 10,413 ماڻهو ٻين ٻولين سان تعلق رکن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=صدر سب ڊويزن ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023 census">{{cite web|title=District Wise Results / Tables (Census - 2023)|url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=www.pbscensus.gov.pk|publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[پاڪستان ۾ اسلام|اسلام]]|green|87.37}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|7.15}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندومت|هندومت]]|darkorange|4.94}} {{bar percent|[[پارسي]]|yellow|0.31}} {{bar percent|ٻيا|grey|0.21}} }} صدر سب ڊويزن جي 159,363 ماڻهن مان 139,240 [[مسلمان]]، 11,407 [[عيسائي]]، 7,877 [[هندو]]، 103 [[احمدي]]، 29 شيڊيول ڪاسٽ سان تعلق رکندڙ، 78 [[سک]]، 501 [[پارسي]] ۽ 128 ماڻهو ٻين مذهبن سان تعلق رکن ٿا. == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] jem9nemg8pqx19ryx3u4o95m3k77xfx 382809 382808 2026-06-05T00:53:06Z Intisar Ali 8681 382809 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> == آبادي == === ٻوليون === {{Pie chart |caption = '''صدر ڪراچي سب ڊويزن''' جون ٻوليون ([[2023ع پاڪستاني آدمشماري]]) |label1 = [[اردو]] |value1 = 47.44 |color1 = darkgreen |label2 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value2 = 15.32 |color2 = red |label3 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value3 = 11.47 |color3 = gold |label4 = [[پشتو]] |value4 = 8.06 |color4 = darkblue |label5 = [[هندڪو]] |value5 = 7.80 |color5 = wheat |label6 = [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]] |value6 = 2.07 |color6 = pink |label7 = ٻيون |value7 = 7.82 |color7 = grey }} صدر سب ڊويزن جي ڪل آبادي 159,363 آهي، جن مان 75,605 ماڻهو اردو، 24,427 پنجابي، 18,280 سنڌي، 12,848 پشتو، 12,435 هندڪو، 3,304 سرائڪي، 1,291 بلوچي ۽ 760 ڪشميري ٻولي ڳالهائين ٿا، جڏهن ته 10,413 ماڻهو ٻين ٻولين سان تعلق رکن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=صدر سب ڊويزن ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023 census">{{cite web|title=District Wise Results / Tables (Census - 2023)|url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=www.pbscensus.gov.pk|publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[پاڪستان ۾ اسلام|اسلام]]|green|87.37}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|7.15}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندومت|هندومت]]|darkorange|4.94}} {{bar percent|[[پارسي]]|yellow|0.31}} {{bar percent|ٻيا|grey|0.21}} }} صدر سب ڊويزن جي 159,363 ماڻهن مان 139,240 [[مسلمان]]، 11,407 [[عيسائي]]، 7,877 [[هندو]]، 103 [[احمدي]]، 29 شيڊيول ڪاسٽ سان تعلق رکندڙ، 78 [[سک]]، 501 [[پارسي]] ۽ 128 ماڻهو ٻين مذهبن سان تعلق رکن ٿا. == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرون == [[فائل:Mohammad Ali Building.jpg|thumb|زيب النساء اسٽريٽ ۾ واقع محمد علي بلڊنگ]] [[فائل:Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg|thumb|صدر م واقع سيٺ ايڊلجي ڊنشا جي نالي سان منصوب: ڊنشا ڊسپينسري]] [[فائل:St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg|thumb|صدر ۾ واقع سينٽ پيٽرڪ واري ڪئٿيڊرل]] [[فائل:Katchi Memon Masjid 02.jpg|thumb|صدر ۾ ميمڻ جي ڪڇي مسجد]] [[فائل:St. Andrews church.jpg|thumb|صدر م 1868 ۾ قائم ٿيل سينٽ اينڊريو ڪليسا]] == پڻ ڏسو == * [[صدر]] * [[ڪراچي]] * [[دريا لال مندر]] == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20090420124923/http://www.karachicity.gov.pk/ ڪراچي جي ويب سائيٽ] * [https://archive.today/20121128182904/http://14.192.147.139/cdgk/Home/Towns/GulshanTown/tabid/211/townid/6/default.aspx صدر ٽائون] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} {{coord|24|51|27|N|67|00|10|E|region:PK_type:city_source:kolossus-ruwiki|display=title}} {{DEFAULTSORT:Saddar Town}} [[Category:صدر ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] [[Category:ڪلفٽن، ڪراچي]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] ohcc99uci2zeidq89b5lbjzwe8vrcle 382810 382809 2026-06-05T00:57:08Z Intisar Ali 8681 /* تصويرن واري گيلري */ 382810 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |year=2022 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009}}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> == آبادي == === ٻوليون === {{Pie chart |caption = '''صدر ڪراچي سب ڊويزن''' جون ٻوليون ([[2023ع پاڪستاني آدمشماري]]) |label1 = [[اردو]] |value1 = 47.44 |color1 = darkgreen |label2 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value2 = 15.32 |color2 = red |label3 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value3 = 11.47 |color3 = gold |label4 = [[پشتو]] |value4 = 8.06 |color4 = darkblue |label5 = [[هندڪو]] |value5 = 7.80 |color5 = wheat |label6 = [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]] |value6 = 2.07 |color6 = pink |label7 = ٻيون |value7 = 7.82 |color7 = grey }} صدر سب ڊويزن جي ڪل آبادي 159,363 آهي، جن مان 75,605 ماڻهو اردو، 24,427 پنجابي، 18,280 سنڌي، 12,848 پشتو، 12,435 هندڪو، 3,304 سرائڪي، 1,291 بلوچي ۽ 760 ڪشميري ٻولي ڳالهائين ٿا، جڏهن ته 10,413 ماڻهو ٻين ٻولين سان تعلق رکن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=صدر سب ڊويزن ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023 census">{{cite web|title=District Wise Results / Tables (Census - 2023)|url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=www.pbscensus.gov.pk|publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[پاڪستان ۾ اسلام|اسلام]]|green|87.37}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|7.15}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندومت|هندومت]]|darkorange|4.94}} {{bar percent|[[پارسي]]|yellow|0.31}} {{bar percent|ٻيا|grey|0.21}} }} صدر سب ڊويزن جي 159,363 ماڻهن مان 139,240 [[مسلمان]]، 11,407 [[عيسائي]]، 7,877 [[هندو]]، 103 [[احمدي]]، 29 شيڊيول ڪاسٽ سان تعلق رکندڙ، 78 [[سک]]، 501 [[پارسي]] ۽ 128 ماڻهو ٻين مذهبن سان تعلق رکن ٿا. == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرن واري گيلري== {{multiple image | align = center | total_width = 900 | image1 = Mohammad Ali Building.jpg | caption1 = [[محمد علي بلڊنگ]]، زيب النساء اسٽريٽ | image2 = Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg | caption2 = [[سيٺ ايڊلجي ڊنشا ڊسپينسري]] | image3 = St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg | caption3 = [[سينٽ پيٽرڪ گرجاگھر، ڪراچي|سينٽ پيٽرڪ ڪئٿيڊرل]] | image4 = Katchi Memon Masjid 02.jpg | caption4 = [[ڪڇي ميمڻ مسجد]] | image5 = St. Andrews church.jpg | caption5 = [[سينٽ اينڊريو ڪليسا]] }} == پڻ ڏسو == * [[صدر]] * [[ڪراچي]] * [[دريا لال مندر]] == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20090420124923/http://www.karachicity.gov.pk/ ڪراچي جي ويب سائيٽ] * [https://archive.today/20121128182904/http://14.192.147.139/cdgk/Home/Towns/GulshanTown/tabid/211/townid/6/default.aspx صدر ٽائون] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} {{coord|24|51|27|N|67|00|10|E|region:PK_type:city_source:kolossus-ruwiki|display=title}} {{DEFAULTSORT:Saddar Town}} [[Category:صدر ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] [[Category:ڪلفٽن، ڪراچي]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 4mrfqd0ji0g3kkkp2t4hsf28r8xg9ju 382811 382810 2026-06-05T01:00:03Z Intisar Ali 8681 382811 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (Central Business District – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |year=2022 |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009 }}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (Mixed-use Development) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (Green Spaces) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (Vertical Gardening) ۽ شهري ٻيلن (Urban Forests) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"/> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"/></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"/> 3 سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"/> 4 تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"/> == آبادي == === ٻوليون === {{Pie chart |caption = '''صدر ڪراچي سب ڊويزن''' جون ٻوليون ([[2023ع پاڪستاني آدمشماري]]) |label1 = [[اردو]] |value1 = 47.44 |color1 = darkgreen |label2 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value2 = 15.32 |color2 = red |label3 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value3 = 11.47 |color3 = gold |label4 = [[پشتو]] |value4 = 8.06 |color4 = darkblue |label5 = [[هندڪو]] |value5 = 7.80 |color5 = wheat |label6 = [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]] |value6 = 2.07 |color6 = pink |label7 = ٻيون |value7 = 7.82 |color7 = grey }} صدر سب ڊويزن جي ڪل آبادي 159,363 آهي، جن مان 75,605 ماڻهو اردو، 24,427 پنجابي، 18,280 سنڌي، 12,848 پشتو، 12,435 هندڪو، 3,304 سرائڪي، 1,291 بلوچي ۽ 760 ڪشميري ٻولي ڳالهائين ٿا، جڏهن ته 10,413 ماڻهو ٻين ٻولين سان تعلق رکن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=صدر سب ڊويزن ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023 census">{{cite web|title=District Wise Results / Tables (Census - 2023)|url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=www.pbscensus.gov.pk|publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[پاڪستان ۾ اسلام|اسلام]]|green|87.37}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|7.15}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندومت|هندومت]]|darkorange|4.94}} {{bar percent|[[پارسي]]|yellow|0.31}} {{bar percent|ٻيا|grey|0.21}} }} صدر سب ڊويزن جي 159,363 ماڻهن مان 139,240 [[مسلمان]]، 11,407 [[عيسائي]]، 7,877 [[هندو]]، 103 [[احمدي]]، 29 شيڊيول ڪاسٽ سان تعلق رکندڙ، 78 [[سک]]، 501 [[پارسي]] ۽ 128 ماڻهو ٻين مذهبن سان تعلق رکن ٿا. == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022">Kausar, Anila; Afsar, Sheeba; Wazir, Zohra; et al. (2022). ''Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques''. Ecological Questions, 33(1).</ref> 0 صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"/> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"/> 11 == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"/> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"/> == تصويرن واري گيلري== {{multiple image | align = center | total_width = 900 | image1 = Mohammad Ali Building.jpg | caption1 = [[محمد علي بلڊنگ]]، زيب النساء اسٽريٽ | image2 = Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg | caption2 = [[سيٺ ايڊلجي ڊنشا ڊسپينسري]] | image3 = St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg | caption3 = [[سينٽ پيٽرڪ گرجاگھر، ڪراچي|سينٽ پيٽرڪ ڪئٿيڊرل]] | image4 = Katchi Memon Masjid 02.jpg | caption4 = [[ڪڇي ميمڻ مسجد]] | image5 = St. Andrews church.jpg | caption5 = [[سينٽ اينڊريو ڪليسا]] }} == پڻ ڏسو == * [[صدر]] * [[ڪراچي]] * [[دريا لال مندر]] == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20090420124923/http://www.karachicity.gov.pk/ ڪراچي جي ويب سائيٽ] * [https://archive.today/20121128182904/http://14.192.147.139/cdgk/Home/Towns/GulshanTown/tabid/211/townid/6/default.aspx صدر ٽائون] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} {{coord|24|51|27|N|67|00|10|E|region:PK_type:city_source:kolossus-ruwiki|display=title}} {{DEFAULTSORT:Saddar Town}} [[Category:صدر ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] [[Category:ڪلفٽن، ڪراچي]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 0fgrl5zmkr3bke6uoqqdenmsiizcea7 382812 382811 2026-06-05T01:05:45Z Intisar Ali 8681 382812 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = صدر | official_name = صدر ٽائون | native_name = | native_name_lang = سنڌي | settlement_type = تعلقو | image_skyline = Frere-Hall-Karachi-Shamail.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = فريئر ھال | image_map = SaddarTown Karachi.PNG | map_caption = صدر ٽائون جو نقشو | pushpin_map =Sindh#Pakistan | pushpin_mapsize = 300 | pushpin_map_caption = پاڪستان ۽ سنڌ ۾ مقام | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region:PK|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = {{flagicon|PAK}} [[پاڪستان]] | subdivision_type1 = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_name1 = [[سنڌ]] | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name2 =[[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = شھر | subdivision_type4 =يونين ڪاؤنسلون | subdivision_name4 = 11 *[[سٽي ريلوي ڪالوني]] *[[سول لائينز]] *[[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]] *[[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]] *[[گزدر آباد]] *[[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]] *[[کارادر]] *[[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]] *[[نانڪ واڙا]] *[[اولڊ حاجي ڪيمپ]] *[[ڪينٽ]] | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 3.99 | population_total = 36366 | population_footnotes = | population_as_of = <ref> https://www.citypopulation.de/php/pakistan-karachi.php</ref>2017 | population_density_km2 = auto | timezone1 = [[پاڪستان جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5 | blank_name_sec1 = | blank_info_sec1 = 51 | blank1_name_sec1 = | blank1_info_sec1 = | website =[http://125.209.91.254/CDGK/LinkClick.aspx?link=211&tabid=72 Saddar Town Page] }} '''صدر ٽائون''' {{ٻيا نالا|انگريزي= '''Sadder Town '''}}[[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ضلعي ڪراچي ڏکڻ]] جو هڪ تعلقو آهي. ھن ٽائون جون 11 يونين ڪاؤنسلون آهن جن ۾ [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪلفٽن]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدر آباد]]، [[اسلام پورا]] يا [[ملت نگر]]، [[کارادر]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[نانڪ واڙا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]] ۽ [[ڪينٽ]] شامل آهن. ھن ٽائون جي عمارتن ۾ ھڪ وڏو تعداد برٽش انڊيا واري دؤر جو آھي<ref name=Dawn>{{cite web|url=https://www.dawn.com/news/150906 |title=KARACHI: Saddar: the VIP town |date=5 August 2005|publisher=Dawn (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2018/Pakistan-s-crumbling-architectural-heritage|title=Pakistan's crumbling architectural heritage - The Peninsula Qatar|website=www.thepeninsulaqatar.com|access-date=2018-03-09}}</ref><ref name=Tribune/> == نالي جو بنياد == لفظ '''صدر''' عام طور ڪنهن آباديءَ جي "مرڪز" يا ماڻهن جي ڪنهن گروهه يا اداري جي "سربراهه" جي معنيٰ ۾ استعمال ٿيندو آهي. شهري جاگرافي جي حوالي سان صدر کي وسيع معنيٰ ۾ شهر جي مرڪزي حصي يا مرڪزي ڪاروباري علائقي سان تشبيهه ڏئي سگهجي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان ۾ اهڙيون ڪيتريون ئي خصوصيتون موجود آهن جيڪي ڪنهن وڏي شهر جي مرڪزي علائقي سان لاڳاپيل هونديون آهن. انهن ۾ تاريخي علائقا، مشهور ماڳ، تجارتي سرگرمين جا مرڪز ۽ شهر جي وچ واري هنڌ تي واقع هجڻ جهڙيون خاصيتون شامل آهن. لفظ صدر جو مطلب آبادي جو مرڪزي ھنڌ آھي. صدر جي معني وڏو پڻ آهي. ھن ٽائون جي اوڀر م [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڪنٽومينٽ]]، ڏکڻ پاسي [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]] آھي. ان جي اولھ م [[لياري ٽائون]] واقع آهي. == تاريخ == [[فائل:Emprees Market - panoramio - khadim-un-nabi Rao.jpg|thumb|upright|صدر م واقع برٽش دور جي ايمپريس مارڪيٽ]] صدر ٽائون ڪراچي جي پراڻي پراڻن علائقن تي مشتمل آهي جن ۾ [[کارادر]]، [[مٺادر]] پڻ شامل آھن. اھي در نائومل جي پيءُ پاران ٺھرايل ڪوٽ جا ٻہ مختلف پاسن کان در ھيا. ھڪ در پاسي جر جو پاڻي مٺو ھيو تہ اھو مٺو در سڏجڻ لڳو ۽ ٻئي پاسي واري در جو پاڻي کارو ھيو جيءو سمنڊ واري طرف کان ھيو اھو کارودر سڏجڻ لڳو. اھي ٻئي در 1860 واري ڏھاڪي ۾ ڊاٿا ويا ھيا. برٽش دور ۾ صدر ڪراچي جو مرڪز ھيو. پاڪستان ٺھڻ بعد بعد بہ سرڪاري آفيسون صدر ۾ رکيون ويون. برٽش انڊيا واري دؤر جون مشھور ۽ خوبصورت عمارتون پڻ اتي واقع آھن جن ۾ [[ڪراچي گرامر اسڪول]]، [[فريئر ھال]]، [[سنڌ ڪلب]] شامل آهن <ref name=Tribune>{{cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1670686/1-heritage-foundation-calls-restoration-calcutta-house-karachi/ |title=Heritage Foundation calls for restoration of Calcutta House in Karachi|author=Faizah Malik|date=28 March 2018|publisher=The Express Tribune (newspaper)|accessdate=7 April 2018}}</ref> وفاقي حڪومت 2000 ۾ لوڪل گورنمينٽ سڌارا آڻي ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا ختم ڪري شھري حڪومت جو نظام قائم ڪيو جنھن ۾ ھن شھر کي تقسيم ڪري 18 ٽائون ٺاھيا ويا جن ۾ صدر ٽائون پڻ شامل ھيو. 2008 ۾ شھري حڪومت جي نظام کي تبديل ڪري ڪراچي ڊويزن ۽ ضلعا بحال ڪيا ويا == جاگرافي == ريموٽ سينسنگ (Remote Sensing) ۽ جاگرافيائي معلوماتي نظام (GIS) جي ذريعي ڪيل زمين جي استعمال جي تجزيي مان معلوم ٿيو ته صدر ۾ رهائشي استعمال سڀ کان وڌيڪ آهي، جيڪو مجموعي ايراضي جو لڳ ڀڳ 52.40 سيڪڙو آهي. ان کان پوءِ واپار، خريداري ۽ ڪاروباري سرگرمين لاءِ استعمال ٿيندڙ زمين جو حصو 9.38 سيڪڙو آهي، جڏهن ته سماجي، اداري ۽ بنيادي ڍانچي سان لاڳاپيل استعمال 7.90 سيڪڙو رڪارڊ ڪيو ويو.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ٽائون ڪراچي شھر جو وڏو ڪاروباري مرڪز آھي. [[ايمپريس مارڪيٽ, ڪراچي|ايمپريس مارڪيٽ]] وارو علائقو بس جي اڏن جو مرڪز آھي جتان سموري ڪراچي شھر طرف بسن جو اچڻ وڃڻ ٿئي ٿو. ھي ٽائون شھري ريلوي نظام جو پڻ مرڪز آھي ۽ ان جي لڳ [[ڪراچي پورٽ]] پڻ واقع آهي. ڪراچي جي موبائل فونن جو وڏي ۾ وڏو مارڪيٽ پڻ ھتي آھي. ھن ٽائون جي مشھور گھٽي [[زيب النساء اسٽريٽ]] جنھن جو نالو ھڪ صحافي عورت [[زيب النساء حميد الله]] جي نالي سان منصوب ٿيل آهي.<ref>[https://www.dawn.com/news/1158031 Wandering in wonder: A new way to visit Karachi] Dawn (newspaper), Published 19 January 2015, Retrieved 7 April 2018</ref> صدر ٽائون جي مکيہ علائقن ۾ شامل آهن: [[باٿ آئلينڊ]]، [[ڪلفٽن، ڪراچي|ڪراچي]]، [[سٽي ريلوي ڪالوني]]، [[سول لائينز]]، [[گارڊن، ڪراچي|گارڊن]]، [[گزدرآباد]]، [[اسلام پورا]]، [[ڪلاڪوٽ]]، [[ڪھڪشان، ڪراچي|ڪھڪشان]]، [[کارادر]]، [[گانچي پاڙا]]، [[ملت نگر]]، [[نانڪ واڙا]]، [[نارائڻ پورا]]، [[اولڊ حاجي ڪيمپ]]، [[رنڇوڙ لائين]]، [[صدر]]، [[اسٽاف لائينز ڪينٽ]]، [[اقبال لائينز ڪينٽ]]، [[آرمي آفيسرز ميس]]، [[جناح لائينز ڪينٽ]]، [[عمرڪوٽ لائينز ڪينٽ]]، [[عسڪري I ڪينٽ]]، [[عسڪري II ڪينٽ]]، [[عسڪري III ڪينٽ]]، [[عبدالستار ايڌي ھاڪي اسٽيڊيم، ڪينٽ]]، [[شاھ رسول ڪالوني]]، [[سڪندر آباد، ڪراچي|سڪندر آباد]]، [[شيرين جناح ڪالوني]]. === جاگرافيائي مقام === صدر ٽائون ڪراچي جي نوآبادياتي دور جي تاريخي مرڪزي حصي ۾ واقع آهي. ان جي اوڀر ۾ [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[ڪلفٽن ڇانوڻي]]، ڏکڻ ۾ [[ڪياماڙي ٽائون]] ۽ [[عربي سمنڊ]]، جڏهن ته اولهه ۾ [[لياري ٽائون]] واقع آهن. ==معيشت== صدر، ڪراچي شهر جو روايتي مرڪزي ڪاروباري ضلعو (سينٽرل بزنس ڊسٽرڪٽ – CBD) آهي، جيڪو شهر جي سڀ کان وڌيڪ متحرڪ، گنجان ۽ گهڻ رخي شهري علائقن مان هڪ شمار ٿئي ٿو. جغرافيائي تحقيق موجب صدر ڪراچي جي تاريخي ۽ اقتصادي مرڪز جي حيثيت برقرار رکيو آهي، جيتوڻيڪ شهر جي واڌ ويجهه ۽ شهري پکيڙ سبب نوان تجارتي مرڪز به اڀري آيا آهن.<ref name="Kausar2022">{{cite journal |last1=Kausar |first1=Anila |last2=Afsar |first2=Sheeba |last3=Wazir |first3=Zohra |year=2022 |title=Land Use Analysis of Central Business District (CBD) of Metropolis Saddar Karachi through SRS/GIS Techniques |journal=Ecological Questions |volume=33 |issue=1 |pages=1–15 |doi=10.12775/EQ.2022.009 }}</ref> صدر لڳ ڀڳ 21.14 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي ۽ انتظامي طور ڪيترن ئي ذيلي علائقن تي مشتمل آهي، جن ۾ صدر، ڪلفٽن، سول لائينز، گارڊن، کهارادر، ناناڪ واڙا، سٽي ريلوي ڪالوني، ملت نگر، گزدرآباد ۽ پراڻو حاجي ڪئمپ شامل آهن. اهي علائقا گڏجي ڪراچي جي اهم واپاري، اداري، رهائشي ۽ تفريحي سرگرمين جو مرڪز بڻجن ٿا.<ref name="Kausar2022"></ref> صنعتي ۽ پيداوار سان لاڳاپيل سرگرميون تقريباً 6.37 سيڪڙو زمين تي مشتمل آهن، جڏهن ته ٽرانسپورٽ ۽ مسافرن جي آمدرفت لاءِ 5.68 سيڪڙو ايراضي استعمال ٿئي ٿي. قدرتي وسيلن سان لاڳاپيل زمين جو حصو 5.90 سيڪڙو، تفريحي ۽ وندر واريون جايون 4.28 سيڪڙو، ۽ عوامي گڏجاڻين لاءِ مخصوص علائقا 4.62 سيڪڙو ايراضيءَ تي پکڙيل آهن.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ۾ لڳ ڀڳ 44.2 سيڪڙو زمين سڌي طرح آمدني پيدا ڪندڙ معاشي سرگرمين سان لاڳاپيل آهي، جنهن سبب اهو علائقو اڄ به ڪراچي جي مرڪزي واپاري مرڪز طور اهم حيثيت رکي ٿو. ان جي مخلوط زميني استعمال (مڪسڊ-يوز ڊولپمينٽ) واري خصوصيت سبب هتي رهائش، واپار، خدمتون، تعليم، سرڪاري ادارا ۽ تفريحي سرگرميون هڪ ئي شهري ماحول ۾ گڏيل طور موجود آهن.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ۾ تيز شهري ترقي، بلند عمارتن، وڌندڙ ٽرئفڪ ۽ کليل جڳهن جي کوٽ سبب ماحولياتي مسئلا پيدا ٿيا آهن. علائقي ۾ سائي جڳهن (گرين اسپيسز) جو تناسب تمام گهٽ آهي، جنهن ڪري هوا جي معيار ۽ شهري ماحول تي منفي اثر پوي ٿو. محققن سفارش ڪئي آهي ته صدر جهڙن گنجان واپاري علائقن ۾ عمودي باغباني (ورٽيڪل گارڊننگ) ۽ شهري ٻيلن (اربن فاريسٽس) کي فروغ ڏنو وڃي ته جيئن هوا جي آلودگي گهٽجي ۽ شهري ماحول وڌيڪ پائيدار بڻجي سگهي.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ڪراچي جي روڊن ۽ ٽرانسپورٽ نيٽ ورڪ جو مرڪزي ڳانڍاپو آهي. شهر جي تقريباً سڀني اهم علائقن سان ان جا سڌا رستا موجود آهن، جنهن سبب روزانو هزارين ماڻهو واپار، روزگار، خريداري، تعليم ۽ سرڪاري خدمتن لاءِ هتي اچن ٿا. صدر جي اهميت صرف اقتصادي سرگرمين تائين محدود نه آهي، پر اهو ڪراچي جي سماجي، ثقافتي ۽ شهري زندگيءَ جو پڻ مرڪزي محور آهي.<ref name="Kausar2022"></ref> === تجارتي سرگرميون === صدر تاريخي طور ڪراچي جو مرڪزي ڪاروباري ضلعو رهيو آهي ۽ اڄ به شهر جي اهم واپاري مرڪزن مان هڪ آهي. تحقيق موجب تقريباً 73.6 سيڪڙو ماڻهو خريداري لاءِ صدر جو رخ ڪن ٿا، جڏهن ته 29.1 سيڪڙو واپار يا سامان جي خريد ۽ وڪري لاءِ هتي اچن ٿا.<ref name="Kausar2022"></ref> سروي ۾ شامل ماڻهن موجب صدر ۾ سڀ کان وڌيڪ خريد ٿيندڙ شين ۾ ڪپڙا (59.2 سيڪڙو)، موبائل فون (50.5 سيڪڙو)، جوتا (35 سيڪڙو)، ليپ ٽاپ (32 سيڪڙو)، برقي سامان (25.2 سيڪڙو) ۽ راندين جو سامان شامل آهن. صدر جي مشهور مارڪيٽن ۾ زينب مارڪيٽ، جامع ڪپڙو مارڪيٽ، موبائل مارڪيٽ، گل پلازه، اٽريم مال، ريگل چوڪ ۽ بولٽن مارڪيٽ نمايان حيثيت رکن ٿيون.<ref name="Kausar2022"></ref> تقريباً 91.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو خيال هو ته صدر ۾ وڪرو ٿيندڙ شين جون قيمتون ڪراچي جي ٻين تجارتي مرڪزن جي ڀيٽ ۾ گهٽ آهن، جنهن سبب اهو علائقو مختلف معاشي طبقن جي ماڻهن لاءِ خريداري جو اهم مرڪز بڻيل آهي.<ref name="Kausar2022"></ref> == آبادي == === ٻوليون === {{Pie chart |caption = '''صدر ڪراچي سب ڊويزن''' جون ٻوليون ([[2023ع پاڪستاني آدمشماري]]) |label1 = [[اردو]] |value1 = 47.44 |color1 = darkgreen |label2 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] |value2 = 15.32 |color2 = red |label3 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] |value3 = 11.47 |color3 = gold |label4 = [[پشتو]] |value4 = 8.06 |color4 = darkblue |label5 = [[هندڪو]] |value5 = 7.80 |color5 = wheat |label6 = [[سرائڪي ٻولي|سرائڪي]] |value6 = 2.07 |color6 = pink |label7 = ٻيون |value7 = 7.82 |color7 = grey }} صدر سب ڊويزن جي ڪل آبادي 159,363 آهي، جن مان 75,605 ماڻهو اردو، 24,427 پنجابي، 18,280 سنڌي، 12,848 پشتو، 12,435 هندڪو، 3,304 سرائڪي، 1,291 بلوچي ۽ 760 ڪشميري ٻولي ڳالهائين ٿا، جڏهن ته 10,413 ماڻهو ٻين ٻولين سان تعلق رکن ٿا. === مذهب === {{bar box |title=صدر سب ڊويزن ۾ مذهب (2023ع)<ref name="2023 census">{{cite web|title=District Wise Results / Tables (Census - 2023)|url= https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_9.pdf |website=www.pbscensus.gov.pk|publisher=[[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]]}}</ref> |titlebar=#FCD116 |left1=مذهب |right1=سيڪڙو |float=left |bars= {{bar percent|[[پاڪستان ۾ اسلام|اسلام]]|green|87.37}} {{bar percent|[[پاڪستان ۾ عيسائيت|عيسائيت]]|dodgerblue|7.15}} {{bar percent|[[سنڌ ۾ هندومت|هندومت]]|darkorange|4.94}} {{bar percent|[[پارسي]]|yellow|0.31}} {{bar percent|ٻيا|grey|0.21}} }} صدر سب ڊويزن جي 159,363 ماڻهن مان 139,240 [[مسلمان]]، 11,407 [[عيسائي]]، 7,877 [[هندو]]، 103 [[احمدي]]، 29 شيڊيول ڪاسٽ سان تعلق رکندڙ، 78 [[سک]]، 501 [[پارسي]] ۽ 128 ماڻهو ٻين مذهبن سان تعلق رکن ٿا. == آمدرفت ۽ ٽرئفڪ == صدر ڪراچي شهر جي سڀ کان وڌيڪ مصروف آمدرفت وارن علائقن مان هڪ آهي، جتي روزانو شهر جي مختلف حصن مان هزارين ماڻهو واپار، روزگار، تعليم، خريداري ۽ تفريح جي مقصدن لاءِ اچن ٿا. هڪ سروي موجب صدر ڏانهن ايندڙ ماڻهن مان 37.4 سيڪڙو موٽر سائيڪلن ۽ خانگي گاڏين ذريعي سفر ڪن ٿا، جڏهن ته شاهراهِ فيصل، يونيورسٽي روڊ، شاهراهِ پاڪستان، لياري ايڪسپريس وي ۽ ايم. اي. جناح روڊ جهڙا اهم شاهراهه هن مرڪزي ڪاروباري ضلعي تائين رسائي جا بنيادي رستا آهن.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ۾ ٽرئفڪ جو دٻاءُ سڀ کان وڏن شهري مسئلن مان هڪ آهي. تقريباً 80.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن موجب پيادل هلڻ دوران ٽرئفڪ وڏي رڪاوٽ بڻجي ٿي، جڏهن ته 68.8 سيڪڙو ماڻهن جو خيال هو ته روڊن جي ڪنارن تي بي ترتيب بيهاريل گاڏيون ۽ موٽر سائيڪلون پيادلن لاءِ وڏو مسئلو آهن. لڳ ڀڳ 40.4 سيڪڙو ماڻهن فٽ پاٿن جي کوٽ جي شڪايت ڪئي، جڏهن ته 25.7 سيڪڙو جواب ڏيندڙن جو چوڻ هو ته ڪيترن هنڌن تي پيادلن لاءِ محفوظ گذرگاهون موجود ناهن.<ref name="Kausar2022"/> سروي موجب 82.8 سيڪڙو باقاعده اچ وڃ ڪندڙ ماڻهن روزاني بنياد تي هڪ کان ٽي ٽرئفڪ حادثا ڏسڻ جو ذڪر ڪيو، جڏهن ته 13.8 سيڪڙو ماڻهن پاڻ به ڪنهن نه ڪنهن حادثي جو تجربو ڪيو. برقي مارڪيٽ، ايمپريس مارڪيٽ ۽ آءِ. آءِ. چندريگر روڊ جهڙا علائقا حادثن جي لحاظ کان وڌيڪ متاثر ٿيندڙ هنڌن طور سامهون آيا آهن.<ref name="Kausar2022"/> == ماحولياتي چئلينج == صدر جي شهري ماحول بابت عوامي راءِ ظاهر ڪري ٿي ته هوا جي آلودگي، شور، ٽرئفڪ ۽ کليل سائي جڳهن جي کوٽ وڏا مسئلا آهن. تقريباً 87.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن شور جي آلودگي کي سنگين مسئلو قرار ڏنو، جڏهن ته 73.3 سيڪڙو ماڻهن علائقي جي ماحول کي مٽيءَ سان ڀريل ۽ 46.6 سيڪڙو ماڻهن دونهين سان آلودہ قرار ڏنو.<ref name="Kausar2022"></ref> هوا جي معيار بابت 38.8 سيڪڙو ماڻهن ان کي "تمام خراب"، 33.6 سيڪڙو "بيحد خراب" ۽ 23.3 سيڪڙو "خراب" قرار ڏنو. تقريباً 60.4 سيڪڙو ماڻهن سياري جي مهينن، خاص طور ڊسمبر ۽ جنوري دوران ڌنڌ ۽ اسموگ جو مشاهدو ڪيو.<ref name="Kausar2022"/> 91.2 سيڪڙو ماڻهو صدر ۾ وڻڪاري ۽ سائي جڳهن جي واڌ جا حامي آهن. محققن سفارش ڪئي ته عمودي باغباني (Vertical Gardening)، سائي ڇتيون (Green Roofs)، شهري ٻيلن (Urban Forests) ۽ ننڍن پارڪن (Pocket Parks) جي قيام ذريعي علائقي جي ماحولياتي حالت کي بهتر بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Kausar2022"></ref> == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر''' (TMC Saddar) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي صدر جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. [[صدر ٽائون]] [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[لياري ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == سماجي ۽ ثقافتي اهميت == صدر نه رڳو ڪراچي جو واپاري مرڪز آهي پر هڪ اهم سماجي ۽ ثقافتي علائقو پڻ آهي. سروي موجب ماڻهو هتي خريداري کان علاوه فوڊ اسٽريٽس، سينيما گهرن، ٿيٽرن، پريس ڪلب، ثقافتي تقريبن ۽ تاريخي عمارتن جي سير لاءِ پڻ اچن ٿا. تقريباً 89.8 سيڪڙو جواب ڏيندڙن صدر جي تاريخي عمارتن ۽ ورثي واري اڏاوت کي پسند ڪيو، جڏهن ته ايمپريس مارڪيٽ کي سڀ کان وڌيڪ پسند ڪيل تاريخي ماڳن مان هڪ قرار ڏنو ويو.<ref name="Kausar2022"></ref> صدر ۾ واقع سنڌ اسيمبلي، سنڌ سيڪريٽريٽ، ڪراچي پريس ڪلب، فرير هال، نيشنل اڪيڊمي آف پرفارمنگ آرٽس (NAPA)، مختلف ڪاليج، اسڪول، عدالتون ۽ سرڪاري ادارا هن علائقي کي ڪراچي جي سياسي، تعليمي ۽ ثقافتي زندگيءَ جو اهم مرڪز بڻائين ٿا.<ref name="Kausar2022"></ref> == تصويرن واري گيلري== {{multiple image | align = center | total_width = 900 | image1 = Mohammad Ali Building.jpg | caption1 = [[محمد علي بلڊنگ]]، زيب النساء اسٽريٽ | image2 = Edulji Dinshaw Dispensary 01.jpg | caption2 = [[سيٺ ايڊلجي ڊنشا ڊسپينسري]] | image3 = St. Patrick's Cathedral by M.Osama Anwer @shutterupphotography.jpg | caption3 = [[سينٽ پيٽرڪ گرجاگھر، ڪراچي|سينٽ پيٽرڪ ڪئٿيڊرل]] | image4 = Katchi Memon Masjid 02.jpg | caption4 = [[ڪڇي ميمڻ مسجد]] | image5 = St. Andrews church.jpg | caption5 = [[سينٽ اينڊريو ڪليسا]] }} == پڻ ڏسو == * [[صدر]] * [[ڪراچي]] * [[دريا لال مندر]] == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20090420124923/http://www.karachicity.gov.pk/ ڪراچي جي ويب سائيٽ] * [https://archive.today/20121128182904/http://14.192.147.139/cdgk/Home/Towns/GulshanTown/tabid/211/townid/6/default.aspx صدر ٽائون] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} {{coord|24|51|27|N|67|00|10|E|region:PK_type:city_source:kolossus-ruwiki|display=title}} {{DEFAULTSORT:Saddar Town}} [[Category:صدر ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] [[Category:ڪلفٽن، ڪراچي]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] jfueb1snfyrjh498ddd6xhffxuoefvt 0 49662 382774 346663 2026-06-04T23:08:16Z Intisar Ali 8681 /* */ 382774 wikitext text/x-wiki {{short description|Residential town within the city of Karachi, Pakistan}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = Lyari Town Map | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جا ڊويزن|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ، 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولائي، 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[Karachiite]] <!-- General information --------------->| timezone = [[Pakistan Standard Time|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[DST]] ''is not observed'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[List of dialing codes in Pakistan|NWD]] (area) code | area_code = 021 | footnotes = | official_name = Lyari Town | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = ZIP Code | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: لیاری ٹاؤن) [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي لياري جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> سال 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب، لياري ٽائون جي آبادي 949,878 آهي. لياري ٽائون سال 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع جي حصي طور قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. سال 2011ع ۾ ٽائون سسٽم کي ختم ڪيو ويو ۽ ٽائون کي ٻيهر ڪراچي ڏکڻ ضلعي ۾ ضم ڪيو ويو. 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب، لياري ٽائون جي آبادي 949,878 آهي. == جاگرافيائي مقام == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] jwqioielsg8nb4ydy8uizh7s5zd3svl 382775 382774 2026-06-04T23:09:49Z Intisar Ali 8681 /* */ 382775 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == جاگرافيائي مقام == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] ninzztpa9eyyxk3tf4tf6pugbrxr7x9 382776 382775 2026-06-04T23:11:04Z Intisar Ali 8681 382776 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == جاگرافيائي مقام == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] nocc740kupnnt4t62rihlaqb89rkd1l 382777 382776 2026-06-04T23:11:35Z Intisar Ali 8681 382777 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] ago7gocrc67t5bwes92v4ivhaxap88d 382778 382777 2026-06-04T23:11:58Z Intisar Ali 8681 /* تاريخ */ 382778 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 2cncum207tujnhenftuzd7c385et0bb 382779 382778 2026-06-04T23:15:57Z Intisar Ali 8681 /* */ 382779 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> == جاگرافي == لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] h0ivlnarf7bkwiduiaxuyba99s6zqfj 382780 382779 2026-06-04T23:17:47Z Intisar Ali 8681 382780 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] i513eju6x3vfd4h0tlknmaatf8wkkuy 382781 382780 2026-06-04T23:19:28Z Intisar Ali 8681 /* جاگرافي */ 382781 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] na6rp6bj0ewt2morfzcmvnjcdb7pvdi 382782 382781 2026-06-04T23:20:23Z Intisar Ali 8681 382782 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] mqrc2bwfdv6hpr4565c1nqkvk2dw8mg 382783 382782 2026-06-04T23:20:41Z Intisar Ali 8681 /* */ 382783 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> == تاريخ == === 2000 === وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. === 2011 === 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. === 2015 === 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] mm1asunlp476zxyef5vv9w8me56pxjf 382784 382783 2026-06-04T23:21:34Z Intisar Ali 8681 382784 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 0p5gowa9pvs1o5rhw7vr0fxua9yul6t 382785 382784 2026-06-04T23:22:11Z Intisar Ali 8681 382785 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] tnv1pxl7u8v14zlffnmqohznb39nrrd 382786 382785 2026-06-04T23:22:41Z Intisar Ali 8681 /* آبادي */ 382786 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == نسلي ۽ لساني جوڙجڪ == لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] sbe2x7x172dblaq966vsmkw5fvcyllu 382787 382786 2026-06-04T23:23:11Z Intisar Ali 8681 382787 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] mkcj7c7l9q1375dzyq2u6anuamsdt95 382788 382787 2026-06-04T23:23:39Z Intisar Ali 8681 382788 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] rukgbz7n34vlk8rf3ca4z2vjk0yh4x6 382789 382788 2026-06-04T23:25:26Z Intisar Ali 8681 382789 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == ٽائون ميونسپل ڪميٽي == '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سماجي مسئلا == لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] m2uofd8bc9qzmngv0kid383bkzhhlc2 382790 382789 2026-06-04T23:26:41Z Intisar Ali 8681 382790 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سماجي مسئلا == لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] duhll3xpzmo6kwwfo8a8qlipqlpd438 382791 382790 2026-06-04T23:27:37Z Intisar Ali 8681 382791 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == عوامي ثقافت ۾ == لياري کي فلم ''[[ڌرندھر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرندھر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرندھر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سماجي مسئلا == لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] n7pr0bc2wbhj5vn1ttlf5w8pkbmpwto 382792 382791 2026-06-04T23:28:26Z Intisar Ali 8681 382792 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سماجي مسئلا == لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 7ejw8n9bwnnft7f1boiy5gjfnxwnnxi 382793 382792 2026-06-04T23:30:45Z Intisar Ali 8681 382793 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سماجي مسئلا == لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] a34dn95jrkuvajekkswqnp001beepph 382794 382793 2026-06-04T23:35:30Z Intisar Ali 8681 382794 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] esyslqm4owaqtkio46f1ac6ryg52ysv 382795 382794 2026-06-04T23:43:06Z Intisar Ali 8681 382795 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] mdochx7i36d62bhk6ajlo3lb37fifzn 382796 382795 2026-06-04T23:44:47Z Intisar Ali 8681 382796 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == لياري ريسورس سينٽر == لياري ريسورس سينٽر (LRC) لياري ۾ شهري بهتري، سماجي ترقي ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني لاءِ قائم ڪيل هڪ مقامي تنظيم هئي، جيڪا مختلف سماجي ڪارڪنن، رضاڪارن، مقامي اڳواڻن ۽ شهري ادارن جي سهڪار سان ڪم ڪندي هئي. تنظيم جو بنيادي مقصد لياري جي رهواسين لاءِ شهري سهولتن، تعليم، راندين، پارڪن ۽ ٻين عوامي منصوبن جي ترقيءَ کي يقيني بڻائڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري ريسورس سينٽر جا ڪيترائي ڪارڪن پاڻ لياري جا رهواسي هئا ۽ انهن مان گهڻا بلوچ سڃاڻپ کي پنهنجي سياسي ۽ سماجي شعور جو اهم حصو سمجهندا هئا. تنظيم مقامي ٽائون انتظاميه سان ويجهي رابطي ۾ رهندي هئي ۽ ڪيترن منصوبن جي نگراني يا سهڪار ۾ سڌو سنئون شامل هئي. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> لياري ريسورس سينٽر جي سرگرمين ۾ پارڪن جي بهتري، راندين جي ميدانن جي تعمير، اسڪولن جي مرمت، نوجوانن جي ڀلائي، عورتن جي تعليم، عوامي سهولتن جي واڌاري ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني شامل هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367, 373–379.</ref> ==ترقياتي ڪم== === وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج === وفاقي حڪومت پاران لياري جي ترقي لاءِ هڪ وڏي پيماني جو ترقياتي پيڪيج متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا مختص ڪيا ويا. ان پيڪيج جو مقصد لياري ۾ بنيادي ڍانچي جي بهتري، روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام جي واڌاري، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن جي تعمير ۽ عوامي جڳهن جي ترقي هو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> لياري ريسورس سينٽر کي انهن منصوبن جي نگراني ۽ عملدرآمد ۾ اهم ڪردار حاصل هو. تنظيم جو موقف هو ته لياري کي تاريخي طور ترقياتي وسيلن جي ورڇ ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي، تنهن ڪري اهڙن منصوبن کي علائقي جي تاريخي محروميءَ جي ازالي جو ذريعو سمجهيو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> ترقياتي پيڪيج سان گڏ ٻيا ڪيترائي منصوبا پڻ هلايا ويا، جن ۾ نوجوانن جي ڀلائي، سماجي ترقي، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين سان لاڳاپيل رٿائون شامل هيون. انهن منصوبن لاءِ مقامي، قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان مالي ۽ فني سهڪار حاصل ڪيو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] a71qk5flderqa4mzvywdxtpl2ggddfu 382798 382796 2026-06-05T00:07:11Z Intisar Ali 8681 382798 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> لياري ڪراچي جي قديم ترين حصن مان هڪ آهي. مقالي موجب ڪراچي ابتدا ۾ مهاڻن جو هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو، جيڪو مٽيءَ جي ڀتين سان گهريل هو. شهر ٻاهرين دنيا سان ٻن دروازن ذريعي ڳنڍيل هو: کاري پاڻي وارو دروازو، جيڪو عربي سمنڊ ڏانهن هو ۽ جنهن کي کارادر چيو ويو، ۽ مٺي پاڻي وارو دروازو، جيڪو لياري نديءَ ڏانهن هو ۽ جنهن کي مٺادر چيو ويو. اڄ اهي تاريخي علائقا انتظامي طور صدر ٽائون ۽ لياري ٽائون سان لاڳاپيل آهن. لياري ٽائون لياري ندي ۽ صدر ٽائون جي وچ ۾ واقع آهي ۽ شهر جي پراڻي حصي ۾ شمار ٿئي ٿو، جنهن سبب رهواسي ان کي "ڪراچي جي ماءُ" پڻ چوندا آهن.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=102–103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> لياري ۾ ڪڇي برادري ٻيو اهم نسلي گروهه طور بيان ڪئي وئي آهي، جيڪي اڻويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ گجرات، هندستان مان هتي آيا. اهي گهڻو ڪري ميمڻ واپاري طبقي سان واسطو رکندا هئا ۽ بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ سستي مزدوري جي دستيابي سبب لياري ڏانهن متوجه ٿيا. ان کانسواءِ لياري ۾ سنڌي مهاڻن جو اولاد، پشتون ۽ ڪجهه مهاجر پڻ آباد آهن، جن جا خاندان ورهاڱي کان پوءِ هتي آيا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ماڻهن جي وقفي وقفي سان آمد سبب لياري غير منظم طريقي سان وڌيو ۽ اتي اڻ رٿيل آباديون ٺهنديون ويون. وقت سان گڏ اهي وسنديون هڪ ننڍڙي مهاڻن جي ڳوٺ ۾ تبديل ٿيون، جنهن کي ڪولاچي جو ڳوٺ چيو ويندو هو. 1729ع ۾ ڪراچي، يا ان وقت جي ڪولاچي، لياري نديءَ جي کاٻي ڪناري ۽ قدرتي بندرگاهه جي اوڀر پاسي تي هڪ قلعي بند وسندي طور قائم ٿي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ تائين لياري هڪ پورهيت طبقي واري آبادي طور وڌڻ لڳو. بلوچ خاندان بندرگاهي مزدوري، قبر کوٽڻ، چمڙي جي ڪارخانن ۽ لوڻ جي ڪم ۾ شامل هئا. اڻويهين صديءَ ۾ ڪراچي جي واڌ سان اهي تعميراتي مزدور بڻيا ۽ پٿر جي چنائي ۽ ڪاٺ جي ڪم ۾ مهارت حاصل ڪئي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ ڪراچي جي آبادي ۾ وڏي تبديلي آئي. 1947ع ۾ شهر جي آبادي 450,000 هئي، جيڪا 1951ع ۾ وڌي 1.137 ملين ٿي وئي. ڪيترائي لڏي آيل ماڻهو پراڻي شهر ۽ ان جي ڀرپاسي وارن علائقن ۾ انهن ملڪيتن ۾ آباد ٿيا، جيڪي هندو ۽ سک ڇڏي ويا هئا. ان عمل سان بلوچ ڳوٺن جي ڀرسان غير رسمي مهاجر آباديون پڻ وڌڻ لڳيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=103–104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي آبادي 1941ع ۾ 81,768 مان وڌي 1956ع ۾ 360,000 ٿي وئي، جنهن سان علائقو وڌيڪ گنجان آباد ٿي ويو. بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ ليا مارڪيٽ، کڏا مارڪيٽ، جوڙيا بازار، ڌان منڊي، ڪپڙي مارڪيٽ ۽ پيپر مارڪيٽ جهڙن واپاري مرڪزن جي واڌ سبب لياري زمين، مزدوري، ٽرانسپورٽ ۽ گودامن جي ضرورتن جو اهم مرڪز بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> صنعتي ۽ واپاري سرگرمين جي واڌ سان لياري ۾ ٽرانسپورٽ، گودامداري، ڌاتوءَ جي صنعتن ۽ ڪچري جي ٻيهر استعمال وارن ڪارخانن جي واڌ ٿي، پر ان سان گڏ وڏي پيماني تي رش، ماحولياتي خرابي ۽ رهائشي دٻاءُ پڻ وڌيو. مقالي موجب ڪجهه پاڙن ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 8,000 ماڻهو في هيڪٽر تائين پهچي ٿي ۽ اندازي موجب لياري ۾ 1.6 ملين کان وڌيڪ ماڻهو رهن ٿا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> لياري جي اهميت ان ڪري به رهي آهي جو اهو ڪراچي بندرگاهه ۽ جوڙيا بازار جهڙن پراڻن واپاري مرڪزن جي ويجهو واقع آهي. هي علائقو ٽن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين شهر جي سڀ کان وڌيڪ تشدد متاثر ۽ پريشان علائقن مان هڪ رهيو، پر ساڳئي وقت اهو ڪراچي جي تاريخ، بندرگاهي مزدوري، واپار ۽ سياسي نمائندگيءَ سان به گهرو لاڳاپو رکي ٿو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == لياري ريسورس سينٽر == لياري ريسورس سينٽر (LRC) لياري ۾ شهري بهتري، سماجي ترقي ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني لاءِ قائم ڪيل هڪ مقامي تنظيم هئي، جيڪا مختلف سماجي ڪارڪنن، رضاڪارن، مقامي اڳواڻن ۽ شهري ادارن جي سهڪار سان ڪم ڪندي هئي. تنظيم جو بنيادي مقصد لياري جي رهواسين لاءِ شهري سهولتن، تعليم، راندين، پارڪن ۽ ٻين عوامي منصوبن جي ترقيءَ کي يقيني بڻائڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري ريسورس سينٽر جا ڪيترائي ڪارڪن پاڻ لياري جا رهواسي هئا ۽ انهن مان گهڻا بلوچ سڃاڻپ کي پنهنجي سياسي ۽ سماجي شعور جو اهم حصو سمجهندا هئا. تنظيم مقامي ٽائون انتظاميه سان ويجهي رابطي ۾ رهندي هئي ۽ ڪيترن منصوبن جي نگراني يا سهڪار ۾ سڌو سنئون شامل هئي. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> لياري ريسورس سينٽر جي سرگرمين ۾ پارڪن جي بهتري، راندين جي ميدانن جي تعمير، اسڪولن جي مرمت، نوجوانن جي ڀلائي، عورتن جي تعليم، عوامي سهولتن جي واڌاري ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني شامل هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367, 373–379.</ref> ==ترقياتي ڪم== === وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج === وفاقي حڪومت پاران لياري جي ترقي لاءِ هڪ وڏي پيماني جو ترقياتي پيڪيج متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا مختص ڪيا ويا. ان پيڪيج جو مقصد لياري ۾ بنيادي ڍانچي جي بهتري، روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام جي واڌاري، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن جي تعمير ۽ عوامي جڳهن جي ترقي هو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> لياري ريسورس سينٽر کي انهن منصوبن جي نگراني ۽ عملدرآمد ۾ اهم ڪردار حاصل هو. تنظيم جو موقف هو ته لياري کي تاريخي طور ترقياتي وسيلن جي ورڇ ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي، تنهن ڪري اهڙن منصوبن کي علائقي جي تاريخي محروميءَ جي ازالي جو ذريعو سمجهيو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> ترقياتي پيڪيج سان گڏ ٻيا ڪيترائي منصوبا پڻ هلايا ويا، جن ۾ نوجوانن جي ڀلائي، سماجي ترقي، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين سان لاڳاپيل رٿائون شامل هيون. انهن منصوبن لاءِ مقامي، قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان مالي ۽ فني سهڪار حاصل ڪيو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] iqutdma0j1vq1thaab9768vm1pctr25 382799 382798 2026-06-05T00:08:18Z Intisar Ali 8681 382799 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> لياري ڪراچي جي قديم ترين حصن مان هڪ آهي. مقالي موجب ڪراچي ابتدا ۾ مهاڻن جو هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو، جيڪو مٽيءَ جي ڀتين سان گهريل هو. شهر ٻاهرين دنيا سان ٻن دروازن ذريعي ڳنڍيل هو: کاري پاڻي وارو دروازو، جيڪو عربي سمنڊ ڏانهن هو ۽ جنهن کي کارادر چيو ويو، ۽ مٺي پاڻي وارو دروازو، جيڪو لياري نديءَ ڏانهن هو ۽ جنهن کي مٺادر چيو ويو. اڄ اهي تاريخي علائقا انتظامي طور صدر ٽائون ۽ لياري ٽائون سان لاڳاپيل آهن. لياري ٽائون لياري ندي ۽ صدر ٽائون جي وچ ۾ واقع آهي ۽ شهر جي پراڻي حصي ۾ شمار ٿئي ٿو، جنهن سبب رهواسي ان کي "ڪراچي جي ماءُ" پڻ چوندا آهن.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=102–103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> لياري ۾ ڪڇي برادري ٻيو اهم نسلي گروهه طور بيان ڪئي وئي آهي، جيڪي اڻويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ گجرات، هندستان مان هتي آيا. اهي گهڻو ڪري ميمڻ واپاري طبقي سان واسطو رکندا هئا ۽ بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ سستي مزدوري جي دستيابي سبب لياري ڏانهن متوجه ٿيا. ان کانسواءِ لياري ۾ سنڌي مهاڻن جو اولاد، پشتون ۽ ڪجهه مهاجر پڻ آباد آهن، جن جا خاندان ورهاڱي کان پوءِ هتي آيا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ماڻهن جي وقفي وقفي سان آمد سبب لياري غير منظم طريقي سان وڌيو ۽ اتي اڻ رٿيل آباديون ٺهنديون ويون. وقت سان گڏ اهي وسنديون هڪ ننڍڙي مهاڻن جي ڳوٺ ۾ تبديل ٿيون، جنهن کي ڪولاچي جو ڳوٺ چيو ويندو هو. 1729ع ۾ ڪراچي، يا ان وقت جي ڪولاچي، لياري نديءَ جي کاٻي ڪناري ۽ قدرتي بندرگاهه جي اوڀر پاسي تي هڪ قلعي بند وسندي طور قائم ٿي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ تائين لياري هڪ پورهيت طبقي واري آبادي طور وڌڻ لڳو. بلوچ خاندان بندرگاهي مزدوري، قبر کوٽڻ، چمڙي جي ڪارخانن ۽ لوڻ جي ڪم ۾ شامل هئا. اڻويهين صديءَ ۾ ڪراچي جي واڌ سان اهي تعميراتي مزدور بڻيا ۽ پٿر جي چنائي ۽ ڪاٺ جي ڪم ۾ مهارت حاصل ڪئي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ ڪراچي جي آبادي ۾ وڏي تبديلي آئي. 1947ع ۾ شهر جي آبادي 450,000 هئي، جيڪا 1951ع ۾ وڌي 1.137 ملين ٿي وئي. ڪيترائي لڏي آيل ماڻهو پراڻي شهر ۽ ان جي ڀرپاسي وارن علائقن ۾ انهن ملڪيتن ۾ آباد ٿيا، جيڪي هندو ۽ سک ڇڏي ويا هئا. ان عمل سان بلوچ ڳوٺن جي ڀرسان غير رسمي مهاجر آباديون پڻ وڌڻ لڳيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=103–104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي آبادي 1941ع ۾ 81,768 مان وڌي 1956ع ۾ 360,000 ٿي وئي، جنهن سان علائقو وڌيڪ گنجان آباد ٿي ويو. بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ ليا مارڪيٽ، کڏا مارڪيٽ، جوڙيا بازار، ڌان منڊي، ڪپڙي مارڪيٽ ۽ پيپر مارڪيٽ جهڙن واپاري مرڪزن جي واڌ سبب لياري زمين، مزدوري، ٽرانسپورٽ ۽ گودامن جي ضرورتن جو اهم مرڪز بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> صنعتي ۽ واپاري سرگرمين جي واڌ سان لياري ۾ ٽرانسپورٽ، گودامداري، ڌاتوءَ جي صنعتن ۽ ڪچري جي ٻيهر استعمال وارن ڪارخانن جي واڌ ٿي، پر ان سان گڏ وڏي پيماني تي رش، ماحولياتي خرابي ۽ رهائشي دٻاءُ پڻ وڌيو. مقالي موجب ڪجهه پاڙن ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 8,000 ماڻهو في هيڪٽر تائين پهچي ٿي ۽ اندازي موجب لياري ۾ 1.6 ملين کان وڌيڪ ماڻهو رهن ٿا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> لياري جي اهميت ان ڪري به رهي آهي جو اهو ڪراچي بندرگاهه ۽ جوڙيا بازار جهڙن پراڻن واپاري مرڪزن جي ويجهو واقع آهي. هي علائقو ٽن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين شهر جي سڀ کان وڌيڪ تشدد متاثر ۽ پريشان علائقن مان هڪ رهيو، پر ساڳئي وقت اهو ڪراچي جي تاريخ، بندرگاهي مزدوري، واپار ۽ سياسي نمائندگيءَ سان به گهرو لاڳاپو رکي ٿو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> ==معيشت== لياري جي گهڻي آبادي پورهيت طبقي سان تعلق رکي ٿي. ڪيترائي رهواسي بندرگاهه ۽ شهر جي ٻين حصن ۾ مزدوري ڪندا آهن، ڪجهه ماڻهو ويجهن علائقن ۾ عوامي ٽرانسپورٽ هلائيندا آهن، ڪجهه اڃا تائين ماهيگيري سان لاڳاپيل آهن، جڏهن ته ڪيترن کي روزگار حاصل ڪرڻ ۾ ڏکيائي پيش اچي ٿي. مقالي موجب لياري جون گهڻيون عورتون ڪراچي جي ٻين علائقن، جن ۾ جمشيد ٽائون، ڊي ايڇ اي ۽ گلشن اقبال شامل آهن، ۾ گهريلو ملازمائن طور ڪم ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == لياري ريسورس سينٽر == لياري ريسورس سينٽر (LRC) لياري ۾ شهري بهتري، سماجي ترقي ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني لاءِ قائم ڪيل هڪ مقامي تنظيم هئي، جيڪا مختلف سماجي ڪارڪنن، رضاڪارن، مقامي اڳواڻن ۽ شهري ادارن جي سهڪار سان ڪم ڪندي هئي. تنظيم جو بنيادي مقصد لياري جي رهواسين لاءِ شهري سهولتن، تعليم، راندين، پارڪن ۽ ٻين عوامي منصوبن جي ترقيءَ کي يقيني بڻائڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري ريسورس سينٽر جا ڪيترائي ڪارڪن پاڻ لياري جا رهواسي هئا ۽ انهن مان گهڻا بلوچ سڃاڻپ کي پنهنجي سياسي ۽ سماجي شعور جو اهم حصو سمجهندا هئا. تنظيم مقامي ٽائون انتظاميه سان ويجهي رابطي ۾ رهندي هئي ۽ ڪيترن منصوبن جي نگراني يا سهڪار ۾ سڌو سنئون شامل هئي. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> لياري ريسورس سينٽر جي سرگرمين ۾ پارڪن جي بهتري، راندين جي ميدانن جي تعمير، اسڪولن جي مرمت، نوجوانن جي ڀلائي، عورتن جي تعليم، عوامي سهولتن جي واڌاري ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني شامل هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367, 373–379.</ref> ==ترقياتي ڪم== === وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج === وفاقي حڪومت پاران لياري جي ترقي لاءِ هڪ وڏي پيماني جو ترقياتي پيڪيج متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا مختص ڪيا ويا. ان پيڪيج جو مقصد لياري ۾ بنيادي ڍانچي جي بهتري، روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام جي واڌاري، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن جي تعمير ۽ عوامي جڳهن جي ترقي هو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> لياري ريسورس سينٽر کي انهن منصوبن جي نگراني ۽ عملدرآمد ۾ اهم ڪردار حاصل هو. تنظيم جو موقف هو ته لياري کي تاريخي طور ترقياتي وسيلن جي ورڇ ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي، تنهن ڪري اهڙن منصوبن کي علائقي جي تاريخي محروميءَ جي ازالي جو ذريعو سمجهيو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> ترقياتي پيڪيج سان گڏ ٻيا ڪيترائي منصوبا پڻ هلايا ويا، جن ۾ نوجوانن جي ڀلائي، سماجي ترقي، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين سان لاڳاپيل رٿائون شامل هيون. انهن منصوبن لاءِ مقامي، قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان مالي ۽ فني سهڪار حاصل ڪيو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] caurrq3yoxgkmw65apyo8thh9tl80y2 382800 382799 2026-06-05T00:13:07Z Intisar Ali 8681 382800 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> لياري ڪراچي جي قديم ترين حصن مان هڪ آهي. مقالي موجب ڪراچي ابتدا ۾ مهاڻن جو هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو، جيڪو مٽيءَ جي ڀتين سان گهريل هو. شهر ٻاهرين دنيا سان ٻن دروازن ذريعي ڳنڍيل هو: کاري پاڻي وارو دروازو، جيڪو عربي سمنڊ ڏانهن هو ۽ جنهن کي کارادر چيو ويو، ۽ مٺي پاڻي وارو دروازو، جيڪو لياري نديءَ ڏانهن هو ۽ جنهن کي مٺادر چيو ويو. اڄ اهي تاريخي علائقا انتظامي طور صدر ٽائون ۽ لياري ٽائون سان لاڳاپيل آهن. لياري ٽائون لياري ندي ۽ صدر ٽائون جي وچ ۾ واقع آهي ۽ شهر جي پراڻي حصي ۾ شمار ٿئي ٿو، جنهن سبب رهواسي ان کي "ڪراچي جي ماءُ" پڻ چوندا آهن.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=102–103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> لياري ۾ ڪڇي برادري ٻيو اهم نسلي گروهه طور بيان ڪئي وئي آهي، جيڪي اڻويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ گجرات، هندستان مان هتي آيا. اهي گهڻو ڪري ميمڻ واپاري طبقي سان واسطو رکندا هئا ۽ بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ سستي مزدوري جي دستيابي سبب لياري ڏانهن متوجه ٿيا. ان کانسواءِ لياري ۾ سنڌي مهاڻن جو اولاد، پشتون ۽ ڪجهه مهاجر پڻ آباد آهن، جن جا خاندان ورهاڱي کان پوءِ هتي آيا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ماڻهن جي وقفي وقفي سان آمد سبب لياري غير منظم طريقي سان وڌيو ۽ اتي اڻ رٿيل آباديون ٺهنديون ويون. وقت سان گڏ اهي وسنديون هڪ ننڍڙي مهاڻن جي ڳوٺ ۾ تبديل ٿيون، جنهن کي ڪولاچي جو ڳوٺ چيو ويندو هو. 1729ع ۾ ڪراچي، يا ان وقت جي ڪولاچي، لياري نديءَ جي کاٻي ڪناري ۽ قدرتي بندرگاهه جي اوڀر پاسي تي هڪ قلعي بند وسندي طور قائم ٿي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ تائين لياري هڪ پورهيت طبقي واري آبادي طور وڌڻ لڳو. بلوچ خاندان بندرگاهي مزدوري، قبر کوٽڻ، چمڙي جي ڪارخانن ۽ لوڻ جي ڪم ۾ شامل هئا. اڻويهين صديءَ ۾ ڪراچي جي واڌ سان اهي تعميراتي مزدور بڻيا ۽ پٿر جي چنائي ۽ ڪاٺ جي ڪم ۾ مهارت حاصل ڪئي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ ڪراچي جي آبادي ۾ وڏي تبديلي آئي. 1947ع ۾ شهر جي آبادي 450,000 هئي، جيڪا 1951ع ۾ وڌي 1.137 ملين ٿي وئي. ڪيترائي لڏي آيل ماڻهو پراڻي شهر ۽ ان جي ڀرپاسي وارن علائقن ۾ انهن ملڪيتن ۾ آباد ٿيا، جيڪي هندو ۽ سک ڇڏي ويا هئا. ان عمل سان بلوچ ڳوٺن جي ڀرسان غير رسمي مهاجر آباديون پڻ وڌڻ لڳيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=103–104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي آبادي 1941ع ۾ 81,768 مان وڌي 1956ع ۾ 360,000 ٿي وئي، جنهن سان علائقو وڌيڪ گنجان آباد ٿي ويو. بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ ليا مارڪيٽ، کڏا مارڪيٽ، جوڙيا بازار، ڌان منڊي، ڪپڙي مارڪيٽ ۽ پيپر مارڪيٽ جهڙن واپاري مرڪزن جي واڌ سبب لياري زمين، مزدوري، ٽرانسپورٽ ۽ گودامن جي ضرورتن جو اهم مرڪز بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> صنعتي ۽ واپاري سرگرمين جي واڌ سان لياري ۾ ٽرانسپورٽ، گودامداري، ڌاتوءَ جي صنعتن ۽ ڪچري جي ٻيهر استعمال وارن ڪارخانن جي واڌ ٿي، پر ان سان گڏ وڏي پيماني تي رش، ماحولياتي خرابي ۽ رهائشي دٻاءُ پڻ وڌيو. مقالي موجب ڪجهه پاڙن ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 8,000 ماڻهو في هيڪٽر تائين پهچي ٿي ۽ اندازي موجب لياري ۾ 1.6 ملين کان وڌيڪ ماڻهو رهن ٿا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جا رهواسي تاريخي طور سياسي شعور ۽ سرگرميءَ لاءِ مشهور رهيا آهن. مقالي موجب لياري ۾ سياسي سرگرميءَ جي پهرين نمايان لهر 1930ع واري ڏهاڪي ۾ ظاهر ٿي، جڏهن ڪراچي پورٽ ورڪرز يونين قائم ٿي. اها ڪراچي جي پهرين سرڪاري مزدور يونين هئي ۽ ان تي لياري جي مڪراني ۽ بلوچ مزدورن جو غلبو هو. ان کان پوءِ لياري مخالف ڌر، مزدور تحريڪن ۽ ڪڏهن ڪڏهن ريڊيڪل سياسي سرگرمين جو مرڪز رهيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=104–105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ايوب خان جي فوجي حڪومت هيٺ گريٽر ڪراچي آبادڪاري منصوبي تحت شهر جي ڪيترين آبادين کي پري وارن علائقن ڏانهن منتقل ڪرڻ جو منصوبو جوڙيو ويو. لياري جي رهواسين کي جڏهن خبر پئي ته سندن علائقي کي ڊاهي کين شهر کان پري منتقل ڪرڻ جو ارادو آهي، تڏهن انهن پنهنجي پاڙي کي بچائڻ لاءِ مهم شروع ڪئي. ان مهم ذوالفقار علي ڀٽي جو ڌيان ڇڪايو، جيڪو ان وقت ايوب خان جي فوجي حڪومت ۾ شهري وزير هو. ڀٽي حڪومت اندر لياري جي موجوده آبادي کي باقاعده حيثيت ڏيڻ لاءِ ڪوشش ڪئي ۽ 1963ع ۾ لياري جي هڪ عوامي گڏجاڻي ۾ رهواسين کي ليز جا ڪاغذ جاري ڪرڻ جو اعلان ڪيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ان کان پوءِ لياري پاڪستان پيپلز پارٽي جو اهم سياسي مرڪز بڻجي ويو. 1970ع جي پهرين عام چونڊن ۾ پيپلز پارٽي جي مقبوليت لياري ۾ نمايان هئي. 1972ع ۾ پيپلز پارٽي جي حڪومت قائم ٿيڻ کان پوءِ سنڌ جي صوبائي ڪابينا جو افتتاحي اجلاس لياري جي هڪ عوامي پارڪ ۾ ٿيو. ڀٽي جي شروعاتي قدمن مان هڪ قدم ميونسپل اختيارين کي لياري جي رهواسين لاءِ زمين جا مالڪي حق جاري ڪرڻ جي هدايت هو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> لياري ان کان پوءِ پيپلز پارٽي جو مضبوط ووٽ بئنڪ رهيو. جنرل ضياءُ الحق جي مارشل لا دور ۾ لياري تحريڪ بحالي جمهوريت (MRD) ۾ نمايان ڪردار ادا ڪيو. ڀٽي جي صنعت مخالف سياسي بيانئي، مزدور سياست ۽ جمهوري جدوجهد سان وابستگي سبب لياري جا ڪيترائي مزدور ۽ ڪارڪن ضياءَ جي مارشل لا خلاف احتجاجن ۾ گرفتار ٿيا ۽ جيلن ۾ ويا. اهڙيءَ طرح لياري ڪراچي جي مزدور تحريڪن جي اڳئين مورچي تي به رهيو ۽ سرپرستي واري سياست لاءِ به زرخيز ميدان بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ذوالفقار علي ڀٽي جي وفات کان پوءِ بينظير ڀٽو پڻ لياري جي ماڻهن سان ويجهي سياسي لاڳاپي ۾ رهي. سندس شادي جي دعوت لياري جي مشهور ڪڪري گرائونڊ ۾ منعقد ٿي، جنهن ۾ پيپلز پارٽي جي وڏي تعداد ۾ حامين شرڪت ڪئي. مقالي موجب بينظير ڀٽو پنهنجي پٽ بلاول جي پيدائش لاءِ به لياري کي چونڊيو. 1988ع ۾ لياري جي ماڻهن وڏي اڪثريت سان بينظير ڀٽو کي ووٽ ڏنو، ۽ 1990ع ۾ آصف زرداري کي ووٽ ڏنو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي اهميت ان ڪري به رهي آهي جو اهو ڪراچي بندرگاهه ۽ جوڙيا بازار جهڙن پراڻن واپاري مرڪزن جي ويجهو واقع آهي. هي علائقو ٽن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين شهر جي سڀ کان وڌيڪ تشدد متاثر ۽ پريشان علائقن مان هڪ رهيو، پر ساڳئي وقت اهو ڪراچي جي تاريخ، بندرگاهي مزدوري، واپار ۽ سياسي نمائندگيءَ سان به گهرو لاڳاپو رکي ٿو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> ==معيشت== لياري جي گهڻي آبادي پورهيت طبقي سان تعلق رکي ٿي. ڪيترائي رهواسي بندرگاهه ۽ شهر جي ٻين حصن ۾ مزدوري ڪندا آهن، ڪجهه ماڻهو ويجهن علائقن ۾ عوامي ٽرانسپورٽ هلائيندا آهن، ڪجهه اڃا تائين ماهيگيري سان لاڳاپيل آهن، جڏهن ته ڪيترن کي روزگار حاصل ڪرڻ ۾ ڏکيائي پيش اچي ٿي. مقالي موجب لياري جون گهڻيون عورتون ڪراچي جي ٻين علائقن، جن ۾ جمشيد ٽائون، ڊي ايڇ اي ۽ گلشن اقبال شامل آهن، ۾ گهريلو ملازمائن طور ڪم ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == لياري ريسورس سينٽر == لياري ريسورس سينٽر (LRC) لياري ۾ شهري بهتري، سماجي ترقي ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني لاءِ قائم ڪيل هڪ مقامي تنظيم هئي، جيڪا مختلف سماجي ڪارڪنن، رضاڪارن، مقامي اڳواڻن ۽ شهري ادارن جي سهڪار سان ڪم ڪندي هئي. تنظيم جو بنيادي مقصد لياري جي رهواسين لاءِ شهري سهولتن، تعليم، راندين، پارڪن ۽ ٻين عوامي منصوبن جي ترقيءَ کي يقيني بڻائڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري ريسورس سينٽر جا ڪيترائي ڪارڪن پاڻ لياري جا رهواسي هئا ۽ انهن مان گهڻا بلوچ سڃاڻپ کي پنهنجي سياسي ۽ سماجي شعور جو اهم حصو سمجهندا هئا. تنظيم مقامي ٽائون انتظاميه سان ويجهي رابطي ۾ رهندي هئي ۽ ڪيترن منصوبن جي نگراني يا سهڪار ۾ سڌو سنئون شامل هئي. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> لياري ريسورس سينٽر جي سرگرمين ۾ پارڪن جي بهتري، راندين جي ميدانن جي تعمير، اسڪولن جي مرمت، نوجوانن جي ڀلائي، عورتن جي تعليم، عوامي سهولتن جي واڌاري ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني شامل هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367, 373–379.</ref> ==ترقياتي ڪم== === وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج === وفاقي حڪومت پاران لياري جي ترقي لاءِ هڪ وڏي پيماني جو ترقياتي پيڪيج متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا مختص ڪيا ويا. ان پيڪيج جو مقصد لياري ۾ بنيادي ڍانچي جي بهتري، روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام جي واڌاري، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن جي تعمير ۽ عوامي جڳهن جي ترقي هو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> لياري ريسورس سينٽر کي انهن منصوبن جي نگراني ۽ عملدرآمد ۾ اهم ڪردار حاصل هو. تنظيم جو موقف هو ته لياري کي تاريخي طور ترقياتي وسيلن جي ورڇ ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي، تنهن ڪري اهڙن منصوبن کي علائقي جي تاريخي محروميءَ جي ازالي جو ذريعو سمجهيو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> ترقياتي پيڪيج سان گڏ ٻيا ڪيترائي منصوبا پڻ هلايا ويا، جن ۾ نوجوانن جي ڀلائي، سماجي ترقي، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين سان لاڳاپيل رٿائون شامل هيون. انهن منصوبن لاءِ مقامي، قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان مالي ۽ فني سهڪار حاصل ڪيو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] b3n7088u730t4hg615ra3rim4qi4lc3 382801 382800 2026-06-05T00:16:46Z Intisar Ali 8681 382801 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪراچي، پاڪستان جي شهر اندر هڪ رهائشي ٽائون}} {{Infobox settlement <!-- Basic info ---------------->| name = لياري ٽائون | native_name = لیاری ٹاؤن | settlement_type = ڪراچي جو ٽائون <!-- images and maps -----------> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = TMC Lyari Logo.jpg | image_map = File:TMC Lyari Town.jpg | map_caption = لياري ٽائون جو نقشو | coordinates = {{coord|24|50|N|67|00|E|region: PK|display=inline,title}} <!-- Location ------------------>| subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{پرچم|پاڪستان}} | subdivision_type1 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = {{flag|Sindh}} | subdivision_type2 = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_name2 = [[ڪراچي ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[ضلعو]] | subdivision_name3 = [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعو]] | subdivision_type4 = قومي اسيمبلي جو تڪ | subdivision_name4 = [[اين اي-239 (ڪراچي ڏکڻ-1)]] | parts_type = يونين ڪميٽيون | parts_style = coll, para | parts = 13 | p1 = آگره تاج ڪالوني<br>بهار ڪالوني<br>گلستان ڪالوني<br>سنگولين<br>نوا لين<br>ڪلاڪوٽ-ريڪسر لين<br>غلام محمد لين- رانگي واڙه<br>ڪلري-شاهه بيگ لين<br>دريا آباد- هنگورآباد<br>کڏا ميمن سوسائٽي<br>نيا آباد<br>بغدادي<br>جناح آباد-غلام شاهه لين | government_footnotes = | government_type = ڪراچي مقامي حڪومت | leader_title1 = ٽائون چيئرمين | leader_name1 = ناصر ڪريم بلوچ | leader_title2 = | leader_name2 = | established_title = قائم ٿيو | established_date = 1972ع | established_title1 = ٽائون بنايو ويو | established_date1 = 14 آگسٽ 2001ع | established_title2 = ختم ڪيو ويو | established_date2 = 11 جولاءِ 2011ع | established_title3 = ٻيهر بحال ڪيو ويو | established_date3 = 2022ع | area_footnotes = | area_total_km2 = 6 | area_total_sq_mi = <!-- Elevation --------------------------> | elevation_footnotes = | elevation_max_m = 19 | elevation_min_m = | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = 2023ع | population_footnotes = | population_note = | population_total = 949,878 | population_density_km2 = 158313 | population_urban = | population_rural = | population_demonym = [[ڪراچي واسي]] <!-- General information ---------------> | timezone = [[پاڪستان معياري وقت|PKT]] | utc_offset = +05:00 | timezone_DST = [[ڊي لائيٽ سيونگ ٽائيم]] ''لاڳو نه آهي'' | utc_offset_DST = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = <!-- Area/postal codes & others --------> | area_code_type = [[پاڪستان جا ڊائلنگ ڪوڊ|ايريا ڪوڊ]] | area_code = 021 | footnotes = | official_name = لياري ٽائون | extinct_title = | extinct_date = | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 75660 | iso_code = [[ISO 3166-2:PK|PK-SD]] }} '''لياري ٽائون''' (اردو: '''لیاری ٹاؤن''') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪراچي ضلعو (ڏکڻ)|ڪراچي ضلعي]] (اڳوڻو [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]]) جو هڪ ٽائون آهي. ان جو نالو تاريخي علائقي [[لياري]] جي نالي تي رکيو ويو آهي.<ref>{{cite web|title=Lyari Town |website=City Government of Karachi website |url=http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|access-date=27 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20060219152700/http://www.karachicity.gov.pk/town/index.asp?txtTown=Lyari|archive-date=19 February 2006}}</ref><ref name="Dawn">{{cite news |url=https://www.dawn.com/news/150437/karachi-lyari-karachi-s-oldest-settlement |title=KARACHI: Lyari: Karachi's oldest settlement |author=Latif Baloch|date=2 August 2005 |newspaper=Dawn (newspaper)|access-date=27 May 2022}}</ref><ref>{{cite journal |author=Sarwat Viqar |date=2014 |title=Constructing Lyari: place, governance and identity in a Karachi neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365–383 |doi=10.1080/19472498.2014.905335}}</ref> لياري [[ڪراچي]] جي قديم ترين آبادين مان هڪ آهي ۽ تاريخي طور شهر جي پورهيت طبقي جي مرڪز طور سڃاتي وڃي ٿي. 1998ع جي انگن اکرن موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. ايراضيءَ جي لحاظ کان اهو ڪراچي جي ننڍن انتظامي علائقن مان هڪ هو، پر آباديءَ جي گهاٽائي جي لحاظ کان سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو شمار ٿيندو هو. لياري ڊگهي عرصي کان بلوچ، سنڌي، مڪراني ۽ ٻين محنت ڪش برادرين جي رهائشگاهه رهي آهي، جن جي سماجي ۽ سياسي سرگرمين علائقي جي سڃاڻپ کي نمايان شڪل ڏني آهي. تحقيق موجب لياري جي سماجي زندگي تاريخي محرومي، مزاحمت، سياسي شعور ۽ برادريءَ جي منظم سرگرمين سان گهري ريت جڙيل رهي آهي. علائقي ۾ قائم راندين جا ميدان، پارڪ، اسڪول، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا اهڙن ئي مقامي ۽ غير رسمي نيٽ ورڪن، سياسي سرپرستي ۽ برادريءَ جي گڏيل ڪوششن جو نتيجو آهن.<ref name="Viqar2014">{{cite journal |last=Viqar |first=Sarwat |date=2014 |title=Constructing Lyari: Place, Governance and Identity in a Karachi Neighbourhood |journal=South Asian History and Culture |volume=5 |issue=3 |pages=365-366 |doi=10.1080/19472498.2014.905335 |url=https://www.researchgate.net/publication/271900322_Constructing_Lyari_Place_governance_and_identity_in_a_Karachi_neighbourhood |access-date=5 June 2026 }}</ref> 2023ع جي پاڪستاني آدمشماري موجب لياري ٽائون جي آبادي 949,878 هئي. لياري ٽائون 2001ع ۾ لوڪل گورنمينٽ آرڊيننس 2001ع تحت قائم ڪيو ويو ۽ ان کي 11 يونين ڪائونسلن ۾ ورهايو ويو. 2011ع ۾ ٽائون نظام ختم ڪيو ويو ۽ لياري ٽائون کي ٻيهر [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] ۾ ضم ڪيو ويو. بعد ۾ 2022ع ۾ ٽائون نظام جي بحالي سان لياري ٽائون ٻيهر انتظامي حيثيت حاصل ڪئي. == تاريخ == لياري جي تاريخ ڪراچي جي قديم وسندي ڪولاچي سان ڳنڍيل آهي. سر رچرڊ برٽن موجب ڪولاچي ۾ سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا، سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري رهندا هئا. 1843ع ۾ برطانوي قبضي کان پوءِ شهر جي شهري جوڙجڪ ۾ وڏيون تبديليون آنديون ويون ۽ پراڻي شهر کي "نيٽو ٽائون" جي نالي سان الڳ انتظامي حيثيت ڏني وئي. ان دور ۾ واپاري طبقن کي سرڪاري سرپرستي حاصل رهي، جڏهن ته مهاڻا ۽ مزدور طبقا انتظامي ترجيحن کان گهڻو حد تائين ٻاهر رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> برطانوي دور ۾ ڪراچي جي بندرگاهه کي فوجي ۽ واپاري مرڪز طور ترقي ڏني وئي. افغانستان ڏانهن ويندڙ فوجي سامان ۽ ڪپهه جي برآمد لاءِ بندرگاهه جي اهميت وڌڻ سبب مزدورن جي گهرج ۾ نمايان اضافو ٿيو. ان ضرورت کي پورو ڪرڻ لاءِ سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڏي تعداد ۾ مزدور لياري ۽ ڀرپاسي وارن علائقن ۾ اچي آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), p. 370.</ref> لياري ڪراچي جي قديم ترين حصن مان هڪ آهي. مقالي موجب ڪراچي ابتدا ۾ مهاڻن جو هڪ ننڍڙو ڳوٺ هو، جيڪو مٽيءَ جي ڀتين سان گهريل هو. شهر ٻاهرين دنيا سان ٻن دروازن ذريعي ڳنڍيل هو: کاري پاڻي وارو دروازو، جيڪو عربي سمنڊ ڏانهن هو ۽ جنهن کي کارادر چيو ويو، ۽ مٺي پاڻي وارو دروازو، جيڪو لياري نديءَ ڏانهن هو ۽ جنهن کي مٺادر چيو ويو. اڄ اهي تاريخي علائقا انتظامي طور صدر ٽائون ۽ لياري ٽائون سان لاڳاپيل آهن. لياري ٽائون لياري ندي ۽ صدر ٽائون جي وچ ۾ واقع آهي ۽ شهر جي پراڻي حصي ۾ شمار ٿئي ٿو، جنهن سبب رهواسي ان کي "ڪراچي جي ماءُ" پڻ چوندا آهن.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=102–103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1886ع تائين لياري ڪراچي جو سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقو بڻجي ويو، جتي لڳ ڀڳ 24 هزار ماڻهو رهندا هئا. ان جي باوجود پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي سهولتن جي فراهميءَ ۾ هي علائقو شهر جي ٻين حصن کان گهڻو پوئتي رهيو. ان وقت ڪراچي کي 28 ميونسپل ضلعن ۾ ورهايو ويو هو، پر لياري جي نمائندي کي ميونسپل ڪائونسل ۾ ووٽ ڏيڻ جو حق حاصل نه هو، جنهن ڪري سياسي ۽ سماجي محرومي وڌيڪ مضبوط ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> لياري ۾ ڪڇي برادري ٻيو اهم نسلي گروهه طور بيان ڪئي وئي آهي، جيڪي اڻويهين صديءَ جي پڇاڙيءَ ۾ گجرات، هندستان مان هتي آيا. اهي گهڻو ڪري ميمڻ واپاري طبقي سان واسطو رکندا هئا ۽ بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ سستي مزدوري جي دستيابي سبب لياري ڏانهن متوجه ٿيا. ان کانسواءِ لياري ۾ سنڌي مهاڻن جو اولاد، پشتون ۽ ڪجهه مهاجر پڻ آباد آهن، جن جا خاندان ورهاڱي کان پوءِ هتي آيا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ماڻهن جي وقفي وقفي سان آمد سبب لياري غير منظم طريقي سان وڌيو ۽ اتي اڻ رٿيل آباديون ٺهنديون ويون. وقت سان گڏ اهي وسنديون هڪ ننڍڙي مهاڻن جي ڳوٺ ۾ تبديل ٿيون، جنهن کي ڪولاچي جو ڳوٺ چيو ويندو هو. 1729ع ۾ ڪراچي، يا ان وقت جي ڪولاچي، لياري نديءَ جي کاٻي ڪناري ۽ قدرتي بندرگاهه جي اوڀر پاسي تي هڪ قلعي بند وسندي طور قائم ٿي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ارڙهين صديءَ جي پڇاڙيءَ تائين لياري هڪ پورهيت طبقي واري آبادي طور وڌڻ لڳو. بلوچ خاندان بندرگاهي مزدوري، قبر کوٽڻ، چمڙي جي ڪارخانن ۽ لوڻ جي ڪم ۾ شامل هئا. اڻويهين صديءَ ۾ ڪراچي جي واڌ سان اهي تعميراتي مزدور بڻيا ۽ پٿر جي چنائي ۽ ڪاٺ جي ڪم ۾ مهارت حاصل ڪئي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ورهاڱي کان پوءِ لياري ۾ نئين لڏپلاڻ آئي ۽ مختلف علائقن مان آيل پورهيت طبقا هتي آباد ٿيا. علائقو صنعتي ۽ بندرگاهي سرگرمين لاءِ سستي مزدوري فراهم ڪندڙ مرڪز طور ڪم ڪندو رهيو. 1950ع واري ڏهاڪي ۾ رياستي منصوبن تحت لياري جي آبادي کي شهر جي مرڪز مان ٻاهر منتقل ڪرڻ جون ڪوششون ڪيون ويون، پر مقامي مزاحمت سبب اهي منصوبا مڪمل نه ٿي سگهيا. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> ورهاڱي کان پوءِ ڪراچي جي آبادي ۾ وڏي تبديلي آئي. 1947ع ۾ شهر جي آبادي 450,000 هئي، جيڪا 1951ع ۾ وڌي 1.137 ملين ٿي وئي. ڪيترائي لڏي آيل ماڻهو پراڻي شهر ۽ ان جي ڀرپاسي وارن علائقن ۾ انهن ملڪيتن ۾ آباد ٿيا، جيڪي هندو ۽ سک ڇڏي ويا هئا. ان عمل سان بلوچ ڳوٺن جي ڀرسان غير رسمي مهاجر آباديون پڻ وڌڻ لڳيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=103–104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي آبادي 1941ع ۾ 81,768 مان وڌي 1956ع ۾ 360,000 ٿي وئي، جنهن سان علائقو وڌيڪ گنجان آباد ٿي ويو. بندرگاهه جي ويجهڙائي ۽ ليا مارڪيٽ، کڏا مارڪيٽ، جوڙيا بازار، ڌان منڊي، ڪپڙي مارڪيٽ ۽ پيپر مارڪيٽ جهڙن واپاري مرڪزن جي واڌ سبب لياري زمين، مزدوري، ٽرانسپورٽ ۽ گودامن جي ضرورتن جو اهم مرڪز بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> صنعتي ۽ واپاري سرگرمين جي واڌ سان لياري ۾ ٽرانسپورٽ، گودامداري، ڌاتوءَ جي صنعتن ۽ ڪچري جي ٻيهر استعمال وارن ڪارخانن جي واڌ ٿي، پر ان سان گڏ وڏي پيماني تي رش، ماحولياتي خرابي ۽ رهائشي دٻاءُ پڻ وڌيو. مقالي موجب ڪجهه پاڙن ۾ آباديءَ جي گهاٽائي 8,000 ماڻهو في هيڪٽر تائين پهچي ٿي ۽ اندازي موجب لياري ۾ 1.6 ملين کان وڌيڪ ماڻهو رهن ٿا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جا رهواسي تاريخي طور سياسي شعور ۽ سرگرميءَ لاءِ مشهور رهيا آهن. مقالي موجب لياري ۾ سياسي سرگرميءَ جي پهرين نمايان لهر 1930ع واري ڏهاڪي ۾ ظاهر ٿي، جڏهن ڪراچي پورٽ ورڪرز يونين قائم ٿي. اها ڪراچي جي پهرين سرڪاري مزدور يونين هئي ۽ ان تي لياري جي مڪراني ۽ بلوچ مزدورن جو غلبو هو. ان کان پوءِ لياري مخالف ڌر، مزدور تحريڪن ۽ ڪڏهن ڪڏهن ريڊيڪل سياسي سرگرمين جو مرڪز رهيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=104–105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1960ع واري ڏهاڪي ۾ ايوب خان جي فوجي حڪومت هيٺ گريٽر ڪراچي آبادڪاري منصوبي تحت شهر جي ڪيترين آبادين کي پري وارن علائقن ڏانهن منتقل ڪرڻ جو منصوبو جوڙيو ويو. لياري جي رهواسين کي جڏهن خبر پئي ته سندن علائقي کي ڊاهي کين شهر کان پري منتقل ڪرڻ جو ارادو آهي، تڏهن انهن پنهنجي پاڙي کي بچائڻ لاءِ مهم شروع ڪئي. ان مهم ذوالفقار علي ڀٽي جو ڌيان ڇڪايو، جيڪو ان وقت ايوب خان جي فوجي حڪومت ۾ شهري وزير هو. ڀٽي حڪومت اندر لياري جي موجوده آبادي کي باقاعده حيثيت ڏيڻ لاءِ ڪوشش ڪئي ۽ 1963ع ۾ لياري جي هڪ عوامي گڏجاڻي ۾ رهواسين کي ليز جا ڪاغذ جاري ڪرڻ جو اعلان ڪيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ان کان پوءِ لياري پاڪستان پيپلز پارٽي جو اهم سياسي مرڪز بڻجي ويو. 1970ع جي پهرين عام چونڊن ۾ پيپلز پارٽي جي مقبوليت لياري ۾ نمايان هئي. 1972ع ۾ پيپلز پارٽي جي حڪومت قائم ٿيڻ کان پوءِ سنڌ جي صوبائي ڪابينا جو افتتاحي اجلاس لياري جي هڪ عوامي پارڪ ۾ ٿيو. ڀٽي جي شروعاتي قدمن مان هڪ قدم ميونسپل اختيارين کي لياري جي رهواسين لاءِ زمين جا مالڪي حق جاري ڪرڻ جي هدايت هو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1970ع واري ڏهاڪي ۾ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري کي پنهنجي اهم سياسي بنيادن مان هڪ بڻايو. ذوالفقار علي ڀٽو جي "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. بعد ۾ مختلف شهري ترقياتي منصوبن تحت رهواسين کي مالڪيءَ جا حق ۽ ٻين شهري سهولتن تائين ڪجهه بهتر رسائي ملي. <ref>Viqar (2014), p. 371.</ref> لياري ان کان پوءِ پيپلز پارٽي جو مضبوط ووٽ بئنڪ رهيو. جنرل ضياءُ الحق جي مارشل لا دور ۾ لياري تحريڪ بحالي جمهوريت (MRD) ۾ نمايان ڪردار ادا ڪيو. ڀٽي جي صنعت مخالف سياسي بيانئي، مزدور سياست ۽ جمهوري جدوجهد سان وابستگي سبب لياري جا ڪيترائي مزدور ۽ ڪارڪن ضياءَ جي مارشل لا خلاف احتجاجن ۾ گرفتار ٿيا ۽ جيلن ۾ ويا. اهڙيءَ طرح لياري ڪراچي جي مزدور تحريڪن جي اڳئين مورچي تي به رهيو ۽ سرپرستي واري سياست لاءِ به زرخيز ميدان بڻيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ذوالفقار علي ڀٽي جي وفات کان پوءِ بينظير ڀٽو پڻ لياري جي ماڻهن سان ويجهي سياسي لاڳاپي ۾ رهي. سندس شادي جي دعوت لياري جي مشهور ڪڪري گرائونڊ ۾ منعقد ٿي، جنهن ۾ پيپلز پارٽي جي وڏي تعداد ۾ حامين شرڪت ڪئي. مقالي موجب بينظير ڀٽو پنهنجي پٽ بلاول جي پيدائش لاءِ به لياري کي چونڊيو. 1988ع ۾ لياري جي ماڻهن وڏي اڪثريت سان بينظير ڀٽو کي ووٽ ڏنو، ۽ 1990ع ۾ آصف زرداري کي ووٽ ڏنو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري جي اهميت ان ڪري به رهي آهي جو اهو ڪراچي بندرگاهه ۽ جوڙيا بازار جهڙن پراڻن واپاري مرڪزن جي ويجهو واقع آهي. هي علائقو ٽن ڏهاڪن کان وڌيڪ عرصي تائين شهر جي سڀ کان وڌيڪ تشدد متاثر ۽ پريشان علائقن مان هڪ رهيو، پر ساڳئي وقت اهو ڪراچي جي تاريخ، بندرگاهي مزدوري، واپار ۽ سياسي نمائندگيءَ سان به گهرو لاڳاپو رکي ٿو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=103 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ افغان جنگ جي اثرن سبب ڪراچي ۾ هٿيارن ۽ منشيات جي واپار جا نوان رستا پيدا ٿيا، جن جا اثر لياري تي پڻ پيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين ڪيترن اخبارن ۽ سرڪاري ادارن لياري کي منشيات، گينگ سرگرمين ۽ جرائم سان ڳنڍڻ شروع ڪيو، جنهن جي نتيجي ۾ علائقو قومي ميڊيا ۾ هڪ منفي تصوير سان پيش ٿيڻ لڳو. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ۾ ڏوهي سرگرميون 1960ع واري ڏهاڪي ۾ شروع ٿيون، جڏهن شروعاتي طور اسمگلنگ جو ڪاروبار وڌڻ لڳو. بعد ۾ اهي سرگرميون منشيات جي واپار تائين پکڙيون ۽ ٻه وڏيون گينگون سامهون آيون، جن منشيات جي اسمگلنگ ۽ ٻين ڏوهي سرگرمين تي ڪنٽرول لاءِ هڪٻئي سان مقابلو شروع ڪيو. ان سان لياري جي مشهور "گينگ وار" جي شروعات ٿي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ڏوهاري عناصر امير ۽ طاقتور ماڻهن کي زور بازو فراهم ڪندا رهيا، جنهن سبب سندن لاڳاپا مقامي اشرافيه سان مضبوط ٿيندا ويا. اهڙن لاڳاپن جي مدد سان اهي طاقت جي حلقن تائين پهچڻ ۽ پنهنجي اثر رسوخ کي وڌائڻ ۾ ڪامياب ٿيا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي ۾ غير قانوني سرگرمين ۾ وڌيڪ شدت آئي. بندرگاهه جي ويجهڙائي سبب غير قانوني معيشت کي وڌڻ ۾ سهولت ملي. ضياءُ الحق جي دور ۾ آمريڪا جي سهڪار سان افغان جنگ جي حمايت سبب هٿيار ۽ منشيات ڪراچي ۾ وڌيڪ داخل ٿيڻ لڳا، ڇاڪاڻ ته اهي سامان بندرگاهه ذريعي گذرندا هئا. افغان پناهگيرن جي آمد سان آباديءَ جي صورتحال وڌيڪ پيچيده ٿي ۽ منشيات ۽ هٿيارن جي مافيا جو اثر وڌيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ان دور ۾ ڪلاشنڪوف، هيروئن ۽ جوا جا اڏا عام ٿيڻ لڳا. منشيات جي واپار تي قبضي لاءِ گينگن وچ ۾ پرتشدد مقابلا ٿيا، جن رهواسين جي زندگي کي انتهائي ڏکيو بڻائي ڇڏيو. منشيات جي پئسي سان گينگسٽرن وڏي مقدار ۾ هٿيار خريد ڪيا، پوليس کي رشوت ڏني ۽ پنهنجو اثر وڌائيندي رياستي اختيار کي آهستي آهستي ڪمزور ڪيو. بعد ۾ ڏوهي سرگرميون ڀتو خوري ۽ اغوا تائين پکڙيون، جنهن جا اثر لياري کان ٻاهر ڪراچي جي ٻين حصن تائين به پهتا.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=105 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> 1980ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۾ ڪراچي جي سياست ۾ هڪ وڏي تبديلي آئي، جڏهن مهاجر قومي موومينٽ، يعني ايم ڪيو ايم، هڪ جنگجو نسلي سياسي جماعت طور اڀري. ايم ڪيو ايم ورهاڱي کان پوءِ آيل مهاجرن جي نمائندگي جي دعويٰ ڪئي ۽ شهر جي چونڊ سياست ۾ غلبو حاصل ڪرڻ لڳي. ڪراچي جي اردو ڳالهائيندڙ آباديءَ ۾ ان جي مقبوليت وڌڻ سان لياري جي بلوچ برادري لاءِ سياسي صورتحال وڌيڪ ڏکي ٿي، ڇاڪاڻ ته اها پيپلز پارٽي سان وفادار رهي ۽ شهر جي مهاجر اڪثريت سان نسلي ۽ سياسي مقابلي ۾ اچي وئي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |pages=105–106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> ايم ڪيو ايم جي اڀار سان ڪراچي جي سياست ۾ گهٽين جا ٽڪراءَ، هٿياربند مقابلا، نسلي تڪرار ۽ تشدد وڌيڪ نمايان ٿيا. مقالي موجب سياسي جماعتن لاءِ هٿياربند ونگ ٺاهڻ هڪ عام عمل بڻجي ويو. لياري جا گينگسٽر به پيپلز پارٽي جي هٿياربند قوتن ۾ شامل ٿيڻ لڳا، جيئن ايم ڪيو ايم کي لياري ۾ پنهنجون سرگرميون وڌائڻ کان روڪي سگهجي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> لياري ۾ آگره تاج ڪالوني ۽ بهار ڪالوني جهڙن علائقن ۾ مهاجر آبادي جي نمايان موجودگي سبب ايم ڪيو ايم لاءِ به سماجي بنياد موجود هو. مقالي موجب پيپلز پارٽي سان لاڳاپيل ڏوهي گروهن کي ڄاڻي واڻي مضبوط ڪيو ويو ته جيئن ايم ڪيو ايم جي لياري ۾ واڌ کي روڪي سگهجي. اهڙي اتحاد سان پيپلز پارٽي ۽ مقامي گينگسٽرن وچ ۾ لاڳاپا جاري رهيا ۽ رحمان بلوچ، جنهن کي رحمان ڊڪيت به سڏيو ويندو هو، نمايان شخصيت طور اڀريو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> رحمان بلوچ منشيات جي واپار سان لاڳاپيل هو ۽ مٿس ڪيترن قتلن جا الزام هئا. مقالي موجب سندس گينگ منشيات ۽ هٿيارن جي اسمگلنگ، ڀتو خوري ۽ اجرتي قتلن ۾ بدنام هو. سندس پوليس اندر به رابطا هئا ۽ هو ٻه ڀيرا حراست مان فرار ٿيڻ ۾ ڪامياب ٿيو. 1993ع کان پوءِ سندس خلاف 200 کان وڌيڪ ايف آءِ آرون داخل ٿيون، پر سياسي مصلحتن سبب سندس ڪيترين سرگرمين کي نظرانداز ڪيو ويو يا ڪڏهن ڪڏهن سياسي سرپرستي حاصل رهي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> رحمان بلوچ جا آصف زرداري سان به لاڳاپا بيان ڪيا ويا آهن، خاص طور زرداري جي قيد دوران. مقالي موجب هو پيپلز پارٽي جي سياستدانن ۽ ڪراچي ۾ بينظير ڀٽو جي رهائشگاهه بلاول هائوس جي سيڪيورٽي لاءِ به ذميوار رهيو. ان سبب هن کي سياسي طاقت، مقامي اثر ۽ ڏوهي معيشت تي ڪنٽرول حاصل ٿيو.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> رحمان بلوچ جي مقابلي ۾ ارشد پپو نالي گينگسٽر اڀريو. 2000ع واري ڏهاڪي دوران ٻنهي وچ ۾ مقابلو وڌندو ويو. مقالي موجب عام تاثر اهو هو ته ايم ڪيو ايم ارشد پپو جي حمايت ڪندي هئي، جنهن سبب ايم ڪيو ايم ۽ پيپلز پارٽي وچ ۾ هڪ قسم جي پراڪسي جنگ پيدا ٿي. ان جي باوجود رحمان جو اثر وڌندو رهيو ۽ سندس حمايت سان پيپلز پارٽي جي نبيـل گبول 2002ع ۾ لياري مان قومي اسيمبلي جي سيٽ کٽي.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=106 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> وفاقي حڪومت 2000ع ۾ مقامي حڪومتن جون سڌارا متعارف ڪرايون، جن تحت اڳوڻو "ٽيون درجو حڪومت" ([[پاڪستان جون ڊويزنون|انتظامي ڊويزنون]]) ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي چوٿون درجو ([[پاڪستان جا ضلعا|ضلعا]]) قائم ڪيو ويو. ڪراچي ۾ ان تبديليءَ جي نتيجي ۾ اڳوڻي [[ڪراچي ڊويزن]] کي ختم ڪري ان جي پنجن ضلعن کي گڏائي هڪ نئون ڪراچي سٽي ضلعي ٺهرايو ويو، جنهن ۾ لياري ٽائون سميت ارڙهن خودمختيار ٽائون شامل هئا. 2011ع ۾ اهو نظام ختم ڪيو ويو، پر 2015ع تائين بيوروڪريٽڪ انتظام لاءِ عملي طور برقرار رهيو، جڏهن [[ڪراچي ميٽروپوليٽن ڪارپوريشن]] جو نظام ٻيهر متعارف ڪرايو ويو. 2015ع ۾ لياري ٽائون کي ٻيهر منظم ڪري [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو|ڪراچي ڏکڻ]] ضلعي جو حصو بڻايو ويو. == جاگرافي == هي اتر طرف [[سائيٽ ٽائون]] سان [[لياري ندي]] جي پار، اوڀر طرف [[جمشيد ٽائون]] ۽ [[صدر ٽائون]] سان، ۽ اولهه طرف [[ڪراچي بندرگاهه]] جي پار [[ڪياماڙي ٽائون]] سان لڳو لڳ هو.<ref>{{cite web|url=http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg|archive-date=31 March 2014|website=ڪراچي ميونسپل ڪارپوريشن، حڪومتِ سنڌ جي ويب سائيٽ|access-date=27 May 2022|url-status=dead|title=لياري ٽائون جو مقام ڏيکاريندڙ نقشو|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg}}</ref> لياري تاريخي طور ڪراچي جي مرڪزي حصي ۾ واقع رهيو آهي ۽ شهر جي اهم بندرگاهي ۽ واپاري علائقن جي ويجهو هجڻ سبب هميشه خاص اهميت رکندو رهيو آهي. نوآبادياتي دور کان وٺي هي علائقو بندرگاهه سان لاڳاپيل مزدورن، مهاڻن ۽ محنت ڪش طبقن جي رهائشگاهه رهيو. شهر جي مرڪز ۾ واقع هجڻ جي باوجود لياري کي ڊگهي عرصي تائين شهري ترقياتي منصوبن ۽ بنيادي سهولتن ۾ نظرانداز ڪيو ويو، جڏهن ته ان جي ڀرپاسي وارا علائقا وڌيڪ سرڪاري توجهه حاصل ڪندا رهيا <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref>. == مقامي حڪومت == سن 2001ع ۾ پاڪستان ۾ متعارف ڪرايل بلدياتي نظام تحت ڪراچي جي انتظامي جوڙجڪ ۾ وڏي تبديلي آئي. ان عمل دوران لياري کي الڳ ميونسپل ٽائون جي حيثيت ڏني وئي، جڏهن ته ان کان اڳ اهو شهر جي ڏکڻ ضلعي جو حصو هو. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته نئين انتظامي ورهاست سبب لياري ڪيترن معاشي طور اهم علائقن ۽ مارڪيٽن کان الڳ ٿي ويو، جنهن سان مقامي آمدني جا ذريعا متاثر ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> لياري ريسورس سينٽر هن پسمنظر ۾ مقامي ترقياتي سرگرمين جي نگراني ۽ سهڪار لاءِ قائم ٿيو. ان جو بنيادي مقصد وفاقي ۽ غير سرڪاري منصوبن جي نگراني، شهري سهولتن جي بهتري ۽ مقامي ماڻهن جي نمائندگي ڪرڻ هو. تنظيم بلدياتي ادارن سان ويجهي تعاون ڪندي رهي ۽ ڪيترن ترقياتي منصوبن ۾ حصو ورتائين. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا لياري جي ترقي لاءِ مختص ڪيا ويا. انهن منصوبن ۾ روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن، پارڪن ۽ ٻين عوامي سهولتن جي بهتري شامل هئي. ان کان سواءِ ٻارن ۽ نوجوانن جي ڀلائي، تعليم ۽ سماجي ترقي سان لاڳاپيل ڪيترائي منصوبا پڻ مختلف قومي ۽ بين الاقوامي ادارن جي سهڪار سان هلندا رهيا. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ حڪمراني جو عمل صرف سرڪاري ادارن تائين محدود نه رهيو. مقامي قبائلي اڳواڻ، سياسي ڪارڪن، سماجي تنظيمون ۽ غير رسمي نيٽ ورڪ به شهري وسيلن جي ورڇ ۽ عوامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اثرانداز ٿيندا رهيا. اهڙيءَ ريت لياري ۾ حڪمرانيءَ جو هڪ اهڙو نمونو اڀريو، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏجي ڪم ڪنديون رهيون. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> === ٽائون ميونسپل ڪميٽي === '''ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري''' (TMC Lyari) [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ هڪ مقامي حڪومتي ادارو آهي، جيڪو پنهنجي دائري اختيار اندر ميونسپل خدمتون فراهم ڪرڻ جو ذميوار آهي. هي [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2021ع]] تحت ڪراچي ۾ قائم ڪيل 26 ٽائون ميونسپل ڪارپوريشنن مان هڪ آهي.<ref name=":022">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":122">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> ٽائون ميونسپل ڪميٽي لياري جو قيام ڪراچي جي مقامي حڪومتي نظام جي نئين سر جوڙجڪ جو حصو آهي. سنڌ حڪومت اڳوڻين ست [[ضلعي ميونسپل ڪارپوريشن]]ن (DMCs) کي ختم ڪري انهن جي جاءِ تي 26 ٽائون قائم ڪيا، جن مان هر هڪ لاءِ الڳ ميونسپل ڪميٽي مقرر ڪئي وئي. لياري ٽائون [[ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] اندر واقع ٻن ٽائونن مان هڪ آهي، جڏهن ته ٻيو [[صدر ٽائون]] آهي.<ref name=":02">{{Cite web |last=Maher |first=Mahim |date=2022-07-20 |title=All of Karachi’s local government UC maps in one place |url=https://english.aaj.tv/news/30293090 |access-date=2025-09-01 |website=Aaj English TV |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |last=Rizwan |date=2023-06-18 |title=PPP to rule TMCs of rural, underprivileged areas while JI, PTI to govern most urban TMCs |url=https://www.thenews.com.pk/print/1081724-ppp-to-rule-tmcs-of-rural-underprivileged-areas-while-ji-pti-to-govern-most-urban-tmcs |access-date=2025-09-01 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> == آبادي == لياري آباديءَ جي لحاظ کان ڪراچي جي سڀ کان وڌيڪ گنجان آباد علائقن مان شمار ٿئي ٿو. 1998ع جي آدمشماري موجب ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک هئي. علائقي جي آبادي گهڻو ڪري پورهيت طبقي تي مشتمل رهي آهي، جنهن ۾ بندرگاهي مزدور، تعميراتي مزدور، مهاڻا، صنعتي ڪارڪن ۽ غير رسمي شعبي سان لاڳاپيل ماڻهو شامل رهيا آهن. آباديءَ جي تيز واڌ، اندروني لڏپلاڻ ۽ معاشي موقعن جي تلاش ۾ ايندڙ ماڻهن سبب لياري وقت سان گڏ گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي علائقو بڻجي ويو. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> '''لياري سب ڊويزن''' ۾ ڪيترائي نسلي گروهه رهن ٿا. [[2023ع پاڪستاني آدمشماري]] موجب لياري سب ڊويزن جي ڪل آبادي 949,878 هئي. {{Pie chart | caption = '''لياري سب ڊويزن''' جون ٻوليون (2023ع آدمشماري) | label1 = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] | value1 = 26.31 | color1 = purple | label2 = [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | value2 = 25.01 | color2 = orange | label3 = [[اردو]] | value3 = 10.06 | color3 = darkgreen | label4 = [[پشتو]] | value4 = 9.19 | color4 = aqua | label5 = [[پنجابي ٻولي|پنجابي]] | value5 = 8.15 | color5 = wheat | label6 = [[هندڪو]] | value6 = 3.95 | color6 = pink | label7 = ٻيون | value7 = 17.29 | color7 = grey }} هتي 249,997 بلوچي، 237,615 سنڌي، 95,594 اردو، 87,353 پشتو، 77,499 پنجابي، 37,575 هندڪو، 14,020 سرائڪي، 3,931 براهوئي، 1,500 ڪشميري، 295 ميواتي، 170 بلتي، 118 ڪوھستاني، 19 شينا، 12 ڪلاشا ڳالهائيندڙ ۽ 144,180 ٻيا ماڻهو رهن ٿا، جن ۾ ڪڇي، ميمڻ، بوهرا ۽ ٻيا گروهه شامل آهن. === نسلي ۽ لساني جوڙجڪ === لياري جي آبادي مختلف نسلي ۽ لساني برادرين تي مشتمل آهي. تاريخي طور هتي سنڌي ۽ بلوچ مهاڻا آباد هئا، جڏهن ته سنڌي هندو واپاري ۽ ڪڇي واپاري به پراڻي ڪراچي جي آباديءَ جو حصو هئا. برطانوي دور ۾ بندرگاهه جي واڌاري سان سنڌ ۽ بلوچستان جي ساحلي علائقن مان وڌيڪ مزدور هتي اچي آباد ٿيا. غلام واپار جي دور ۾ آفريڪا مان آيل ماڻهن جا نسل به هتي آباد ٿيا، جيڪي بعد ۾ مڪراني برادري جي نالي سان مشهور ٿيا. پاڪستان جي قيام کان پوءِ ڀارت جي مختلف علائقن، خاص طور بهار مان لڏي آيل ماڻهو پڻ لياري ۾ آباد ٿيا. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> === بلوچي برادري === لياري ۾ بلوچ برادري علائقي جي سڀ کان نمايان سماجي ۽ سياسي قوتن مان هڪ رهي آهي. تحقيق موجب لياري جي ڪيترن ئي سماجي ڪارڪنن، مقامي اڳواڻن ۽ رضاڪارن لاءِ بلوچ هجڻ سندن سياسي شعور ۽ سماجي سرگرمين جو بنيادي محرڪ آهي. مقامي ڪارڪنن جي نظر ۾ بلوچ قوم تاريخي طور جبر ۽ آمريت جي مخالفت ڪندي آئي آهي، ۽ لياري کي پڻ اهڙي مزاحمتي روايت جو مرڪز سمجهيو وڃي ٿو. ڪيترائي مقامي اڳواڻ بلوچ سڃاڻپ کي صرف نسلي وابستگي نه پر سياسي شعور، اجتماعي تنظيم ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان ڳنڍين ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> تحقيق مطابق لياري ۾ بلوچ برادري جي سماجي سرشتي ۾ قبائلي ۽ خانداني نيٽ ورڪ اهم ڪردار ادا ڪندا رهيا آهن. اهي نيٽ ورڪ نه صرف سماجي سهڪار جو ذريعو رهيا آهن پر وقت سان گڏ سياسي تنظيم، وسيلن جي ورڇ ۽ مقامي قيادت جي تشڪيل ۾ به اثرانداز ٿيا آهن. لياري ريسورس سينٽر جهڙيون تنظيمون پڻ گهڻو ڪري انهن ماڻهن تي مشتمل هيون، جيڪي پنهنجي بلوچ سڃاڻپ کي مقامي ترقي ۽ سياسي نمائندگيءَ سان جوڙي ڏسندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري جي بلوچ آبادي پنهنجي تاريخ کي ڪراچي جي تعمير سان ڳنڍي ٿي. مقامي بيانن موجب بندرگاهه جي تعمير، پٿر جون عمارتون ٺاهڻ، رستا وڇائڻ، ماهيگيري ۽ پورهيت سرگرمين ۾ بلوچ ۽ ٻين مقامي برادرين جو اهم ڪردار رهيو. ان ڪري ڪيترائي رهواسي لياري کي ڪراچي جي تعمير ڪندڙ پورهيت طبقن جي تاريخي مرڪز طور پيش ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> ==معيشت== لياري جي گهڻي آبادي پورهيت طبقي سان تعلق رکي ٿي. ڪيترائي رهواسي بندرگاهه ۽ شهر جي ٻين حصن ۾ مزدوري ڪندا آهن، ڪجهه ماڻهو ويجهن علائقن ۾ عوامي ٽرانسپورٽ هلائيندا آهن، ڪجهه اڃا تائين ماهيگيري سان لاڳاپيل آهن، جڏهن ته ڪيترن کي روزگار حاصل ڪرڻ ۾ ڏکيائي پيش اچي ٿي. مقالي موجب لياري جون گهڻيون عورتون ڪراچي جي ٻين علائقن، جن ۾ جمشيد ٽائون، ڊي ايڇ اي ۽ گلشن اقبال شامل آهن، ۾ گهريلو ملازمائن طور ڪم ڪن ٿيون.<ref>{{cite journal |last=Kalia |first=Sumrin |date=2016 |title=Criminal networks and governance: a study of Lyari Karachi |journal=The South Asianist |volume=4 |issue=2 |page=104 |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10142350/ |access-date=5 June 2026}}</ref> == سياست == لياري جي سياسي سڃاڻپ گهڻي حد تائين مزاحمت، جمهوري جدوجهد ۽ پاڪستان پيپلز پارٽي سان وابسته رهي آهي. مقامي ڪارڪنن موجب چاڪيواڙا چوڪ ۽ ٻيا عوامي هنڌ برطانوي دور کان وٺي سياسي سرگرمين جا مرڪز رهيا آهن. روايتن مطابق مهاتما گانڌي آزاديءَ جي تحريڪ دوران هتي آيو، جڏهن ته ذوالفقار علي ڀٽو ۽ بينظير ڀٽو پڻ لياري ۾ وڏيون سياسي گڏجاڻيون ڪندا رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366.</ref> لياري جي سياسي شعور بابت مقامي رهواسي دعويٰ ڪن ٿا ته علائقو هميشه آمريت جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. جنرل ضياءُ الحق جي فوجي دور ۾ هلندڙ "تحريڪ بحالي جمهوريت" (MRD) دوران لياري کي مزاحمت جي علامت طور پيش ڪيو ويو. مقامي سياسي يادگيرين ۾ ڪيترائي چوڪ، رستا ۽ عوامي هنڌ اهڙين جمهوري جدوجهدن سان وابسته ڪيا وڃن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> 1970ع واري ڏهاڪي کان پوءِ پاڪستان پيپلز پارٽي لياري ۾ وڏي سياسي قوت طور اڀري. ذوالفقار علي ڀٽو جي عوامي سياست ۽ "روٽي، ڪپڙا ۽ مڪان" واري نعري علائقي ۾ وڏي مقبوليت حاصل ڪئي. ان کان پوءِ لياري مسلسل پيپلز پارٽي جي اهم سياسي مرڪزن مان هڪ رهيو، جيتوڻيڪ وقت سان گڏ مقامي سطح تي پارٽيءَ بابت مايوسي ۽ تنقيد پڻ پيدا ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> مقامي سياسي تنظيم ۾ غير رسمي قوتن جو به اهم ڪردار رهيو. تحقيق موجب لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي ڪارڪن، قبائلي اڳواڻ ۽ ٻين غير رسمي نيٽ ورڪن گڏجي شهري وسيلن جي حصول، ترقياتي منصوبن ۽ مقامي نمائندگيءَ لاءِ سرگرم رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> == ميڊيا ۾ تصويرڪشي == تحقيق موجب قومي ميڊيا گهڻو ڪري لياري کي تشدد، ڏوهن، منشيات ۽ گينگ سرگرمين جي مرڪز طور پيش ڪندي رهي آهي. اخبارن ۽ ٽيليويزن رپورٽن ۾ اڪثر ڪري سرڪاري ذريعن، پوليس يا رينجرز جي بيانن کي بنياد بڻايو ويندو هو، جڏهن ته مقامي رهواسين يا سماجي ڪارڪنن جا نقطه نظر گهٽ شامل ڪيا ويندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> ڪيترين رپورٽن ۾ لياري کي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويو، جتي دهشتگرد، ڏوهاري گروهه يا بلوچ قومپرست سرگرم آهن. تحقيق موجب اهڙي تصويرڪشيءَ سبب لياري کي قومي سطح تي هڪ "خطرناڪ علائقو" تصور ڪيو ويو، جنهن سان مقامي رهواسين جي سماجي سڃاڻپ ۽ شهري حيثيت متاثر ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> لياري ريسورس سينٽر ۽ ٻين مقامي ادارن اهڙي منفي تصويرڪشيءَ جي مخالفت ڪئي. انهن جي نظر ۾ ميڊيا علائقي جي تعليمي، راندين، ثقافتي ۽ سماجي سرگرمين کي نظرانداز ڪندي هئي، جڏهن ته ڏوهن ۽ تشدد سان لاڳاپيل واقعن کي وڌائي پيش ڪيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> === سماجي مسئلا === لياري ڊگهي عرصي تائين غربت، بيروزگاري، بنيادي سهولتن جي کوٽ ۽ شهري محروميءَ جا مسئلا ڀوڳيندو رهيو آهي. برطانوي دور کان وٺي علائقي کي پاڻي، نيڪال ۽ ٻين بنيادي شهري سهولتن جي فراهميءَ ۾ نسبتاً گهٽ توجهه ملي. <ref>Viqar (2014), pp. 370–371.</ref> 1980ع واري ڏهاڪي کان پوءِ منشيات ۽ هٿيارن جي غير قانوني واپار جا اثر پڻ لياري ۾ ظاهر ٿيا. 1990ع واري ڏهاڪي تائين علائقو منشيات جي مسئلي ۽ گينگ سرگرمين سان ڳنڍجڻ لڳو، جنهن جي نتيجي ۾ پوليس ڪارروايون ۽ سيڪيورٽي آپريشن بار بار ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 371–372.</ref> بيروزگاري پڻ هڪ اهم سماجي مسئلو رهي آهي. تحقيق موجب ڪراچي جي مختلف نسلي گروهن ۾ بلوچن جي بيروزگاري جي شرح سڀ کان وڌيڪ هئي. نوجوانن ۾ روزگار جي محدود موقعن سبب راندين، تعليم ۽ سماجي سرگرمين کي مقامي تنظيمون سماجي بهتري ۽ متبادل ترقيءَ جا اهم وسيلا سمجهنديون رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 376–378.</ref> لياري ۾ حڪمرانيءَ جو اهو نمونو آهي، جنهن ۾ سرڪاري ۽ غير سرڪاري قوتون گڏيل طور ڪم ڪنديون رهيون. لياري ريسورس سينٽر، مقامي سياسي اڳواڻ، قبائلي شخصيتون، سماجي ڪارڪن، راندين جا منتظم ۽ ٻيا غير رسمي نيٽ ورڪ شهري وسيلن جي ورڇ ۽ ترقياتي سرگرمين ۾ اثرانداز رهيا. <ref>Viqar (2014), pp. 366–368.</ref> لياري ۾ شهري خدمتن جي فراهمي، عوامي جڳهن جي سنڀال، تڪرارن جي حل ۽ مقامي منصوبن جي عملدرآمد ۾ اهڙن نيٽ ورڪن جو ڪردار نمايان هو. تحقيق موجب اهڙي صورتحال ان پسمنظر ۾ پيدا ٿي، جتي رياست جي شهري خدمتون فراهم ڪرڻ واري صلاحيت محدود يا متنازع سمجهي ويندي هئي، ۽ رهواسي پنهنجي مسئلن جي حل لاءِ متبادل ادارن تي ڀاڙيندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368, 379–380.</ref> لياري ۾ ڪيترن منصوبن ۽ عوامي جڳهن جي سرپرستي اهڙن مقامي اثر رسوخ رکندڙ ماڻهن طرفان ڪئي ويندي هئي، جيڪي سماجي خدمت، سياسي اثر ۽ مقامي طاقت جي مختلف صورتن کي گڏ کڻي هلندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 374–376.</ref> لياري جي اجتماعي سڃاڻپ تاريخي محرومي، پورهيت پس منظر، بلوچ ۽ سنڌي ورثي، سياسي مزاحمت ۽ شهري حقن جي جدوجهد سان جڙيل آهي. مقامي رهواسي ۽ سماجي ڪارڪن بار بار ان ڳالهه تي زور ڏين ٿا ته لياري ڪراچي جي تعمير، بندرگاهي سرگرمين، مزدوري ۽ شهري ترقيءَ ۾ بنيادي ڪردار ادا ڪيو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> لياري کي مقامي سطح تي اهڙي علائقي طور پيش ڪيو ويندو آهي، جيڪو آمريت، ناانصافي ۽ سياسي جبر جي مخالفت ڪندو رهيو آهي. ان ڪري علائقي جي تاريخ کي صرف جغرافيائي يا انتظامي تاريخ نه، پر مزاحمت ۽ شهري سڃاڻپ جي تاريخ پڻ تصور ڪيو ويندو آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 365–366, 372–373.</ref> مقامي تنظيمن ۽ سماجي ڪارڪنن پنهنجي علائقي جي سڃاڻپ کي مثبت انداز ۾ پيش ڪرڻ لاءِ تعليم، راندين، ثقافت، پارڪن ۽ عوامي جڳهن کي اهم وسيلو بڻايو. انهن جي نظر ۾ لياري رڳو ڏوهن يا تشدد سان لاڳاپيل علائقو نه، پر هڪ متحرڪ سماجي، ثقافتي ۽ سياسي برادري پڻ آهي. <ref>Viqar (2014), pp. 372–379.</ref> لياري جي رهواسين مختلف سماجي، سياسي ۽ ثقافتي سرگرمين ذريعي پنهنجي شهري حيثيت کي مضبوط ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، نوجوانن جا مرڪز ۽ ڪميونٽي ادارا اهڙي عمل جا اهم مثال هئا، جن ذريعي رهواسي پاڻ کي شهر جي فعال ۽ ذميوار شهري طور پيش ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 373–380.</ref> لياري جي ڪيترن منصوبن جو مقصد اهڙي ماحول جي تعمير هو، جتي نوجوانن کي مثبت سرگرمين، تعليم، راندين ۽ سماجي خدمتن ڏانهن راغب ڪري سگهجي. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سرگرميون شهري شعور، سماجي ذميواري ۽ اجتماعي ترقيءَ کي هٿي ڏين ٿيون. <ref>Viqar (2014), pp. 376–379.</ref> لياري جي جديد تاريخ شهري محرومي، سياسي جدوجهد، نسلي سڃاڻپ، غير رسمي حڪمراني ۽ سماجي تنظيم جي مختلف عنصرن جي ميلاپ سان ٺهي آهي. علائقي ۾ قائم پارڪ، اسڪول، راندين جا ميدان، ڪميونٽي مرڪز ۽ سماجي ادارا نه صرف ترقياتي منصوبن جا نتيجا آهن، پر اهي مقامي رهواسين جي شهري حقن، سماجي سڃاڻپ ۽ سياسي شعور جي به عڪاسي ڪن ٿا. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> لياري جي رهواسين ۽ مقامي تنظيمن تاريخي محروميءَ جي باوجود مختلف سرڪاري ۽ غير سرڪاري وسيلن کي استعمال ڪندي پنهنجا ادارا، سماجي نيٽ ورڪ ۽ شهري جڳهيون قائم ڪيون، جن ذريعي علائقي جي سڃاڻپ، ترقي ۽ شهري زندگيءَ کي نئين شڪل ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي وئي. <ref>Viqar (2014), pp. 379–380.</ref> === عوامي ثقافت ۾ === لياري کي فلم ''[[ڌرنڌر]]'' ۽ ان جي ''[[ڌرنڌر: دي ريوينج]]'' ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪي [[آپريشن لياري|لياري گينگ وارز]] ۽ علائقي جي سياسي ۽ ڏوهاري تشدد واري تاريخ کان متاثر آهن. فلم پنهنجي ڪهاڻي جي ڪجهه حصن لاءِ لياري کي پسمنظر طور استعمال ڪري ٿي، جنهن ۾ مقامي گينگن جي اثر ۽ انهن وسيع تڪرارن کي ظاهر ڪيو ويو آهي، جن 2000ع واري ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات دوران هن پاڙي کي شڪل ڏني.<ref>{{Cite web |last=Mukul |first=Sushim |date=2025-12-10 |title=ڌرنڌر جي لياري جي اڻڄاتل ڪهاڻي: ڪراچي جي ماءُ ڪيئن خطرناڪ گينگن جي پرورش ڪئي |url=https://www.indiatoday.in/world/story/aditya-dhar-dhurandhar-ranveer-singh-karachi-lyari-history-baloch-muhajir-gang-wars-ppp-history-explained-2833695-2025-12-10 |access-date=2026-04-13 |website=India Today |language=en}}</ref> == عوامي جايون ۽ پارڪ == لياري ريسورس سينٽر ۽ ان سان لاڳاپيل مقامي تنظيمن لاءِ عوامي جايون ۽ پارڪ شهري ترقيءَ جو بنيادي حصو هئا. انهن جو خيال هو ته صاف، منظم ۽ فعال عوامي جڳهيون نه صرف رهواسين جي زندگيءَ جي معيار کي بهتر بڻائينديون آهن، پر لياري بابت موجود منفي تاثرن کي به چئلينج ڪنديون آهن. ان مقصد لاءِ پراڻن پارڪن جي مرمت، نون پارڪن جي تعمير ۽ کليل جڳهن جي خوبصورتيءَ تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 373–374.</ref> ڪيترن پارڪن کي سرسبز بڻايو ويو ۽ ڪجهه پارڪن ۾ عورتن ۽ ٻارن لاءِ مخصوص وقت مقرر ڪيا ويا. مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته اهڙيون سهولتون لياري کي ٻين شهري علائقن جيان محفوظ ۽ منظم شهري ماحول فراهم ڪرڻ ۾ مدد ڏين ٿيون. انهن منصوبن کي ڪراچي جي مجموعي شهري خوبصورتيءَ جي مهم سان پڻ ڳنڍيو ويو، جنهن تحت شهر کي وڌيڪ جديد ۽ پرڪشش بڻائڻ جي ڪوشش ڪئي پئي وئي. <ref>Viqar (2014), p. 374.</ref> عوامي جڳهن جي ترقي صرف تفريح لاءِ نه هئي، پر انهن کي سماجي تنظيم، سياسي رابطن ۽ برادريءَ جي گڏجاڻين لاءِ پڻ استعمال ڪيو ويندو هو. لياري جي ڪيترن پارڪن ۽ کليل جڳهن کي اهڙي ريت ترتيب ڏنو ويو جو ماڻهو اتي گڏجي پنهنجي علائقي جي مسئلن، تڪرارن ۽ اجتماعي معاملن تي ڳالهه ٻولهه ڪري سگهن. <ref>Viqar (2014), pp. 374–375.</ref> === امن پارڪ ۽ جرڳا === لياري جي هڪ مشهور عوامي جڳهه "امن پارڪ" هئي، جيڪا اهڙي هنڌ تي قائم ڪئي وئي جتي ماضيءَ ۾ سياسي ۽ هٿياربند ٽڪراءَ ٿيندا رهيا هئا. مقامي منتظمين موجب هن پارڪ جو مقصد اهڙو امن جو مرڪز قائم ڪرڻ هو، جتي مختلف ڌرين وچ ۾ ڳالهين ذريعي تڪرار حل ڪري سگهجن. <ref>Viqar (2014), p. 375.</ref> هن پارڪ ۾ هر رات جرڳا منعقد ٿيندا هئا، جتي رهواسي پنهنجا ذاتي، خانداني، زميني يا برادريءَ سان لاڳاپيل تڪرار پيش ڪندا هئا. مقامي اڳواڻ ۽ قبائلي شخصيتون انهن معاملن کي ٻڌي فيصلا ڪنديون هيون. ڪجهه حالتن ۾ قانوني مشورا ڏيڻ لاءِ وڪيل پڻ موجود هوندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 375–376.</ref> مقامي منتظمين جو خيال هو ته اهڙن غير رسمي ادارن ذريعي ڪيترائي مسئلا پوليس يا عدالتن تائين وڃڻ کان اڳ ئي حل ٿي ويندا هئا. ان ڪري امن پارڪ کي مقامي سطح تي تڪرار نبيرڻ ۽ سماجي استحڪام جو هڪ اهم ادارو سمجهيو ويندو هو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> == تعليم == لياري ۾ تعليم کي سماجي ترقي ۽ معاشي بهتريءَ جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن ۽ لياري ريسورس سينٽر جي راءِ موجب تعليم نوجوانن کي بيروزگاري، منشيات ۽ تشدد کان بچائڻ لاءِ ضروري هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> لياري ۾ سرڪاري اسڪولن جي بهتري لاءِ مختلف ذريعن کان مالي مدد حاصل ڪئي وئي. وفاقي ترقياتي پيڪيج، مقامي سياسي سرپرستي ۽ غير سرڪاري ادارن جي سهڪار سان ڪيترن اسڪولن جي مرمت، نئين عمارتن جي تعمير ۽ تعليمي سهولتن جي واڌاري جا منصوبا مڪمل ڪيا ويا. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> لياري ۾ گهڻي عرصي تائين "اسٽريٽ اسڪولن" جو هڪ غير رسمي نظام به موجود رهيو. 1970ع ۽ 1980ع واري ڏهاڪي ۾ اهڙا سوين اسڪول گهٽين، خالي جڳهن، گهرن جي ڇتين ۽ ٻين عوامي هنڌن تي هلندا هئا. انهن جو مقصد انهن ٻارن تائين تعليم پهچائڻ هو، جيڪي باقاعده اسڪولن تائين رسائي نه رکندا هئا. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> === ڇوڪرين جي تعليم === لياري جي مقامي تنظيمون ڇوڪرين جي تعليم کي علائقي جي ترقي پسند سڃاڻپ جو اهم حصو سمجهنديون هيون. ان مقصد لاءِ ڇوڪرين لاءِ مخصوص اسڪولن ۽ سهولتن جي واڌاري تي خاص ڌيان ڏنو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> هڪ نئين ڇوڪرين جي اسڪول سان لاڳاپيل پارڪ به قائم ڪيو ويو، جيڪو رڳو شاگردياڻين جي استعمال لاءِ مخصوص هو. مقامي منتظمين جو چوڻ هو ته اهڙيون سهولتون ڇوڪرين کي وڌيڪ محفوظ ماحول فراهم ڪرڻ لاءِ ضروري هيون. <ref>Viqar (2014), p. 376.</ref> مقامي ڪارڪنن جو خيال هو ته تعليم ۾ سيڙپڪاري خاص طور عورتن ۽ ڇوڪرين جي تعليم ۾ واڌ، لياري کي سماجي ۽ معاشي طور وڌيڪ مضبوط بڻائي سگهي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 376–377.</ref> ==رانديون== === فٽبال === فٽبال لياري جي سڀ کان مشهور راند شمار ٿئي ٿي ۽ علائقي جي ثقافتي سڃاڻپ جو اهم حصو آهي. مقامي رهواسين موجب فٽبال ڪيترن نسلن کان لياري جي روزمره زندگيءَ جو حصو رهي آهي، ۽ تقريباً هر پاڙي ۾ نوجوان فٽبال کيڏندا رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ رانديگرن جو خيال هو ته فٽبال صرف راند نه پر هڪ سماجي ۽ ثقافتي علامت آهي، جيڪا لياري جي محنت ڪش ۽ عوامي سڃاڻپ جي نمائندگي ڪري ٿي. ڪيترن رهواسين فٽبال کي ڪرڪيٽ جي مقابلي ۾ "عوام جي راند" قرار ڏنو، ڇاڪاڻ ته سندن خيال ۾ ڪرڪيٽ گهڻو ڪري اشرافيه سان لاڳاپيل سمجهي ويندي هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–378.</ref> لياري جا ڪيترائي رانديگر سرڪاري ادارن، بينڪن ۽ ٻين تنظيمن جي فٽبال ٽيمن ۾ شامل رهيا. ماضيءَ ۾ ڪيترن ادارن پنهنجي راندين جي ٽيمن ذريعي فٽبالرن کي روزگار پڻ فراهم ڪيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> === باڪسنگ === فٽبال کان پوءِ باڪسنگ لياري جي ٻي اهم راند آهي. تحقيق موجب لياري ۾ تقريباً 116 خانگي باڪسنگ ڪلب موجود هئا، جتي نوجوان باقاعدي تربيت حاصل ڪندا هئا. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> لياري جا ڪيترائي باڪسر قومي ۽ بين الاقوامي سطح تي مقابلا ڪري چڪا آهن. ماضيءَ ۾ سرڪاري ادارا ۽ ڪارپوريٽ تنظيمون باڪسنگ ٽيمن جي سرپرستي ڪنديون هيون، جنهن سبب ڪيترن رانديگرن کي مستقل روزگار حاصل ٿيو. <ref>Viqar (2014), p. 378.</ref> جڏهن ڪيترن ادارن پنهنجون راندين جون ٽيمون ختم ڪيون ته ڪيترائي مشهور باڪسر بيروزگار ٿي ويا. مقامي راندين جي منتظمين هن صورتحال کي لياري جي رانديگرن سان ناانصافي قرار ڏنو ۽ دليل ڏنو ته اهڙن فيصلن سبب نوجوانن لاءِ موجود اهم موقعا گهٽجي ويا. <ref>Viqar (2014), pp. 378–379.</ref> === نوجوانن جون سرگرميون === تحقيق موجب لياري ۾ راندين، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين کي نوجوانن جي تعمير جو اهم ذريعو سمجهيو ويندو هو. مقامي سماجي ڪارڪنن جو خيال هو ته نوجوانن کي مثبت سرگرمين ۾ مصروف رکڻ سان منشيات، ڏوهن ۽ تشدد جي رجحانن ۾ گهٽتائي آڻي سگهجي ٿي. <ref>Viqar (2014), pp. 377–379.</ref> فٽبال گرائونڊ، باڪسنگ ڪلب، ڪراٽي مرڪز، پارڪ ۽ نوجوانن لاءِ قائم ڪيل ڪيفي ۽ ڪميونٽي مرڪز اهڙين سرگرمين جو حصو هئا. انهن ادارن جو مقصد نه صرف تفريح فراهم ڪرڻ هو، پر نوجوانن ۾ اعتماد، نظم و ضبط، سماجي شعور ۽ قيادت جون صلاحيتون پيدا ڪرڻ پڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 367, 379.</ref> == ثقافت == لياري کي هڪ اهڙي گهڻ نسلي ۽ گهڻ ثقافتي برادري طور پيش ڪيو ويو آهي، جتي مختلف قوميتن جا ماڻهو ڊگهي عرصي کان گڏ رهندا آيا آهن. مقامي بيانن موجب لياري ۾ ادبي، سياسي ۽ سماجي سرگرمين جي مضبوط روايت موجود رهي آهي، جنهن سبب ڪيترائي شاعر، اديب، سياسي ڪارڪن ۽ سماجي اڳواڻ هتان سان وابسته رهيا آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> مقامي ڪارڪنن ۽ ليکڪن جي راءِ موجب لياري تاريخي طور ترقي پسند، سيڪيولر ۽ سياسي شعور رکندڙ علائقو رهيو آهي. ادبي گڏجاڻيون، سياسي بحث، لائبريريون ۽ ثقافتي سرگرميون لياري جي سماجي زندگيءَ جو اهم حصو رهيون آهن. <ref>Viqar (2014), pp. 372–373.</ref> == لياري ريسورس سينٽر == لياري ريسورس سينٽر (LRC) لياري ۾ شهري بهتري، سماجي ترقي ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني لاءِ قائم ڪيل هڪ مقامي تنظيم هئي، جيڪا مختلف سماجي ڪارڪنن، رضاڪارن، مقامي اڳواڻن ۽ شهري ادارن جي سهڪار سان ڪم ڪندي هئي. تنظيم جو بنيادي مقصد لياري جي رهواسين لاءِ شهري سهولتن، تعليم، راندين، پارڪن ۽ ٻين عوامي منصوبن جي ترقيءَ کي يقيني بڻائڻ هو. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367.</ref> لياري ريسورس سينٽر جا ڪيترائي ڪارڪن پاڻ لياري جا رهواسي هئا ۽ انهن مان گهڻا بلوچ سڃاڻپ کي پنهنجي سياسي ۽ سماجي شعور جو اهم حصو سمجهندا هئا. تنظيم مقامي ٽائون انتظاميه سان ويجهي رابطي ۾ رهندي هئي ۽ ڪيترن منصوبن جي نگراني يا سهڪار ۾ سڌو سنئون شامل هئي. <ref>Viqar (2014), p. 366.</ref> لياري ريسورس سينٽر جي سرگرمين ۾ پارڪن جي بهتري، راندين جي ميدانن جي تعمير، اسڪولن جي مرمت، نوجوانن جي ڀلائي، عورتن جي تعليم، عوامي سهولتن جي واڌاري ۽ ترقياتي منصوبن جي نگراني شامل هئي. <ref>Viqar (2014), pp. 366–367, 373–379.</ref> ==ترقياتي ڪم== === وفاقي لياري ترقياتي پيڪيج === وفاقي حڪومت پاران لياري جي ترقي لاءِ هڪ وڏي پيماني جو ترقياتي پيڪيج متعارف ڪرايو ويو، جنهن تحت تقريباً 300 ڪروڙ رپيا مختص ڪيا ويا. ان پيڪيج جو مقصد لياري ۾ بنيادي ڍانچي جي بهتري، روڊن جي تعمير، نيڪال جي نظام جي واڌاري، پاڻي جي فراهمي، اسڪولن جي تعمير ۽ عوامي جڳهن جي ترقي هو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> لياري ريسورس سينٽر کي انهن منصوبن جي نگراني ۽ عملدرآمد ۾ اهم ڪردار حاصل هو. تنظيم جو موقف هو ته لياري کي تاريخي طور ترقياتي وسيلن جي ورڇ ۾ نظرانداز ڪيو ويو آهي، تنهن ڪري اهڙن منصوبن کي علائقي جي تاريخي محروميءَ جي ازالي جو ذريعو سمجهيو ويو. <ref>Viqar (2014), pp. 367–368.</ref> ترقياتي پيڪيج سان گڏ ٻيا ڪيترائي منصوبا پڻ هلايا ويا، جن ۾ نوجوانن جي ڀلائي، سماجي ترقي، تعليم ۽ ڪميونٽي سرگرمين سان لاڳاپيل رٿائون شامل هيون. انهن منصوبن لاءِ مقامي، قومي ۽ بين الاقوامي ادارن کان مالي ۽ فني سهڪار حاصل ڪيو ويو. <ref>Viqar (2014), p. 367.</ref> == پڻ ڏسو == * [[لياري ڊولپمينٽ اٿارٽي]] * [[لياري ايڪسپريس وي]] * [[لياري ندي]] * [[لياري]] * [[لياري ايڪسپريس وي آبادڪاري منصوبي]] == حوالا == {{reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [http://www.3quarksdaily.com/3quarksdaily/2010/01/imagining-lyari-through-akhtar-soomro.html اختر سومرو جي نگاهه ۾ لياري] * [https://web.archive.org/web/20140331095420/http://kmc.gos.pk/Docs/CMS/image/Town%20Maps/Lyari%20copy.jpg ٽائون جو نقشو] * [http://hamaralyari.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] {{Karachi Towns}} {{Karachi topics}} [[Category:لياري ٽائون| ]] [[Category:ڪراچي ڏکڻ ضلعو]] [[Category:ڪراچي جا ٽائون]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪراچي جا ٽائون]] [[زمرو:ڪراچي ضلعي جا تعلقا]] 3bsy7fgvjdrj444q0xhc6bwl7wbmne6 0 57101 382718 337312 2026-06-04T17:17:05Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 382718 wikitext text/x-wiki '''يھوديت''' (Judaism) يھودين جي نسلي گروہ جي مذھب جو نالو آهي جنھن ۾ انھن جي مذھبي، ثقافتي ۽ شرعي روايتن سميت انھن جي پنھنجي تھذيب پڻ شامل آهي.<ref>[[Lawrence Schiffman]], ''Understanding Second Temple and Rabbinic Judaism''. [[KTAV Publishing House]], 2003. p. 3.</ref> ھي سڀ کان پھريون [[ابراھيمي مذھب]] آھي ۽ ان جو بنياد [[توحيد]] تي آھي يعني يھودي صرف ھڪ خدا جي ھجڻ جي تصور ۾ يقين رکندڙ آھن. يھودين جي وڏي مقدس ڪتاب [[توريت|تورات]] آھي، جيڪا [[عبراني بائيبل]] جو وڏو حصو ٺاهيندي آھي. انھن جي زباني روايتن تي مشتمل ٻيون مقدس ڪتاب [[تالمود|تلمود]] ۽ [[مدراش]] آھن. ھن مذھب جا پوئلڳ ھن وقت دنيا ۾ ڏيڍ کان پوڻا ٻه ڪروڙ تائين آھن. يھوديت [[وچ اوڀر]] ۾ ٽامي جي دؤر کان وٺي ھڪ منظم مذھب رھيو آھي.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/judaism/history/history_1.shtml|title=History of Judaism until 164 BCE|work=History of Judaism|publisher=BBC}}</ref> ==تفصيل== {{Short description|يهودين جو نسلي مذهب}} [[اسلام]] {{Infobox settlement | name = Judaism | native_name = {{nobold|{{lang|he|{{Script/Hebrew|יַהֲדוּת}}|rtl=yes}}<br />{{transliteration|he|Yahăḏūṯ}}}} | native_name_lang = he | image = judaica.jpg | imagewidth = 250px | alt = | caption = {{nowrap|Collection of [[Jewish ceremonial art|Judaica]] (clockwise from top):}}<br />Candlesticks for [[Shabbat]], a cup for [[Handwashing in Judaism|ritual handwashing]], a [[Chumash (Judaism)|Chumash]] and a [[Hebrew Bible|Tanakh]], a [[Yad]], a [[shofar]], and an [[Jewish ceremonial art#Sukkot items|etrog box]]. | type = [[Ethnic religion]] | main_classification = [[Abrahamic religions|Abrahamic]] | orientation = | scripture = [[Tanakh]], [[Talmud]], [[Midrash]] | theology = [[God in Judaism|Monotheistic]] | associations = | area = [[Israel]] and [[Jewish diaspora|worldwide as minorities]] | language = [[Biblical Hebrew]] and [[Biblical Aramaic]] | founder = [[Abraham]] and [[Moses]] (according to tradition){{sfn|Mendes-Flohr|2005|p=}}{{sfn|Levenson|2012|p=3}} | founded_date = {{circa|6th century BCE}} | founded_place = [[History of ancient Israel and Judah|Judah]] | separated_from = [[Yahwism]] | separations = [[Samaritanism]]<br />[[Mandaeism]]<br />[[Christianity]]{{efn|Christianity originated in 1st-century [[Judea (Roman province)|Judea]] from the [[Jewish Christian]] sect of [[Second Temple Judaism]].<ref name="Ehrman 2005">{{cite book |last=Ehrman |first=Bart D. |author-link=Bart D. Ehrman |year=2005 |orig-date=2003 |title=Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew |chapter=At Polar Ends of the Spectrum: Early Christian Ebionites and Marcionites |chapter-url=https://books.google.com/books?id=URdACxKubDIC&pg=PA95 |location=[[Oxford]] |publisher=[[Oxford University Press]] |pages=95–112 |doi=10.1017/s0009640700110273 |isbn=978-0-19-518249-1 |lccn=2003053097 |s2cid=152458823 |access-date=20 January 2021 |issn = 0009-6407}}</ref><ref name="Hurtado 2005">{{cite book |last=Hurtado |first=Larry W. |author-link=Larry Hurtado |year=2005 |chapter=How on Earth Did Jesus Become a God? Approaches to Jesus-Devotion in Earliest Christianity |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Xi5xIxgnNgcC&pg=PA13 |title=How on Earth Did Jesus Become a God? Historical Questions about Earliest Devotion to Jesus |location=[[Grand Rapids, Michigan]] and [[Cambridge|Cambridge, UK]] |publisher=[[Wm. B. Eerdmans]] |pages=13–55 |isbn=978-0-8028-2861-3 |access-date=20 July 2021}}</ref><ref>{{cite book |last=Freeman |first=Charles |author-link=Charles Freeman (historian) |year=2010 |title=A New History of Early Christianity |chapter=Breaking Away: The First Christianities |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5_in-6VLgRoC&pg=PA31 |location=[[New Haven, Connecticut|New Haven]] and [[London]] |publisher=[[Yale University Press]] |pages=31–46 |doi=10.12987/9780300166583 |isbn=978-0-300-12581-8 |jstor=j.ctt1nq44w |lccn=2009012009 |s2cid=170124789 |access-date=20 January 2021}}</ref><ref>{{cite book |last=Wilken |first=Robert Louis |year=2013 |title=The First Thousand Years: A Global History of Christianity |chapter=Beginning in Jerusalem |chapter-url=https://books.google.com/books?id=iW1-JImrwQUC&pg=PA6 |location=[[New Haven, Connecticut|New Haven]] and [[London]] |publisher=[[Yale University Press]] |pages=6–16 |isbn=978-0-300-11884-1 |jstor=j.ctt32bd7m |lccn=2012021755 |s2cid=160590164 |access-date=20 January 2021}}</ref><ref>{{cite book |author-last=Lietaert Peerbolte |author-first=Bert Jan |year=2013 |chapter=How Antichrist Defeated Death: The Development of Christian Apocalyptic Eschatology in the Early Church |editor1-last=Krans |editor1-first=Jan |editor2-last=Lietaert Peerbolte |editor2-first=L. J. |editor3-last=Smit |editor3-first=Peter-Ben |editor4-last=Zwiep |editor4-first=Arie W. |title=Paul, John, and Apocalyptic Eschatology: Studies in Honour of Martinus C. de Boer |location=[[Leiden]] |publisher=[[Brill Publishers]] |series=[[Novum Testamentum|Novum Testamentum: Supplements]] |volume=149 |pages=238–255 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=MoKxIeOTkqYC&pg=PA238 |doi=10.1163/9789004250369_016 |isbn=978-90-04-25026-0 |issn=0167-9732 |s2cid=191738355 |access-date=13 February 2021}}</ref>}} | number_of_followers = {{circa|14.8 million}}<ref>{{Cite web |last=Fahmy |first=Conrad Hackett, Marcin Stonawski, Yunping Tong, Stephanie Kramer, Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-10 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> {{increase}} (referred to as [[Jews]], 2025) }} '''يھوديت''' (انگريزي: Judaism؛ عبراني: יַהֲדוּת، ياهادت)، يھودين جي نسلي گروہ جي مذھب جو نالو آهي جنھن ۾ انھن جي مذھبي، ثقافتي ۽ شرعي روايتن سميت انھن جي پنھنجي تھذيب پڻ شامل آهي.<ref>[[Lawrence Schiffman]], ''Understanding Second Temple and Rabbinic Judaism''. [[KTAV Publishing House]], 2003. p. 3.</ref> ھي سڀ کان پھريون [[ابراھيمي مذھب]] آھي ۽ ان جو بنياد [[توحيد]] تي آھي يعني يھودي صرف ھڪ خدا جي ھجڻ جي تصور ۾ يقين رکندڙ آھن. يھودين جي وڏي مقدس ڪتاب [[توريت|تورات]] آھي، جيڪا [[عبراني بائيبل]] جو وڏو حصو ٺاهيندي آھي. انھن جي زباني روايتن تي مشتمل ٻيون مقدس ڪتاب [[تالمود|تلمود]] ۽ [[مدراش]] آھن. ھن مذھب جا پوئلڳ ھن وقت دنيا ۾ ڏيڍ کان پوڻا ٻه ڪروڙ تائين آھن. يھوديت [[وچ اوڀر]] ۾ ٽامي جي دؤر کان وٺي ھڪ منظم مذھب رھيو آھي.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/judaism/history/history_1.shtml|title=History of Judaism until 164 BCE|work=History of Judaism|publisher=BBC}}</ref> '''Judaism''' ({{langx|he|{{Script/Hebrew|יַהֲדוּת}}|translit=Yahăḏūṯ}}) is an [[Abrahamic religions|Abrahamic]], [[Monotheism|monotheistic]], [[ethnic religion]] that comprises the collective spiritual, cultural, and legal traditions of the [[Jews|Jewish people]].<ref name="JEjudaism">{{JewishEncyclopedia|author-link1= Kaufmann Kohler |last1=Kohler |first1=Kaufmann |title=Judaism|url=http://www.jewishencyclopedia.com/articles/9028-judaism}}</ref>{{sfn|Jacobs|2007|p=511 quote: "Judaism, the religion, philosophy, and way of life of the Jews."}}{{sfn|Schiffman|2003|p=3}} Religious Jews regard Judaism as their means of observing the [[Mosaic covenant]], which they believe was established between [[God in Judaism|God]] and the Jewish people.<ref name="Knowledge Resources: Judaism" /> The religion is considered one of the earliest monotheistic religions. Jewish religious doctrine encompasses a wide body of texts, practices, theological positions, and forms of organization. Among Judaism's core texts is the [[Torah]]—the first five books of the [[Hebrew Bible]]—and a collection of ancient Hebrew scriptures. The Tanakh, known in English as the Hebrew Bible, has the same books as [[Protestant Christianity]]'s [[Old Testament]], with some differences in order and content. In addition to the original written scripture, the supplemental [[Oral Torah]] is represented by later texts, such as the [[Midrash]] and the [[Talmud]]. The Hebrew-language word ''torah'' can mean "teaching", "law", or "instruction",<ref name="Aish.com">{{cite news |last1=Fried |first1=Yerachmiel |title=What is Torah?. |url=https://aish.com/what-is-torah/ |access-date=11 March 2022 |publisher=Aish |date=18 August 2011 |archive-date=11 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220311174152/https://aish.com/what-is-torah/ |url-status=live }}</ref> although "Torah" can also be used as a general term that refers to any Jewish text or teaching that expands or elaborates on the original [[Five Books of Moses]]. Representing the core of the Jewish spiritual and religious tradition, the Torah is a term and a set of teachings that are explicitly self-positioned as encompassing at least seventy, and potentially infinite, facets and interpretations.<ref name="Bamidbar Rabah">{{cite web |title=Bamidbar Rabah |url=https://www.sefaria.org/sheets/22645?lang=bi |website=sefaria.org |publisher=sefaria |access-date=11 March 2022 |archive-date=11 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220311174951/https://www.sefaria.org/sheets/22645?lang=bi |url-status=live}}</ref> Judaism's texts, traditions, and values strongly influenced later Abrahamic religions, including [[Christianity]] and [[Islam]].<ref name="Islam, Judaism, and Christianity: Theological and Historical Affiliations" /><ref name="The Historical Muhammad" /> [[Hebraism]], like [[Hellenistic religion|Hellenism]], played a seminal role in the formation of Western civilization through its impact as a core background element of [[early Christianity]].<ref name="Cambridge University Historical Series">Cambridge University Historical Series, ''An Essay on Western Civilization in Its Economic Aspects'', p.40: Hebraism, like Hellenism, has been an all-important factor in the development of Western Civilization; Judaism, as the precursor of Christianity, has indirectly had had much to do with shaping the ideals and morality of western nations since the christian era.</ref> Within Judaism, there are a variety of [[Jewish religious movements|religious movements]], most of which emerged from [[Rabbinic Judaism]],{{sfn|Neusner|Avery-Peck|2003|pp=78–92}}{{sfn|Schiffman|2003|p=}}<ref name="Brabbinic">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/rabbinic-judaism |title=Rabbinic Judaism |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] Online |access-date=2020-11-07 |url-access=subscription |archive-date=12 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612181058/https://www.britannica.com/topic/Rabbinic-Judaism |url-status=live}}</ref> which holds that God revealed his laws and commandments to [[Moses]] on [[Mount Sinai (Bible)|Mount Sinai]] in the form of both the Written and Oral Torah.<ref name="What is the oral Torah?" /> Historically, all or part of this assertion was challenged by various groups, such as the [[Sadducees#General|Sadducees]] and [[Hellenistic Judaism]] during the [[Second Temple period]];{{sfn|Neusner|Avery-Peck|2003|pp=58–77}}{{sfn|Schiffman|2003|p=}}<ref name="Bsadducee">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Sadducee |title=Sadducee |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] Online |access-date=2020-11-07 |url-access=subscription |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308032107/https://www.britannica.com/topic/Sadducee |url-status=live }}</ref> the [[Karaite Judaism#Karaite interpretations of the Torah|Karaites]] during the early and later medieval period; and among segments of the modern non-Orthodox denominations.<ref name="JEkaraites" /> Some modern branches of Judaism, such as [[Humanistic Judaism]], may be considered [[secular]] or [[nontheistic]].<ref name="Mendes-Flohr2000">{{cite book |surname=Mendes-Flohr |given=Paul |author-link=Paul R. Mendes-Flohr |chapter=Secular Forms of Jewishness |editor-surname=Neusner |editor-given=Jacob |editor-link=Jacob Neusner |editor2-surname=Avery-Peck |editor2-given=Alan J. |title=The Blackwell Companion to Judaism |year=2003 |orig-date=2000 |edition=Reprint |pages=461–476 |publisher=Blackwell Publ. |place=Malden, Mass |chapter-url={{Google books|id=bEyD_MaeqP4C|plainurl=y|page=461|keywords=|text=}} |url=https://books.google.com/books?id=bEyD_MaeqP4C |isbn=1-57718-058-5 |access-date=10 July 2023 |archive-date=10 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710092803/https://books.google.com/books?id=bEyD_MaeqP4C |url-status=live }}</ref>{{sfn|Karesh|Hurvitz|2005|p=221|loc="Humanistic Judaism"}}<ref>{{cite journal |last=Ackerman |first=Ari |title=Eliezer Schweid on the Religious Dimension of a Secular Jewish Renewal |date=May 2010 |journal=Modern Judaism |volume=30 |issue=2 |pages=209–228 |doi=10.1093/mj/kjq005 |jstor=40604707 |s2cid=143106665 |issn=0276-1114}}</ref><ref>Troen, Ilan (April 2016). ''[https://www.researchgate.net/publication/295688653_Secular_Judaism_in_Israel Secular Judaism in Israel]'', {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230731050337/https://www.researchgate.net/publication/295688653_Secular_Judaism_in_Israel |date=31 July 2023 }}, [[Society (journal)|Society]], Vol. 53, Issue 2.</ref> Today, the largest [[Jewish religious movements]] are [[Orthodox Judaism]] ([[Haredi Judaism|Haredi]] and [[Modern Orthodox Judaism|Modern Orthodox]]), [[Conservative Judaism]], and [[Reform Judaism]]. Major sources of difference between these groups are their approaches to ''[[halakha]]'' (Jewish law), [[rabbinic authority]] and [[rabbinic literature|tradition]], and the significance of the [[Israel|State of Israel]].{{sfn|Rudavsky|1979}}{{sfn|Raphael|1984}}{{sfn|Jacobs|2007|p=}}{{sfn|Mendes-Flohr|2005|p=}} Orthodox Judaism maintains that the Torah and ''Halakha'' are explicitly divine in origin, eternal and unalterable, and that they should be strictly followed.{{sfn|Rudavsky|1979|pp=218–270, 367–402}}{{sfn|Raphael|1984|pp=125–176}}{{sfn|Neusner|Avery-Peck|2003|pp=311–333}}{{sfn|Jacobs|2003|loc="Orthodox Judaism"}} Conservative and Reform Judaism are more liberal, with Conservative Judaism generally promoting a more traditionalist interpretation of Judaism's requirements than Reform Judaism.{{sfn|Rudavsky|1979|pp=317–346}}{{sfn|Raphael|1984|pp=79–124}}{{sfn|Neusner|Avery-Peck|2003|pp=334–353}}{{sfn|Jacobs|2003|loc="Conservative Judaism"}} A typical Reform position is that ''Halakha'' should be viewed as a set of general guidelines rather than as a set of restrictions and obligations whose observance is required of all Jews.{{sfn|Rudavsky|1979|pp=156–185, 285–316}}{{sfn|Raphael|1984|pp=1–78}}{{sfn|Neusner|Avery-Peck|2003|pp=291–310}}{{sfn|Jacobs|2003|loc="Reform Judaism"}}{{sfn|Karesh|Hurvitz|2005|pp=419–422|loc="Reform Judaism"}} Historically, [[beth din|special courts]] enforced ''Halakha''; today, these courts still exist but the practice of Judaism is mostly voluntary.<ref name="Britannica Online Encyclopedia: Bet Din" /> Authority on theological and legal matters is not vested in any one person or organization, but in the Jewish sacred texts and the [[rabbis]] and scholars who interpret them. Jews are an [[ethnoreligious group]]<ref name="Ethnoreligious" /> including those born Jewish, in addition to [[Gerim (Jewish religious category)|converts to Judaism]]. In 2025, the world Jewish population was estimated at 14.8&nbsp;million, although religious observance varies from strict to nonexistent.<ref>{{cite report |editor1-last=Dashefsky |editor1-first=Arnold |editor-link1=Arnold Dashefsky |editor2-last=Della-Pergola |editor2-first=Sergio |editor-link2=Sergio Della Pergola |editor3-last=Sheskin |editor3-first=Ira |date=2021 |title=World Jewish Population |url=https://www.jewishdatabank.org/api/download/?studyId=1185&mediaId=bjdb%5c2021_World_Jewish_Population_AJYB_(DellaPergola)_DB_Public.pdf |publisher=[[Berman Jewish DataBank]] |access-date=4 September 2023 |archive-date=6 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230906084243/https://www.jewishdatabank.org/api/download/?studyId=1185&mediaId=bjdb%5C2021_World_Jewish_Population_AJYB_(DellaPergola)_DB_Public.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book|author1=Ernest Krausz|author2=Gitta Tulea|title=Jewish Survival: The Identity Problem at the Close of the Twentieth Century; &#91;... International Workshop at Bar-Ilan University on the 18th and 19th of March, 1997&#93;|url=https://books.google.com/books?id=dnxv-Mlz0JIC&pg=PA90|publisher=Transaction Publishers|year=1997|isbn=978-1-4128-2689-1|pages=90–}} "A person born Jewish who refutes Judaism may continue to assert a Jewish identity, and if he or she does not convert to another religion, even religious Jews will recognize the person as a Jew"</ref> ==يھوديت مسلمانن جي نظر ۾ == [[مسلمان|مسلمانن]] جي نظر ۾ يھوديت ۽ [[عيسائيت]] بعد پيغمبرن کان بعد جا ٺھيل [[مذهب|مذھب]] آھن. يھوديت پنھنجي ان نالي ۽ مذھبي خصوصيتن، رسمن ۽ قائدن سميت ٽين يا چوٿين صدي قبل مسيح ۾ پيدا ٿي ۽ عيسائيت بہ حضرت [[عيسيٰ]] کان گھڻو پوء وجود ۾ آئي<ref name =" مودودي" > - ڪتاب: تفھيم القرآن ، جلد اول ، ابوالاعلي مودودي، اداره ترجمان القرآن ، لاھور ڇاپو 35 مارچ 2003، صه :115</ref>. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:يهوديت]] [[زمرو:مذهب]] [[زمرو:نسلي مذهب]] [[زمرو:مذھب ۽ عقيدا]] [[زمرو:ابراهيمي مذهب]] [[زمرو:ايشيا ۾ مذھب]] [[زمرو:آفريڪا ۾ مذهب]] [[زمرو:يورپ ۾ مذهب]] 24czsm6zkaljbufh04vx9221xarqkcg 3 79649 382750 289782 2026-06-04T21:28:37Z Gerges 19690 Gerges صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Hzea]] کي [[واپرائيندڙ بحث:هزيا]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Hzea|Hzea]]" to "[[Special:CentralAuth/هزيا|هزيا]]" 289782 wikitext text/x-wiki {{سانچو:سماجي ڳنڍڻن تي سنڌي وڪيپيڊيا}} <div style="padding:5px;font-size:medium"><center style="word-spacing:1ex">[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخاني جي صفحي تي پنھنجون سفارشون ڏيو]] </center></div> {| bgcolor="#ADDFAD" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border-top:2px dashed #3eb2c9;border-bottom:2px dashed #3eb2c9;padding: 5px 20px 25px;" |<span style="font-family:MB Lateefi;float:left">'''[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخانو]]'''</span> <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> [[عڪس:Wikipedia laurier wp.png|left|200px]] <center><big>'''بزمِ سنڌي وڪيپيڊيا ۾ ڀلي ڪري آيا''' ''{{PAGENAME}}'''</big></center>'' '''السلام عليڪم! اسان اميد ڪريون ٿا تہ توھان سنڌي وڪيپيڊيا جي لاء بھترين اضافو ثابت ٿيندئو'''.<br> * وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ چيڪلو آھي جنھن کي اسان سڀ ملي ڪري لکندا ۽ سنواريندا آھيون. وڪيپيڊيا منصوبي جي شروعات جنوري 2001ع ۾ ٿي، جڏھن تہ سنڌي وڪيپيڊيا فيبروري 2006ع ۾ عمل آئي. في الحال ھن وڪيپيڊيا ۾ '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' [[Special:Allpages|مضمون]] موجود آھن.<br /> * ھن چيڪلي (انسائيڪلوپيڊيا) ۾ توھان مضمون نويسي، سنوار ۽ تصحيح کان پھريان ھيٺين صفحن تي ضرور نظر وجھو.''' * صفحن جي ظاھريت جي تبديلي ۽ طریقيڪار جي لاءِ ڏسو '''[[خاص:ترجيحات|ترجيحون]]'''. <Font - size=4> '''اصول ۽ قاعدا''' </Font - size> <Font - size=3> '''توھان جو واپرائيندڙ ۽ بحث صفحو''' </Font - size><br> ھتي توھانجو [[خاص:Mypage|'''مخصوص واپرائيندڙ صفحو بہ ھوندو''']] جتي توھان [[:زمرو:يوزر سانچا|پنھنجو تعارف لکي سگھو ٿا]]، ۽ توهانجي [[خاص:Mytalk|واپرائيندڙ بحث]] تي ٻيا رڪنَ توھان سان رابطو ڪري سگھن ٿا ۽ توھان ڏي پيغام موڪلي سگھن ٿا. * '''ڪنھن ٻئي رڪن کي پيغام موڪلڻ وقت ھنن امرن جو خاص خيال رکو''': ** '''جيڪڏھن ضرورت هجي تہ پيغام کي عنوان ضرور ڏيو'''. ** '''پيغام جي آخر ۾ پنهنجي صحيح ضرور وجھو، ان جي لاءِ هي علامت درج ڪريو'''--&#126;&#126;&#126;&#126;''' يا ھن ([[عڪس:Insert-signature.png|link=]]) بٽڻ تي ٽڙڪ ڪريو'''. ** '''[[Wikipedia:اصول بحث|اظھار بحث جي آدابن]] جو خصوصي خيال رکو'''. <Font - size=3> '''تعاون''' </Font - size> * '''وڪيپيڊيا جي ڪنھن بہ صفحي جي سڄي پاسي ڳوليو جو خانو نظر ايندو آھي. جنھن موضوع تي مضمون ٺاھڻ چاھيو تہ ڳوليو جي خاني ۾ لکو، ۽ ڳوليو تي ٽڙڪ ڪريو'''. <inputbox>type=search</inputbox> * '''توھان جي موضوع سان ملندڙ جلندڙ صفحا نظر ايندا. اھو اطمينان ڪرڻ کان پوء تہ توھان جي گهربل موضوع تي پھريان کان مضمون موجود ناھي، توھان نئون صفحو ٺاھي سگھو ٿا واضع هجي تہ ھڪ موضوع تي ھڪ کان وڌيڪ مضمون ٺاھڻ جي اجازت ناھي. توھان ھيٺ ڏنل خانو بہ استعمال ڪري سگھو ٿا'''. <inputbox>type=create</inputbox> * '''لکڻ کان پهرئين ھن ڳالھ جو يقين ڪريو تہ جنھن عنوان تي توھان لکي رھيا آھيو ان تي يا ان سان ملندڙ عنوانن تي وڪي ۾ ڪوئي مضمون نہ ھجي. ان جي لاء توھان ڳوليو جي خاني ۾ عنوان ۽ ان جا هم معنيٰ لفظ (اهڙا لفظ جن جي معني هڪ هجي) لکي ڳولا ڪريو'''.</center> |} -- توھان جي مدد جي لاء ھر وقت حاضر، اوهان جو خادم --[[واپرائيندڙ:KaleemBot|KaleemBot]] ([[واپرائيندڙ بحث:KaleemBot|ڳالھ]]) 18:34, 16 سيپٽمبر 2024 ( يو.ٽي.سي) crbg4dxdtkkyphw110u1o6glekf96z5 2 86204 382773 343863 2026-06-04T22:42:05Z PK2 11728 add sandbox pages for new Wikipedia editions 382773 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ Pages I have in my sandbox |- | &nbsp; |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My sandbox pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2/ازمون‌مخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p 0 98166 382797 382345 2026-06-05T00:03:49Z EmausBot 1754 Fixing double redirect from [[چانهه پڪي]] to [[چانهه پکي]] 382797 wikitext text/x-wiki #چوريو [[چانهه پکي]] l4lqcoam0o78ur6ic4l07as6tlqc75m 0 98219 382683 382651 2026-06-04T13:40:29Z Ibne maryam 17680 /* */ 382683 wikitext text/x-wiki {{Short description|Mosque in Santiago, Chile}} {{Infobox religious building | building_name = السلام مسجد<br> As-Salam Mosque | native_name = {{Lang|es|Mezquita As-Salam}} | native_name_lang = es | image = 20230814 Mezquita AsSalam.jpg | image_size = | alt = | caption = مسجد سال 2023ع ۾ | map_type = | map_size = 250 | map_relief = 1 | map_caption = [[سانٽياگو]] ۾ مسجد جي جاء | mapframe = yes | location = 2975 ڪئمپوآمور اسٽريٽ، نونوآ، [[سانٽياگو]]، [[چلي]] | country = {{پرچم|چلي}} | coordinates = {{coord|33.4507|S|70.5985|W|source:wikidata_region:CL_type:landmark|format=dms|display=it}} | religious_affiliation = [[سني اسلام]] | rite = | region = | state = | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality =[[سانٽياگو]] | consecration_year = | status = [[مسجد]] | functional_status = فعال | heritage_designation = | leadership = | patron = | website = {{url|centroislamicodechile.cl}} | architecture = | architect = وليم تاپيا چواقي | architecture_type = | architecture_style = | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = 1986ع | year_completed = 1989ع | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = 1 | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} '''السلام مسجد''' (اسپيني: Mezquita As-Salam؛ عربي: مسجد السلام) هڪ [[سني اسلام|سني مسلمان]] مسجد آهي جيڪا [[چلي]] جي گاديءَ واري هنڌ [[سانٽياگو|سينٽياگو]] جي هڪ ڪميونٽي، ونوا ۾ واقع آهي. عمارت سال 1989ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ چلي ۾ پهرين مسجد هئي.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=n4Eye4ilLVkC&pg=PA374 |title=Modern Muslim Societies |date=1 September 2010 |publisher=Marshall Cavendish |isbn=978-0-7614-7927-7 |pages=374}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2025-08-05}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2025-08-05}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2021-09-14|quote=2025-08-05}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Abdulrahim |first=Ali |url=https://books.google.com/books?id=2Mh7DQAAQBAJ&dq=islam+in+chile&pg=PA344 |title=The Different aspects of Islamic culture: Islam in the World today; Islam and the Muslim world today |last2=Iba Der |first2=Thiam |last3=Talib |first3=A. Yusof |date=2016-10-17 |publisher=UNESCO Publishing |isbn=978-92-3-100133-8 |pages=344 |language=en}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:چلي]] [[زمرو:چلي جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] ltfbg987cvthegqovlvwkq8samwu7bx 0 98221 382680 382679 2026-06-04T12:30:48Z Memon2025 21315 /* */ 382680 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Emilia-Romagna|native_name=Emégglia-Rumâgna (رومنول)<br>Emélia-Rumâgna (ايميلين)|native_name_lang=|settlement_type=[[علائقو]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|flag_alt=|image_shield=Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|shield_size=55px|shield_alt=|image_blank_emblem=|blank_emblem_size=|blank_emblem_type=|blank_emblem_alt=|nickname=|motto=|anthem=|image_map=Emilia-Romagna in Italy.svg|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_mapsize=|pushpin_map_caption=|coordinates=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=[[ملڪ]]|subdivision_name={{flag|Italy}}|established_title=|established_date=|founder=|named_for=|seat_type=گاديءَ جو هنڌ|seat=[[بولونيا]]|government_footnotes=|government_type=[[صدارتي نظام]]<ref name="Presidential">{{cite web |title=Federalism |url=https://www.idea.int/sites/default/files/publications/federalism-primer.pdf |publisher=idea.int |format=PDF |quote=In rare cases, subnational institutions may function very differently from the national level: in Italy, for example, the national government is parliamentary, but regional institutions are basically presidential in form, with directly elected regional governors. }}</ref>|leader_party=پي ڊي|leader_title=[[صدر]]|leader_name=مشيل ڊي پاسڪل|leader_title1=نائب صدر|leader_name1=ونسينزو ڪولا|total_type=|unit_pref=|area_magnitude=|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=22509.67|elevation_footnotes=|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_total=4465678|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|population_demonym=* ايميلين-روماگنول * {{langx|egl|emigliàn|links=no}} (man), {{lang|egl|emiglièna}} (woman) * {{langx|rgn|rumagnòl|links=no}} (man), {{lang|rgn|rumagnòla}} (woman) * {{langx|it|emiliano|links=no}} and {{lang|it|romagnolo}} (man), {{lang|it|emiliana}} (woman) and {{lang|it|romagnola}} (woman)|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_footnotes=. • : . ايراضي: • ڪُل: 22,509.67 چورس ڪلوميٽر (8,691.03 چورس ميل) آبادي (2025): • ڪُل: 4,465,678 • کثافت: 198.3893/چورس ڪلوميٽر (513.8260/چورس ميل) مخففات: انگريزي: ايميلين-روماگنول ايميلين: ايميلين (مرد)، ايميلينا (عورت) روماگنول: روماگنول (مرد)، روماگنولا (عورت) اطالوي: ايميليانو ۽ رومانولو (مرد)، ايميليانا (عورت) ۽ رومانولا (عورت)|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_title2=علائقائي|demographics1_title3=|demographics_type2=جي ڊي پي|demographics2_footnotes=<ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}</ref>|demographics2_title1=ڪُل|demographics2_info1=198.395 بلين يورو (€) (2024)|demographics2_title2=في ماڻهو|demographics2_info2=44,473 يورو (€) (2024)|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=ٻوليون: • : اطالوي. • : ايميلين. روماگنول : • €198.395 بلين يورو (2024) • في ماڻهو: €44,473 (2024) ٽائيم زون: UTC+1 (CET) • سمر (DST): UTC+2 (CEST) ISO 3166 ڪوڊ: IT-45 NUTS علائقو: ITH HDI (2022): 0.935 تمام گهڻو · 21 مان 1 ويب سائيٽ: * :|postal_code=|area_code_type=[[ISO 3166 code]]|area_code=IT-45|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2022)|blank2_info_sec2=0.935<ref name="GlobalDataLab">{{cite web |title=Subnational HDI - Table - Global Data Lab |website=globaldatalab.org |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/ITA/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2022 |access-date=2025-01-03}}</ref><br/>{{color|green|very high}} · [[List of Italian regions by Human Development Index|1st of 21]]|blank_name_sec2=[[First-level NUTS of the European Union#Italy|NUTS Region]]|blank_info_sec2=ITH<ref>{{CELEX|32016R2066|text=Commission Regulation (EU) 2016/2066 of 21 November 2016 amending the annexes to Regulation (EC) No 1059/2003 of the European Parliament and of the Council on the establishment of a common classification of territorial units for statistics (NUTS)}}</ref>|website={{URL|http://www.regione.emilia-romagna.it/en/}}|footnotes=|name=ايميليا-رومانا}} '''ايميليا-رومانا''' ([[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: Emilia-Romagna [[اطالوي ٻولي|اطالوي]]:Emégglia-Rumâgna)<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Emilia-Romagna|access-date=6 May 2019}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/emilia-romagna|title=Emilia-Romagna|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|access-date=6 May 2019}}</ref> <ref>{{Cite dictionary|url=http://www.lexico.com/definition/Emilia-Romagna|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527192357/https://www.lexico.com/definition/Emilia-Romagna|url-status=dead|archive-date=2022-05-27|title=Emilia-Romagna|dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary|publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref><ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Emilia-Romagna|access-date=6 May 2019}}</ref> اتر [[اٽلي]] جو هڪ انتظامي علائقو آهي <ref>{{langx|egl|Emégglia-Rumâgna}} or {{lang|egl|Emîlia-Rumâgna}}; {{langx|rgn|Emélia-Rumâgna}}</ref> جيڪو ايميليا ۽ رومينا جي تاريخي علائقن تي مشتمل آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ [[بولونيا]] آهي. ان جي آبادي <small>22,510</small> چورس ڪلوميٽر (<small>8,691</small> چورس ميل) جي ايراضيءَ تي <small>44</small> لک کان وڌيڪ آهي.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref><ref name="area"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source">[https://www.istat.it/it/archivio/156224 "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011"] (in Italian). </cite></ref> ايميليا-رومانا يورپ جي امير ترين ۽ ترقي يافته علائقن مان هڪ آهي، جن جي اٽلي ۾ في ڪس [[ڪل ديسي پيداوار|مجموعي گھربل پيداوار]] ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آهي. اهو هڪ ثقافتي مرڪز پڻ آهي، جين ته دنيا جي سڀ کان پراڻي يونيورسٽي، بولونيا يونيورسٽي جو گهر آهي. ان جا ڪجھ شهر، جهڙوڪ موڊينا، پارما، فريرا ۽ روينا [[عالمي ورثو ماڳ|يونيسڪو ورثي جا هنڌ]] آهن. اهو [[کاڌو|کاڌي]] ۽ [[ڪار|گاڏين]]، جهڙوڪ فراري، ليمبورگيني ۽ ماسيراٽي جي پيداوار جو مرڪز آهي. ان ۾ سرويا، سيسينيٽڪو ۽ رميني جهڙا ساحلي ريسورٽ آهن. 2018 ۾، لونلي پلانيٽ گائيڊ ايميليا-رومانا کي يورپ ۾ ڏسڻ لاءِ بهترين جڳهه قرار ڏنو. [[Category:Pages with Italian IPA]] ==نالو== ايميليا-روماگنا جو نالو قديم روم جي ورثي ۾ آهي. ايميليا وييا ايميليا مان نڪتل آهي، رومن روڊ جيڪو پياسينزا کي رميني سان ڳنڍيندو هو، جيڪو 187 ق.م ۾ مڪمل ٿيو، ۽ قونصل مارڪس ايميليس ليپيڊس جي نالي تي رکيو ويو. روماگنا رومانيا مان نڪتل آهي، اوڀر رومن سلطنت جو نالو جيڪو لومبارڊس پاران روينا تي لاڳو ڪيو ويو جڏهن مغربي سلطنت جو وجود ختم ٿي چڪو هو ۽ روينا اوڀر جي هڪ چوڪي ​​هئي (540-751). تاريخ: جاگرافي: حڪومت ۽ سياست: آبادي: معيشت: ٽرانسپورٽ: ثقافت: راند: ==پڻ ڏسو== * [[سسلي]] * [[بولونيا]] ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:ايميليا-رومانا]] hfth7cqqdvq2qa84rgdswa4fufjx7bt 382681 382680 2026-06-04T12:34:40Z Memon2025 21315 /* نالو */ 382681 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|official_name=Emilia-Romagna|native_name=Emégglia-Rumâgna (رومنول)<br>Emélia-Rumâgna (ايميلين)|native_name_lang=|settlement_type=[[علائقو]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|flag_alt=|image_shield=Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|shield_size=55px|shield_alt=|image_blank_emblem=|blank_emblem_size=|blank_emblem_type=|blank_emblem_alt=|nickname=|motto=|anthem=|image_map=Emilia-Romagna in Italy.svg|mapsize=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|pushpin_mapsize=|pushpin_map_caption=|coordinates=|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=[[ملڪ]]|subdivision_name={{flag|Italy}}|established_title=|established_date=|founder=|named_for=|seat_type=گاديءَ جو هنڌ|seat=[[بولونيا]]|government_footnotes=|government_type=[[صدارتي نظام]]<ref name="Presidential">{{cite web |title=Federalism |url=https://www.idea.int/sites/default/files/publications/federalism-primer.pdf |publisher=idea.int |format=PDF |quote=In rare cases, subnational institutions may function very differently from the national level: in Italy, for example, the national government is parliamentary, but regional institutions are basically presidential in form, with directly elected regional governors. }}</ref>|leader_party=پي ڊي|leader_title=[[صدر]]|leader_name=مشيل ڊي پاسڪل|leader_title1=نائب صدر|leader_name1=ونسينزو ڪولا|total_type=|unit_pref=|area_magnitude=|area_footnotes=<ref name="area">{{cite web|url=https://www.istat.it/it/archivio/156224|title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011|language=it|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|area_total_km2=22509.67|elevation_footnotes=|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_total=4465678|population_as_of=2025|population_density_km2=auto|population_demonym=* ايميلين-روماگنول * {{langx|egl|emigliàn|links=no}} (man), {{lang|egl|emiglièna}} (woman) * {{langx|rgn|rumagnòl|links=no}} (man), {{lang|rgn|rumagnòla}} (woman) * {{langx|it|emiliano|links=no}} and {{lang|it|romagnolo}} (man), {{lang|it|emiliana}} (woman) and {{lang|it|romagnola}} (woman)|demographics_type1=ٻوليون|demographics1_footnotes=. • : . ايراضي: • ڪُل: 22,509.67 چورس ڪلوميٽر (8,691.03 چورس ميل) آبادي (2025): • ڪُل: 4,465,678 • کثافت: 198.3893/چورس ڪلوميٽر (513.8260/چورس ميل) مخففات: انگريزي: ايميلين-روماگنول ايميلين: ايميلين (مرد)، ايميلينا (عورت) روماگنول: روماگنول (مرد)، روماگنولا (عورت) اطالوي: ايميليانو ۽ رومانولو (مرد)، ايميليانا (عورت) ۽ رومانولا (عورت)|demographics1_title1=سرڪاري|demographics1_title2=علائقائي|demographics1_title3=|demographics_type2=جي ڊي پي|demographics2_footnotes=<ref>{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}</ref>|demographics2_title1=ڪُل|demographics2_info1=198.395 بلين يورو (€) (2024)|demographics2_title2=في ماڻهو|demographics2_info2=44,473 يورو (€) (2024)|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=ٻوليون: • : اطالوي. • : ايميلين. روماگنول : • €198.395 بلين يورو (2024) • في ماڻهو: €44,473 (2024) ٽائيم زون: UTC+1 (CET) • سمر (DST): UTC+2 (CEST) ISO 3166 ڪوڊ: IT-45 NUTS علائقو: ITH HDI (2022): 0.935 تمام گهڻو · 21 مان 1 ويب سائيٽ: * :|postal_code=|area_code_type=[[ISO 3166 code]]|area_code=IT-45|blank2_name_sec2=[[Human Development Index|HDI]] (2022)|blank2_info_sec2=0.935<ref name="GlobalDataLab">{{cite web |title=Subnational HDI - Table - Global Data Lab |website=globaldatalab.org |url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/ITA/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2022 |access-date=2025-01-03}}</ref><br/>{{color|green|very high}} · [[List of Italian regions by Human Development Index|1st of 21]]|blank_name_sec2=[[First-level NUTS of the European Union#Italy|NUTS Region]]|blank_info_sec2=ITH<ref>{{CELEX|32016R2066|text=Commission Regulation (EU) 2016/2066 of 21 November 2016 amending the annexes to Regulation (EC) No 1059/2003 of the European Parliament and of the Council on the establishment of a common classification of territorial units for statistics (NUTS)}}</ref>|website={{URL|http://www.regione.emilia-romagna.it/en/}}|footnotes=|name=ايميليا-رومانا}} '''ايميليا-رومانا''' ([[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: Emilia-Romagna [[اطالوي ٻولي|اطالوي]]:Emégglia-Rumâgna)<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Emilia-Romagna|access-date=6 May 2019}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/emilia-romagna|title=Emilia-Romagna|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|access-date=6 May 2019}}</ref> <ref>{{Cite dictionary|url=http://www.lexico.com/definition/Emilia-Romagna|archive-url=https://web.archive.org/web/20220527192357/https://www.lexico.com/definition/Emilia-Romagna|url-status=dead|archive-date=2022-05-27|title=Emilia-Romagna|dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary|publisher=[[Oxford University Press]]}}</ref><ref name=":0">{{Cite Merriam-Webster|Emilia-Romagna|access-date=6 May 2019}}</ref> اتر [[اٽلي]] جو هڪ انتظامي علائقو آهي <ref>{{langx|egl|Emégglia-Rumâgna}} or {{lang|egl|Emîlia-Rumâgna}}; {{langx|rgn|Emélia-Rumâgna}}</ref> جيڪو ايميليا ۽ رومينا جي تاريخي علائقن تي مشتمل آهي. ان جي گاديءَ جو هنڌ [[بولونيا]] آهي. ان جي آبادي <small>22,510</small> چورس ڪلوميٽر (<small>8,691</small> چورس ميل) جي ايراضيءَ تي <small>44</small> لک کان وڌيڪ آهي.<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref><ref name="area"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source">[https://www.istat.it/it/archivio/156224 "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011"] (in Italian). </cite></ref> ايميليا-رومانا يورپ جي امير ترين ۽ ترقي يافته علائقن مان هڪ آهي، جن جي اٽلي ۾ في ڪس [[ڪل ديسي پيداوار|مجموعي گھربل پيداوار]] ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ آهي. اهو هڪ ثقافتي مرڪز پڻ آهي، جين ته دنيا جي سڀ کان پراڻي يونيورسٽي، بولونيا يونيورسٽي جو گهر آهي. ان جا ڪجھ شهر، جهڙوڪ موڊينا، پارما، فريرا ۽ روينا [[عالمي ورثو ماڳ|يونيسڪو ورثي جا هنڌ]] آهن. اهو [[کاڌو|کاڌي]] ۽ [[ڪار|گاڏين]]، جهڙوڪ فراري، ليمبورگيني ۽ ماسيراٽي جي پيداوار جو مرڪز آهي. ان ۾ سرويا، سيسينيٽڪو ۽ رميني جهڙا ساحلي ريسورٽ آهن. 2018 ۾، لونلي پلانيٽ گائيڊ ايميليا-رومانا کي يورپ ۾ ڏسڻ لاءِ بهترين جڳهه قرار ڏنو. [[Category:Pages with Italian IPA]] ==نالو== ايميليا-روماگنا جو نالو قديم روم جي ورثي ۾ آهي. ايميليا وييا ايميليا مان نڪتل آهي، رومن روڊ جيڪو پياسينزا کي رميني سان ڳنڍيندو هو، جيڪو 187 ق.م ۾ مڪمل ٿيو، ۽ قونصل مارڪس ايميليس ليپيڊس جي نالي تي رکيو ويو. رومانا رومانيا مان نڪتل آهي، اوڀر رومن سلطنت جو نالو جيڪو لومبارڊس (540-751) پاران روينا تي لاڳو ڪيو ويو جڏهن مغربي سلطنت جو وجود ختم ٿي چڪو هو ۽ روينا اوڀر جي هڪ چوڪي ​​هئي. == تاريخ == == جاگرافي == == حڪومت ۽ سياست == == آباديات == == معيشت == == ٽرانسپورٽ == == ثقافت == == راند == ==پڻ ڏسو== * [[سسلي]] * [[بولونيا]] ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:ايميليا-رومانا]] bz31p0b4xd7lkgp06h8f7qt2sbs9wuq 0 98224 382684 2026-06-04T13:53:15Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1327869586|Yakovalı Hasan Paşa Mosque]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382684 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=يعقوب علي حسن پاشا مسجد<br> Yakovalı Hasan Paşa Mosque|native_name=Jakováli Hasszán dzsámija (هنگروي)|native_name_lang=|image=Jakováli Hasszán dzsámija.JPG|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque, in 2011|map_type=Hungary|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Hungary]]|coordinates={{coord|46.07125|18.23311|type:landmark_region:HU|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Pécs]], [[Baranya County]]|country=[[Hungary]]|deity=|rite=|sect=|tradition=[[Sunni Islam|Sunni]]|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type=[[Mosque architecture]]|architecture_style=[[Ottoman architecture|Ottoman]]|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed={{circa}} early 17th century (exact date unknown)|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''يعقوب علي حسن پاشا مسجد''' (ترڪ: {{langx|hu|Jakováli Hasszán dzsámija}} {{langx|tr|Yakovalı Hasan Paşa Camii}}) ڏکڻ [[هنگري|هنگري جي شهر]] پيڪس ۾ 17هين صدي جي شروعات ۾ هڪ مسجد آهي. اها پيڪس جي مکيه مسجد، پاشا قاسم جي مسجد (جيڪي هاڻ هڪ گرجا گھر آهي) سان گڏ، تڏهن تعمير ڪئي وئي هئي، جڏهن هي علائقو [[عثماني سلطنت]] جو حصو هو. ان جو نالو مقامي حڪومتي اهلڪار، ياڪووالي حسن پاشا يا ياڪووا جي حسن پاشا، جي نالي تي رکيو ويو جنهن مسجد کي تعمير جي منظوري ڏنو هو. اهڙيءَ طرح اها اڄ هنگري ۾ موجود قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي ۽ عثماني دور کان بچيل سڀ کان وڌيڪ صحيح هنگري مسجد سمجهي ويندي آهي. مسجد اڃا تائين مسلمانن جي عبادت جي جاءِ طور سرگرم آهي ۽ ان ۾ ترڪي جي دستڪاري ۽ تاريخي نوادرات لاءِ هڪ ننڍڙو نمائشي مرڪز پڻ آهي، جيڪو هنگري جي عثماني ماضي کي دستاويز ڪري ٿو. ksk6ij35qg48hi3jo9s60jeyr8v362v 382685 382684 2026-06-04T13:53:56Z Ibne maryam 17680 added [[Category:هنگري]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382685 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=يعقوب علي حسن پاشا مسجد<br> Yakovalı Hasan Paşa Mosque|native_name=Jakováli Hasszán dzsámija (هنگروي)|native_name_lang=|image=Jakováli Hasszán dzsámija.JPG|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque, in 2011|map_type=Hungary|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Hungary]]|coordinates={{coord|46.07125|18.23311|type:landmark_region:HU|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Pécs]], [[Baranya County]]|country=[[Hungary]]|deity=|rite=|sect=|tradition=[[Sunni Islam|Sunni]]|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type=[[Mosque architecture]]|architecture_style=[[Ottoman architecture|Ottoman]]|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed={{circa}} early 17th century (exact date unknown)|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''يعقوب علي حسن پاشا مسجد''' (ترڪ: {{langx|hu|Jakováli Hasszán dzsámija}} {{langx|tr|Yakovalı Hasan Paşa Camii}}) ڏکڻ [[هنگري|هنگري جي شهر]] پيڪس ۾ 17هين صدي جي شروعات ۾ هڪ مسجد آهي. اها پيڪس جي مکيه مسجد، پاشا قاسم جي مسجد (جيڪي هاڻ هڪ گرجا گھر آهي) سان گڏ، تڏهن تعمير ڪئي وئي هئي، جڏهن هي علائقو [[عثماني سلطنت]] جو حصو هو. ان جو نالو مقامي حڪومتي اهلڪار، ياڪووالي حسن پاشا يا ياڪووا جي حسن پاشا، جي نالي تي رکيو ويو جنهن مسجد کي تعمير جي منظوري ڏنو هو. اهڙيءَ طرح اها اڄ هنگري ۾ موجود قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي ۽ عثماني دور کان بچيل سڀ کان وڌيڪ صحيح هنگري مسجد سمجهي ويندي آهي. مسجد اڃا تائين مسلمانن جي عبادت جي جاءِ طور سرگرم آهي ۽ ان ۾ ترڪي جي دستڪاري ۽ تاريخي نوادرات لاءِ هڪ ننڍڙو نمائشي مرڪز پڻ آهي، جيڪو هنگري جي عثماني ماضي کي دستاويز ڪري ٿو. [[زمرو:هنگري]] nh8bbhkyg4gjlhbquxenf1rtltrc9q3 382686 382685 2026-06-04T13:54:21Z Ibne maryam 17680 added [[Category:يورپ جون مسجدون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382686 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=يعقوب علي حسن پاشا مسجد<br> Yakovalı Hasan Paşa Mosque|native_name=Jakováli Hasszán dzsámija (هنگروي)|native_name_lang=|image=Jakováli Hasszán dzsámija.JPG|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque, in 2011|map_type=Hungary|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Hungary]]|coordinates={{coord|46.07125|18.23311|type:landmark_region:HU|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Pécs]], [[Baranya County]]|country=[[Hungary]]|deity=|rite=|sect=|tradition=[[Sunni Islam|Sunni]]|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type=[[Mosque architecture]]|architecture_style=[[Ottoman architecture|Ottoman]]|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed={{circa}} early 17th century (exact date unknown)|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''يعقوب علي حسن پاشا مسجد''' (ترڪ: {{langx|hu|Jakováli Hasszán dzsámija}} {{langx|tr|Yakovalı Hasan Paşa Camii}}) ڏکڻ [[هنگري|هنگري جي شهر]] پيڪس ۾ 17هين صدي جي شروعات ۾ هڪ مسجد آهي. اها پيڪس جي مکيه مسجد، پاشا قاسم جي مسجد (جيڪي هاڻ هڪ گرجا گھر آهي) سان گڏ، تڏهن تعمير ڪئي وئي هئي، جڏهن هي علائقو [[عثماني سلطنت]] جو حصو هو. ان جو نالو مقامي حڪومتي اهلڪار، ياڪووالي حسن پاشا يا ياڪووا جي حسن پاشا، جي نالي تي رکيو ويو جنهن مسجد کي تعمير جي منظوري ڏنو هو. اهڙيءَ طرح اها اڄ هنگري ۾ موجود قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي ۽ عثماني دور کان بچيل سڀ کان وڌيڪ صحيح هنگري مسجد سمجهي ويندي آهي. مسجد اڃا تائين مسلمانن جي عبادت جي جاءِ طور سرگرم آهي ۽ ان ۾ ترڪي جي دستڪاري ۽ تاريخي نوادرات لاءِ هڪ ننڍڙو نمائشي مرڪز پڻ آهي، جيڪو هنگري جي عثماني ماضي کي دستاويز ڪري ٿو. [[زمرو:هنگري]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] 4ywdawt5z7mpwu1xmuvxhtg4myt2dee 382687 382686 2026-06-04T13:54:40Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382687 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=يعقوب علي حسن پاشا مسجد<br> Yakovalı Hasan Paşa Mosque|native_name=Jakováli Hasszán dzsámija (هنگروي)|native_name_lang=|image=Jakováli Hasszán dzsámija.JPG|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque, in 2011|map_type=Hungary|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Hungary]]|coordinates={{coord|46.07125|18.23311|type:landmark_region:HU|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Pécs]], [[Baranya County]]|country=[[Hungary]]|deity=|rite=|sect=|tradition=[[Sunni Islam|Sunni]]|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type=[[Mosque architecture]]|architecture_style=[[Ottoman architecture|Ottoman]]|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed={{circa}} early 17th century (exact date unknown)|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''يعقوب علي حسن پاشا مسجد''' (ترڪ: {{langx|hu|Jakováli Hasszán dzsámija}} {{langx|tr|Yakovalı Hasan Paşa Camii}}) ڏکڻ [[هنگري|هنگري جي شهر]] پيڪس ۾ 17هين صدي جي شروعات ۾ هڪ مسجد آهي. اها پيڪس جي مکيه مسجد، پاشا قاسم جي مسجد (جيڪي هاڻ هڪ گرجا گھر آهي) سان گڏ، تڏهن تعمير ڪئي وئي هئي، جڏهن هي علائقو [[عثماني سلطنت]] جو حصو هو. ان جو نالو مقامي حڪومتي اهلڪار، ياڪووالي حسن پاشا يا ياڪووا جي حسن پاشا، جي نالي تي رکيو ويو جنهن مسجد کي تعمير جي منظوري ڏنو هو. اهڙيءَ طرح اها اڄ هنگري ۾ موجود قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي ۽ عثماني دور کان بچيل سڀ کان وڌيڪ صحيح هنگري مسجد سمجهي ويندي آهي. مسجد اڃا تائين مسلمانن جي عبادت جي جاءِ طور سرگرم آهي ۽ ان ۾ ترڪي جي دستڪاري ۽ تاريخي نوادرات لاءِ هڪ ننڍڙو نمائشي مرڪز پڻ آهي، جيڪو هنگري جي عثماني ماضي کي دستاويز ڪري ٿو. [[زمرو:هنگري]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] 2zkm9fi45mhpq4i3tpczgqspj0wbpai 382688 382687 2026-06-04T13:59:08Z Ibne maryam 17680 /* */ 382688 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=يعقوب علي حسن پاشا مسجد<br> Yakovalı Hasan Paşa Mosque|native_name=Jakováli Hasszán dzsámija (هنگروي)|native_name_lang=|image=Jakováli Hasszán dzsámija.JPG|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque, in 2011|map_type=Hungary|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Hungary]]|coordinates={{coord|46.07125|18.23311|type:landmark_region:HU|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Pécs]], [[Baranya County]]|country=[[Hungary]]|deity=|rite=|sect=|tradition=[[Sunni Islam|Sunni]]|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type=[[Mosque architecture]]|architecture_style=[[Ottoman architecture|Ottoman]]|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed={{circa}} early 17th century (exact date unknown)|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''يعقوب علي حسن پاشا مسجد''' (ترڪ: Yakovalı Hasan Paşa Camii؛ ياڪووالي حسن پاشا ڪامي) ڏکڻ [[هنگري]] جي شهر پيڪس ۾ 17هين صدي جي شروعات جي هڪ مسجد آهي. اها پيڪس جي مکيه مسجد، پاشا قاسم جي مسجد (جيڪي هاڻ هڪ گرجا گھر آهي) سان گڏ، تڏهن تعمير ڪئي وئي هئي، جڏهن هي علائقو [[عثماني سلطنت]] جو حصو هو. ان جو نالو مقامي حڪومتي اهلڪار، ياڪووالي حسن پاشا يا ياڪووا جي حسن پاشا، جي نالي تي رکيو ويو جنهن مسجد کي تعمير جي منظوري ڏنو هو. اهڙيءَ طرح اها اڄ هنگري ۾ موجود قديم ترين مسجدن مان هڪ آهي ۽ عثماني دور کان بچيل سڀ کان وڌيڪ صحيح هنگري مسجد سمجهي ويندي آهي. مسجد اڃا تائين مسلمانن جي عبادت جي جاءِ طور سرگرم آهي ۽ ان ۾ ترڪي جي دستڪاري ۽ تاريخي نوادرات لاءِ هڪ ننڍڙو نمائشي مرڪز پڻ آهي، جيڪو هنگري جي عثماني دور جي ماضي کي دستاويز ڪري ٿو. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:هنگري]] [[زمرو:هنگري جون مسجدون]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] o2no3mc7ag57nol9nqeoakgtynbu9jh 14 98225 382689 2026-06-04T13:59:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:هنگري]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] 382689 wikitext text/x-wiki [[زمرو:هنگري]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] 9jz7c4xampb2s03gbpk64cyeyixr5vy 0 98226 382690 2026-06-04T14:49:16Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1342006820|Abou Bakr Al-Siddiq Mosque]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382690 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=ابوبڪر صديق مسجد<br> Abou Bakr Al-Siddiq Mosque|native_name={{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}|native_name_lang=es|image=2017 Bogotá mezquita Central Abou Bakr Alsiddiq - calle 80 con carrera 30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2017|map_type=Colombia Bogotá|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Bogotá]]|coordinates={{coord|type:landmark_region:CO|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Bogotá]]|country=[[Colombia]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type={{nowrap|[[Mosque architecture]]}}|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=2010|year_completed=2011|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=One|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=One|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''ابوبڪر الصديق مسجد''' (اسپيني: {{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}) [[ڪولمبيا|ڪولمبيا جي شهر]] [[بگوٽا|بوگوٽا]] ۾ هڪ [[مسجد]] آهي. jg0ft5w3yjyur7ylobwf9kfbiuy9ocn 382691 382690 2026-06-04T14:49:57Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ڪولمبيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382691 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=ابوبڪر صديق مسجد<br> Abou Bakr Al-Siddiq Mosque|native_name={{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}|native_name_lang=es|image=2017 Bogotá mezquita Central Abou Bakr Alsiddiq - calle 80 con carrera 30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2017|map_type=Colombia Bogotá|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Bogotá]]|coordinates={{coord|type:landmark_region:CO|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Bogotá]]|country=[[Colombia]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type={{nowrap|[[Mosque architecture]]}}|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=2010|year_completed=2011|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=One|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=One|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''ابوبڪر الصديق مسجد''' (اسپيني: {{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}) [[ڪولمبيا|ڪولمبيا جي شهر]] [[بگوٽا|بوگوٽا]] ۾ هڪ [[مسجد]] آهي. [[زمرو:ڪولمبيا]] a1fgy0qeur13fv18ne6p4qqjjhtkpwk 382692 382691 2026-06-04T14:50:52Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382692 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=ابوبڪر صديق مسجد<br> Abou Bakr Al-Siddiq Mosque|native_name={{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}|native_name_lang=es|image=2017 Bogotá mezquita Central Abou Bakr Alsiddiq - calle 80 con carrera 30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2017|map_type=Colombia Bogotá|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Bogotá]]|coordinates={{coord|type:landmark_region:CO|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Bogotá]]|country=[[Colombia]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type={{nowrap|[[Mosque architecture]]}}|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=2010|year_completed=2011|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=One|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=One|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''ابوبڪر الصديق مسجد''' (اسپيني: {{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}) [[ڪولمبيا|ڪولمبيا جي شهر]] [[بگوٽا|بوگوٽا]] ۾ هڪ [[مسجد]] آهي. [[زمرو:ڪولمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] 1f0ggl5ylct3e5m8w9ha3cvne8xnhxn 382693 382692 2026-06-04T14:51:18Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382693 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=ابوبڪر صديق مسجد<br> Abou Bakr Al-Siddiq Mosque|native_name={{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}|native_name_lang=es|image=2017 Bogotá mezquita Central Abou Bakr Alsiddiq - calle 80 con carrera 30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2017|map_type=Colombia Bogotá|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Bogotá]]|coordinates={{coord|type:landmark_region:CO|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Bogotá]]|country=[[Colombia]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type={{nowrap|[[Mosque architecture]]}}|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=2010|year_completed=2011|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=One|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=One|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''ابوبڪر الصديق مسجد''' (اسپيني: {{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}) [[ڪولمبيا|ڪولمبيا جي شهر]] [[بگوٽا|بوگوٽا]] ۾ هڪ [[مسجد]] آهي. [[زمرو:ڪولمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] 6qgarwi6e4zhtkl44zf663o08lyf2zb 382694 382693 2026-06-04T14:53:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 382694 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=ابوبڪر صديق مسجد<br> Abou Bakr Al-Siddiq Mosque|native_name={{langx|es|Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq}}|native_name_lang=es|image=2017 Bogotá mezquita Central Abou Bakr Alsiddiq - calle 80 con carrera 30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2017|map_type=Colombia Bogotá|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Bogotá]]|coordinates={{coord|type:landmark_region:CO|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[اسلام]]|locale=|location=[[Bogotá]]|country=[[Colombia]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|architect=|architecture_type={{nowrap|[[Mosque architecture]]}}|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=2010|year_completed=2011|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=One|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=One|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''ابوبڪر الصديق مسجد''' (اسپيني: Mezquita Abou Bakr Al-Siddiq) [[ڪولمبيا]] جي شهر [[بگوٽا|بوگوٽا]] ۾ هڪ [[مسجد]] آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:ڪولمبيا]] [[زمرو:ڪولمبيا جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] 97tfiubojh89inwzenppxjs7jdby04f 14 98227 382695 2026-06-04T14:53:37Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪولمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] 382695 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪولمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڏکڻ آمريڪا جون مسجدون]] lpek879auk2h0civ2ich65op98z308r 0 98228 382696 2026-06-04T14:57:32Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1345232049|Pipeline Mosque]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382696 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=پائپ لائين مسجد<br> Pipeline Mosque|native_name=|native_name_lang=|image=Kanifing Pipeline mosque 2025 2A.jpg|image_upright=|alt=|caption=|religious_affiliation=[[اسلام]]|tradition=|sect=|district=|prefecture=|province=|region=|deity=|rite=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki>festivals= -->|organisational_status=<!-- or <nowiki>|</nowiki>organizational_status= -->|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|consecration_year=|functional_status=|location=|locale=|municipality=[[Serekunda]]|cercle=|state=|country=[[The Gambia]]|map_type=|map_size=|map_alt=|map_relief=|map_caption=|grid_name=|grid_position=|sector=|territory=|administration=|coordinates={{coord|13|27|27.838224|N|16|41|5.775431|W|region:GM-B_type:landmark|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|heritage_designation=|architect=|architecture_type=[[mosque]]|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=28 February 1990|groundbreaking=|year_completed=|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki>date_destroyed= -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki>elevation_ft= -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|delisted1_date=|website=|module=<!-- for embedding other infobox templates -->|footnotes=}} '''پائپ لائن مسجد''' (Pipeline Mosque) [[گيمبيا]] جي علائقي سيرڪونڊا جي مکيه مسجد آهي. <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09|archivedate=2022-10-30}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09}}</ref> hhu0cpyymrwffzvs7wv2b93v2jncf6z 382697 382696 2026-06-04T14:58:04Z Ibne maryam 17680 added [[Category:گيمبيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382697 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=پائپ لائين مسجد<br> Pipeline Mosque|native_name=|native_name_lang=|image=Kanifing Pipeline mosque 2025 2A.jpg|image_upright=|alt=|caption=|religious_affiliation=[[اسلام]]|tradition=|sect=|district=|prefecture=|province=|region=|deity=|rite=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki>festivals= -->|organisational_status=<!-- or <nowiki>|</nowiki>organizational_status= -->|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|consecration_year=|functional_status=|location=|locale=|municipality=[[Serekunda]]|cercle=|state=|country=[[The Gambia]]|map_type=|map_size=|map_alt=|map_relief=|map_caption=|grid_name=|grid_position=|sector=|territory=|administration=|coordinates={{coord|13|27|27.838224|N|16|41|5.775431|W|region:GM-B_type:landmark|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|heritage_designation=|architect=|architecture_type=[[mosque]]|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=28 February 1990|groundbreaking=|year_completed=|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki>date_destroyed= -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki>elevation_ft= -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|delisted1_date=|website=|module=<!-- for embedding other infobox templates -->|footnotes=}} '''پائپ لائن مسجد''' (Pipeline Mosque) [[گيمبيا]] جي علائقي سيرڪونڊا جي مکيه مسجد آهي. <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09|archivedate=2022-10-30}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09}}</ref> [[زمرو:گيمبيا]] kd4896zys817z6z1j24pacrjvktz6fx 382698 382697 2026-06-04T14:58:26Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382698 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=پائپ لائين مسجد<br> Pipeline Mosque|native_name=|native_name_lang=|image=Kanifing Pipeline mosque 2025 2A.jpg|image_upright=|alt=|caption=|religious_affiliation=[[اسلام]]|tradition=|sect=|district=|prefecture=|province=|region=|deity=|rite=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki>festivals= -->|organisational_status=<!-- or <nowiki>|</nowiki>organizational_status= -->|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|consecration_year=|functional_status=|location=|locale=|municipality=[[Serekunda]]|cercle=|state=|country=[[The Gambia]]|map_type=|map_size=|map_alt=|map_relief=|map_caption=|grid_name=|grid_position=|sector=|territory=|administration=|coordinates={{coord|13|27|27.838224|N|16|41|5.775431|W|region:GM-B_type:landmark|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|heritage_designation=|architect=|architecture_type=[[mosque]]|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=28 February 1990|groundbreaking=|year_completed=|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki>date_destroyed= -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki>elevation_ft= -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|delisted1_date=|website=|module=<!-- for embedding other infobox templates -->|footnotes=}} '''پائپ لائن مسجد''' (Pipeline Mosque) [[گيمبيا]] جي علائقي سيرڪونڊا جي مکيه مسجد آهي. <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09|archivedate=2022-10-30}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09}}</ref> [[زمرو:گيمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] q569su2tj78xg19ykfupnc7za1alxoi 382699 382698 2026-06-04T14:58:49Z Ibne maryam 17680 added [[Category:آفريڪا جون مسجدون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382699 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=پائپ لائين مسجد<br> Pipeline Mosque|native_name=|native_name_lang=|image=Kanifing Pipeline mosque 2025 2A.jpg|image_upright=|alt=|caption=|religious_affiliation=[[اسلام]]|tradition=|sect=|district=|prefecture=|province=|region=|deity=|rite=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki>festivals= -->|organisational_status=<!-- or <nowiki>|</nowiki>organizational_status= -->|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|consecration_year=|functional_status=|location=|locale=|municipality=[[Serekunda]]|cercle=|state=|country=[[The Gambia]]|map_type=|map_size=|map_alt=|map_relief=|map_caption=|grid_name=|grid_position=|sector=|territory=|administration=|coordinates={{coord|13|27|27.838224|N|16|41|5.775431|W|region:GM-B_type:landmark|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|heritage_designation=|architect=|architecture_type=[[mosque]]|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=28 February 1990|groundbreaking=|year_completed=|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki>date_destroyed= -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki>elevation_ft= -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|delisted1_date=|website=|module=<!-- for embedding other infobox templates -->|footnotes=}} '''پائپ لائن مسجد''' (Pipeline Mosque) [[گيمبيا]] جي علائقي سيرڪونڊا جي مکيه مسجد آهي. <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09|archivedate=2022-10-30}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09}}</ref> [[زمرو:گيمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آفريڪا جون مسجدون]] nzlaw2az40lpxnaqipuf9395lf2viu3 382700 382699 2026-06-04T15:00:08Z Ibne maryam 17680 /* */ 382700 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=پائپ لائين مسجد<br> Pipeline Mosque|native_name=|native_name_lang=|image=Kanifing Pipeline mosque 2025 2A.jpg|image_upright=|alt=|caption=|religious_affiliation=[[اسلام]]|tradition=|sect=|district=|prefecture=|province=|region=|deity=|rite=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki>festivals= -->|organisational_status=<!-- or <nowiki>|</nowiki>organizational_status= -->|ownership=|governing_body=|leadership=|bhattaraka=|patron=|consecration_year=|functional_status=|location=|locale=|municipality=[[Serekunda]]|cercle=|state=|country=[[The Gambia]]|map_type=|map_size=|map_alt=|map_relief=|map_caption=|grid_name=|grid_position=|sector=|territory=|administration=|coordinates={{coord|13|27|27.838224|N|16|41|5.775431|W|region:GM-B_type:landmark|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|heritage_designation=|architect=|architecture_type=[[mosque]]|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=28 February 1990|groundbreaking=|year_completed=|construction_cost=|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki>date_destroyed= -->|facade_direction=|capacity=|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|minaret_quantity=|minaret_height=|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki>elevation_ft= -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|delisted1_date=|website=|module=<!-- for embedding other infobox templates -->|footnotes=}} '''پائپ لائن مسجد''' (Pipeline Mosque) [[گيمبيا]] جي علائقي سيرڪونڊا جي مکيه مسجد آهي.<ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09|archivedate=2022-10-30}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|quote=2021-06-09}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:گيمبيا]] [[زمرو:گيمبيا جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آفريڪا جون مسجدون]] 2x5owja14wsjsxsc4jqwawpvp1tuc6f 14 98229 382701 2026-06-04T15:00:39Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:گيمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آفريڪا جون مسجدون]] 382701 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گيمبيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:آفريڪا جون مسجدون]] e647szj40bjiyv0yh5lq4wudwicsoh8 0 98230 382702 2026-06-04T15:11:08Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1333511547|Grand Mosque of Constanța]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382702 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي:''' {{langx|ro|Marea Moschee din Constanța}} )، اصل ۾ '''ڪيرول I مسجد''' (رومانوي: {{langx|ro|Moscheea Carol I}} ) جي نالي سان مشهور هئي، '''ڪونسٽنٽا (ا'''Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي ترڪ: {{langx|ro|Geamia Regelui}} , {{langx|tr|Kral camisi}}) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> hlkgrxw3wfp7htu4wbp1yvnd28ywsmh 382703 382702 2026-06-04T15:11:39Z Ibne maryam 17680 added [[Category:رومانيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382703 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي:''' {{langx|ro|Marea Moschee din Constanța}} )، اصل ۾ '''ڪيرول I مسجد''' (رومانوي: {{langx|ro|Moscheea Carol I}} ) جي نالي سان مشهور هئي، '''ڪونسٽنٽا (ا'''Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي ترڪ: {{langx|ro|Geamia Regelui}} , {{langx|tr|Kral camisi}}) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> [[زمرو:رومانيا]] dkuztsdf0u0taho56wos2pabf9o3thk 382704 382703 2026-06-04T15:12:01Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382704 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي:''' {{langx|ro|Marea Moschee din Constanța}} )، اصل ۾ '''ڪيرول I مسجد''' (رومانوي: {{langx|ro|Moscheea Carol I}} ) جي نالي سان مشهور هئي، '''ڪونسٽنٽا (ا'''Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي ترڪ: {{langx|ro|Geamia Regelui}} , {{langx|tr|Kral camisi}}) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] gc3tsbnvpa9ct2vm4i19ltfxqjxa43j 382705 382704 2026-06-04T15:12:26Z Ibne maryam 17680 added [[Category:يورپ جون مسجدون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382705 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي:''' {{langx|ro|Marea Moschee din Constanța}} )، اصل ۾ '''ڪيرول I مسجد''' (رومانوي: {{langx|ro|Moscheea Carol I}} ) جي نالي سان مشهور هئي، '''ڪونسٽنٽا (ا'''Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي ترڪ: {{langx|ro|Geamia Regelui}} , {{langx|tr|Kral camisi}}) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] nulm5jh8ep23p57engdscv66rx35vp5 382706 382705 2026-06-04T15:22:34Z Ibne maryam 17680 /* */ 382706 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي: Marea Moschee din Constanța)، اصل ۾ "ڪيرول I مسجد" (رومانوي: Moscheea Carol I) جي نالي سان مشهور هئي، ڪونسٽنٽا (Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي: Geamia Regelui؛ ترڪ: Kral camisi) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:رومانيا جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] icg0b35bog6hm9tq3p6j8jx18l7bze3 382707 382706 2026-06-04T15:23:11Z Ibne maryam 17680 /* */ 382707 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد''' (انگريزي: Grand Mosque of Constanța؛ رومانوي: Marea Moschee din Constanța)، اصل ۾ "ڪيرول I مسجد" (رومانوي: Moscheea Carol I) جي نالي سان مشهور هئي، ڪونسٽنٽا (Constanța)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (رومانوي: Geamia Regelui؛ ترڪ: Kral camisi) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:رومانيا جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] 3h737izur6hmxuvebm75qysrsvks9wf 382709 382707 2026-06-04T15:26:19Z Ibne maryam 17680 /* */ 382709 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|building_name=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد<br> Grand Mosque of Constanța|image=Moscheea Carol I, Constanta.JPG|alt=|caption=ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد، [[رومانيا]]|map_type=|map_size=|map_caption=|location=1 Crângului Street<br />[[Constanța]], [[Romania]]|coordinates={{coord|44|10|24|N|28|39|35|E|type:landmark_region:RO|display=inline,title}}|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|rite=|region=|state=|province=|territory=|prefecture=|sector=|district=|cercle=|municipality=|consecration_year=1913|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|website=|architecture=yes|architect=[[Victor Ștefănescu]]|architecture_type=|architecture_style=[[Egyptian Revival architecture|Neo-Egyptian]] & [[Byzantine Revival architecture|Neo-Byzantine]]<br />elements of [[Romanesque Revival architecture|Neo-Romanesque]]|founded_by=|funded_by=|general_contractor=[[George Constantinescu]]|facade_direction=|groundbreaking=24 June 1910|year_completed=1913|construction_cost=|specifications=yes|capacity=|length=|width=|width_nave=|height_max=|dome_quantity=1|dome_height_outer=|dome_height_inner={{convert|25|m|ft}}|dome_dia_outer=|dome_dia_inner={{convert|8|m|ft}}|minaret_quantity=1|minaret_height={{convert|47|m|ft}}|spire_quantity=|spire_height=|materials=|nrhp=|added=|refnum=|designated=}} '''ڪونسٽنٽا جي وڏي مسجد''' ([[انگريزي ٻولي|<small>انگريزي</small>]]: <small>Grand</small> <small>Mosque</small> <small>of</small> <small>Constanța</small>؛ <small>رومانوي</small>: <small>Marea Moschee din Constanța</small>)، اصل ۾ "ڪيرول I مسجد" (<small>رومانوي: Moscheea Carol I</small>) جي نالي سان مشهور هئي، ڪونسٽنٽا (<small>Constanța</small>)، [[رومانيا]] ۾ هڪ مسجد آهي. ان کي رومانيا جي نيشنل انسٽيٽيوٽ آف هسٽاريڪل مونومينٽس پاران هڪ تاريخي يادگار طور درج ڪيو ويو آهي. هن مسجد کي ڪونسٽنٽا جي اسلامي برادري بادشاهه جي مسجد (<small>رومانوي: Geamia Regelui؛ ترڪ: Kral camisi</small>) جي نالي سان سڏيندي آهي.<ref name="TVR">{{حوالو ويب|archivedate=2014-01-13}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:رومانيا جون مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] ia4kvhhaeqwmgmcvel49ubc3vp5ai87 14 98231 382708 2026-06-04T15:23:41Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] 382708 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رومانيا]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] mazu7mpoh4p104kksr1zl5o5lgloej9 0 98232 382710 2026-06-04T15:35:30Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1348430710|Mosque of Rome]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382710 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: {{langx|it|Moschea di Roma}})، '''جيڪي روم جي عظيم مسجد''' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جمعي جي مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها مغربي دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آهي <ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي. {{Sfn|Portoghesi|2002}}اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: {{langx|it|Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no}}) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبن، جنازي جي خدمتن، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻيا واقعا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. 9b96de9eivd3u7m70hwqdevq0am9z6b 382711 382710 2026-06-04T15:36:05Z Ibne maryam 17680 added [[Category:روم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382711 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: {{langx|it|Moschea di Roma}})، '''جيڪي روم جي عظيم مسجد''' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جمعي جي مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها مغربي دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آهي <ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي. {{Sfn|Portoghesi|2002}}اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: {{langx|it|Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no}}) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبن، جنازي جي خدمتن، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻيا واقعا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. [[زمرو:روم]] 2uxbeteuv213ggdn0a1xf6fts9xkdet 382712 382711 2026-06-04T15:36:33Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اٽلي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382712 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: {{langx|it|Moschea di Roma}})، '''جيڪي روم جي عظيم مسجد''' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جمعي جي مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها مغربي دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آهي <ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي. {{Sfn|Portoghesi|2002}}اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: {{langx|it|Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no}}) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبن، جنازي جي خدمتن، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻيا واقعا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي]] 26hngc3epau2gvctdprine6d0p0irwm 382713 382712 2026-06-04T15:37:04Z Ibne maryam 17680 added [[Category:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382713 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: {{langx|it|Moschea di Roma}})، '''جيڪي روم جي عظيم مسجد''' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جمعي جي مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها مغربي دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آهي <ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي. {{Sfn|Portoghesi|2002}}اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: {{langx|it|Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no}}) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبن، جنازي جي خدمتن، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻيا واقعا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] k6v2j8uyr61mt7zwl59b5qihxgs5ue2 382714 382713 2026-06-04T15:37:38Z Ibne maryam 17680 added [[Category:يورپ جون مسجدون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382714 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: {{langx|it|Moschea di Roma}})، '''جيڪي روم جي عظيم مسجد''' جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جمعي جي مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها مغربي دنيا جي سڀ کان وڏي مسجد آهي <ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي. {{Sfn|Portoghesi|2002}}اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: {{langx|it|Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no}}) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبن، جنازي جي خدمتن، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻيا واقعا پڻ منعقد ڪيا ويندا آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] nk5osht02bow9ddg2maeuux2qdfbocs 382715 382714 2026-06-04T15:41:49Z Ibne maryam 17680 /* */ 382715 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو مذهبي عمارت|name=روم جي مسجد<br> Mosque of Rome|native_name=Moschea di Roma|native_name_lang=it|image=Moschea_di_Roma_30.jpg|image_upright=1.4|alt=|caption=The mosque in 2016|map_type=Rome|map_size=250|map_alt=|map_relief=yes|map_caption=Location of the mosque in [[Rome]]|coordinates={{Coord|41|56|5.17|N|12|29|42.8|E|type:landmark_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|religious_affiliation=[[سني اسلام]]|locale=|location=[[Parioli]], [[Rome]]|country=[[Italy]]|deity=|rite=|sect=|tradition=|festival=<!-- or <nowiki>|</nowiki> festivals = -->|cercle=|sector=|administration=|consecration_year=|organisational_status=[[Congregational mosque|Friday mosque]]<!-- or <nowiki>|</nowiki> organizational_status = -->|functional_status=Active|heritage_designation=|ownership=|governing_body=|leadership=Muhammad Hassan, Abdulghaffar<br />{{small|([[Imam|Chief Imam]] and [[Khatib]])}}|bhattaraka=|patron=|architect=[[Paolo Portoghesi]], Vittorio Gigliotti, Sami Mousawi, Nino Tozzo|architecture_type=|architecture_style=|founded_by=|creator=|funded_by=|general_contractor=|established=|groundbreaking=|year_completed=1994|construction_cost={{€|40}}&nbsp;million|date_demolished=<!-- or <nowiki>|</nowiki> date_destroyed = -->|facade_direction=|capacity=12,000 worshipers|length=|width=|width_nave=|interior_area=|height_max=|dome_quantity=1 + 16 smaller domes|dome_height_outer={{cvt|20|m}}|dome_height_inner=|dome_dia_outer={{cvt|8|m}}|dome_dia_inner=|minaret_quantity=1|minaret_height={{cvt|43|m}}|spire_quantity=|spire_height=|site_area=|temple_quantity=|monument_quantity=|shrine_quantity=|inscriptions=|materials=|elevation_m=<!-- or <nowiki>|</nowiki> elevation_ft = -->|elevation_footnotes=|nrhp=|designated=|added=|refnum=|footnotes=|website=}} '''روم جي مسجد''' (اطالوي: Moschea di Roma)، جيڪي "روم جي عظيم مسجد" جي نالي سان پڻ مشهور آهي، هڪ جامع مسجد آهي جيڪا پاريولي، [[روم]]، [[اٽلي]] ۾ واقع آهي. 30,000 چورس ميٽر (3,20,000 چورس فوٽ) جي زميني ايراضي سان، اها يورپ جي سڀ کان وڏي مسجد آهي<ref>{{Cite book |title=The Architecture of Rome: an architectural history in 402 individual presentations |publisher=Axel Menges |year=1996 |isbn=3-930698-60-9 |editor-last=Grundmann |editor-first=Stefan |location=Stuttgart-Fellbach |page=384}}</ref> ۽ ان ۾ 12,000 کان وڌيڪ نمازي نماز پڙهي سگهن ٿا. هي عمارت شهر جي اتر ۾، پيريولي جبلن جي پيرن ۾، ايڪوا ايسيٽوسا علائقي ۾ واقع آهي.{{Sfn|Portoghesi|2002}} اها اطالوي اسلامي ثقافتي مرڪز (اطالوي: Centro Culturale Islamico d'Italia|links=no) جي سيٽ پڻ آهي. مذهبي سرگرمين لاءِ ملاقات جي جاءِ هجڻ کان سواء، اها ثقافتي ۽ سماجي خدمتون مهيا ڪري ٿي، جيڪيون مختلف طريقن سان مسلمانن کي پاڻ ۾ ڳنڍينديون آهن. ان ۾ اسلامي تعليم، شادي جون تقريبون، جنازي جي خدمتون، تفسير، نمائشون، ڪنوينشن ۽ ٻئي تقريبون پڻ منعقد ڪئي وينديون آهن، جيتوڻيڪ اها هڪ اهڙي علائقي ۾ واقع آهي، جتي مسلمان نسبتاً گهٽ آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:روم ۾ مسجدون]] [[زمرو:اٽلي ۾ مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] g89m0kv0rgt13eez9zikabwvj0agonv 14 98233 382716 2026-06-04T15:42:40Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي ۾ مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ شهر]] 382716 wikitext text/x-wiki [[زمرو:روم]] [[زمرو:اٽلي ۾ مسجدون]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ شهر]] k02kol7aidij93v0caoh3pjdoifm0ml 14 98234 382717 2026-06-04T15:43:07Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] 382717 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اٽلي]] [[زمرو:مسجدون بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:يورپ جون مسجدون]] 2znhk5x6uo4mgaveczzs1zpp2ko9y1s 0 98235 382728 2026-06-04T19:51:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي. پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائند... 382728 wikitext text/x-wiki اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي. پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي. اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي. == حوالا == 09rewgtdgpyus3a7qirwxofcyn5x9ko 382729 382728 2026-06-04T19:51:45Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382729 wikitext text/x-wiki اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي. پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي. اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي. == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] mpa7d2lfse7i2j46p1kfh7qqzjak3ga 382730 382729 2026-06-04T19:59:12Z Ibne maryam 17680 /* */ 382730 wikitext text/x-wiki اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي. پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي. اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي. {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} {{Use dmy dates|date=January 2019}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|World Muslim population by percentage ([[Pew Research Center]], 2012)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] {{Islam}} Adherents of [[Islam]] constitute the world's [[major religious groups|second largest]] and fastest growing major religious grouping, maintaining suggested 2017 projections in 2022.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> As of 2020, [[Pew Research Center]] (PEW) projections suggest there are a total of 2 billion adherents worldwide, representing 25.6% of the [[world population]].<ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} * {{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> Further studies indicate that the global spread and percentage growth of Islam is primarily due to relatively high birth rates and a youthful age structure.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref><ref name="PewIslam2011">[http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx "The Future of Global Muslim Population: Projections from 2010 to 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |date=9 February 2011}} Accessed July 2013.</ref> [[Conversion to Islam]] does not have much impact on the overall growth of the Muslim population, as the number of people converting to Islam is roughly equal to the number of those [[Apostasy in Islam|leaving the faith]]. According to another study published in 2015 by PEW, Islam is expected to experience a modest gain of 3 million adherents through religious conversion between 2010 and 2050, although this modest impact will make Islam, compared with other religions, the second largest religion in terms of net gains through [[religious conversion]] after religiously unaffiliated.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref>{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> Most [[Muslims]] fall under either of three [[Islamic denominations|main branches]]: * [[Sunni Islam|Sunni]] (85–90%, roughly 1.7–1.8 billion people)<ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * [[Shia Islam|Shia]] (10–15%, roughly 200–300 million people)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * [[Ibadism|Ibadi]] (0.16–0.37%, roughly 3–7 million people)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> In 2020, there were 53 Muslim-majority countries.<ref name=number>{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Islam is the majority religion in several [[subregion]]s: [[Central Asia]], [[West Asia]], [[Southeast Asia]], [[North Africa]], [[West Africa]], the [[Sahel]], and the [[Middle East]].<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> The diverse [[Asia-Pacific]] region contains the highest number of Muslims in the world, surpassing the combined [[MENA|Middle East and North Africa]] (MENA).<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Around 62% of the world's Muslims live in the [[Asia–Pacific|Asia-Pacific]] region (from Turkey to Indonesia), with over one billion adherents.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> Asia hosts the world's four largest domestic populations, starting with [[Islam in Indonesia|Indonesia]] at 12.7% of the world, followed by [[Islam in Pakistan|Pakistan]] (11.1%), then [[Islam in India|India]] (10.9%), and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]] (9.2%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> Africa has the 5th and 6th largest populations in [[Islam in Nigeria|Nigeria]] (5.3%) and [[Islam in Egypt|Egypt]] (4.9%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> The Middle East hosts 7th and 8th with both [[Islam in Iran|Iran]] and [[Islam in Turkey|Turkey]] holding an estimated 4.6%. Only about 20% of Muslims live in the [[Arab world]].<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] 2aos8lhaq3vq763ka8ui2fxu6wyyo0x 382822 382730 2026-06-05T05:44:26Z Ibne maryam 17680 /* */ 382822 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|World Muslim population by percentage ([[Pew Research Center]], 2012)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي. پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي. اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي. Adherents of [[Islam]] constitute the world's [[major religious groups|second largest]] and fastest growing major religious grouping, maintaining suggested 2017 projections in 2022.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref><ref name=":0" /> As of 2020, [[Pew Research Center]] (PEW) projections suggest there are a total of 2 billion adherents worldwide, representing 25.6% of the [[world population]].<ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} * {{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> Further studies indicate that the global spread and percentage growth of Islam is primarily due to relatively high birth rates and a youthful age structure.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref><ref name="PewIslam2011">[http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx "The Future of Global Muslim Population: Projections from 2010 to 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |date=9 February 2011}} Accessed July 2013.</ref> [[Conversion to Islam]] does not have much impact on the overall growth of the Muslim population, as the number of people converting to Islam is roughly equal to the number of those [[Apostasy in Islam|leaving the faith]]. According to another study published in 2015 by PEW, Islam is expected to experience a modest gain of 3 million adherents through religious conversion between 2010 and 2050, although this modest impact will make Islam, compared with other religions, the second largest religion in terms of net gains through [[religious conversion]] after religiously unaffiliated.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref>{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> Most [[Muslims]] fall under either of three [[Islamic denominations|main branches]]: * [[Sunni Islam|Sunni]] (85–90%, roughly 1.7–1.8 billion people)<ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * [[Shia Islam|Shia]] (10–15%, roughly 200–300 million people)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * [[Ibadism|Ibadi]] (0.16–0.37%, roughly 3–7 million people)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> In 2020, there were 53 Muslim-majority countries.<ref name=number>{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Islam is the majority religion in several [[subregion]]s: [[Central Asia]], [[West Asia]], [[Southeast Asia]], [[North Africa]], [[West Africa]], the [[Sahel]], and the [[Middle East]].<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> The diverse [[Asia-Pacific]] region contains the highest number of Muslims in the world, surpassing the combined [[MENA|Middle East and North Africa]] (MENA).<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Around 62% of the world's Muslims live in the [[Asia–Pacific|Asia-Pacific]] region (from Turkey to Indonesia), with over one billion adherents.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> Asia hosts the world's four largest domestic populations, starting with [[Islam in Indonesia|Indonesia]] at 12.7% of the world, followed by [[Islam in Pakistan|Pakistan]] (11.1%), then [[Islam in India|India]] (10.9%), and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]] (9.2%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> Africa has the 5th and 6th largest populations in [[Islam in Nigeria|Nigeria]] (5.3%) and [[Islam in Egypt|Egypt]] (4.9%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> The Middle East hosts 7th and 8th with both [[Islam in Iran|Iran]] and [[Islam in Turkey|Turkey]] holding an estimated 4.6%. Only about 20% of Muslims live in the [[Arab world]].<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] ctpj7uk4zylnz4evt8ivuk73ng3ukfg 382823 382822 2026-06-05T05:50:37Z Ibne maryam 17680 /* */ 382823 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|World Muslim population by percentage ([[Pew Research Center]], 2012)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2" />.<ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> Most [[Muslims]] fall under either of three [[Islamic denominations|main branches]]: * [[Sunni Islam|Sunni]] (85–90%, roughly 1.7–1.8 billion people)<ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * [[Shia Islam|Shia]] (10–15%, roughly 200–300 million people)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * [[Ibadism|Ibadi]] (0.16–0.37%, roughly 3–7 million people)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> In 2020, there were 53 Muslim-majority countries.<ref name=number>{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Islam is the majority religion in several [[subregion]]s: [[Central Asia]], [[West Asia]], [[Southeast Asia]], [[North Africa]], [[West Africa]], the [[Sahel]], and the [[Middle East]].<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> The diverse [[Asia-Pacific]] region contains the highest number of Muslims in the world, surpassing the combined [[MENA|Middle East and North Africa]] (MENA).<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Around 62% of the world's Muslims live in the [[Asia–Pacific|Asia-Pacific]] region (from Turkey to Indonesia), with over one billion adherents.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> Asia hosts the world's four largest domestic populations, starting with [[Islam in Indonesia|Indonesia]] at 12.7% of the world, followed by [[Islam in Pakistan|Pakistan]] (11.1%), then [[Islam in India|India]] (10.9%), and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]] (9.2%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> Africa has the 5th and 6th largest populations in [[Islam in Nigeria|Nigeria]] (5.3%) and [[Islam in Egypt|Egypt]] (4.9%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> The Middle East hosts 7th and 8th with both [[Islam in Iran|Iran]] and [[Islam in Turkey|Turkey]] holding an estimated 4.6%. Only about 20% of Muslims live in the [[Arab world]].<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] ofywttv8i60669mkb3m96gmiw7fkwyh 382824 382823 2026-06-05T06:22:47Z Ibne maryam 17680 /* */ 382824 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن: وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي. 2020, there were 53 Muslim-majority countries.<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> Islam is the majority religion in several [[subregion]]s: [[Central Asia]], [[West Asia]], [[Southeast Asia]], [[North Africa]], [[West Africa]], the [[Sahel]], and the [[Middle East]].<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن. دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا. ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن. آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي. وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا. e diverse [[Asia-Pacific]] region contains the highest number of Muslims in the world, surpassing the combined [[MENA|Middle East and North Africa]] (MENA).<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> Around 62% of the world's Muslims live in the [[Asia–Pacific|Asia-Pacific]] region (from Turkey to Indonesia), with over one billion adherents.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> Asia hosts the world's four largest domestic populations, starting with [[Islam in Indonesia|Indonesia]] at 12.7% of the world, followed by [[Islam in Pakistan|Pakistan]] (11.1%), then [[Islam in India|India]] (10.9%), and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]] (9.2%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> Africa has the 5th and 6th largest populations in [[Islam in Nigeria|Nigeria]] (5.3%) and [[Islam in Egypt|Egypt]] (4.9%).<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> The Middle East hosts 7th and 8th with both [[Islam in Iran|Iran]] and [[Islam in Turkey|Turkey]] holding an estimated 4.6%. Only about 20% of Muslims live in the [[Arab world]].<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] 9ubeqjg60qmbj5m20csqvj9ldy857il 382825 382824 2026-06-05T06:29:05Z Ibne maryam 17680 /* */ 382825 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country" /> e diverse [[Asia-Pacific]] region contains the highest number of Muslims in the world, surpassing the combined [[MENA|Middle East and North Africa]] (MENA). Around 62% of the world's Muslims live in the [[Asia–Pacific|Asia-Pacific]] region (from Turkey to Indonesia), with over one billion adherents. Asia hosts the world's four largest domestic populations, starting with [[Islam in Indonesia|Indonesia]] at 12.7% of the world, followed by [[Islam in Pakistan|Pakistan]] (11.1%), then [[Islam in India|India]] (10.9%), and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]] (9.2%).<ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] o03o8z7racalt55p3sawel5mi3e6gxj 382826 382825 2026-06-05T06:30:42Z Ibne maryam 17680 /* */ 382826 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==Regional comparisons== [[South Asia]] has the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] sfm2dvggmw9w9ppvdnfheck95w4ryyh 382827 382826 2026-06-05T06:38:59Z Ibne maryam 17680 /* Regional comparisons */ 382827 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> ==Countries== {{update|country references|date= March 2025}} As of 2020, there were 53 Muslim-majority countries, which was the same number as in 2010.<ref name=number /> Most of the percentages of Muslim populations of each country shown below, if not stated otherwise, were taken from the study by the [[Pew Research Center]] (PEW) report of ''5 facts about the Muslim population in Europe'', 2017.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===Table=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !Country/Region !Total Population ! data-sort-type="number"| Muslim Population ! data-type="number" style="max-width:10em" | Percentage in Country (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | Percentage of world (%) !Sources |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] d6c4bb2d58hr08isoxl95lw79b0qudk 382828 382827 2026-06-05T06:48:04Z Ibne maryam 17680 /* Countries */ 382828 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] qzacmqzzaqfsmdzrxvts7r6id4o0o32 382829 382828 2026-06-05T06:52:55Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 382829 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن دسو== {{Portal|Islam|Country||||}} {{Islam by country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] oeoss06f8jslbb1pax059jn8p5p3a8v 382830 382829 2026-06-05T06:55:10Z Ibne maryam 17680 /* پن ڏسو */ 382830 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] == حوالا == [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] k9dmfys2vzdfsbd40nouiig9sohik0c 382831 382830 2026-06-05T06:55:57Z Ibne maryam 17680 382831 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] 1b4rrf0esuobimazmi7sodh1m8hjpxt 382832 382831 2026-06-05T06:56:47Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382832 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] 9ncl6npjna09rfu9rvamtsyminpresf 382833 382832 2026-06-05T06:57:56Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ملڪن جون فهرستون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382833 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{Islam topics |state=collapsed}} {{Religions by country}} {{Religion country lists}} {{Life in OIC}} {{Authority control}} [[Category:Islam by country| ]] [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] mjo5g3akmruril2lr8roizui83htjq3 382834 382833 2026-06-05T06:59:58Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 382834 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> === ٽيبل: === {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] 7f5g45ojtqcergemvrj47gayr7fwmx0 382835 382834 2026-06-05T07:03:33Z Ibne maryam 17680 382835 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ====نوٽ==== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] ayj89s30uz4uq62gt11jjvxosysm8yq 382836 382835 2026-06-05T07:04:22Z Ibne maryam 17680 /* نوٽ */ 382836 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==نوٽ== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==Continents== {{Update section|date=March 2025}} ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] 179mm66smm76kejofa7ueb3o19yj793 382837 382836 2026-06-05T07:06:49Z Ibne maryam 17680 382837 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==نوٽ== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} ==Projected demographic changes== {{Main|Muslim population growth}} The [[Pew Research Center]] (PEW), has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] i7xonee6m74p6kesw6xgcsqymb62seb 382838 382837 2026-06-05T07:18:03Z Ibne maryam 17680 /* Projected demographic changes */ 382838 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==نوٽ== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[Muslim world]] * [[Outline of Islam]] * [[Glossary of Islam]] * [[Muslim population growth]] * [[Index of Islam-related articles]] * [[Shia Muslims in the Arab world]] * [[Organisation of Islamic Cooperation|Organisation of Islamic Cooperation (OIC)]] * [[Religions by country]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] mne649asxky2dugafdps00klarsv9ic 382839 382838 2026-06-05T07:27:04Z Ibne maryam 17680 /* پن ڏسو */ 382839 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي، تقريبن هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي. مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن. وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي. مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو. گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن. اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو. the largest population of Muslims in the world, with [[Islam in South Asia|about one-third of all Muslims being from South Asia]].<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> Islam is the dominant religion in the [[Islam in the Maldives|Maldives]], [[Islam in Afghanistan|Afghanistan]], [[Islam in Pakistan|Pakistan]], and [[Islam in Bangladesh|Bangladesh]]. [[Islam in India|India]] is the country with the largest Muslim population outside [[Muslim world|Muslim-majority countries]] with more than 200 million adherents.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> The [[Religion in the Middle East#Islam|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]] ([[MENA#Religion|MENA]]) region hosts 23% of the world's Muslims, and Islam is the dominant religion in every country in the region<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> other than [[Israel]]<ref name="pewmuslim22" /> and [[Cyprus]]. The country with the single largest population of Muslims is [[Indonesia]] in [[Southeast Asia]], which on its own hosts 13% of the world's Muslims.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> Together, the Muslims in the countries of Southeast Asia constitute the world's third-largest population of Muslims. In the countries of the [[Malay Archipelago]], Muslims are in the majority in [[Brunei]], Indonesia, and [[Malaysia]]. About 15% of Muslims reside in [[Sub-Saharan Africa]],<ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref>{{page needed|date=April 2019}}<ref name="pewmuslim32" /><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref> and sizeable Muslim communities are also found in the [[Islam in the Americas|Americas]], [[Islam in Russia|Russia]], [[Islam in China|China]] and [[Islam in Europe|Europe]].<ref name="pewmuslim12" /> [[Western Europe]] hosts many [[Muslim diaspora|Muslim immigrant communities]] where Islam is the second-largest religion after [[Christianity]], where it represents 6% of the total population or 24 million people.<ref>See: * Esposito (2004) pp.2,43 * {{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} * {{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} * {{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} * {{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==نوٽ== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] pdn4760e5g608hqpyy9uorhrn93sez7 382840 382839 2026-06-05T07:44:17Z Ibne maryam 17680 /* علائقي تقابل */ 382840 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==نوٽ== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] nfv4g26p214t2xji9jyl1a1lwz63mwo 382841 382840 2026-06-05T07:45:53Z Ibne maryam 17680 /* نوٽ */ 382841 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Afghanistan}} |37,135,000 |37,025,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Albania}} |2,402,113 |1,217,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Algeria}} |44,178,884 |43,737,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==معلوماتي ذريعا== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] 58f5gvedf6ojy9fi51yntozbqwt1829 382842 382841 2026-06-05T07:53:40Z Ibne maryam 17680 382842 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==Denominations== {{Main|Islamic schools and branches|History of Islam}} {{Further|Succession to Muhammad}} Islam is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{پرچم|افغانستان}} |3,71,35,000 |3,70,25,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{پرچم|البانيا}} |24,02,113 |12,17,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{پرچم|الجزائر}} |4,41,78,884 |4,37,37,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==معلوماتي ذريعا== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] ff5gyqrh7q6kapxvmzwguxpkftc1x1y 382847 382842 2026-06-05T08:16:50Z Ibne maryam 17680 /* Denominations */ 382847 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==فرقا== {{Main|اسلام جا فرقا ۽ مسلڪ|اسلام جي تاريخ}} {{Further| محمد ﷺ}} اسلام ٻن وڏن فرقن، [[سني اسلام|سني]] ۽ [[شيعہ اسلام|شيعه]] [[شيعہ اسلام|اسلام]] ۾ ورهايل آهي. ڪل مسلمان آبادي مان، %87 کان %90 سني ۽ %10 کان %13 شيعه مسلمان آهن. گهڻا شيعه (%68 ۽ %80 جي وچ ۾) بنيادي طور تي چئن ملڪن: ايران، آذربائيجان، بحرين ۽ عراق ۾ رهن ٿا. ان کانسواء لبنان، روس، چين، پاڪستان، بنگلاديش، ۽ 10 سب صحارا آفريقي ملڪن ۾ مرڪوز ڪجهه شيعه آباديون آهن. مکيه بچيل مسلم فرقا ڪل مسلمان آبادي جو تقريباً %8.5 سان، اسماعيلي (لڳ ڀڳ % 1) ۽ علوي (%0.5 کان ٿورو وڌيڪ پر %1 کان گهٽ) آهن. ٻين موجوده گروهن ۾ يمن جا زيدي شامل آهن جن جي آبادي دنيا جي مسلمان آبادي جو تقريباً %0.5 آهي، مستعلي اسماعيلي يا بوهرا (لڳ ڀڳ %0.1) پيروڪار ڏکڻ ايشيا ۾ سنڌ ۽ گجرات ۾ رهن ٿا. يورپ، آمريڪا، ڏور اوڀر ۽ اوڀر آفريڪا ۾ پڻ اهم ڊائاسپورا آباديون آهن ۽ عبادي مسلمان جن جي آبادي %0.15 کان گهٽ آهي. لڳ ڀڳ %1سان غير فرقي وارا مسلمان، قرآن پرست مسلمان ۽ وهابي (دنيا جي ڪل مسلم آبادي جو تقريباً 1 ڱان %2) پڻ موجود آهن. سال 2012ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته ڪيترائي مسلمان (22 مسلم اڪثريتي ملڪن مان پنجن مان هڪ) غير فرقي وارا يا "صرف هڪ مسلمان" طور سڃاڻپ ڪن ٿا. هي غير فرقي وارو تعلق ڏکڻ ۽ اوڀر يورپ سان گڏ وچ ايشيا ۾ تمام گهڻو عام آهي، اقليتي آبادي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ سب سهارا آفريڪا ۾ آهي. مطالعي مان معلوم ٿيو ته قازقستان ۾ 74 سيڪڙو مسلمان، البانيا ۾ 65 سيڪڙو، ڪرغزستان ۾ 64 سيڪڙو، انڊونيشيا ۾ 56 سيڪڙو، مالي ۾ 55 سيڪڙو، ۽ ڪيمرون ۾ 40 سيڪڙو مسلمان هن طريقي سان سڃاڻپ ڪن ٿا. بهرحال، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ڪجهه حصن ۾ اهو تمام گهٽ عام آهي. is divided into two major [[Islamic denominations|denominations]], [[Sunni]] and [[Shi'a|Shia]]. Of the total Muslim population, 87–90% are Sunni and 10–13% are Shi'a. Most Shias (between 68% and 80%) live in mainly four countries: [[Iran]], [[Azerbaijan]], [[Bahrain]], and [[Iraq]].<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> Furthermore, there are concentrated Shi'a populations in [[Lebanon]], [[Russia]], [[China]], [[Pakistan]], [[Bangladesh]], and 10 sub-Saharan African countries.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> The major surviving [[Imamah]]-[[Muslim Sects]] are [[Usulism]] (with around 8.5% of the total Muslim population), [[Nizari Ismailism]] (with around 1%) and [[Alevism]] (with slightly more than 0.5%<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> but less than 1%<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref>). The other existing groups include [[Zaydi Shi'a|Zaydis]] of [[Religion in Yemen|Yemen]] whose population is around 0.5% of the world's Muslim population, [[Musta’li Ismaili|Musta'li Ismaili]] (with nearly 0.1%<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> whose [[Taiyabi|Tayyibi]] adherents reside in [[Sindh]] and [[Gujarat]] in South Asia. There are also significant [[Muslim diaspora|diaspora]] populations in Europe, North America, the Far East, and [[East Africa]]<ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref>), and [[Ibadis]] from the [[Kharijites]] [[Ibadi#Demographics|whose population has diminished to a level below 0.15%]].<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> (with around 1%),<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> [[non-denominational Muslims]], [[Quranist Muslims]] and [[Wahhabis]] ([[Wahhabism#Population|with around 1–2%]]<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref> of the world's total Muslim population) also exist. A study from the [[Pew Research Center]] (PEW) in 2012 found that many Muslims (one out of five in 22 Muslim majority countries) identify as non-denominational or "just a Muslim".<ref name="pewWorldsMuslims"/> This non-denominational affiliation is most common in Southern and Eastern Europe as well as Central Asia, with minority populations in Southeast Asia and sub-Saharan Africa. The study found that a median percentage of 74% of Muslims in [[Kazakhstan]], 65% in [[Albania]], 64% in Kyrgyzstan, 56% in [[Indonesia]], 55% in [[Mali]], and 40% in [[Cameroon]] identify this way.<ref name="pewWorldsMuslims"/> However, it is much less common in parts of [[Africa]], the Middle East, and South Asia.<ref name="pewWorldsMuslims"/> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{پرچم|افغانستان}} |3,71,35,000 |3,70,25,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{پرچم|البانيا}} |24,02,113 |12,17,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{پرچم|الجزائر}} |4,41,78,884 |4,37,37,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==معلوماتي ذريعا== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] bypyf8hx30pndd7n2v4qvozk3755duf 382850 382847 2026-06-05T10:20:40Z Ibne maryam 17680 /* فرقا */ 382850 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==فرقا== {{Main|اسلام جا فرقا ۽ مسلڪ|اسلام جي تاريخ}} {{Further| محمد ﷺ}} اسلام ٻن وڏن فرقن، [[سني اسلام|سني]] ۽ [[شيعہ اسلام|شيعه]] [[شيعہ اسلام|اسلام]] ۾ ورهايل آهي. ڪل مسلمان آبادي مان، <small>87</small> کان %<small>90</small> سني ۽ <small>10</small> کان %<small>13</small> شيعه مسلمان آهن. گهڻا شيعه (<small>68</small> ۽ %<small>80</small> جي وچ ۾) بنيادي طور تي چئن ملڪن: ايران، آذربائيجان، بحرين ۽ عراق ۾ رهن ٿا.<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> ان کانسواء لبنان، روس، چين، پاڪستان، بنگلاديش ۽ <small>10</small> سب صحارا آفريقي ملڪن ۾ مرڪوز ڪجهه شيعه آباديون آهن.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> مکيه بچيل مسلم فرقا ڪل مسلمان آبادي جو تقريباً %<small>8.5</small> سان، اسماعيلي (لڳ ڀڳ %<small>1</small>) ۽ علوي (%<small>0.5</small> کان ٿورو وڌيڪ پر %<small>1</small> کان گهٽ) آهن.<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref> ٻين موجوده گروهن ۾ يمن جا زيدي شامل آهن جن جي آبادي دنيا جي مسلمان آبادي جو تقريباً %<small>0.5</small> آهي،<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> مستعلي شيعه اسماعيلي ۽ بوهرا (لڳ ڀڳ %<small>0.1</small>) پيروڪار ڏکڻ ايشيا ۾ سنڌ ۽ گجرات ۾ رهن ٿا.<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> يورپ، آمريڪا، ڏور اوڀر ۽ اوڀر آفريڪا ۾ پڻ اهم ڊائاسپورا آباديون آهن <ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref> ۽ عبادي مسلمان جن جي آبادي %<small>0.15</small> کان گهٽ آهي. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> لڳ ڀڳ %<small>1</small> سان غير فرقي وارا مسلمان، قرآن پرست مسلمان ۽ وهابي (دنيا جي ڪل مسلم آبادي جو تقريباً <small>1</small> کان %<small>2</small>) پڻ موجود آهن.<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> سال <small>2012</small>ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (<small>PEW</small>) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته ڪيترائي مسلمان (<small>22</small> مسلم اڪثريتي ملڪن مان پنجن مان هڪ) غير فرقي وارا يا "صرف هڪ مسلمان" طور سڃاڻپ ڪن ٿا.<ref name="pewWorldsMuslims" /> هي غير فرقي وارو تعلق ڏکڻ ۽ اوڀر يورپ سان گڏ وچ ايشيا ۾ تمام گهڻو عام آهي، اقليتي آبادي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ سب صحارا آفريڪا ۾ آهي. مطالعي مان معلوم ٿيو ته قازقستان ۾ <small>74</small> سيڪڙو، البانيا ۾ <small>65</small> سيڪڙو، ڪرغزستان ۾ <small>64</small> سيڪڙو، انڊونيشيا ۾ <small>56</small> سيڪڙو، مالي ۾ <small>55</small> سيڪڙو، ۽ ڪيمرون ۾ <small>40</small> سيڪڙو مسلمان هن طريقي سان سڃاڻپ ڪن ٿا.<ref name="pewWorldsMuslims" /> بهرحال، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ڪجهه حصن ۾ اهو تمام گهٽ عام آهي.<ref name="pewWorldsMuslims" /> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{پرچم|افغانستان}} |3,71,35,000 |3,70,25,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{پرچم|البانيا}} |24,02,113 |12,17,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{پرچم|الجزائر}} |4,41,78,884 |4,37,37,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==معلوماتي ذريعا== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (PEW)، سال 2017ع جي رپورٽ کان وٺي سال 2022ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي. سال 2015ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته 2060 تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (70٪) وڌڻ جي اميد هئي (2015 ۾ 1.8 بلين 2060 تائين 3 بلين). هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. 2030 تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو تقريباً 26.3٪ بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي. وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون اميگريشن مان اچڻ جي اميد آهي. آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال 2030ع تائين %6.6 ۽ آمريڪا جي %2 تائين وڌڻ جو امڪان آهي. اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي. has established a continued trend since its 2017 report into 2022. Islam continues to close the gap between itself and Christianity, while constituting the world's [[major religious groups|second largest]] religious group it also continues to be the fastest-growing major religious grouping.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> A [[Pew Research|Pew Research Center]] (PEW) study in 2015 found that the Muslim population was expected to grow twice as fast (70%) as the world population by 2060 (1.8 billion in 2015 to 3 billion by 2060).<ref name="World Religion" /> This expected growth is much larger than any other religious group.<ref name="World Religion" /> Muslims are likely to constitute roughly 26.3% of the world's total population by 2030.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> This expected growth is attributed to Muslim families generally having more children as well as the fact that the Muslim population has the youngest median age of any religion.<ref name="World Religion" /> Furthermore, increased healthcare conditions in Muslim majority countries are currently increasing life expectancy and decreasing child mortality, which, if trends continue this way, will also contribute to the growth of the Muslim population more than any other religious group.<ref name="futureGlobalPop" /> These trends are not for every region, however. In fact, Muslim population growth is expected to slow down in [[Asia]] (including the [[Middle East]]) and [[Africa]], due to lower birth rates.<ref name="futureGlobalPop" /> The largest Muslim population growths are expected to be in the [[Middle East]] and [[Africa]].<ref name="futureGlobalPop"/> Furthermore, [[Pakistan]] is projected to be the country with the largest Muslim population by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> Muslims are expected to grow to 8% (52.8 million) of the total population of [[Europe]], and this growth is expected to be the largest in the western European countries.<ref name="futureGlobalPop"/> [[Russia]] will have the largest total population of Muslims in Europe, however.<ref name="futureGlobalPop"/> Most of these changes are expected to come from immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> In the [[Americas]], [[Canada]]’s Muslim population is expected to increase to 6.6% and [[United States]]' to 2% by 2030.<ref name="futureGlobalPop"/> These increases, much like Europe, are expected to be driven mainly by immigration.<ref name="futureGlobalPop"/> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] r386nwl1psez2nyiylwq1m0krm7rb16 382851 382850 2026-06-05T10:31:15Z Ibne maryam 17680 /* آباديات ۾ متوقع تبديليون */ 382851 wikitext text/x-wiki {{Short description|Population of Muslims by country}} {{protection padlock|reason=Persistent addition of [[WP:INTREF|unsourced or poorly sourced content]]; requested at [[WP:RfPP]]|small=yes}} [[File:Islam percent population in each nation World Map Muslim data by Pew Research.svg|alt=|thumb|308x308px|دنيا جي مسلمان آبادي سيڪڙي ۾ (پيو ريسرچ سينٽر، 2012ع)<ref>{{cite web|url=https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-percentages/|title=Religious Composition by Country, in Percentages'|date=18 December 2012|publisher=Pew Research|access-date=17 August 2020}}</ref>]] اسلام جا پيروڪار دنيا جو ٻيو نمبر وڏو ۽ تيزي سان وڌندڙ وڏو مذهبي گروهه آهي ۽ اهڙي طرح سال 2022ع ۾ تجويز ڪيل سال 2017ع جي اڳڪٿين کي برقرار رکيو آهي.<ref name=":1">{{Cite web |last=Nadeem |first=Reem |date=2022-12-21 |title=Key Findings From the Global Religious Futures Project |url=https://www.pewresearch.org/religion/2022/12/21/key-findings-from-the-global-religious-futures-project/ |access-date=2024-10-28 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> سال 2020ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي اڳڪٿين مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا ۾ اسلام جا ڪل 2 ارب پيروڪار آهن، جيڪا دنيا جي آبادي جو %25.6 جي ​​نمائندگي ڪن ٿا. <ref name="pew2010–2020">{{cite web |date=June 9, 2025 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020. Muslims grew fastest; Christians lagged behind global population increase |url=https://www.pewresearch.orgreligion/2025/06/09/how-the-global-religious-landscape-changed-from-2010-to-2020/ |access-date=2025-06-28 |publisher=[[Pew Research Center]]}} *{{cite web |author=Fahmy, Conrad Hackett; Marcin Stonawski; Yunping Tong; Stephanie Kramer; Anne Shi and Dalia |date=2025-06-09 |title=How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020 |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/20/2025/06/PR_2025.06.09_global-religious-change_report.pdf |access-date=2025-06-10 |publisher=Pew Research Center}}</ref> وڌيڪ مطالعي مان ظاهر ٿئي ٿو ته اسلام جي عالمي پکيڙ ۽ فيصد واڌ بنيادي طور تي نسبتاً وڌيڪ پيدائش جي شرح ۽ نوجوان عمر جي جوڙجڪ جي ڪري آهي.<ref name=":0">{{Cite web |title=Why Muslims are the world's fastest-growing religious group |url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |access-date=2022-11-05 |website=Pew Research Center |date=6 April 2017 |language=en-US}}</ref> اسلام قبول ڪرڻ جو مسلمان آبادي جي مجموعي واڌ تي گهڻو اثر نه پوندو آهي، ڇاڪاڻ ته اسلام قبول ڪندڙ ماڻهن جو تعداد تقريباً اسلام ڇڏڻ وارن جي تعداد جي برابر آهي. PEW پاران سال 2015ع ۾ شايع ٿيل هڪ ٻي مطالعي موجب، سال 2010ع ۽ 2050ع جي وچ ۾ مذهبي تبديلي ذريعي اسلام ۾ 30 لک پيروڪارن جي معمولي واڌ جي توقع آهي. جيتوڻيڪ هي معمولي اثر اسلام کي ٻين مذهبن جي مقابلي ۾، مذهبي طور تي غير لاڳاپيل ٿيڻ کان پوءِ مذهبي تبديلي ذريعي خالص حاصلات جي لحاظ کان ٻيو نمبر وڏو مذهب بڻائيندو آهي.<ref>"Cumulative Change Due to Religious Switching, 2010–2050, p.43"</ref><ref name=":2">{{Cite report |title=The Future of the Global Muslim Population |section=Conversion |date=27 January 2011 |publisher=Pew Research Center |section-url=https://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-related-factors/#conversion |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |quote=there is no substantial net gain or loss in the number of Muslims through conversion globally; the number of people who become Muslims through conversion seems to be roughly equal to the number of Muslims who leave the faith |access-date=12 May 2020 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211126/http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |url-status=live }}</ref> گهڻا مسلمان ٽن مکيه شاخن مان ڪنهن به هڪ ۾ اچن ٿا: * سني مسلمان (%85-90، لڳ ڀڳ 1.7-1.8 بلين ماڻهو) <ref name="Sunni">*{{cite book |title=Islamic Beliefs, Practices, and Cultures |quote=Within the Muslim community, the percentage of Sunnis is generally thought to be between 85 percent, with the Shia accounting for 15.5 percent and with the wahabis controlling 5 percent, although some sources estimate their numbers at 20 percent. A common compromise figure ranks Sunnis at 90 percent and Shias at 10 percent. |publisher=Marshall Cavendish Reference |year=2010 |page=[https://archive.org/details/isbn_9780761479260/page/130 130] |isbn=978-0-7614-7926-0 |url=https://archive.org/details/isbn_9780761479260 |url-access=registration |access-date=2019-11-30}} *{{cite web |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |work=[[Pew Research Center]] |date=2009-10-07 |access-date=2019-11-30 |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |quote=Of the total Muslim population, 10–13% are Shia Muslims and 87–90% are Sunni Muslims.}} *{{cite news |title=Quick guide: Sunnis and Shias |work=BBC News |date=2011-12-06 |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-16047709 |access-date=2019-11-30 |quote=The great majority of the world's more than 1.5 billion Muslims are Sunnis – estimates suggest the figure is somewhere between 85% and 90%.}} *{{cite book |author=Frederick Denny |title=Sunni Islam: Oxford Bibliographies Online Research Guide |publisher=Oxford University Press |year=2010 |page=3 |isbn=978-019980647-8 |url=https://books.google.com/books?id=D5_N97bAiJ0C&pg=PA3 |quote=Sunni Islam is the dominant division of the global Muslim community, and throughout history it has made up a substantial majority (85 to 90 percent) of that community.}} *{{cite web |title=Sunni |publisher=[[Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs]] |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |access-date=2019-11-30 |quote=Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85 percent of the world's over 1.5 billion Muslims. |archive-date=12 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141012090751/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/sunni |url-status=dead}} *{{cite news |title=Tension between Sunnis, Shiites emerging in USA |publisher=[[USA Today]] |date=2007-09-24 |url=http://usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |quote=Among the world's estimated 1.4 billion Muslims, about 85% are Sunni and about 15% are Shiite. |access-date=2019-11-30 |archive-date=13 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713014245/http://www.usatoday.com/news/religion/2007-09-24-muslim-tension_N.htm |url-status=dead}} *{{cite book |author=Riaz Hassan |title=Inside Muslim Minds |publisher=Melbourne University Press |year=2008 |page=20 |isbn=9780522854817 |url=https://books.google.com/books?id=Z4Ts0GkJBKgC&pg=PA20 |quote=Approximately 20 per cent of the world's Muslims belong to the Shi'ah sect; around 80 per cent are Sunni Muslims.}} *[https://books.google.com/books?id=3w_ngX--ji4C&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA103 Who Gets To Narrate the World] "The Sunnis (approximately 80%)" *[https://books.google.com/books?id=vD2TJNc7NE4C&pg=PA265 A world theology] N. Ross Reat "80% being the Sunni" *[https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&q=world+muslim+80%25+sunni&pg=PA32 Islam and the Kadiyani jama'at] "The Sunni segment, accounting for at least 80% of the worlds Muslim population" *{{cite book |author=David Robertson |title=A Dictionary of Modern Politics |edition=Third |publisher=Europa Publications |year=2002 |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe/page/252 252] |isbn=1-85743-093-X |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode0000robe |url-access=registration |quote=It is notable that while a large majority, probably 80%, of the world's Muslims are Sunni...}}</ref> * شيعه مسلمان (% 10-15، لڳ ڀڳ 200-300 ملين ماڻهو)<ref name="Shia">See *{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Shii |title=Shiʿi |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |date=2019-10-04 |access-date=2019-09-30 |quote=In the early 21st century some 10–13 percent of the world’s 1.6 billion Muslims were Shiʿi.}} *{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=24 September 2013 |work=[[Pew Research Center]] |quote=The Pew Forum's estimate of the Shia population (10–13%) is in keeping with previous estimates, which generally have been in the range of 10–15%. Some previous estimates, however, have placed the number of Shias at nearly 20% of the world's Muslim population.}} *{{cite web |url=http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |title=Shia |publisher=Berkley Center for Religion, Peace, and World Affairs |quote=Shi'a Islam is the second largest branch of the tradition, with up to 200 million followers who comprise around 15% of all Muslims worldwide... |access-date=5 December 2011 |archive-date=15 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121215070956/http://berkleycenter.georgetown.edu/essays/shi-a |url-status=dead}} *{{cite book |author=Jalil Roshandel |title=Iran, Israel and the United States |publisher=Praeger Security International |year=2011 |page=15 |isbn=9780313386985 |url=https://books.google.com/books?id=nVcmKRyID2EC&pg=PA15 |quote=The majority of the world's Islamic population, which is Sunni, accounts for over 75 percent of the Islamic population; the other 10 to 20 percent is Shia.}}</ref> * عبادي مسلمان (%0.16-0.37، لڳ ڀڳ 3-7 ملين ماڻهو)<ref>{{cite web|last=|first=|title=Who are the Ibadis?|website=economist.com|publisher=The Economist Newspaper Limited|date=December 18, 2018|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2018/12/18/who-are-the-ibadis|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref name=":3">{{cite web|last=|first=|title=7 ملايين أباضي .. ما هو أسلوبهم في الدين والحياة والزواج؟|website=alarabiya.net|publisher=|date=June 2, 2005|url=https://www.alarabiya.net/articles/2005/06/02/13596|access-date=March 20, 2025}}</ref> سال <small>2020</small>ع ۾ <small>53</small> مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا. اسلام ڪيترن ئي ذيلي علائقن:<ref name="number">{{Cite web |last=Fahmy |first=Dalia |date=2025-07-29 |title=The number of Christian-majority countries fell between 2010 and 2020 |url=https://www.pewresearch.org/short-reads/2025/07/29/the-number-of-christian-majority-countries-fell-between-2010-and-2020/ |access-date=2025-07-30 |website=Pew Research Center |language=en-US}}</ref> وچ ايشيا، اولهه ايشيا، ڏکڻ اوڀر ايشيا، اتر آفريڪا، اولهه آفريڪا، ساحيل ۽ وچ اوڀر ۾ اڪثريتي مذهب آهي.<ref name="pewmuslim12">{{cite web |title=Muslim Population by Country |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209094904/http://www.pewforum.org/The-Future-of-the-Global-Muslim-Population.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim22">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Middle East-North Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725215915/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-middle-east.aspx |archive-date=25 July 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name="pewmuslim32">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309234009/http://www.pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa.aspx |archive-date=9 March 2013 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref><ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php|date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref>[http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif Britannica] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081214054323/http://media-2.web.britannica.com/eb-media/31/3731-004.gif|date=14 December 2008}}, [http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png Think Quest] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130618223858/http://library.thinkquest.org/05aug/02016/images/map_of_religions.png|date=18 June 2013}}, [http://www.wadsworth.com/religion_d/special_features/popups/maps/matthews_world/images/w001.jpg Wadsworth.com]</ref><ref>{{cite web |last=Vellturo |first=Madeline |date=May 2021 |title=FACTSHEET: ISLAMISTS IN CENTRAL SAHEL |url=https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2021-05/2021%20Factsheet%20-%20Sahel.pdf |access-date=26 Jul 2021 |website=UNITED STATES COMMISSION on INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2011-01-27 |title=Region: Sub-Saharan Africa |url=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-sub-saharan-africa/ |access-date=2022-11-15 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |language=en-US}}</ref> متنوع ايشيا-پئسفڪ علائقي ۾ دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلمان آهن، جيڪا وچ اوڀر ۽ اتر آفريڪا جي علائقي (<small>MENA</small>) جي گڏيل مسلمان آبادي کان وڌيڪ آهن.<ref>{{cite web |date=18 December 2012 |title=Muslims |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |access-date=13 October 2016 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project}}</ref> دنيا جا لڳ ڀڳ %<small>62</small> مسلمان، هڪ ارب کان وڌيڪ پيروڪارن سان، ايشيا-پئسفڪ علائقي (ترڪي کان انڊونيشيا تائين) ۾ رهن ٿا.<ref name="pewmuslim6">{{cite web |date=27 January 2011 |title=Region: Asia-Pacific |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211200/http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |archive-date=24 December 2018 |access-date=22 December 2011 |website=The Future of the Global Muslim Population |publisher=Pew Research Center}}</ref> ايشيا دنيا جي چئن وڏي علاقائي مسلمان آبادين جي ميزباني ڪري ٿو، جيڪا انڊونيشيا کان شروع ٿئي ٿو، جيڪو دنيا جي مسلم ابادي جو %<small>12.7</small> آهي. ان کان پوءِ پاڪستان (%<small>11.1</small>)، ڀارت (%<small>10.9</small>) ۽ بنگلاديش (%9.2) آهن.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="Islam_by_country">{{cite web |title=Number of Muslim by country |url=https://www.nationmaster.com/graph/rel_isl_num_of_mus-religion-islam-number-of-muslim |access-date=30 May 2007 |publisher=nationmaster.com}}</ref> آفريڪا ۾ پنجين ۽ ڇهئين سڀ کان وڏي مسلم آبادي نائيجيريا (%5.3) ۽ مصر (%4.9) ۾ آهي.<ref name="Islam_by_country" /> وچ اوڀر ۾ مسلم آبادي جا ستين ۽ اٺين نمبر جا ملڪ، ايران ۽ ترڪي آهن، ٻنهي ۾ مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ %4.6 آهي. عرب دنيا ۾ صرف %20 مسلمان رهن ٿا.<ref>See: *Esposito (2002b), p.21 *Esposito (2004), pp.2,43</ref> ==علائقي تقابل == ڏکڻ ايشيا ۾ دنيا ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي آهي،<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050 |date=2 April 2015 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite news |url=https://thediplomat.com/2016/01/how-south-asia-will-save-global-islam/ |title=How South Asia Will Save Global Islam |last=Diplomat |first=Akhilesh Pillalamarri, The |work=The Diplomat |access-date=7 February 2017}}</ref> مسلم آبادي جو لڳ ڀڳ هڪ ٽيون حصو ڏکڻ ايشيا مان آهي.<ref name="Asian Religion">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C&q=what+percent+of+muslims+live+in+south+asia&pg=PA193 |title=South Asian Religions: Tradition and Today |last1=Pechilis |first1=Karen |last2=Raj |first2=Selva J. |date=1 January 2013 |publisher=Routledge |isbn=9780415448512}}</ref> مالديپ، افغانستان، پاڪستان ۽ بنگلاديش ۾ اسلام غالب مذهب آهي. هندستان اهو ملڪ آهي جتي مسلمان اڪثريت وارن ملڪن کان ٻاهر سڀ کان وڏي مسلمان آبادي آهي جنهن جا 200 ملين کان وڌيڪ پيروڪار آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/world/india-invited-as-guest-of-honour-to-oic-meet-sushma-swaraj-to-attend/article26349752.ece |title=India invited as 'Guest of Honour' to OIC meet, Sushma Swaraj to attend |website=@businessline|date=23 February 2019}}</ref> وچ اوڀر-اتر آفريڪا (MENA) خطو دنيا جي 23 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو، ۽ اسلام اسرائيل ۽ قبرص کان سواءِ علائقي جي هر ملڪ ۾ غالب مذهب آهي.<ref name="ME-NA Overview">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population10/ |title=Middle East-North Africa Overview |date=7 October 2009}}</ref> مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي وارو ملڪ ڏکڻ اوڀر ايشيا ۾ انڊونيشيا آهي، جيڪو پاڻ ۾ دنيا جي 13 سيڪڙو مسلمانن جي ميزباني ڪري ٿو.<ref name="Miller 2009, pp.8,17">{{cite web |last=Miller |first=Tracy |date=October 2009 |publisher=[[Pew Research Center]] |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |url=http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |access-date=8 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091010050756/http://pewforum.org/newassets/images/reports/Muslimpopulation/Muslimpopulation.pdf |archive-date=October 10, 2009 |pages=8, 17}}</ref> گڏجي، ڏکڻ اوڀر ايشيا جي ملڪن ۾ مسلمان دنيا جي مسلمانن جي ٽئين وڏي آبادي جو حصو آهن. ملائي ٻيٽن جي ملڪن ۾. برونائي، انڊونيشيا ۽ ملائيشيا ۾ مسلمان اڪثريت ۾ آهن. لڳ ڀڳ 15 سيڪڙو مسلمان سب سهارا آفريڪا ۾ رهن ٿا<ref>Encyclopædia Britannica. Britannica Book of the Year 2003. Encyclopædia Britannica, (2003) {{ISBN|978-0-85229-956-2}} p.306 According to the Encyclopædia Britannica, as of mid-2002, there were 376,453,000 Christians, 329,869,000 Muslims and 98,734,000 people who practiced traditional religions in Africa. [http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php Ian S. Markham, (A World Religions Reader. Cambridge, MA: Blackwell Publishers, 1996.)] is cited by Morehouse University as giving the mid-1990s figure of 278,250,800 Muslims in Africa, but still as 40.8% of the total population. These numbers are estimates, and remain a matter of conjecture. See Amadu Jacky Kaba. The spread of Christianity and Islam in Africa: a survey and analysis of the numbers and percentages of Christians, Muslims and those who practice indigenous religions. The Western Journal of Black Studies, Vol 29, Number 2, June 2005. Discusses the estimations of various almanacs and encyclopedium, placing Britannica's estimate as the most agreed figure. Notes the figure presented at the [http://www.afrikaworld.net/afrel/Statistics.htm World Christian Encyclopedia, summarized here], as being an outlier. On rates of growth, Islam and Pentecostal Christianity are highest, see: [https://foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=3835 The List: The World's Fastest-Growing Religions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180711181533/http://www.bellbookandcandlepublications.com/greenwoodsvillage/gor/islam.php |date=11 July 2018}}, Foreign Policy, May 2007.</ref><ref name="mgmpPRC">{{Harvtxt|Miller|2009}}</ref> ۽ وڏي تعداد ۾ مسلمان برادريون آمريڪا، روس، چين ۽ يورپ ۾ پڻ مليون آهن.<ref name="pewmuslim12" /> اولهه يورپ ۾ ڪيتريون ئي مسلمان مهاجر برادريون آهن جتي اسلام عيسائيت کان پوءِ ٻيو نمبر وڏو مذهب آهي. جتي اهو ڪل آبادي جو %6 يا 24 ملين ماڻهن جي نمائندگي ڪري ٿو.<ref>See: *Esposito (2004) pp.2,43 *{{cite encyclopedia|title=Islamic World|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online}} *{{cite web|url=http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |title=Major Religions of the World Ranked by Number of Adherents |publisher=Adherents.com |access-date=9 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816004118/http://www.adherents.com/Religions_By_Adherents.html |archive-date=2000-08-16 |url-status=usurped}} *{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm |title=Muslims in Europe: Country guide |date=23 December 2005 |work=BBC News |publisher=BBC |access-date=28 September 2006}} *{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=Religion In Britain |date=13 February 2003 |publisher=Office for National Statistics |work=National Statistics |access-date=27 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312034628/http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |archive-date=12 March 2007}}</ref> ==فرقا== {{Main|اسلام جا فرقا ۽ مسلڪ|اسلام جي تاريخ}} {{Further| محمد ﷺ}} اسلام ٻن وڏن فرقن، [[سني اسلام|سني]] ۽ [[شيعہ اسلام|شيعه]] [[شيعہ اسلام|اسلام]] ۾ ورهايل آهي. ڪل مسلمان آبادي مان، <small>87</small> کان %<small>90</small> سني ۽ <small>10</small> کان %<small>13</small> شيعه مسلمان آهن. گهڻا شيعه (<small>68</small> ۽ %<small>80</small> جي وچ ۾) بنيادي طور تي چئن ملڪن: ايران، آذربائيجان، بحرين ۽ عراق ۾ رهن ٿا.<ref name="PEW2009">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ |title=Mapping the Global Muslim Population |date=7 October 2009 |access-date=10 December 2014}}</ref> ان کانسواء لبنان، روس، چين، پاڪستان، بنگلاديش ۽ <small>10</small> سب صحارا آفريقي ملڪن ۾ مرڪوز ڪجهه شيعه آباديون آهن.<ref name="pewWorldsMuslims">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |title=The World's Muslims: Unity and Diversity – Chapter 1: Religious Affiliation |date=9 August 2012 |publisher=Pew Research Center |access-date=6 June 2021}}</ref> مکيه بچيل مسلم فرقا ڪل مسلمان آبادي جو تقريباً %<small>8.5</small> سان، اسماعيلي (لڳ ڀڳ %<small>1</small>) ۽ علوي (%<small>0.5</small> کان ٿورو وڌيڪ پر %<small>1</small> کان گهٽ) آهن.<ref name="Near East">According to Krisztina Kehl-Bodrogi, ''Syncretistic Religious Communities in the Near East'' edited by her, B. Kellner-Heinkele, & A. Otter-Beaujean. Leiden: Brill, 1997.</ref> ٻين موجوده گروهن ۾ يمن جا زيدي شامل آهن جن جي آبادي دنيا جي مسلمان آبادي جو تقريباً %<small>0.5</small> آهي،<ref>According to David Shankland, [[Alevism#Demographics|15% of Turkey's population.]] in ''Structure and Function in Turkish Society.'' Isis Press, 2006, p. 81.</ref> مستعلي شيعه اسماعيلي ۽ بوهرا (لڳ ڀڳ %<small>0.1</small>) پيروڪار ڏکڻ ايشيا ۾ سنڌ ۽ گجرات ۾ رهن ٿا.<ref>{{cite web |url=http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |title=Tehelka – India's Independent Weekly News Magazine |access-date=11 November 2015 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071849/http://archive.tehelka.com/story_main48.asp?filename=Ws220211BOHRASII.asp |url-status=dead}}</ref> يورپ، آمريڪا، ڏور اوڀر ۽ اوڀر آفريڪا ۾ پڻ اهم ڊائاسپورا آباديون آهن <ref name="paul">{{Cite conference |last=Paul |first=Eva |year=2006 |title=Die Dawoodi Bohras – eine indische Gemeinschaft in Ostafrika |url=https://www.uni-koeln.de/phil-fak/afrikanistik/kant/data/PE1_kant1.pdf |conference=Beiträge zur 1. Kölner Afrikawissenschaftlichen Nachwuchstagung}}</ref> ۽ عبادي مسلمان جن جي آبادي %<small>0.15</small> کان گهٽ آهي. <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Q78O1mjX2tMC&pg=PA61 |title=Islam and the Ahmadiyya Jamaʻat: History, Belief, Practice |last=Simon Ross Valentine |date=6 October 2008 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-70094-8 |page=61}}</ref> لڳ ڀڳ %<small>1</small> سان غير فرقي وارا مسلمان، قرآن پرست مسلمان ۽ وهابي (دنيا جي ڪل مسلم آبادي جو تقريباً <small>1</small> کان %<small>2</small>) پڻ موجود آهن.<ref>Destined Encounters – Page 203, Sury Pullat – 2014</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=dgtgGhMUgIUC&pg=PA72 |title=Asian Religions in British Columbia |last1=Larry DeVries |last2=Don Baker |last3=Dan Overmyer |date=2011-01-01 |publisher=University of Columbia Press |isbn=978-0-7748-1662-5 |quote=The community currently numbers around 15 million spread around the world |access-date=29 March 2014}}</ref> سال <small>2012</small>ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (<small>PEW</small>) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته ڪيترائي مسلمان (<small>22</small> مسلم اڪثريتي ملڪن مان پنجن مان هڪ) غير فرقي وارا يا "صرف هڪ مسلمان" طور سڃاڻپ ڪن ٿا.<ref name="pewWorldsMuslims" /> هي غير فرقي وارو تعلق ڏکڻ ۽ اوڀر يورپ سان گڏ وچ ايشيا ۾ تمام گهڻو عام آهي، اقليتي آبادي ڏکڻ اوڀر ايشيا ۽ سب صحارا آفريڪا ۾ آهي. مطالعي مان معلوم ٿيو ته قازقستان ۾ <small>74</small> سيڪڙو، البانيا ۾ <small>65</small> سيڪڙو، ڪرغزستان ۾ <small>64</small> سيڪڙو، انڊونيشيا ۾ <small>56</small> سيڪڙو، مالي ۾ <small>55</small> سيڪڙو، ۽ ڪيمرون ۾ <small>40</small> سيڪڙو مسلمان هن طريقي سان سڃاڻپ ڪن ٿا.<ref name="pewWorldsMuslims" /> بهرحال، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ڪجهه حصن ۾ اهو تمام گهٽ عام آهي.<ref name="pewWorldsMuslims" /> == ملڪ == {{update|ملڪن جا حوالا |date= مارچ، 2025ع}} سال 2020ع تائين، 53 مسلم اڪثريت وارا ملڪ هئا، جيڪو 2010 جي برابر هو. <ref name="number" /> هيٺ ڏيکاريل هر ملڪ جي مسلمان آبادي جو گهڻو حصو، جيڪڏهن ٻي صورت ۾ بيان نه ڪيو ويو آهي، ته پيو ريسرچ سينٽر (PEW) جي رپورٽ جي مطالعي مان ورتو ويو آهي، جيڪو يورپ، 2017 ۾ مسلمان آبادي بابت 5 حقيقتن تي مشتمل آهي.<ref name="pewmuslim12" /><ref name="pewmuslim7">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |last=Hackett |first=Conrade |date=2017-11-29 |publisher=Pew Research Center |access-date=2019-04-26}}</ref> ===ٽيبل=== {{Table alignment}} {| class="wikitable sortable col2right col3right col4center col5center" cellspacing="4" !ملڪ/علائقو !ڪل آبادي ! data-sort-type="number"| مسلمان آبادي ! data-type="number" style="max-width:10em" | ملڪ ۾ (%) ! data-sort-type=" style="max-width:10em" | دنيا جو (%) !حوالا |- |{{پرچم|افغانستان}} |3,71,35,000 |3,70,25,000 |style="background:#228B22;" |99.7 |2.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184342/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/afghanistan/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South Asia :: Afghanistan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{پرچم|البانيا}} |24,02,113 |12,17,362 | style="background:#3CB371;" | 50.7 |0.1 |<ref>[https://shqiptarja.com/uploads/ckeditor/667eb96647c4bcens-2023.pdf Census 2023]</ref> |- |{{پرچم|الجزائر}} |4,41,78,884 |4,37,37,096 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.7 |<ref>{{Citation |title=Algeria |date=2022-10-25 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024220857/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/algeria/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=24 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|American Samoa}} |50,826 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184412/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/american-samoa/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Australia – Oceania :: American Samoa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Andorra}} |85,708 |2,228 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184338/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/andorra/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Europe :: Andorra — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71365.htm |title=Andorra |work=U.S. Department of State |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Angola}} |30,355,880 |90,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184356/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Angola — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org">{{Cite news |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |date=27 January 2011 |work=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=17 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Anguilla}} |17,422 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184351/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/anguilla/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Central America :: Anguilla — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Antigua and Barbuda}} |84,816 |208 |style="background:#D0F0C0;"|0.25 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://statistics.gov.ag/wp-content/uploads/2017/10/Census-2011-Book-of-Statistical-Tables-I.pdf |title=2011 Population and Housing Census|publisher = Statistics Division, Ministry of Finance, the Economy, Public Administration, Public Broadcasting and Information |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Argentina}} |44,694,198 |400,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 1.0 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/argentina/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=South America :: Argentina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pewforum.org" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Armenia}} |3,038,217 |1,038 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104184358/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/armenia/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Armenia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Aruba}} |116,576 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109084020/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Aruba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://knoema.com//aqcsmlb/muslim-population-in-the-world-2010-2030?tsId=1000210 |title=Muslim Population in the World, 2010-2030 - knoema.com |website=Knoema |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Australia}} |25,700,000 |813,392 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |url=https://explore.data.abs.gov.au/vis?tm=religion%20%202021&pg=0&df%5Bds%5D=C21_ASGS&df%5Bid%5D=C21_G14_SA2&df%5Bag%5D=ABS&df%5Bvs%5D=1.0.0&pd=2021,&dq=..AUS..&ly%5Bcl%5D=SEXP&ly%5Brw%5D=RELP |website=explore.data.abs.gov.au |title=Census 2021, G14 Religious affiliation by sex, Main Statistical Areas Level 2 and up (SA2+) |access-date=2024-10-07}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Austria}} |8,935,800 |745,600 |style="background:#ACE1AF;"|8.3 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Religionsbekenntnis |url=https://www.statistik.at/statistiken/bevoelkerung-und-soziales/bevoelkerung/weiterfuehrende-bevoelkerungsstatistiken/religionsbekenntnis |access-date=2024-08-10 |website=STATISTIK AUSTRIA |language=de-AT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Azerbaijan}} |10,353,296 |10,073,758 |style="background:#228B22;"|97.3 |0.5 |<ref>{{Citation |title=Azerbaijan |date=2022-10-19 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020225915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/azerbaijan/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-27}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahamas}} |332,634 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042949/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bahamas-the |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Bahamas, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bahrain}} |1,501,635 |1,111,533 |style="background:#00A550;"|74.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Population by Religion, Nationality and Sex - Census 2020 |url=https://www.data.gov.bh/explore/dataset/population-by-religion-nationality-and-sex-census-2020/table/ |access-date=2025-07-11 |website=Bahrain open data portal |language=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bangladesh}} |165,200,000 |150,800,000 |style="background:#228B22;"|91.0 |9.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162611/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South Asia :: Bangladesh — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Barbados}} |293,131 |4,396 |style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/barbados |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Barbados — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belarus}} |9,527,543 |45,000 – 100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.5 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091720/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belarus |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belarus — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |title=BELARUS with VNESHINTOURIST Travel Agency -> MOHAMMEDANISM |date=12 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312091331/http://belarus.vneshintourist.net/?p=67&more=1&c=1 |archive-date=12 March 2007 |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Jt8rBgAAQBAJ&q=belarus+%22100000%22+muslims&pg=PA404|title=Islam Outside the Arab World |first1=Ingvar|last1=Svanberg|first2=David|last2=Westerlund|isbn=9781136113222|publisher=Routledge|page=404|date=1999}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belgium}} |11,570,762 |879,377 |style="background:#ACE1AF;"|7.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104644/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belgium |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Belgium — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts">{{cite web |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2015/11/17/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |title=5 facts about the Muslim population in Europe |website=Pew Research Center |access-date=24 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Belize}} |397,483 |484 | style="background:#D0F0C0;" |0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132306/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/belize |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Belize — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religions in Belize According to 2022 Census |url=https://sib.org.bz/wp-content/uploads/Religion_2022_web.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Statistical Institute Belize}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Benin}} |11,340,504 |3,141,319 |style="background:#74C365;"|27.7 |0.14 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093606/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/benin |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Benin — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bermuda}} |71,176 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202200/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bermuda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Bermuda — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- | {{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bhutan|local}} |766,397 |≤ 2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111035155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bhutan |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South Asia :: Bhutan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="pew2010">[https://web.archive.org/web/20130805151827/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf Pew Research Center – Global Religious Landscape 2010 – religious composition by country].{{dead link|date=April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bolivia}} |11,306,341 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bolivia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Bolivia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://almanac.afpc.org/Bolivia |title=Bolivia {{!}} The World Almanac of Islamism |website=almanac.afpc.org |access-date=14 December 2018 |archive-date=14 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214213909/http://almanac.afpc.org/Bolivia |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bosnia and Herzegovina}} |3,849,891 |1,955,084 |style="background:#3CB371;"|50.7 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109143310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bosnia-and-herzegovina |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bosnia and Herzegovina — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Botswana}} |2,249,104 |8,996 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109202201/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/botswana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Botswana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|title=Botswana|access-date=17 December 2016|archive-date=10 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310101254/https://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-tables.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brazil}} |210,000,000 | 35,167 – 1,500,000 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 – 0.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brazil |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Brazil — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148738.htm |title=Brazil |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |British Virgin Islands}} |35,802 |< 1,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: British Virgin Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Brunei}} |462,721 |379,894 |style="background:#00993A;"|82.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130905/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei|url-status=dead|archive-date=9 January 2021|title=Brunei — The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=22 August 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Bulgaria}} |7,057,504 |861,015 |style="background:#98FF98;"|13.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Bulgaria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=15 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burkina Faso}} |21,382,659 |13,513,840 |style="background:#01A368;"|63.8 |0.6 |<ref>{{Cite web |last=Aib |first=Az |date=2022-07-01 |title=Burkina : 48,1% de la population du Sud-ouest pratique l'Animisme (officiel) |url=https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |access-date=2022-10-27 |website=AIB - Agence d'Information du Burkina |language=fr-FR |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030716/https://www.aib.media/2022/07/01/burkina-481-de-la-population-du-sud-ouest-pratique-lanimisme-officiel/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Burundi}} |11,844,520 |1,184,452 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132310/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burundi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Burundi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationsencyclopedia.com/Africa/Burundi-RELIGIONS.html |title=Religions – Burundi |website=nationsencyclopedia.com |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cambodia}} |15,552,211 |311,044 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|date=2019|title=General Population Census of the Kingdom of Cambodia 2019|url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf|website=National Institute of Statistics (Cambodia)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cameroon}} |30,987,821 |9,482,273 | style="background:#7d7;"|30.6 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cameroon |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cameroon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brilliantmaps.com/country-maps/map-of-cameroon/|title=Map of Cameroon Created By The CIA|access-date=March 11, 2026}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Canada}} |36,328,480 |1,775,715 |style="background:#ACE1AF;"|4.9 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054232/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=North America :: Canada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cape Verde}} |568,373 |11,367 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072813/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Cabo Verde — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims">{{cite web |url=https://muslimsinafrica.wordpress.com/numbers-and-percentage-of-muslims-in-african-countries/ |title=Numbers and Percentage of Muslims in African Countries |date=14 February 2013 |website=Research on Islam and Muslims in Africa |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Cayman Islands}} |59,613 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113103808/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cayman-islands |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Central America :: Cayman Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Central African Republic}} |5,745,062 |861,759 |style="background:#98FF98;"|15.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110054329/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/central-african-republic |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Central African Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chad}} |19,093,595 |10,520,570 |style="background:#3CB371;"|55.1 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110041102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chad |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Chad — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Chile}} |17,925,262 |4,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224147/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/chile |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Chile — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |title=Islam alive in Chile |date=13 March 2015 |website=Voice of the Cape |access-date=14 December 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402015334/https://www.vocfm.co.za/islam-alive-in-chile/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|China}} |1,390,000,000 |6,255,000 – 50,000,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.45 – 3.0 |0.4 – 2.8 |<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [https://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ~10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{Cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data |url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106022539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: China — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/China/Religion |title=China Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="Refworld 2010">{{cite web |url=http://www.unhcr.org/refworld/docid/4cf2d0a85c.html |title=Refworld – 2010 Report on International Religious Freedom – China (includes Tibet, Hong Kong, Macau) |last=United Nations High Commissioner for Refugees |website=Refworld |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Cocos (Keeling) Islands|suff=#Demographics}} |593 |389 |style="background:#01A368;"|66.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |title=Census All PErsons Quick Stats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/POA6799 |website=Australian Bureau of Statistics |publisher=Commonwealth of Australia |access-date=5 February 2024}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Colombia}} |48,168,996 |96,337 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023539/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/colombia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=South America :: Colombia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |title=Colombia's religious minorities: the growing Muslim community |date=23 January 2014 |website=Colombia News – Colombia Reports |access-date=14 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123240/http://colombiareports.co/colombias-religious-minorities-muslim-community/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Comoros}} |821,164 |807,204 |style="background:#228B22;"|98.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110042946/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/comoros |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Comoros — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Democratic Republic of the Congo}} |124,388,160 |1,865,822 |style="background:#D0F0C0;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223451/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/congo-democratic-republic-of-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Congo, Democratic Republic of the — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |title=Muslims of the Democratic Republic of the Congo (DRC) |date=27 December 2017 |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105114828/http://insamer.com/en/muslims-of-the-democratic-republic-of-the-congo-drc_1090.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the|Cook Islands}} |9,038 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110010827/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cook-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Cook Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Costa Rica}} |4,987,142 |1500 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2015-02-01 |title=El islam en la tierra del gallo pinto |url=https://www.nacion.com/el-mundo/el-islam-en-la-tierra-del-gallo-pinto/V4G7UQ2VVRCJVLDRQTO7C7V56E/story/ |access-date=2025-04-07 |website=La Nación |language=es}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ivory Coast}} |26,260,582 |11,265,789 |style="background:#50C878;"|42.9 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221218/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cote-divoire |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Cote d'Ivoire — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Croatia}} |3,871,833 |50,981 |style="background:#ACE1AF;"|1.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106121314/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/croatia/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Croatia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cuba}} |11,116,396 |11,116 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102915/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cuba |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Cuba — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Cyprus}} |1,100,000 |275,000 |style="background:#74C365;"|25.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/cyprus/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020 |title=Cyprus |website=globalreligiousfutures.org |access-date=9 January 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Czech Republic}} |10,686,269 |10,000 – 20,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107185825/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Czechia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Denmark}} |5,809,502 |313,713 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132344/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/denmark |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Denmark — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Djibouti}} |1,003,800 |998,273 |style="background:#228B22;"|99.4 |0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH/0/Tome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7 |title=CARACTERISTIQUES SOCIOCULTURELLES DE LA POPULATION |trans-title=SOCIOCULTURAL CHARACTERISTICS OF THE POPULATION |date=2024 |publisher=INSTAD |language=French |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702173805/https://firebasestorage.googleapis.com/v0/b/instad-dj.appspot.com/o/RGPH%2F0%2FTome%204_Caract%C3%A9ristiques%20socioculturelles%20de%20la%20population_Rapport%20provisoire_25062025.pdf?alt=media&token=d1969346-b1a9-441f-b1ad-93177b52e8d7#expand |archive-date=2025-07-02 |url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Dominica}} |74,027 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023537/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Dominica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Dominican Republic}} |10,298,756 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090613/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/dominican-republic |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Dominican Republic — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dr1.com/articles/islam.shtml |title=Islam in the Dominican Republic |website=dr1.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180618073416/http://dr1.com/articles/islam.shtml |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ecuador}} |16,498,502 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ecuador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=South America :: Ecuador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.muslimpopulation.com/America/Ecuador/Islam20in20Ecuador.php |title=Islam in Ecuador [wiki] |website=muslimpopulation.com |access-date=14 December 2018 }}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Egypt}} |95,000,000 |85,000,000 – 90,000,000 |style="background:#228B22;"|90.0 – 94.7 |4.9 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104191953/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/egypt/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Africa :: Egypt — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|El Salvador}} |6,187,271 |18,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.28 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/el-salvador |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: El Salvador — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/El-Salvador/Religion |title=El Salvador Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |last1=Orantes |first1=Diana |title="Los árabes son una raza, musulmán es el que acepta el islam" |url=https://historico.elsalvador.com/historico/642079/los-arabes-son-una-raza-musulman-es-el-que-acepta-el-islam.html |website=Elsalvador.com |date=21 September 2019 |publisher=El Diario de Hoy |access-date=16 August 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Equatorial Guinea}} |1,795,834 |71,833 |style="background:#D0F0C0;"|4.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235259/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/equatorial-guinea |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Equatorial Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |title=Muslims of Equatorial Guinea |date=22 December 2017 |website=insamer.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125084319/http://insamer.com/en/muslims-of-equatorial-guinea_1082.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eritrea}} |6,000,000 |2,160,000 – 3,100,000 | style="background:#3CB371;"|51.6 |0.1 |<ref>{{cite web|url=https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|title=Eritrea|access-date=18 August 2018|archive-date=12 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412083038/https://acs-italia.org/wp-content/uploads/Eritrea.pdf|url-status=dead}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Estonia}} |1,244,288 |1,508 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110050116/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/estonia/ |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Estonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Eswatini}} |300,000 |6000 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035003/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/eswatini|url-status=dead|archive-date=10 January 2021|title=Eswatini|publisher=CIA World Factbook|access-date=6 May 2020}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ethiopia}} |110,871,031 |34,702,632 | style="background:#7d7;"|31.3 |1.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109104649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ethiopia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Ethiopia— The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Faroe Islands|plink=Faroe Islands#Religion}} |37,965 |23 |style="background:#D0F0C0;"|0.06 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://statbank.hagstova.fo/pxweb/en/H2/H2__MT__MT10__MT1001/MT321.px/|title=2011 census - MT10.1.1 Religion by age, sex and district |publisher=Statistics Faroe Islands|access-date=2025-06-23}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110004755/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/faroe-islands |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Faroe Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Falkland Islands|plink=Falkland Islands#Demographics}} |3,198 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109093604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/falkland-islands-islas-malvinas |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=South America :: Falkland Islands (Islas Malvinas) — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Federated States of Micronesia}} |103,643 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234754/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/micronesia-federated-states-of |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Micronesia, Federated States of — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Fiji}} |926,276 |58,355 |style="background:#ACE1AF;"|6.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109110936/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/fiji |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Fiji — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Finland}} |5,608,000 |140,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.5 |< 0.1 |<ref>{{cite web|last=Joki|first=Niklas|title=Muslimeja on Vaasassa niin paljon, että tilat käyvät ahtaiksi – yhteisö haluaisi ostaa kirkon ja tehdä siitä moskeijan|website=yle.fi|publisher=Yleisradio Oy|date=October 31, 2024|url=https://yle.fi/a/74-20119795|access-date=March 20, 2025}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|title=Presentation at OSCE's annual conference on addressing anti-Semitism|website=piispakaisamarihintikka.fi|publisher=|date=February 11, 2025|url=https://www.piispakaisamarihintikka.fi/puheet/presentation-at-osces-annual-conference-on-addressing-anti-semitism/|access-date=March 20, 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|France}} |66,792,845 |6,939,136 |style="background:#98FF98;"|10.38 |0.3 |<ref name="facts"/><ref>https://www.insee.fr/en/statistiques/fichier/7342918/IMMFRA23-D2-en.pdf</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Guiana|local}} |281,612 |2,400 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|French Polynesia}} |290,373 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210113003837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/french-polynesia |url-status=dead |archive-date=13 January 2021 |title=Australia – Oceania :: French Polynesia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gabon}} |2,119,036 |211,903 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109131603/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gabon |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gabon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148690.htm |title=Gabon |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gambia}} |2,413,403 |2,283,080 |style="background:#228B22;"|96.4 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221852/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gambia-the |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Gambia, The — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Georgia|plink=Islam in Georgia (country)}} |3,713,804 |398,677 |style="background:#98FF98;"|10.7 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://geostat.ge/media/44724/22_Population-by-regions-and-religion.xls |title=Population by regions and religion |date=2014 |publisher=[[National Statistics Office of Georgia|National Statistics Office]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Germany}} |83,100,000 |<abbr>5</abbr>,600,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.7 |0.2 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |title=BAMF – Bundesamt für Migration und Flüchtlinge – Publikationen – Wie viele Muslime leben in Deutschland? |website=bamf.de |access-date=14 December 2018 |archive-date=18 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181218010934/http://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/DE/Publikationen/WorkingPapers/wp71-zahl-muslime-deutschland.pdf?__blob=publicationFile7CStudy |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bamf.de/SharedDocs/Anlagen/EN/Forschung/Forschungsberichte/fb38-muslimisches-leben.html |title=BAMF – Kurzfassung zur Studie 'Muslimisches Leben in Deutschland 2020' |website=bamf.de |access-date=3 June 2021}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ghana}} |32,372,889 |6,442,205 |style="background:#98FF98;"|19.9 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003331/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ghana |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Ghana — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="African Muslims" /><ref>{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gsspublications.php?category=OTc2NDgyNTUzLjkzMDU=/webstats/p9r0796n5o |title=Ghana Statistical Services |publisher=Statsghana.gov.gh |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Gibraltar}} |32,194 |1,166 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112175052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/gibraltar |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Europe :: Gibraltar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gibraltar.gov.gi/new/sites/default/files/HMGoG_Documents/Full%20Census%20Report%202012%20FINAL.pdf|title=Gibraltar Full Census Report 2012}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Greece}} |10,761,523 |313,406 |style="background:#ACE1AF;"|3.7 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063832/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greece |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Greece — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Greenland}} |57,691 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Greenland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Grenada}} |112,207 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035007/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/grenada |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Central America :: Grenada — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guadeloupe|local}} |402,119 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guam}} |167,772 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112172512/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guam |url-status=dead |archive-date=12 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Guam — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guatemala}} |16,581,273 |1,200 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109122643/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guatemala |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Guatemala — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>[http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml prensalibre.com] {{webarchive|url=https://archive.today/20070927193115/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2005/junio05/050605/dfondo.shtml|date=27 September 2007}} (in Spanish)</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guinea}} |11,855,411 |10,563,171 |style="background:#00993A;"|89.1 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea/ |title=Africa :: Guinea — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}{{dead link|date=February 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Guinea Bissau|plink=Islam in Guinea-Bissau}} |1,976,187 |911,023 |style="background:#50C878;"|46.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022253/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guinea-bissau |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Guinea-Bissau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Guyana}} |740,685 |55,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |title=The Republic of Guyana: The Census Road |last=Benjamin |first=Lennox |date=2002 |website=Bureau of Statistics |page=7 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101024759/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf |archive-date=1 January 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Haiti}} |10,788,440 |5,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109155536/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/haiti |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Haiti — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.islamawareness.net/LatinAmerica/Haiti/ |title=Islam and Muslims in Haiti |website=islamawareness.net |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Honduras}} |9,182,766 |30,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111115717/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/honduras |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Honduras — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hong Kong}} |7,213,338 |295,746 |style="background:#ACE1AF;"|4.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hong-kong |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Hong Kong — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/religion.pdf|title=Hong Kong}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Hungary}} |9,825,704 |40,000 – 60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 – 0.6 |< 0.1 |<ref name=facts/><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110102835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Europe :: Hungary — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Hungary/Religion |title=Hungary Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iceland}} |343,518 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109214652/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iceland |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Iceland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name="IcelandIslam">{{cite web |url=http://www.statice.is/?PageID=1180&src=/temp_en/Dialog/varval.asp?ma=MAN1000126ti=Populations+by+religious+organizations+19982D2012+++++++26path=../Database/mannfjoldi/Trufelog/26lang=126units=Number |title=Populations by religious organizations 1998–2013 |publisher=[[Statistics Iceland]] |location=Reykjavík, Iceland}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|India}} |1,370,000,000 |200,000,000 |style="background:#98FF98;"|14.6 |10.9 |<ref>{{cite web|url=http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|title=Muslim Population in India – Muslims in Indian States|website=www.indiaonlinepages.com|access-date=2017-10-04|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908034112/http://www.indiaonlinepages.com/population/muslim-population-in-india.html|archive-date=8 September 2017|df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Indonesia}} |286,700,000 |249,800,000 |style="background:#00993A;"|87.1 |12.2 |<ref>{{cite web|url=https://dataindonesia.id/varia/detail/data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|title=data-jumlah-penduduk-indonesia-menurut-agama-pada-semester-i2025|publisher= dataindonesia|date=1 September 2025|access-date=22 October 2025|language=id|quote=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iran}} |85,961,000 |85,700,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |4.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Iran — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Iraq}} |40,462,701 |38,439,566 – 39,653,447 |style="background:#228B22;"|95.0 – 98.0 |1.9 |<ref>{{Citation |title=Iraq |date=2022-10-26 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026010155/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iraq/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=26 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the|Ireland}} |5,068,050 |70,952 |style="background:#ACE1AF;"|1.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109164445/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/ireland/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Ireland — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Isle of Man}} |84,069 |393 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=2021 Isle of Man Census Report Part I |url=https://www.gov.im/media/1375604/2021-01-27-census-report-part-i-final-2.pdf |access-date=2025-06-23 |website=Government of Isle of Man}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Israel}} |8,424,904 |1,516,482 |style="background:#98FF98;"|18.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104141903/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/israel/ |url-status=dead |archive-date=4 January 2021 |title=Middle East :: Israel — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |title=Israel and The Occupied Territories |website=U.S. Department of State |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170816032708/https://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2016/nea/268894.htm |archive-date=16 August 2017 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Italy}} |62,246,674 |2,987,840 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235252/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/italy |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Italy — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jamaica}} |2,812,090 |5,624 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023238/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jamaica |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Central America :: Jamaica — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Jamaica/Religion |title=Jamaica Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Japan}} |126,000,000 |185,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105105736/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/japan/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Japan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/table-muslim-population-by-country/ |title=Table: Muslim Population by Country |work=Pew Research Center |date=27 January 2011 |access-date=14 December 2018 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Jordan}} |10,458,413 |10,165,577 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jordan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Middle East :: Jordan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kazakhstan}} |18,744,548 |13,158,672 |style="background:#00A550;"|70.2 |0.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109132304/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kazakhstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kazakhstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kenya}} |48,397,527 |5,500,000 |style="background:#98FF98;"|11.2 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003208/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kenya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Kenya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Kiribati}} |109,367 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085130/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kiribati |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Kiribati — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kosovo}} |1,585,566 |1,482,276 |style="background:#228B22;"|93.5 |0.1 |<ref>{{Cite web |title=Kosovo 2024|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |access-date=2025-03-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kuwait}} |2,916,467 |2,175,684 |style="background:#00A550;"|74.6 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East :: Kuwait — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Kyrgyzstan}} |6,500,000 |5,200,000 – 5,850,000 |style="background:#228B22;"|90.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kyrgyzstan |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central Asia :: Kyrgyzstan — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Laos}} |7,234,171 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109080217/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/laos |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Laos — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Laos/Religion |title=Laos Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Latvia}} |1,923,559 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109203805/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/latvia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Latvia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Latvia/Religion |title=Latvia Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lebanon}} |5,261,372 |3,567,211 |style="background:#01A368;"|67.8 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111113708/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lebanon |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=Middle East :: Lebanon — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lesotho}} |1,962,461 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063843/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lesotho |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Lesotho — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liberia}} |4,809,768 |961,953 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091715/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/liberia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Liberia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2004/35365.htm |title=Liberia |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Libya}} |6,754,507 |6,551,871 |style="background:#228B22;"|97.0 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Libya — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2003/24457.htm |title=Libya |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Liechtenstein}} |38,000 |2,050 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |< 0.1 |<ref name="r2">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/pdf-llv-as-vz_2010_bd1 |title=Volkszählung 2010 |website=Llv.li |access-date=3 August 2017}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Lithuania}} |2,793,284 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107151923/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/lithuania/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=Europe :: Lithuania — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.truelithuania.com/sunni-islam-in-lithuania-108 |title=Sunni Islam in Lithuania {{!}} True Lithuania |website=truelithuania.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Luxembourg}} |640,000 |15,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075735/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/luxembourg |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Luxembourg — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ec.europa.eu/commfrontoffice/publicopinion/archives/ebs/ebs_393_en.pdf|title=Luxembourg}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Macau}} |606,340 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111071854/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/macau |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Macau — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |title=Mosques in Macau |website=muslim2china.com |access-date=14 December 2018 |archive-date=26 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326133320/https://www.muslim2china.com/china-mosques/list-Macau-1.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Madagascar}} |25,683,610 |2,568,361 |style="background:#98FF98;"|10.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063837/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/madagascar |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Madagascar — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51481.htm |title=Madagascar |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malawi}} |19,842,560 |3,968,512 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109130835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malawi |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Malawi — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rippleafrica.org/a-charity-in-malawi-africa/malawi-facts-and-figures |title=Malawi Facts and Figures {{!}} RIPPLE Africa |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malaysia}} |32,730,000 |20,063,500 |style="background:#01A368;"|63.5 |1.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Demographic Statistics First Quarter 2020, Malaysia|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 May 2020|access-date=12 June 2020|archive-date=12 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190612030522/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=430&bul_id=aFYzVjJ3anNyQytHZGxzcUZxTG9Ydz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110104757/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malaysia |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Malaysia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Maldives}} |374,775 |374,775 |style="background:#258d25;"|100.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=11 December 2022 | archive-date=22 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160522204137/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/maldives#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mali}} |21,347,587 |20,541,904 |style="background:#228B22;"|96.2 |0.8 |<ref>{{Cite report |url=https://www.instat-mali.org/laravel-filemanager/files/shares/rgph/rapport-caracteristiques-culturelles-population-rgph5_rpgh.pdf |title=CINQUIEME RECENSEMENT GENERAL DE LA POPULATION ET DE L'HABITAT (RGPH5) |trans-title=FIFTH GENERAL POPULATION AND HOUSING CENSUS (RGPH5) |date=2022 |language=French}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Malta}} |449,043 |11,675 |style="background:#ACE1AF;"|2.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109224317/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/malta |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Europe :: Malta — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |title=MaltaToday Easter survey |year=2016 |publisher=MaltaToday |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927111420/http://www.maltatoday.com.mt/news/data_and_surveys/religion2016 |archive-date=27 September 2016 |access-date=27 September 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Marshall Islands}} |75,684 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109063830/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/marshall-islands |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Australia – Oceania :: Marshall Islands — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Martinique}} |385,551 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritania}} |4,161,925 |4,157,425 |style="background:#228B22;"|99.9 |0.2 |<ref>{{Citation |title=Mauritania |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020002840/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritania/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=20 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref><ref>{{cite book|author=Taylor & Francis Group|title=Europa World Year Book 2|url=https://books.google.com/books?id=gP_-8rXzQs8C&pg=PA2851|access-date=1 August 2012|date=September 2004|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-85743-255-8|pages=2851}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mauritius}} |1,364,283 |236,020 |style="background:#98FF98;"|17.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109090348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mauritius |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Mauritius — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mayotte|local}} |256,518 |253,439 |style="background:#228B22;"|97.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |title=CIA – The World Factbook |date=21 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921084632/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mf.html |archive-date=21 September 2012 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mexico}} |127,000,000 |5,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.01 |< 0.01 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109085040/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mexico |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=North America :: Mexico — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |title=The Future of the Global Muslim Population – Pew Forum on Religion & Public Life |date=9 February 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209170635/http://pewforum.org/future-of-the-global-muslim-population-regional-americas.aspx |archive-date=9 February 2011 |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Moldova}} |3,437,720 |15,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105015457/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/moldova/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Europe :: Moldova — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nationmaster.com/country-info/profiles/Moldova/Religion |title=Moldova Religion Facts & Stats |website=nationmaster.com |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Monaco|plink=Monaco#Religion}} |30,727 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106062442/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=Europe :: Monaco — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.studycountry.com/ |title=Religion in Monaco |website=Studycountry |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mongolia}} |3,103,428 |150,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221145/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mongolia |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Mongolia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168367.htm |title=Mongolia |website=U.S. Department of State |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montenegro}} |614,249 |122,849 |style="background:#98FF98;"|19.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108060348/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montenegro/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=Europe :: Montenegro — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Montserrat}} |5,315 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109221222/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/montserrat |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Central America :: Montserrat — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Morocco}} |36,738,229 |36,370,847 |style="background:#228B22;"|99.0 |2.1 |<ref>{{Citation |title=Morocco |date=2022-10-20 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20221021005937/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/morocco/#people-and-society |url-status=dead |archive-date=21 October 2022 |work=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |language=en |access-date=2022-10-28}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Mozambique}} |30,888,034 |5,837,839 |style="background:#98FF98;"|18.9 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035001/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/mozambique |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Mozambique — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://mg.co.za/article/1996-07-05-mozambique-fears-growth-of-islam/ |title=Mozambique fears growth of Islam |website=The M&G Online |date=5 July 1996 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Myanmar}} |55,622,506 |2,391,767 |style="background:#ACE1AF;"|4.3 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075741/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=East Asia/Southeast Asia :: Burma — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Namibia}} |2,413,643 |9,654 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|Nauru}} |10,084 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nepal}} |29,218,867 |1,292,909 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109075733/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nepal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Netherlands}} |17,400,000 |387,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{Cite web|title=CBS Religieuze betrokkenheid; persoonskenmerken|url= https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/82904NED/table?dl=35BF3|date=1 August 2019|website=Het Centraal Bureau voor de Statistiek}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of the |Netherlands Antilles}} |304,759 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Caledonia}} |278,500 |7,000 |style="background:#ACE1AF;"|2.8 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|New Zealand}} |4,993,923 |75,144 | style="background:#ACE1AF;"|1.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Totals by topic for individuals, (NZ total), 2013, 2018, and 2023 Censuses |url=https://explore.data.stats.govt.nz/vis?tm=occupation%2C%202023%20census&pg=0&hc[Society]=2023%20Census&hc[Census%20year]=2023&snb=4&vw=tb&df[ds]=ds-nsiws-disseminate&df[id]=CEN23_TBT_004&df[ag]=STATSNZ&df[vs]=1.0&dq=raTotal%2Bra00000%2Bra10100%2Bra10101%2Bra10102%2Bra10103%2Bra10104%2Bra10105%2Bra10199%2Bra20000%2Bra20100%2Bra20102%2Bra20103%2Bra20199%2Bra20201%2Bra20301%2Bra20302%2Bra20400%2Bra20401%2Bra20402%2Bra20403%2Bra20499%2Bra20500%2Bra20502%2Bra20503%2Bra20599%2Bra20600%2Bra20601%2Bra20602%2Bra20603%2Bra20604%2Bra20605%2Bra20606%2Bra20699%2Bra20700%2Bra20701%2Bra20799%2Bra20801%2Bra20802%2Bra20803%2Bra20804%2Bra20901%2Bra21001%2Bra21101%2Bra21200%2Bra21201%2Bra21202%2Bra21203%2Bra21299%2Bra21300%2Bra21301%2Bra21302%2Bra21303%2Bra21304%2Bra21305%2Bra21399%2Bra21400%2Bra21401%2Bra21402%2Bra21403%2Bra21404%2Bra21405%2Bra21406%2Bra21407%2Bra21408%2Bra21409%2Bra21410%2Bra21411%2Bra21412%2Bra21413%2Bra21414%2Bra21415%2Bra21416%2Bra21417%2Bra21499%2Bra21501%2Bra21502%2Bra21503%2Bra21504%2Bra21505%2Bra21506%2Bra21507%2Bra21600%2Bra21701%2Bra21801%2Bra21802%2Bra29901%2Bra29902%2Bra29903%2Bra29905%2Bra29906%2Bra29908%2Bra29909%2Bra29910%2Bra29911%2Bra29999%2Bra30100%2Bra30101%2Bra30102%2Bra30103%2Bra30199%2Bra40100%2Bra40101%2Bra40102%2Bra40103%2Bra40104%2Bra40199%2Bra50100%2Bra50101%2Bra50102%2Bra50103%2Bra60000%2Bra60101%2Bra60201%2Bra60901%2Bra60999%2Bra70000%2Bra70101%2Bra70200%2Bra70201%2Bra70202%2Bra70203%2Bra70204%2Bra70205%2Bra70299%2Bra70301%2Bra70401%2Bra70901%2Bra70999%2Bra80000%2Bra80101%2Bra80200%2Bra80201%2Bra80202%2Bra80299%2Bra80301%2Bra80400%2Bra80401%2Bra80402%2Bra80403%2Bra80499%2Bra80601%2Bra80701%2Bra80702%2Bra80801%2Bra80901%2Bra81001%2Bra81101%2Bra81102%2Bra81103%2Bra81104%2Bra81105%2Bra81106%2Bra81107%2Bra81108%2Bra81109%2Bra81110%2Bra81111%2Bra81199%2Bra95555%2BraTS%2Bra94444%2Bra97777%2Bra98888%2Bra99999.2013%2B2018%2B2023&ly[rw]=CEN23_TBT_IND_001&ly[cl]=CEN23_YEAR_001&to[TIME]=false |access-date=2025-06-23 |website=Stats NZ}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nicaragua}} |6,284,757 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Niger}} |21,466,863 |21,101,926 |style="background:#228B22;"|98.3 |1.0 |<ref>{{cite web |url=http://afrobarometer.org/sites/default/files/data/round-5/nig_r5_codebook.pdf |title=Nigeria Round 5 codebook (2012) |last=Dominique Lewis |date=May 2013 |website=Afrobarometer |page=62 |access-date=13 September 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Nigeria}} |200,000,000 |95,000,000 – 97,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 – 49.0 |5.3 |<ref name="pewmuslim7" /><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223449/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/nigeria |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Nigeria — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=2019-01-29}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Niue|plink=Niue#Religion}} |1,611 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|North Korea|plink=Islam in Korea}} |25,610,672 |3,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|North Macedonia}} |1,836,713 |590,878 | style="background:#7d7;"|32.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121024841/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/north-macedonia/ |url-status=dead |archive-date=21 January 2021 |title=Europe :: Macedonia — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=14 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Northern Mariana Islands}} |56,200 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Norway}} |5,328,212 |175,507 |style="background:#ACE1AF;"|3.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.ssb.no/kultur-og-fritid/faktaside/religion|title=Religion|website=ssb.no|language=no|access-date=2020-01-04}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Oman}} |4,633,752 |2,427,000 |style="background:#00993A;"|86.0 |0.2 |<ref name="CIATONGA">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110022251/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/oman |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Middle East OMAN |date=14 February 2022 |publisher=CIA The World Factbook}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Pakistan}} |241,500,000 |233,000,000 |style="background:#228B22;"|96.5 |11.79 |<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.gov.pk/content/final-results-census-2017-0 |title=RESULTS OF CENSUS – 2017 - Population Census – Census Tables Reports – Table 9 – Population by sex, religion and rural/urban|website=pbs.gov.pk |access-date=2019-01-15}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahmed |first=Shakeel |date=2023-05-22 |title=Pakistan population increased by approx 25% in six years |url=https://www.samaaenglish.tv/news/40036082 |access-date=2023-05-24 |website=Samaa |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230829145556/https://www.samaaenglish.tv/news/40036082|archive-date=August 29, 2023|via=[[Wayback Machine]]}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Palau}} |17,900 |500 |style="background:#ACE1AF;"|3.8 |< 0.1 |<ref>{{cite report|title=2020 Census of Population and Housing of the Republic of Palau|page=68|volume=I Basic Tables|date=August 2022|url=https://www.palaugov.pw/wp-content/uploads/2022/09/2020-Census-of-Population-and-Housing.pdf|access-date=2023-06-21|publisher=Office of Planning and Statistics|location=Koror, Palau}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-12-06 |title=Syiar Islam di Palau Terus Berkembang |url=https://khazanah.republika.co.id/berita/dunia-islam/dunia/18/12/06/pjb5oz313-syiar-islam-di-palau-terus-berkembang? |access-date=2025-04-07 |website=Republika Online |language=id}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|plink=Islam in Palestine|Palestine}} |4,780,978 |4,298,000 |style="background:#228B22;"|97.5 |0.3 |<ref>{{Cite web |title=Palestinian Culture - Religion |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/palestinian-culture/palestinian-culture-religion |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Panama}} |4,158,783 |25,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Papua New Guinea}} |8,558,800 |2,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Paraguay}} |7,052,983 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Peru}} |31,237,385 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |Philippines}} |109,000,000 |5,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.3 |<ref name="2013ifr">{{Cite report |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2013/eap/222161.htm |title=Philippines |date=28 July 2014 |publisher=United States Department of State |quote=The 2000 survey states that Islam is the largest minority religion, constituting approximately 5 percent of the population. A 2012 estimate by the National Commission on Muslim Filipinos (NCMF), however, states that there are 10.7 million Muslims, which is approximately 11 percent of the total population. |at=SECTION I. RELIGIOUS DEMOGRAPHY |work=2013 Report on International Religious Freedom}}</ref><ref name="PSA-2015PSY">{{Cite journal |date=October 2015 |title=Table 1.10; Household Population by Religious Affiliation and by Sex; 2010 |url=https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |url-status=live |journal=2015 Philippine Statistical Yearbook |location=East Avenue, Diliman, Quezon City, Philippines |publisher=[[Philippine Statistics Authority]] |pages=1–30 |issn=0118-1564 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011010131/https://psa.gov.ph/sites/default/files/2015%20PSY%20PDF.pdf#56 |archive-date=11 October 2016 |access-date=15 August 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Poland}} |38,430,000 |6,796 |style="background:#D0F0C0;"| 0.02 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=Mały Rocznik Statystyczny Polski 2018 |url=https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5515/1/19/1/maly_rocznik_statystyczny_polski_2018.pdf |access-date=10 September 2023 |website=stat.gov.pl}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Portugal}} |10,343,066 |36,480 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Resident population with 15 and more years old (No.) by Place of residence at Census date [2021] (NUTS - 2013) and Religion|url=https://tabulador.ine.pt/indicador/?id=0011644&lang=EN|publisher=Instituto Nacional de Estatística|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Puerto Rico}} |3,337,177 |1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Qatar}} |2,450,285 |1,566,786 |style="background:#00A550;"|77.5 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210106142649/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/qatar/ |url-status=dead |archive-date=6 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Republic of Congo|plink=Islam in the Republic of the Congo}} |5,399,895 |107,997 |style="background:#ACE1AF;"|2.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256225.pdf|title=REPUBLIC OF THE CONGO 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Réunion|local}} |865,826 |36,364 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |title=Religious Intelligence – Country Profile: Reunion (Department of Reunion) |date=28 February 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228041609/http://www.religiousintelligence.co.uk/country/?CountryID=151 |archive-date=28 February 2008 |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Romania}} |19,524,000 |73,000 – 200,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 – 1.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=AVzFAgAAQBAJ&q=romania+%22200000%220+muslims&pg=PA166 |title=The Future of the Global Church: History, Trends and Possibilities |last=Johnstone |first=Patrick |date=17 January 2014 |publisher=InterVarsity Press |isbn=9780830856954}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Russia}} |144,350,000 – 146,750,000 |14,000,000 – 16,000,000 |style="background:#98FF98;"|10.0 – 12.0 |1.7{{efn-ua|Including citizens of the Russian Federation, as well as immigrants and migrants who live in Russia}} |<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/indepth/features/islam-russia-180307094248743.html |title=Islam in Russia |website=aljazeera.com |access-date=17 August 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=12 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Rwanda}} |12,001,136 |576,054 |style="background:#ACE1AF;"|4.8 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091722/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/rwanda |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Helena|plink=Saint Helena#Religion}} |3,552 |16 | style="background:#D0F0C0;" |0.5 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2021 |title=St 2021 Helena Population and Housing Census |url=https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102223930/https://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2021/08/Census-2021-Main-Report.pdf |archive-date=2021-11-02 |access-date=}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Kitts and Nevis}} |46,204 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Lucia}} |171,834 |292 |style="background:#D0F0C0;"| 0.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Saint Lucia Population and Housing Census 2022|url=https://stats.gov.lc/wp-content/uploads/2024/08/StLucia-Provisional-Census-Report-2022-Release-1Rev1.pdf|publisher=The Central Statistics Office of Saint Lucia|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Saint Pierre and Miquelon|plink=Saint Pierre and Miquelon#Languages and religion|local}} |6,286 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.2 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saint Vincent and the Grenadines}} |109,557 |2,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.7 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Samoa}} |205,557 |52 |style="background:#D0F0C0;"|0.03 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=Samoa Population and Housing Census 2021|url=https://www.sbs.gov.ws/wp-content/uploads/2022/12/CensusTablesEXCELFiles.xlsx|publisher=Samoa Bureau of Statistics|access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in|San Marino}} |33,344 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Sao Tome and Principe|plink=Islam in São Tomé and Príncipe}} |199,910 |5,931 |style="background:#ACE1AF;"|3.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148715.htm |title=Sao Tome and Principe |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Saudi Arabia}} |34,220,000 |31,535,000 |style="background:#228B22;"|96.2 |1.8 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Senegal}} |17,923,036 |17,421,191 |style="background:#228B22;"|97.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109003221/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/senegal |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=Africa :: Senegal — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Serbia}} |6,647,003 |278,212 |style="background:#ACE1AF;"|4.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210111023244/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/serbia |url-status=dead |archive-date=11 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov|date=6 June 2022 }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Seychelles}} |94,205 |1,036 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110114046/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/seychelles |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=Africa :: Seychelles — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sierra Leone}} |7,719,729 |6,067,706 |style="background:#00A550;"|78.6 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010/148719.htm |title=Sierra Leone |website=U.S. Department of State |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Singapore}} |5,866,139 |915,118 |style="background:#98FF98;"|15.6 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109141540/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/singapore |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |website=cia.gov |access-date=25 January 2016}}</ref><ref>{{cite web|date=2020|title=CENSUS OF POPULATION 2020 – Religion (Singapore)|url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/visualising_data/infographics/c2020/c2020-religion.pdf|access-date=August 13, 2021|website=Department of Statistics Singapore}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovakia}} |5,443,120 |10,866 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 – 0.2 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Slovenia}} |2,066,880 |73,568 |style="background:#ACE1AF;"|3.6 |< 0.1 |<ref name="facts" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Solomon Islands}} |720,956 |1,100 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web|title=2019 Population and Housing Census|url=https://solomons.gov.sb/wp-content/uploads/2023/09/Solomon-Islands-2019-Population-Census-Report_Basic-Tables_Operations_Vol2.pdf |publisher=Solomon Island National Statistics Office |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Somalia}} |11,000,000 |10,978,000 |style="background:#228B22;"|99.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pew Research Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806002044/http://www.pewforum.org/files/2012/12/globalReligion-full.pdf |archive-date=6 August 2013 |access-date=27 December 2013}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Africa}} |57,725,600 |1,050,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.9 |< 0.1 |<ref>{{cite web|url=https://www.statssa.gov.za/publications/P0318/P03182015.pdf |title=General Household Survey 2015|access-date=8 January 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105051416/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/south-africa |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=Africa :: South Africa — The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=13 December 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|South Korea|plink=Islam in Korea}} |51,635,256 |75,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |alight=left|<ref name="pewforum.org"/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|South Sudan}} |12,323,419 | 2,464,683 |style="background:#74C365;"|20.0 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |title=South Sudanese Muslims |website=insamer.com |access-date=13 December 2018 |archive-date=13 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713152704/https://insamer.com/en/south-sudanese-muslims_1120.html |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Spain}} |49,687,120 |2,484,356 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.uspceu.com/prensa/noticia/muslim-population-spain-accounts-total name=facts/> }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sri Lanka}} |21,700,000 |2,105,000 |style="background:#ACE1AF;"|9.7 |0.1 |<ref name="SLcensus12">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |title=A3 : Population by religion according to districts, 2012 |publisher=Department of Census & Statistics, Sri Lanka |access-date=29 December 2013 |archive-date=26 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226054923/http://www.statistics.gov.lk/PopHouSat/CPH2011/index.php?fileName=pop43&gp=Activities&tpl=3 |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sudan}} |40,825,770 |38,585,777 |style="background: #228B22;"|96.0 |1.9 |<ref>{{cite web |url=http://www.sd.undp.org/sudan20overview.htm |title=Sudan Overview |publisher=UNDP |access-date=2 April 2013 }}{{dead link|date=May 2019|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Suriname}} |600,000 |85,800 |style="background:#98FF98;"|14.3 |< 0.1 | <ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/suriname#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2020&region_name=All%20Countries&restrictions_year=2016 |title=Religions in Suriname &#124; PEW-GRF |publisher=Globalreligiousfutures.org |date= |access-date=2022-03-02}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Sweden}} |10,182,291 |700,000 |style="background:#ACE1AF;"|7.1 |< 0.1 |<ref name="pewmuslim7" /><ref name=facts/> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Switzerland}} |8,492,956 |440,000 |style="background:#ACE1AF;"|5.9 |< 0.1 |<ref name="BfSreligion2016">{{cite web |url=https://www.bfs.admin.ch/bfs/de/home/statistiken/bevoelkerung/sprachen-religionen/religionen.assetdetail.4242776.html |title=Population résidante permanente âgée de 15 ans ou plus selon l'appartenance religieuse |date=31 January 2018 |publisher=Federal Statistical Office FSO |location=Neuchâtel, Switzerland |language=de, fr, it |type=official site |format=XLS |access-date=15 July 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Syria}} |18,000,000 |15,000,000 |style="background:#00993A;"|87.0 |1.0 |<ref>{{Citation |title=Syria |date=2024-08-07 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815032607/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/syria |url-status=dead |archive-date=15 August 2024 |access-date=2024-08-10 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="JDB">{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |title=The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010–2050 |date=2 April 2015 |publisher=Pew Research Center |access-date=22 February 2017 |archive-date=24 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181224211326/http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Taiwan (Republic of China)|plink=Islam in Taiwan}} |23,576,705 |60,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.3 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |title=- Taiwan Government Entry Point |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141223051211/http://www.taiwan.gov.tw/ct.asp?xItem=13332&ctNode=1937&mp=1001 |archive-date=23 December 2014 |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |title=Halal Restaurants & Food in Taiwan – Crescentrating |website=Crescentrating |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230234924/http://www.crescentrating.com/taiwan-city-guide-for-muslim-travelers/item/3308-halal-restaurants-food-in-taiwan.html |archive-date=30 December 2013 |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tajikistan}} |9,540,000 |9,253,000 |style="background:#228B22;"|97.9 |0.4 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110023948/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tajikistan |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/ |title=Religious Composition by Country, 2010–2050 |date=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/tajikistan#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010&region_name=All+Countries&restrictions_year=2013 |title=Religions in Tajikistan – PEW-GRF |website=globalreligiousfutures.org}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tanzania}} |54,199,163 |19,426,814 | style="background:#7d7;"|35.2 |0.8 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103650/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tanzania |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=18 August 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Thailand}} |67,726,419 |3,639,232 |style="background:#ACE1AF;"|5.4 |0.2 |<ref name="2018census">{{cite web|url=http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|title=Population by religion, region and area, 2018|publisher=NSO|access-date=9 March 2021|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424172255/http://statbbi.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/S-soc-health/2561/000/00_S-soc-health_2561_000_000000_00100.xls|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |title=Population by religion, region and area, 2015 |publisher=NSO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171210020110/http://web.nso.go.th/en/survey/popchan/data/2015-2016-Statistical%20tables%20PDF.pdf |archive-date=10 December 2017 |access-date=2017-10-12 |df=dmy-all}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Timor-Leste|plink=Religion in East Timor}} |1,341,737 |3,202 – >48,709 |style="background:#D0F0C0;"| <0.5 – 3.6 |< 0.1 |<ref name="Census2022">{{cite web |url=https://inetl-ip.gov.tl/2023/05/18/main-report-timor-leste-population-and-housing-census-2022/ |title=Main Report Timor-Leste Population and Housing Census 2022 |publisher=National Institute Of Statistics Timor-Leste |date=18 May 2023 |access-date=24 July 2024}}</ref><ref>{{Cite web |title=National Profiles {{!}} World Religion |url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=71c#RELADH |access-date=2025-04-07 |website=The Association of Religion Data Archives (the ARDA) |language=en-gb}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Togo}} |7,352,000 |1,593,011 |style="background:#74C365;"|20.0 |0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107163210/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/togo/ |url-status=dead |archive-date=7 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|Tokelau|plink=Tokelau#Demographics}} |1,499 |<10 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2016 Tokelau Census of Population and Dwellings - Kusst of tables on Social profile |url=https://www.tokelau.org.nz/site/tokelau/files/TokelauNSO/2016Census/2016%20Tokelau%20Census%20of%20Population%20and%20Dwellings%20-%20Tables%20about%20social%20profile.xlsx |publisher=Tokelau National Statistical Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tonga}} |100,179 |60 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |date=2022 |title=Tonga 2021 Census of Population and Housing|url=https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221031100406/https://tongastats.gov.to/download/272/census-report-and-factsheet/7647/census-report-vol1-2021.pdf |archive-date=2022-10-31 |access-date=2025-06-23 |publisher=Tonga Statistics Department}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Trinidad and Tobago}} |1,322,546 |65,705 |style="background:#ACE1AF;"|5.0 |< 0.1 |<ref>{{Cite web |title=2011 Population and Housing Census |url=https://cso.gov.tt/wp-content/uploads/2021/03/2011-Trinidad-and-Tobago-Individuals.xlsx |access-date=2025-06-23}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tunisia}} |11,446,300 |10,190,000 |style="background:#228B22;"|97.8 |0.6 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110024851/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/tunisia#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkey}} |86,000,000 |78,000,000 – 84,400,000 |style="background:#228B22;"|91.0 – 98.0 |4.6 |<ref>{{cite web | url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | title=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center | access-date=19 October 2022 | archive-date=23 November 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211123164142/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/turkey/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=226c | title=ARDA - Religious profile of Turkey | access-date=16 February 2025}}</ref><ref>{{cite web | url=https://interaktif.konda.com.tr/rapor/turkiye-100-kisi-olsa/1 | title=KONDA - If Turkiye was 100 people | access-date=16 February 2025 | archive-date=25 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220625123924/https://interaktif.konda.com.tr/turkiye-100-kisi-olsaydi | url-status=dead }}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Turkmenistan}} |6,031,187 |5,610,000 |style="background:#228B22;"|93.7 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan/#people-and-society |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110134553/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/turkmenistan#people-and-society |url-status=dead |archive-date=10 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=28 January 2025}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Religion in the |Turks and Caicos Islands}} |37,910 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Tuvalu}} |10,640 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uganda}} |38,823,100 |5,435,234 |style="background:#98FF98;"|14.0 |0.3 |<ref>{{cite web |url=https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |title=UGANDA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170815171340/https://www.state.gov/documents/organization/268952.pdf |archive-date=2017-08-15}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Ukraine}} |42,263,873 |390,000 – 410,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.9 – 1.2 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.kyivpost.com/article/content/ukraine-politics/ukrainian-muslims-root-for-ukraine-407839.html |title=The Future of the Global Muslim Population |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Arab Emirates}} |9,541,615 |6,251,627 |style="background:#00A550;"|72.0 |0.2 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109053052/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-arab-emirates/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook |access-date=14 February 2015}}</ref><ref name="religiousfreedom">{{cite web |url=https://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report |publisher=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123103428/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2010/148850.htm |archive-date=23 November 2010 |access-date=12 January 2011}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United Kingdom}} |66,040,229 |3,998,875 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |0.2 |<ref name="facts" /><ref>{{Cite web |title=Religion by age and sex, England and Wales - Office for National Statistics |url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/articles/religionbyageandsexenglandandwales/census2021 |access-date=2024-04-19 |website=www.ons.gov.uk}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States}} |327,827,000 |3,450,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.1 |0.2 |<ref>{{Cite news |url=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2018/01/03/new-estimates-show-u-s-muslim-population-continues-to-grow/ |title=New estimates show U.S. Muslim population continues to grow |date=3 January 2018 |work=Pew Research Center |access-date=9 January 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in the |United States Virgin Islands}} |104,914 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uruguay}} |3,505,985 |700- 1,500 |style="background:#D0F0C0;"|0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}}<ref>{{Cite web |title=URUGUAY-2022 |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf |publisher=United States}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Uzbekistan}} |34,036,800 |29,920,000 |style="background:#00993A;"|88.7 |1.7 |<ref>{{cite web|url=https://stat.uz/en/press-center/news-committee/8923-demographic-situation-january-march-2020|title=State Committee of the Republic of Uzbekistan: Demographic situation in Uzbekistan (March 2020)}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vanuatu}} |304,500 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|Vatican City|plink=Islam in Italy}} |800 |0 |style="background:#D0F0C0;"|0.0 |0.0 |{{Citation needed|date=September 2024}} |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Venezuela}} |31,304,016 |125,216 |style="background:#D0F0C0;"|0.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210105045920/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/ |url-status=dead |archive-date=5 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Vietnam}} |96,208,984 |70,934 |style="background:#D0F0C0;"|0.07 |< 0.1 |<ref>{{Cite report |url=https://www.nso.gov.vn/wp-content/uploads/2019/12/Ket-qua-toan-bo-Tong-dieu-tra-dan-so-va-nha-o-2019.pdf |title=Completed results of the 2019 Viet Nam population and housing census |date=2019 |publisher=National Statistics Office}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Demographics of |Wallis and Futuna}} |15,714 |< 1,000 |style="background:#D0F0C0;"|< 0.1 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109234844/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wallis-and-futuna |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Western Sahara}} |603,253 |599,633 |style="background:#238c23;"|99.4 |< 0.1 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070612210735/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/wi.html |url-status=dead |archive-date=12 June 2007 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |title=Western Sahara |website=Pew-Templeton Global Religious Futures Project |publisher=Pew Research Center |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017163907/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/western-sahara |archive-date=17 October 2018 |access-date=3 April 2019}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Yemen}} |27,036,829 |26,784,498 |style="background:#248c23;"|97.2 |1.5 |<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210108141759/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/yemen/ |url-status=dead |archive-date=8 January 2021 |title=The World Factbook — Central Intelligence Agency |website=cia.gov |access-date=23 September 2018}}</ref> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zambia}} |16,887,720 |168,877 |style="background:#ACE1AF;"|1.0 |< 0.1 |<ref name="African Muslims" /> |- |{{flagg|pspew|al=c|pref=Islam in|Zimbabwe}} |14,000,000 |100,000 |style="background:#D0F0C0;"|0.7 |< 0.1 |<ref name="2017survey">[https://zimbabwe.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Inter%20Censal%20Demography%20Survey%202017%20Report.pdf Inter Censal Demography Survey 2017 Report], Zimbabwe National Statistics Agency (2017)</ref> |} ==معلوماتي ذريعا== {{notelist-ua}}<ref>{{Cite web |title=Your name |url=https://www.state.gov/wp-content/uploads/2023/05/441219-URUGUAY-2022-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf}}</ref> ==مختلف کنڊن ۾ مسلم آبادي جا انگ اکر== ===Table{{Table alignment}}=== {| class="wikitable sortable col3center col4center" cellspacing="4" |- ! Region ! data-sort-type="number" | Muslims ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Muslim percentage (%) of total population ! data-sort-type="number" style="max-width:10em" | Percentage (%) of World Muslim population |- |{{sort|Zh|[[Islam in Asia|Asia]]}} |1,100,000,000 | style="background:#7d7;"|23.3 |66.7 |- |{{sort|Zh|''[[Islam in Central Asia|Central Asia]]''}} |54,000,000<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia/ |title=Region: Asia-Pacific |date=27 January 2011 |last4=Inquiries}}</ref> |style="background:#228B22;"|81.0<ref>{{cite web |url=http://www.iranicaonline.org/articles/central-asia-ii |title=CENTRAL ASIA ii. Demography – Encyclopaedia Iranica |last=electricpulp.com |website=iranicaonline.org |access-date=25 May 2017}}</ref> |3.0 |- |{{sort|Zi|''[[Islam in South Asia|South Asia]]''}} |600,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.thenews.com.pk/print/28942-sense-and-sensibility-in-south-asia |title=Sense and sensibility in South Asia |website=thenews.com.pk |access-date=24 May 2017}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://blogs.timesofindia.indiatimes.com/strategic-insights/the-muslim-question-2/ |title=The Muslim question |work=[[The Times of India]] Blog |access-date=24 May 2017}}</ref> | style="background:#7d7;"|31.4<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2011/01/27/future-of-the-global-muslim-population-regional-asia |title=Region: South Asia |date=27 January 2011 |access-date=1 January 2017}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2016/07/29/politics/muslims-moment-khan/index.html |title=The moment American Muslims were waiting for |last=Burke|first=Daniel|work=CNN |access-date=1 January 2017}}</ref> |30.6<ref name="Asian Religion" /><ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |title=10 Countries With the Largest Muslim Populations, 2010 and 2050date=2015-04-02 |website=Pew Research Center's Religion & Public Life Project |access-date=7 February 2017 |archive-date=7 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207115222/http://www.pewforum.org/2015/04/02/muslims/pf_15-04-02_projectionstables74/ |url-status=dead}}</ref> |- |{{sort|Zj|''[[Islam in Southeast Asia|Southeast Asia]]''}} |240,000,000<ref>{{Cite journal |last=Yusuf |first=Imtiyaz |title=The Middle East and Muslim Southeast Asia: Implications of the Arab Spring |url=http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130219000515/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/focus/essay1009_southeast_asia.html |url-status=dead |archive-date=19 February 2013 |journal=Oxford Islamic Studies}}</ref> |style="background:#50C878;"|40.0 |13.3 |- |[[East Asia]] |50,000,000<ref name="Refworld 2010" /> |style="background:#ACE1AF;"|3.1 |2.8 |- |{{sort|Zk|''[[Religion in the Middle East|Middle East]]-[[Islam in Africa|North Africa]]''}} |315,322,000<ref name="ME-NA Overview" /> – 488,603,838 |style="background:#228B22;"|91.2 |27.1 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Africa|Africa]]}} |550,000,000 |style="background:#50C878;"|47.0 |30.6 |- |{{sort|Zl|''[[Islam in Africa|Sub-Saharan Africa]]''}} |283,302,393 | style="background:#7d7;"|29.6 |15.7 |- |{{sort|Zh|[[Religion in North America|North America]]}} |3,500,000 – 7,000,000<ref>{{cite web |url=https://www.milligazette.com/news/15793-the-politics-of-american-muslim-demographics |title=The Politics of American Muslim demographics |last=Ghazali |first=Abdus Sattar |website=milligazette.com |access-date=2 January 2018}}</ref> |style="background:#ACE1AF;"|1.0<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-muslim/ |title=THE GLOBAL RELIGIOUS LANDSCAPE: Muslims |website=pewforum |date=18 December 2012 |access-date=18 December 2012}}</ref> |0.4 |- |{{sort|Zh|[[Religion in South America|South America]]}} |791,000 |style="background:#ACE1AF;"|0.2 |0.04 |- |{{sort|Zm|[[Islam in Europe|Europe]]}} |44,138,000 |style="background:#ACE1AF;"|6.0 |2.7 |- |{{sort|Zh|[[Islam in Oceania|Oceania]]}} |650,000 |style="background:#ACE1AF;"|1.6 |0.04 |- |{{sort|Zo|World}} |1,976,000,000<ref name="World Religion">{{cite web|date=October 2022|title=Religion of the World|url=https://countrymeters.info/en/World#religion|access-date=15 October 2022|publisher=Pew Research Centre}}</ref> | style="background:#7d7;"|24.9 |100.0 |} == آباديات ۾ متوقع تبديليون == {{Main|مسلمان آبادي ۾ واڌ}} پيو ريسرچ سينٽر (<small>PEW</small>)، سال <small>2017</small>ع جي رپورٽ کان وٺي سال <small>2022</small>ع تائين هڪ مسلسل رجحان قائم ڪيو آهي. اسلام پاڻ ۽ عيسائيت جي وچ ۾ فرق کي ختم ڪرڻ جاري رکي ٿو، جڏهن ته دنيا جو ٻيو نمبر وڏو مذهبي گروهه آهي، اهو پڻ تيز ترين وڌندڙ وڏي مذهبي گروهه آهي.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> سال <small>2015</small>ع ۾ پيو ريسرچ سينٽر (<small>PEW</small>) جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿيو ته سال <small>2060</small>ع تائين مسلمان آبادي دنيا جي آبادي جي ڀيٽ ۾ ٻيڻي تيزي سان (%<small>70</small>) وڌڻ جي اميد هئي (سال <small>2015</small>ع ۾ <small>1.8</small> بلين ۽ سال <small>2060</small>ع تائين <small>3</small> بلين). <ref name="World Religion" /> هي متوقع واڌ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان تمام گهڻي آهي. سال <small>2030</small>ع تائين مسلمان دنيا جي ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ %<small>26.3</small> بڻجڻ جو امڪان آهي. هي متوقع واڌ مسلمان خاندانن جي ڪري آهي جن ۾ عام طور تي وڌيڪ ٻار آهن ۽ انهي حقيقت سان ته مسلمان آبادي ۾ ڪنهن به مذهب جي ڀيٽ ۾ سڀ کان ننڍي وچين عمر آهي. وڌيڪ، مسلم اڪثريتي ملڪن ۾ صحت جي سار سنڀال جي حالتن ۾ واڌ هن وقت عمر جي توقع وڌائي رهي آهي ۽ ٻارن جي موت ۾ گهٽتائي ڪري رهي آهي، جيڪي، جيڪڏهن رجحانات هن طرح جاري رهيا، ته مسلمان آبادي جي واڌ ۾ ڪنهن به ٻئي مذهبي گروهه کان وڌيڪ حصو وٺندا. بهرحال، اهي رجحانات هر علائقي لاءِ نه آهن. حقيقت ۾، گهٽ پيدائش جي شرح جي ڪري، ايشيا (وچ اوڀر سميت) ۽ آفريڪا ۾ مسلمان آبادي جي واڌ سست ٿيڻ جي اميد آهي.<ref name="futureGlobalPop">{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/ |title=The Future of the Global Muslim Population: Projections fro 2010 to 2030 |website=assets.pewresearch.org/ |date=2 December 2014 |publisher=Pew Research Center |access-date=21 June 2021}}</ref> وچ اوڀر ۽ آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي جي واڌ جي اميد آهي. ان کان علاوه، پاڪستان سال 2030 تائين سڀ کان وڌيڪ مسلم آبادي وارو ملڪ هجڻ جو امڪان آهي. مسلمان يورپ جي ڪل آبادي جو %8 (52.8 ملين) تائين وڌڻ جي اميد آهي، ۽ هي واڌ مغربي يورپي ملڪن ۾ سڀ کان وڏي ٿيڻ جي اميد آهي. تنهن هوندي به، روس ۾ يورپ ۾ مسلمانن جي سڀ کان وڏي آبادي هوندي. انهن مان گهڻيون تبديليون لڏپلاڻ مان اچڻ جي اميد آهي.<ref name="futureGlobalPop" /> آمريڪا ۾، ڪينيڊا جي مسلمان آبادي سال <small>2030</small>ع تائين %<small>6.6</small> ۽ آمريڪا جي %<small>2</small> تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="futureGlobalPop" /> اهي واڌارا، يورپ وانگر، خاص طور تي لڏپلاڻ جي ڪري ٿيڻ جي اميد آهي.<ref name="futureGlobalPop" /> ==پن ڏسو== {{Portal|Islam|Country}} * [[خلافت راشده]] * [[ايشيا ۾ اسلام]] * [[آفريڪا ۾ اسلام|افريڪا ۾ اسلام]] * [[يورپ ۾ اسلام]] * [[اسلام جي تاريخ|اسلام]] [[اسلام جي تاريخ|جي تاريخ]] * [[مسلم اسپين]] * [[اسلام ۽ سائنس]] * [[عرب ليگ]] * [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]] (OIC) * [[مڪي جي فتح]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== * ''[[United States Department of State]] [https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/ International Religious Freedom Report]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ The World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130510200259/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/ |date=10 May 2013}}'' * ''[https://web.archive.org/web/20131112150057/http://religiousfreedom.lib.virginia.edu/nationprofiles/ Religious Freedom page]'' * ''[https://web.archive.org/web/20130715084239/http://www.religiousintelligence.co.uk/ Religious Intelligence]'' **''[https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/ Muslim Population Percentage] from [[United States Department of State|U.S Dept. of State]]'' * ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]] [https://web.archive.org/web/20121105005534/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2122.html?countryName=&countryCode=&regionCode=%C2%A6 Religions]'' * ''[[BBC News]] [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4385768.stm Muslims in Europe: Country guide]'' ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.pewresearch.org/religion/2025/06/09/muslim-population-change/ Pew Research Center: How the Global Religious Landscape Changed From 2010 to 2020] {{OIC}} {{Authority control}} [[زمرو:اسلام بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ملڪن جون فهرستون]] [[زمرو:اسلام سان لاڳاپيل فهرستون]] bpscgklhqjt92ovlthd9w5dv7crw33l 3 98236 382751 2026-06-04T21:28:38Z Gerges 19690 Gerges صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Hzea]] کي [[واپرائيندڙ بحث:هزيا]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Hzea|Hzea]]" to "[[Special:CentralAuth/هزيا|هزيا]]" 382751 wikitext text/x-wiki #چوريو [[واپرائيندڙ بحث:هزيا]] 9o6tfwrdkz0zvqllp37ywd6rsu41c12 10 98237 382815 2026-06-05T04:37:08Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#switch:{{{symbol|}}} <!--- Period 1 ---> | H =هائيڊروجن جي پلازما حالت ۾ واڱڻائي چمڪ | He= <!--- Period 2 ---> | Li=ليٿيم جو تازو ڪٽيل نمونو، تمام گهٽ آڪسائيڊن سان | Be= | B =بورون (β-رومبوهيڊرل)<ref>[[#VanSetten2007|Van Setten]] et al. 2007, pp.&nbsp;2460–1</ref> | C =گرافيٽ (کاٻي) ۽ هيرو (ساڄي)، ڪاربان جون ٻه ايلوٽروپ صورتون | N =ما... 382815 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{symbol|}}} <!--- Period 1 ---> | H =هائيڊروجن جي پلازما حالت ۾ واڱڻائي چمڪ | He= <!--- Period 2 ---> | Li=ليٿيم جو تازو ڪٽيل نمونو، تمام گهٽ آڪسائيڊن سان | Be= | B =بورون (β-رومبوهيڊرل)<ref>[[#VanSetten2007|Van Setten]] et al. 2007, pp.&nbsp;2460–1</ref> | C =گرافيٽ (کاٻي) ۽ هيرو (ساڄي)، ڪاربان جون ٻه ايلوٽروپ صورتون | N =مائع نائيٽروجن (N₂ [[ڪرائيوجينيڪس|−196 °C کان هيٺ]]) | O =مائع آڪسيجن (O₂ [[ڪرائيوجينيڪس|−183 °C کان هيٺ]]) | F =مائع فلورين (F₂ [[ڪرائيوجينيڪس|انتهايي گهٽ گرمي پد تي]]) | Ne= <!--- Period 3 ---> | Na= | Mg= | Al= | Si= | P = | S = | Cl= | Ar= <!--- Period 4 ---> | K =پوٽاشيم جا داڻا (پيرافن تيل ۾، هر هڪ لڳ ڀڳ 5 ملي ميٽر) | Ca= | Sc= | Ti= | V = | Cr= | Mn=خالص مينگنيز جو گهڻو ۽ آڪسائيڊ ٿيل مينگنيز جا ٽڪرا | Fe= | Co= | Ni= | Cu= | Zn= | Ga= | Ge= | As= | Se= | Br=شفاف گهڻي اندر مائع ۽ گئسي برومين | Kr=ڪرپٽون سان ڀريل [[گئس ڀريل نلي|ڊسچارج نلي]] جيڪا اڇي روشني سان چمڪي ٿي <!--- Period 5 ---> | Rb= | Sr= | Y = | Zr= | Nb= | Mo= | Tc=ٽيڪنيشيم-99 جيڪو [[اليڪٽروپليٽنگ]] ذريعي سون جي ورق جي پٽي تي چڙهايو ويو آهي | Ru= | Rh= | Pd= | Ag= | Cd= | In= | Sn=اڇي ٽين جا ننڍڙا گولا (کاٻي) ۽ سرمائي ٽين (ساڄي) | Sb= | Te= | I = | Xe=زينون سان ڀريل [[گئس ڀريل نلي|ڊسچارج نلي]] جيڪا هلڪي نيري روشني سان چمڪي ٿي <!--- Period 6 ---> | Cs= | Ba= | La= | Ce= | Pr= | Nd=شيشي جي ننڍڙي شيشي ۾ نيوڊيميم ڌاتو | Pm= | Sm= | Eu= | Gd= | Tb= | Dy= | Ho= | Er= | Tm= | Yb= | Lu= | Hf= | Ta= | W = | Re= | Os= | Ir= | Pt= | Au= | Hg= | Tl= | Pb= | Bi= | Po= | At= | Rn=ريڊون گئس واري نلي، جيڪا پٺيان موجود [[فاسفوريسينس|فاسفوريسينٽ]] [[زنڪ سلفائيڊ]] جي ڪري چمڪي ٿي <!--- Period 7 ---> | Fr= | Ra=ريڊيم جيڪو ٽامي جي تمام ننڍڙي ورق تي اليڪٽروپليٽ ڪيو ويو آهي ۽ هوا سان ردعمل کان بچائڻ لاءِ پولي يورٿين سان ڍڪيل آهي | Ac= | Th=شيشي جي ايمپول ۾ ٿوريم ڌاتو جو هڪ پتلو چورس ٽڪرو | Pa=شيشي جي ننڍڙي شيشي ۾ پروٽيڪٽينيم-231 جو نمونو | U = | Np=شيشي جي ننڍڙي شيشي ۾ نيپٽونيم-237 جو نمونو | Pu=پلوٽونيم ڌاتو جو نمونو، جنهن کي [[بحرانيت (ايٽمي)|ايٽمي بحرانيت]] کان بچڻ لاءِ رنگ جي شڪل ڏني وئي آهي | Am=خوردبيني هيٺ آميريشيم-241 ڌاتو جي هڪ ننڍڙي قرص | Cm=ڪوارٽز نلي ۾ ڪيوريم ڌاتو جو هڪ ٽڪرو | Bk= | Cf= | Es=آئنسٽينيم-253 جو ٺوس نمونو، جيڪو پنهنجي شديد شعاعڪاري سبب چمڪي رهيو آهي | Fm= | Md= | No= | Lr= | Rf= | Db= | Sg= | Bh= | Hs= | Mt= | Ds= | Rg= | Cn= | Nh= | Fl= | Mc= | Lv= | Ts= | Og= <!--- Period 8 ---> | Uue= | Ubn= | Ubu= | Ubb= | Ubt= | Ubq= | Ubp= | Ubh= | Ubs= | Ubo= <!--- default ---> |#default={{{default|}}} }}<!-- --><noinclude>{{Documentation|content= انهن تصويري وضاحتي متنن تي مشتمل آهي جيڪي {{tl|Infobox hydrogen}} جهڙن سانچن ۾ استعمال ٿيندا آهن. == پڻ ڏسو == * {{tl|Infobox element/symbol-to-top-image-alt}} }} [[زمرو:Infobox element data sets|تصويري وضاحت]] </noinclude> 09ukloeme6hcc8j7yo8a4td5k6yjlxa 10 98238 382816 2026-06-05T04:39:57Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#switch:{{{symbol|{{{1|}}}}}} <!--- Period 1 ---> | H =هڪ شفاف نلي جنهن مان نيري ۽ واڱڻائي روشني نڪري رهي آهي | He=هڪ شفاف نلي جنهن مان ڳاڙهي روشني نڪري رهي آهي <!--- Period 2 ---> | Li=دستانو پاتل هٿ ۾ ڌاتو جو هڪ ٽڪرو | Be=گراف پيپر جي ٽڪري تي بيٺل اونداهو بلوري پٿر جو ٽڪرو | B =شيشي جي ٿالهي ۾ چمڪندڙ سرم... 382816 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{symbol|{{{1|}}}}}} <!--- Period 1 ---> | H =هڪ شفاف نلي جنهن مان نيري ۽ واڱڻائي روشني نڪري رهي آهي | He=هڪ شفاف نلي جنهن مان ڳاڙهي روشني نڪري رهي آهي <!--- Period 2 ---> | Li=دستانو پاتل هٿ ۾ ڌاتو جو هڪ ٽڪرو | Be=گراف پيپر جي ٽڪري تي بيٺل اونداهو بلوري پٿر جو ٽڪرو | B =شيشي جي ٿالهي ۾ چمڪندڙ سرمائي ڌاتو جا ننڍڙا ٽڪرا | C =ڪاري گرافيٽ جو وڏو ٽڪرو ۽ اڇي پسمنظر تي هڪ ننڍڙو هيرو | N =هڪ شفاف مائع جنهن مان بخار نڪرڻ واضح نظر اچي رهيو آهي ۽ اهو اوتاريو پيو وڃي | O =هلڪو نيرو مائع، جنهن ۾ اُبال واضح نظر اچي رهيو آهي | F =مائع نائيٽروجن ۾ ڳاڙهسرو پيلو مائع فلورين جو ننڍڙو نمونو | Ne=شيشي جي نلي جنهن مان ڳاڙهي چمڪ نڪري رهي آهي <!--- Period 3 ---> | Na=چانديءَ جهڙي ڌاتو جا ٽي وڏا ٽڪرا | Mg=گول شڪل وارا ۽ تمام گهڻو چمڪندڙ ڌاتي بلور | Al=چمڪندڙ سطح تي رکيل چانديءَ جهڙي ڌاتو جو ڊگهو ٽڪرو | Si=ڪاري عڪاسي ڪندڙ ڌاتو جو ٽڪرو | P =فاسفورس جي چئن مختلف صورتن جو مجموعو، جيڪي مومي کان وٺي ڌاتي ڏيک تائين پکڙيل آهن | S =پيلو بلوري سفوف جهڙو مادو | Cl=شيشي جو مرتبان جيڪو پيلي ڪلورين گئس سان ڀريل آهي | Ar=واڱڻائي چمڪندڙ گئس تي مشتمل شيشي جي ننڍڙي بوتل <!--- Period 4 ---> | K =تيل سان ڀريل مرتبان ۾ پوٽاشيم ڌاتو جا ٻه گول داڻا | Ca=شيشي جي ننڍڙي بوتل ۾ چانديءَ جهڙي ڪيلشيم ڌاتو جا بلور | Sc=گول شڪل وارن اونداهن سرمائي اسڪينڊيم بلورن جا ٻه نمونا ۽ ساڳئي مادّي جو هڪ ڌاتي گهڻو | Ti=ڌاتو جي هڪ سلاخ جيڪا چمڪندڙ ٽائيٽينيم بلورن مان ٺهيل آهي، جيڪي مرڪز کان ٻاهر طرف وڌيل نظر اچن ٿا | V =تمام ننڍي ماپ تي وينيڊيم ڌاتو جي هڪ قرص | Cr=ڪروميم ڌاتو جا چمڪندڙ عڪاسي ڪندڙ بلور ۽ ساڳئي مادّي جو هڪ گهڻو | Mn=چمڪندڙ چانديءَ جهڙي مينگنيز ڌاتو جو اڻبرابر ٽڪرو | Fe=خالص لوهي چُورا ۽ هڪ لوهي گهڻو | Co=سرمائي ڪوبالٽ جا ٽڪرا ۽ ڪوبالٽ جو هڪ ننڍڙو گهڻو | Ni=نڪل جو هڪ کڏن وارو ۽ اڻبرابر ٽڪرو، جنهن جي مٿئين سطح هموار ڪٽيل آهي | Cu=قدرتي ٽامو (ماپ لڳ ڀڳ 4 سينٽي ميٽر) | Zn= | Ga= | Ge=سرمائي چمڪندڙ ٽڪرو، جنهن جي مٿاڇري اڻبرابر ڀڳل آهي | As= | Se= | Br= | Kr= <!--- Period 5 ---> | Rb= | Sr= | Y = | Zr= | Nb=سرمائي چمڪندڙ بلورن جو هڪ ٽڪرو جنهن تي ڇهن ڪنڊن واري بناوت نظر اچي ٿي | Mo= | Tc= | Ru= | Rh= | Pd= | Ag= | Cd= | In= | Sn= | Sb= | Te= | I = | Xe= <!--- Period 6 ---> | Cs=هلڪي سونهري ڌاتو، مائع جهڙي بناوت ۽ چمڪ سان، شيشي جي ايمپول ۾ بند | Ba= | La= | Ce= | Pr= | Nd=شيشي جي نلي ۾ چانديءَ جهڙي ڌاتو جو ٽڪرو | Pm= | Sm= | Eu= | Gd= | Tb= | Dy= | Ho= | Er= | Tm= | Yb= | Lu= | Hf= | Ta= | W = | Re= | Os= | Ir=خالص ايريڊيم جا ٽڪرا | Pt= | Au= | Hg= | Tl= | Pb=هلڪي سرمائي پسمنظر آڏو سرمائي ڌاتو جو هڪ ننڍڙو گهڻو، جنهن جي چوڌاري ٽي سرمائي ڌاتي ٽڪرا آهن | Bi= | Po= | At= | Rn= <!--- Period 7 ---> | Fr= | Ra= | Ac= | Th=ننڍڙو (3 سينٽي ميٽر) ايمپول جنهن ۾ ڌاتو جو ننڍڙو (5 ملي ميٽر) چورس ٽڪرو موجود آهي | Pa=بند ٿيل شيشي جي ننڍڙي بوتل ۾ چانديءَ جهڙي سرمائي ڌاتو جو ننڍڙو ٽڪرو | U =ٻه هٿ ڀورا دستانا پاتل آهن ۽ داغدار سرمائي قرص جهڙي شيءِ جهلي بيٺا آهن، جنهن تي 2068 هٿ سان لکيل آهي | Np= | Pu=پلوٽونيم جا ٻه چمڪندڙ گولا، جن جو قطر لڳ ڀڳ 3 سينٽي ميٽر آهي | Am= | Cm= | Bk= | Cf=چانديءَ جهڙي ڌاتو جي تمام ننڍڙي قرص، جنهن کي ڌاتي بناوت ڏيکارڻ لاءِ وڏو ڪري ڏيکاريو ويو آهي | Es=ڪوارٽز جي شيشي (قطر 9 ملي ميٽر) ۾ لڳ ڀڳ 300 مائڪروگرام ٺوس ²⁵³Es موجود آهي. پيدا ٿيندڙ روشني ²⁵³Es جي شديد شعاعڪاري جو نتيجو آهي. | Fm= | Md= | No= | Lr= | Rf= | Db= | Sg= | Bh= | Hs= | Mt= | Ds= | Rg= | Cn= | Nh= | Fl= | Mc= | Lv= | Ts= | Og= <!--- Period 8 ---> <!--- default ---> |#default={{{default|}}} }}<!-- --><noinclude>{{Documentation|content= انهن متبادل (alt) وضاحتي متنن تي مشتمل آهي جيڪي {{tl|Infobox hydrogen}} جهڙن سانچن ۾ استعمال ٿيندا آهن. == پڻ ڏسو == * {{tl|Infobox element/symbol-to-top-image-caption}} }} [[زمرو:Infobox element data sets|تصويري متبادل متن]] </noinclude> pv6zl54juirkuexl4cdi1vy18wp7ahj 10 98239 382817 2026-06-05T04:41:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{infobox element |name =هائيڊروجن |symbol=H |Z=1 |number=1 |abundance= |abundance in earth's crust= |abundance in oceans= |abundance in solar system= |left=(ڪوبه نه) |right=[[هيليم]] |above=– |below=[[ليٿيم|Li]] |appearance=بي رنگ گئس |image name=Hydrogen discharge tube.jpg |image upright=1.35 |electrons per shell=1 |phase= |phase comment= |density gplstp=0.08988 |density gpcm3nrt= |density gpcm3mp=0.07 |density gpcm3mp comment=(ٺو... 382817 wikitext text/x-wiki {{infobox element |name =هائيڊروجن |symbol=H |Z=1 |number=1 |abundance= |abundance in earth's crust= |abundance in oceans= |abundance in solar system= |left=(ڪوبه نه) |right=[[هيليم]] |above=– |below=[[ليٿيم|Li]] |appearance=بي رنگ گئس |image name=Hydrogen discharge tube.jpg |image upright=1.35 |electrons per shell=1 |phase= |phase comment= |density gplstp=0.08988 |density gpcm3nrt= |density gpcm3mp=0.07 |density gpcm3mp comment=(ٺوس:&nbsp;0.0763&nbsp;g/cm³)<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vEwj1WZKThEC&pg=PA240|page=240|title=Inorganic chemistry|author1=Wiberg, Egon |author2=Wiberg, Nils |author3=Holleman, Arnold Frederick |publisher=Academic Press|year=2001|isbn=978-0123526519}}</ref> |density gpcm3bp=0.07099 |melting point prefix=({{chem2|H2}}) |melting point K=13.99 |melting point C=−259.16 |melting point F=−434.49 |sublimation point K= |sublimation point C= |sublimation point F= |boiling point prefix=({{chem2|H2}}) |boiling point K=20.271 |boiling point C=−252.879 |boiling point F=−423.182 |triple point K=13.8033 |triple point kPa=7.041 |critical point K=32.938 |critical point MPa=1.2858 |heat fusion=({{chem2|H2}}) 0.117 |heat fusion 2= |heat vaporization=({{chem2|H2}}) 0.904 |heat capacity=14.418 |heat capacity comment=({{chem2|H}}) |heat capacity 2=28.836 |heat capacity 2 comment=({{chem2|H2}}) |vapor pressure 1= |vapor pressure 10= |vapor pressure 100= |vapor pressure 1 k= |vapor pressure 10 k=15 |vapor pressure 100 k=20 |vapor pressure comment= |crystal structure=شش ڪنڊي |crystal structure Pearson symbol=hP4 |lattice constants=''a''&nbsp;=&nbsp;378.97&nbsp;pm<br />''c''&nbsp;=&nbsp;618.31&nbsp;pm (ٽرپل پوائنٽ تي)<ref name="Arblaster 2018">{{cite book |last=Arblaster |first= John W. |title=Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements |publisher=ASM International |publication-place=Materials Park, Ohio |date=2018 |isbn=978-1-62708-155-9}}</ref> |electronegativity=2.20 |number of ionization energies=1 |ionization energy 1=1312.0 |ionization energy 2= |ionization energy 3= |atomic radius= |atomic radius calculated= |covalent radius=31±5 |Van der Waals radius=120 |magnetic ordering=[[ڊائيميگنيٽزم|ڊائيميگنيٽڪ]]<ref>{{cite book |url=https://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf|chapter=Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds| editor = Lide, D. R. | title = CRC Handbook of Chemistry and Physics | edition = 86th | location = Boca Raton (FL) | publisher = CRC Press | year = 2005 | isbn = 978-0-8493-0486-6 }}</ref> |electrical resistivity= |electrical resistivity at 0= |electrical resistivity at 20= |thermal conductivity=0.1805 |thermal conductivity 2= |thermal diffusivity= |thermal expansion= |thermal expansion at 25= |speed of sound=1310 |speed of sound comment=(گئس، 27&nbsp;°C تي) |speed of sound rod at 20= |speed of sound rod at r.t.= |magnetic susceptibility= {{val|−3.98|e=−6}} |magnetic susceptibility ref= &#x20;(298&nbsp;K)<ref>{{Cite book|title=CRC, Handbook of Chemistry and Physics|last=Weast|first=Robert|publisher=Chemical Rubber Company Publishing|year=1984|isbn=978-0-8493-0464-4|location=Boca Raton, Florida|pages=E110}}</ref> |tensile strength= |Young's modulus= |Shear modulus= |Bulk modulus= |Poisson ratio= |Mohs hardness= |Vickers hardness= |Brinell hardness= |CAS number=12385-13-6 |CAS number comment=<br>1333-74-0 ({{chem2|H2}}) |naming=نالي جو مطلب يوناني ٻوليءَ ۾ "پاڻي پيدا ڪندڙ" آهي |predicted by= |prediction date= |discovery and first isolation by=[[هينري ڪيونڊش]]<ref name=Miskowiec2023/><ref name="nbb">{{cite book| last=Emsley| first=John| title=Nature's Building Blocks| publisher=Oxford University Press| year=2001| location=Oxford| pages=183–191| isbn=978-0-19-850341-5}}</ref><ref name="Nostrand">{{cite encyclopedia| title=Hydrogen| encyclopedia=Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry| pages=797–799| publisher=Wylie-Interscience| year=2005| isbn=978-0-471-61525-5}}</ref> |discovery date=1766 |named by=[[انتوان لاووازييه]]<ref name=Miskowiec2023>{{cite journal |last1=Miśkowiec |first1=Paweł |title=Name game: The naming history of the chemical elements—part 1—from antiquity till the end of 18th century |journal=Foundations of Chemistry |date=April 2023 |volume=25 |issue=1 |pages=29–51 |doi=10.1007/s10698-022-09448-5 |url=https://link.springer.com/article/10.1007/s10698-022-09448-5}}</ref><ref name="Stwertka">{{cite book| last=Stwertka| first=Albert| title=A Guide to the Elements| publisher=Oxford University Press| year=1996| pages=16–21| isbn=978-0-19-508083-4}}</ref> |named date=1783 |QID=Q556 }}<!-- --><noinclude> {{Infobox element/element navigation|symbol=H}} {{Template reference list}} هي ٽن حوالن مان [[وڪيپيڊيا:نالي وارا حوالا|نالي وارا حوالا]] آهن. انهن کي مضمونن ۾ هيئن استعمال ڪري سگهجي ٿو: *<nowiki><ref name="Nostrand"></ref></nowiki> ''Van Nostrand's Encyclopedia'' واري ماخذ لاءِ *<nowiki><ref name="nbb"></ref></nowiki> ''Nature's Building Blocks'' واري ماخذ لاءِ *<nowiki><ref name="Stwertka"></ref></nowiki> ''A Guide to the Elements'' واري ماخذ لاءِ {{documentation|1=Template:Infobox element/doc}} [[زمرو:سانچا جيڪي نالي وارا حوالا ٺاهين ٿا]] </noinclude> 600dmfk4lbbtnewzjykn2u6m4n45irt 10 98240 382819 2026-06-05T04:49:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- ھن لڪير کان ھيٺ سانچي جي دستاويزڪاري ۾ ترميم ڪريو --> {{Mbox | demospace = {{{demospace|}}} | type = style | image = [[File:Ambox important.svg|40px|alt=|link=]] | text = ھن ۾ ترميم نه ڪريو. '''{{PAGENAME}}''' کي تاريخي حوالي طور محفوظ رکيو ويو آھي، جنھن سان موجوده Lua-بنياد cs1{{!}}2 سانچن جو مقابلو ڪري سگھجي ٿو. }}... 382819 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھن لڪير کان ھيٺ سانچي جي دستاويزڪاري ۾ ترميم ڪريو --> {{Mbox | demospace = {{{demospace|}}} | type = style | image = [[File:Ambox important.svg|40px|alt=|link=]] | text = ھن ۾ ترميم نه ڪريو. '''{{PAGENAME}}''' کي تاريخي حوالي طور محفوظ رکيو ويو آھي، جنھن سان موجوده Lua-بنياد cs1{{!}}2 سانچن جو مقابلو ڪري سگھجي ٿو. }} == ھن سانچي بابت == [[سانچو:Citation/core]] کي ھڪ اهڙي انجڻ طور سمجهي سگهجي ٿو جيڪا وڪيپيڊيا جي حوالن لاءِ هڪجهڙو نتيجو پيدا ڪري ٿي. {{tl|Citation}} جهڙا سانچا هن بنيادي سانچي کي پيرا ميٽرن جي هڪ فهرست فراهم ڪن ٿا، جنهن کي استعمال ڪندي اهو فارميٽ ٿيل متن (HTML) تيار ڪري ٿو، جنهن ۾ [[COinS]] ميٽاڊيٽا شامل هوندي آهي. هي ميٽاڊيٽا ڪيترن پڙهندڙن کي حوالن تائين آساني سان رسائي، يا انهن جي تفصيل کي [[حوالو مينيجر]] ۾ منتقل ڪرڻ ۾ مدد ڏئي ٿي. مرڪزي سانچي جي موجودگي انفرادي حوالو سانچن کي ڪوڊ ڪرڻ ۽ تبديل ڪرڻ ۾ آسان بڻائي ٿي، ۽ سڄي انسائيڪلوپيڊيا ۾ هڪجهڙي نمائش پيدا ڪري ٿي. == اهي سانچا جيڪي هن "انجڻ" کي استعمال ڪن ٿا == هن مرڪزي سانچي ۾ ڪيل تبديليون ڪيترن "مٿين" سانچن جي نتيجن تي اثر انداز ٿي سگهن ٿيون. جاچ جي مقصد لاءِ، ڪجهه اهڙن سانچن جي فهرست هيٺ ڏنل آهي جيڪي سڌي طرح Citation/core استعمال ڪن ٿا. *[[سانچو:Cite IETF]] *[[سانچو:Cite wikisource]] تقريباً اهي سڀئي سانچا جيڪي اڳ Citation/core استعمال ڪندا هئا، هاڻي [[ماڊيول:Citation/CS1]] ڏانهن منتقل ڪيا ويا آهن. == پيرا ميٽرن جي تفصيل == هيٺ ڏنل مثال هر پيرا ميٽر جي عام استعمال کي ظاهر ڪن ٿا، جن جو مقصد ايڊيٽرن کي هن سانچي جي ڪارڪردگي سمجهائڻ آهي. گهڻي ڀاڱي ۾، جيڪڏهن گهربل نتيجو حاصل ٿئي ته مختلف قسم جو ڊيٽا موڪلڻ ۾ ڪو مسئلو ناهي. استثنا انهن پيرا ميٽرن ۾ آهي جيڪي [[COinS]] جي ڪنهن فيلڊ سان لاڳاپيل آهن؛ اهي ⊗ سان نشان لڳل آهن. *{{para|AccessDate}} اها تاريخ جڏهن {{para|URL}} تائين رسائي حاصل ڪئي وئي. ان کي وڪي ڳنڍڻو نه بڻايو وڃي. * آرڪائيو پيرا ميٽر (جيڪڏهن استعمال ڪيا وڃن ته ٻئي گڏ استعمال ٿيڻ لازمي آهن) **{{para|ArchiveURL}} ويب صفحي جي [[ويب آرڪائيو]] ٿيل ڪاپي جو URL، جيڪڏهن اصل URL دستياب نه رهي. عام طور تي [[WebCite]] يا [[Internet Archive]] جهڙين خدمتن لاءِ. **{{para|ArchiveDate}} اها تاريخ جڏهن شيءِ آرڪائيو ڪئي وئي. ان کي وڪي ڳنڍڻو نه بڻايو وڃي. *{{para|OriginalURL}} جيڪڏهن آرڪائيو URL ڏنو ويو آهي ته اصل URL هتي ڏنو وڃي. *{{para|amp}} جڏهن ڪا به قيمت مقرر ڪئي وڃي ته مصنفن جي فهرست ۾ آخري ٻن نالن جي وچ ۾ "&" استعمال ڪندو. ڊفالٽ طور "; " استعمال ٿئي ٿو. * ⊗ {{para|ARXIV}} [[ArXiv]] سڃاڻپ. * ⊗ {{para|ASIN}} [[Amazon Standard Identification Number]]. * ⊗ {{para|At}} ماخذ اندر صفحي جو حوالو. *{{para|Authorlink1}} پهرين ليکڪ بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون جو عنوان. *{{para|Authorlink2}}، {{para|Authorlink3}} وغيره وڌيڪ ليکڪن بابت مضمونن جا عنوان. *{{para|AuthorMask}} خاص طور ببليوگرافي ۾ استعمال ٿيندو آهي جتي هڪ ئي ليکڪ جا ڪيترائي ڪم ڏنل هجن. *{{para|AuthorSep}} ليکڪن جي نالن جي وچ ۾ جدا ڪندڙ نشان؛ ڊفالٽ طور سيمي ڪولن (;). * ⊗ {{para|BIBCODE}} [[Bibcode]] سڃاڻپ. *{{para|Citation class}} حوالي کي گهيريندڙ HTML span ۾ ڏنل CSS ڪلاس شامل ڪري ٿو. * ⊗ {{para|DOI}} [[Digital object identifier]]. * ⊗ {{para|Date}} تصنيف جي تاريخ، جيڪڏهن اشاعت جي تاريخ کان مختلف هجي. *{{para|DeadURL}} اصل ڳنڍڻو غيرفعال آهي يا نه ({{para|DeadURL|no}}). *{{para|DoiBroken}} اها تاريخ جڏهن DOI خراب ٿيو. * ⊗ {{para|Edition}} ايڊيشن جو نالو يا نمبر، جيڪڏهن پهريون نه هجي. *{{para|EditorGiven1}} پهرين ايڊيٽر جو ذاتي نالو. *{{para|EditorSurname1}} پهرين ايڊيٽر جو خانداني نالو. *{{para|Editorlink1}} پهرين ايڊيٽر بابت موجود وڪيپيڊيا مضمون. *{{para|format}} ماخذ جو فائيل فارميٽ يا وضاحتي عبارت جهڙوڪ "مفت مڪمل متن". * ⊗ {{para|Given1}} پهرين ليکڪ جو ذاتي نالو. *{{para|ID}} DOI، ISBN وغيره کان سواءِ ٻيو سڃاڻپ ڪندڙ. * ⊗ {{para|ISBN}} [[International Standard Book Number]]. * ⊗ {{para|ISSN}} [[International Standard Serial Number]]. * ⊗ {{para|IncludedWorkTitle}} مخصوص عنوان جيڪو واوڙن (" ") اندر ڏيکاريو ويندو. * ⊗ {{para|IncludedWorkURL}} باب يا حصي جو URL. * ⊗ {{para|Issue}} رسالي جو شمارو. * ⊗ {{para|JFM}} [[Jahrbuch über die Fortschritte der Mathematik]]. * ⊗ {{para|JSTOR}} [[JSTOR]] سڃاڻپ. *{{para|language}} ماخذ جي ٻولي، جيڪڏهن انگريزي کان مختلف هجي. *{{para|laysummary}} عام پڙهندڙن لاءِ آسان خلاصو. ** {{para|laydate}} انهيءَ خلاصي جي تاريخ. ** {{para|laysource}} انهيءَ خلاصي جو ماخذ. * ⊗ {{para|LCCN}} [[Library of Congress Control Number]]. * ⊗ {{para|MR}} [[Mathematical Reviews]] سڃاڻپ. *{{para|NameSep}} خانداني ۽ ذاتي نالي جي وچ ۾ جدا ڪندڙ نشان. * ⊗ {{para|OCLC}} [[Online Computer Library Center]] سڃاڻپ. * ⊗ {{para|OL}} [[Open Library]] سڃاڻپ. * ⊗ {{para|OSTI}} [[Office of Scientific and Technical Information]] سڃاڻپ. *{{para|Other}} اضافي تفصيل. * ⊗ {{para|PMC}} [[PubMed Central]] مضمون نمبر. * ⊗ {{para|PMID}} [[PubMed]] سڃاڻپ. *{{para|Periodical}} رسالي، جرنل يا ميگزين جو نالو. *{{para|Place}} جڳهه جتي مواد تيار ڪيو ويو. *{{para|PublicationDate}} اشاعت جي تاريخ. * ⊗ {{para|PublicationPlace}} اشاعت جو شهر. * ⊗ {{para|Publisher}} ناشر جو نالو. *{{para|quote}} ماخذ مان اقتباس ڪيل متن. *{{para|PS}} حوالي جي پڇاڙيءَ ۾ شامل ٿيندڙ نشان. *{{para|Ref}} حوالو نالو، جيڪڏهن {{tl|Harv}} سان استعمال ٿئي. * ⊗ {{para|RFC}} [[Request for Comments]] سڃاڻپ. *{{para|Sep}} فيلڊن جي وچ ۾ استعمال ٿيندڙ رمزي نشان. * ⊗ {{para|Series}} سلسلي جو نالو. * ⊗ {{para|SSRN}} [[Social Science Research Network]] سڃاڻپ. * ⊗ {{para|Surname1}} پهرين ليکڪ جو خانداني نالو. * ⊗ {{para|Title}} عنوان، جيڪو ترچو ڏيکاريو ويندو. * {{para|template doc demo}} غلطين جي درجا بندي بند ڪرڻ لاءِ {{para|template doc demo|true}} استعمال ڪريو. *{{para|TitleNote}} عنوان کان پوءِ ظاهر ٿيندڙ نوٽ. *{{para|TitleType}} حوالو ڏنل شيءِ جو قسم (مثال: پي ايڇ ڊي ٿيسز). *{{para|TransItalic}} ترچي ترجمو ڪيل عنوان. *{{para|TransTitle}} ترجمو ڪيل عنوان. *{{para|Trunc}} ڏيکاريل ليکڪن جو تعداد، ان کان پوءِ ''et al.''. * ⊗ {{para|URL}} [[URL]]. * ⊗ {{para|Volume}} جلد نمبر. *{{para|YearNote}} سال سان گڏ اضافي نوٽ. *{{para|Year}} تصنيف يا اشاعت جو سال. * ⊗ {{para|ZBL}} [[Zentralblatt MATH]] سڃاڻپ. == مددگار CSS == حوالن جي ظاهري نمائش کي سنڀالڻ لاءِ ضابطا [[ميڊياوڪي:Common.css]] ۾ بيان ٿيل آهن. خام URL حوالي جي آخر ۾ رينڊر ٿئي ٿو، پر ڇپائي کان سواءِ لڪل رکيو وڃي ٿو. <syntaxhighlight lang="css"> /* ڳنڍيل حوالن ۽ دستاويزي سڃاڻپن لاءِ، جيڪي اسڪرين تي ڏيکارڻ ضروري نه آهن، پر ڇپيل نسخي ۾ شامل ٿيڻ گهرجن */ @media screen, handheld { .citation .printonly { display: none; } } </syntaxhighlight> == حوالا == {{حوالا}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:حوالو سانچا]] }}</includeonly> 5p3enpqsqpn2u8fimijo3enblv3kkeg 10 98241 382843 2026-06-05T08:03:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#switch:{{{block|}}} ||unknown = | #default=<span title="color legend: {{{block|}}}" style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:6px; height:8px; border:1px solid black; background:{{element color|1={{{block|}}}}}; color:black;">&nbsp;</span> <!-- the text, wl: -->{{Infobox element/symbol-to-block |symbol={{{symbol|}}} |format=wl}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 382843 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{block|}}} ||unknown = | #default=<span title="color legend: {{{block|}}}" style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:6px; height:8px; border:1px solid black; background:{{element color|1={{{block|}}}}}; color:black;">&nbsp;</span> <!-- the text, wl: -->{{Infobox element/symbol-to-block |symbol={{{symbol|}}} |format=wl}} }}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> plz2he4j0qoej0kmel5ukiq4oenymlk 382844 382843 2026-06-05T08:12:00Z Intisar Ali 8681 382844 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{block|}}} ||unknown = | #default=<span title="color legend: {{{block|}}}" style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:6px; height:8px; border:1px solid black; background:{{element color|1={{{block|}}}}}; color:black;">&nbsp;</span> <!-- the text, wl: -->{{Infobox element/symbol-to-block |symbol={{{symbol|}}} |format=wl}} }} <noinclude> {{documentation}}</noinclude> 8brljupp9tmpksy0jb947hdj5rkofk4 10 98242 382845 2026-06-05T08:13:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو --> == استعمال == == جائزو == {{Infobox element/symbol-to--overview-infobox-formats}} {{Infobox element/symbol-to--navbox|state=collapsed}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- هن لڪير کان هيٺ زمرا؛ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:Infobox element subtemplates|بلاڪ]] }}<... 382845 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو --> == استعمال == == جائزو == {{Infobox element/symbol-to--overview-infobox-formats}} {{Infobox element/symbol-to--navbox|state=collapsed}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- هن لڪير کان هيٺ زمرا؛ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:Infobox element subtemplates|بلاڪ]] }}</includeonly> dio8miubfgmv5efykx7to5wbx84vk02 382846 382845 2026-06-05T08:14:00Z Intisar Ali 8681 /* جائزو */ 382846 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي شامل ڪريو --> == استعمال == == جائزو == {{Infobox element/symbol-to--overview-infobox-formats}} {{Infobox element/symbol-to--navbox|state=collapsed}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- هن لڪير کان هيٺ زمرا؛ بين الويڪي ڳنڍڻا وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:Infobox element subtemplates|بلاڪ]] }}</includeonly> 8lq4oa8zn60fshco1voah0ndrch91dp 10 98243 382852 2026-06-05T10:35:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{ {{{os-formatter|Element-symbol-to-oxidation-state-echo}}} |symbol={{{symbol|}}} |common={{#switch:{{{symbol|}}} <!-- جيستائين ٻي صورت ۾ ماخذ نه ڏنل هجي، اهي G&E سان تصديق ٿيل آهن؛ دستاويز صفحو ڏسو --> |H=−1, +1 |He= |Li=+1 |Be=+2 |B=+3 |C=−4, −3, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4 |N=−3, +3, +5 |O=−2 |F=−1 |Ne= |Na=+1 |Mg=+2 |Al=+3 |Si=−4, +4 |P=−3, +3, +5 |S=−2, +2, +4, +6 |Cl=−1, +1, +3, +5, +... 382852 wikitext text/x-wiki {{ {{{os-formatter|Element-symbol-to-oxidation-state-echo}}} |symbol={{{symbol|}}} |common={{#switch:{{{symbol|}}} <!-- جيستائين ٻي صورت ۾ ماخذ نه ڏنل هجي، اهي G&E سان تصديق ٿيل آهن؛ دستاويز صفحو ڏسو --> |H=−1, +1 |He= |Li=+1 |Be=+2 |B=+3 |C=−4, −3, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4 |N=−3, +3, +5 |O=−2 |F=−1 |Ne= |Na=+1 |Mg=+2 |Al=+3 |Si=−4, +4 |P=−3, +3, +5 |S=−2, +2, +4, +6 |Cl=−1, +1, +3, +5, +7 |Ar= |K=+1 |Ca=+2 |Sc=+3 |Ti=+4 |V=+5 |Cr=+3, +6 |Mn=+2, +4, +7 |Fe=+2, +3 |Co=+2, +3 |Ni=+2 |Cu=+2 |Zn=+2 |Ga=+3 |Ge=−4, +2, +4 |As=−3, +3, +5 |Se=−2, +2, +4, +6 |Br=−1, +1, +3, +5 |Kr=+2 |Rb=+1 |Sr=+2 |Y=+3 |Zr=+4 |Nb=+5 |Mo=+4, +6 |Tc=+4, +7 |Ru=+3, +4 |Rh=+3 |Pd=0, +2, +4 |Ag=+1 |Cd=+2 |In=+3 |Sn=−4, +2, +4 |Sb=−3, +3, +5 |Te=−2, +2, +4, +6 |I=−1, +1, +3, +5, +7 |Xe=+2, +4, +6 |Cs=+1 |Ba=+2 |La=+3 |Ce=+3, +4 |Pr=+3 |Nd=+3 |Pm=+3 |Sm=+3 |Eu=+2, +3 |Gd=+3 |Tb=+3 |Dy=+3 |Ho=+3 |Er=+3 |Tm=+3 |Yb=+3 |Lu=+3 |Hf=+4 |Ta=+5 |W=+4, +6 |Re=+4, +7 |Os=+4 |Ir=+3, +4 |Pt=+2, +4 |Au=+3 |Hg=+1, +2 |Tl=+1, +3 |Pb=+2, +4 |Bi=+3 |Po=−2, +2, +4 |At=−1, +1 |Rn= |Fr=+1 |Ra=+2 |Ac=+3 |Th=+4 |Pa=+5 |U=+6 |Np=+5 |Pu=+4 |Am=+3 |Cm=+3 |Bk=+3 |Cf=+3 |Es=+3 |Fm=+3 |Md=+3 |No=+3 |Lr=+3 |Rf=+4 |Db=<!-- عام حالت نه؛ باقي لاءِ صرف اڳڪٿي ڪيل --> |Sg= |Bh= |Hs= |Mt= |Ds= |Rg= |Cn= |Nh= |Fl= |Mc= |Lv= |Ts= |Og= |Uue= |Ubn= |Ubu= |Ubb= |Ubt= |Ubq= |Ubp= |Ubh= <!--- symbol لاءِ ڊفالٽ ---> |#default={{#if:{{{symbol|}}}|{{error|[[:Template:Infobox element/symbol-to-oxidation-state]]: علامت "{{{symbol|}}}" معلوم نه آهي}}}} }} |notable={{#switch:{{{symbol|}}} <!--- Period 1 ---> | H= | He= <!--- Period 2 ---> | Li= −1<ref>Li(–1) گئس واري حالت ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=R. H. Sloane |author2=H. M. Love |title=Surface Formation of Lithium Negative Ions |journal=Nature |date=1947 |volume=159 |issue=4035 |pages=302–303 |doi=10.1038/159302a0 |bibcode=1947Natur.159..302S |language=en}}</ref> | Be= −2,<ref>Be(−2)، ZrBe₂ ۽ HfBe₂ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite journal|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/anie.202114303?medium=article&utm_source=researchgate.net|title=Be–Be π-Bonding and Predicted Superconductivity in MBe2 (M=Zr, Hf)|first1=Maarten G.|last1=Goesten|journal=Angew. Chem. Int. Ed.|volume=61|issue=4|year=2022|article-number=e202114303|doi=10.1002/anie.202114303}}</ref> 0,{{refn|بيريليم(0)، LMgBeCp* ۾ موجود آهي (L &#61; هڪ پيچيده ڊائيمائيڊ ليگنڊ، Cp* &#61; pentamethylcyclopentadienyl)، جنهن ۾ ميگنيشيم-بيريليم قطبي بند آهي.<ref name="Be(0)">{{cite journal|last1=Berthold|first1=Chantsalmaa|last2=Maurer|first2=Johannes|last3=Klerner|first3=Lukas|last4=Harder|first4=Sjoerd|last5=Buchner|first5=Magnus R.|title=Formation, Structure and Reactivity of a Beryllium(0) Complex with Mg^δ+−Be^δ− Bond Polarization|journal=Angewandte Chemie International Edition|date=2024-05-31|volume=63|issue=35|article-number=e202408422|doi=10.1002/anie.202408422}}</ref>}} +1{{refn|Be(I)، CpBeBeCp ۾ ڄاتو وڃي ٿو.<ref name="BCWABe(I)">{{Cite journal |last1=Boronski |first1=Josef T. |last2=Crumpton |first2=Agamemnon E. |last3=Wales |first3=Lewis L. |last4=Aldridge |first4=Simon |date=2023-06-16 |title=Diberyllocene, a stable compound of Be(I) with a Be–Be bond |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.adh4419 |journal=Science |language=en |volume=380 |issue=6650 |pages=1147–1149 |doi=10.1126/science.adh4419 |pmid=37319227 |bibcode=2023Sci...380.1147B |s2cid=259166086 |issn=0036-8075}}</ref>}} | B=−5,<ref>B(−5)، Al₃BC ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite news|url=https://d-nb.info/995006210/34|first1=Melanie|last1=Schroeder|title=Eigenschaften von borreichen Boriden und Scandium-Aluminium-Oxid-Carbiden|page=139|language=de}}</ref> −1,<ref>B(−1)، [[ميگنيشيم ڊائبورائيڊ]] (MgB₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2RgbAgAAQBAJ&pg=PA315|title=Chemical Structure and Reactivity: An Integrated Approach|first1=James|last1=Keeler|first2=Peter|last2=Wothers|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=978-0-19-960413-5}}</ref> 0,<ref>{{cite journal|doi=10.1126/science.1221138|title=Ambient-Temperature Isolation of a Compound with a Boron-Boron Triple Bond|year=2012|last1=Braunschweig|first1=H.|last2=Dewhurst|first2=R. D. |last3=Hammond|first3=K.|last4=Mies|first4=J.|last5=Radacki|first5=K.|last6=Vargas|first6=A.|journal=Science|volume=336|issue=6087|pages=1420–2|pmid=22700924|bibcode=2012Sci...336.1420B|s2cid=206540959}}</ref> +1,^*<ref>{{cite journal| url=http://bernath.uwaterloo.ca/media/125.pdf| title=Infrared Emission Spectroscopy of BF and AIF| author1=Zhang, K.Q.| author2=Guo, B.|author3=Braun, V.| author4=Dulick, M.| author5=Bernath, P.F.| journal=J. Molecular Spectroscopy| volume=170| issue=1| year=1995| page=82| doi=10.1006/jmsp.1995.1058|bibcode=1995JMoSp.170...82Z}}</ref> +2^* | C= | N=−2,^* −1,^* 0,<ref>[[ٽيٽرازول]]ن ۾ انگوزي اندر آڪسائيڊيشن حالت 0 وارا ٻه ڊبل-بند ٿيل نائيٽروجن ائٽم هوندا آهن. اصل 1H-tetrazole، {{chem2|CH2N4}} (ٻه N(0) ائٽم) جي سنٿيسس لاءِ ڏسو {{cite journal | last1=Henry | first1=Ronald A. | last2=Finnegan | first2=William G. | title=An Improved Procedure for the Deamination of 5-Aminotetrazole | journal=Journal of the American Chemical Society | volume=76 | issue=1 | date=1954 | issn=0002-7863 | doi=10.1021/ja01630a086 | pages=290–291| bibcode=1954JAChS..76..290H }}</ref> +1,^* +2,^* +4^* | O= −1,^* 0, +1,^* +2^* | F=0<ref>گولڊ هيپٽافلورائيڊ، جيڪو گهٽ گرمي پد تي تيار ڪيو ويو، حساب موجب ماليڪيولر فلورين ۽ گولڊ پينٽافلورائيڊ جو ڪمپليڪس آهي؛ F₂ ۾ F-F بندش IR اسپيڪٽرو اسڪوپي سان ثابت ٿئي ٿي؛ ڏسو {{cite journal|title=After 20 Years, Theoretical Evidence That "AuF₇" Is Actually AuF₅·F₂|journal=Inorganic Chemistry|date=2007-05-31|volume=46|issue=13|pages=5338–5342|doi=10.1021/ic700431s|last1=Himmel|first1=Daniel|last2=Riedel|first2=Sebastian|pmid=17511450}}</ref> | Ne=0<ref>Ne(0)، Cr(CO)₅Ne ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|last1=Perutz|first1=Robin N.|last2=Turner|first2=James J. |title=Photochemistry of the Group 6 hexacarbonyls in low-temperature matrices. III. Interaction of the pentacarbonyls with noble gases and other matrices|journal=Journal of the American Chemical Society|date=August 1975|volume=97|issue=17|pages=4791–4800 |doi=10.1021/ja00850a001|bibcode=1975JAChS..97.4791P }}</ref> <!--- Period 3 ---> | Na=−1,^* | Mg= 0,<ref>Mg(0) هڪ اهڙي مرڪب ۾ سنٿيسائيز ڪيو ويو آهي جنهن ۾ وڏڙي نامياتي ليگنڊ سان هم-آهنگ ٿيل Na₂Mg₂²⁺ ڪلسٽر موجود آهي؛ ڏسو {{cite journal |first1=B. |last1=Rösch |first2=T. X. |last2=Gentner |first3=J. |last3=Eyselein |first4=J. |last4=Langer |first5=H. |last5=Elsen |first6=W. |last6=Li |first7=S. |last7=Harder |title=Strongly reducing magnesium(0) complexes |doi=10.1038/s41586-021-03401-w |journal=Nature |volume=592 |year=2021 |issue=7856 |pages=717–721 |pmid=33911274 |bibcode=2021Natur.592..717R |s2cid=233447380 |postscript=none}}</ref> +1<ref>{{cite journal|url=http://bernath.uwaterloo.ca/media/24.pdf| title=The spectrum of magnesium hydride |author=Bernath, P. F. |author2=Black, J. H. |author3=Brault, J. W. |name-list-style=amp |bibcode=1985ApJ...298..375B | doi=10.1086/163620 |journal=Astrophysical Journal|volume=298| year=1985| page=375}}. پڻ ڏسو [[گهٽ ظرفيتي ميگنيشيم مرڪب]].</ref> | Al=−2,<ref>Al(−2)، Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite journal|last1=Wemdorff|first1=Marco|last2=Röhr|first2=Caroline|title=Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: Eine Zintl-Phase mit isolierten [Ge]^4–- und [Al₄]^8–-Anionen / Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: A Zintl Phase with Isolated [Ge]^4–- and [Al₄]^8– Anions|journal=Zeitschrift für Naturforschung B|language=de|volume=62|issue=10|year=2007|page=1227|doi=10.1515/znb-2007-1001|s2cid=94972243}}</ref> −1,<ref>Al(–1)، Na₅Al₅ ۾ رپورٽ ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=Haopeng Wang |author2=Xinxing Zhang |author3=Yeon Jae Ko |author4=Andrej Grubisic |author5=Xiang Li |author6=Gerd Ganteför |author7=Hansgeorg Schnöckel |author8=Bryan W. Eichhorn |author9=Mal-Soon Lee |author10=P. Jena |author11=Anil K. Kandalam |author12=Boggavarapu Kiran |author13=Kit H. Bowen |title=Aluminum Zintl anion moieties within sodium aluminum clusters |journal=The Journal of Chemical Physics |date=2014 |volume=140 |issue=5 |doi=10.1063/1.4862989 |bibcode=2014JChPh.140e4301W |language=en}}</ref> 0,<ref>Al(0) جو غير مستحڪم ڪاربونائل [[ٽرائيميٿائل ايلومينيم|Al₂(CH₃)₆]] جي ڪاربن مونو آڪسائيڊ سان رد عمل ۾ گهٽ گرمي پد واري ميٽرڪس ۾ معلوم ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |first1=Ramiro |last1=Sanchez |first2=Caleb |last2=Arrington |first3=C. A. |last3=Arrington Jr. |title=Reaction of trimethylaluminum with carbon monoxide in low-temperature matrixes |journal=American Chemical Society |volume=111 |issue=25 |date=December 1, 1989 |page=9110-9111 |doi=10.1021/ja00207a023 |bibcode=1989JAChS.111.9110S |osti=6973516 |url=https://www.osti.gov/biblio/6973516-reaction-trimethylaluminum-carbon-monoxide-low-temperature-matrices}}</ref> +1,^*<ref>{{cite journal| title = Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions|author1=Dohmeier, C. |author2=Loos, D. |author3=Schnöckel, H. | journal = Angewandte Chemie International Edition | year =1996| volume =35|issue=2 | pages =129–149| doi =10.1002/anie.199601291}}</ref> +2<ref>{{cite journal| author = Tyte, D. C. | title = Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide| doi = 10.1038/202383a0 | journal = Nature | volume = 202| issue = 4930 | year = 1964| page = 383 | bibcode=1964Natur.202..383T| s2cid = 4163250}}</ref> | Si=−3,^* −2,^* −1,^* 0,<ref name=ZeroValentTin>{{cite web |title=New Type of Zero-Valent Tin Compound |url= https://www.chemistryviews.org/details/news/9745121/New_Type_of_Zero-Valent_Tin_Compound.html |publisher=[[Chemistry Europe]] |date=27 August 2016}}</ref> +1,^*<ref>{{cite journal|author=Ram, R. S.|title=Fourier Transform Emission Spectroscopy of the A2D–X2P Transition of SiH and SiD|url=http://bernath.uwaterloo.ca/media/184.pdf |journal=J. Mol. Spectr. |volume=190|issue=2|pages=341–352|year=1998|pmid=9668026|display-authors=etal|doi=10.1006/jmsp.1998.7582}}</ref> +2,^* +3^* | P = −2,^* −1,^* 0,<ref>{{cite journal|doi=10.1021/ja807828t|title=Carbene-Stabilized Diphosphorus|year=2008|last1=Wang|first1=Yuzhong|last2=Xie|first2=Yaoming|last3=Wei|first3=Pingrong|last4=King|first4=R. Bruce|last5=Schaefer|first5=Iii|last6=Schleyer|first6=Paul v. R.|last7=Robinson|first7=Gregory H.|journal=Journal of the American Chemical Society|volume=130|issue=45|pages=14970–1|pmid=18937460|bibcode=2008JAChS.13014970W }}</ref> +1,^*<ref>{{cite journal|doi=10.1021/ic060186o|pmid=16903744|title=Phosphorus(I) Iodide: A Versatile Metathesis Reagent for the Synthesis of Low Oxidation State Phosphorus Compounds|year=2006|last1=Ellis|first1=Bobby D.|last2=MacDonald|first2=Charles L. B.|journal=Inorganic Chemistry|volume=45|issue=17|pages=6864–74}}</ref> +2,^* +4^* | S= −1,^* 0, +1,^* +3,^* +5^* | Cl= 0,<ref>Cl₂ ڪوبالٽ(II) سان sodium Zeolite A ۾ ڪمپليڪس بڻائي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=V. Subramanian |author2=Karl Seff |author3=Tor Ottersen |title=A molecular chlorine complex of cobalt(II). The crystal structure of a dichlorine sorption complex of dehydrated cobalt(II)-exchanged sodium zeolite A, Co4Na4-A•4Cl2 |journal=Journal of the American Chemical Society |date=April 1, 1978 |volume=100 | issue=9 |pages=2911–3 |doi=10.1021/ja00477a067 |language=en}}</ref> +2,^* +4,^* +6^* | Ar=0<ref>Ar(0)، [[آرگون فلورو هائيڊرائيڊ]] (HArF) ۽ ArCF₂²⁺ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite journal |display-authors=4 |last1=Lockyear|first1=J.F. |last2=Douglas|first2=K. |last3=Price|first3=S.D. |last4=Karwowska|first4=M. |last5=Fijalkowski|first5=K.J. |last6=Grochala|first6=W. |last7=Remeš|first7=M. |last8=Roithová|first8=J. |last9=Schroder|first9=D. |name-list-style=amp |date=2010 |title=Generation of the ArCF₂²⁺ Dication |journal=[[Journal of Physical Chemistry Letters]] |volume=1 |page=358 |doi=10.1021/jz900274p}}</ref> <!--- Period 4 ---> | K=−1<ref name="neg metals">{{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> | Ca=+1<ref name="West"> ڪيلشيم(I) هڪ ٻه-نيوڪليئس آرگنوميٽلڪ ڪمپليڪس طور حاصل ڪيو ويو آهي جنهن ۾ arene dianion موجود آهي، ڏسو {{cite journal|last1=Krieck|first1=Sven|last2=Görls|first2=Helmar|last3=Yu|first3=Lian|last4=Reiher|first4=Markus|last5=Westerhausen|first5=Matthias|title=Stable "Inverse" Sandwich Complex with Unprecedented Organocalcium(I): Crystal Structures of [(thf)2Mg(Br)-C6H2-2,4,6-Ph3] and [(thf)3Ca{μ-C6H3-1,3,5-Ph3}Ca(thf)3]|journal=Journal of the American Chemical Society|date=2009|volume=131|issue=8|pages=2977–2985|doi=10.1021/ja808524y}}.</ref> | Sc= 0,<ref name="Cloke1991">{{cite journal |author=Cloke, F. Geoffrey N. |author2=Khan, Karl |author3=Perutz, Robin N. |name-list-style=amp |date=1991|title=η-Arene complexes of scandium(0) and scandium(II) |journal= J. Chem. Soc., Chem. Commun.|issue=19|pages=1372–1373|doi= 10.1039/C39910001372}}</ref> +1,<ref name="Smith">{{cite journal|title=Diatomic Hydride and Deuteride Spectra of the Second Row Transition Metals|first=R. E.|last=Smith | journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences|volume=332|pages=113–127|issue=1588|year=1973|doi=10.1098/rspa.1973.0015|bibcode=1973RSPSA.332..113S |s2cid=96908213}}</ref> +2<ref name="McGuire">{{cite journal|title=Preparation and Properties of Scandium Dihydride|first=Joseph C.|last=McGuire|author2=Kempter, Charles P.|journal=Journal of Chemical Physics|volume=33|issue=5|pages=1584–1585|year=1960|doi=10.1063/1.1731452|bibcode=1960JChPh..33.1584M }}</ref> | Ti=−2,<ref>Ti(-2)، {{chem2|Ti(CO)6(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>{{cite journal |last1= Jilek |first1= Robert E. |last2= Tripepi |first2= Giovanna |last3= Urnezius |first4= Eugenijus |last4= Brennessel |first4= William W. |last5= Young |first5= Victor G. Jr. |last6= Ellis |first6= John E. |title= Zerovalent titanium–sulfur complexes. Novel dithiocarbamato derivatives of {{awrap|Ti(CO)₆:[Ti(CO)₄(S₂CNR₂)]⁻}} |journal= Chem. Commun. |issue= 25 |year= 2007 |pages= 2639–2641 |doi= 10.1039/B700808B |pmid= 17579764}}</ref> +1,<ref>{{cite journal|author=Andersson, N.|title=Emission spectra of TiH and TiD near 938 nm|journal=J. Chem. Phys.|volume=118|issue=8|year=2003|page=10543|doi=10.1063/1.1539848|bibcode=2003JChPh.118.3543A |display-authors=etal}}</ref> +2,^* +3^* | V=−3,<ref>V(–3)، {{chem2|V(CO)5(3-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>V(0)، {{chem2|V(CO)6}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +4^* | Cr=−4,<ref>Cr(–4)، {{chem2|Na4Cr(CO)4}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −2,^* −1,^* 0,<ref>Cr(0)، {{chem2|Cr(CO)6}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +4,^* +5^* | Mn=−3,^* −2,<ref>Mn(–2)، {{chem2|Mn(cod)2(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref>^* −1,^* 0,^* +1,^* +3,^* +5,^* +6^* | Fe=−2,^* −1,^* 0,^* +1,<ref>{{cite journal|last1=Ram |first1=R. S. |last2=Bernath |first2=P. F. |journal=Journal of Molecular Spectroscopy |volume=221| year=2003| page=261|bibcode=2003JMoSp.221..261R |doi=10.1016/S0022-2852(03)00225-X|title=Fourier transform emission spectroscopy of the g⁴Δ&ndash;a⁴Δ system of FeCl|issue=2}}</ref> +4,^* +5,<ref>{{cite journal|doi=10.1002/zaac.19824910109|title=Recent developments in the field of high oxidation states of transition elements in oxides stabilization of six-coordinated Iron(V)|year=1982|last1=Demazeau|first1=G.|journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|volume=491|pages=60–66|last2=Buffat|first2=B.|last3=Pouchard|first3=M.|last4=Hagenmuller|first4=P.}}</ref> +6,^* +7<ref>{{cite journal|doi= 10.1039/C6CP06753K|pmid=27812577|title=Experimental and theoretical identification of the Fe(VII) oxidation state in FeO₄⁻|year=2016|last1=Lu|first1=J.|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=18|issue=45|pages=31125–31131|last2=Jian|first2=J.|last3=Huang|first3=W.|last4=Lin|first4=H.|last5=Li|first5=J|last6=Zhou|first6=M.|bibcode=2016PCCP...1831125L}}</ref> | Co=−3,<ref>Co(–3)، {{chem2|Na3Co(CO)3}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,^* +1,^* +4,^* +5<ref name="greenwood 1117–1119">{{Greenwood&Earnshaw2nd|pages=1117–1119}}</ref> | Ni=−2,<ref>Ni(–2)، {{chem2|Ni(COD)2(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>Ni(0)، {{chem2|Ni(CO)4}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,<ref>{{cite journal| title=A Dinuclear Nickel(I) Dinitrogen Complex and its Reduction in Single-Electron Steps| journal=Angewandte Chemie International Edition| year=2009| volume=48 | issue=18| pages=3357–61| doi=10.1002/anie.200805862| last1=Pfirrmann| first1=Stefan| last2=Limberg| first2=Christian| last3=Herwig| first3=Christian| last4=Stößer| first4=Reinhard| last5=Ziemer| first5=Burkhard| pmid=19322853}}</ref> +3,^* +4<re <!--- Period 4 ---> | K=−1<ref name="neg metals">{{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> | Ca=+1<ref name="West"> ڪيلشيم(I) هڪ ٻه-مرڪزي آرگنوميٽلڪ ڪمپليڪس طور حاصل ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ ارين ڊائي اينائن موجود آهي؛ ڏسو {{cite journal|last1=Krieck|first1=Sven|last2=Görls|first2=Helmar|last3=Yu|first3=Lian|last4=Reiher|first4=Markus|last5=Westerhausen|first5=Matthias|title=Stable "Inverse" Sandwich Complex with Unprecedented Organocalcium(I): Crystal Structures of [(thf)2Mg(Br)-C6H2-2,4,6-Ph3] and [(thf)3Ca{μ-C6H3-1,3,5-Ph3}Ca(thf)3]|journal=Journal of the American Chemical Society|date=2009|volume=131|issue=8|pages=2977–2985|doi=10.1021/ja808524y}}.</ref> | Sc= 0,<ref name="Cloke1991">{{cite journal |author=Cloke, F. Geoffrey N. |author2=Khan, Karl |author3=Perutz, Robin N. |name-list-style=amp |date=1991|title=η-Arene complexes of scandium(0) and scandium(II) |journal= J. Chem. Soc., Chem. Commun.|issue=19|pages=1372–1373|doi= 10.1039/C39910001372}}</ref> +1,<ref name="Smith">{{cite journal|title=Diatomic Hydride and Deuteride Spectra of the Second Row Transition Metals|first=R. E.|last=Smith | journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences|volume=332|pages=113–127|issue=1588|year=1973|doi=10.1098/rspa.1973.0015|bibcode=1973RSPSA.332..113S |s2cid=96908213}}</ref> +2<ref name="McGuire">{{cite journal|title=Preparation and Properties of Scandium Dihydride|first=Joseph C.|last=McGuire|author2=Kempter, Charles P.|journal=Journal of Chemical Physics|volume=33|issue=5|pages=1584–1585|year=1960|doi=10.1063/1.1731452|bibcode=1960JChPh..33.1584M }}</ref> | Ti=−2,<ref>Ti(-2)، {{chem2|Ti(CO)6(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>{{cite journal |last1= Jilek |first1= Robert E. |last2= Tripepi |first2= Giovanna |last3= Urnezius |first3= Eugenijus |last4= Brennessel |first4= William W. |last5= Young |first5= Victor G. Jr. |last6= Ellis |first6= John E. |title= Zerovalent titanium–sulfur complexes. Novel dithiocarbamato derivatives of {{awrap|Ti(CO)₆:[Ti(CO)₄(S₂CNR₂)]⁻}} |journal= Chem. Commun. |issue= 25 |year= 2007 |pages= 2639–2641 |doi= 10.1039/B700808B |pmid= 17579764}}</ref> +1,<ref>{{cite journal|author=Andersson, N.|title=Emission spectra of TiH and TiD near 938 nm|journal=J. Chem. Phys.|volume=118|issue=8|year=2003|page=10543|doi=10.1063/1.1539848|bibcode=2003JChPh.118.3543A |display-authors=etal}}</ref> +2,^* +3^* | V=−3,<ref>V(–3)، {{chem2|V(CO)5(3-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>V(0)، {{chem2|V(CO)6}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +4^* | Cr=−4,<ref>Cr(–4)، {{chem2|Na4Cr(CO)4}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −2,^* −1,^* 0,<ref>Cr(0)، {{chem2|Cr(CO)6}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +4,^* +5^* | Mn=−3,^* −2,<ref>Mn(–2)، {{chem2|Mn(cod)2(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref>^* −1,^* 0,^* +1,^* +3,^* +5,^* +6^* | Fe=−2,^* −1,^* 0,^* +1,<ref>{{cite journal|last1=Ram |first1=R. S. |last2=Bernath |first2=P. F. |journal=Journal of Molecular Spectroscopy |volume=221| year=2003| page=261|bibcode=2003JMoSp.221..261R |doi=10.1016/S0022-2852(03)00225-X|title=Fourier transform emission spectroscopy of the g⁴Δ&ndash;a⁴Δ system of FeCl|issue=2}}</ref> +4,^* +5,<ref>{{cite journal|doi=10.1002/zaac.19824910109|title=Recent developments in the field of high oxidation states of transition elements in oxides stabilization of six-coordinated Iron(V)|year=1982|last1=Demazeau|first1=G.|journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie|volume=491|pages=60–66|last2=Buffat|first2=B.|last3=Pouchard|first3=M.|last4=Hagenmuller|first4=P.}}</ref> +6,^* +7<ref>{{cite journal|doi= 10.1039/C6CP06753K|pmid=27812577|title=Experimental and theoretical identification of the Fe(VII) oxidation state in FeO₄⁻|year=2016|last1=Lu|first1=J.|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=18|issue=45|pages=31125–31131|last2=Jian|first2=J.|last3=Huang|first3=W.|last4=Lin|first4=H.|last5=Li|first5=J|last6=Zhou|first6=M.|bibcode=2016PCCP...1831125L}}</ref> | Co=−3,<ref>Co(–3)، {{chem2|Na3Co(CO)3}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,^* +1,^* +4,^* +5<ref name="greenwood 1117–1119">{{Greenwood&Earnshaw2nd|pages=1117–1119}}</ref> | Ni=−2,<ref>Ni(–2)، {{chem2|Ni(COD)2(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>Ni(0)، {{chem2|Ni(CO)4}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,<ref>{{cite journal| title=A Dinuclear Nickel(I) Dinitrogen Complex and its Reduction in Single-Electron Steps| journal=Angewandte Chemie International Edition| year=2009| volume=48 | issue=18| pages=3357–61| doi=10.1002/anie.200805862| last1=Pfirrmann| first1=Stefan| last2=Limberg| first2=Christian| last3=Herwig| first3=Christian| last4=Stößer| first4=Reinhard| last5=Ziemer| first5=Burkhard| pmid=19322853}}</ref> +3,^* +4<ref>{{cite journal| title=A Stable Tetraalkyl Complex of Nickel(IV)| journal=Angewandte Chemie International Edition| year=2009| volume=48 | issue=2| pages=290–4| doi=10.1002/anie.200804435| last1=Carnes| first1=Matthew| last2=Buccella| first2=Daniela| last3=Chen| first3=Judy Y.-C.| last4=Ramirez| first4=Arthur P.| last5=Turro| first5=Nicholas J.| last6=Nuckolls| first6=Colin| last7=Steigerwald| first7=Michael| pmid=19021174}}</ref> | Cu=−2,<ref>Cu(−2)، La₂Cu₂In ۾ ٻٽو اينائن [Cu₄]^2– طور مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|title=Transition-Metal Anions in Solids and Their Implications on Bonding|year=2006|author1=Myung-Hwan Whangbo|author2=Changhoon Lee|author3=Jürgen Köhler|volume=45|issue=44|pages=7465–7469|journal=Angewandte Chemie International Edition|doi=10.1002/anie.200602712}}</ref> −1,<ref>{{cite journal|last1=Jackson|first1=Ross A.|last2=Evans|first2=Nicholas J.|last3=Babula|first3=Dawid J.|last4=Horsley Downie|first4=Thomas M.|last5=Charman|first5=Rex S. C.|last6=Neale|first6=Samuel E.|last7=Mahon|first7=Mary F.|last8=Liptrot|first8=David J.|title=Nucleophilicity at copper(-I) in a compound with a Cu–Mg bond|journal=Nature Communications|volume=16|issue=1|date=2025-01-28|page=1101 |issn=2041-1723|pmid=39875432|pmc=11775243|doi=10.1038/s41467-025-56544-z|doi-access=free|bibcode=2025NatCo..16.1101J }}</ref> 0,<ref>{{cite journal|first1=Marc-Etienne|last1=Moret|first2=Limei|last2=Zhang|first3=Jonas C.|last3=Peters|title=A Polar Copper–Boron One-Electron σ-Bond|journal=J. Am. Chem. Soc|year=2013|volume=135|issue=10|pages=3792–3795|doi=10.1021/ja4006578|pmid=23418750|bibcode=2013JAChS.135.3792M |url=https://authors.library.caltech.edu/37931/ }}</ref> +1,^* +3,^* +4^* | Zn=−2,<ref>Zn(−2) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي (ٻٽن ۽ اڪيلي اينائنن طور؛ ٻٽا آئن شروعات ۾ [T–T]²⁻ طور رپورٽ ڪيا ويا هئا، پر پوءِ انهن سڀني عنصرن لاءِ [T–T]⁴⁻ ثابت ٿيا) Ca₅Zn₃ ۾ (بناوت (AE²⁺)₅(T–T)⁴⁻T²⁻⋅4e⁻)؛ ڏسو {{cite journal|title=Late transition metal anions acting as p-metal elements|year=2008|author1=Changhoon Lee|author2=Myung-Hwan Whangbo|volume=10|issue=4|pages=444–449|journal=Solid State Sciences|doi=10.1016/j.solidstatesciences.2007.12.001|bibcode=2008SSSci..10..444K}} ۽ {{cite journal|doi=10.1002/zaac.200900421|title=Analysis of Electronic Structures and Chemical Bonding of Metal-rich Compounds. 2. Presence of Dimer (T–T)^4– and Isolated T^2– Anions in the Polar Intermetallic Cr₅B₃-Type Compounds AE₅T₃ (AE = Ca, Sr; T = Au, Ag, Hg, Cd, Zn)|year=2010|author1=Changhoon Lee|author2=Myung-Hwan Whangbo|author3=Jürgen Köhler|volume=636|issue=1|pages=36–40|journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie}}</ref> 0,<ref>Zn(0) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/ja402351x|title=A Singlet Biradicaloid Zinc Compound and Its Nonradical Counterpart|year=2013|last1=Singh|first1=Amit Pratap|last2=Samuel|first2=Prinson P.|last3=Roesky|first3=Herbert W.|last4=Schwarzer|first4=Martin C.|last5=Frenking|first5=Gernot|last6=Sidhu|first6=Navdeep S.|last7=Dittrich|first7=Birger|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=135|issue=19|pages=7324–9|pmid=23600486}} ۽ {{cite journal|doi=10.1021/ar5003494|title=Cyclic (Alkyl)(Amino)Carbenes (CAACs): Stable Carbenes on the Rise|year=2015|last1=Soleilhavoup|first1=Michèle|last2=Bertrand|first2=Guy|journal=Acc. Chem. Res.|volume=48|issue=2|pages=256–266|pmid=25515548}}</ref> +1<ref>Zn(I)، [[ڊيڪاميٿائل ڊزنڪوسين]] ۾ رپورٽ ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=Resa, I. |author2=Carmona, E. |author3=Gutierrez-Puebla, E. |author4=Monge, A. | title = Decamethyldizincocene, a Stable Compound of Zn(I) with a Zn-Zn Bond | journal = [[سائنس (رسالو)|Science]] | doi = 10.1126/science.1101356 | pmid = 15326350 | year = 2004 | volume = 305 | issue = 5687 | pages = 1136–8|bibcode=2004Sci...305.1136R |s2cid=38990338 }}</ref> | Ga=−5,<ref name="Colture">{{cite thesis|url=http://www.uni-kassel.de/upress/online/frei/978-3-7281-2597-2.volltext.frei.pdf|author=Hofmann, Patrick |title=Colture. Ein Programm zur interaktiven Visualisierung von Festkörperstrukturen sowie Synthese, Struktur und Eigenschaften von binären und ternären Alkali- und Erdalkalimetallgalliden|page=72|language=de|date=1997|publisher=PhD Thesis, ETH Zurich|doi=10.3929/ethz-a-001859893|hdl=20.500.11850/143357 |isbn=978-3-7281-2597-2}}</ref> −4,<ref name="Colture"/> −3,<ref>Ga(−3)، LaGa ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، ڏسو {{cite journal|lang=de|first1=Ines|last1=Dürr|first2=Britta|last2=Bauer|first3=Caroline|last3=Röhr|title=Lanthan-Triel/Tetrel-ide La(Al,Ga)_''x''(Si,Ge)_1-''x''. Experimentelle und theoretische Studien zur Stabilität intermetallischer 1:1-Phasen|journal=Z. Naturforsch.|year=2011|volume=66b|pages=1107–1121|url=http://www.znaturforsch.com/s66b/s66b1107.pdf}}</ref> −2,<ref name="Colture"/> −1,<ref>Ga(−1)، LiGa ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1185|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> 0,<ref>Ga(0)، [[گيلئم مونو آئيڊائيڊ]] ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{Cite journal|last1=Widdifield|first1=Cory M.|last2=Jurca|first2=Titel|last3=Richeson|first3=Darrin S.|last4=Bryce|first4=David L.|date=2012-03-16|title=Using 69/71Ga solid-state NMR and 127I NQR as probes to elucidate the composition of "GaI"|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0277538712000101|journal=Polyhedron|language=en|volume=35|issue=1|pages=96–100|doi=10.1016/j.poly.2012.01.003|issn=0277-5387}}</ref> +1,^* +2^* | Ge=−3,<ref name="germanides">Ge(−1)، Ge(−2)، Ge(−3)، ۽ Ge(–4)، [[جرمينائيڊ]]ن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=1995|edition=101| pages=953–959|isbn=978-3-11-012641-9|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de|chapter=Germanium}}</ref> −2,<ref name="germanides">Ge(−1)، Ge(−2)، Ge(−3)، ۽ Ge(–4)، [[جرمينائيڊ]]ن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=1995|edition=101| pages=953–959|isbn=978-3-11-012641-9|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de|chapter=Germanium}}</ref> −1,<ref name="germanides">Ge(−1)، Ge(−2)، Ge(−3)، ۽ Ge(–4)، [[جرمينائيڊ]]ن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=1995|edition=101| pages=953–959|isbn=978-3-11-012641-9|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de|chapter=Germanium}}</ref> 0,<ref name=ZeroValentTin2>{{cite web |title=New Type of Zero-Valent Tin Compound |url= https://www.chemistryviews.org/details/news/9745121/New_Type_of_Zero-Valent_Tin_Compound.html |publisher=[[Chemistry Europe]] |date=27 August 2016}}</ref> +1,^* +3^* | As=−2,<ref>As(−2)، CaAs ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=829|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> −1,<ref>As(−1)، LiAs ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=Reinhard Nesper |title=Structure and chemical bonding in zintl-phases containing lithium |journal=Progress in Solid State Chemistry |date=1990 |volume=20 |issue=1 |pages=1–45 |doi=10.1016/0079-6786(90)90006-2 |language=en}}</ref> 0,<ref>{{cite journal|doi=10.1002/chem.200902840|title=Carbene Stabilization of Diarsenic: From Hypervalency to Allotropy|year=2010|last1=Abraham|first1=Mariham Y.|last2=Wang|first2=Yuzhong|last3=Xie|first3=Yaoming|last4=Wei|first4=Pingrong|last5=Shaefer III|first5=Henry F.|last6=Schleyer|first6=P. von R.|last7=Robinson|first7=Gregory H.|journal=Chemistry: A European Journal|volume=16|issue=2|pages=432–5|pmid=19937872}}</ref> +1,<ref>{{cite journal|doi=10.1021/ic049281s|pmid=15360247|title=Stabilized Arsenic(I) Iodide: A Ready Source of Arsenic Iodide Fragments and a Useful Reagent for the Generation of Clusters|year=2004|last1=Ellis|first1=Bobby D.|last2=MacDonald|first2=Charles L. B.|journal=Inorganic Chemistry|volume=43|issue=19|pages=5981–6}}</ref> +2,^* +4<ref>As(IV)، [[آرسينڪ(IV) هائيڊرو آڪسائيڊ]] (As(OH)₄) ۽ {{chem2|HAsO-}} ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/ic00313a007|title=Arsenic(IV). A pulse-radiolysis study|year=1989|last1=Kläning|first1=Ulrik K.|last2=Bielski|first2=Benon H. J.|last3=Sehested|first3=K.|journal=Inorganic Chemistry|volume=28|issue=14|pages=2717–24}}</ref> | Se=−1,<ref>Se(−1)، ڊائيسيلينائيڊن ({{chem2|Se2(2-)}}, جهڙوڪ [[ڊائيسوڊيم ڊائيسيلينائيڊ]] (Na₂Se₂)) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=829|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}} ۽ {{cite journal |author1=H. Föppl |author2=E. Busmann |author3=F.-K. Frorath |title=Die Kristallstrukturen von α-Na2S2 und K2S2, β-Na2S2 und Na2Se2 |journal=Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie |date=1962 |volume=314 |issue=1 |pages=12–20 |doi=10.1002/zaac.19623140104 |language=de}}</ref> 0,<ref>DFT استعمال ڪندي [ReOSe(2-pySe)₃] ۾ Se(0) ائٽم جي سڃاڻپ ڪئي وئي آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1016/j.inoche.2014.04.003|title=Synthesis and structure of [ReOSe(2-Se-py)3]: A rhenium(V) complex with selenium(0) as a ligand|year=2014|last1=Cargnelutti|first1=Roberta|last2=Lang|first2=Ernesto S.|last3=Piquini|first3=Paulo|last4=Abram|first4=Ulrich|journal=Inorganic Chemistry Communications|volume=45|pages=48–50|issn=1387-7003}}</ref> +1,<ref name="greenwood general">{{Greenwood&Earnshaw}}</ref> +3,<ref>Se(III)، Se₂NBr₃ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|title=Se₂NBr₃, Se₂NCl₅, Se₂NCl⁻₆: New Nitride Halides of Selenium(III) and Selenium(IV)| volume= 2|issue= 11|pages=1393–1396|year=1996|doi=10.1002/chem.19960021108|last1=Lau|first1=Carsten|last2=Neumüller|first2=Bernhard|last3=Vyboishchikov|first3=Sergei F.|last4=Frenking|first4=Gernot|last5=Dehnicke|first5=Kurt|last6=Hiller|first6=Wolfgang|last7=Herker|first7=Martin|journal=Chemistry: A European Journal}}</ref> +5<ref>Se(V)، {{chem2|SeO3-}} ۽ {{chem2|HSeO4(2-)}} ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/j100412a112|title=Selenium(V). A pulse radiolysis study|year=1986|last1=Kläning|first1=Ulrik K.|last2=Sehested|first2=K.|journal=Inorganic Chemistry|volume=90|issue=21|pages=5460–4|url=http://orbit.dtu.dk/en/publications/seleniumv-a-pulse-radiolysis-study(01d1260d-45a3-4a09-8316-e6f6b4993561).html}}</ref> | Br= +2,<ref>Br(II)، برومين مونو آڪسائيڊ [[ريڊيڪل (ڪيميا)|ريڊيڪل]] ۾ موجود هجڻ لاءِ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو [https://pubs.acs.org/doi/10.1021/j100382a032 Kinetics of the bromine monoxide radical + bromine monoxide radical reaction]</ref> +4,^* +7^* | Kr= <!--- Period 5 ---> | Rb=−1<ref>Rb(–1)، [[روبيڊائيڊ]]ن ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> | Sr=+1<ref>{{cite journal|url=http://bernath.uwaterloo.ca/media/149.pdf|title=High-Resolution Infrared Emission Spectrum of Strontium Monofluoride|journal=J. Molecular Spectroscopy| volume=175|issue=1|page=158|year=1996|doi=10.1006/jmsp.1996.0019|bibcode=1996JMoSp.175..158C|last1=Colarusso|first1=P.|last2=Guo|first2=B.|last3=Zhang|first3=K.-Q.|last4=Bernath|first4=P. F. }}</ref> | Y= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀئي لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,<ref>Y(I)، گئس-حالت آڪسائيڊ ڪلسٽرن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi = 10.5012/bkcs.2005.26.2.345|title = Formation of Yttrium Oxide Clusters Using Pulsed Laser Vaporization|journal = Bull. Korean Chem. Soc.|date = 2005|volume = 26|issue = 2|pages = 345–348|first = Weekyung|last = Kang|author2 = E. R. Bernstein|doi-access = free}}</ref> +2^* | Zr=−2,<ref>Zr(–2)، {{chem2|Zr(CO)6(2-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> 0,<ref>Zr(0)، (η⁶-(1,3,5-^''t''Bu)₃C₆H₃)₂Zr ۽ [(η⁵-C₅R₅Zr(CO)₄]⁻ ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite book|publisher=Elsevier Ltd.|year=2007|volume=4|pages=697–739|doi=10.1016/B0-08-045047-4/00062-5|title=Comprehensive Organometallic Chemistry III. From Fundamentals to Applications|first=P. J.|last=Chirik |author2=Bradley, C. A. |chapter=4.06 - Complexes of Zirconium and Hafnium in Oxidation States 0 to ii|isbn=978-0-08-045047-6}}</ref> +1,^* +2,<ref name="Calderazzo">{{Cite journal |last1=Calderazzo |first1=Fausto |last2=Pampaloni |first2=Guido |date=January 1992 |title=Organometallics of groups 4 and 5: Oxidation states II and lower |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022328X92831263 |journal=Journal of Organometallic Chemistry |language=en |volume=423 |issue=3 |pages=307–328 |doi=10.1016/0022-328X(92)83126-3}}</ref><ref name="Ma">{{Cite journal |last1=Ma |first1=Wen |last2=Herbert |first2=F. William |last3=Senanayake |first3=Sanjaya D. |last4=Yildiz |first4=Bilge |date=2015-03-09 |title=Non-equilibrium oxidation states of zirconium during early stages of metal oxidation |url=https://pubs.aip.org/apl/article/106/10/101603/236409/Non-equilibrium-oxidation-states-of-zirconium |journal=Applied Physics Letters |language=en |volume=106 |issue=10 |doi=10.1063/1.4914180 |bibcode=2015ApPhL.106j1603M |issn=0003-6951|hdl=1721.1/104888 |hdl-access=free }}</ref> +3^* | Nb= −3,<ref>Nb(–3)، {{chem2|Cs3Nb(CO)₅}} ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)₄]₂⁻ to [Hf(CO)₆]₂⁻ and Beyond† |journal=Organometallics |date=2003 |volume=22 |issue=17 |pages=3322–3338 |doi=10.1021/om030105l |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref name="lehrbuch">Nb(0) ۽ Nb(I)، ترتيبوار Nb(bpy)₃ ۽ CpNb(CO)₄ ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1554|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> +1,<ref name="lehrbuch">Nb(0) ۽ Nb(I)، ترتيبوار Nb(bpy)₃ ۽ CpNb(CO)₄ ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1554|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> +2,^* +3,^* +4^* | Mo= −4,<ref>Mo(–4)، {{chem2|Na4Mo(CO)₄}} ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)₄]^2– to [Hf(CO)₆]^2– and Beyond† |journal=Organometallics |date=2003 |volume=22 |issue=17 |pages=3322–3338 |doi=10.1021/om030105l |language=en}}</ref> −2,^* −1,^* 0,<ref>Mo(0)، [[مولبڊينم هيڪساڪاربونائل]] ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)₄]^2– to [Hf(CO)₆]^2– and Beyond† |journal=Organometallics |date=2003 |volume=22 |issue=17 |pages=3322–3338 |doi=10.1021/om030105l |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +5^* | Tc= −1,^* 0,<ref>{{cite journal |author1=Marcia F. Bailey |author2=Lawrence F. Dahl | title = The Crystal Structure of Ditechnetium Decacarbonyl | year = 1965 | journal = [[Inorganic Chemistry (journal)|Inorg. Chem.]] | volume = 4 | issue = 8 | pages = 1140–1145 | doi = 10.1021/ic50030a011}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +5,^* +6^* | Ru= −2,^* −1,<ref>Ru(–1)، [Ru₂(CO)₈]^2– ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=Xuenian Chen |author2=Hima Kumar Lingam |author3=Edward A. Meyers |author4=Sheldon G. Shore | title = Structures of DMF solvated potassium and sodium salts of [Fe(CO)₄]^2– and [M₂(CO)₈]^2– (M = Fe, Ru) | year = 2012 | journal = Journal of Organometallic Chemistry | volume = 721–722 | pages = 137–143 | doi = 10.1016/j.jorganchem.2012.07.040}}</ref> 0,<ref>Ru(0)، ڪاربونائل-فاسفين ڪمپليڪس Ru(CO)₂(PPh₃)₃ ۾ موجود آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=Stephane Sentets |author2=Maria del Carmen Rodriguez Martinez |author3=Laure Vendier |author4=Bruno Donnadieu |author5=Vincent Huc |author6=Noël Lugan |author7=Guy Lavigne | title = Instant "Base-Promoted" Generation of Roper's-type Ru(0) Complexes Ru(CO)₂(PR₃)₃ from a Simple Carbonylchlororuthenium(II) Precursor | year = 2005 | journal = [[Journal of the American Chemical Society|J. Am. Chem. Soc.]] | volume = 127 | issue = 42 | pages = 14554–14555 | doi = 10.1021/ja055066e | pmid = 16231891 }}</ref> +1,^* +2,^* +5,^* +6,^* +7,^* +8^* | Rh= −3,<ref>Ellis J E. Highly Reduced Metal Carbonyl Anions: Synthesis, Characterization, and Chemical Properties. Adv. Organomet. Chem, 1990, 31: 1-51.</ref> −1,^* 0,^* +1,^* +2,^* +4,^* +5,^* +6,^* +7<ref name=RhVII>Rh(VII)، RhO₃⁺ ڪيٽائن ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |title=The Highest Oxidation State of Rhodium: Rhodium(VII) in [RhO3]+ |journal=Angew. Chem. Int. Ed. |date=2022 |doi=10.1002/anie.202207688|last1=Da Silva Santos |first1=Mayara |last2=Stüker |first2=Tony |last3=Flach |first3=Max |last4=Ablyasova |first4=Olesya S. |last5=Timm |first5=Martin |last6=von Issendorff |first6=Bernd |last7=Hirsch |first7=Konstantin |last8=Zamudio-Bayer |first8=Vicente |last9=Riedel |first9=Sebastian |last10=Lau |first10=J. Tobias |volume=61 |issue=38 |article-number=e202207688 |pmid=35818987 |pmc=9544489 }}</ref> | Pd= +1,<ref>Pd(I)، [Pd₂]²⁺ مرڪبن ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=Christoph Fricke |author2=Theresa Sperger |author3=Marvin Mendel |author4=Franziska Schoenebeck |title=Catalysis with Palladium(I) Dimers |journal=Angewandte Chemie International Edition |date=2020 |volume=60 |issue=7 |pages=3355–3366 |doi=10.1002/anie.202011825 |pmid=33058375 |pmc=7898807 |language=en}}</ref> +3,<ref>Pd(III) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|last1=Powers |first1=D. C. |last2=Ritter |first2=T. |title=Higher Oxidation State Organopalladium and Platinum Chemistry |chapter=Palladium(III) in Synthesis and Catalysis |volume=35 |pages=129–156 |date=2011 |doi=10.1007/978-3-642-17429-2_6 |pmid=21461129 |chapter-url=http://www.chem.harvard.edu/groups/ritter/pdf/2011-129t.pdf |series=Topics in Organometallic Chemistry |isbn=978-3-642-17428-5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130612065217/http://www.chem.harvard.edu/groups/ritter/pdf/2011-129t.pdf |archive-date=June 12, 2013 |pmc=3066514|bibcode=2011hoso.book..129P }}</ref> +5<ref>پيليڊيم(V)، اهڙن آرگنوسلڪون مرڪبن وارن ڪمپليڪسن ۾ سڃاتو ويو آهي جن ۾ پنج-هم آهنگ پيليڊيم شامل آهي؛ ڏسو {{cite journal |first1=Shigeru |last1=Shimada |first2=Yong-Hua |last2=Li |first3=Yoong-Kee |last3=Choe |first4=Masato |last4=Tanaka |first5=Ming |last5=Bao |first6=Tadafumi |last6=Uchimaru |title=Multinuclear palladium compounds containing palladium centers ligated by five silicon atoms |doi=10.1073/pnas.0700450104 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=104 |year=2007 |issue=19 |pages=7758–7763|pmid=17470819 |pmc=1876520 |doi-access=free |bibcode=2007PNAS..104.7758S }}</ref> | Ag= −2,<ref>Ag(−2)، Ca₅Ag₃ ۾ ٻٽن ۽ اڪيلي اينائنن طور مشاهدو ڪيو ويو آهي، (بناوت (Ca²⁺)₅(Ag–Ag)⁴⁻Ag²⁻⋅4e⁻)؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1002/zaac.200900421|title=Analysis of Electronic Structures and Chemical Bonding of Metal-rich Compounds. 2. Presence of Dimer (T–T)^4– and Isolated T^2– Anions in the Polar Intermetallic Cr₅B₃-Type Compounds AE₅T₃ (AE = Ca, Sr; T = Au, Ag, Hg, Cd, Zn)|year=2010|author1=Changhoon Lee|author2=Myung-Hwan Whangbo|author3=Jürgen Köhler|volume=636|issue=1|pages=36–40|journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie}}</ref> −1,<ref>Ag⁻ آئن، ڌاتو-امونيا محلولن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/ic000333x|title=Metal Ammonia Solutions: Solutions Containing Argentide Ions|year=2001|last1=Tran|first1=N. E.|last2=Lagowski|first2=J. J.|journal=Inorganic Chemistry|volume=40|issue=5|pages=1067–68}}</ref> 0,<ref>Ag(0)، گهٽ گرمي پد واري ميٽرڪسن ۾ ڪاربونائل ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/ja00427a018|title=Synthesis using metal vapors. Silver carbonyls. Matrix infrared, ultraviolet-visible, and electron spin resonance spectra, structures, and bonding of silver tricarbonyl, silver dicarbonyl, silver monocarbonyl, and disilver hexacarbonyl|year=1976|last1=McIntosh|first1=D.|last2=Ozin|first2=G. A.|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=98|issue=11|pages=3167–75|bibcode=1976JAChS..98.3167M }}</ref> +2,^* +3^* | Cd= −2,<ref name="MetalAnions">Cd(−2)، Sr₅Cd₃ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي (ٻٽن ۽ اڪيلي اينائنن طور؛ ٻٽا آئن شروعات ۾ [T–T]²⁻ طور رپورٽ ڪيا ويا هئا، پر پوءِ [T–T]⁴⁻ ثابت ٿيا)؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1002/zaac.200900421|title=Analysis of Electronic Structures and Chemical Bonding of Metal-rich Compounds. 2. Presence of Dimer (T–T)^4– and Isolated T^2– Anions in the Polar Intermetallic Cr₅B₃-Type Compounds AE₅T₃ (AE = Ca, Sr; T = Au, Ag, Hg, Cd, Zn)|year=2010|author1=Changhoon Lee|author2=Myung-Hwan Whangbo|author3=Jürgen Köhler|volume=636|issue=1|pages=36–40|journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie}}</ref> 0,<ref>مرڪزي ائٽم Cd(0) سان هڪ مڪعبي Cd₉⁸⁺ ڪلسٽر zeolite A ۾ سڃاتو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1= Jennifer E. Readman|author2=Peter D. Barker |author3=Ian Gameson |author4=Joe Hriljac |author5=Wuzong Zhou |author6=Peter Edwards |author7=Paul Anderson |title=An ordered array of cadmium clusters assembled in zeolite A |journal=Chemical communications (Cambridge, England) |date=2004 |volume=10 |pages=736-7 |doi=10.1039/b400166d |language=en}}</ref> +1<ref>Cd(I)، [[ڪيڊميم(I) ٽيٽراڪلورو ايلومينيٽ]] (Cd₂(AlCl₄)₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher= Walter de Gruyter|year= 1985|edition= 91–100|pages= 1056–1057|isbn= 978-3-11-007511-3|title= Lehrbuch der Anorganischen Chemie|last1= Holleman|first1= Arnold F.|last2= Wiberg|first2=Egon |last3=Wiberg |first3=Nils |language= de|chapter= Cadmium}}</ref> | In= −5,<ref>{{cite journal|doi=10.1021/ic951378e|title=Synthesis, Structure, and Bonding of Two Lanthanum Indium Germanides with Novel Structures and Properties|year=1996|last1=Guloy|first1=A. M.|last2=Corbett|first2=J. D.|journal=Inorganic Chemistry|volume=35|issue=9|pages=2616–22|pmid=11666477}}</ref> −2,<ref>In(−2)، Na₂In ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو [https://books.google.com/books?id=v-04Kn758yIC&pg=PA69&lpg=PA69&dq=zintl+anions+Na2In&source=bl&ots=aXLYIpkfYq&sig=Mqh8WdnvGOt2J2OPVLNqn79YVyk&hl=ru&sa=X&ei=XNDkVNeSJeXOyQOb8oBA&ved=0CBsQ6AEwADgK#v=onepage&q&f=false]، ص. 69.</ref> −1,<ref>In(−1)، NaIn ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102|page=1185|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> 0,<ref>غير مستحڪم In(0) ڪاربونائلز ۽ ڪلسٽر معلوم ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [https://www.researchgate.net/profile/Anthony-Downs-2/publication/6589844_Development_of_the_Chemistry_of_Indium_in_Formal_Oxidation_States_Lower_than_3/links/5a82db2a0f7e9bda869fb52c/Development-of-the-Chemistry-of-Indium-in-Formal-Oxidation-States-Lower-than-3.pdf?origin=publication_detail]، ص. 6.</ref> +1,^* +2^* | Sn= −3,<ref>Sn(−3)، [Sn₂]⁶⁻ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، مثال طور (Ba₂)⁴⁺(Mg₄)⁸⁺Sn⁴⁻(Sn₂)⁶⁻Sn²⁻ ۾ (چورس (Sn²⁻)_n چادرن سان)؛ ڏسو {{cite journal |last1=Papoian |first1=Garegin A. |last2=Hoffmann |first2=Roald |year=2000 |title=Hypervalent Bonding in One, Two, and Three Dimensions: Extending the Zintl–Klemm Concept to Nonclassical Electron-Rich Networks |journal=Angew. Chem. Int. Ed. |volume=2000 |issue= 39|pages=2408–2448 |url=https://www.researchgate.net/publication/12379848 |access-date=2015-02-23 |doi=10.1002/1521-3773(20000717)39:14<2408::aid-anie2408>3.0.co;2-u|pmid=10941096 }}</ref> −2,<ref>Sn(−2)، SrSn ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1007|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> −1,<ref>Sn(−1)، CsSn ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1007|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> 0,<ref name=ZeroValentTin3>{{cite web |title=New Type of Zero-Valent Tin Compound |url= https://www.chemistryviews.org/details/news/9745121/New_Type_of_Zero-Valent_Tin_Compound.html |publisher=[[Chemistry Europe]] |date=27 August 2016}}</ref> +1,<ref>{{cite web|title=HSn|url=http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=C13940255&Units=SI|work=NIST Chemistry WebBook|publisher=National Institute of Standards and Technology|access-date=23 January 2013}}</ref> +3<ref>{{cite web|title=SnH3|url=http://webbook.nist.gov/cgi/cbook.cgi?ID=B1001467&Units=SI|work=NIST Chemistry WebBook|publisher=National Institure of Standards and Technology|access-date=23 January 2013}}</ref> | Sb= −2,<ref name="sbanion">Sb(−2) ۽ Sb(−1)، ترتيبوار [Sb₂]⁴⁻ ۽ ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |last1=Boss |first1=Michael |last2=Petri |first2=Denis |last3=Pickhard |first3=Frank |last4=Zönnchen |first4=Peter |last5=Röhr |first5=Caroline |year=2005 |title=Neue Barium-Antimonid-Oxide mit den Zintl-Ionen [Sb]³⁻, [Sb₂]⁴⁻ und ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ / New Barium Antimonide Oxides containing Zintl Ions [Sb]³⁻, [Sb₂]⁴⁻ and ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ |journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie |volume=631 |issue= 6–7|pages=1181–1190 |language=de |doi= 10.1002/zaac.200400546}}</ref> −1,<ref name="sbanion">Sb(−2) ۽ Sb(−1)، ترتيبوار [Sb₂]⁴⁻ ۽ ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |last1=Boss |first1=Michael |last2=Petri |first2=Denis |last3=Pickhard |first3=Frank |last4=Zönnchen |first4=Peter |last5=Röhr |first5=Caroline |year=2005 |title=Neue Barium-Antimonid-Oxide mit den Zintl-Ionen [Sb]³⁻, [Sb₂]⁴⁻ und ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ / New Barium Antimonide Oxides containing Zintl Ions [Sb]³⁻, [Sb₂]⁴⁻ and ¹_∞[Sb_n]ⁿ⁻ |journal=Zeitschrift für Anorganische und Allgemeine Chemie |volume=631 |issue= 6–7|pages=1181–1190 |language=de |doi= 10.1002/zaac.200400546}}</ref> 0,<ref>{{cite news|author=Anastas Sidiropoulos|title=Studies of N-heterocyclic Carbene (NHC) Complexes of the Main Group Elements|year=2019 |page=39|doi=10.4225/03/5B0F4BDF98F60|s2cid=132399530}}</ref> +1,<ref>Sb(I)، [[آرگينو اينٽيموني مرڪب]]ن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Šimon |first1=Petr |last2=de Proft |first2=Frank |last3=Jambor |first3=Roman |last4=Růžička |first4=Aleš |last5=Dostál |first5=Libor |year=2010 |title=Monomeric Organoantimony(I) and Organobismuth(I) Compounds Stabilized by an NCN Chelating Ligand: Syntheses and Structures |journal=Angewandte Chemie International Edition |volume=49 |issue=32 |pages=5468–5471 |doi= 10.1002/anie.201002209|pmid=20602393}}</ref> +2,<ref>Sb(+2)، ڊسٽيبائينز ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{Cite book |title=The Chemistry of Organic Arsenic, Antimony, and Bismuth Compounds |publisher=Wiley |year=1994 |isbn=0-471-93044-X |editor-last=Patai |editor-first=Saul |editor-link=Saul Patai |series=Chemistry of Functional Groups |location=Chichester, UK |page=442|doi=10.1002/0470023473}}</ref> +4<ref>Sb(IV)، {{chem2|[SbCl6](2-)}} ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1246/bcsj.73.1599|title=Production of Sb(IV) Chloro Complex by Flash Photolysis of the Corresponding Sb(III) and Sb(V) Complexes in CH3CN and CHCl3|year=2000|author1=Nobuyoshi Shinohara|author2=Masaaki Ohsima|journal=Bulletin of the Chemical Society of Japan|volume=73|issue=7|pages=1599–1604}}</ref> | Te= −1,<ref>Te(−1)، BaTe₂ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Li |first1=Jing |last2=Guo |first2=Hong You |last3=Mulley |first3=Suzanne |last4=Proserpio |first4=Davide M. |last5=Sironi |first5=Angelo |year=1994 |title=Synthesis and crystal structure of a new alkaline-earth metal chalcogenide: Barium ditelluride |journal=Materials Research Bulletin |volume=29 |issue=10 |pages=1041–1048 |doi= 10.1016/0025-5408(94)90085-X |url=https://www.researchwithrutgers.com/en/publications/synthesis-and-crystal-structure-of-a-new-alkaline-earth-metal-cha/ |access-date=2025-11-18}}</ref> 0,<ref>Te(0)، ٽيلوروليٽن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي.</ref> +1,<ref>Te(I)، [[ٽيلوريم آئيڊائيڊ]] (TeI) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite web|url=http://www.webelements.com/compounds/tellurium/tellurium_iodide.html|title=Tellurium: tellurium iodide|access-date=2015-02-23|publisher=WebElements.com}}</ref> +3,<ref>Te(III)، [Te(N(Si[[ميٿائل|Me]]₃)₂)₂]⁺ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Heinze |first1=Thorsten |last2=Roesky |first2=Herbert W. |last3=Pauer |first3=Frank |last4=Stalke |first4=Dietmar |last5=Sheldrick |first5=George M. |year=1991 |title=Synthesis and Structure of the First Tellurium(III) Radical Cation |journal=Angewandte Chemie International Edition |volume=30 |issue=12 |page=1678 |doi= 10.1002/anie.199116771 |url=https://www.researchgate.net/publication/237225046 |access-date=2015-02-23}}</ref> +5<ref>Te(V) جو ذڪر Greenwood ۽ Earnshaw ڪيو آهي، پر انهن Te(V) مرڪب جو ڪو مثال نه ڏنو آهي. گهڻي عرصي تائين جنهن کي [[ڊائيٽيلوريم ڊيڪافلورائيڊ]] (Te₂F₁₀) سمجهيو ويندو هو، اهو اصل ۾ bis(pentafluorotelluryl) oxide، F₅TeOTeF₅ آهي: ڏسو {{cite journal |author= Watkins, P. M. |title= Ditellurium decafluoride - A Continuing Myth |journal= Journal of Chemical Education |year= 1974 |volume= 51 |issue= 9 |pages= 520–521 |doi= 10.1021/ed051p520|bibcode= 1974JChEd..51..520W }} بهرحال، Te(V)، {{chem2|HTeO-}}، {{chem2|TeO-}}، {{chem2|HTeO2-}}، ۽ {{chem2|TeO3-}} ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/jp010577i|title=Tellurium(V). A Pulse Radiolysis Study|year=2001|last1=Kläning|first1=Ulrik K.|last2=Sehested|first2=K.|journal=The Journal of Physical Chemistry A|volume=105|issue=27|pages=6637–45|bibcode=2001JPCA..105.6637K|url=http://orbit.dtu.dk/en/publications/tellurium-5-a-pulse-radiolysis-study(58c2417f-34c0-436d-8a46-211f3d752423).html}}</ref> | I= +2,<ref>I(II)، مونو آڪسائيڊ (IO) ۾ موجود هجڻ لاءِ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal|last1=Nikitin|first1=I V|title=Halogen monoxides|journal=Russian Chemical Reviews|date=31 August 2008|volume=77|issue=8|pages=739–749|doi=10.1070/RC2008v077n08ABEH003788|bibcode=2008RuCRv..77..739N|s2cid=250898175 }}</ref> +4,<ref>I(IV)، [[آئيڊين آڪسائيڊ|آئيڊين ڊاءِ آڪسائيڊ]] (IO₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher= Dover Publications, Inc.|year= 1988|edition= 3rd|page= 259|isbn= 978-0-486-65622-9|title= General Chemistry|first= Linus|last= Pauling|chapter= Oxygen Compounds of Nonmetallic Elements}}</ref> +6<ref>I(VI)، IO₃، IO₄²⁻، H₅IO₆⁻، H₂IO₅²⁻، H₄IO₆²⁻، ۽ HIO₅³⁻ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1039/F19817701707|title=Laser flash photolysis and pulse radiolysis of iodate and periodate in aqueous solution. Properties of iodine(VI)|year=1981|last1=Kläning|first1=Ulrik K.|last2=Sehested|first2=Knud|last3=Wolff|first3=Thomas|journal=J. Chem. Soc., Faraday Trans. 1|volume=77|issue=7|pages=1707–18}}</ref> | Xe= 0,<ref>Xe(0)، [[ٽيٽرا زينونوگولڊ(II)]] (AuXe₄²⁺) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي.</ref> +8<ref name="Harding-2002">{{cite book|author=Harding, Charlie|author2=Johnson, David Arthur|author3= Janes, Rob |title = Elements of the ''p'' block |pages=93–94|publisher=Royal Society of Chemistry |location=Great Britain|date=2002 |isbn=0-85404-690-9 |url= https://books.google.com/books?id=W0HW8wgmQQsC&pg=PA93}}</ref> <!--- Period 6 ---> | Cs=−1<ref name="caeside2">{{cite journal|journal = [[Angewandte Chemie|Angewandte Chemie International Edition]]|year = 1979|first = J. L.|last = Dye|title = Compounds of Alkali Metal Anions|volume = 18|issue = 8|pages = 587–598|doi = 10.1002/anie.197905871}}</ref> | Ba=+1<ref>{{cite journal | doi=10.1021/acs.chemmater.8b03421 | title=A New and Facile Route Using Electride Solutions to Intercalate Alkaline Earth Ions into Graphite | year=2018 | last1=Xu | first1=Wei | last2=Lerner | first2=Michael M. | journal=Chemistry of Materials | volume=30 | issue=19 | pages=6930–6935 | s2cid=105295721 }}</ref> | La= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,<ref name=LnI>La(I)، Pr(I)، Tb(I)، Tm(I)، ۽ Yb(I)، MB₈⁻ ڪلسٽرن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal|title=Monovalent lanthanide(I) in borozene complexes |journal=Nature Communications |volume=12 |page=6467 |year=2021 |last1=Li |first1=Wan-Lu |doi=10.1038/s41467-021-26785-9 |last2=Chen |first2=Teng-Teng |last3=Chen |first3=Wei-Jia |last4=Li |first4=Jun |last5=Wang |first5=Lai-Sheng|issue=1 |pmid=34753931 |pmc=8578558 |bibcode=2021NatCo..12.6467L }}</ref> +2^* | Ce= +2^* | Pr= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,<ref>{{cite journal|title=Lanthanides with Unusually Low Oxidation States in the PrB₃^– and PrB₄^– Boride Clusters|journal=Inorganic Chemistry|volume=58|issue=1|pages=411–418|last1=Chen|first1=Xin|display-authors=etal|date=2019-12-13|doi=10.1021/acs.inorgchem.8b02572|pmid=30543295|s2cid=56148031 }}</ref> +2,<ref name="Lanthanides">Pm کان سواءِ سڀ [[لينٿينائيڊ]]، +2 آڪسائيڊيشن حالت ۾ آرگنوميٽلڪ ماليڪيولي ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [http://cen.acs.org/articles/91/i24/Lanthanides-Topple-Assumptions.html Lanthanides Topple Assumptions] ۽ {{cite journal|doi=10.1002/anie.201311325|title=All the Lanthanides Do It and Even Uranium Does Oxidation State +2|year=2014|last1=Meyer|first1=G.|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=53|issue=14|pages=3550–51|pmid=24616202}}. ان کان علاوه، سڀ [[لينٿينائيڊ]] (La–Lu) ڊائي هائيڊرائيڊس (LnH₂)، ڊائي ڪاربائيڊس (LnC₂)، مونو سلفائيڊس (LnS)، مونو سيلينائيڊس (LnSe)، ۽ مونو ٽيلورائيڊس (LnTe) ٺاهين ٿا، پر گهڻن عنصرن ۾ انهن مرڪبن وٽ Ln³⁺ آئن هوندا آهن، جن جا اليڪٽران چالڪائي پٽين ۾ غيرمقامي ٿيل هوندا آهن، مثال طور Ln³⁺(H⁻)₂(e⁻).</ref> +4,^* +5<ref>{{Cite journal |last=Boggiano |first=Andrew C. |last2=Studvick |first2=Chad M. |last3=Roy Chowdhury |first3=Sabyasachi |last4=Niklas |first4=Julie E. |last5=Tateyama |first5=Haruko |last6=Wu |first6=Hongwei |last7=Leisen |first7=Johannes E. |last8=Kleemiss |first8=Florian |last9=Vlaisavljevich |first9=Bess |last10=Popov |first10=Ivan A. |last11=La Pierre |first11=Henry S. |date=July 2025 |title=Praseodymium in the formal +5 oxidation state |url=https://www.nature.com/articles/s41557-025-01797-w |journal=Nature Chemistry |language=en |volume=17 |issue=7 |pages=1005–1010 |doi=10.1038/s41557-025-01797-w |issn=1755-4349}}</ref> | Nd= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +2,^* +4^* | Pm= +2<ref>Pm(II)، ڳريل لوڻن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal | title= Низшие состояния окисления актиноидных и лантаноидных элементов в расплавленных солях / Lower oxidation states of actinide and lanthanide elements in molten salts | last1= Mikheev | first1= N.B. | last2= Spitsyn | first2= V.I. | last3= Auerman | first3= L.N. | last4= Rumer | first4= I.A. | last5= D'yachkova | first5= R.A. | journal= Радиохимия / Soviet Radiochemistry | year= 1978 | volume= 18 | issue= 4 | pages= 556–559 | language= ru }}</ref> | Sm= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,<ref>SmB₆⁻ ڪلسٽر اينائن رپورٽ ڪيو ويو آهي ۽ ان ۾ Sm ناياب +1 آڪسائيڊيشن حالت ۾ شامل آهي؛ ڏسو {{cite journal| title=SmB₆^– Cluster Anion: Covalency Involving f Orbitals |first1=J. Robinson |last1=Paul |first2=Zhang |last2=Xinxing |first3=McQueen |last3=Tyrel |first4=H. Bowen |last4=Kit |first5=N. Alexandrova |last5=Anastassia |journal=J. Phys. Chem. A |year = 2017|volume = 121|issue = 8|pages = 1849–1854|doi=10.1021/acs.jpca.7b00247 |pmid=28182423 |bibcode=2017JPCA..121.1849R |s2cid=3723987 |url=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/acs.jpca.7b00247#}}.</ref> +2^* | Eu= 0<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> | Gd= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,^* +2^* | Tb= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +1,<ref name=LnI>La(I)، Pr(I)، Tb(I)، Tm(I)، ۽ Yb(I)، MB₈⁻ ڪلسٽرن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal|title=Monovalent lanthanide(I) in borozene complexes |journal=Nature Communications |volume=12 |page=6467 |year=2021 |last1=Li |first1=Wan-Lu |doi=10.1038/s41467-021-26785-9 |last2=Chen |first2=Teng-Teng |last3=Chen |first3=Wei-Jia |last4=Li |first4=Jun |last5=Wang |first5=Lai-Sheng|issue=1 |pmid=34753931 |pmc=8578558 |bibcode=2021NatCo..12.6467L }}</ref> +2,<ref name="Lanthanides">Pm کان سواءِ سڀ [[لينٿينائيڊ]]، +2 آڪسائيڊيشن حالت ۾ آرگنوميٽلڪ ماليڪيولي ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [http://cen.acs.org/articles/91/i24/Lanthanides-Topple-Assumptions.html Lanthanides Topple Assumptions] ۽ {{cite journal|doi=10.1002/anie.201311325|title=All the Lanthanides Do It and Even Uranium Does Oxidation State +2|year=2014|last1=Meyer|first1=G.|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=53|issue=14|pages=3550–51|pmid=24616202}}. ان کان علاوه، سڀ [[لينٿينائيڊ]] (La–Lu) ڊائي هائيڊرائيڊس (LnH₂)، ڊائي ڪاربائيڊس (LnC₂)، مونو سلفائيڊس (LnS)، مونو سيلينائيڊس (LnSe)، ۽ مونو ٽيلورائيڊس (LnTe) ٺاهين ٿا، پر گهڻن عنصرن ۾ انهن مرڪبن وٽ Ln³⁺ آئن هوندا آهن، جن جا اليڪٽران چالڪائي پٽين ۾ غيرمقامي ٿيل هوندا آهن، مثال طور Ln³⁺(H⁻)₂(e⁻).</ref> +4^* | Dy= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +2,^* +4^* | Ho= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +2<ref name="Lanthanides">Pm کان سواءِ سڀ [[لينٿينائيڊ]]، +2 آڪسائيڊيشن حالت ۾ آرگنوميٽلڪ ماليڪيولي ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [http://cen.acs.org/articles/91/i24/Lanthanides-Topple-Assumptions.html Lanthanides Topple Assumptions] ۽ {{cite journal|doi=10.1002/anie.201311325|title=All the Lanthanides Do It and Even Uranium Does Oxidation State +2|year=2014|last1=Meyer|first1=G.|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=53|issue=14|pages=3550–51|pmid=24616202}}. ان کان علاوه، سڀ [[لينٿينائيڊ]] (La–Lu) ڊائي هائيڊرائيڊس (LnH₂)، ڊائي ڪاربائيڊس (LnC₂)، مونو سلفائيڊس (LnS)، مونو سيلينائيڊس (LnSe)، ۽ مونو ٽيلورائيڊس (LnTe) ٺاهين ٿا، پر گهڻن عنصرن ۾ انهن مرڪبن وٽ Ln³⁺ آئن هوندا آهن، جن جا اليڪٽران چالڪائي پٽين ۾ غيرمقامي ٿيل هوندا آهن، مثال طور Ln³⁺(H⁻)₂(e⁻).</ref> | Er= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +2<ref name="Lanthanides">Pm کان سواءِ سڀ [[لينٿينائيڊ]]، +2 آڪسائيڊيشن حالت ۾ آرگنوميٽلڪ ماليڪيولي ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [http://cen.acs.org/articles/91/i24/Lanthanides-Topple-Assumptions.html Lanthanides Topple Assumptions] ۽ {{cite journal|doi=10.1002/anie.201311325|title=All the Lanthanides Do It and Even Uranium Does Oxidation State +2|year=2014|last1=Meyer|first1=G.|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=53|issue=14|pages=3550–51|pmid=24616202}}. ان کان علاوه، سڀ [[لينٿينائيڊ]] (La–Lu) ڊائي هائيڊرائيڊس (LnH₂)، ڊائي ڪاربائيڊس (LnC₂)، مونو سلفائيڊس (LnS)، مونو سيلينائيڊس (LnSe)، ۽ مونو ٽيلورائيڊس (LnTe) ٺاهين ٿا، پر گهڻن عنصرن ۾ انهن مرڪبن وٽ Ln³⁺ آئن هوندا آهن، جن جا اليڪٽران چالڪائي پٽين ۾ غيرمقامي ٿيل هوندا آهن، مثال طور Ln³⁺(H⁻)₂(e⁻).</ref> | Tm= +1,<ref name=LnI>La(I)، Pr(I)، Tb(I)، Tm(I)، ۽ Yb(I)، MB₈⁻ ڪلسٽرن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal|title=Monovalent lanthanide(I) in borozene complexes |journal=Nature Communications |volume=12 |page=6467 |year=2021 |last1=Li |first1=Wan-Lu |doi=10.1038/s41467-021-26785-9 |last2=Chen |first2=Teng-Teng |last3=Chen |first3=Wei-Jia |last4=Li |first4=Jun |last5=Wang |first5=Lai-Sheng|issue=1 |pmid=34753931 |pmc=8578558 |bibcode=2021NatCo..12.6467L }}</ref> +2^* | Yb= +1,<ref name=LnI>La(I)، Pr(I)، Tb(I)، Tm(I)، ۽ Yb(I)، MB₈⁻ ڪلسٽرن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal|title=Monovalent lanthanide(I) in borozene complexes |journal=Nature Communications |volume=12 |page=6467 |year=2021 |last1=Li |first1=Wan-Lu |doi=10.1038/s41467-021-26785-9 |last2=Chen |first2=Teng-Teng |last3=Chen |first3=Wei-Jia |last4=Li |first4=Jun |last5=Wang |first5=Lai-Sheng|issue=1 |pmid=34753931 |pmc=8578558 |bibcode=2021NatCo..12.6467L }}</ref> +2^* | Lu= 0,<ref name="Cloke1993">يٽريم ۽ Ce، Pm، Tm ۽ Yb کان سواءِ سڀ لينٿينائيڊ، bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) ڪمپليڪسن ۾ آڪسائيڊيشن حالت 0 ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal |journal=Chem. Soc. Rev. |date=1993 |volume=22 |pages=17–24 |first=F. Geoffrey N. |last=Cloke |title=Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides |doi=10.1039/CS9932200017}} ۽ {{cite journal|last1=Arnold|first1=Polly L.|last2=Petrukhina|first2=Marina A.|last3=Bochenkov|first3=Vladimir E.|last4=Shabatina|first4=Tatyana I.|last5=Zagorskii|first5=Vyacheslav V.|last6=Cloke|first9=F. Geoffrey N.|date=2003-12-15|title=Arene complexation of Sm, Eu, Tm and Yb atoms: a variable temperature spectroscopic investigation|journal=Journal of Organometallic Chemistry|volume=688|issue=1–2|pages=49–55|doi=10.1016/j.jorganchem.2003.08.028}}</ref> +2<ref name="Lanthanides">Pm کان سواءِ سڀ [[لينٿينائيڊ]]، +2 آڪسائيڊيشن حالت ۾ آرگنوميٽلڪ ماليڪيولي ڪمپليڪسن ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو [http://cen.acs.org/articles/91/i24/Lanthanides-Topple-Assumptions.html Lanthanides Topple Assumptions] ۽ {{cite journal|doi=10.1002/anie.201311325|title=All the Lanthanides Do It and Even Uranium Does Oxidation State +2|year=2014|last1=Meyer|first1=G.|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=53|issue=14|pages=3550–51|pmid=24616202}}. ان کان علاوه، سڀ [[لينٿينائيڊ]] (La–Lu) ڊائي هائيڊرائيڊس (LnH₂)، ڊائي ڪاربائيڊس (LnC₂)، مونو سلفائيڊس (LnS)، مونو سيلينائيڊس (LnSe)، ۽ مونو ٽيلورائيڊس (LnTe) ٺاهين ٿا، پر گهڻن عنصرن ۾ انهن مرڪبن وٽ Ln³⁺ آئن هوندا آهن، جن جا اليڪٽران چالڪائي پٽين ۾ غيرمقامي ٿيل هوندا آهن، مثال طور Ln³⁺(H⁻)₂(e⁻).</ref> | Hf= −2,<ref>Hf(–2)، {{chem2|Hf(CO)6(2-)}} ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)₄]²⁻ to [Hf(CO)₆]²⁻ and Beyond† |journal=Organometallics |date=2003 |volume=22 |issue=17 |pages=3322–3338 |doi=10.1021/om030105l |language=en}}</ref> 0,<ref>Hf(0)، (η⁶-(1,3,5-^''t''Bu)₃C₆H₃)₂Hf ۽ [(η⁵-C₅R₅Hf(CO)₄]⁻ ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite book|publisher=Elsevier Ltd.|year=2007|volume=4|pages=697–739|doi=10.1016/B0-08-045047-4/00062-5|title=Comprehensive Organometallic Chemistry III. From Fundamentals to Applications|first=P. J.|last=Chirik |author2=Bradley, C. A. |chapter=4.06 - Complexes of Zirconium and Hafnium in Oxidation States 0 to ii|isbn=978-0-08-045047-6}}</ref> +1,<ref>Hf(I)، هيپنيم مونوبرومائيڊ (HfBr) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal | title= Кристаллическое строение и термодинамические характеристики монобромидов циркония и гафния /Crystal structure and thermodynamic characteristics of monobromides of zirconium and hafnium | last1= Marek | first1= G.S. | last2= Troyanov | first2= S.I. | last3= Tsirel'nikov | first3= V.I. | journal= Журнал неорганической химии / Russian Journal of Inorganic Chemistry | year= 1979 | volume= 24 | issue= 4 | pages= 890–893 | language= ru | url= https://inis.iaea.org/search/search.aspx?orig_q=RN:11520917}}</ref> +2,^* +3^* | Ta= −3,<ref>Ta(–3)، {{chem2|Ta(CO)₅(3-)}} ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Metal Carbonyl Anions: from [Fe(CO)₄]₂⁻ to [Hf(CO)₆]₂⁻ and Beyond† |journal=Organometallics |date=2003 |volume=22 |issue=17 |pages=3322–3338 |doi=10.1021/om030105l |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>Ta(0)، Ta(CNDipp)₆ ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=Khetpakorn Chakarawet |author2=Zachary W. Davis-Gilbert |author3=Stephanie R. Harstad |author4=Victor G. Young Jr. |author5=Jeffrey R. Long |author6=John E. Ellis |title=Ta(CNDipp)6: An Isocyanide Analogue of Hexacarbonyltantalum(0) |journal=Angewandte Chemie International Edition |date=2017 |volume=56 |issue=35 |pages=10577–10581 |doi=10.1002/anie.201706323 |pmid=28697283 |language=en}} ان کان علاوه، Ta(0) اڳ ۾ Ta(bipy)₃ ۾ پڻ رپورٽ ڪيو ويو هو، پر اهو ثابت ٿي چڪو آهي ته ان ۾ Ta(V) شامل آهي.</ref> +1,<ref>Ta(I)، CpTa(CO)₄ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book|publisher=Walter de Gruyter|year=2008|edition=102| page=1554|isbn=978-3-11-020684-5|title=Lehrbuch der Anorganischen Chemie|first=Arnold F.|last=Holleman |author2=Wiberg, Egon |author3=Wiberg, Nils|language=de}}</ref> +2,^* +3,^* +4^* | W= −4,<ref>W(−4)، {{chem2|W(CO)4(4-)}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> −2,^* −1,^* 0,<ref>W(0)، {{chem2|W(CO)6}} ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +5^* | Re= −3,^* −1,^* 0,<ref>Re(0)، [[ڊائرينيم ڊيڪاڪاربونائل|{{chem2|Re2(CO)10}}]] ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=John E. Ellis |title=Adventures with Substances Containing Metals in Negative Oxidation States |journal=Inorganic Chemistry |date=2006 |volume=45 |issue=8 |pages=3167–3186 |doi=10.1021/ic052110i |language=en}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +5,^* +6^* | Os= −2,^* −1,<ref name="osmanion">Os(–1)، [Os₂(CO)₈]^2– ۾ موجود ٿئي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |author1=Leh Yeh Hsu |author2=Nripendra Bhattacharyya |author3=Sheldon G. Shore | title = Binuclear carbonylates [Ru₂(CO)₈]^2– and [Os₂(CO)₈]^2–: syntheses and crystal structures | year = 1985 | journal = Organometallics | volume = 4 | issue = 8 | pages = 1483–1485 | doi = 10.1021/om00127a041}}</ref> 0,<ref>Os(0)، [[آسميئم پينٽاڪاربونائل|{{chem2|Os(CO)5}}]] ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |doi=10.1021/om00077a026|title=Properties of the Pentacarbonyls of Ruthenium and Osmium|year=1983|last1=Rushman|first1=Paul|last2=Van Buuren|first2=Gilbert N.|last3=Shiralian|first3=Mahmoud|last4=Pomeroy|first4=Roland K.|journal=Organometallics|volume=2|issue=5|pages=693–694}}</ref> +1,^* +2,^* +3,^* +5,^* +6,^* +7,^* +8^* | Ir= −3,<ref>Ir(−3)، Ir(CO)₃³⁻ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{Greenwood&Earnshaw|page=1117}}</ref> −2,<ref>Ir(–2)، IrVO₂^– ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author1=Le-Shi Chen |author2=Yun-Zhu Liu |author3=Jiao-Jiao Chen |author4=Si-Dun Wang |author5=Tong-Mei Ma |author6=Xiao-Na Li |author7=Sheng-Gui He |title=Water–Gas Shift Catalyzed by Iridium–Vanadium Oxide Clusters IrVO₂^– with Iridium in a Rare Oxidation State of −II |journal=The Journal of Physical Chemistry A |date=2022 |volume=126 |issue=32 |pages=5294–5301 |doi=10.1021/acs.jpca.2c03974 |language=en}}</ref> −1,^* 0,<ref>{{cite book |author1=Pergola, R. D. |author2=Garlaschelli, L. |author3=Matinengo, S. | title = Dodecacarbonyltetrairidium: Ir₄(CO)₁₂ | series = [[Inorganic Syntheses]] | year = 1990 | volume = 28 | pages = 245–247 |doi = 10.1002/9780470132593.ch63|isbn=978-0-470-13259-3}}</ref> +1,^* +2,^* +5,^* +6,^* +7,<ref>Ir(VII)، [(η²-O₂)IrO₂]⁺ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو [http://2014.cenmag.org/iridium-dressed-to-the-nines/ C&EN: Iridium dressed to the nines].</ref> +8,<ref>Ir(VIII)، [[ايريڊيم ٽيٽرا آڪسائيڊ]] (IrO₄) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1002/anie.200902733|pmid=19593837|title=Formation and Characterization of the Iridium Tetroxide Molecule with Iridium in the Oxidation State +VIII|year=2009|last1=Gong|first1=Yu|last2=Zhou|first2=Mingfei|last3=Kaupp|first3=Martin|last4=Riedel|first4=Sebastian|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=48|issue=42|pages=7879–7883}}</ref> +9<ref name=IrIX>{{cite journal |last1=Wang |first1=Guanjun |last2=Zhou |first2=Mingfei |last3=Goettel |first3=James T. |last4=Schrobilgen |first4=Gary G. |last5=Su |first5=Jing |last6=Li |first6=Jun |last7=Schlöder |first7=Tobias |last8=Riedel |first8=Sebastian |date=2014 |title=Identification of an iridium-containing compound with a formal oxidation state of IX |journal=Nature |volume=514 |issue=7523 |pages=475–477 |doi=10.1038/nature13795 |pmid=25341786|bibcode=2014Natur.514..475W |s2cid=4463905 }}</ref> | Pt= −3,<ref>Pt(−3)، La₂Pt₂In ۾ ٻٽن اينائنن [Pt₆]^2– طور مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|title=Transition-Metal Anions in Solids and Their Implications on Bonding|year=2006|author1=Myung-Hwan Whangbo|author2=Changhoon Lee|author3=Jürgen Köhler|volume=45|issue=44|pages=7465–7469|journal=Angewandte Chemie International Edition|doi=10.1002/anie.200602712}}</ref> −2,<ref>Pt(−2)، Cs₂Pt ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal| last1=Karpov | first1=Andrey | last2=Nuss | first2=Jürgen | last3=Wedig | first3=Ulrich | last4=Jansen | first4=Martin | title=Cs2Pt: A Platinide(-II) Exhibiting Complete Charge Separation | journal=Angewandte Chemie International Edition | publisher=Wiley | volume=42 | issue=39 | date=2003-10-13 | issn=1433-7851 | doi=10.1002/anie.200352314 | pages=4818–4821 }}.</ref> −1,<ref>Pt(−1)، BaPt ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي (بناوت (Ba²⁺)(¹_∞[Pt]⁻)·e⁻)؛ ڏسو {{cite journal| last1=Karpov | first1=Andrey | last2=Nuss | first2=Jürgen | last3=Wedig | first3=Ulrich | last4=Jansen | first4=Martin | title=Covalently Bonded ¹_∞[Pt]- Chains in BaPt:  Extension of the Zintl−Klemm Concept to Anionic Transition Metals? | journal=Journal of the American Chemical Society | volume=126 | issue=43 | date=2004-10-09 | doi=10.1021/ja0401186 | pages=14123–14128 }}.</ref> 0<ref>Pt(0)، [[آرگينوپليٽينم ڪيميا|آرگينوپليٽينم مرڪبن]] ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي، مثال طور (PPh₃)₂PtC₂H₄؛ ڏسو {{cite journal |last1=Cheng |first1=P.-T. |last2=Nyburg |first2=S. C. |date=1972 |title=The Crystal and Molecular Structure of bis(triphenylphosphine)-(ethylene)platinum, (PPh₃)₂PtC₂H₄ |journal=Canadian Journal of Chemistry |volume=50 |issue=6 |pages=912–916 |doi=10.1139/v72-142}}</ref> +1,<ref>Pt(I)، [Pt₂(CO)₆]²⁺ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Xu |first1=Qiang |last2=Heaton |first2=Brian T.|last3=Jacob|first3=Chacko|last4=Mogi|first4=Koichi|last5=Ichihashi|first5=Yuichi|last6=Souma|first6=Yoshie|last7=Kanamori|first7=Kan|last8=Eguchi|first8=Taro|date=2000 |title=Hexacarbonyldiplatinum(I). Synthesis, spectroscopy, and density functional calculation of the first homoleptic, dinuclear platinum(I) carbonyl cation, [{Pt(CO)₃}₂]²⁺, formed in concentrated sulfuric acid |journal=Journal of the American Chemical Society |volume=122 |issue=29 |pages=6862–6870 |doi=10.1021/ja000716u}}</ref> +3,<ref>Pt(III) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=O'Halloran |first1=Thomas V.|last2=Lippard|first2=Stephen J.|date=1985 |title=The Chemistry of Platinum in the +3 Oxidation State |journal=Israel Journal of Chemistry |volume=25 |issue=2 |pages=130–137 |doi=10.1002/ijch.198500021}}</ref> +5,^* +6^* | Au= −3,^? −2,^? −1,^* 0,<ref>{{cite journal |doi= 10.1002/(SICI)1521-3773(19991102)38:21<3194::AID-ANIE3194>3.0.CO;2-O |title= Gold(I) and Gold(0) Complexes of Phosphinine-Based Macrocycles|first1=Nicolas |last1= Mézaille |first2=Narcis |last2=Avarvari |first3=Nicole |last3=Maigrot|first4=Louis |last4=Ricard|first5=François |last5=Mathey|first6=Pascal |last6=Le Floch|first7=Laurent|last7=Cataldo|first8=Théo|last8=Berclaz|first9=Michel|last9=Geoffroy|journal= Angewandte Chemie International Edition|year= 1999 |volume= 38|issue= 21|pages= 3194–3197|pmid= 10556900}}</ref> +1,^* +2,^* +5^* | Hg= −2<ref name="Brauer-1936">{{Cite journal |last1=Brauer |first1=G. |last2=Haucke |first2=W. |date=1936-06-01 |title=Kristallstruktur der intermetallischen Phasen MgAu und MgHg |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/zpch-1936-3327/html |journal=Zeitschrift für Physikalische Chemie |language=en |volume=33B |issue=1 |pages=304–310 |doi=10.1515/zpch-1936-3327 |issn=2196-7156 |quote=MgHg then lends itself to an oxidation state of +2 for Mg and -2 for Hg because it consists entirely of these polar bonds with no evidence of electron unpairing. (translated)}}</ref> | Tl= −5,<ref>{{cite journal|doi=10.1021/ic960014z|title=Na₂₃K₉Tl_15.3: An Unusual Zintl Compound Containing Apparent Tl₅⁷⁻, Tl₄⁸⁻, Tl₃⁷⁻, and Tl⁵⁻ Anions|year=1996|last1=Dong|first1=Z.-C.|last2=Corbett|first2=J. D.|journal=Inorganic Chemistry|volume=35|issue=11|pages=3107–12|pmid=11666505 }}</ref> −2,<ref>Tl(−2)، Na₂Tl ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{Cite journal |last=Sangster |first=James |date=February 2018 |title=The Systems Li-Tl, Na-Tl and K-Tl |url=http://link.springer.com/10.1007/s11669-017-0609-9 |journal=Journal of Phase Equilibria and Diffusion |language=en |volume=39 |issue=1 |pages=74–86 |doi=10.1007/s11669-017-0609-9 |issn=1547-7037|url-access=subscription }}</ref> −1,<ref>Tl(−1)، NaTl ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{Cite journal |last=Sangster |first=James |date=February 2018 |title=The Systems Li-Tl, Na-Tl and K-Tl |url=http://link.springer.com/10.1007/s11669-017-0609-9 |journal=Journal of Phase Equilibria and Diffusion |language=en |volume=39 |issue=1 |pages=74–86 |doi=10.1007/s11669-017-0609-9 |issn=1547-7037|url-access=subscription }}</ref> +2<ref>Tl(+2)، [[ٽيٽراڪس(هائپر سائيليل)ڊٿيليم]] ([([[ميٿائل|Me]]₃Si)Si]₂Tl—Tl[Si(SiMe₃)]₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author=Sonja Henkel |author2=Dr. Karl Wilhelm Klinkhammer |author3=Dr. Wolfgang Schwarz |title=Tetrakis(hypersilyl)dithallium(Tl—Tl): A Divalent Thallium Compound |journal=Angew. Chem. Int. Ed. |year=1994 |volume=33 |issue=6 |pages=681–683 |doi=10.1002/anie.199406811}}</ref> | Pb= −4,^* −2,<ref>Pb(−2)، BaPb ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite book |title= Intermetallic Chemistry |first1= Riccardo |last1= Ferro |editor= Nicholas C. Norman |publisher= Elsevier |year= 2008 |isbn= 978-0-08-044099-6 |page= 505}} ۽ {{cite journal|doi=10.1021/ic000333x|title=Heavy-Metal Aromatic Rings: Cyclopentadienyl Anion Analogues Sn₅⁶⁻ and Pb₅⁶⁻ in the Zintl Phases Na₈BaPb₆, Na₈BaSn₆, and Na₈EuSn₆|year=2004|last1=Todorov|first1=Iliya|last2=Sevov|first2=Slavi C.|journal=Inorganic Chemistry|volume=43|issue=20|pages=6490–94}}</ref> −1,<ref>Pb(−1)، CsPb ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|first1 = I. F. |last1=Hewaidy|first2=E.|last2=Busmann|first3=W.|last3=Klemm |title = Die Struktur der AB-Verbindungen der schweren Alkalimetalle mit Zinn und Blei |journal = Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie |year = 1964 |volume = 328 |issue = 5-6 |pages = 283–293 |doi = 10.1002/zaac.19643280511|lang=de}}</ref> 0,<ref>Pb(0) ڪاربونائلز، ليڊ ائٽمن ۽ [[ڪاربن مونو آڪسائيڊ]] جي وچ ۾ رد عمل ۾ مشاهدو ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal|url=https://aip.scitation.org/doi/10.1063/1.1834915 | title= Observation of the lead carbonyls Pb_nCO (n=1–4): Reactions of lead atoms and small clusters with carbon monoxide in solid argon |first1=Jiang |last1=Ling |first2=Xu |last2=Qiang |journal=The Journal of Chemical Physics |year = 2005|volume = 122|issue = 3|article-number= 34505|doi=10.1063/1.1834915 |pmid = 15740207|bibcode = 2005JChPh.122c4505J|issn=0021-9606}} ان کان علاوه، Pb(0)، [Si^II(Xant)Si^II]PbFe(CO)₄ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1002/anie.202209442|title=The Heaviest Bottleable Metallylone: Synthesis of a Monatomic, Zero-Valent Lead Complex ("Plumbylone")|year=2022|author1=Jian Xu |author2=Sudip Pan |author3=Shenglai Yao |author4=Gernot Frenking |author5=Matthias Driess|journal=Angewandte Chemie International Edition|volume=61|issue=38|article-number=e202209442 |pmid=35848899 |pmc=9545849 }}</ref> +1,<ref>{{cite journal |author=Siew-Peng Chia |author2=Hong-Wei Xi |author3=Yongxin Li |author4=Kok Hwa Lim |author5=Cheuk-Wai So |title=A Base-Stabilized Lead(I) Dimer and an Aromatic Plumbylidenide Anion |journal=Angew. Chem. Int. Ed. |year=2013 |volume=52 |issue=24 |pages=6298–6301 |doi=10.1002/anie.201301954|pmid=23629949}}</ref> +3<ref>{{cite journal |last1=Becker |first1=M. |last2=Förster |first2=C. |last3=Franzen |first3=C. |last4=Hartrath |first4=J. |last5=Kirsten |first5=E. |last6=Knuth |first6=J. |last7=Klinkhammer |first7=K. W. |last8=Sharma |first8=A. |last9=H. |first9=D. |title=Persistent radicals of trivalent tin and lead |year=2008 |pages=9965–78 |doi=10.1021/ic801198p |pmid=18823115 |journal=[[Inorganic Chemistry (journal)|Inorganic Chemistry]] |volume=47 |issue=21 |display-authors=3}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mosseri |first1=S. |last2=Henglein |first2=A. |last3=Janata |first3=E. |title=Trivalent lead as an intermediate in the oxidation of lead(II) and the reduction of lead(IV) species |year=1990 |pages=2722–26 |doi=10.1021/j100369a089 |journal=[[Journal of Physical Chemistry]] |volume=94 |issue=6 |bibcode=1990JPhCh..94.2722M }}</ref> | Bi= −3,^* −2,<ref name="BiPonou">Bi(−2) ۽ Bi(−1)، زنٽل مرحلن ۾ موجود ٿين ٿا، مثال طور (Ca²⁺)₂₂[Bi₄]⁴⁻([Bi₂]⁴⁻)₄[Bi³⁻]₈؛ ڏسو {{cite news |title= Germanides, Germanide-Tungstate Double Salts and Substitution Effects in Zintl Phases |first1= Siméon |last1= Ponou |publisher= Technische Universität München. Lehrstuhl für Anorganische Chemie mit Schwerpunkt Neue Materialien |year= 2006 |url= http://d-nb.info/985527676/34?origin=publication_detailSim |page= 68}}</ref> −1,<ref name="BiPonou"/> +1,<ref>Bi(I)، [[آرگينو بسمٿ مرڪب]]ن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Šimon |first1=Petr |last2=de Proft |first2=Frank |last3=Jambor |first3=Roman |last4=Růžička |first4=Aleš |last5=Dostál |first5=Libor |year=2010 |title=Monomeric Organoantimony(I) and Organobismuth(I) Compounds Stabilized by an NCN Chelating Ligand: Syntheses and Structures |journal=Angewandte Chemie International Edition |volume=49 |issue=32 |pages=5468–5471 |doi= 10.1002/anie.201002209|pmid=20602393}}</ref> +2,<ref>Bi(+2)، [[ڊائبسمٿين]]ز (R₂Bi—BiR₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |first=Arthur J. III |last=Ashe |title=Thermochromic Distibines and Dibismuthines |journal=Advances in Organometallic Chemistry |year=1990 |volume=30 |pages=77–97 |doi=10.1016/S0065-3055(08)60499-2 |isbn=978-0-12-031130-9}}</ref> +4,<ref>Bi(IV) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |author=A. I. Aleksandrov, I. E. Makarov |title=Formation of Bi(II) and Bi(IV) in aqueous hydrochloric solutions of Bi(III) |journal=Bulletin of the Academy of Sciences of the USSR, Division of Chemical Science |year=1987 |volume=36 |issue=2 |pages=217–220 |doi=10.1007/BF00959349|s2cid=94865394 }}</ref> +5^* | Po= +5<ref name="Thayer p78">{{cite book |last1=Thayer |first1=John S. |chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements |title=Relativistic Methods for Chemists |series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics |year=2010 |volume=10 |page=78 |doi=10.1007/978-1-4020-9975-5_2|isbn=978-1-4020-9974-8 }}</ref> +6,^* | At= +3,^* +5,^* +7^* | Rn= +2,<ref name="RnO3">Rn(II) ۽ Rn(VI)، ترتيبوار RnF₂ ۽ RnO₃ ۾ ڄاتا وڃن ٿا؛ ڏسو {{cite book |last=Sykes |first=A. G. |title=Advances in Inorganic Chemistry |volume=46 |chapter=Recent Advances in Noble-Gas Chemistry |chapter-url=https://books.google.com/books?id=6iqXRtz6p3QC |access-date=2012-11-02 |date=1998 |publisher=Academic Press |isbn=978-0-12-023646-6 |pages=91–93}}</ref> +6<ref name="RnO3" /> <!--- Period 7 ---> <!--- Period 7 ---> | Fr= | Ra= | Ac=+2<ref name="acno">{{cite journal | last1=Pore | first1=Jennifer L. | last2=Gates | first2=Jacklyn M. | last3=Dixon | first3=David A. | last4=Garcia | first4=Fatima H. | last5=Gibson | first5=John K. | last6=Gooding | first6=John A. | last7=McCarthy | first7=Mallory | last8=Orford | first8=Rodney | last9=Shafi | first9=Ziad | last10=Shuh | first10=David K. | last11=Sprouse | first11=Sarah | title=Direct identification of Ac and No molecules with an atom-at-a-time technique | journal=Nature | volume=644|pages=376-380|publisher=Springer Science and Business Media LLC | date=2025 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09342-y}}</ref> | Th=−1,<ref name="Th(-1), U(-1)">Th(-I) ۽ U(-I)، گئس واري حالت ۾ آڪٽاڪاربونائل اينائنن طور معلوم ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal| title=Octacarbonyl Ion Complexes of Actinides [An(CO)₈]^+/− (An=Th, U) and the Role of f Orbitals in Metal–Ligand Bonding |first1=Chi |last1=Chaoxian |first2=Pan |last2=Sudip |first3=Jin |last3=Jiaye |first4=Meng |last4=Luyan |first5=Luo |last5=Mingbiao |first6=Zhao |last6=Lili |first7=Zhou |last7=Mingfei |first8=Frenking |last8=Gernot |journal=Chemistry (Weinheim an der Bergstrasse, Germany). 25 (50): 11772–11784 |year = 2019|volume = 25|issue = 50|pages = 11772–11784|doi=10.1002/chem.201902625 |issn=0947-6539 |pmc=6772027 |pmid=31276242}}</ref> +1,<ref>Th(I)، ٿوريم(I) برومائيڊ (ThBr) ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite book|last1=Wickleder |first1=Mathias S. |first2=Blandine |last2=Fourest |first3=Peter K. |last3=Dorhout |contribution=Thorium |title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements |editor1-first=Lester R. |editor1-last=Morss |editor2-first=Norman M. |editor2-last=Edelstein |editor3-first=Jean |editor3-last=Fuger |edition=3rd |year=2006 |volume=3 |publisher=Springer |location=Dordrecht, the Netherlands |pages=52–160 |url= http://radchem.nevada.edu/classes/rdch710/files/thorium.pdf |doi=10.1007/1-4020-3598-5_3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307160941/http://radchem.nevada.edu/classes/rdch710/files/Thorium.pdf |archive-date=2016-03-07 |isbn=978-1-4020-3555-5}}</ref> +2,^* +3^* | Pa=+2,<ref>Pa(II)، [[پروٽيڪٽينيم مونو آڪسائيڊ]] (PaO) ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal|doi = 10.1021/ja01652a011|year = 1954|last1 = Sellers|first1 = Philip A.|last2 = Fried|first2 = Sherman|last3 = Elson|first3 = Robert E.|last4 = Zachariasen|first4 = W. H.|journal = Journal of the American Chemical Society|volume = 76|page = 5935|title = The Preparation of Some Protactinium Compounds and the Metal|issue = 23| bibcode=1954JAChS..76.5935S | url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc172625/ |url-access = subscription}}</ref> +3,^* +4^* | U=−1,<ref name="Th(-1), U(-1)">Th(-I) ۽ U(-I)، گئس واري حالت ۾ آڪٽاڪاربونائل اينائنن طور معلوم ڪيا ويا آهن؛ ڏسو {{cite journal| title=Octacarbonyl Ion Complexes of Actinides [An(CO)₈]^+/− (An=Th, U) and the Role of f Orbitals in Metal–Ligand Bonding |first1=Chi |last1=Chaoxian |first2=Pan |last2=Sudip |first3=Jin |last3=Jiaye |first4=Meng |last4=Luyan |first5=Luo |last5=Mingbiao |first6=Zhao |last6=Lili |first7=Zhou |last7=Mingfei |first8=Frenking |last8=Gernot |journal=Chemistry (Weinheim an der Bergstrasse, Germany). 25 (50): 11772–11784 |year = 2019|volume = 25|issue = 50|pages = 11772–11784|doi=10.1002/chem.201902625 |issn=0947-6539 |pmc=6772027 |pmid=31276242}}</ref> +1,<ref>U(I)، [U(η⁵-C₅ⁱPr₅)₂]⁻ ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |last1=Barluzzi |first1=Luciano|last2=Giblin|first2=Sean R.|last3=Mansikkamäki|first3=Akseli|last4=Layfield|first4=Richard A. |title=Identification of Oxidation State +1 in a Molecular Uranium Complex|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=144|issue=40 |url=https://pubs.acs.org/doi/10.1021/jacs.2c06519 |access-date=13 July 2023 |year=2022|pages=18229–18233|doi=10.1021/jacs.2c06519 |pmid=36169550 |s2cid=252567088 }}</ref> +2,<ref>U(II)، [K(2.2.2-Cryptand)][(C₅H₄SiMe₃)₃U] ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1021/ja406791t|pmid=23984753|title=Identification of the +2 Oxidation State for Uranium in a Crystalline Molecular Complex, [K(2.2.2-Cryptand)][(C₅H₄SiMe₃)₃U]|year=2013|first1=Matthew R.|last1= MacDonald|first2=Megan E.|last2=Fieser|first3=Jefferson E.|last3=Bates|first4=Joseph W.|last4=Ziller|first5=Filipp|last5=Furche|first6=William J.|last6=Evans|journal=J. Am. Chem. Soc.|volume=135|issue=36|pages=13310–13313}}</ref> +3,^* +4,^* +5^* | Np= +2,<ref name="Dutkiewicz2017" /> +3,^* +4,<ref name="Dutkiewicz2017">Np(II)، (III) ۽ (IV) جو مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|doi=10.1039/C7SC00034K|pmid=28553487|pmc=5431675|year=2017|title=Reduction chemistry of neptunium cyclopentadienide complexes: from structure to understanding|first1=Michał S.|last1=Dutkiewicz|first2=Christos|last2=Apostolidis|first3=Olaf|last3=Walter|first4=Polly L|last4=Arnold|volume=8|issue=4|journal=Chem. Sci.|pages=2553–2561}}</ref> +6,^* +7^* | Pu= +2,<ref>{{Cite journal |last1=Windorff |first1=Cory J. |last2=Chen |first2=Guo P |last3=Cross |first3=Justin N |last4=Evans |first4=William J. |last5=Furche |first5=Filipp |last6=Gaunt |first6=Andrew J. |last7=Janicke |first7=Michael T. |last8=Kozimor |first8=Stosh A. |last9=Scott |first9=Brian L. |year=2017 |title=Identification of the Formal +2 Oxidation State of Plutonium: Synthesis and Characterization of <nowiki>{</nowiki>Pu^II<nowiki>[</nowiki>C₅H₃(SiMe₃)₂<nowiki>]</nowiki>₃<nowiki>}</nowiki>⁻ |journal=J. Am. Chem. Soc. |volume=139 |issue=11 |pages=3970–3973 |doi=10.1021/jacs.7b00706 |pmid=28235179}}</ref> +3,^* +5,^* +6,^* +7,^* +8<ref>پلوٽونيم(VIII) مرڪبن جي تياري جي دعويٰ ڪئي وئي آهي؛ ڏسو {{Cite journal |last1=Zaitsevskii |first1=Andréi |last2=Mosyagin |first2=Nikolai S. |last3=Titov |first3=Anatoly V. |last4=Kiselev |first4=Yuri M. |date=July 21, 2013 |title=Relativistic density functional theory modeling of plutonium and americium higher oxide molecules |journal=The Journal of Chemical Physics |volume=139 |issue=3 |article-number=034307 |bibcode=2013JChPh.139c4307Z |doi=10.1063/1.4813284 |pmid=23883027}} ۽ {{Cite journal |last1=Kiselev |first1=Yu. M. |last2=Nikonov |first2=M. V. |last3=Dolzhenko |first3=V. D. |last4=Ermilov |first4=A. Yu. |last5=Tananaev |first5=I. G. |last6=Myasoedov |first6=B. F. |date=January 17, 2014 |title=On existence and properties of plutonium(VIII) derivatives |journal=Radiochimica Acta |volume=102 |issue=3 |pages=227–237 |doi=10.1515/ract-2014-2146 |s2cid=100915090}} پر انهن جي موجودگي جزوي طور رد ڪئي وئي آهي؛ ڏسو {{Cite journal |last1=Fedosseev |first1=Alexander M. |last2=Bessonov |first2=Alexi A. |last3=Shilov |first3=Vladimir P. |date=September 5, 2022 |title=Is octavalent plutonium really formed during oxidation in alkaline aqueous solutions? |journal=Radiochimica Acta |volume=110 |issue=12 |pages=955–959 |doi=10.1515/ract-2022-0056}}</ref> | Am= +2,^* +4,^* +5,^* +6,^* +7<ref>Am(VII)، {{chem2|AmO5(3-)}} ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو [http://www.chemie-master.de/FrameHandler.php?loc=http://www.chemie-master.de/pse/pse.php?modul=Am Americium], Das Periodensystem der Elemente für den Schulgebrauch (The periodic table of elements for schools) chemie-master.de (جرمن ۾)، حاصل ڪيل 28 November 2010 ۽ {{Greenwood&Earnshaw|page=1265}}</ref> | Cm= +2,<ref>Cm(II)، ڪلورائيڊ ڳرن محلولن ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal|title = The anomalous stabilisation of the oxidation state 2+ of lanthanides and actinides|last1 = Mikheev|first1 = Nikolai B.|journal = Russian Chemical Reviews|volume = 61|issue = 10|date = 1992|doi = 10.1070/RC1992v061n10ABEH001011|pages = 990–998|last2 = Auerman|first2 = L. N.|last3 = Rumer|first3 = Igor A.|last4 = Kamenskaya|first4 = Alla N.|last5 = Kazakevich|first5 = M. Z.|bibcode = 1992RuCRv..61..990M | s2cid=250859394 }}</ref> +4,^* +5,<ref name="Kovács2018">{{cite journal |last1=Kovács |first1=Attila |last2=Dau |first2=Phuong D. |last3=Marçalo |first3=Joaquim |last4=Gibson |first4=John K. |date=2018 |title=Pentavalent Curium, Berkelium, and Californium in Nitrate Complexes: Extending Actinide Chemistry and Oxidation States |journal=Inorg. Chem. |volume=57 |issue=15 |pages=9453–9467 |publisher=American Chemical Society |doi=10.1021/acs.inorgchem.8b01450 |pmid=30040397 |osti=1631597 |s2cid=51717837 |url=https://escholarship.org/uc/item/9195b5hh }}</ref> +6<ref name="CmO3">{{cite journal |last1=Domanov |first1=V. P. |last2=Lobanov |first2=Yu. V. |date=October 2011 |title=Formation of volatile curium(VI) trioxide CmO₃ |journal=Radiochemistry |volume=53 |issue=5 |pages=453–6 |publisher=SP MAIK Nauka/Interperiodica |doi=10.1134/S1066362211050018|bibcode=2011Radch..53..453D |s2cid=98052484 }}</ref> | Bk=+2,<ref>{{cite journal |last1=Sullivan |first1=Jim C. |last2=Schmidt|first2=K. H. |last3=Morss |first3=L. R. |last4=Pippin |first4=C. G. |last5=Williams |first5=C. |title=Pulse radiolysis studies of berkelium(III): preparation and identification of berkelium(II) in aqueous perchlorate media |journal=Inorganic Chemistry |volume=27 |page=597 |date=1988 |doi=10.1021/ic00277a005 |issue=4}}</ref> +4,^* +5<ref name="Kovács2018">{{cite journal |last1=Kovács |first1=Attila |last2=Dau |first2=Phuong D. |last3=Marçalo |first3=Joaquim |last4=Gibson |first4=John K. |date=2018 |title=Pentavalent Curium, Berkelium, and Californium in Nitrate Complexes: Extending Actinide Chemistry and Oxidation States |journal=Inorg. Chem. |volume=57 |issue=15 |pages=9453–9467 |publisher=American Chemical Society |doi=10.1021/acs.inorgchem.8b01450 |pmid=30040397 |osti=1631597 |s2cid=51717837 |url=https://escholarship.org/uc/item/9195b5hh }}</ref> | Cf=+2,^* +4,^* +5<ref name="greenwood 1265">{{Greenwood&Earnshaw2nd|page=1265}}</ref><ref name="Kovács2018">{{cite journal |last1=Kovács |first1=Attila |last2=Dau |first2=Phuong D. |last3=Marçalo |first3=Joaquim |last4=Gibson |first4=John K. |date=2018 |title=Pentavalent Curium, Berkelium, and Californium in Nitrate Complexes: Extending Actinide Chemistry and Oxidation States |journal=Inorg. Chem. |volume=57 |issue=15 |pages=9453–9467 |publisher=American Chemical Society |doi=10.1021/acs.inorgchem.8b01450 |pmid=30040397 |osti=1631597 |s2cid=51717837 |url=https://escholarship.org/uc/item/9195b5hh }}</ref> | Es=+2,^* +4<ref>Es(IV)، [[آئنسٽينيم(IV) فلورائيڊ]] (EsF₄) ۾ ڄاتو وڃي ٿو؛ ڏسو {{cite journal |last1=Kleinschmidt |first1=P. |title=Thermochemistry of the actinides |journal=Journal of Alloys and Compounds |volume=213–214 |pages=169–172 |year=1994 |doi=10.1016/0925-8388(94)90898-2 |url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc1401691/}}</ref> | Fm=+2^* | Md=+2^* | No=+2<ref name="acno">{{cite journal | last1=Pore | first1=Jennifer L. | last2=Gates | first2=Jacklyn M. | last3=Dixon | first3=David A. | last4=Garcia | first4=Fatima H. | last5=Gibson | first5=John K. | last6=Gooding | first6=John A. | last7=McCarthy | first7=Mallory | last8=Orford | first8=Rodney | last9=Shafi | first9=Ziad | last10=Shuh | first10=David K. | last11=Sprouse | first11=Sarah | title=Direct identification of Ac and No molecules with an atom-at-a-time technique | journal=Nature | volume=644|pages=376-380|publisher=Springer Science and Business Media LLC | date=2025 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/s41586-025-09342-y}}</ref> | Lr= | Rf= | Db=+5<ref>Db(V)، ڊبنيم پينٽاڪلورائيڊ (DbCl₅) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite web|author=H. W. Gäggeler |title=Gas Phase Chemistry of Superheavy Elements |year=2007 |pages=26–28 |publisher=[[Paul Scherrer Institute]] |url=http://lch.web.psi.ch/files/lectures/TexasA&M/TexasA&M.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220090755/http://lch.web.psi.ch/files/lectures/TexasA%26M/TexasA%26M.pdf |archive-date=2012-02-20 }}</ref> | Sg=0,<ref>Sg(0)، سيبورگيم هيڪساڪاربونائل (Sg(CO)₆) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{Cite journal |title=Synthesis and detection of a seaborgium carbonyl complex |journal=Science |volume=345 |issue=6203 |pages=1491–3 |year=2014 |last1=Even |first1=J.| last2=Yakushev| first2=A.| last3=Dullmann| first3=C. E.| last4=Haba| first4=H.| last5=Asai| first5=M.| last6=Sato| first6=T. K.| last7=Brand| first7=H.| last8=Di Nitto| first8=A.| last9=Eichler| first9=R.| last10=Fan| first10=F. L.| last11=Hartmann| first11=W.| last12=Huang| first12=M.| last13=Jager| first13=E.| last14=Kaji| first14=D.| last15=Kanaya| first15=J.| last16=Kaneya| first16=Y.| last17=Khuyagbaatar| first17=J.| last18=Kindler| first18=B.| last19=Kratz| first19=J. V.| last20=Krier| first20=J.| last21=Kudou| first21=Y.| last22=Kurz| first22=N.| last23=Lommel| first23=B.| last24=Miyashita| first24=S.| last25=Morimoto| first25=K.| last26=Morita| first26=K.| last27=Murakami| first27=M.| last28=Nagame| first28=Y.| last29=Nitsche| first29=H.| last30=Ooe| first30=K.| last31=Qin| first31=Z.| last32=Schädel| first32=M.| last33=Steiner| first33=J.| last34=Sumita| first34=T.| last35=Takeyama| first35=M.| last36=Tanaka| first36=K.| last37=Toyoshima| first37=A.| last38=Tsukada| first38=K.| last39=Türler| first39=A.| last40=Usoltsev| first40=I.| last41=Wakabayashi| first41=Y. |last42=Wang| first42=Y.| last43=Wiehl| first43=N.| last44=Yamaki| first44=S.| display-authors=4| doi=10.1126/science.1255720| pmid=25237098| bibcode=2014Sci...345.1491E| s2cid=206558746}}</ref> +6<ref>Sg(VI)، سيبورگيم آڪسائيڊ هائيڊرو آڪسائيڊ (SgO₂(OH)₂) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |url=http://www-w2k.gsi.de/kernchemie/images/pdf_Artikel/Radiochim_Acta_89_737_2001.pdf |title=Physico-chemical characterization of seaborgium as oxide hydroxide |journal=Radiochim. Acta |volume=89 |pages=737–741 |year=2001 |last1=Huebener |first1=S. |last2=Taut |first2=S. |last3=Vahle |first3=A. |last4=Dressler |first4=R. |last5=Eichler |first5=B. |last6=Gäggeler |first6=H. W. |last7=Jost |first7=D. T. |last8=Piguet |first8=D. |last9=Türler |first9=A. |last10=Brüchle |first10=W. |last11=Jäger |first11=E. |last12=Schädel |first12=M. |last13=Schimpf |first13=E. |last14=Kirbach |first14=U. |last15=Trautmann |first15=N. |last16=Yakushev |first16=A. B. |issue=11–12 |doi=10.1524/ract.2001.89.11-12.737 |s2cid=98583998 |display-authors=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141025201143/http://www-w2k.gsi.de/kernchemie/images/pdf_Artikel/Radiochim_Acta_89_737_2001.pdf |archive-date=2014-10-25}}</ref> | Bh=+7<ref>Bh(VII)، بوهريم آڪسي ڪلورائيڊ (BhO₃Cl) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite journal |title=Gas chemical investigation of bohrium (Bh, element 107) |url=http://www.gsi.de/informationen/wti/library/scientificreport2000/Chemistry/9/r_eichler_jb2000.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20080228023225/http://www.gsi.de/informationen/wti/library/scientificreport2000/Chemistry/9/r_eichler_jb2000.pdf |archive-date=2008-02-28 |vauthors=Eichler R, Düllmann C, Gäggeler HW, Eichler B, Jost DT, Piquet D, Tobler L, Türler A, Zimmermann P, Häfeli T, Lavanchy VM, Gregorich KE, Hoffman DC, Kirbach D, Laue CA, Nitsche H, Patin J, Shaughnessy DA, Strellis D, Wilk P, Dressler R, Hübener S, Taut S, Vahle A, Brüchle W, Schädel M, Tsyganov Y, Yakushev AB |display-authors=4 |journal=GSI Annual Report 2000 |access-date=2008-02-29}}</ref> | Hs=+8<ref>Hs(VIII)، هاسيم ٽيٽرا آڪسائيڊ (HsO₄) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite web|url=http://www.gsi.de/documents/DOC-2003-Jun-29-2.pdf|title=Chemistry of Hassium|access-date=2007-01-31|year=2002|website=Gesellschaft für Schwerionenforschung mbH}}</ref> | Cn=+2<!-- --><ref>Cn(II)، ڪوپرنيشيم سيلينائيڊ (CnSe) ۾ مشاهدو ڪيو ويو آهي؛ ڏسو {{cite web|year=2015|title=Annual Report 2015: Laboratory of Radiochemistry and Environmental Chemistry|url=https://www.psi.ch/luc/AnnualReportsEN/PSI_LCH_AnnualReport2015.pdf|page=3|publisher=Paul Scherrer Institute}}</ref> <!-- default to blank --> }} |predicted={{#switch:{{{symbol|}}} | Rf=(+3), (+4)<!-- source for 3,4 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Db= (+3), (+4), (+5)<!-- source for 3,4,5 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Sg= (+3), (+4), (+5), (+6)<!-- source for 3,4,5,6 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Bh= (+3), (+4), (+5), (+7)<!-- source for 3,4,5,7 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Hs= (+3), (+4), (+6), (+8)<!-- source for 3,4,6,8 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Mt= (+1), (+3), (+6)<!-- source for 1,3,6 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Ds= (+2), (+4), (+6)<!-- source for 2,4,6 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Rg= (−1), (+3), (+5)<!-- source for -1,+3,+5 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Cn= (+2), (+4)<!-- source for 2,4 --><ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Nh= | Fl= | Mc= (+1), (+3)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Lv= (−2),<ref name="Thayer p83">{{cite book |last1=Thayer |first1=John S. |chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements |title=Relativistic Methods for Chemists |series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics |year=2010 |volume=10 |page=83 |doi=10.1007/978-1-4020-9975-5_2|isbn=978-1-4020-9974-8 }}</ref> (+2), (+4)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Ts= (−1), (+1), (+3) (+5)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> | Og= (−1),<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> (+1),<ref name=hydride>{{cite journal|journal=Journal of Chemical Physics |volume=112|issue=6|year=2000|title=Spin–orbit effects on the transactinide p-block element monohydrides MH (M=element 113–118)|first1=Young-Kyu|last1=Han|first2=Cheolbeom |last2=Bae|first3=Sang-Kil |last3=Son|first4=Yoon Sup|last4=Lee|doi=10.1063/1.480842|page=2684|bibcode=2000JChPh.112.2684H}}</ref> (+2),<ref name=Kaldor/> (+4),<ref name=Kaldor>{{cite book|title=Theoretical Chemistry and Physics of Heavy and Superheavy Elements|first1=Uzi |last1=Kaldor |first2=Stephen |last2=Wilson |page=105 |year=2003 |publisher=Springer|isbn=978-1-4020-1371-3|url=https://books.google.com/books?id=0xcAM5BzS-wC&q=element+118+properties|access-date=2008-01-18}}</ref> (+6)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref> <!--- Period 8 ---> | Uue= (+1), (+3), (+5)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref><ref name=Cao>{{cite journal |last1=Cao |first1=Chang-Su |last2=Hu |first2=Han-Shi |last3=Schwarz |first3=W. H. Eugen |last4=Li |first4=Jun |date=2022 |title=Periodic Law of Chemistry Overturns for Superheavy Elements |type=preprint |url=https://chemrxiv.org/engage/chemrxiv/article-details/63730be974b7b6d84cfdda35 |journal=[[ChemRxiv]] |volume= |issue= |pages= |doi=10.26434/chemrxiv-2022-l798p |access-date=16 November 2022}}</ref> | Ubn= (+2),<ref name=Thayer>{{cite book |last1=Thayer |first1=John S. |chapter=Relativistic Effects and the Chemistry of the Heavier Main Group Elements |title=Relativistic Methods for Chemists |series=Challenges and Advances in Computational Chemistry and Physics |year=2010 |volume=10 |page=84 |doi=10.1007/978-1-4020-9975-5_2|isbn=978-1-4020-9974-8 }}</ref> (+4), (+6)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref><ref name=Cao>{{cite journal |last1=Cao |first1=Chang-Su |last2=Hu |first2=Han-Shi |last3=Schwarz |first3=W. H. Eugen |last4=Li |first4=Jun |date=2022 |title=Periodic Law of Chemistry Overturns for Superheavy Elements |type=preprint |url=https://chemrxiv.org/engage/chemrxiv/article-details/63730be974b7b6d84cfdda35 |journal=[[ChemRxiv]] |volume= |issue= |pages= |doi=10.26434/chemrxiv-2022-l798p |access-date=16 November 2022}}</ref> | Ubu= (+3)<ref name=Haire>{{cite book| title=The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements| editor1-last=Morss| editor2-first=Norman M.| editor2-last=Edelstein| editor3-last=Fuger| editor3-first=Jean| last1=Hoffman| first1=Darleane C.| last2=Lee| first2=Diana M.| last3=Pershina| first3=Valeria| chapter=Transactinides and the future elements| publisher=[[Springer Science+Business Media]]| year=2006| isbn=978-1-4020-3555-5| location=Dordrecht, The Netherlands| edition=3rd| ref=CITEREFHaire2006}}</ref><ref name=Amador>{{cite journal |last1=Amador |first1=Davi H. T. |last2=de Oliveira |first2=Heibbe C. B. |first3=Julio R. |last3=Sambrano |first4=Ricardo |last4=Gargano |first5=Luiz Guilherme M. |last5=de Macedo |date=12 September 2016 |title=4-Component correlated all-electron study on Eka-actinium Fluoride (E121F) including Gaunt interaction: Accurate analytical form, bonding and influence on rovibrational spectra |journal=Chemical Physics Letters |volume=662 |pages=169–175 |doi=10.1016/j.cplett.2016.09.025|bibcode=2016CPL...662..169A |hdl=11449/168956 }}</ref> | Ubb= (+4)<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref> | Ubt= | Ubq= (+6)<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref> | Ubp=(+6), (+7)<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref><!-- for +6 and +7--> | Ubh=(+4), (+6), (+8)<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref><!-- for +4 +6 +8--> | Ubo=(){{Infobox element/symbol-to-oxidation-state/comment|comment=اڳڪٿي ڪيل|engvar={{{engvar|}}}}}<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172, based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref> | Ube=(), (){{Infobox element/symbol-to-oxidation-state/comment|comment=اڳڪٿي ڪيل|engvar={{{engvar|}}}}}<ref name="Pyykkö2011">{{Cite journal|last1=Pyykkö|first1=Pekka|author-link=Pekka Pyykkö|title=A suggested periodic table up to Z ≤ 172,^? based on Dirac–Fock calculations on atoms and ions|journal=Physical Chemistry Chemical Physics|volume=13|issue=1|pages=161–8|year=2011|pmid=20967377|doi=10.1039/c0cp01575j|bibcode = 2011PCCP...13..161P }}</ref> | Uts= <!-- default to blank --> }} }}<!-- --><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ro38don8pp15y3gk4o6tk4ewcz9g9c2 0 98244 382853 2026-06-05T11:42:50Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:ur:Special:Redirect/revision/10521271|کمپیوٹر اینیمیشن]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 382853 wikitext text/x-wiki '''ڪمپيوٽر اينيميشن يا تصويرن کي حرڪت ڏيڻ''' (<small>Computer</small> <small>Animation</small>) [[ڪمپيوٽر]] [[سافٽ ويئر]] جي مدد ٺاهي ويندي آهي. ان ۾ هڪ اينيميٽڊ فلم، وڊيو، يا گيم ٺاهڻ لاءِ تصويرون، ڪردار ۽ منظرن کي ڊجيٽل طور تي حرڪت ڏيڻ شامل آهي.اها تصويرن جي جديد حرڪت ڏيڻ (Animation) جي سڀ کان اهم ۽ مشهور شڪلن مان هڪ آهي ۽ اڄڪلهه گهڻيون اينيميشن فلمون هن ٽيڪنڪ کي استعمال ڪندي ٺاهيون وينديون آهن. fijp4hzifqotyisjefy5x78rl5v7616 382854 382853 2026-06-05T11:43:22Z Ibne maryam 17680 added [[Category:بصري فنون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382854 wikitext text/x-wiki '''ڪمپيوٽر اينيميشن يا تصويرن کي حرڪت ڏيڻ''' (<small>Computer</small> <small>Animation</small>) [[ڪمپيوٽر]] [[سافٽ ويئر]] جي مدد ٺاهي ويندي آهي. ان ۾ هڪ اينيميٽڊ فلم، وڊيو، يا گيم ٺاهڻ لاءِ تصويرون، ڪردار ۽ منظرن کي ڊجيٽل طور تي حرڪت ڏيڻ شامل آهي.اها تصويرن جي جديد حرڪت ڏيڻ (Animation) جي سڀ کان اهم ۽ مشهور شڪلن مان هڪ آهي ۽ اڄڪلهه گهڻيون اينيميشن فلمون هن ٽيڪنڪ کي استعمال ڪندي ٺاهيون وينديون آهن. [[زمرو:بصري فنون]] hpba36ciqutb358rcb8qi87l2ujr6vx 382855 382854 2026-06-05T11:43:53Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 382855 wikitext text/x-wiki '''ڪمپيوٽر اينيميشن يا تصويرن کي حرڪت ڏيڻ''' (<small>Computer</small> <small>Animation</small>) [[ڪمپيوٽر]] [[سافٽ ويئر]] جي مدد ٺاهي ويندي آهي. ان ۾ هڪ اينيميٽڊ فلم، وڊيو، يا گيم ٺاهڻ لاءِ تصويرون، ڪردار ۽ منظرن کي ڊجيٽل طور تي حرڪت ڏيڻ شامل آهي.اها تصويرن جي جديد حرڪت ڏيڻ (Animation) جي سڀ کان اهم ۽ مشهور شڪلن مان هڪ آهي ۽ اڄڪلهه گهڻيون اينيميشن فلمون هن ٽيڪنڪ کي استعمال ڪندي ٺاهيون وينديون آهن. [[زمرو:بصري فنون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] j2sbtjbriksakaih62bjk9bp4rftvpb 382856 382855 2026-06-05T11:46:42Z Ibne maryam 17680 /* */ 382856 wikitext text/x-wiki '''ڪمپيوٽر اينيميشن يا تصويرن کي حرڪت ڏيڻ''' (<small>Computer</small> <small>Animation</small>) [[ڪمپيوٽر]] [[سافٽ ويئر]] جي مدد ٺاهي ويندي آهي. ان ۾ هڪ اينيميٽڊ فلم، وڊيو، يا گيم ٺاهڻ لاءِ تصويرون، ڪردار ۽ منظرن کي ڊجيٽل طور تي حرڪت ڏيڻ شامل آهي.اها تصويرن جي جديد حرڪت ڏيڻ (Animation) جي سڀ کان اهم ۽ مشهور شڪلن مان هڪ آهي ۽ اڄڪلهه گهڻيون اينيميشن فلمون هن ٽيڪنڪ کي استعمال ڪندي ٺاهيون وينديون آهن. {{short description|Art of creating moving images using computers}} {{being split|target=|discuss=Talk: Computer animation#Splitting 3D and 2D into two different categories}} [[Image:Activemarker2.PNG|right|thumb|300px|An example of computer animation which is produced from the "[[motion capture]]" technique]] '''Computer animation''' is the process used for digitally generating [[Film|moving images.]] The more general term [[computer-generated imagery]] (CGI) encompasses both [[still image]]s and [[moving image]]s, while computer animation {{em|only}} refers to moving images. [[Virtual cinematography|Modern computer animation]] usually uses [[3D computer graphics]]. Computer animation is a digital successor to [[stop motion]] and [[traditional animation]]. Instead of a physical model or illustration, a digital equivalent is manipulated frame-by-frame. Also, computer-generated animations allow a single graphic artist to produce such content without using actors, expensive set pieces, or [[Theatrical property|props]]. To create the illusion of movement, an image is displayed on the [[computer monitor]] and repeatedly replaced by a new similar image but advanced slightly in time (usually at a rate of 24, 25, or 30 frames per second). This technique is identical to how the illusion of movement is achieved with [[television]] and [[Film|motion pictures]]. To trick the [[visual system]] into seeing a smoothly moving object, the pictures should be drawn at around 12 [[frame rate|frames per second]] or faster (a [[Film frame|frame]] is one complete image).{{sfn|Masson|1999|p=148}} At rates below 12 frames per second, most people can detect [[jerkiness]] associated with the drawing of new images that detracts from the illusion of realistic movement.{{sfn|Parent|2012|pp=100–101, 255}} Conventional hand-drawn cartoon animation often uses 15 frames per second in order to save on the number of drawings needed, but this is usually accepted because of the stylized nature of cartoons. To produce more realistic imagery, computer animation demands higher frame rates. Films seen in theaters in the United States run at 24 frames per second, which is sufficient to create the appearance of continuous movement. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:بصري فنون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] gqea59vovy7b8y88j2715p3i7dtm5n6 382857 382856 2026-06-05T11:55:16Z Ibne maryam 17680 /* */ 382857 wikitext text/x-wiki '''ڪمپيوٽر اينيميشن يا تصويرن کي حرڪت ڏيڻ''' (<small>Computer</small> <small>Animation</small>) [[ڪمپيوٽر]] [[سافٽ ويئر]] جي مدد ٺاهي ويندي آهي. ان ۾ هڪ اينيميٽڊ فلم، وڊيو، يا گيم ٺاهڻ لاءِ تصويرون، ڪردار ۽ منظرن کي ڊجيٽل طور تي حرڪت ڏيڻ شامل آهي.اها تصويرن جي جديد حرڪت ڏيڻ (Animation) جي سڀ کان اهم ۽ مشهور شڪلن مان هڪ آهي ۽ اڄڪلهه گهڻيون اينيميشن فلمون هن ٽيڪنڪ کي استعمال ڪندي ٺاهيون وينديون آهن. {{short description|Art of creating moving images using computers}} [[Image:Activemarker2.PNG|right|thumb|300px|ڪمپيوٽر اينيميشن جو هڪ مثال جيڪو "موشن ڪيپچر" ٽيڪنڪ مان تيار ڪيو ويندو آهي.]] ڪمپيوٽر اينيميشن اهو عمل آهي جيڪو ڊجيٽل طور تي حرڪت ڪندڙ تصويرون پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. وڌيڪ عام اصطلاح ڪمپيوٽر-جنريٽڊ تصويري (CGI) ٻنهي کي شامل ڪري ٿو سادن تصويرن ۽ حرڪت ڪندڙ تصويرون، جڏهن ته ڪمپيوٽر اينيميشن صرف حرڪت ڪندڙ تصويرن کي ظاهر ڪري ٿو. جديد ڪمپيوٽر اينيميشن عام طور تي 3D ڪمپيوٽر گرافڪس استعمال ڪندو آهي. ڪمپيوٽر اينيميشن حرڪت ۽ روايتي اينيميشن کي روڪڻ لاءِ هڪ ڊجيٽل جانشين آهي. جسماني ماڊل يا تصوير جي بدران، هڪ ڊجيٽل برابر فريم ذريعي ترتيب ڏني ويندي آهي. انهي سان گڏ، ڪمپيوٽر-جنريٽڊ اينيميشن هڪ واحد گرافڪ فنڪار کي اداڪارن، مهانگن سيٽ پيسز، يا پروپس استعمال ڪرڻ کان سواءِ اهڙو مواد پيدا ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿا. حرڪت جو وهم پيدا ڪرڻ لاءِ، هڪ تصوير ڪمپيوٽر مانيٽر تي ڏيکاري ويندي آهي ۽ بار بار هڪ نئين ساڳي تصوير سان تبديل ڪئي ويندي آهي پر وقت ۾ ٿوري ترقي ڪئي ويندي آهي (عام طور تي 24، 25، يا 30 فريم في سيڪنڊ جي شرح تي). هي ٽيڪنڪ ٽيليويزن ۽ موشن تصويرن سان حرڪت جو وهم ڪيئن حاصل ڪيو ويندو آهي ان سان ملندڙ جلندڙ آهي. بصري نظام کي هڪ هموار حرڪت واري شيءِ کي ڏسڻ لاءِ چالاڪ ڪرڻ لاءِ، تصويرون تقريباً 12 فريم في سيڪنڊ يا تيزيءَ سان ڪڍڻ گهرجن (هڪ فريم هڪ مڪمل تصوير آهي).{{sfn|Masson|1999|p=148}} 12 فريم في سيڪنڊ کان گهٽ شرح تي، گهڻا ماڻهو نئين تصويرن جي ڊرائنگ سان لاڳاپيل جهٽڪي کي ڳولي سگهن ٿا جيڪي حقيقي حرڪت جي وهم کي گهٽائي ٿي.{{sfn|Parent|2012|pp=100–101, 255}} روايتي هٿ سان ٺهيل ڪارٽون اينيميشن اڪثر ڪري گهربل ڊرائنگ جي تعداد کي بچائڻ لاءِ 15 فريم في سيڪنڊ استعمال ڪندو آهي، پر اهو عام طور تي ڪارٽون جي انداز واري نوعيت جي ڪري قبول ڪيو ويندو آهي. وڌيڪ حقيقي تصوير پيدا ڪرڻ لاءِ، ڪمپيوٽر اينيميشن وڌيڪ فريم ريٽ جي ضرورت هوندي آهي. آمريڪا ۾ ٿيٽرن ۾ ڏٺل فلمون 24 فريم في سيڪنڊ تي هلن ٿيون، جيڪو مسلسل حرڪت جي ظاهر پيدا ڪرڻ لاءِ ڪافي آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:بصري فنون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] 1v072kaezz9anym3frjvi0z9rxrowk9