وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 0 4548 409694 380783 2026-09-03T15:28:04Z Intisar Ali 8681 /* */ 409694 wikitext text/x-wiki {{description Short|مهاراشٽر، ڀارت جي گاديءَ جو هنڌ}} {{redirect|بمبئي|ٻين استعمالن لاءِ|بمبئي (سلجهائپ)|and|ممبئي (سلجهائپ)}} {{good article}} {{pp-semi-indef}} {{pp-move}} {{Use Indian English|date=June 2026}} {{Use dmy dates|date=June 2026}} {{Infobox settlement | name = ممبئي | native_name = | native_name_lang = | other_name = بمبئي | type = [[ميگاسٽي]] | image_shield = Emblem of Mumbai.png | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = | perrow = 1/3/3/2 | caption_align = center | image1 = Coastal Road, Mumbai, November 2025 (cropped).jpg | caption1 = [[ممبئي جي بلند ترين عمارتن جي فهرست|ممبئي جو شهري منظر]]، [[ورلي]] ۽ [[ممبئي ڪوسٽل روڊ|ڪوسٽل روڊ]] | image2 = Great Indian Pennunsula Railways Exhibition @CST,Mumbai - panoramio (89).jpg | caption2 = [[ڇترپتي شيواجي ٽرمينس]] | image3 = Mumbai 03-2016 30 Gateway of India.jpg | caption3 = [[گيٽ وي آف انڊيا]] | image4 = Hotel The Taj Mahal Palace (cropped).jpg | caption4 = [[تاج محل پيلس هوٽل]] | image5 = Clock_Tower_Mumbai_University_retouched.jpg | caption5 = [[راجابائي ڪلاڪ ٽاور]] | image6 = Ikea_mumbai_backside.jpg | caption6 = [[ورلڊ ون]] | image7 = Hutatma_Chowk.jpg | caption7 = [[هوتاتما چوڪ]] | image8 = Mumbai_Bandra-Worli_Sea_Link.jpg | caption8 = [[باندره-ورلي سي لنڪ]] | image9 = Marine Lines Mumbai 2021.jpg | caption9 = [[مرين ڊرائيو، ممبئي|مرين ڊرائيو]] }} | caption = | flag_size = 120px | nicknames = ''[[خوابن جو شهر]]''، ''[[بمبئي جا ست ٻيٽ|ستن ٻيٽن جو شهر]]''،<ref>{{cite web |date=16 July 1995 |title=The Seven Islands |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026175045/http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |archive-date=26 October 2012 |access-date=27 October 2012 |publisher=[[ٽاٽا انسٽيٽيوٽ آف فنڊامينٽل ريسرچ]]}}</ref> ''[[ميڪسمم سٽي]]''،<ref>{{cite news |title=Mumbai is truly maximum city |work=[[دي اڪنامڪ ٽائمز]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mumbai-is-truly-maximum-city/articleshow/64440610.cms?from=mdr |access-date=15 April 2023 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414174209/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mumbai-is-truly-maximum-city/articleshow/64440610.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[اهو شهر جيڪو ڪڏهن نٿو سمهي]]''<ref>{{Cite news |title=Spice of Life: Sleepless in the city that never sleeps |work=[[هندستان ٽائمز]] |url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/mumbai-a-melting-pot-of-cultures-and-the-reality-of-life-on-the-streets-101693922872182.html |access-date=15 April 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416190118/https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/mumbai-a-melting-pot-of-cultures-and-the-reality-of-life-on-the-streets-101693922872182.html |url-status=live}}</ref> | image_map = | map_alt = ممبئي ڀارت جي اولهندي سامونڊي ڪناري تي، مهاراشٽر رياست جي اولهندي حصي ۾ واقع آهي. | pushpin_map = Maharashtra #India | pushpin_caption = مهاراشٽر ۾ ممبئي جو هنڌ | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = yes | mapframe = Yes | coordinates = {{coord|19|04|34|N|72|52|39|E|type:city(12,500,000)_region:IN-MH|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = [[ڀارت]] | subdivision_type1 = [[ڀارت جون رياستون ۽ مرڪزي انتظام وارا علائقا|رياست]] | subdivision_type2 = [[مهاراشٽر جا ڊويزن|ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[مهاراشٽر جا ضلعا|ضلعا]] | subdivision_name1 = [[مهاراشٽر]] | subdivision_name2 = [[ڪونڪن ڊويزن|ڪونڪن]] | subdivision_name3 = [[ممبئي شهر ضلعو]]<br />[[ممبئي مضافاتي ضلعو]] | established_title = پهرين آبادڪاري | established_date = {{start date and age|1507}}<ref>{{cite encyclopedia |title=Mumbai Settlement |url=https://www.britannica.com/place/Mumbai/History |url-status=live |encyclopedia=[[برٽنيڪا]] |access-date=26 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226181014/https://www.britannica.com/place/Mumbai/History |archive-date=26 December 2022}}</ref> | named_for = [[ممبا ديوي]] | government_type = [[ڀارت جون ميونسپل ڪارپوريشنون|ميونسپل ڪارپوريشن]] | governing_body = [[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] | leader_title = [[ممبئي جو ميئر|ميئر]] | leader_name = [[ريتو تاوڙي]] ([[ڀارتيه جنتا پارٽي|بي جي پي]])<ref name="Mumbai New Mayor & Deputy Mayor">{{cite news |title=BJP's Ritu Tawde named Mahayuti candidate for Mumbai mayor; Shinde Sena's Sanjay Shankar Ghadi for deputy mayor |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-ritu-tawde-named-mayahuti-candidate-for-mumbai-mayor-shiv-sena-sanjay-shankar-ghadi-for-deputy-mayor-bmc-news-101770442519372.html |work=[[Hindustan Times]] |date=7 February 2026 |access-date=8 February 2026 |archive-date=15 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315013813/https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-ritu-tawde-named-mayahuti-candidate-for-mumbai-mayor-shiv-sena-sanjay-shankar-ghadi-for-deputy-mayor-bmc-news-101770442519372.html |url-status=live }}</ref> | leader_title1 = ڊپٽي ميئر | leader_name1 = سنجي گهڊي ([[شو سينا (2022–هاڻوڪي)|ايس ايڇ ايس]])<ref name="Mumbai New Mayor & Deputy Mayor"/> | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 603.4 | area_rank = | area_metro_km2 = 6328 | area_metro_sq_mi = 1681.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 14 | population_total = 12,442,373 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref>{{cite report |title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507135928/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |archive-date=7 May 2012 |access-date=26 March 2012 |publisher=[[ڀارت جو رجسٽرار جنرل ۽ مردم شماري ڪمشنر]]}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 18,414,288 <br />20,748,395 (وڌايل شهري مجموعو) | population_metro_footnotes = <ref name="extended UA 2011">{{cite web |title=Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |archive-date=30 June 2015 |access-date=20 August 2015 |work=[[پريس انفارميشن بيورو]] |location=Mumbai |publisher=National Informatics Centre}}</ref> | population_rank = [[ڀارت جي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارن شهرن جي فهرست|ڀارت ۾ پهريون]]<br/>[[شهري حدن اندر آبادي موجب ايشيا جي شهرن جي فهرست|ايشيا ۾ پنجون]] | population_demonym = ممبئيڪر، بمبئيٽ، ممبئيٽ<ref>{{cite book |first1=Neela |last1=Dabir |first2=Naina |last2=Athale |url=https://books.google.com/books?id=CNmGAwAAQBAJ&q=mumbaiites&pg=PA75 |title=From Street to Hope |date=7 June 2011 |publisher=[[سيج پبليڪيشنز]] |isbn=978-8-132-10765-1 |page=76}}</ref> | demographics_type1 = [[مجموعي گهريلو پيداوار|جي ڊي پي]] | demographics1_title1 = [[خريداري طاقت جي برابري|پي پي پي]] | demographics_type2 = ٻوليون | demographics1_info1 = 400 ارب آمريڪي ڊالر<ref>{{cite news |last=Bharucha |first=Nauzer |date=30 May 2017 |title=Nine Indian Cities in JLL's latest 'Global' 300 rankings |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nine-indian-cities-in-jlls-latest-global-300-rankings/articleshow/58914609.cms |work=[[دي ٽائمز آف انڊيا]] |access-date=16 July 2024 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716173242/https://timesofindia.indiatimes.com/india/nine-indian-cities-in-jlls-latest-global-300-rankings/articleshow/58914609.cms |url-status=live }}</ref> | demographics1_title2 = [[ميگاسٽي]] | demographics1_info2 = [[ڀارتي رپيو|₹]]{{FXConvert|IND|9133|b|year=2024|lk=on}}<ref>{{cite report |title=Economic Survey of Maharashtra 2025–26 |url=https://mls.org.in/PDF2026/budjet/ESM_25_26_Eng%20Book.pdf |publisher=[[مهاراشٽر قانون ساز اسيمبلي]] |access-date=4 April 2026 |archive-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414123313/https://mls.org.in/PDF2026/budjet/ESM_25_26_Eng%20Book.pdf |url-status=live }}</ref> | demographics1_title3 = [[ميٽروپوليٽن علائقو|ميٽرو]] | demographics1_info3 = 277 ارب آمريڪي ڊالر<ref>{{cite web|title=Global Wealth GDP Nominal Distribution: Who Are The Leaders Of The Global Economy? |url=https://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/08/Global-Wealth-Distribution.html|work=Visual Capitalist|access-date=16 July 2024|archive-date=6 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206071739/http://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/08/Global-Wealth-Distribution.html|url-status=live}}</ref> | demographics2_title2 = سرڪاري | demographics2_info2 = [[مراٺي ٻولي|مراٺي]]<ref>{{cite web |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964; Amendment Act, 2015 |work=Laws of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115104204/http://www.lawsofindia.org/pdf/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |archive-date=15 November 2017 |url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite report |url=http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages=108–109 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, [[ڀارت حڪومت]] |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date=28 December 2017}}</ref><ref>{{cite report|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=National Commissioner Linguistic Minorities 50th report |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, [[ڀارت حڪومت]] |page=131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=15 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Evolution of the Corporation, Historical Milestones |url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715172504/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |archive-date=15 July 2015 |access-date=15 July 2015 |publisher=[[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] }}</ref> | demographics2_title3 = اضافي سرڪاري | demographics2_info3 = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]{{*}}[[هندي ٻولي|هندي]]<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964 Act 5 of 1965 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |work=PRS |access-date=5 July 2025 |archive-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705164837/https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/154716602/ |work=Indiankanoon |access-date=5 July 2025 |archive-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705164836/https://indiankanoon.org/doc/154716602/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Official Maharashtra Languages Act, 1964 |url=https://marathi.gov.in/wp-content/uploads/2022/05/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%B0.pdf |publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]] |access-date=24 April 2026 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203185407/https://marathi.gov.in/wp-content/uploads/2022/05/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%B0.pdf |url-status=live }}</ref> | time_zone1 = [[ڀارتي معياري وقت|آءِ ايس ٽي]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[پوسٽل انڊيڪس نمبر|پن]] | postal_code = 400 001 کان 400 107 | area_code = [[ڀارت ۾ ٽيليفون نمبر|+91-22]] | registration_plate = {{ubl |MH-01 (ممبئي ڏکڻ/مرڪزي) |MH-02 (ممبئي اولهه) |MH-03 (ممبئي اوڀر) |MH-47 (ممبئي اتر) }}<ref>{{cite web |title=Know Your RTO |url=https://mahades.maharashtra.gov.in/files/report/pdf/Know%20Your%20RTO.pdf |publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]] |access-date=21 October 2019}}</ref> | custom_label1_sec1 = [[انساني ترقي جو اشاريه|ايڇ ڊي آءِ]] | custom_data1_sec1 = {{increase}} 0.841<ref>{{cite report |url=https://mahasdb.maharashtra.gov.in/docs/pdf/mhdr_2012.pdf|title=Maharashtra Human Development Report, 2012|publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]]|access-date=2 June 2023|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204141145/https://mahasdb.maharashtra.gov.in/docs/pdf/mhdr_2012.pdf|url-status=dead}}</ref> – <span style=color:#090>تمام مٿانهون</span> | custom_label2_sec1 = آبهوا | custom_data2_sec1 = [[اڀرندي ساوانا آبهوا]] (Aw) | website = {{URL|https://mumbaicity.gov.in/}} | footnotes = | area_metro_footnotes = <ref name="projectsecoa1">{{cite web |title=Mumbai metropolitan area |url=http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513105912/http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |archive-date=13 May 2013 |access-date=14 March 2013 |publisher=Solutions for Environmental Contrasts in Coastal Areas Project |language=it}}</ref> }} '''ممبئي''' (انگريزي: ''Mumbai''؛ مراٺي: ''Mumbaī'')، جنهن کي '''بمبئي''' (''Bombay''؛ 1995ع تائين سرڪاري نالو) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[ڀارت]] جي رياست [[مهاراشٽر]] جي [[گاديءَ جو هنڌ|گاديءَ جو شهر]] ۽ ڀارت جو اهم [[مالي مرڪز]] آهي. اهو ڀارت جي اولهندي سامونڊي ڪناري تي [[ڪونڪن]] واري خطي ۾ [[عربي سمنڊ]] جي ڪناري تي واقع آهي ۽ هڪ اونهو [[قدرتي بندرگاهه]] رکي ٿو. [[2011 ڀارتي آدمشماري|2011ع جي ڀارتي آدمشماري]] موجب لڳ ڀڳ 12.5 ملين آباديءَ سان ممبئي ڀارت جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر هو، جڏهن ته [[ممبئي ميٽروپوليٽن علائقو]] 20 ملين کان وڌيڪ آباديءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏن ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ هو. شهر [[ممبئي شهر ضلعو|ممبئي شهر]] ۽ [[ممبئي مضافاتي ضلعو|ممبئي مضافاتي]] ضلعن تي پکڙيل آهي ۽ ان جو شهري انتظام [[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] هلائي ٿي، جيڪا 1888ع ۾ قائم ٿي. اصل ۾ [[بمبئي جا ست ٻيٽ|ستن ٻيٽن]] تي ٻڌل ممبئي ۾ انساني آبادڪاريءَ جا آثار [[ڏکڻ ايشيا جو پٿر وارو دور|ڏکڻ ايشيائي پٿر واري دور]] تائين پهچن ٿا. ٽين صدي ق.م. کان هي ٻيٽ [[موريا سلطنت]] جي اثر هيٺ رهيا ۽ 150ع ڌاري [[بطليموس]] پڻ هن خطي جو ذڪر ڪيو. ٻيٽن جا قديم رهواسي [[مراٺي ٻولي|مراٺي]] ڳالهائيندڙ [[ڪولي ماڻهو]] هئا، جن جي ديوي [[ممبا ديوي|ممبا]] جي نالي مان شهر جو موجوده نالو نڪتل سمجهيو وڃي ٿو. بعد ۾ هي علائقو [[ستواهن خاندان|ستواهن]]، [[اولهندي ڪشترپ]]، [[چالوڪيا خاندان|چالوڪين]]، [[راشٽرڪوٽ خاندان|راشٽرڪوٽن]] ۽ [[شيلهارا خاندان|شيلهارن]] سميت مختلف مقامي سلطنتن جي حڪمراني هيٺ رهيو. وچئين دور ۾ اهو [[دهلي سلطنت]] ۽ پوءِ [[گجرات سلطنت]] جي قبضي ۾ آيو. 1535ع ۾ ٻيٽ [[پورچوگيزي هندستان|پورچوگيزن]] حوالي ٿيا، جڏهن ته 1661ع ۾ [[ڪيٿرين آف براگانزا]] جي شاديءَ جي ڏاج طور [[برطانوي تاج]] ڏانهن منتقل ٿيا. 1668ع ۾ برطانوي تاج انهن کي [[ايسٽ انڊيا ڪمپني]] کي ليز تي ڏنو. [[برطانوي راڄ]] دوران بمبئي [[بمبئي پريزيڊنسي]] جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو ۽ هڪ اهم واپاري، سامونڊي ۽ انتظامي مرڪز طور ترقي ڪئي. 1782ع کان [[هورنبي ويلارڊ]] منصوبي تحت شهر جي ستن ٻيٽن جي وچ ۾ [[عربي سمنڊ]] مان زمين حاصل ڪرڻ جو وڏو منصوبو شروع ڪيو ويو. 1845ع تائين وڏي پيماني تي [[زمين جي بحالي]] سان ٻيٽ پاڻ ۾ ڳنڍجي ويا. روڊن، ريلوي ۽ بندرگاهي بنيادي ڍانچي جي ترقي سان گڏ 19هين صديءَ جي [[ڪپهه]] واري واپاري عروج ممبئي جي معاشي ترقيءَ کي تيز ڪيو ۽ شهر عربي سمنڊ جو هڪ اهم بندرگاهه بڻجي ويو. بمبئي [[ڀارت جي آزاديءَ جي تحريڪ]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو. 1947ع ۾ ڀارت جي آزاديءَ کان پوءِ بمبئي [[بمبئي رياست]] جي گادي بڻيو؛ [[سميڪت مهاراشٽر تحريڪ]] کان پوءِ 1960ع ۾ نئين قائم ٿيل [[مهاراشٽر]] رياست جي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. ممبئي کي [[گلوبلائيزيشن اينڊ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ|الفا درجي]] جو [[عالمي شهر]] قرار ڏنو ويو آهي ۽ اهو ڀارت جو اهم مالي، واپاري ۽ تفريحي مرڪز آهي، جنهن سبب ملڪ جي مختلف حصن مان وڏي پيماني تي ماڻهو هتي لڏپلاڻ ڪن ٿا. 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ شهر ڀارت جي مجموعي گهريلو پيداوار جو لڳ ڀڳ پنج سيڪڙو، صنعتي پيداوار جو چوٿون حصو ۽ ٽيڪس آمدنيءَ جو لڳ ڀڳ ٽيون حصو فراهم ڪندو هو. مهاراشٽر جي گادي هجڻ ڪري هتي [[مهاراشٽر قانون ساز اسيمبلي]] ۽ [[بمبئي هاءِ ڪورٽ]] سميت اهم سرڪاري ادارا واقع آهن. ممبئي ڀارت جي ڪيترن اهم مالي، سائنسي ۽ ايٽمي ادارن سان گڏ ڪيترين ڀارتي ۽ [[گهڻ قومي ڪارپوريشن|گهڻ قومي ڪمپنين]] جي صدر دفترن جو پڻ مرڪز آهي. شهر [[بالي ووڊ]]، دنيا جي سڀ کان وڌيڪ فلمون ٺاهيندڙ فلمي صنعتن مان هڪ، ۽ [[مراٺي سئنيما]] جو پڻ اهم مرڪز آهي. {{Infobox settlement <!-- Basic info ----> | name = Mumbai <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | official_name = <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | native_name = <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | other_name = ممبئي | settlement_type = [[شهر|شھر]] (ميگا سٽي)<!-- Mumbai is the mother city, so it is a metropolis. If the page includes surrounding places, then it can be mentioned as metropolitan area --> | image_shield = SealofMumbai.jpg | image_skyline = MumbaiMontage.png | image_alt = <!-- Skyscrapers lit up at night. A clock tower with a square base and an octagonal top. A wide building with central and surrounding domes. Wide skyscrapers at night. A brown arch with boats nearby. --> | image_caption = '''مٿان کان ھيٺ ''': [[ڪوفي پارادي]] فلڪبوس عمارت ، گيٽ وي آف انڊيا، تاج محل ھوٽل، ڇتراپتي شو جي مھراج ٽرمينس ۽ باندرا وورلي سامونڊي لنڪ | flag_size = | nickname = بمبئي ,<ref name="Christopher Beam">{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/recycled/2008/12/why_did_bombay_become_mumbai.html|title=Why Did Bombay Become Mumbai? How the city got renamed|last=Christopher Beam|date=1 December 2008|access-date=16 June 2015|website=www.slate.com|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615105241/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/recycled/2008/12/why_did_bombay_become_mumbai.html|archivedate=15 June 2015|df=dmy-all}}</ref>ستن ٻيٽن وارو شھر , <ref>{{cite web |title=The Seven Islands |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |publisher=The Mumbai Pages |date=16 July 1995 |accessdate=27 October 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026175045/http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |archivedate=26 October 2012 |df=dmy-all}}</ref> خوابن جو شھر، انڊيا جو دروازو، انڊيا جو ھاليوڊ <ref>{{cite book|last1=Gajrani|first1=S.|title=History, Religion and Culture of India|date=2004|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-062-4|page=224|url=https://books.google.com/books?id=sP091bSPZ04C&pg=PA224|language=en|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328023516/https://books.google.com/books?id=sP091bSPZ04C&pg=PA224|archivedate=28 March 2018|df=dmy-all}}</ref> | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=260|frame-height=260|zoom=10|frame-lat=19.07283|frame-long=72.88261|type=shape-inverse|id=Q1156|title=Mumbai}} | map_alt = | map_caption =ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ ۽ ممبئي سبوربن ڊسٽرڪٽ نقشي ۾ ڏيکاريل | mapsize = | pushpin_map = Mumbai#India Maharashtra#India#Asia | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = مھاراشٽر م ممبئي جو مقام | pushpin_mapsize = | coordinates = {{coord|18|58|30|N|72|49|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = [[ڀارت|انڊيا]] | subdivision_type1 = [[انڊيا جون رياستون۽ يونين ٽيريٽريون| رياست]] | subdivision_type2 = = [[مھاراشٽر جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[مھاراشٽر جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name1 = [[مھاراشٽر]] | subdivision_name2 = [[ڪونڪان ڊويزن|ڪونڪان]] | subdivision_name3 = [[ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ|ممبئي سٽي]]<br/>[[ممبئي سبوربن ڊسٽرڪٽ|ممبئي سبوربن]] | established_title = قيام | established_date = 1507 | named_for = [[ممبا ديوي]] | government_type = [[انڊيا جون ميونسپل ڪارپوريشون| ميونسپل ڪارپوريشن]] | governing_body = [[ميونسيپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي]] | leader_party = [[شو سينا]] | leader_title = [[ممبئي جا ميئر|ميئر]] | leader_name = [[وشواناٿ مھاديشور]] <ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/mahadeshwar-elected-as-mumbai-s-76th-mayor-with-bjp-s-support-117030800920_1.html|title=Shiv Sena's Mahadeshwar is Mumbai's 76th mayor with BJP's blessing|first=Sanjay|last=Jog|date=9 March 2017|publisher=|via=Business Standard|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308150746/http://www.business-standard.com/article/politics/mahadeshwar-elected-as-mumbai-s-76th-mayor-with-bjp-s-support-117030800920_1.html|archivedate=8 March 2017|df=dmy-all|newspaper=Business Standard India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-elected-mumbai-mayor/articleshow/57535303.cms|title=Shiv Sena's Vishwanath Mahadeshwar elected Mumbai mayor – Times of India|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170314131409/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-elected-mumbai-mayor/articleshow/57535303.cms|archivedate=14 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2017/mar/08/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-becomes-mumbais-76th-mayor-1579108.html|title=Shiv Sena's Vishwanath Mahadeshwar becomes Mumbai's 76th mayor|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170312035038/http://www.newindianexpress.com/nation/2017/mar/08/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-becomes-mumbais-76th-mayor-1579108.html|archivedate=12 March 2017|df=dmy-all}}</ref> | unit_pref = ميٽرڪ | area_footnotes = | area_total_km2 = 603 | area_metro_km2 = 4355 | area_metro_sq_mi = 1681.5 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 14 | population_total = 12,442,373 | population_as_of = 2011 | population_footnotes =<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-maharashtra.php|title=Maharashtra (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards – Population Statistics in Maps and Charts|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006153720/http://www.citypopulation.de/php/india-maharashtra.php|archivedate=6 October 2014|df=dmy-all}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 18414288<br/>20,748,395 (Extended UA) | population_metro_footnotes =<ref name="extended UA 2011">{{cite web|title=INDIA STATS : Million plus cities in India as per Census 2011|url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3|website=Press Information Bureau, Mumbai|publisher=National Informatics Centre|accessdate=20 August 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3|archivedate=30 June 2015|df=dmy-all}}</ref> | population_rank = پھرين نمبر وڏو شهر | population_blank1_title = ميٽرو واري شرح | population_blank1 = سڀ کان وڏي ڪانگلوموريٽ | population_demonym =ممبئيڪار، بامبيائيٽ | timezone1 = [[انڊيا جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 400 001 to 400 107 | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-22]] | registration_plate = MH-01 (South), MH-02 (West), MH-03 (Central), MH-47 (North) | blank_name_sec1 = جي ڊي پي | blank_info_sec1 = $151–368&nbsp;billion<ref name="Brookings">{{cite web|url=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|title=Global city GDP 2014|publisher=[[Brookings Institution]]|accessdate=8 May 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525113815/https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|archivedate=25 May 2017|df=dmy-all|date=2015-01-22}}</ref><ref name="pricewater">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|title=Global city GDP rankings 2008–2025|publisher=[[Pricewaterhouse Coopers|PwC]]|accessdate=16 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|archive-date=4 May 2011}}</ref> | blank_name_sec2 = {{nowrap|[[سرڪاري ٻولي]]}} | blank_info_sec2 = [[مراٺي ٻولي|مراٺي]] (مرھٽي) <!-- Do not add Hindi, Gujarati, Kannada, or English here --><ref name="NCLMreport">[http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf National Commissioner Linguistic Minorities 50th report, page 131] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |date= 8 July 2016}}. Government of India. Retrieved 15 July 2015.</ref><ref name="MCGMhistmilestone">{{cite web |title=Evolution of the Corporation, Historical Milestones |url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |publisher=[[Municipal Corporation of Greater Mumbai]] |accessdate=15 July 2015 |location=Mumbai |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715172504/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |archivedate=15 July 2015 |df=dmy-all}}</ref> | website = {{URL|mcgm.gov.in/}} | footnotes = | leader_title2 = [[ممبئي جا ميونسپل ڪمشنر|ميونسپل ڪمشنر]] | leader_name2 = Ajoy Mehta<ref name="ajoymehta">{{cite news |title=Ajoy Mehta replaces Sitaram Kunte as new BMC Commissioner |url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-ajoy-mehta-replaces-sitaram-kunte-as-new-bmc-commissioner-2080986 |date=27 April 2015 |work=[[Daily News and Analysis]] |location=Mumbai |accessdate=20 May 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427165858/http://www.dnaindia.com/mumbai/report-ajoy-mehta-replaces-sitaram-kunte-as-new-bmc-commissioner-2080986 |archivedate=27 April 2015 |df=dmy-all}}</ref> | area_metro_footnotes =<ref name="projectsecoa1">{{cite web |url=http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513105912/http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |dead-url=yes |archive-date=13 May 2013 |title=Mumbai metropolitan area |language=it |publisher=Projectsecoa.eu |accessdate=14 March 2013}}</ref> }} '''ممبئي''' (Mumbai) جنھن کي پھرين بمبئي (Bombay)، سڏيندا هئا، ڀارت جي رياست مھاراشٽر جو گاديءَ جو هنڌ آھي ۽ ڀارت جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ھي شھر ڀارت جي اولھہ ۾ ڪوڪن واري سامونڊي ڪناري تي واقع آھي، جتي ھڪ اونھي قدرتي بندرگاھ پڻ واقع آهي. سال 2008ع ۾ ھن شھر کي الفا ورلڊ سٽي جو درجو مليو. ھي شھر ڀارت جو امير ترين شھر پڻ آهي.<ref name="livemint.com">{{cite web |url=http://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |title=India needs cities network for easy rural-urban shift – Economy and Politics |publisher=livemint.com |date=3 August 2009 |accessdate=5 May 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117110757/http://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |archivedate=17 January 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/ |title=Mumbai &#124; ISAC |publisher=Indiastudyabroad.org |date= |accessdate=29 May 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150512013615/http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/ |archivedate=12 May 2015 |df=dmy-all}}</ref> <ref>{{cite news |last=Bharucha |first=Nauzer |date=9 March 2015 |title=Thirty of India's 68 billionaires live in Mumbai |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Thirty-of-Indias-68-billionaires-live-in-Mumbai/articleshow/46503633.cms |newspaper=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310040742/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Thirty-of-Indias-68-billionaires-live-in-Mumbai/articleshow/46503633.cms |archivedate=10 March 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |date=10 March 2015 |title=With 68 billionaires, India ranks 7th globally; Mumbai leads in India with 30 |url=http://www.dnaindia.com/money/report-by-2024-number-of-billionaires-in-india-expected-to-swell-to-3371-2067378 |newspaper=[[Daily News and Analysis]] |location=New Delhi |access-date=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150312102008/http://www.dnaindia.com/money/report-by-2024-number-of-billionaires-in-india-expected-to-swell-to-3371-2067378 |archivedate=12 March 2015 |df=dmy-all}}</ref> ممبئيءَ جی ٽي جایون ھنڌ عالمي ورثو قرار ڏنل آھن جن ۾ [[ايليفنٽا غارون]]، [[ڇترپتي شِواجي مھاراج ٽرمينس]] ۽ ممبئي جو وڪٽوريائي ۽ جملي آرٽ وارو عمارتي سينگار شامل آهن.<ref>{{cite book |last1=Curzon |first1=G.N. |title=Complete book online – British Government in India: The Story of Viceroys and Government Houses |url=https://www.wdl.org/en/item/16800/ |accessdate=22 March 2019 |archive-date=24 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324110144/https://www.wdl.org/en/item/16800/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Douglas |first1=James |title=Complete book online – Bombay and western India – a series of stray papers, with photos of Ajmer |publisher=Samson Low Marston & Co |location=London |url=http://access.bl.uk/item/pdf/lsidyv30a30c6a |accessdate=22 March 2019}}</ref> ست ٻيٽ جن تي ممبئي شھر اڏيل آھي اصل ۾ [[ڪولھي]] ماڻھن جي وسندي ھيو جن جو اصل وطن گجرات جو ڪاٺياواڙ ۽ وچولو علائقو ھيو. انھن ئي ھتي ممبا ديويءَ جي پوڄا جو رواج وڌو جنھن جي پوڄا اڄوڪي دؤر ۾ بہ ڪاٺياواڙ ۾ جاري آهي. چون ٿا تہ لفظ بمبئي ڪولھي ماڻھن جي ان ديوي جي نالي مان نڪتو ھو.<ref name="nirc.nanzan-u.ac.jp">{{cite web |url=http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064 |title=Archived copy |accessdate=2013-11-23 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202231210/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064 |archivedate=2 December 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name=munshi>{{cite book|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.97812/2015.97812.Gujarat-And-Its-Literature-1852#page/n31/mode/2up/search/Kolis|quote= |title=Gujarāt and its literature, from early times to 1852|first=Kanaiyalal M.|last=Munshi|publisher=[[Bharatiya Vidya Bhavan Educational Trust|Bharatiya Vidya Bhavan]]|page=xix|year=1954}}</ref><ref name=rnmehta>{{cite journal|title=Bombay – An analysis of the toponym|first1=R. N.|last1=Mehta|quote= |journal=Journal of the Oriental Institute|year=1983|pages=138–140}}</ref> صدين تائين ھن علائقي تي مقامي ماڻھن جو راڄ رھيو پوء ان تي پورچوگال قبضو ڪيو جنھن بعد 1661 ۾ انگلينڊ جي بادشاھ [[چارلس ٻيون| چارلس ٻئين]] پورچوگال جي براگانزا گھراڻيجي شھزادي [[ڪيٿرائين براگانزا|ڪيٿرائين]] سائيشادي ڪئي تہ ھي علائقو: ستن ٻيٽن واري بندرگاھ کيس کي ڏاج م ڏنو وئي. جنھن بعد برٽش حڪومت اھو علائقو سالياني 10 پائونڊ جي عيوض مقاطعي (ليز) تي ايسٽ انڊيا ڪمپني کي ڏنو جنھن ان جو قبضو ورتو. ستن ٻيٽن جي وچ واري علائقي کي پاڻي مان ٻاھر ڪڍڻ واري ھارنبي ويلارڊ پراجيڪٽ ، روڊن ۽ ريلوي نظام ذريعي ڳنڍي 1845 تائين ھڪ وڏي بندرگاھ ۾ تبديل ڪيو ويو. جيڪو اوڻويھين صدي ۾ معاشي ۽ تعليمي ترقي جو مرڪز ٿي ويو.<ref name=fp-onceuponatime>{{cite web|url=https://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a- time-in-bombay/|title=Once Upon a Time in Bombay|publisher=Foreign Policy|date=24 June 2011|accessdate=22 February 2012|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109020758/http://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a-time-in-bombay/|archivedate=9 January 2015|df=dmy-all}}</ref> [[فائل:Mumbai 03-2016 11 Haji Ali Dargah.jpg|thumb|[[درگاھ حاجي علي]] جيڪا 1431 ۾ تعمير ٿي جڏهن ممبئي گجرات سلطنت جو حصو ھيو]] ==جاگرافي== [[فائل:Mumbaicitydistricts.png|alt=Mumbai is on a narrow peninsula on the southwest of Salsette Island, which lies between the Arabian Sea to the west, Thane Creek to the east, and Vasai Creek to the north. Mumbai's suburban district occupies most of the island. Navi Mumbai is east of Thane Creek, and the Thane District is north of Vasai Creek.|thumb|upright|ممبئي جا ٻہ روينيو ضلعا تصوير ۾ نمايان]] ممبئي ٻن روينيو ضلعن تي مشتمل آهي جن ۾ [[ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ]] ۽ [[ممبئي سبوربن ضلعو]] شامل آهن. سٽي ڊسٽرڪٽ کي '''آئلينڊ سٽي''' يا '''ڏکڻ ممبئي''' پڻ چوندا آهن. ممبئي جي ٽوٽل پکيڙ603.4&nbsp;km²(233 sq mi) آهي.<ref>{{cite web |url=http://dm.mcgm.gov.in/sites/default/files/documents/city_profile.pdf |title=City Profile of Greater Mumbai |publisher=Municipal Corporation of Greater Mumbai |access-date=24 April 2018}}</ref>جنھن ۾ آئلينڊ سٽي 67.79&nbsp;km² (26 sq mi) تي مشتمل آهي ۽ سبوربن ضلعو 370&nbsp;km² (143 sq mi) تي مشتمل آهي. ۽ ٻنھي کي ملائي ميونسپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي جي پکيڙ 437.71&nbsp;km² (169 sq mi) آھي باقي علائقا ڊفينس ايسٽيبلشمينٽ جا آھن.ان کان سواءِ [[ممبئي پورٽ ٽرسٽ]]، [[اٽامڪ انرجي ڪميشن آف انڊيا]] ۽ بوريوالي نيشنل پارڪ ميونسپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي جي حدن کان ٻاھر آھن. <ref name="trf">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.2 Area and Divisions|Ref=plan}}</ref> ھن شھر جي سامونڊي سطح کان سراسري بلندي 46 ڦٽ آھي. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ڀارت]] [[زمرو:وڏا شهر]] [[زمرو:بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:انڊيا ۾ آباد ساحلي هنڌ]] [[زمرو:ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ]] 7qz0kddnbo9igcswubdlrw0di5h8dvq 409695 409694 2026-09-03T15:28:35Z Intisar Ali 8681 /* */ 409695 wikitext text/x-wiki {{ Short description|مهاراشٽر، ڀارت جي گاديءَ جو هنڌ}} {{Infobox settlement | name = ممبئي | native_name = | native_name_lang = | other_name = بمبئي | type = [[ميگاسٽي]] | image_shield = Emblem of Mumbai.png | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 310 | image_style = | perrow = 1/3/3/2 | caption_align = center | image1 = Coastal Road, Mumbai, November 2025 (cropped).jpg | caption1 = [[ممبئي جي بلند ترين عمارتن جي فهرست|ممبئي جو شهري منظر]]، [[ورلي]] ۽ [[ممبئي ڪوسٽل روڊ|ڪوسٽل روڊ]] | image2 = Great Indian Pennunsula Railways Exhibition @CST,Mumbai - panoramio (89).jpg | caption2 = [[ڇترپتي شيواجي ٽرمينس]] | image3 = Mumbai 03-2016 30 Gateway of India.jpg | caption3 = [[گيٽ وي آف انڊيا]] | image4 = Hotel The Taj Mahal Palace (cropped).jpg | caption4 = [[تاج محل پيلس هوٽل]] | image5 = Clock_Tower_Mumbai_University_retouched.jpg | caption5 = [[راجابائي ڪلاڪ ٽاور]] | image6 = Ikea_mumbai_backside.jpg | caption6 = [[ورلڊ ون]] | image7 = Hutatma_Chowk.jpg | caption7 = [[هوتاتما چوڪ]] | image8 = Mumbai_Bandra-Worli_Sea_Link.jpg | caption8 = [[باندره-ورلي سي لنڪ]] | image9 = Marine Lines Mumbai 2021.jpg | caption9 = [[مرين ڊرائيو، ممبئي|مرين ڊرائيو]] }} | caption = | flag_size = 120px | nicknames = ''[[خوابن جو شهر]]''، ''[[بمبئي جا ست ٻيٽ|ستن ٻيٽن جو شهر]]''،<ref>{{cite web |date=16 July 1995 |title=The Seven Islands |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121026175045/http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |archive-date=26 October 2012 |access-date=27 October 2012 |publisher=[[ٽاٽا انسٽيٽيوٽ آف فنڊامينٽل ريسرچ]]}}</ref> ''[[ميڪسمم سٽي]]''،<ref>{{cite news |title=Mumbai is truly maximum city |work=[[دي اڪنامڪ ٽائمز]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mumbai-is-truly-maximum-city/articleshow/64440610.cms?from=mdr |access-date=15 April 2023 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414174209/https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/mumbai-is-truly-maximum-city/articleshow/64440610.cms?from=mdr |url-status=live}}</ref> ''[[اهو شهر جيڪو ڪڏهن نٿو سمهي]]''<ref>{{Cite news |title=Spice of Life: Sleepless in the city that never sleeps |work=[[هندستان ٽائمز]] |url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/mumbai-a-melting-pot-of-cultures-and-the-reality-of-life-on-the-streets-101693922872182.html |access-date=15 April 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416190118/https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/mumbai-a-melting-pot-of-cultures-and-the-reality-of-life-on-the-streets-101693922872182.html |url-status=live}}</ref> | image_map = | map_alt = ممبئي ڀارت جي اولهندي سامونڊي ڪناري تي، مهاراشٽر رياست جي اولهندي حصي ۾ واقع آهي. | pushpin_map = Maharashtra #India | pushpin_caption = مهاراشٽر ۾ ممبئي جو هنڌ | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = yes | mapframe = Yes | coordinates = {{coord|19|04|34|N|72|52|39|E|type:city(12,500,000)_region:IN-MH|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = [[ڀارت]] | subdivision_type1 = [[ڀارت جون رياستون ۽ مرڪزي انتظام وارا علائقا|رياست]] | subdivision_type2 = [[مهاراشٽر جا ڊويزن|ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[مهاراشٽر جا ضلعا|ضلعا]] | subdivision_name1 = [[مهاراشٽر]] | subdivision_name2 = [[ڪونڪن ڊويزن|ڪونڪن]] | subdivision_name3 = [[ممبئي شهر ضلعو]]<br />[[ممبئي مضافاتي ضلعو]] | established_title = پهرين آبادڪاري | established_date = {{start date and age|1507}}<ref>{{cite encyclopedia |title=Mumbai Settlement |url=https://www.britannica.com/place/Mumbai/History |url-status=live |encyclopedia=[[برٽنيڪا]] |access-date=26 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226181014/https://www.britannica.com/place/Mumbai/History |archive-date=26 December 2022}}</ref> | named_for = [[ممبا ديوي]] | government_type = [[ڀارت جون ميونسپل ڪارپوريشنون|ميونسپل ڪارپوريشن]] | governing_body = [[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] | leader_title = [[ممبئي جو ميئر|ميئر]] | leader_name = [[ريتو تاوڙي]] ([[ڀارتيه جنتا پارٽي|بي جي پي]])<ref name="Mumbai New Mayor & Deputy Mayor">{{cite news |title=BJP's Ritu Tawde named Mahayuti candidate for Mumbai mayor; Shinde Sena's Sanjay Shankar Ghadi for deputy mayor |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-ritu-tawde-named-mayahuti-candidate-for-mumbai-mayor-shiv-sena-sanjay-shankar-ghadi-for-deputy-mayor-bmc-news-101770442519372.html |work=[[Hindustan Times]] |date=7 February 2026 |access-date=8 February 2026 |archive-date=15 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315013813/https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-ritu-tawde-named-mayahuti-candidate-for-mumbai-mayor-shiv-sena-sanjay-shankar-ghadi-for-deputy-mayor-bmc-news-101770442519372.html |url-status=live }}</ref> | leader_title1 = ڊپٽي ميئر | leader_name1 = سنجي گهڊي ([[شو سينا (2022–هاڻوڪي)|ايس ايڇ ايس]])<ref name="Mumbai New Mayor & Deputy Mayor"/> | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 603.4 | area_rank = | area_metro_km2 = 6328 | area_metro_sq_mi = 1681.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = 14 | population_total = 12,442,373 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = <ref>{{cite report |title=Provisional Population Totals, Census of India 2011; Cities having population 1 lakh and above |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507135928/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |archive-date=7 May 2012 |access-date=26 March 2012 |publisher=[[ڀارت جو رجسٽرار جنرل ۽ مردم شماري ڪمشنر]]}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 18,414,288 <br />20,748,395 (وڌايل شهري مجموعو) | population_metro_footnotes = <ref name="extended UA 2011">{{cite web |title=Million plus cities in India as per Census 2011 |url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3 |archive-date=30 June 2015 |access-date=20 August 2015 |work=[[پريس انفارميشن بيورو]] |location=Mumbai |publisher=National Informatics Centre}}</ref> | population_rank = [[ڀارت جي سڀ کان وڌيڪ آبادي وارن شهرن جي فهرست|ڀارت ۾ پهريون]]<br/>[[شهري حدن اندر آبادي موجب ايشيا جي شهرن جي فهرست|ايشيا ۾ پنجون]] | population_demonym = ممبئيڪر، بمبئيٽ، ممبئيٽ<ref>{{cite book |first1=Neela |last1=Dabir |first2=Naina |last2=Athale |url=https://books.google.com/books?id=CNmGAwAAQBAJ&q=mumbaiites&pg=PA75 |title=From Street to Hope |date=7 June 2011 |publisher=[[سيج پبليڪيشنز]] |isbn=978-8-132-10765-1 |page=76}}</ref> | demographics_type1 = [[مجموعي گهريلو پيداوار|جي ڊي پي]] | demographics1_title1 = [[خريداري طاقت جي برابري|پي پي پي]] | demographics_type2 = ٻوليون | demographics1_info1 = 400 ارب آمريڪي ڊالر<ref>{{cite news |last=Bharucha |first=Nauzer |date=30 May 2017 |title=Nine Indian Cities in JLL's latest 'Global' 300 rankings |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nine-indian-cities-in-jlls-latest-global-300-rankings/articleshow/58914609.cms |work=[[دي ٽائمز آف انڊيا]] |access-date=16 July 2024 |archive-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716173242/https://timesofindia.indiatimes.com/india/nine-indian-cities-in-jlls-latest-global-300-rankings/articleshow/58914609.cms |url-status=live }}</ref> | demographics1_title2 = [[ميگاسٽي]] | demographics1_info2 = [[ڀارتي رپيو|₹]]{{FXConvert|IND|9133|b|year=2024|lk=on}}<ref>{{cite report |title=Economic Survey of Maharashtra 2025–26 |url=https://mls.org.in/PDF2026/budjet/ESM_25_26_Eng%20Book.pdf |publisher=[[مهاراشٽر قانون ساز اسيمبلي]] |access-date=4 April 2026 |archive-date=14 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260414123313/https://mls.org.in/PDF2026/budjet/ESM_25_26_Eng%20Book.pdf |url-status=live }}</ref> | demographics1_title3 = [[ميٽروپوليٽن علائقو|ميٽرو]] | demographics1_info3 = 277 ارب آمريڪي ڊالر<ref>{{cite web|title=Global Wealth GDP Nominal Distribution: Who Are The Leaders Of The Global Economy? |url=https://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/08/Global-Wealth-Distribution.html|work=Visual Capitalist|access-date=16 July 2024|archive-date=6 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206071739/http://www.visualcapitalist.com/wp-content/uploads/2021/08/Global-Wealth-Distribution.html|url-status=live}}</ref> | demographics2_title2 = سرڪاري | demographics2_info2 = [[مراٺي ٻولي|مراٺي]]<ref>{{cite web |url=http://www.lawsofindia.org/pdf/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964; Amendment Act, 2015 |work=Laws of India |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115104204/http://www.lawsofindia.org/pdf/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |archive-date=15 November 2017 |url-status=usurped}}</ref><ref>{{cite report |url=http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 52nd report (July 2014 to June 2015) |pages=108–109 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, [[ڀارت حڪومت]] |access-date=16 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228171523/http://www.nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf |archive-date=28 December 2017}}</ref><ref>{{cite report|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |title=National Commissioner Linguistic Minorities 50th report |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, [[ڀارت حڪومت]] |page=131 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |archive-date=8 July 2016 |access-date=15 July 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Evolution of the Corporation, Historical Milestones |url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150715172504/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |archive-date=15 July 2015 |access-date=15 July 2015 |publisher=[[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] }}</ref> | demographics2_title3 = اضافي سرڪاري | demographics2_info3 = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]{{*}}[[هندي ٻولي|هندي]]<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964 Act 5 of 1965 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |work=PRS |access-date=5 July 2025 |archive-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705164837/https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_states/maharashtra/1965/1965MH5.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Official Languages Act, 1964 |url=https://indiankanoon.org/doc/154716602/ |work=Indiankanoon |access-date=5 July 2025 |archive-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705164836/https://indiankanoon.org/doc/154716602/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Official Maharashtra Languages Act, 1964 |url=https://marathi.gov.in/wp-content/uploads/2022/05/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%B0.pdf |publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]] |access-date=24 April 2026 |archive-date=3 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241203185407/https://marathi.gov.in/wp-content/uploads/2022/05/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%87%E0%A4%9A%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%B0.pdf |url-status=live }}</ref> | time_zone1 = [[ڀارتي معياري وقت|آءِ ايس ٽي]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[پوسٽل انڊيڪس نمبر|پن]] | postal_code = 400 001 کان 400 107 | area_code = [[ڀارت ۾ ٽيليفون نمبر|+91-22]] | registration_plate = {{ubl |MH-01 (ممبئي ڏکڻ/مرڪزي) |MH-02 (ممبئي اولهه) |MH-03 (ممبئي اوڀر) |MH-47 (ممبئي اتر) }}<ref>{{cite web |title=Know Your RTO |url=https://mahades.maharashtra.gov.in/files/report/pdf/Know%20Your%20RTO.pdf |publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]] |access-date=21 October 2019}}</ref> | custom_label1_sec1 = [[انساني ترقي جو اشاريه|ايڇ ڊي آءِ]] | custom_data1_sec1 = {{increase}} 0.841<ref>{{cite report |url=https://mahasdb.maharashtra.gov.in/docs/pdf/mhdr_2012.pdf|title=Maharashtra Human Development Report, 2012|publisher=[[مهاراشٽر حڪومت]]|access-date=2 June 2023|archive-date=4 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204141145/https://mahasdb.maharashtra.gov.in/docs/pdf/mhdr_2012.pdf|url-status=dead}}</ref> – <span style=color:#090>تمام مٿانهون</span> | custom_label2_sec1 = آبهوا | custom_data2_sec1 = [[اڀرندي ساوانا آبهوا]] (Aw) | website = {{URL|https://mumbaicity.gov.in/}} | footnotes = | area_metro_footnotes = <ref name="projectsecoa1">{{cite web |title=Mumbai metropolitan area |url=http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513105912/http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |archive-date=13 May 2013 |access-date=14 March 2013 |publisher=Solutions for Environmental Contrasts in Coastal Areas Project |language=it}}</ref> }} '''ممبئي''' (انگريزي: ''Mumbai''؛ مراٺي: ''Mumbaī'')، جنهن کي '''بمبئي''' (''Bombay''؛ 1995ع تائين سرڪاري نالو) پڻ سڏيو وڃي ٿو، [[ڀارت]] جي رياست [[مهاراشٽر]] جي [[گاديءَ جو هنڌ|گاديءَ جو شهر]] ۽ ڀارت جو اهم [[مالي مرڪز]] آهي. اهو ڀارت جي اولهندي سامونڊي ڪناري تي [[ڪونڪن]] واري خطي ۾ [[عربي سمنڊ]] جي ڪناري تي واقع آهي ۽ هڪ اونهو [[قدرتي بندرگاهه]] رکي ٿو. [[2011 ڀارتي آدمشماري|2011ع جي ڀارتي آدمشماري]] موجب لڳ ڀڳ 12.5 ملين آباديءَ سان ممبئي ڀارت جو سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر هو، جڏهن ته [[ممبئي ميٽروپوليٽن علائقو]] 20 ملين کان وڌيڪ آباديءَ سان دنيا جي سڀ کان وڏن ميٽروپوليٽن علائقن مان هڪ هو. شهر [[ممبئي شهر ضلعو|ممبئي شهر]] ۽ [[ممبئي مضافاتي ضلعو|ممبئي مضافاتي]] ضلعن تي پکڙيل آهي ۽ ان جو شهري انتظام [[برهن ممبئي ميونسپل ڪارپوريشن]] هلائي ٿي، جيڪا 1888ع ۾ قائم ٿي. اصل ۾ [[بمبئي جا ست ٻيٽ|ستن ٻيٽن]] تي ٻڌل ممبئي ۾ انساني آبادڪاريءَ جا آثار [[ڏکڻ ايشيا جو پٿر وارو دور|ڏکڻ ايشيائي پٿر واري دور]] تائين پهچن ٿا. ٽين صدي ق.م. کان هي ٻيٽ [[موريا سلطنت]] جي اثر هيٺ رهيا ۽ 150ع ڌاري [[بطليموس]] پڻ هن خطي جو ذڪر ڪيو. ٻيٽن جا قديم رهواسي [[مراٺي ٻولي|مراٺي]] ڳالهائيندڙ [[ڪولي ماڻهو]] هئا، جن جي ديوي [[ممبا ديوي|ممبا]] جي نالي مان شهر جو موجوده نالو نڪتل سمجهيو وڃي ٿو. بعد ۾ هي علائقو [[ستواهن خاندان|ستواهن]]، [[اولهندي ڪشترپ]]، [[چالوڪيا خاندان|چالوڪين]]، [[راشٽرڪوٽ خاندان|راشٽرڪوٽن]] ۽ [[شيلهارا خاندان|شيلهارن]] سميت مختلف مقامي سلطنتن جي حڪمراني هيٺ رهيو. وچئين دور ۾ اهو [[دهلي سلطنت]] ۽ پوءِ [[گجرات سلطنت]] جي قبضي ۾ آيو. 1535ع ۾ ٻيٽ [[پورچوگيزي هندستان|پورچوگيزن]] حوالي ٿيا، جڏهن ته 1661ع ۾ [[ڪيٿرين آف براگانزا]] جي شاديءَ جي ڏاج طور [[برطانوي تاج]] ڏانهن منتقل ٿيا. 1668ع ۾ برطانوي تاج انهن کي [[ايسٽ انڊيا ڪمپني]] کي ليز تي ڏنو. [[برطانوي راڄ]] دوران بمبئي [[بمبئي پريزيڊنسي]] جي گاديءَ جو هنڌ بڻيو ۽ هڪ اهم واپاري، سامونڊي ۽ انتظامي مرڪز طور ترقي ڪئي. 1782ع کان [[هورنبي ويلارڊ]] منصوبي تحت شهر جي ستن ٻيٽن جي وچ ۾ [[عربي سمنڊ]] مان زمين حاصل ڪرڻ جو وڏو منصوبو شروع ڪيو ويو. 1845ع تائين وڏي پيماني تي [[زمين جي بحالي]] سان ٻيٽ پاڻ ۾ ڳنڍجي ويا. روڊن، ريلوي ۽ بندرگاهي بنيادي ڍانچي جي ترقي سان گڏ 19هين صديءَ جي [[ڪپهه]] واري واپاري عروج ممبئي جي معاشي ترقيءَ کي تيز ڪيو ۽ شهر عربي سمنڊ جو هڪ اهم بندرگاهه بڻجي ويو. بمبئي [[ڀارت جي آزاديءَ جي تحريڪ]] ۾ پڻ اهم ڪردار ادا ڪيو. 1947ع ۾ ڀارت جي آزاديءَ کان پوءِ بمبئي [[بمبئي رياست]] جي گادي بڻيو؛ [[سميڪت مهاراشٽر تحريڪ]] کان پوءِ 1960ع ۾ نئين قائم ٿيل [[مهاراشٽر]] رياست جي گاديءَ جو هنڌ بڻايو ويو. ممبئي کي [[گلوبلائيزيشن اينڊ ورلڊ سٽيز ريسرچ نيٽورڪ|الفا درجي]] جو [[عالمي شهر]] قرار ڏنو ويو آهي ۽ اهو ڀارت جو اهم مالي، واپاري ۽ تفريحي مرڪز آهي، جنهن سبب ملڪ جي مختلف حصن مان وڏي پيماني تي ماڻهو هتي لڏپلاڻ ڪن ٿا. 2010ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ شهر ڀارت جي مجموعي گهريلو پيداوار جو لڳ ڀڳ پنج سيڪڙو، صنعتي پيداوار جو چوٿون حصو ۽ ٽيڪس آمدنيءَ جو لڳ ڀڳ ٽيون حصو فراهم ڪندو هو. مهاراشٽر جي گادي هجڻ ڪري هتي [[مهاراشٽر قانون ساز اسيمبلي]] ۽ [[بمبئي هاءِ ڪورٽ]] سميت اهم سرڪاري ادارا واقع آهن. ممبئي ڀارت جي ڪيترن اهم مالي، سائنسي ۽ ايٽمي ادارن سان گڏ ڪيترين ڀارتي ۽ [[گهڻ قومي ڪارپوريشن|گهڻ قومي ڪمپنين]] جي صدر دفترن جو پڻ مرڪز آهي. شهر [[بالي ووڊ]]، دنيا جي سڀ کان وڌيڪ فلمون ٺاهيندڙ فلمي صنعتن مان هڪ، ۽ [[مراٺي سئنيما]] جو پڻ اهم مرڪز آهي. {{Infobox settlement <!-- Basic info ----> | name = Mumbai <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | official_name = <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | native_name = <!-- per [[WP:INDICSRIPT]], do not add Marathi, Hindi or any Indic script here --> | other_name = ممبئي | settlement_type = [[شهر|شھر]] (ميگا سٽي)<!-- Mumbai is the mother city, so it is a metropolis. If the page includes surrounding places, then it can be mentioned as metropolitan area --> | image_shield = SealofMumbai.jpg | image_skyline = MumbaiMontage.png | image_alt = <!-- Skyscrapers lit up at night. A clock tower with a square base and an octagonal top. A wide building with central and surrounding domes. Wide skyscrapers at night. A brown arch with boats nearby. --> | image_caption = '''مٿان کان ھيٺ ''': [[ڪوفي پارادي]] فلڪبوس عمارت ، گيٽ وي آف انڊيا، تاج محل ھوٽل، ڇتراپتي شو جي مھراج ٽرمينس ۽ باندرا وورلي سامونڊي لنڪ | flag_size = | nickname = بمبئي ,<ref name="Christopher Beam">{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/recycled/2008/12/why_did_bombay_become_mumbai.html|title=Why Did Bombay Become Mumbai? How the city got renamed|last=Christopher Beam|date=1 December 2008|access-date=16 June 2015|website=www.slate.com|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150615105241/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/recycled/2008/12/why_did_bombay_become_mumbai.html|archivedate=15 June 2015|df=dmy-all}}</ref>ستن ٻيٽن وارو شھر , <ref>{{cite web |title=The Seven Islands |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |publisher=The Mumbai Pages |date=16 July 1995 |accessdate=27 October 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121026175045/http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/geo/7islands.html |archivedate=26 October 2012 |df=dmy-all}}</ref> خوابن جو شھر، انڊيا جو دروازو، انڊيا جو ھاليوڊ <ref>{{cite book|last1=Gajrani|first1=S.|title=History, Religion and Culture of India|date=2004|publisher=Gyan Publishing House|isbn=978-81-8205-062-4|page=224|url=https://books.google.com/books?id=sP091bSPZ04C&pg=PA224|language=en|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328023516/https://books.google.com/books?id=sP091bSPZ04C&pg=PA224|archivedate=28 March 2018|df=dmy-all}}</ref> | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=260|frame-height=260|zoom=10|frame-lat=19.07283|frame-long=72.88261|type=shape-inverse|id=Q1156|title=Mumbai}} | map_alt = | map_caption =ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ ۽ ممبئي سبوربن ڊسٽرڪٽ نقشي ۾ ڏيکاريل | mapsize = | pushpin_map = Mumbai#India Maharashtra#India#Asia | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = مھاراشٽر م ممبئي جو مقام | pushpin_mapsize = | coordinates = {{coord|18|58|30|N|72|49|33|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ملڪ | subdivision_name = [[ڀارت|انڊيا]] | subdivision_type1 = [[انڊيا جون رياستون۽ يونين ٽيريٽريون| رياست]] | subdivision_type2 = = [[مھاراشٽر جون ڊويزنون|ڊويزن]] | subdivision_type3 = [[مھاراشٽر جا ضلعا|ضلعو]] | subdivision_name1 = [[مھاراشٽر]] | subdivision_name2 = [[ڪونڪان ڊويزن|ڪونڪان]] | subdivision_name3 = [[ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ|ممبئي سٽي]]<br/>[[ممبئي سبوربن ڊسٽرڪٽ|ممبئي سبوربن]] | established_title = قيام | established_date = 1507 | named_for = [[ممبا ديوي]] | government_type = [[انڊيا جون ميونسپل ڪارپوريشون| ميونسپل ڪارپوريشن]] | governing_body = [[ميونسيپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي]] | leader_party = [[شو سينا]] | leader_title = [[ممبئي جا ميئر|ميئر]] | leader_name = [[وشواناٿ مھاديشور]] <ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/mahadeshwar-elected-as-mumbai-s-76th-mayor-with-bjp-s-support-117030800920_1.html|title=Shiv Sena's Mahadeshwar is Mumbai's 76th mayor with BJP's blessing|first=Sanjay|last=Jog|date=9 March 2017|publisher=|via=Business Standard|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170308150746/http://www.business-standard.com/article/politics/mahadeshwar-elected-as-mumbai-s-76th-mayor-with-bjp-s-support-117030800920_1.html|archivedate=8 March 2017|df=dmy-all|newspaper=Business Standard India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-elected-mumbai-mayor/articleshow/57535303.cms|title=Shiv Sena's Vishwanath Mahadeshwar elected Mumbai mayor – Times of India|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170314131409/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-elected-mumbai-mayor/articleshow/57535303.cms|archivedate=14 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/nation/2017/mar/08/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-becomes-mumbais-76th-mayor-1579108.html|title=Shiv Sena's Vishwanath Mahadeshwar becomes Mumbai's 76th mayor|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170312035038/http://www.newindianexpress.com/nation/2017/mar/08/shiv-senas-vishwanath-mahadeshwar-becomes-mumbais-76th-mayor-1579108.html|archivedate=12 March 2017|df=dmy-all}}</ref> | unit_pref = ميٽرڪ | area_footnotes = | area_total_km2 = 603 | area_metro_km2 = 4355 | area_metro_sq_mi = 1681.5 | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 14 | population_total = 12,442,373 | population_as_of = 2011 | population_footnotes =<ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/php/india-maharashtra.php|title=Maharashtra (India): Districts, Cities, Towns and Outgrowth Wards – Population Statistics in Maps and Charts|publisher=|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006153720/http://www.citypopulation.de/php/india-maharashtra.php|archivedate=6 October 2014|df=dmy-all}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 18414288<br/>20,748,395 (Extended UA) | population_metro_footnotes =<ref name="extended UA 2011">{{cite web|title=INDIA STATS : Million plus cities in India as per Census 2011|url=http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3|website=Press Information Bureau, Mumbai|publisher=National Informatics Centre|accessdate=20 August 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150630112755/http://pibmumbai.gov.in/scripts/detail.asp?releaseId=E2011IS3|archivedate=30 June 2015|df=dmy-all}}</ref> | population_rank = پھرين نمبر وڏو شهر | population_blank1_title = ميٽرو واري شرح | population_blank1 = سڀ کان وڏي ڪانگلوموريٽ | population_demonym =ممبئيڪار، بامبيائيٽ | timezone1 = [[انڊيا جو معياري وقت]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 400 001 to 400 107 | area_code = [[Telephone numbers in India|+91-22]] | registration_plate = MH-01 (South), MH-02 (West), MH-03 (Central), MH-47 (North) | blank_name_sec1 = جي ڊي پي | blank_info_sec1 = $151–368&nbsp;billion<ref name="Brookings">{{cite web|url=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|title=Global city GDP 2014|publisher=[[Brookings Institution]]|accessdate=8 May 2015|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525113815/https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/|archivedate=25 May 2017|df=dmy-all|date=2015-01-22}}</ref><ref name="pricewater">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|title=Global city GDP rankings 2008–2025|publisher=[[Pricewaterhouse Coopers|PwC]]|accessdate=16 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562|archive-date=4 May 2011}}</ref> | blank_name_sec2 = {{nowrap|[[سرڪاري ٻولي]]}} | blank_info_sec2 = [[مراٺي ٻولي|مراٺي]] (مرھٽي) <!-- Do not add Hindi, Gujarati, Kannada, or English here --><ref name="NCLMreport">[http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf National Commissioner Linguistic Minorities 50th report, page 131] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf |date= 8 July 2016}}. Government of India. Retrieved 15 July 2015.</ref><ref name="MCGMhistmilestone">{{cite web |title=Evolution of the Corporation, Historical Milestones |url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |publisher=[[Municipal Corporation of Greater Mumbai]] |accessdate=15 July 2015 |location=Mumbai |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715172504/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlhismilestone?guest_user=english |archivedate=15 July 2015 |df=dmy-all}}</ref> | website = {{URL|mcgm.gov.in/}} | footnotes = | leader_title2 = [[ممبئي جا ميونسپل ڪمشنر|ميونسپل ڪمشنر]] | leader_name2 = Ajoy Mehta<ref name="ajoymehta">{{cite news |title=Ajoy Mehta replaces Sitaram Kunte as new BMC Commissioner |url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-ajoy-mehta-replaces-sitaram-kunte-as-new-bmc-commissioner-2080986 |date=27 April 2015 |work=[[Daily News and Analysis]] |location=Mumbai |accessdate=20 May 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150427165858/http://www.dnaindia.com/mumbai/report-ajoy-mehta-replaces-sitaram-kunte-as-new-bmc-commissioner-2080986 |archivedate=27 April 2015 |df=dmy-all}}</ref> | area_metro_footnotes =<ref name="projectsecoa1">{{cite web |url=http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513105912/http://www.projectsecoa.eu/index.php?option=com_content&view=article&id=117&Itemid=73 |dead-url=yes |archive-date=13 May 2013 |title=Mumbai metropolitan area |language=it |publisher=Projectsecoa.eu |accessdate=14 March 2013}}</ref> }} '''ممبئي''' (Mumbai) جنھن کي پھرين بمبئي (Bombay)، سڏيندا هئا، ڀارت جي رياست مھاراشٽر جو گاديءَ جو هنڌ آھي ۽ ڀارت جو سڀ کان وڏو شھر آھي. ھي شھر ڀارت جي اولھہ ۾ ڪوڪن واري سامونڊي ڪناري تي واقع آھي، جتي ھڪ اونھي قدرتي بندرگاھ پڻ واقع آهي. سال 2008ع ۾ ھن شھر کي الفا ورلڊ سٽي جو درجو مليو. ھي شھر ڀارت جو امير ترين شھر پڻ آهي.<ref name="livemint.com">{{cite web |url=http://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |title=India needs cities network for easy rural-urban shift – Economy and Politics |publisher=livemint.com |date=3 August 2009 |accessdate=5 May 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130117110757/http://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |archivedate=17 January 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/ |title=Mumbai &#124; ISAC |publisher=Indiastudyabroad.org |date= |accessdate=29 May 2015 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150512013615/http://indiastudyabroad.org/locations/mumbai/ |archivedate=12 May 2015 |df=dmy-all}}</ref> <ref>{{cite news |last=Bharucha |first=Nauzer |date=9 March 2015 |title=Thirty of India's 68 billionaires live in Mumbai |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Thirty-of-Indias-68-billionaires-live-in-Mumbai/articleshow/46503633.cms |newspaper=[[Times of India]] |location=Mumbai |access-date=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310040742/http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Thirty-of-Indias-68-billionaires-live-in-Mumbai/articleshow/46503633.cms |archivedate=10 March 2015 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |date=10 March 2015 |title=With 68 billionaires, India ranks 7th globally; Mumbai leads in India with 30 |url=http://www.dnaindia.com/money/report-by-2024-number-of-billionaires-in-india-expected-to-swell-to-3371-2067378 |newspaper=[[Daily News and Analysis]] |location=New Delhi |access-date=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150312102008/http://www.dnaindia.com/money/report-by-2024-number-of-billionaires-in-india-expected-to-swell-to-3371-2067378 |archivedate=12 March 2015 |df=dmy-all}}</ref> ممبئيءَ جی ٽي جایون ھنڌ عالمي ورثو قرار ڏنل آھن جن ۾ [[ايليفنٽا غارون]]، [[ڇترپتي شِواجي مھاراج ٽرمينس]] ۽ ممبئي جو وڪٽوريائي ۽ جملي آرٽ وارو عمارتي سينگار شامل آهن.<ref>{{cite book |last1=Curzon |first1=G.N. |title=Complete book online – British Government in India: The Story of Viceroys and Government Houses |url=https://www.wdl.org/en/item/16800/ |accessdate=22 March 2019 |archive-date=24 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210324110144/https://www.wdl.org/en/item/16800/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Douglas |first1=James |title=Complete book online – Bombay and western India – a series of stray papers, with photos of Ajmer |publisher=Samson Low Marston & Co |location=London |url=http://access.bl.uk/item/pdf/lsidyv30a30c6a |accessdate=22 March 2019}}</ref> ست ٻيٽ جن تي ممبئي شھر اڏيل آھي اصل ۾ [[ڪولھي]] ماڻھن جي وسندي ھيو جن جو اصل وطن گجرات جو ڪاٺياواڙ ۽ وچولو علائقو ھيو. انھن ئي ھتي ممبا ديويءَ جي پوڄا جو رواج وڌو جنھن جي پوڄا اڄوڪي دؤر ۾ بہ ڪاٺياواڙ ۾ جاري آهي. چون ٿا تہ لفظ بمبئي ڪولھي ماڻھن جي ان ديوي جي نالي مان نڪتو ھو.<ref name="nirc.nanzan-u.ac.jp">{{cite web |url=http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064 |title=Archived copy |accessdate=2013-11-23 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202231210/http://nirc.nanzan-u.ac.jp/nfile/1064 |archivedate=2 December 2013 |df=dmy-all}}</ref><ref name=munshi>{{cite book|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.97812/2015.97812.Gujarat-And-Its-Literature-1852#page/n31/mode/2up/search/Kolis|quote= |title=Gujarāt and its literature, from early times to 1852|first=Kanaiyalal M.|last=Munshi|publisher=[[Bharatiya Vidya Bhavan Educational Trust|Bharatiya Vidya Bhavan]]|page=xix|year=1954}}</ref><ref name=rnmehta>{{cite journal|title=Bombay – An analysis of the toponym|first1=R. N.|last1=Mehta|quote= |journal=Journal of the Oriental Institute|year=1983|pages=138–140}}</ref> صدين تائين ھن علائقي تي مقامي ماڻھن جو راڄ رھيو پوء ان تي پورچوگال قبضو ڪيو جنھن بعد 1661 ۾ انگلينڊ جي بادشاھ [[چارلس ٻيون| چارلس ٻئين]] پورچوگال جي براگانزا گھراڻيجي شھزادي [[ڪيٿرائين براگانزا|ڪيٿرائين]] سائيشادي ڪئي تہ ھي علائقو: ستن ٻيٽن واري بندرگاھ کيس کي ڏاج م ڏنو وئي. جنھن بعد برٽش حڪومت اھو علائقو سالياني 10 پائونڊ جي عيوض مقاطعي (ليز) تي ايسٽ انڊيا ڪمپني کي ڏنو جنھن ان جو قبضو ورتو. ستن ٻيٽن جي وچ واري علائقي کي پاڻي مان ٻاھر ڪڍڻ واري ھارنبي ويلارڊ پراجيڪٽ ، روڊن ۽ ريلوي نظام ذريعي ڳنڍي 1845 تائين ھڪ وڏي بندرگاھ ۾ تبديل ڪيو ويو. جيڪو اوڻويھين صدي ۾ معاشي ۽ تعليمي ترقي جو مرڪز ٿي ويو.<ref name=fp-onceuponatime>{{cite web|url=https://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a- time-in-bombay/|title=Once Upon a Time in Bombay|publisher=Foreign Policy|date=24 June 2011|accessdate=22 February 2012|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109020758/http://foreignpolicy.com/slideshow/once-upon-a-time-in-bombay/|archivedate=9 January 2015|df=dmy-all}}</ref> [[فائل:Mumbai 03-2016 11 Haji Ali Dargah.jpg|thumb|[[درگاھ حاجي علي]] جيڪا 1431 ۾ تعمير ٿي جڏهن ممبئي گجرات سلطنت جو حصو ھيو]] ==جاگرافي== [[فائل:Mumbaicitydistricts.png|alt=Mumbai is on a narrow peninsula on the southwest of Salsette Island, which lies between the Arabian Sea to the west, Thane Creek to the east, and Vasai Creek to the north. Mumbai's suburban district occupies most of the island. Navi Mumbai is east of Thane Creek, and the Thane District is north of Vasai Creek.|thumb|upright|ممبئي جا ٻہ روينيو ضلعا تصوير ۾ نمايان]] ممبئي ٻن روينيو ضلعن تي مشتمل آهي جن ۾ [[ممبئي سٽي ڊسٽرڪٽ]] ۽ [[ممبئي سبوربن ضلعو]] شامل آهن. سٽي ڊسٽرڪٽ کي '''آئلينڊ سٽي''' يا '''ڏکڻ ممبئي''' پڻ چوندا آهن. ممبئي جي ٽوٽل پکيڙ603.4&nbsp;km²(233 sq mi) آهي.<ref>{{cite web |url=http://dm.mcgm.gov.in/sites/default/files/documents/city_profile.pdf |title=City Profile of Greater Mumbai |publisher=Municipal Corporation of Greater Mumbai |access-date=24 April 2018}}</ref>جنھن ۾ آئلينڊ سٽي 67.79&nbsp;km² (26 sq mi) تي مشتمل آهي ۽ سبوربن ضلعو 370&nbsp;km² (143 sq mi) تي مشتمل آهي. ۽ ٻنھي کي ملائي ميونسپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي جي پکيڙ 437.71&nbsp;km² (169 sq mi) آھي باقي علائقا ڊفينس ايسٽيبلشمينٽ جا آھن.ان کان سواءِ [[ممبئي پورٽ ٽرسٽ]]، [[اٽامڪ انرجي ڪميشن آف انڊيا]] ۽ بوريوالي نيشنل پارڪ ميونسپل ڪارپوريشن آف گريٽر ممبئي جي حدن کان ٻاھر آھن. <ref name="trf">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.2 Area and Divisions|Ref=plan}}</ref> ھن شھر جي سامونڊي سطح کان سراسري بلندي 46 ڦٽ آھي. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ڀارت]] [[زمرو:وڏا شهر]] [[زمرو:بندرگاهه وارا شهر]] [[زمرو:انڊيا ۾ آباد ساحلي هنڌ]] [[زمرو:ھندستان جا شھر، وسنديون ۽ واھڻ]] c61tzez5zmyewyvgjcwh9xz764jub72 0 11762 409732 359502 2026-09-04T01:25:42Z Memon2025 21315 /* ثقافت */ 409732 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = رياست ليبيا | common_name = لیبیا | native_name = دولة ليبيا | image_flag = Flag of Libya.svg | image_coat = Seal of the Government of National Unity (Libya).svg | symbol = | symbol_type = قومی نشان | national_anthem = ليبيا، ليبيا، ليبيا<br> [[File:Libya, Libya, Libya instrumental.ogg]] | image_map = Libya (centered orthographic projection).svg | map_width = 220px | map_caption = [[اتر آفريڪا]] ۾ لبيا جو مقام (گہرا سائو) | image_map2 = | map2_width = 250px | capital = [[طرابلس]]<ref>{{cite web|title=The World Factbook Africa: Libya|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[CIA]]|access-date=28 May 2015|date=18 May 2015|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya|url-status=live}}</ref><!--"Libya is a recent construction, cemented into a single state by Italian occupiers in the 1930s. Tensions between the [[regions]] of Tripolitania in the west, Cyrenaica in the east, and Fezzan to the south are ever-present. To those is added Tripoli now being under the control of Libyan Dawn, with the newly elected government decamping to the city of Tobruk in Cyrenaica. Some in Cyrenaica think separation is the answer, noting that the region contains two-thirds of the oil of Libya, which holds the largest reserves in Africa. The government itself is determined to reconnect with the rest of the country, but it lacks the armed forces to take back Tripoli, making de-facto partition the present reality." [https://www.theguardian.com/world/2014/aug/29/-sp-briefing-war-in-libya] --- even through the current NATO-backed government is in Tobruk, a partition may lead to new countries with the aforementioned roman names, so leave this as Tripoli--> <br /> {{Coord|32|52|N|13|11|E|type:city}} | largest_city = طرابلس | official_languages = عربي | languages_type = مقامی عربی | languages = لیبیئن عربي | languages2_type = | languages2 = | ethnic_groups = * 92% عرب * 5% بربر * 3% بیا | ethnic_groups_ref = <ref>{{Cite book |last=Yakan |first=Mohamad |url=https://books.google.com/books?id=e_hADwAAQBAJ&pg=PT62 |title=Almanac of African Peoples and Nations |date=2017-11-30 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-28930-6 |pages=62 |language=en}}</ref> | ethnic_groups_year = 1999ع | religion = * 96.6٪ [[اسلام]] (سرڪاري) * 2.7٪ [[عيسائيت]] * 0.7٪ ٻيا | religion_year = 2020ع | religion_ref = <ref>{{cite web|title=The World Factbook Africa: Libya|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[CIA]]|access-date=28 May 2015|date=18 May 2015|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya|url-status=live}}</ref> | demonym = لیبیئن | government_type = وحداني جمهوريه، هڪ عارضي اتحاد حڪومت جي تحت | leader_title1 = صدارتي ڪائونسل جو چيئرمين | leader_name1 = محمد المینفی | leader_title2 = صدارتي ڪائونسل جو وائيس چيئرمين | leader_name2 = موسی الڪوني | leader_title3 = وزير اعظم | leader_name3 = عبدالحمید دبیبیه <ref>{{cite news |title=Libya parliament suspends rival eastern-based PM Bashagha |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/16/libya-parliament-suspends-rival-eastern-based-pm-bashagha |access-date=29 May 2023 |work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]] |date=16 May 2023}} </ref> عبوري حڪومت | leader_title4 = نمائندن جي ايوان جو اسپيڪر | leader_name4 = عقیل صالح عیسی | legislature = نمائندن جو ايوان | sovereignty_type = آزادي | sovereignty_note = [[اٽلي]] کان | established_event1 = آزاديءَ جو اعلان | established_date1 = 10 فيبروري 1947ع | established_event2 = سلطنت قائم ٿي | established_date2 = 24 ڊسمبر 1951ع | established_event3 = [[معمر قذافي]] پاران فوجی بغاوت | established_date3 = 1 سيپٽمبر 1969ع | established_event4 = سوشلسٽ پيپلز لبيا عرب جمهوريه | established_date4 = 2 مارچ 1977ع | established_event5 = لبيا جو پهريون گهرو ويڙهه | established_date5 = 17 فيبروري، 2011ع | established_event6 = ليبيا تي [[نيٽو]].جو حملو | established_date6 = 19 مارچ 2011ع | established_event7 = لبيا جي ٻي گهرو ويڙهه جو خاتمو | established_date7 = 23 آڪٽوبر 2020 | area_km2 = 17,59,541 | area_rank = 16ھون | area_sq_mi = 6,79,359 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = | population_estimate = 72,52,573<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Libya|access-date=22 June 2023|year=2023}}</ref> | population_estimate_year = 2023ع | population_estimate_rank = 106ھون | population_density_km2 = 3.74 | population_density_sq_mi = 9.2 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 218ھون | GDP_PPP = 183.39 بلين آمريڪي ڊالر<ref name="IMFWEO.LY"/> | GDP_PPP_year = 2024ع | GDP_PPP_rank = 75ھون | GDP_PPP_per_capita = 26,528 آمريڪي ڊالر<ref name="IMFWEO.LY"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 71ھون | GDP_nominal = 43.949 بلين آمريڪي ڊالر<ref name="IMFWEO.LY">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=672,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Libya) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=15 October 2023}}</ref> | GDP_nominal_year = 2024ع | GDP_nominal_rank = 93ھون | GDP_nominal_per_capita = 6,357 آمريڪي ڊالر<ref name="IMFWEO.LY"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = 93ھون | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = 0.746 | HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|title=Human Development Report 2023/24|language=en|publisher=[[United Nations Development Programme]]|date=13 March 2024|access-date=13 March 2024}}</ref> | HDI_rank = 92ھون | currency = لیبیئن دینار | currency_code = LYD | time_zone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Libya|+218]] | cctld = [[.ly]]<br />ليبيا. | footnote_a = {{note|unnote}} United Nations note concerning official name: "Following the adoption by the General Assembly of resolution 66/1, the Permanent Mission of Libya to the United Nations formally notified the United Nations of a Declaration by the National Transitional Council of 3 August changing the official name of the Libyan Arab Jamahiriya to 'Libya' and changing Libya's national flag." | footnote_b = {{note|arabicnote}} The [[official language]] is simply identified as "[[Standard Arabic|Arabic]]" ([[Libyan interim Constitutional Declaration|Constitutional Declaration]], article 1). | footnote_c = {{note|indepnote}} The UK and France held a [[Condominium (international law)|joint condominium]] over Libya through the [[United Nations Trusteeship Council]]. | today = }} '''رياست ليبيا''' ([[عربي ٻولي|عربي]]: دولة ليبيا؛ انگریزی: State of Libya), [[آفريڪا|اتر آفريڪا]] جي "المغرب" جي علائقي ۾ هڪ آفريڪي عرب ملڪ آهي.<ref> {{cite web |url=https://www.un.org/en/member-states/index.html#gotoL |title=Member States |publisher=United Nations |access-date=13 February 2021 |quote=On 22 December 2017, the Permanent Mission of Libya to the United Nations formally notified the United Nations that the government is changing the official name of Libya to 'State of Libya.' |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629041240/https://www.un.org/en/member-states/index.html#gotoL |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm |title=Publications Office – Interinstitutional style guide – Annex A5 – List of countries, territories and currencies |publisher=Europa (web portal) |access-date=1 April 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130805170859/http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm |archive-date=5 August 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |title=Libya |work=The World Factbook |access-date=1 April 2016 |archive-date=9 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/ |title=Libya |work=The World Factbook |access-date=9 June 2018|archive-date=9 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya|url-status=live}}</ref> لبيا جون سرحدون اتر ۾ [[رومي (ڀونوچ) سمنڊ|رومي سمنڊ]]، اوڀر ۾ [[مصر]]، ڏکڻ اوڀر ۾ [[سوڊان]]، ڏکڻ ۾ [[چاڊ]]، ڏکڻ ۾ [[نائيجر]]، اولهه ۾ [[الجزائر]] ۽ اتر اولهه ۾ [[تيونس]] سان لڳن ٿيون. لبيا ٽن تاريخي علائقن، تريپولينيا، فيزان ۽ سائرینيڪا تي مشتمل آهي. لڳ ڀڳ 18 لک چورس ڪلوميٽر (7,00,000 چورس ميل) جي ايراضيءَ سان، هي آفريڪا ۽ عرب دنيا ۾ چوٿين نمبر تي وڏو ملڪ آهي، ۽ دنيا ۾ 16 نمبر وڏو ملڪ آهي.<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2003/Table03.pdf|title=Demographic Yearbook (3) Pop., Rate of Pop. Increase, Surface Area & Density|publisher=United Nations Statistics Division|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114040712/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2003/Table03.pdf|archive-date=14 November 2012|access-date=5 February 2013|url-status=dead}}</ref> ليبيا، پنھنجي شهر غاط جي ڏکڻ ۾ 32,000 چورس ڪلوميٽر ڏکڻ اوڀر [[الجزائر]] جي زمین جو دعوی پڻ ڪري ٿو.<ref>{{Citation|title=Libya|date=2024-03-26|work=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/#transnational-issues|access-date=2024-04-01|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|archive-date=2019-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190109000000/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/#transnational-issues|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sovereignlimits.com/boundaries/algeria-libya-land|title=Libya-Algeria}}</ref> لیبيا جي آبادي 70 لک کان مٿي آهي. ملڪ جو سرڪاري مذهب [[اسلام]] آهي، ليبيا جي آبادي جو %96.6 سني مسلمان آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya/|title=The World Factbook Africa: Libya|date=18 May 2015|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[CIA]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109235257/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/libya|archive-date=9 January 2021|access-date=28 May 2015|url-status=live}}</ref> لیبيا جي سرڪاري ٻولي [[عربي ٻولي|عربي]] آهي، جنهن ۾ لیبيا جي عربی ٻولي تمام گهڻي ڳالهائي وڃي ٿي. لیبيا جي آبادي جي اڪثريت عرب آهي.<ref name=":22">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6IOKAwAAQBAJ&pg=RA6-PA144|title=Britannica Student Encyclopaedia|date=2014-05-01|publisher=Encyclopaedia Britannica, Inc.|isbn=978-1-62513-172-0|language=en}}</ref> سڀ کان وڏو شهر ۽ راڄڌاني، [[طرابلس]]، اتر اولهه لیبيا ۾ واقع آهي۔ <ref name="auto2">{{cite web|url=http://www.indexmundi.com/libya/demographics_profile.html|title=Libya Demographics Profile 2014|date=30 June 2015|website=Indexmundi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084546/http://www.indexmundi.com/libya/demographics_profile.html|archive-date=4 March 2016|access-date=1 April 2016|url-status=live}}</ref> ليبيا برونز جي آخر دور کان وٺي بربرن طرفان آباد ڪيو ويو آهي. بربر ايبرو موروسين ۽ ڪئپسين ثقافتن جو اولاد آهن.<ref>J. Desanges, "The proto-Berbers", pp. 236–245, especially p. 237, in ''General History of Africa, vol. II: Ancient Civilizations of Africa'' (UNESCO 1990).</ref> ڪلاسيڪي آڳاٽي دور ۾، فونيشين اولهه لیبيا ۾ شهر رياستون ۽ واپاري پوسٽون قائم ڪيون، جڏهن ته اوڀر ۾ ڪيترائي يوناني شهر قائم ٿيا. لیبيا جا حصا مختلف طرح سان ڪارٿيجینئین، فارسين ۽ يونانين جي حڪومت ۾ هئا، ان کان اڳ جو سڄو علائقو رومن سلطنت جو حصو بڻجي ويو. لیبيا عيسائيت جو ابتدائي مرڪز هو. مغربي رومن سلطنت جي زوال کان پوء، لبيا جو علائقو 7 صدي عيسويء تائين گهڻو ڪري وينڊالن جي قبضي ۾ هو، جڏهن ھن علائقي ۾ اسلام آیو. ان کان پوءِ عربن جي صدين کان مغرب ڏانهن لڏپلاڻ، لیبيا جي آبادي جي دائري کي عربن جي حق ۾ منتقل ڪيو. 16هين صديءَ ۾ اسپيني سلطنت ۽ سينٽ جان جا نائٽ طرابلس تي قبضو ڪيو، جيستائين عثماني حڪومت 1551ع ۾ شروع ٿي. لیبيا 18هين ۽ 19هين صديءَ جي باربري جنگين ۾ ملوث رهيو. عثماني حڪومت اٽلي۔ترڪي جنگ تائين جاري رهي، جنهن جي نتيجي ۾ لیبيا تي اطالوي قبضو ٿيو ۽ ٻن نوآبادين، اطالوي ٽرپوليٽانيا ۽ اطالوي سائرينيڪا (1911-1934) جي قيام جي نتيجي ۾، بعد ۾ سال 1934ع کان 1943ع تائين اطالوي ليبين ڪالوني ۾ متحد ٿي ويا. ٻي عالمي جنگ دوران، لیبيا اتر آفريڪي مهم ۾ جنگ جو ميدان هو. پوءِ اطالوي آبادي زوال پذير ٿي وئي. لیبيا 1951ع ۾ هڪ سلطنت جي حيثيت سان آزاد ٿيو. سال 1969ع ۾ هڪ خونريز فوجي بغاوت، ڪرنل معمر قذافي جي اڳواڻي ۾ اتحاد پاران شروع ڪيو ويو، بادشاهه ادريس اول جی حڪمرانی کي ختم ڪري ڇڏيو ۽ هڪ جمهوريه ٺاهي وئي.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/1/newsid_3911000/3911587.stm|title=1969: Bloodless coup in Libya|date=1 September 1969|access-date=25 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720121138/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/september/1/newsid_3911000/3911587.stm|archive-date=20 July 2011|url-status=live}}</ref> قذافي کي اڪثر نقادن پاران هڪ ڊڪٽيٽر جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي، ۽ دنيا جي سڀ کان ڊگهي خدمت ڪندڙ غير شاهي اڳواڻن مان هڪ هو، جيڪو 42 سالن تائين حڪومت ڪندو رھیو.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-12532929|title=Gaddafi's quixotic and brutal rule|last=Kafala|first=Tarik|date=20 October 2011|publisher=[[BBC News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230424085047/https://www.bbc.com/news/world-africa-12532929|archive-date=24 April 2023|url-status=live}}</ref> هن سال 2011ع جي ليبيا جي گهرو ويڙهه، جيڪو وسيع عرب اسپرنگ جو حصو هو، دوران ختم ٿيڻ ۽ قتل ٿيڻ تائين حڪومت ڪئي. اختيار قومي عبوري ڪائونسل کي پوءِ چونڊيل جنرل نيشنل ڪانگريس کي منتقل ڪيو ويو. 2014ع تائين ٻن حریف فریق ليبيا تي حڪومت ڪرڻ جي دعويٰ ڪئي،<ref name="rival2">{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-idUSKBN0GP0NZ20140826|title=Rival second Libyan assembly chooses own PM as chaos spreads|date=25 August 2014|access-date=25 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826120247/http://www.reuters.com/article/2014/08/26/us-libya-security-idUSKBN0GP0NZ20140826|archive-date=26 August 2014|publisher=Reuters|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/09/libyan-parliament-refuge-greek-car-ferry|title=Libyan parliament takes refuge in Greek car ferry|author=Chris Stephen|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=1 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142244/http://www.theguardian.com/world/2014/sep/09/libyan-parliament-refuge-greek-car-ferry|archive-date=4 April 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sunherald.com/2015/08/07/6355978/peace-talks-between-libyan-factions.html|title=Peace talks between Libyan factions to take place in Geneva|date=7 August 2015|work=Sun Herald|access-date=7 August 2015}}{{dead link|date=December 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> جنهن جي نتيجي ۾ هڪ ٻي گهرو ويڙهه شروع ٿي، ليبيا جا حصا تبروڪ ۽ طرابلس تي ٻڌل حڪومتن سان گڏوگڏ مختلف قبائلي ۽ اسلام پسند مليشيا جي وچ ۾ ورهائجي ويا.<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-benghazi-insight-idUSKCN0QB0FK20150806|title=Libyan government offensive in Benghazi stalls as Islamists dig in|date=6 August 2015|access-date=7 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150809065318/http://www.reuters.com/article/2015/08/06/us-libya-security-benghazi-insight-idUSKCN0QB0FK20150806|archive-date=9 August 2015|publisher=Reuters|url-status=live}}</ref> ٻن مکيه جنگي فریقن طرفان سال 2020ع ۾ هڪ مستقل جنگ بندي تي دستخط ڪيو ۽ هڪ اتحادي جمهوري حڪومت چونڊن جي منصوبابندي ڪرڻ جو اختيار ورتو، جيتوڻيڪ سياسي دشمني هن کي دير سان جاري رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/backpage/news/libyan-civil-war-two-warring-factions-sign-permanent-ceasefire-1983297|title=Libyan Civil War: Two warring factions sign 'permanent' ceasefire|date=24 October 2020|website=The Daily Star|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415014337/https://www.thedailystar.net/backpage/news/libyan-civil-war-two-warring-factions-sign-permanent-ceasefire-1983297|archive-date=15 April 2021|access-date=5 March 2021|url-status=live}}</ref> لبيا هڪ ترقي پذير ملڪ آهي ۽ هتان دنيا ۾ 10هون وڏو ثابت ٿيل تيل (<small>Petrole</small>) جو ذخيرو موجود آهي.<ref>{{cite web|url=http://www.opec.org/library/Annual%20Statistical%20Bulletin/interactive/2004/FileZ/XL/T33.HTM|title=World proven crude oil reserves by country, 1980–2004|publisher=OPEC|archive-url=https://web.archive.org/web/20120711143657/http://www.opec.org/library/Annual%20Statistical%20Bulletin/interactive/2004/FileZ/XL/T33.HTM|archive-date=11 July 2012|access-date=5 February 2013|url-status=dead}}</ref> لبيا [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]]، [[آفريڪي اتحاد|آفريقي يونين]]، [[عرب ليگ]]، [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون جي تنظيم]]، اوپيڪ ۽ غير وابسته تحريڪ جو ميمبر آهي. ملڪ جو سرڪاري مذهب [[اسلام]] آهي، ليبيا جي آبادي جو %96.6 سني مسلمان آهن. لبيا جي سرڪاري ٻولي [[عربي ٻولي|عربي]] آهي، مقامي ليبيا جي عربي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي آهي. لبيا جي آبادي جي اڪثريت [[عرب]] آهي. == نالو == == تاريخ == == جاگرافي == == سياست ۽ حڪومت == == معيشت == == آباديات == ==ثقافت== [[File:Temple_of_Zeus_-_Cyrene.jpg|thumb|سائرينئ ۾ زيوس جو مندر ]] [[File:Sabratha - Museum mit Funden aus der Römerzeit, Mosaik 05.jpg|thumb|سبراٿا ۾ قديم رومي نقش نگاري]] [[File:Tripoli September 1st Flags.jpg|thumb|سال 2008ع ۾ طرابلس ۾ "الفتح انقلاب ڏينهن" جي سينگار.]] ڪيترائي عربي ڳالهائيندڙ ليبيا پاڻ کي هڪ وسيع عرب برادري جو حصو سمجهن ٿا. اهو 20 صدي جي وچ ۾ پان-عربيت جي پکيڙ ۽ لبيا ۾ انهن جي اقتدار تائين پهچڻ سان مضبوط ٿيو. جتي انهن عربي کي رياست جي واحد سرڪاري ٻولي طور قائم ڪيو.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-16289543|title=After Gaddafi, Libya's Amazigh demand recognition|date=23 December 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220232407/http://www.bbc.com/news/world-africa-16289543|archive-date=20 December 2016|work=BBC News|last1=Lane|first1=Edwin}}</ref> ٻئي ڳالهائيندڙ عربي لهجا ۽ بربر اڃا تائين اطالوي مان لفظ برقرار رکن ٿا. جيڪي لبيا اطالوي دور کان اڳ ۽ ان دوران حاصل ڪيا ويا هئا. ليبيا ۾ اڳوڻي خانہ بدوش بدوين عربي ڳالهائيندڙن ۽ بيٺڪ بربر قبيلن جي روايتن ۾ هڪ ورثو آهي. گهڻا ليبيا پاڻ کي قبائلي يا فتح تي ٻڌل ورثي مان نڪتل هڪ خاص خانداني نالو سان ڳنڍيندا آهن. ليبيا جي ماڻهن ۾ "ڏيڻ جي فطرت" (عربي: انفاق، بربر ٻوليون: ⴰⵏⴰⴽⴽⴰⴼ انڪاف) جي عڪاسي ڪندي (انهي سان گڏ مهمان نوازي جو احساس) 2013 ۾ چيرٽيز ايڊ فائونڊيشن جي ورلڊ گيونگ انڊيڪس ۾ ليبيا جي رياست ٽاپ 20 ۾ شامل ٿي. <ref>{{cite web|url=http://www.cafamerica.org/wgi-2013/ |title=CAF America- a global grantmaking organization |access-date=7 July 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715111213/http://www.cafamerica.org/wgi-2013/ |archive-date=15 July 2014 }}</ref> چيرٽيز ايڊ فائونڊيشن (CAF) جي مطابق هڪ عام مهيني ۾ تقريبن ٽي چوٿون (%72) سڀني ليبين ڪنهن اهڙي شخص جي مدد ڪئي جنهن کي اهي نه ڄاڻندا هئا (سروي ڪيل سڀني 135 ملڪن ۾ ٽيون بلند ترين سطح). There are few theatres or art galleries due to the decades of cultural repression under the Gaddafi regime and lack of infrastructure development under the regime of dictatorship.<ref>{{cite web|title=Libya looking at economic diversification|url=http://www.gasandoil.com/goc/news/nta94862.htm|publisher=Alexander's Gas & Oil Connections|archive-url=https://web.archive.org/web/20001209232200/http://www.gasandoil.com/goc/news/nta94862.htm|archive-date=9 December 2000|date=17 September 1999}}</ref> For many years there have been no public theatres, and only very few cinemas showing foreign films. The tradition of [[Folklore|folk culture]] is still alive and well, with troupes performing music and dance at frequent festivals, both in Libya and abroad.<ref>{{cite web|url=http://www.bangkokcompanies.com/Dance/libya_dance_schools.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070515193437/http://www.bangkokcompanies.com/Dance/libya_dance_schools.htm|archive-date=15 May 2007 |title=Libyan Dance Schools in Libya, Dancewear Suppliers, Dancing Organizations, Libyan National Commission for UNESCO, M. A. Oraieth |publisher=Bangkokcompanies.com |access-date=8 July 2012}}</ref> A large number of [[Television in Libya|Libyan television]] stations are devoted to political review, Islamic topics and cultural phenomena. A number of TV stations air various styles of traditional Libyan music.{{Clarify|pre-text=?|date=August 2012}} [[Tuareg music]] and dance are popular in [[Ghadames]] and the south. Libyan television broadcasts air programs mostly in Arabic though usually have time slots for English and French programs.{{Clarify|pre-text=?|date=August 2012}} A 1996 analysis by the [[Committee to Protect Journalists]] found Libya's media was the most tightly controlled in the Arab world during the country's dictatorship.<ref name="mediacont">{{cite web |url=http://www.cpj.org/censored/ |title=North Korea Tops CPJ list of '10 Most Censored Countries |publisher=[[Committee to Protect Journalists]] |year=1996 |access-date=5 February 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080708231639/http://www.cpj.org/censored |archive-date=8 July 2008 }}</ref> {{As of|2012}} hundreds of TV stations have begun to air due to the collapse of censorship from the old regime and the initiation of "free media". Many Libyans frequent the country's beach and they also visit Libya's archaeological sites—especially [[Leptis Magna]], which is widely considered to be one of the best preserved Roman archaeological sites in the world.<ref>{{cite news |last=Donkin |first=Mike |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4708179.stm |title=Libya's tourist treasures |work=BBC News |date=23 July 2005 |access-date=5 February 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130410014022/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/4708179.stm |archive-date=10 April 2013 }}</ref> The most common form of public transport between cities is the bus, though many people travel by automobile. There are no railway services in Libya, but these are planned for construction in the near future (see [[rail transport in Libya]]).<ref>{{cite web|url=https://www.libyanexpress.com/libya-and-russia-viewing-resumption-of-railway-projects/|title=Libya and Russia viewing resumption of railway projects|date=1 October 2018|access-date=1 November 2019|archive-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526205311/https://www.libyanexpress.com/libya-and-russia-viewing-resumption-of-railway-projects/|url-status=live}}</ref> Libya's capital, [[Tripoli, Libya|Tripoli]], has many museums and archives. These include the Government Library, the Ethnographic Museum, the Archaeological Museum, the National Archives, the Epigraphy Museum and the Islamic Museum. The [[Red Castle Museum]] located in the capital near the coast and right in the city centre, built in consultation with [[UNESCO]], may be the country's most famous.<ref>{{cite web |url=http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000857/085703eo.pdf#85688 |title=Museum Architecture: beyond the <> and ... beyond |author=Bouchenaki, Mounir |publisher=UNESCO |access-date=5 February 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502230451/http://unesdoc.unesco.org/images/0008/000857/085703eo.pdf#85688 |archive-date=2 May 2013 }}</ref> === Cuisine === {{Main|Libyan cuisine}} [[File:Bazin.jpg|thumb|[[Bazin (bread)|Bazeen]], a communal bread dish]] Libyan cuisine is a mixture of the different [[Italian cuisine|Italian]], [[Arab_cuisine#Bedouin_cuisine|Bedouin]] and traditional [[Arab cuisine|Arab]] culinary influences.<ref>{{cite web|title=Enjoy a taste of Libya's traditional dishes {{!}} The Libya Observer|url=https://www.libyaobserver.ly/culture/enjoy-taste-libya%E2%80%99s-traditional-dishes|access-date=2021-05-25|website=www.libyaobserver.ly|language=en|archive-date=12 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612055238/https://www.libyaobserver.ly/culture/enjoy-taste-libya%E2%80%99s-traditional-dishes|url-status=live}}</ref> [[Pasta]] is the staple food in the Western side of Libya, whereas [[rice]] is generally the staple food in the east. Common Libyan foods include several variations of [[Tomato sauce|red tomato sauce]] based pasta dishes (similar to the Italian [[Arrabbiata sauce|Sugo all'arrabbiata]] dish), rice, usually served with [[Lamb and mutton|lamb]] or [[Chicken as food|chicken]] (typically stewed, fried, grilled, or boiled in-sauce), and [[couscous]], which is steam cooked whilst held over boiling red tomato sauce and meat (sometimes also containing [[zucchini]]/courgettes and [[chickpea]]s), and typically served along with [[cucumber]] slices, [[lettuce]] and [[olive]]s. [[Bazeen]], a dish made from [[barley flour]] and served with red tomato sauce, is customarily eaten communally, with several people sharing the same dish, usually by hand. This dish is commonly served at traditional weddings or festivities. [[Asida]] is a sweet version of Bazeen, made from [[Flour|white flour]] and served with a mix of [[honey]], [[ghee]] or [[butter]]. Another popular way to serve Asida is with [[Rub (syrup)|rub]] (fresh date syrup) and [[olive oil]]. [[Usban]] is animal tripe stitched and stuffed with rice and [[vegetables]] cooked in tomato based soup or steamed. [[Chorba|Shurba]] is a red tomato sauce-based soup, usually served with small grains of pasta.<ref>{{Cite news |last=Fabricant |first=Florence |date=2006-01-04 |title=In Libya, for Starters, It's the Soup |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/01/04/dining/arts/in-libya-for-starters-its-the-soup.html |access-date=2022-10-13 |issn=0362-4331 |archive-date=13 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013121422/https://www.nytimes.com/2006/01/04/dining/arts/in-libya-for-starters-its-the-soup.html |url-status=live }}</ref> A very common snack eaten by [[Demographics of Libya|Libyans]] is known as ''khubs bi' tun'', literally meaning "bread with tuna fish", usually served as a baked [[baguette]] or [[Pita|pita bread]] stuffed with [[List of tuna dishes|tuna fish]] that has been mixed with [[harissa]] (chili sauce) and olive oil. Many snack vendors prepare these [[sandwich]]es and they can be found all over Libya. Libyan restaurants may serve international cuisine, or may serve simpler fare such as lamb, chicken, vegetable stew, [[potato]]es and [[macaroni]].{{cn|date=November 2025}} Due to severe lack of infrastructure, many under-developed areas and small towns do not have restaurants and instead food stores may be the only source to obtain food products. [[Alcoholic beverage|Alcohol]] consumption is illegal.<ref>{{cite news |title=Alcohol poisoning kills 51 in Libya |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-21747409 |access-date=6 April 2023 |work=[[BBC News]] |date=11 March 2013 |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409061149/https://www.bbc.com/news/world-africa-21747409 |url-status=live }}</ref> ليبيا جي روايتي کاڌي جا چار مکيه اجزا؛ زيتون (۽ زيتون جو تيل)، کجور، اناج ۽ کير آھن. <ref name="Libyan Food2">{{cite web|url=http://www.temehu.com/Libyan-food.htm|title=Libyan Food|date=24 June 2010|publisher=Temehu Tourism Services|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806045021/http://www.temehu.com/Libyan-food.htm|archive-date=6 August 2011|access-date=20 August 2011|url-status=dead}}</ref> اناج کي ڀُونيو، پسيو ۽ ڇُنيو ويندو آهي، پوء ماني، ڪيڪ، سوپ ۽ بازين ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. کجور کي ڪٽيو ۽ خشڪ ڪيو ويندو آهي، جيئن کائي سگهجي ۽ شربت ۾ ٺاهيو ويندو آهي يا ٿورو تريل ۽ بسيسا ۽ کير سان کائيو ويندو آهي. کاڌي کان پوءِ، ليبيا وارا اڪثر ڪري ڪاري چانهه پيئندا آهن. اها عام طور تي ٻئي ڀيري ٻئي گلاس چانهه لاءِ، ٻيهر ڪيو ويندو آهي ۽ چانهه جي ٽئين دور ۾، ان کي ڀُونيل مونگ ڦلي يا ڀُونيل بادام سان گڏ پيش ڪيو ويندو آهي ۽ "شائي بِا لوز" (بادام سان گڏ چانهه) جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو.<ref name="Libyan Food3">{{cite web|url=http://www.temehu.com/Libyan-food.htm|title=Libyan Food|date=24 June 2010|publisher=Temehu Tourism Services|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806045021/http://www.temehu.com/Libyan-food.htm|archive-date=6 August 2011|access-date=20 August 2011|url-status=dead}}</ref> === رانديون === [[Association football|فٽبال]] ليبيا ۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور راند آهي. ملڪ <small>'''1982ع'''</small> جي آفريقي ڪپ آف نيشنز (<small>'''AFCON'''</small>) جي ميزباني ڪئي ۽ سال 1986ع ۾ فيفا ورلڊ ڪپ لاءِ ڪواليفائي ڪيو. قومي ٽيم سال '''1982ع''' ۾ <small>'''AFCON'''</small> جي فائنل ۾ [[گھانا]] کان پينلٽيز تي 7-6 کان هاري ويو. سال <small>'''2014ع'''</small> ۾، لبيا فائنل ۾ گھانا کي شڪست ڏيڻ کان پوءِ آفريقي قومن جي چيمپئن شپ کٽي. جيتوڻيڪ قومي ٽيم ڪڏهن به ڪو وڏو مقابلو نه کٽيو آهي ۽ نه ئي ورلڊ ڪپ لاءِ قابليت حاصل ڪئي آهي، پر اڃا تائين راند لاءِ تمام گهڻو جذبو آهي ۽ فٽبال جو معيار بهتر ٿي رهيو آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Libya|title=Libya – Political process|website=Encyclopedia Britannica|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20111128052452/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/339574/Libya/279574/Housing|archive-date=28 November 2011|access-date=2020-10-05|url-status=live}}</ref> ليبيا ڪيترن ئي سمر اولمپڪس، جهڙوڪ 2016ع سمر اولمپڪس، 2008ع سمر اولمپڪس ۽ وڌيڪ ۾ پڻ حصو ورتو. گهوڙن جي ڊوڙ پڻ لبيا ۾ هڪ مشهور راند آهي ۽ ڪيترن ئي خاص موقعن ۽ موڪلن جي روايت آهي. <ref>{{cite web|url=https://fanack.com/libya/society-media-culture/culture/sports/|title=Sports in Libya|website=Fanack.com|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919215523/https://fanack.com/libya/society-media-culture/culture/sports/|archive-date=19 September 2020|access-date=2020-10-05|url-status=live}}</ref> == پڻ ڏسو == [[فائل:Flag of Libya.svg|thumb|لبيا جو جھنڊو]] * فهرست لاڳاپيل مضمون لبیا ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html Libya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161224023634/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ly.html |date=2016-12-24 }}<span> </span>'''[[:en:The World Factbook|ڪتاب عالمي حقائق]]'''<span> ۾ معلومات</span> * [http://dmoz.org/Regional/Africa/Libya لبيا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923023241/http://www.dmoz.org/Regional/Africa/Libya/ |date=2015-09-23 }}<span> </span>[[:en:Open Directory Project|منصوبو مفتوح فهرست]]<span> تي<br> </span> * [[c:Atlas of Libya|وڪيميڊيا نقشي نامو Libya]] * <span>[[عڪس:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|link=|16x16px]]</span><span></span><span> </span>[[wikivoyage:Libya | Libya سفري رهنما]]<span> طرفان </span>[[:en:Wikivoyage|وڪي سفر]] {{OIC}} [[زمرو:لبيا]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:المغرب]] [[زمرو:عرب جمهوريه]] [[زمرو:صحارا جا ملڪ]] [[زمرو:المغرب جا ملڪ]] [[زمرو:آفريڪا جا ملڪ]] [[زمرو:اتر آفريڪا جا ملڪ]] [[زمرو:او آئي سي جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:عرب ليگ جا ميمبر ملڪ]] [[زمرو:آفريڪي يونين جا رڪن ملڪ]] [[زمرو:عربي ٻولي ڳالھائيندڙ ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:1951ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] 2ffpj3pxjbfv0b6l2qikc7f7n5t5xtw 0 19142 409667 409645 2026-09-03T12:52:19Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409667 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = استنبول | native_name = ''İstanbul'' | native_name_lang = tr | settlement_type = ميٽروپولس | image_skyline = Istanbul collage 5j.jpg | imagesize = 270px | image_alt = See caption | image_caption = مٿان ساڄي کان کاٻي: گولڊن ھارن • ميڊن جو ٽاور • استقلال اوينيو ۾ استنبول جو ٽرام وي • ليونٽ جو بزنس ڊسٽرڪٽ • ڊالميبي ھڪ محل • اورتاڪوئي مسجد • باسفورس پل جي سامھون ۽ ھيگيا صوفيہ | image_blank_emblem = | blank_emblem_ty= استنبول جي ميٽروپوليٽن ميونسپلٽي جو نشان | blank_emblem_size = 110px | pushpin_map_alt = ترڪي، جنھن ۾ استنبول ڏيکاريل | mapsize = 230px | map_caption = ترڪي ۾ استنبول جو مقام | pushpin_map = Turkey#Europe#Asia | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|41|00|49|N|28|57|18|E|region:TR|display=inline}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = علائقو | subdivision_type2 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = مارمارا ريجن | subdivision_name2 = صوبو استنبول | seat_type =صوبائي مرڪز | seat = ڪاغالوغلو، فتيح | parts_type = ضلعا | parts = 39 | leader_party = CHP | leader_title = ميئر | leader_name = نوري اصلان (قائم مقام) | leader_title1 = والي ( گورنر) | leader_name1 = [[Vasip Şahin]] | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=City mayors:Largest cities in the world by land area, population and density|url=http://www.citymayors.com/statistics/largest-cities-density-125.html|website=citymayors.com|accessdate=26 June 2015}}</ref><ref>{{cite book|last1=Brown|first1=DR. Evrick|title=Walking in the European City|url=https://books.google.com/?id=Y8WSAwAAQBAJ&pg=PA130&lpg=PA130&dq=istanbul+area+1830+km2#v=onepage&q=istanbul%20area%201830%20km2&f=false|isbn=9781472416179 |date=28 May 2014}}</ref>{{efn|name=city-area}} | area_water_km2 = | area_urban_km2 = 1539 | area_metro_km2 = 5343 | elevation_m = 39 | population_total = 1,53,82,791 | population_as_of = 31 ڊسمبر 2025 | population_footnotes = <ref name="Population of Turkey">{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27587|publisher=[[Turkish Statistical Institute]]|title=The Results of Address Based Population Registration System, 2017|date=1 February 2018|accessdate=1 February 2018}}</ref> <!-- do not add update figure as that stat is only published once a year due to legal reasons --> | population_density_km2 = 7664–12029 | population_urban = 1,53,82,791{{efn|Includes districts in the contiguous urban area of Istanbul. Calculated as Istanbul-(Adalar+Çatalca+Şile+Silivri).{{Cn|date=June 2018|reason=I don't doubt this, but a source would be nice.}}}} | population_metro = 1,57,54,053 | population_density_metro_km2 = 2,813 | population_rank =ترڪي جو سڀ کان وڏو شھر | population_demonym = استنبولي ([[ترڪ ٻولي]]: İstanbullu) | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 34000 کان 34990 تائين | area_code = 212 +90<small>(يورپي پاسو)</small> <br/>216 +90<small>(ايشيائي پاسو)</small> | registration_plate = 34 | unemployment_rate =ايڇ ڊي آءِ (HDI، 2022): 0.888 (تمام گهڻو) · پهريون نمبر | blank_name_sec2 = [[GeoTLD]] | blank_info_sec2 = [[.ist]], [[.istanbul]] | website = {{URL|http://ibb.istanbul/}} <br> {{URL|http://www.istanbul.gov.tr/}} | blank_name = جي ڊي پي (نامياري) | blank_info = 2024 | blank1_name = ڪل | blank1_info = 13.011 ٽريلين ترڪي ليرا (396.3 بلين آمريڪي ڊالر)<ref>{{cite web|title=Istanbul Fact Sheet|url=http://www.istka.org.tr/media/66740/istanbul_fact_sheet_2017_en_english-web.pdf|website=www.istka.org.tr|publisher=ISTKA|accessdate=20 April 2018|deadurl=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180420161855/http://www.istka.org.tr/media/66740/istanbul_fact_sheet_2017_en_english-web.pdf|archivedate=20 April 2018}}</ref> | blank2_name = في ماڻهو آمدني | blank2_info = 8,02,669 ليرا (24,452 آمريڪي ڊالر) | timezone = [[Time in Turkey|TRT]] | utc_offset = +3 | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = استنبول جا تاريخي علائقا | criteria = {{UNESCO WHS type|(i)(ii)(iii)(iv)}}(i)(ii)(iii)(iv) | ID = 356bis | year = 1985 | extension = 2017 | area = {{convert|765.5|ha|acre|abbr=on}} }} }} استنبول (Istanbul -پراڻوقسطنطنيہ) [[ترڪي|ترڪيءَ]] جو پهريون گاديءَ جو هنڌ، جنهن جو پراڻو نالو ”[[قسطنطنيہ|قسطنطنيه]]“ هو. استنبول ترڪي جو سڀ کان وڏو شهر ۽ هڪ ”ميگا سٽي“ (عظيم شهر) آهي، جيڪو ملڪ جو معاشي، ثقافتي ۽ تاريخي مرڪز آهي. ڏيڍ ڪروڙ کان وڌيڪ آباديءَ سان گڏ، هي شهر ترڪي جي ڪل آباديءَ جي 18 سيڪڙو حصي جو مسڪن آهي. استنبول [[يُورَپ|يورپ]] ۽ دنيا جي وڏن شهرن ۾ شمار ٿئي ٿو. هي شهر ٻن براعظمن تي پکڙيل آهي؛ ان جي آباديءَ جو تقريباً ٻه ٽيون حصو يورپ ۾ ۽ باقي حصو [[ايشيا]] ۾ رهي ٿو. استنبول اتر اولهه ترڪي ۾، مرمره سمنڊ ۽ [[ڪارو سمنڊ|ڪاري سمنڊ]] جي وچ ۾، [[باسفورس سامونڊي گذرگاهه|باسفورس]] (دنيا جي مصروف ترين آبي رستن مان هڪ) جي ٻنهي پاسن تي واقع آهي. ان جي <small>5,461</small> چورس ڪلوميٽر (<small>2,109</small> چورس ميل) واري ايراضي استنبول صوبي جي ايراضيءَ جي برابر آهي. هي شهر ترقي ڪري تاريخ جي اهم ترين شهرن مان هڪ بڻجي ويو. بازنٽيم (<small>Byzantium</small>) جو بنياد ستين صدي قبل مسيح ۾ يوناني آبادڪارن پاران (اڄوڪي) سارائي برنو (<small>Sarayburnu</small>) واري خشڪي جي ٽڪري (<small>promontory</small>) تي رکيو ويو هو. تقريبن 16 صدين دوران (<small>330</small>ع ۾ قسطنطنيه جي نالي سان ان جي نئين سر قيام کان پوءِ)، اهو چار سلطنتن: رومن سلطنت (<small>330-395</small>ع)، مشرقي رومن يا بازنطيني سلطنت (<small>395-1204</small>ع ۽ <small>1261-1453</small>ع)، لاطيني سلطنت (<small>1204-1261</small>ع) ۽ عثماني سلطنت (<small>1453-1922</small>ع) جو گاديءَ جو هنڌ رهيو جيتوڻيڪ ترڪي جي جمهوريه پنهنجو گاديءَ جو هنڌ انڪرا ۾ قائم ڪيو، پر استنبول جي ٽڪرين تي اڃا به محل ۽ شاهي مسجدون موجود آهن، جيڪي شهر جي اڳوڻي مرڪزي ڪردار جي نمايان نشانيون آهن. استنبول جو تاريخي مرڪز يونيسڪو جي عالمي ورثي واري فهرست ۾ شامل آهي. تاريخي "ريشم رستي" (<small>Silk Road</small>) تي استنبول جي اسٽريٽجڪ حيثيت، يورپ ۽ اولهه ايشيا ڏانهن ريلوي نيٽ ورڪ ۽ ڪاري سمنڊ توڙي بحر روم جي وچ ۾ واحد سامونڊي رستو) هڪ متنوع آباديءَ جي تشڪيل ۾ مدد ڪئي آهي، جيتوڻيڪ <small>1923</small>ع ۾ جمهوريه جي قيام کان پوءِ ان ۾ ڪجهه تبديلي آئي آهي. ٻن عالمي جنگين جي وچ واري عرصي دوران نئين گاديءَ جي هنڌ طور نظرانداز ٿيڻ باوجود، هن شهر پنهنجي اهميت جو وڏو حصو ٻيهر حاصل ڪري ورتو آهي. <small>1950</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي شهر جي آبادي ڏهه ڀيرا وڌي وئي آهي. استنبول جي اڪثريتي ترڪ شهري نسلي طور تي ترڪ آهن، جڏهن ته نسلي ڪرد شهر ۾ سڀ کان وڏي نسلي اقليت آهن. استنبول کي هڪ "الفا عالمي شهر" (<small>alpha</small> <small>global</small> <small>city</small>) سمجهيو وڃي ٿو ۽ اهو ترڪي جي معيشت جو تقريبن <small>30</small> سيڪڙو حصو سنڀالي ٿو. استنبول-ازمٽ (<small>Istanbul</small>-<small>İzmit</small>) وارو علائقو ترڪي جي اهم ترين صنعتي علائقن مان هڪ آهي. <small>2025</small>ع ۾، يورومانيٽر انٽرنيشنل (<small>Euromonitor</small> <small>International</small>) استنبول کي دنيا جي پنجين سڀ کان وڌيڪ گهميل (يا سياحن جي پسنديده) شهر جو درجو ڏنو. استنبول ٻن بين الاقوامي هوائي اڏن، ڪيترن ئي بندرگاهن ۽ بيشمار يونيورسٽين جو مرڪز آهي. اهو دنيا جي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي مٿين <small>100</small> مرڪزن (<small>clusters</small>) ۾ شامل آهي. هي شهر ترڪ فٽبال ۽ عام راندين جو وڏو مرڪز آهي، جتي گالاتاسراۓ (<small>Galatasaray</small>)، فينرباشي (<small>Fenerbahçe</small>) ۽ بيشيڪتاش (<small>Beşiktaş</small>) جهڙا ڪلب موجود آهن. استنبول زلزلي جي خطري هيٺ رهندو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو اتر اناطولين فالٽ (<small>North Anatolian Fault</small>) جي تمام ويجهو واقع آهي. == نالا == هن شهر جو پهريون ڄاتل سڃاتل نالو "بازنطنيم" ([[قديم يوناني ٻولي|قديم يوناني]]: <small>Βυζάντιον</small>) آهي. "قسطنطنيه" ([[يوناني ٻولي|يوناني]]: <small>Κωνσταντινούπολις</small>) نالو [[لاطيني]] نالي "ڪونسٽنٽينس" مان نڪتل آهي، جيڪو "قسطنطين اعظم" (<small>Constantine the Great</small>)؛ رومي شهنشاهه جنهن 324ع ۾ هن شهر جي نئين سر بنياد رکيو هو، جي نالي پٺيان رکيو ويو. قسطنطين شروعات ۾ هن شهر کي "نيو روم" (قديم يوناني: <small>Νέα Ῥώμη</small>؛ لاطيني: <small>Nova Roma</small>) جو نالو ڏنو هو. عثماني دنيا ۾ استنبول جي اهميت جو اندازو ان جي "در سعادت" نالي مان به لڳائي سگهجي ٿو، جنهن جي عثماني ترڪي ٻوليءَ ۾ معنيٰ "خوشحالي جو دروازو" آهي. سڪن تي "اسلامبول" لفظ جو پهريون ڀيرو استعمال <small>1730</small>ع ۾ [[سلطان محمد|سلطان محمد اول]] جي دورِ ۾ ڪيو ويو. هن شهر جي رهواسي کي "استنبولُو" (<small>İstanbullu</small><small>:</small> جمع: <small>İstanbullular</small>) چيو ويندو آهي. == تفصيلي تعارف == 1930ع ۾ سرڪاري طور تي قسطنطنيه بدران ”استنبول“ نالو رکيو ويو. 1923ع تائين ترڪيءَ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو. هينئر ترڪيءَ جو اهم واپاري مرڪز ۽ -بندرگاهه- آهي. هتي يونيورسٽي به آهي، جيڪا 1453ع ۾ قائم ٿي، ۽ 1933ع ۾ اِن جي ٻيهر تنظيم ڪئي وئي. هتي آرٿوڊاڪس يونانين، رومن ڪئٿلڪ ۽ آرميني طريقن جون درسگاهون ۽ خانقاهون آهن. وچئين دؤر جي هن شهر جون ڪئين ميل ڊگهيون ديوارون ۽ قلعا اڄ به موجود آهن. استنبول، ڪيتريون ٻوليون ڳالهائيندڙ قومن ۽ قبيلن جي آباديءَ وارو شهر آهي. 1973ع ۾ -ايشيا- ۽ يورپ جا حصا هتي جي باسفورس پل ذريعي ڳنڍيا ويا آهن. باسفورس پل 3524 فوٽ ڊگهي آهي. -استنبول- ۾ ئي نبي ڪريم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي ميزبان حضرت ابو ايوب -انصاري- رضه جي مزار آهي. حضرت بلال رضه جي نالي سان منسوب هڪ خوبصورت مسجد اسلامي فن تعمير جو شاهڪار آهي. هتي ٽوپڪاپي نالي ميوزيم به آهي، جنهن ۾ ٻين نوادرات سان گڏ نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم جو وار مبارڪ پڻ رکيل آهي. ترڪيءَ جو هي شهر قديم ۽ جديد ثقافتن جي ميلاپ جو سهڻو ڏيک ڏيئي ٿو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=استنبول استنبول : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:استنبول]] [[زمرو:وڏا شهر]] [[زمرو:يورپ ۾ شهر]] [[زمرو:ترڪي ۾ آباد ساحلي هنڌ]] [[زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ترڪي ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:يورپ ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] 7jpf8ukwnazx8kz10zo7qrpktlzwhm2 409668 409667 2026-09-03T12:52:51Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:يورپ ۾ شهر]]; added [[Category:يورپ جا تاريخي شهر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409668 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = استنبول | native_name = ''İstanbul'' | native_name_lang = tr | settlement_type = ميٽروپولس | image_skyline = Istanbul collage 5j.jpg | imagesize = 270px | image_alt = See caption | image_caption = مٿان ساڄي کان کاٻي: گولڊن ھارن • ميڊن جو ٽاور • استقلال اوينيو ۾ استنبول جو ٽرام وي • ليونٽ جو بزنس ڊسٽرڪٽ • ڊالميبي ھڪ محل • اورتاڪوئي مسجد • باسفورس پل جي سامھون ۽ ھيگيا صوفيہ | image_blank_emblem = | blank_emblem_ty= استنبول جي ميٽروپوليٽن ميونسپلٽي جو نشان | blank_emblem_size = 110px | pushpin_map_alt = ترڪي، جنھن ۾ استنبول ڏيکاريل | mapsize = 230px | map_caption = ترڪي ۾ استنبول جو مقام | pushpin_map = Turkey#Europe#Asia | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|41|00|49|N|28|57|18|E|region:TR|display=inline}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{TUR}} | subdivision_type1 = علائقو | subdivision_type2 = [[صوبو]] | subdivision_name1 = مارمارا ريجن | subdivision_name2 = صوبو استنبول | seat_type =صوبائي مرڪز | seat = ڪاغالوغلو، فتيح | parts_type = ضلعا | parts = 39 | leader_party = CHP | leader_title = ميئر | leader_name = نوري اصلان (قائم مقام) | leader_title1 = والي ( گورنر) | leader_name1 = [[Vasip Şahin]] | area_footnotes = <ref>{{cite web|title=City mayors:Largest cities in the world by land area, population and density|url=http://www.citymayors.com/statistics/largest-cities-density-125.html|website=citymayors.com|accessdate=26 June 2015}}</ref><ref>{{cite book|last1=Brown|first1=DR. Evrick|title=Walking in the European City|url=https://books.google.com/?id=Y8WSAwAAQBAJ&pg=PA130&lpg=PA130&dq=istanbul+area+1830+km2#v=onepage&q=istanbul%20area%201830%20km2&f=false|isbn=9781472416179 |date=28 May 2014}}</ref>{{efn|name=city-area}} | area_water_km2 = | area_urban_km2 = 1539 | area_metro_km2 = 5343 | elevation_m = 39 | population_total = 1,53,82,791 | population_as_of = 31 ڊسمبر 2025 | population_footnotes = <ref name="Population of Turkey">{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27587|publisher=[[Turkish Statistical Institute]]|title=The Results of Address Based Population Registration System, 2017|date=1 February 2018|accessdate=1 February 2018}}</ref> <!-- do not add update figure as that stat is only published once a year due to legal reasons --> | population_density_km2 = 7664–12029 | population_urban = 1,53,82,791{{efn|Includes districts in the contiguous urban area of Istanbul. Calculated as Istanbul-(Adalar+Çatalca+Şile+Silivri).{{Cn|date=June 2018|reason=I don't doubt this, but a source would be nice.}}}} | population_metro = 1,57,54,053 | population_density_metro_km2 = 2,813 | population_rank =ترڪي جو سڀ کان وڏو شھر | population_demonym = استنبولي ([[ترڪ ٻولي]]: İstanbullu) | postal_code_type = پوسٽل ڪوڊ | postal_code = 34000 کان 34990 تائين | area_code = 212 +90<small>(يورپي پاسو)</small> <br/>216 +90<small>(ايشيائي پاسو)</small> | registration_plate = 34 | unemployment_rate =ايڇ ڊي آءِ (HDI، 2022): 0.888 (تمام گهڻو) · پهريون نمبر | blank_name_sec2 = [[GeoTLD]] | blank_info_sec2 = [[.ist]], [[.istanbul]] | website = {{URL|http://ibb.istanbul/}} <br> {{URL|http://www.istanbul.gov.tr/}} | blank_name = جي ڊي پي (نامياري) | blank_info = 2024 | blank1_name = ڪل | blank1_info = 13.011 ٽريلين ترڪي ليرا (396.3 بلين آمريڪي ڊالر)<ref>{{cite web|title=Istanbul Fact Sheet|url=http://www.istka.org.tr/media/66740/istanbul_fact_sheet_2017_en_english-web.pdf|website=www.istka.org.tr|publisher=ISTKA|accessdate=20 April 2018|deadurl=bot: unknown|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180420161855/http://www.istka.org.tr/media/66740/istanbul_fact_sheet_2017_en_english-web.pdf|archivedate=20 April 2018}}</ref> | blank2_name = في ماڻهو آمدني | blank2_info = 8,02,669 ليرا (24,452 آمريڪي ڊالر) | timezone = [[Time in Turkey|TRT]] | utc_offset = +3 | footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = استنبول جا تاريخي علائقا | criteria = {{UNESCO WHS type|(i)(ii)(iii)(iv)}}(i)(ii)(iii)(iv) | ID = 356bis | year = 1985 | extension = 2017 | area = {{convert|765.5|ha|acre|abbr=on}} }} }} استنبول (Istanbul -پراڻوقسطنطنيہ) [[ترڪي|ترڪيءَ]] جو پهريون گاديءَ جو هنڌ، جنهن جو پراڻو نالو ”[[قسطنطنيہ|قسطنطنيه]]“ هو. استنبول ترڪي جو سڀ کان وڏو شهر ۽ هڪ ”ميگا سٽي“ (عظيم شهر) آهي، جيڪو ملڪ جو معاشي، ثقافتي ۽ تاريخي مرڪز آهي. ڏيڍ ڪروڙ کان وڌيڪ آباديءَ سان گڏ، هي شهر ترڪي جي ڪل آباديءَ جي 18 سيڪڙو حصي جو مسڪن آهي. استنبول [[يُورَپ|يورپ]] ۽ دنيا جي وڏن شهرن ۾ شمار ٿئي ٿو. هي شهر ٻن براعظمن تي پکڙيل آهي؛ ان جي آباديءَ جو تقريباً ٻه ٽيون حصو يورپ ۾ ۽ باقي حصو [[ايشيا]] ۾ رهي ٿو. استنبول اتر اولهه ترڪي ۾، مرمره سمنڊ ۽ [[ڪارو سمنڊ|ڪاري سمنڊ]] جي وچ ۾، [[باسفورس سامونڊي گذرگاهه|باسفورس]] (دنيا جي مصروف ترين آبي رستن مان هڪ) جي ٻنهي پاسن تي واقع آهي. ان جي <small>5,461</small> چورس ڪلوميٽر (<small>2,109</small> چورس ميل) واري ايراضي استنبول صوبي جي ايراضيءَ جي برابر آهي. هي شهر ترقي ڪري تاريخ جي اهم ترين شهرن مان هڪ بڻجي ويو. بازنٽيم (<small>Byzantium</small>) جو بنياد ستين صدي قبل مسيح ۾ يوناني آبادڪارن پاران (اڄوڪي) سارائي برنو (<small>Sarayburnu</small>) واري خشڪي جي ٽڪري (<small>promontory</small>) تي رکيو ويو هو. تقريبن 16 صدين دوران (<small>330</small>ع ۾ قسطنطنيه جي نالي سان ان جي نئين سر قيام کان پوءِ)، اهو چار سلطنتن: رومن سلطنت (<small>330-395</small>ع)، مشرقي رومن يا بازنطيني سلطنت (<small>395-1204</small>ع ۽ <small>1261-1453</small>ع)، لاطيني سلطنت (<small>1204-1261</small>ع) ۽ عثماني سلطنت (<small>1453-1922</small>ع) جو گاديءَ جو هنڌ رهيو جيتوڻيڪ ترڪي جي جمهوريه پنهنجو گاديءَ جو هنڌ انڪرا ۾ قائم ڪيو، پر استنبول جي ٽڪرين تي اڃا به محل ۽ شاهي مسجدون موجود آهن، جيڪي شهر جي اڳوڻي مرڪزي ڪردار جي نمايان نشانيون آهن. استنبول جو تاريخي مرڪز يونيسڪو جي عالمي ورثي واري فهرست ۾ شامل آهي. تاريخي "ريشم رستي" (<small>Silk Road</small>) تي استنبول جي اسٽريٽجڪ حيثيت، يورپ ۽ اولهه ايشيا ڏانهن ريلوي نيٽ ورڪ ۽ ڪاري سمنڊ توڙي بحر روم جي وچ ۾ واحد سامونڊي رستو) هڪ متنوع آباديءَ جي تشڪيل ۾ مدد ڪئي آهي، جيتوڻيڪ <small>1923</small>ع ۾ جمهوريه جي قيام کان پوءِ ان ۾ ڪجهه تبديلي آئي آهي. ٻن عالمي جنگين جي وچ واري عرصي دوران نئين گاديءَ جي هنڌ طور نظرانداز ٿيڻ باوجود، هن شهر پنهنجي اهميت جو وڏو حصو ٻيهر حاصل ڪري ورتو آهي. <small>1950</small>ع واري ڏهاڪي کان وٺي شهر جي آبادي ڏهه ڀيرا وڌي وئي آهي. استنبول جي اڪثريتي ترڪ شهري نسلي طور تي ترڪ آهن، جڏهن ته نسلي ڪرد شهر ۾ سڀ کان وڏي نسلي اقليت آهن. استنبول کي هڪ "الفا عالمي شهر" (<small>alpha</small> <small>global</small> <small>city</small>) سمجهيو وڃي ٿو ۽ اهو ترڪي جي معيشت جو تقريبن <small>30</small> سيڪڙو حصو سنڀالي ٿو. استنبول-ازمٽ (<small>Istanbul</small>-<small>İzmit</small>) وارو علائقو ترڪي جي اهم ترين صنعتي علائقن مان هڪ آهي. <small>2025</small>ع ۾، يورومانيٽر انٽرنيشنل (<small>Euromonitor</small> <small>International</small>) استنبول کي دنيا جي پنجين سڀ کان وڌيڪ گهميل (يا سياحن جي پسنديده) شهر جو درجو ڏنو. استنبول ٻن بين الاقوامي هوائي اڏن، ڪيترن ئي بندرگاهن ۽ بيشمار يونيورسٽين جو مرڪز آهي. اهو دنيا جي سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي مٿين <small>100</small> مرڪزن (<small>clusters</small>) ۾ شامل آهي. هي شهر ترڪ فٽبال ۽ عام راندين جو وڏو مرڪز آهي، جتي گالاتاسراۓ (<small>Galatasaray</small>)، فينرباشي (<small>Fenerbahçe</small>) ۽ بيشيڪتاش (<small>Beşiktaş</small>) جهڙا ڪلب موجود آهن. استنبول زلزلي جي خطري هيٺ رهندو آهي، ڇاڪاڻ ته اهو اتر اناطولين فالٽ (<small>North Anatolian Fault</small>) جي تمام ويجهو واقع آهي. == نالا == هن شهر جو پهريون ڄاتل سڃاتل نالو "بازنطنيم" ([[قديم يوناني ٻولي|قديم يوناني]]: <small>Βυζάντιον</small>) آهي. "قسطنطنيه" ([[يوناني ٻولي|يوناني]]: <small>Κωνσταντινούπολις</small>) نالو [[لاطيني]] نالي "ڪونسٽنٽينس" مان نڪتل آهي، جيڪو "قسطنطين اعظم" (<small>Constantine the Great</small>)؛ رومي شهنشاهه جنهن 324ع ۾ هن شهر جي نئين سر بنياد رکيو هو، جي نالي پٺيان رکيو ويو. قسطنطين شروعات ۾ هن شهر کي "نيو روم" (قديم يوناني: <small>Νέα Ῥώμη</small>؛ لاطيني: <small>Nova Roma</small>) جو نالو ڏنو هو. عثماني دنيا ۾ استنبول جي اهميت جو اندازو ان جي "در سعادت" نالي مان به لڳائي سگهجي ٿو، جنهن جي عثماني ترڪي ٻوليءَ ۾ معنيٰ "خوشحالي جو دروازو" آهي. سڪن تي "اسلامبول" لفظ جو پهريون ڀيرو استعمال <small>1730</small>ع ۾ [[سلطان محمد|سلطان محمد اول]] جي دورِ ۾ ڪيو ويو. هن شهر جي رهواسي کي "استنبولُو" (<small>İstanbullu</small><small>:</small> جمع: <small>İstanbullular</small>) چيو ويندو آهي. == تفصيلي تعارف == 1930ع ۾ سرڪاري طور تي قسطنطنيه بدران ”استنبول“ نالو رکيو ويو. 1923ع تائين ترڪيءَ جي گاديءَ جو هنڌ رهيو. هينئر ترڪيءَ جو اهم واپاري مرڪز ۽ -بندرگاهه- آهي. هتي يونيورسٽي به آهي، جيڪا 1453ع ۾ قائم ٿي، ۽ 1933ع ۾ اِن جي ٻيهر تنظيم ڪئي وئي. هتي آرٿوڊاڪس يونانين، رومن ڪئٿلڪ ۽ آرميني طريقن جون درسگاهون ۽ خانقاهون آهن. وچئين دؤر جي هن شهر جون ڪئين ميل ڊگهيون ديوارون ۽ قلعا اڄ به موجود آهن. استنبول، ڪيتريون ٻوليون ڳالهائيندڙ قومن ۽ قبيلن جي آباديءَ وارو شهر آهي. 1973ع ۾ -ايشيا- ۽ يورپ جا حصا هتي جي باسفورس پل ذريعي ڳنڍيا ويا آهن. باسفورس پل 3524 فوٽ ڊگهي آهي. -استنبول- ۾ ئي نبي ڪريم صلي -الله- عليه وسلم -جن- جي ميزبان حضرت ابو ايوب -انصاري- رضه جي مزار آهي. حضرت بلال رضه جي نالي سان منسوب هڪ خوبصورت مسجد اسلامي فن تعمير جو شاهڪار آهي. هتي ٽوپڪاپي نالي ميوزيم به آهي، جنهن ۾ ٻين نوادرات سان گڏ نبي سڳوري صلي -الله- عليه وسلم جو وار مبارڪ پڻ رکيل آهي. ترڪيءَ جو هي شهر قديم ۽ جديد ثقافتن جي ميلاپ جو سهڻو ڏيک ڏيئي ٿو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=استنبول استنبول : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:استنبول]] [[زمرو:وڏا شهر]] [[زمرو:يورپ جا تاريخي شهر]] [[زمرو:ترڪي ۾ آباد ساحلي هنڌ]] [[زمرو:سلڪ روڊ سان گڏ آباد هنڌ]] [[زمرو:يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:ترڪي ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] [[زمرو:يورپ ۾ يونيسڪو عالمي ثقافتي ورثي جا ماڳ]] 8g5l20fy071a6ztbk7bjiw30slk35pu 0 48962 409662 405562 2026-09-03T12:46:11Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409662 wikitext text/x-wiki {{Short description|City-state and microstate on the French Riviera}} {{About|the city-state}} {{Infobox country | conventional_long_name = Principality of Monaco | common_name = Monaco | native_name = {{native name|fr|Principauté de Monaco}}<br />{{resize|95%|{{native name|lij-MC|Prinçipatu de Mùnegu}}}} | image_flag = Flag of Monaco.svg | flag_size = 120 | image_coat = Great coat of arms of the house of Grimaldi.svg | coa_size = 90 | national_motto = {{native phrase|la|{{noitalic|"}}Deo Juvante{{noitalic|"}} }}<br />({{Lang-en|"With God's Help"}}) | national_anthem = "{{lang|fr|{{noitalic|[[Hymne Monégasque]]}}}}"<br />({{Lang-en|"Hymn of Monaco"}})<br /><div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">[[File:Monaco National Anthem.ogg]]</div> | image_map = Location Monaco Europe.png | map_caption = {{map caption |location_color=green |region=Europe |region_color=green & dark grey }} | image_map2 = | map2_width = | capital = [[Monaco City|Monaco]] {{nowrap|([[city-state]])}} | coordinates = {{Coord|43|43|52|N|07|25|12|E|type:city_region:MC|display=it}} | largest_settlement = [[Monte Carlo]] | largest_settlement_type = quarter | official_languages = [[French of France|French]]<ref>{{cite web |access-date=22 May 2008 |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722170607/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |archive-date=22 July 2011 |title=Constitution de la Principauté |publisher=[[Council of Government (Monaco)|Council of Government]] |url-status=dead}}</ref> | languages_type = [[Lingua franca|Common languages]] | languages = {{hlist|[[Italian language|Italian]]|[[Ligurian language|Ligurian]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list|[[Monégasque people|Monégasques]] |[[French people|French]] |[[Italian people|Italians]] |[[Occitans]]}} | religion = {{unbulleted list |{{Tree list}} * 86.0% [[Christianity]] ** 80.9% [[Catholic Church in Monaco|Catholicism]] ([[State religion|official]])<ref name="MonacoReligion">{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110927091747/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb |date=27 September 2011 |title=Constitution de la Principaute}} (French): Art. 9., Principaute De Monaco: Ministère d'Etat (archived from [http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/1909$/036c62fe5f92f2efc1256f5b0054fa42gb?OpenDocument&3Gb the original] on 27 September 2011).</ref> ** 5.1% other [[List of Christian denominations|Christian]] {{Tree list/end}} |11.7% [[Irreligion|no religion]] |1.7% [[Judaism]] |0.6% other<ref name="Survey">{{cite web |url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf |url-status=dead |archive-date=25 January 2017 |title=The Global Religious Landscape |publisher=Pewforum.org |access-date=2 October 2015}}</ref>}} | demonym = {{unbulleted list|Monégasque|Monacan{{ref label|infoboxc|c|}}}} | government_type = Unitary parliamentary [[semi-constitutional monarchy]] | leader_title1 = [[Monarchy of Monaco|Monarch]] | leader_name1 = [[Albert II, Prince of Monaco|Albert II]] | leader_title2 = [[Minister of State (Monaco)|Minister of State]] | leader_name2 = [[Pierre Dartout]] | legislature = [[National Council (Monaco)|National Council]] | sovereignty_type = [[Independence]] | established_event1 = [[House of Grimaldi]] (under the sovereignty of the [[Republic of Genoa]]) | established_date1 = 8 January 1297 | established_event2 = from the [[First French Empire|French Empire]] | established_date2 = 17 May 1814 | established_event3 = from occupation of the [[War of the Sixth Coalition|Sixth Coalition]] | established_date3 = 17 June 1814 | established_event4 = [[Franco-Monégasque Treaties|Franco-Monégasque Treaty]] | established_date4 = 2 February 1861 | established_event5 = [[Constitution of Monaco|Constitution]] | established_date5 = 5 January 1911 | area_km2 = 2.08 | area_rank = 194th <!--Should match [[List of countries and dependencies by area]]--> | area_sq_mi = 1.26 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = negligible<ref name="monacodata">{{cite web |url=http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |title=Monaco en Chiffres |access-date=15 November 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091115210931/http://www.gouv.mc/devwww/wwwnew.nsf/e89a6190e96cbd1fc1256f7f005dbe6e/e1201ddb4e532285c125702a004775bc/$FILE/Pocket%202009.pdf |archive-date=15 November 2009}}, Principauté de Monaco. Retrieved 7 June 2010.</ref> | population_estimate = {{steady}} 39,050<ref>{{cite web |title=Population on 1 January and is one of the smallest country. It is 2nd most smallest country. |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tps00001&plugin=1 |website=ec.europa.eu/eurostat |publisher=Eurostat |access-date=4 February 2020 |archive-date=5 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205195742/https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tps00001&plugin=1 |url-status=live }}</ref> | population_census = 37,308<ref>{{cite web |url=http://www.monacostatistics.mc/content/download/446317/5060895/file/Rapport%20Recensement%202016.pdf |title=Recensement de la Population 2016 |language=fr |publisher=Institut Monégasque de la Statistique et des Études Économiques (IMSEE) |date=February 2018 |access-date=10 February 2020 |archive-date=24 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224213144/https://www.monacostatistics.mc/content/download/446317/5060895/file/Rapport%2520Recensement%25202016.pdf |url-status=live }}</ref> | population_estimate_year = 2022 | population_estimate_rank = 190th | population_census_year = 2016 | population_density_km2 = 18,774 | population_density_sq_mi = 48,462 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 1st <!--Note: Macau is denser, but is a dependency, not a country--> | GDP_PPP = {{increase}} $7.672 billion (2015 est.)<ref name="WF">{{cite web |title=EUROPE :: MONACO |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |work=[[The World Factbook]] |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=4 February 2020 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230233800/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/monaco/ |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = 2015 | GDP_PPP_rank = 168th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $115,700 (2015 est.)<ref name="WF"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = 3rd | GDP_nominal = {{increase}} $7.424 billion<ref>{{cite web |title=GDP (current US$) - Monaco |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=MC&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |access-date=25 January 2022 |archive-date=14 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190314084425/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?locations=MC&name_desc=false |url-status=live }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019{{ref label|infoboxb|b|}} | GDP_nominal_rank = 159th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $190,513<ref>{{cite web |title=GDP per capita (current US$) - Monaco |url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?locations=MC&name_desc=false |website=data.worldbank.org |publisher=World Bank |access-date=25 January 2022 |archive-date=3 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203110227/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD%3Flocations%3DMC%26name_desc%3Dfalse |url-status=live }}</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = 2nd | Gini = <!--number only--> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI = | HDI_year = | currency = [[Euro]] ([[Euro sign|€]]) | currency_code = EUR | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | date_format = dd/mm/yyyy | drives_on = right<ref>{{cite web |url=http://whatsideoftheroad.com/ |title=What side of the road do people drive on? |publisher=Whatsideoftheroad.com |access-date=28 May 2012 |archive-date=13 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120413182951/http://whatsideoftheroad.com/ |url-status=live }}</ref> | calling_code = [[Telephone numbers in Monaco|+377]] | cctld = [[.mc]] | footnote_a = {{note|infoboxa}} Government offices are located in the [[Monaco-Ville]] quarter. | footnote_b = {{note|infoboxb}} GDP per capita calculations include non-resident workers from France and Italy. | footnote_c = {{note|infoboxc}} ''Monacan'' is the term for residents. | map2_caption = }} '''مناڪو''' (انگريزي: Monaco)، سرڪاري طور تي، مناڪو جي پرنسپلٽي، اطالوي علائقي لیگویریا کان ڪجهه ڪلوميٽر اولهه، مغربي يورپ ۾، ميڊيٽرينين سمنڊ تي، فرينچ رويرا تي، هڪ خودمختيار شهری رياست آهي. اهو هڪ گھریل علاقو آهي، جيڪو فرانس جي اتر، اوڀر ۽ اولهه ڏانهن گھریل آهي. پرنسپلٽي 38,682 رهاڪن جو گهر آهي، جن مان 9,486 مونيگاسڪ (Monégasque) شهري آهن؛ اهو وڏي پيماني تي دنيا ۾ سڀ کان امير ۽ مهانگو هنڌن مان هڪ طور سڃاتو وڃي ٿو. پرنسپلٽي جي سرڪاري ٻولي فرانسيسي آهي. ان کان سواء مونيگاسڪ (لیگویرین جو هڪ قسم)، انگريزي ۽ اطالوي ڪيترن ئي رهاڪن طرفان ڳالهائيندڙ ۽ وینجهي تی. 2.02 چورس ڪلوميٽر (0.78 چورس ميل) جي ايراضيءَ سان، اها ويٽيڪن سٽي کان پوءِ، دنيا جي ٻي ننڍڙي خود مختيار رياست آهي. ان جي آبادي 19,009 في چورس ڪلوميٽر ان کي دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ گنجان آبادي واري خود مختيار رياست بڻائي ٿي. موناڪو جي زميني سرحد 5.47 ڪلوميٽر (3.40 ميل) آهي ۽ دنيا جو ننڍو ساحل لڳ ڀڳ 3.83 ڪلوميٽر (2.38 ميل)؛ ان جي ويڪر آهي جيڪا 1,700 ميٽر ء 343 ميٽر (5,577 ۽ 1,144 فوٽ) جي وچ ۾ مختلف آهي رياست ۾ بلند ترين نقطو هڪ تنگ رستو آهي جنهن جو نالو خیمن دی ریوائرس (Chemin des Révoires) آهي جنهن جو نالو مونٽ اگیل (Mont Agel) جي سلپ تي آهي، Les Révoires وارڊ ۾، جيڪو سمنڊ جي سطح کان 161 ميٽر (528 فوٽ) مٿي آهي. پرنسپلٽي اٽلي جي سرحد کان اٽڪل 15 ڪلوميٽر (9.3 ميل) آهي. 2013 کان وٺي، اهو نو انتظامي وارڊن تي مشتمل آهي، جن مان سڀ کان وڏو آهي Monte Carlo (Monte Carlo/Spélugues، 0.44 اسڪوائر ڪلوميٽر (0.17 چورس ميل))، ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو علائقو Larvotto (Larvotto/Bas Moulins، 5،4 رهواسي) آهي. جي 2008). جاري زمين جي بحاليءَ ذريعي، 1861ع ۾ شروع ٿيو ۽ 1960ع جي ڏهاڪي ۾ تيزيءَ سان، موناڪو جي ننڍي زميني ڪاميٽي ۾ 20 سيڪڙو واڌ ٿي. '''Monaco''',{{efn|{{IPAc-en|audio=En-us-Monaco.ogg|ˈ|m|ɒ|n|ə|k|oʊ}} {{respell|MON|ə|koh}}, {{IPA-fr|mɔnako|lang}}; {{lang-lij-MC|Mùnegu}} {{IPA-lij|ˈmuneɡu|}}}} officially the '''Principality of Monaco''',{{efn|{{lang-fr|Principauté de Monaco}}; {{lang-lij-MC|Prinçipatu de Mùnegu|links=no}}; {{lang-lij|Prinçipato de Mónego}}; {{lang-oc|Principat de Mónegue}}; {{lang-it|Principato di Monaco}}.}} is a [[Sovereign state|sovereign]] [[city-state]] and [[European microstates|microstate]] on the [[French Riviera]] a few kilometres west of the Italian region of [[Liguria]], in [[Western Europe]], on the [[Mediterranean Sea]]. It is a [[Enclave and exclave|semi-enclave]] bordered by [[France]] to the north, east and west. The [[principality]] is home to 38,682 residents,<ref>{{Cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=MC |title=Population, total |publisher=World Bank |access-date=18 September 2019 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220191916/https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL?locations=MC |url-status=live }}</ref> of whom 9,486 are Monégasque nationals;<ref>{{Cite web |title=Demography / Population and employment / IMSEE - Monaco IMSEE |url=https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment/Demography |access-date=25 September 2020 |website=www.monacostatistics.mc |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030095126/https://www.monacostatistics.mc/Population-and-employment/Demography |url-status=live }}</ref> it is widely recognised as one of the wealthiest and most expensive places in the world.<ref>{{Cite web |title=The 1.25-mile waterfront stretch in Monaco that used to be the world's most expensive street looks no different from the rest of the city |website=[[Business Insider]] |url=https://www.businessinsider.com/most-expensive-street-in-monaco-avenue-princesse-grace-2020-1 |access-date=21 July 2022 |archive-date=12 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112200105/https://www.businessinsider.com/most-expensive-street-in-monaco-avenue-princesse-grace-2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Monaco Is The Most Expensive Place To Buy Property In The World |url=https://forbes.mc/article/monaco-is-the-most-expensive-place-to-buy-property-in-the-world |access-date=21 July 2022 |archive-date=29 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529225530/https://forbes.mc/article/monaco-is-the-most-expensive-place-to-buy-property-in-the-world |url-status=live }}</ref> The [[official language]] of the principality is [[French language|French]]. In addition, [[Monégasque dialect|Monégasque]] (a variety of [[Ligurian (Romance language)|Ligurian]]), [[English language|English]] and [[Italian language|Italian]] are spoken and understood by many residents.{{efn|For further information, see [[languages of Monaco]].}} With an area of {{cvt|2.02|km2}}, it is the second-smallest sovereign state in the world, after [[Vatican City]]. Its {{cvt|19,009|/km2|/mi2|adj=pre|inhabitants}} make it the [[List of countries by population density|most densely-populated]] sovereign state in the world<!--Note: Macau is more dense, but is a dependency, not a country.-->. Monaco has a land border of {{cvt|5.47|km}} and the world's shortest coastline of approximately {{cvt|3.83|km}};<ref>{{cite web |url=http://www.monacostatistics.mc/IMSEE/Publications/monaco-statistics-pocket |title=Monaco Statistics / IMSEE&nbsp;— Monaco IMSEE |language=fr |work=Imsee.mc |access-date=3 August 2016 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130422/http://www.monacostatistics.mc/IMSEE/Publications/monaco-statistics-pocket |url-status=live }}</ref> it has a width that varies between {{cvt|1700|and|349|m|ft}}. The highest point in the state is a narrow pathway named [[Chemin des Révoires]] on the slopes of [[Mont Agel]], in the [[Les Révoires]] ward, which is {{cvt|161|m|ft|abbr=off}} [[Above mean sea level|above sea level]]. The principality is about {{cvt|15|km}} from the [[France–Italy border|border with Italy]].<ref>{{Cite web |url=https://www.distanza.org/Ventimiglia/Principato%20di%20Monaco |title=Ventimiglia - Principato di Monaco |website=www.distanza.org |access-date=8 April 2020 |archive-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506080655/https://www.distanza.org/Ventimiglia/Principato%2520di%2520Monaco |url-status=live }}</ref> Since 2013, it consists of nine administrative wards, the largest of which is [[Monte Carlo]] (Monte Carlo/Spélugues, {{cvt|0.44|km2}}), and the most populous of which is [[Larvotto]] (Larvotto/Bas Moulins, 5,443 residents as of 2008). Through ongoing [[land reclamation]], started in 1861 and accelerating in the 1960s, Monaco's small land mass has [[Land reclamation in Monaco|expanded by 20 per cent]]. The principality is governed under a form of [[constitutional monarchy]], with [[Prince Albert II]] as [[head of state]], who wields immense political power despite his constitutional status. The [[Minister of State (Monaco)|prime minister]], who is the [[head of government]], can be either a Monégasque or a French citizen; the monarch consults with the [[Government of France]] before an appointment. Key members of the judiciary in Monaco are detached French magistrates.<ref>[https://www.gouv.mc/Actualites/Communique-de-la-Direction-des-Services-Judiciaires "Communiqué de la Direction des Services Judiciaires"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220217012051/https://www.gouv.mc/Actualites/Communique-de-la-Direction-des-Services-Judiciaires |date=17 February 2022 }}, Government of Monaco (in French), 26 June 2019.</ref> The [[House of Grimaldi]] has ruled Monaco, with brief interruptions, since 1297.<ref>In fact [[François Grimaldi|Francesco Grimaldi]], who captured [[Monaco-Ville|the Rock]] on the night of 8 January 1297, was forced to flee Monaco only four years after the fabled raid, never to come back. The Grimaldi family was not able to permanently secure their holding until 1419 when they purchased Monaco, along with two neighbouring villages, [[Menton]] and [[Roquebrune-Cap-Martin|Roquebrune]]. Source: {{cite book|title=The Grimaldis of Monaco: The Centuries of Scandal – The Years of Grace|url=https://archive.org/details/grimaldisofmonac0000edwa|last=Edwards|first=Anne|publisher=[[William Morrow and Company|William Morrow]]|year=1992|isbn=978-0-688-08837-8|author-link=Anne Edwards}}</ref> The state's sovereignty was officially recognised by the [[Franco-Monégasque Treaties|Franco-Monégasque Treaty of 1861]], with Monaco becoming a full [[United Nations]] voting member in 1993. Despite Monaco's independence and separate foreign policy, its defence is the responsibility of France, besides maintenance of two [[Military of Monaco|small military units]]. Monaco's economic development was spurred in the late 19th century with the opening of the state's first casino, the [[Monte Carlo Casino]], and a [[Marseille–Ventimiglia railway|railway connection]] to [[Paris]].<ref>{{cite web |url=http://www.montecarlolegend.com/monte-carlo-the-birth-of-a-legend/ |title=Monte Carlo: The Birth of a Legend |publisher=SBM Group |access-date=23 August 2013 |archive-date=3 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203050316/http://www.montecarlolegend.com/monte-carlo-the-birth-of-a-legend/ |url-status=live }}</ref> Since then, Monaco's mild climate, scenery, and gambling facilities have contributed to the principality's status as a tourist destination and recreation centre for the rich. In more recent years, Monaco has become a major banking centre and has sought to diversify its economy into the services sector and small, [[High value products|high-value-added]], non-polluting industries. Monaco is famous as a [[tax haven]], as the principality has no personal [[income tax]] (except for French citizens) and [[Tax rates around the world|low business taxes]]. Over 30% of the residents are millionaires,<ref>{{Cite web |last=Beck |first=Katie |title=The country running out of space for its millionaires |url=https://www.bbc.com/worklife/article/20180206-the-country-running-out-of-space-for-its-millionaires |access-date=25 September 2020 |website=www.bbc.com |archive-date=9 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109035623/https://www.bbc.com/worklife/article/20180206-the-country-running-out-of-space-for-its-millionaires |url-status=live }}</ref> with real estate prices reaching €100,000 ($116,374) per square metre in 2018. Monaco is considered a global hub of money laundering, and in February 2023 was placed under review by the intergovernmental [[Financial Action Task Force]] watchdog, with the threat of being placed on its 'grey list', for its failures in financial supervision and reform to inhibit global criminality and terrorism financing.<ref>Théo Bourgery-Gonse, ''Monaco’s anti-money laundering system inadequate, risks name-and-shame'', 23 January 2023 [https://www.euractiv.com/section/economy-jobs/news/monacos-anti-money-laundering-system-inadequate-risks-name-and-shame/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230501035803/https://www.euractiv.com/section/economy-jobs/news/monacos-anti-money-laundering-system-inadequate-risks-name-and-shame/|date=1 May 2023}}</ref> Monaco is not formally a part of the [[European Union]] (EU), but it [[Monaco–European Union relations|participates in certain EU policies]], including customs and border controls. Through its relationship with France, Monaco uses the [[euro]] as its sole currency; before, it used the [[Monegasque franc]], which was pegged, and exchangeable with, the [[French franc]] until 1 January 2002. Monaco joined the [[Council of Europe]] in 2004 and is a member of the {{Lang|fr|[[Organisation internationale de la Francophonie]]}} (OIF). It is also the host of the annual street circuit motor race, the [[Monaco Grand Prix]], one of the original Grands Prix of [[Formula One]]. The local motorsports association gives name to the [[Monte Carlo Rally]], hosted in January in the [[French Alps]]. The principality has a club football team, [[AS Monaco]], which competes in the [[Ligue 1|French Ligue 1]] and have become [[List of French football champions|French champions]] on multiple occasions, and a basketball team, which plays in the [[EuroLeague]]. A centre of research into [[marine conservation]], Monaco is home to one of the world's first protected marine habitats,<ref>{{Cite web |date=13 February 2020 |title=Monaco's Prince Albert II: Oceans are a 'family heritage,' with little time to save them |url=https://www.latimes.com/environment/story/2020-02-13/an-interview-with-prince-albert-ii-of-monaco-on-the-state-of-the-planet |access-date=26 September 2020 |website=Los Angeles Times |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925235323/https://www.latimes.com/environment/story/2020-02-13/an-interview-with-prince-albert-ii-of-monaco-on-the-state-of-the-planet |url-status=live }}</ref> an [[Oceanographic Museum of Monaco|Oceanographic Museum]], and the [[International Atomic Energy Agency]] Environment Labs, which is the only [[marine laboratory]] in the United Nations structure.<ref>{{Cite web |title=Ocean Acidification International Coordination Centre (OA-ICC) |url=https://www.un.org/Depts/los/consultative_process/icp20presentations/Swarzenski.pdf |publisher=United Nations |access-date=26 September 2020 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411083152/https://www.un.org/Depts/los/consultative_process/icp20presentations/Swarzenski.pdf |url-status=live }}</ref> [[فائل:Animated-Flag-Monaco.gif]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:موناڪو]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:راڄڌانيون]] [[زمرو:عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:يورپ جي ڪائونسل جون ڀاتي رياستون]] 1gc4hl7j1k0pzwzvmlggfmhd55lqn4r 0 53772 409672 324122 2026-09-03T12:57:02Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409672 wikitext text/x-wiki {{Infobox country UK | native_name = {{native name|gd|Alba|nbsp=omit}} | image_flag = Flag of Scotland.svg | image_coat = Royal Standard of Scotland.svg{{!}}border | symbol_width = 125px | symbol_type = [[اسڪاٽلينڊ جو شاهي جهنڊو|رائل بينر]] | national_motto = {{native phrase|sco|"[[منهنجي دفاع ۾ خدا منهنجو دفاع ڪر]]"|italics=off|parensize=90%|nbsp=omit}}{{ref label|footnote_a|a}}<br />{{smaller|"In my defence God me defend"}} | national_anthem = [[اسڪاٽلينڊ جو قومي ترانو|Various]]{{ref label|footnote_b|b}}<br /> عام طور تي "[[اسڪاٽلينڊ جو گل]]" | status = [[گڏيل بادشاهت برطانيا جا ملڪ|ڏيهَ]] | capital = [[ايڊنبرا]]<br />{{smaller|{{coord|55|57|11|N|3|11|20|W|display=inline}}}} | largest_city = [[گلاسگو]] | languages_type = [[اسڪاٽينڊ جون ٻوليون|ٻوليون]] | languages = [[اسڪاٽش انگريزي|انگريزي]] | languages2_type = منظور ٿيل ٻوليون{{ref label|footnote_c|c}} | languages2 = {{unbulleted list|style=white-space:nowrap; | [[اسڪاٽش گيلِڪ]] | [[اسڪاٽس ٻولي|اسڪاٽس]] | [[برطانوي اِشارو ٻولي]] }} | languages2_sub = yes | ethnic_groups = {{unbulleted list |style=white-space:nowrap; | 96.0% اڇا (بگا) | 2.7% ايشين | 0.7% ڪارو | 0.4% مِڪسڊ | 0.2% عربَ | 0.1% other<ref name="ethnicity"/> }} | ethnic_groups_year = 2011 | religion = [[اسڪاٽينڊ جو چرچ]]<br>[[اسڪاٽلينڊ ۾ ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ]]<br>[[اسڪاٽلينڊ_۾_مذهب#عيسائيت|ٻيا عيسائي]]<br>[[السام]]<br>[[هندومت]]<br>[[ٻڌمت]]<br>[[سکھ مت]]<br>[[يهودين جو مذهب]]<br>[[اسڪاٽلينڊ_۾_مذهب|ٻيا]]<br>[[برطانيا ۾ ناستڪ|ڪو به مذهب ناهي]]<ref> ٻيا مذهب{{Cite web|url=https://www.gov.scot/publications/analysis-religion-2001-census/pages/2/|title=Analysis of Religion in the 2001 Census - gov.scot|website=www.gov.scot|access-date=2019-10-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/scotland/KS209SCb.pdf|title=Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland|last=Scotland's Census|date=2011-03-27|website=Scotland's Census|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-10-08}}</ref> | demonym = {{hlist |[[اسڪاٽش ماڻهو|اسڪاٽش]] |Scots{{ref label|footnote_d|d}}}} | type = | legal_jurisdiction = [[اسڪاٽس قانون|اسڪاٽلينڊ]] | government_type = [[اسڪاٽش انحراف جي تاریخ|ورثي ۾ اچڻ]] [[پارليامينٽ|پارلياماني قانون سازي]] جي اختيار اندر [[آئيني بادشاهت]]{{ref label|footnote_e|e}} | monarch = [[ايلزبٿ ٻي|ايلزبٿ II]]<!--The name of the current monarch remains "Elizabeth II". A consensus on this has been reached NUMEROUS times on the discussion page; please take any disagreement there. DO ''not'' EDITWAR.--> | prime_minister = [[ٿريسا مي]] | first_minister = [[نيڪولا استورجين]] | deputy_first_minister = [[John Swinney]] | secretary_of_state = [[Alister Jack]] | number_of_mps = 59 | legislature = [[اسڪاٽش پارليامينٽ]] | sovereignty_type = بناوت | established_event1 = [[البا جي بادشاهي جو بنياد|بنياد]] | established_date1 = 9هين صدي {{smaller|([[قومي ڏند ڪٿا|روايتي]]&nbsp;843)}} | established_event2 = [[ايڪو جا ايڪٽ 1707|انگلينڊ جا ايڪو]] | established_date2 = مئي 1, 1707 | established_event3 = [[اسڪاٽينڊ ايڪٽ 1998|Devolution]] | established_date3 = 19 نومبر 1998 | area_rank = | area_km2 = 77933 | area_sq_mi = 30090 | area_footnote = <ref name=ONSCOUNTRYPROFILES>[http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-325257 Region and Country Profiles, Key Statistics and Profiles, October 2013], ONS. Retrieved 9 August 2015.</ref> | area_label = Land | percent_water = 3.00% | population_rank = | population_estimate = {{increase}} 5,424,800<ref name="ONS-pop-ests-June2018"/> | population_estimate_year = 2017 | population_census = 5,313,600<ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.gro-gov.scot/statistics/theme/population/estimates/mid-year/2012/index.html|title= Population estimates by sex, age and administrative area, Scotland, 2011 and 2012 |date=8 August 2013 |publisher=National Records of Scotland |accessdate=8 August 2013}}</ref> | population_census_year = 2011 | population_density_km2 = 67.5 | population_density_sq_mi = 174.1 | population_density_rank = | GDP_nominal_per_capita_rank = | GVA = £138 billion<ref name=GVA>{{cite web |title=Regional gross value added (income approach), UK: 1997 to 2017, December 2015 |url=https://www.ons.gov.uk/economy/grossvalueaddedgva/bulletins/regionalgrossvalueaddedbalanceduk/1998to2017/pdf|author=Office for National Statistics |accessdate=24 April 2017}}</ref> | GVA_rank = | GVA_year = 2017 | GVA_per_capita = £25,500<ref name=GVA/> | Gini_year = | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini = <!--number only--> | Gini_ref = | Gini_rank = | HDI_year = 2017 | HDI_change = <!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.901<!--number only--> | HDI_ref = <ref>{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=13 September 2018}}</ref> | HDI_rank = | cctld = [[.scot]] {{ref label|footnote_f|f}} | patron_saints = {{unbulleted list |style=white-space:nowrap; | [[Saint Andrew]]<ref>{{cite web|url=http://www.scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |title=''St Andrew—Quick Facts'' |website=Scotland. org—The Official Online Gateway |accessdate=2 December 2007 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111134544/http://scotland.org/about/history-tradition-and-roots/features/culture/st-andrews.html |archivedate=11 November 2007 }}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Andrew |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=109 |accessdate=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Margaret of Scotland|Saint Margaret]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Margaret of Scotland |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=304 |accessdate=15 November 2011}}</ref><ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=Patron saints |url=http://www.catholic.org/saints/patron.php?letter=S |accessdate=15 November 2011}}</ref> | [[Saint Columba]]<ref>{{cite web |website=Catholic Online |title=St Columba |url=http://www.catholic.org/saints/saint.php?saint_id=419 |accessdate=15 November 2011}}</ref> }} | footnote_a = {{note|footnote_a}} Often shown abbreviated as "In Defens". | footnote_b = {{note|footnote_b}} ڏسو [[اسڪاٽلينڊ جو قومي ترانو]]. | footnote_c = {{note|footnote_c}} اسڪاٽس ۽ اسڪاٽش گيلِڪ ٻئي سرڪاري طور تي [[علائقائي يا اقليتي ٻولين لاءِ يورپي چارٽر]] جي هيٺ [[علائقائي ٻولي]] طور مَڃيل ٻوليون آهن.{{larger|<ref>{{cite web |url=http://www.gov.scot/Topics/ArtsCultureSport/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter |title=European Charter for Regional or Minority Languages |website=[[اسڪاٽش گورنمنٽ]] |accessdate=23 October 2011}}{{dead link|date=December 2016}}</ref>}} Under the [[Gaelic Language (Scotland) Act 2005]], [[Bòrd na Gàidhlig]] is tasked with securing Gaelic as an [[official language]] of Scotland.{{larger|<ref>Macleod, Angus [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article384045.ece "Gaelic given official status"] (22 April 2005) ''[[دي ٽائمز]]''. London. Retrieved 2 August 2007.</ref>}} British Sign Language is officially recognised under the British Sign Language (Scotland) Act 2015.{{larger|<ref name="British Sign Language">{{cite web|url=http://www.heraldscotland.com/news/13876863.Scotland_becomes_first_part_of_UK_to_recognise_signing_for_deaf_as_official_language/|title=Scotland becomes first part of UK to recognise signing for deaf as official language |publisher=Herald Scotland |year=2015|accessdate=17 January 2016}}</ref>}} | footnote_d = {{note|footnote_d}} Historically, the use of "[[Scotch (adjective)|Scotch]]" as an adjective comparable to "Scottish" or "Scots" was commonplace. Modern use of the term describes ''products'' of Scotland (usually food or drink-related). | footnote_e = {{note|footnote_e}} The head of state of the United Kingdom is the monarch (currently Queen Elizabeth II, since 1952). Scotland has limited self-government within the UK as well as representation in the UK Parliament. It is also [[Scotland (European Parliament constituency)|a UK electoral region]] for the [[يورپي پارليامينٽ]]. Certain executive and legislative powers have been devolved to, respectively, the [[اسڪاٽش حڪومت]] and the [[Scottish Parliament]]. | footnote_f = {{note|footnote_e}} .scot is not a [[ccTLD]], but a [[GeoTLD]], open to use by all people in Scotland and related to Scotland. [[.uk]] and [[.eu]], as part of the [[گڏيل بادشاهت]] and [[يورپي يونين]], are also used. [[آءِ ايس او 3166-1]] is [[عظيم برطانيا|GB]], but [[.gb]] is unused. }}<!-- Please DO ''not'' change "part of the United Kingdom" to "constituent country" or similar without getting consensus on the talk page first, as the wording has been decided on multiple occasions. --> [[فائل:LocationScotland.png|thumb|يورپ جي نقشي ۾ اسڪاٽ لينڊ کي نمايان ڏيکاريو ويو آهي]] '''اسڪاٽلينڊ''' (scotland) [[گڏيل بادشاھت|يونائٽيڊ ڪنگڊم]] جو هڪ رُڪن ملڪ آهي.هي مُلڪ [[عظيم برطانيا|عظيم برطانيا ٻيٽَ]] جي اُتر ۾ ٽئين ڀاڱي تي موجود آهي. ان جي سرحد ڏکڻ طرف [[انگلينڊ|انگلستان]] جڏهن ته اوڀر ۾ اتر سمنڊ، اولهه ۽ اتر ۾ نارٿ چينل ۽ آئرش سمنڊ سان ملي ٿي. اصل ۾ لينڊ کانسواءِ 790 ننڍا ٻيٽَ پڻ اسڪاٽلينڊ جو حصو آهن. [[ايڊنبرا]] اسڪاٽلينڊ جو راڄڌاني ۽ ٻيو وڏو شهر آهي. هي شهر [[يورپ]] جي وڏن واپاري(تجارتي) مرڪزن منجهان هڪو آهي. [[ايڊنبرا]] کي اتيت (ماضيءَ) ۾ اسڪاٽلينڊ جي مرڪزي حيثيت حاصل هُئي پر هاڻي [[گلاسگو]] جيڪو اسڪاٽلينڊ جو سڀ کان وڏو شهر آهي، اهو ايڊنبرا کان ترقيءَ ۾ اڳتي نڪري چُڪو آهي. اسڪاٽلينڊ جي آبي حدن ۾ اُتر ڄميل سنمڊ جو هڪ وڏو حصو پڻ اچي ٿو. تيل جي ذخيرن جي لحاظ کان اسڪاٽلينڊ [[يورپي يونين]] ۾ سڀني کان اڳتي آهي. اسڪاٽلينڊ جو ٽيون وڏو شهر [[ايبرڊين]] آهي جيڪو [[يورپ]] ۾ تيل جو راڄڌاني سڏبو آهي. اسڪاٽلينڊ جي رياست 1707 تائين هڪ خودمختيار رياست هئي جنهن کي پوءِ ذاتي پسند جي بنياد تي [[انگلينڊ]] ۽ [[آئرلينڊ]] سان ملايو ويو هيو. ان جو سبب هي هيو تہ اسڪاٽلينڊ جو جيمز ڇهون ساڳئي وقت ٻن رياستن جو بادشاهہ پڻ هو. [[17 مئي]] 1707 تي اسڪاٽلينڊ پڻ الحاق ۾ شامل ٿي وئي ۽ اُهي سڀئي رياستون ملي هڪ ملڪ بڻجي ويون. ان سلسلي ۾ سال 1706 ۾ ٻنهين رياستن جي پارليامينٽ گڏجي هڪ قانون منظور ڪيو، تنهن هوندي ان الحاق جي خلاف اسڪاٽلينڊ ۾ عام مظاهرا ۽ احتجاج ٿيندا رهيا. اڄ پڻ اسڪاٽلينڊ جو عدالتي، قانوني ۽ ڏوهہ ۽ سزا جو سرشتو (نظام) [[انگلينڊ]] ۽ [[ويلز]] ۽ اُتر آئرلينڊ کان الڳ آهي. == نالوجي معنيٰ == اسڪاٽ لينڊ جو لفظ لاطيني لفظ سڪاٽي کان نڪتل آهي، جيڪو اسڪاٽلينڊ ۽ [[آئرلينڊ|آئر لينڊ]] جي رهواسي ماڻهن لاءِ استعمال ٿيندو آهي. == اتهاس == === مُنڍائتي تاريخ === موجوده دور جي اسڪاٽلينڊ جي مقام تي لاڳاتار گليشئر ٺهندا ۽ پگهرڻ لڳا جنهنڪري ابتدائي انساني آباديءَ جا آثار مِٽجي ويا. اندازي مطابق آخري ڀير گليشئرن جي هٽڻ کانپوءِ پهريون ڀيرو 12,800 سال اڳ هتي شڪاري آيا ۽ رهڻ لڳا. 9,500 سال اَڳُ هتي انسانن مستقل رهائش گاهون اڏڻ شروع ڪيون هيو ۽ 6,000 سال اڳ هتي ڳوٺ ٺهڻ لڳا. وڻ جي غيرموجودگي سبب هتي گهڻي ريت اڏاوت مقامي پٿرن سان ڪئي وئي. اڪساٽلينڊ 4,000 سال اڳ هڪ پراڻو مقبرو مليو آهي جتي پُوريل نوادرات پڻ موجود هيا انهن ۾ ٽامو واري زماني جي شروعاتي حڪمران جي باقيات اڇي ٺڪرين ۽ وڻ جي ٽاري تي رکيل هئي. جنهن مان پروڙَ پئي ٿي ته هي ماڻهو پنهنجي مٽن مائٽن ۽ پيارن جي قبرن تي گُلَ رکندا هيا. === رومن اثرَ === شروعاتي لکيل تاريخ رومن سلطنت جي آمد سان شروع ٿئي ٿي جڏهن رومين [[انگلينڊ]] ۽ [[ويلز]] تي قبضو ڪيو هيو ان زماني ۾ رومين ان کي [[برطانيا]] جو صوبو نالو ڏنو. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اسڪاٽلينڊ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:گڏيل بادشاھت]] [[زمرو:گڏيل بادشاھت ۾ شامل ملڪ]] pqdfh76lr1kk52dh8tx4zqiji8kcvj2 0 57143 409665 316622 2026-09-03T12:50:14Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409665 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name =سلوواڪ ريپبلڪ | native_name = | common_name = سلوواڪيا | image_flag = Flag of Slovakia.svg | image_coat = Coat of Arms of Slovakia.svg | image_map = EU-Slovakia.svg | map_caption = {{map caption |location_color=تيز سائي رنگ وارو |region= يورپ|region_color=تيز ڀورو |subregion=[[يورپي يونين]] |subregion_color=سائي رنگ سان |legend=EU-Slovakia.svg}} | image_map2 = Slovakia in the world (W3).svg | map_caption2 = دنيا م سلوواڪيه جو مقام | national_anthem = "{{lang|sk|[[Nad Tatrou sa blýska]]|italic=no}}"<br/>{{raise|0.1em|({{Lang-en|"Lightning Over the Tatras"}})}}<div style="padding-top:0.5em;">[[فائل:National anthem of Slovakia, performed by the United States Navy Band.ogg|مرڪز]]</div> | official_languages = [[سلوواڪ ٻولي|سلوواڪ]] | demonym = [[سلوواڪ ماڻھو|سلوواڪ]] | ethnic_groups = {{unbulleted list |80.7% [[سلوواڪ ماڻھو|سلوواڪ]] |8.5% [[ھنگيرين]] |2.0% [[روما]] |0.6% [[چيڪ ماڻھو|چيڪ]] |0.6% [[روسي]] |0.1% [[يوڪريني ماڻھو|يوڪريني]] |0.1% [[جرمن ماڻھو|جرمن]] |0.1% [[پول]] |0.1% [[موراويئن]] |7.2% اڻڄاتل }} | ethnic_groups_year = 2011<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/1f62189f-cc70-454d-9eab-17bdf5e1dc4a/Tab_10_Obyvatelstvo_SR_podla_narodnosti_scitanie_2011_2001_1991.pdf?MOD=AJPERES |title=Tab. 10 Obyvateľstvo SR podľa národnosti – sčítanie 2011, 2001, 1991 |publisher=Portal.statistics.sk |accessdate=21 February 2016}}</ref> | capital = [[براٽيسلاوا]] | coordinates = {{Coord|48|09|N|17|07|E|type:city}} | largest_city = گادي وارو هنڌ | government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني]] [[پارلياماني نظام|پارلياماني]]}} [[ريپبلڪ]] | leader_title1 = [[سلوواڪيا جا صدر|صدر]] | leader_name1 = [[زوزانا ڪئپوٽووا]] | leader_title2 = [[سلوواڪيا جا وزيراعظم|وزيراعظم]] | leader_name2 = [[انگور مئٽووچ]]<ref name=battle>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-slovakia-oath-mask/lets-go-to-battle-new-slovak-government-takes-office-amid-coronavirus-fight-idUSKBN2180K6 |title='Let's go to battle': New Slovak government takes office amid coronavirus fight |last=Mrva |first=Tomas |agency=Reuters |date=21 March 2020 |access-date=22 March 2020}}</ref> | leader_title3 = [[سلوواڪيا جي نيشنل ڪائونسل جا اسپيڪر|نيشنل ڪائونسل جو اسپيڪر]] | leader_name3 = [[بورس ڪولار ]] | legislature = [[سلوواڪيا جي نيشنل ڪائونسل|نيشنل ڪائونسل]] | area_rank = 127th | area_km2 = 49,035 <!--http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html--> | area_sq_mi = 18,932 | percent_water = 0.0789 | population_estimate = {{increase}} 5,450,421<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/53574f49-236a-4825-9db7-126a97ca429a/!ut/p/z1/tVO5csIwFPyWFJTiPUuyZZfGAWOugIk51GTE7YBtDo8Jfx95hoaCI0VeI2m0u5q3-wQSJiBTVcRrlcdZqnb6PJXW10AEdq1muIi1DsOg1R72ml6D-pEJ41uA3QvrGHy6fT9scQO5CfLmujaiGIheaLQHA79t8Cvf890mFx1Eu-ObGLjNKHQGjKHLXuPjnXLxNf4DgHzc_wgkyHma7_MNTLPZSW3IaUvidEXUNq-g3mTHRLtZpEty2h9VcalgcVrmW72azBR8xR1CmaUIt6lJnMVMEINayhFzxamjSvn9PF7A9CX0-Fle8rFb4_K9J4E805APPY_EFdAY9qnrcN97Dz8aemY8ag87FkXfegJAA6a6TXG3TUPAuIiXZ4jS0vwdDP_oYhOhBTKeJdXzPKliVdgCmRA2p9yxTMbKb0GPXa-71rIq35R5ZzB5SVtT4-_DQbp6bLI0X_7kMPmPudknka7EZheyDeurbp1xObuc334BX4PlNQ!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title=Stav obyvateľstva v SR k 31. decembru 2018 |website=slovak.statistics.sk |date=31 December 2018}}</ref> | population_estimate_rank = 116th | population_estimate_year = 2018 | population_census = 5,397,036 | population_census_year = 2011 | population_census_rank = | population_density_km2 = 111 | population_density_sq_mi = 287 | population_density_rank = 88th | GDP_PPP = {{increase}} $209.186 ارب ڊالر | GDP_PPP_rank = 68th | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $38,321 | GDP_PPP_per_capita_rank = 37th | GDP_nominal = {{increase}} $111.874 ارب ڊالر | GDP_nominal_rank = 60th | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $20,495 | GDP_nominal_per_capita_rank = 40th | sovereignty_type = آزادي | established_event1 = {{longitem|style=line-height:1.15em; |{{nowrap|[[آسٽرو ھنگري]] کان <br/>{{small| [[چيڪوسلاواڪيہ جي پھرين ريپلڪ]] جي حصي ٿيڻ بعد }}}}}} | established_date1 = 28 آڪٽوبر 1918 | established_event2 = [[سلوواڪيا جي خودمختيار سرزمين ]] {{small|( [[چيڪوسلاواڪيہ جي ٻين ريپبلڪ ]])}} | established_date2 = 23 نومبر 1938 | established_event3 = [[پھرين سلوواڪ ريپبلڪ ]] {{small|نازي جرمني جي حامي رياست}} | established_date3 = 14 مارچ 1939 | established_event4 = [[سلوواڪ سوشلسٽ ريپبلڪ]] ([[چيڪوسلاواڪيہ سوشلسٽ ريپبلڪ]] جي وفاق ۾ شامل) | established_date4 = 1 جنوري 1969 | established_event5 = {{nowrap| سلوواڪ ريپبلڪ }} {{small| چيڪوسلاواڪيہ جي وفاق ۾ نالي جي تبديلي }} | established_date5 = 1 مارچ 1990 | established_event6 = {{nowrap|چيڪوسلاواڪيہ جي تحليل }} | established_date6 = 1 جنوري 1993^a | established_event7 = {{nowrap|يورپي يونين ۾ شموليت }} | established_date7 = 1 مئي 2004 | Gini_year = 2018 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 20.9 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=8 January 2020}}</ref> | Gini_rank = 8th | HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.857 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name=HDI>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2017 Human Development Report |date=14 September 2018 |access-date=14 September 2018}}</ref> | HDI_rank = 36th | currency = يورو ([[يورو جو نشان |€]]) | currency_code = EUR | country_code = | time_zone = [[وچ يورپي وقت ]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[وچ يورپي اونھاري وارو وقت ]] | utc_offset_DST = +2 | drives_on = ساڄو پاسو | patron_saint = [[Saints Cyril and Methodius]]<br/>[[Our Lady of the Seven Sorrows|Our Lady of Sorrows]] | calling_code = [[سلوواڪيا جا ٽيليفون نمبر |+421]]^c | cctld = [[.sk]] and [[.eu]] | footnote_a = مخملي انقلاب بعد سلوواڪيا چيڪوسلاواڪيہ کان ڌار ٿي ويو | footnote_b = 2009 کان اڳ [[سلوواڪ ڪورونا]] | footnote_c = }} '''سلوواڪيا''' (Slovakia)، سرڪاري نالو سلوواڪ ريپبلڪ، وچ يورپ جو خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي.<ref>{{cite web |url=http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/foreign-policy/europe/neighbourhood-policy/central-europe.html |archive-url=https://archive.today/20130616000715/http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/foreign-policy/europe/neighbourhood-policy/central-europe.html |url-status=dead |archive-date=16 June 2013 |title=Austrian Foreign Ministry |accessdate=3 June 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unhcr-centraleurope.org/en/about-us/unhcr-in-central-europe.html |title=UNHCR regional classification |publisher=UNHCR |accessdate=3 June 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826202405/http://www.unhcr-centraleurope.org/en/about-us/unhcr-in-central-europe.html |archivedate=26 August 2013}}</ref> ان جون سرحدون اتر ۾ [[پولينڊ]]، اوڀر ۾ [[يوڪرين]]، ڏکڻ ۾ [[ھنگري]]، ڏکڻ-اولھه ۾ [[آسٽريا]] ئ اتر-اولھه ۾ [[چيڪ ريپبلڪ]] سان ملن ٿيون. ملڪ جي پکيڙ 49,035 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ اڪثر جابلو علائقي تي مشتمل آهي. آبادي جي اڪثريت سلاوڪ نسل جي آھي. ملڪ جو گادي جو ھنڌ ۽ وڏي ۾ وڏو شھر [[براٽيسلاوا]] آهي. ٻيون وڏو شهر ڪوشيتسا آھي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي [[سلاوڪ ٻوليون|سلاوڪ]] آهي. == تاريخ == ھن ملڪ واري علائقي ۾ سلاوس پنجين ہا ڇھين صدي عيسويءَ ۾ آيا ۽ ستين صدي عيسويءَ م انھن [[سامو واري ايمپائر]] جي قيام ۽ پوء نائين صدي عيسويءَ م [[نترا واري پرنسپلٽي]] جي قيام ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو جنھن تي پوء موراويا جي پرنسپلٽي قبضو ڪيو. ڏھين صدي عيسويءَ ۾ موراويا جي ٽٽڻ بعد ھي علائقو ھنگري جي پرنسپلٽي جو حصو ٿي ويو جنھن بعد 1000ع ۾ ھنگري جي بادشاھت جو قيام عمل ۾ آيو<ref>{{cite book |title=Encyclopedia of Russian & Slavic myth and legend |last=Dixon-Kennedy |first=Mike |year=1998 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-130-4 |page=375 |url=https://books.google.com/?id=eD5AkdM83iIC&pg=PA57 |accessdate=23 April 2009}}</ref> 1241ع ۽ 1242ع ۾ منگولن ھن علائقي کي تباھ ڪري ڇڏيو جنھن بعد ھنگري جي بادشاھ [[بئلا ڇھون|بئلا ڇھين]] جرمن زپسر نسل وارن ماڻھن کي آباد ڪرايو جيڪي اڃان تائين ھن ملڪ جي اوڀر واري پاسي رھندڙ آھن<ref>Karl Julius Schröer, ''Die deutschen Mundarten des ungrischen Berglandes'' (1864)</ref>. پھرين جنگ عظيم کان پوء آسٽرو ھنگري ايمپائر جي خاتمي سان چيڪوسلاوڪ نيشنل ڪائونسل چيڪوسلاواڪيہ (1918–1939) قائم ڪيو. ٻين جنگ عظيم جي شروعات ۾ الڳ سلوواڪ ريپبلڪ (1939–1945) قائم ٿي جنھن ۾ جرمني جي حمايت يافتہ فاشسٽ حڪومت قائم رھي. ٻين جنگ عظيم جي خاتمي سان وري چيڪوسلاواڪيہ ريپلڪ قائم ٿي. 1948ع ۾ فوجي انقلاب ذريعي اتي سوشلسٽ حڪومت قائم ٿي ۽ ملڪ سوويت بلاڪ جو حصو ٿي ويو ۽ 1989ع تائين ان بلاڪ ۾ رھيو. 1989 ۾ پرامن [[مخملي انقلاب]] ذريعي ھتي اشتراڪيت جي نظام جو خاتمو ٿيو. پھرين جنوري 1993 م چيڪوسلاواڪيہ جي پرامن تحليل سان سلوواڪيا جي موجوده آزاد ريپلڪ قائم ٿي. ورلڊ بئنڪ جي ريٽنگ مطابق سلوواڪيا ھڪ وڏي آمدني وارو ترقي يافتہ ملڪ آھي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سلوويڪيا]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ]] kzq62wvhfkcn6m3l622ucqirgnm9pz2 409666 409665 2026-09-03T12:50:37Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409666 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name =سلوواڪ ريپبلڪ | native_name = | common_name = سلوواڪيا | image_flag = Flag of Slovakia.svg | image_coat = Coat of Arms of Slovakia.svg | image_map = EU-Slovakia.svg | map_caption = {{map caption |location_color=تيز سائي رنگ وارو |region= يورپ|region_color=تيز ڀورو |subregion=[[يورپي يونين]] |subregion_color=سائي رنگ سان |legend=EU-Slovakia.svg}} | image_map2 = Slovakia in the world (W3).svg | map_caption2 = دنيا م سلوواڪيه جو مقام | national_anthem = "{{lang|sk|[[Nad Tatrou sa blýska]]|italic=no}}"<br/>{{raise|0.1em|({{Lang-en|"Lightning Over the Tatras"}})}}<div style="padding-top:0.5em;">[[فائل:National anthem of Slovakia, performed by the United States Navy Band.ogg|مرڪز]]</div> | official_languages = [[سلوواڪ ٻولي|سلوواڪ]] | demonym = [[سلوواڪ ماڻھو|سلوواڪ]] | ethnic_groups = {{unbulleted list |80.7% [[سلوواڪ ماڻھو|سلوواڪ]] |8.5% [[ھنگيرين]] |2.0% [[روما]] |0.6% [[چيڪ ماڻھو|چيڪ]] |0.6% [[روسي]] |0.1% [[يوڪريني ماڻھو|يوڪريني]] |0.1% [[جرمن ماڻھو|جرمن]] |0.1% [[پول]] |0.1% [[موراويئن]] |7.2% اڻڄاتل }} | ethnic_groups_year = 2011<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/wcm/connect/1f62189f-cc70-454d-9eab-17bdf5e1dc4a/Tab_10_Obyvatelstvo_SR_podla_narodnosti_scitanie_2011_2001_1991.pdf?MOD=AJPERES |title=Tab. 10 Obyvateľstvo SR podľa národnosti – sčítanie 2011, 2001, 1991 |publisher=Portal.statistics.sk |accessdate=21 February 2016}}</ref> | capital = [[براٽيسلاوا]] | coordinates = {{Coord|48|09|N|17|07|E|type:city}} | largest_city = گادي وارو هنڌ | government_type = {{nowrap|[[وحداني رياست|وحداني]] [[پارلياماني نظام|پارلياماني]]}} [[ريپبلڪ]] | leader_title1 = [[سلوواڪيا جا صدر|صدر]] | leader_name1 = [[زوزانا ڪئپوٽووا]] | leader_title2 = [[سلوواڪيا جا وزيراعظم|وزيراعظم]] | leader_name2 = [[انگور مئٽووچ]]<ref name=battle>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-slovakia-oath-mask/lets-go-to-battle-new-slovak-government-takes-office-amid-coronavirus-fight-idUSKBN2180K6 |title='Let's go to battle': New Slovak government takes office amid coronavirus fight |last=Mrva |first=Tomas |agency=Reuters |date=21 March 2020 |access-date=22 March 2020}}</ref> | leader_title3 = [[سلوواڪيا جي نيشنل ڪائونسل جا اسپيڪر|نيشنل ڪائونسل جو اسپيڪر]] | leader_name3 = [[بورس ڪولار ]] | legislature = [[سلوواڪيا جي نيشنل ڪائونسل|نيشنل ڪائونسل]] | area_rank = 127th | area_km2 = 49,035 <!--http://www.statistics.sk/mosmis/eng/run.html--> | area_sq_mi = 18,932 | percent_water = 0.0789 | population_estimate = {{increase}} 5,450,421<ref>{{cite web |url=https://slovak.statistics.sk/wps/portal/ext/products/informationmessages/inf_sprava_detail/53574f49-236a-4825-9db7-126a97ca429a/!ut/p/z1/tVO5csIwFPyWFJTiPUuyZZfGAWOugIk51GTE7YBtDo8Jfx95hoaCI0VeI2m0u5q3-wQSJiBTVcRrlcdZqnb6PJXW10AEdq1muIi1DsOg1R72ml6D-pEJ41uA3QvrGHy6fT9scQO5CfLmujaiGIheaLQHA79t8Cvf890mFx1Eu-ObGLjNKHQGjKHLXuPjnXLxNf4DgHzc_wgkyHma7_MNTLPZSW3IaUvidEXUNq-g3mTHRLtZpEty2h9VcalgcVrmW72azBR8xR1CmaUIt6lJnMVMEINayhFzxamjSvn9PF7A9CX0-Fle8rFb4_K9J4E805APPY_EFdAY9qnrcN97Dz8aemY8ag87FkXfegJAA6a6TXG3TUPAuIiXZ4jS0vwdDP_oYhOhBTKeJdXzPKliVdgCmRA2p9yxTMbKb0GPXa-71rIq35R5ZzB5SVtT4-_DQbp6bLI0X_7kMPmPudknka7EZheyDeurbp1xObuc334BX4PlNQ!!/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ |title=Stav obyvateľstva v SR k 31. decembru 2018 |website=slovak.statistics.sk |date=31 December 2018}}</ref> | population_estimate_rank = 116th | population_estimate_year = 2018 | population_census = 5,397,036 | population_census_year = 2011 | population_census_rank = | population_density_km2 = 111 | population_density_sq_mi = 287 | population_density_rank = 88th | GDP_PPP = {{increase}} $209.186 ارب ڊالر | GDP_PPP_rank = 68th | GDP_PPP_year = 2020 | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $38,321 | GDP_PPP_per_capita_rank = 37th | GDP_nominal = {{increase}} $111.874 ارب ڊالر | GDP_nominal_rank = 60th | GDP_nominal_year = 2020 | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $20,495 | GDP_nominal_per_capita_rank = 40th | sovereignty_type = آزادي | established_event1 = {{longitem|style=line-height:1.15em; |{{nowrap|[[آسٽرو ھنگري]] کان <br/>{{small| [[چيڪوسلاواڪيہ جي پھرين ريپلڪ]] جي حصي ٿيڻ بعد }}}}}} | established_date1 = 28 آڪٽوبر 1918 | established_event2 = [[سلوواڪيا جي خودمختيار سرزمين ]] {{small|( [[چيڪوسلاواڪيہ جي ٻين ريپبلڪ ]])}} | established_date2 = 23 نومبر 1938 | established_event3 = [[پھرين سلوواڪ ريپبلڪ ]] {{small|نازي جرمني جي حامي رياست}} | established_date3 = 14 مارچ 1939 | established_event4 = [[سلوواڪ سوشلسٽ ريپبلڪ]] ([[چيڪوسلاواڪيہ سوشلسٽ ريپبلڪ]] جي وفاق ۾ شامل) | established_date4 = 1 جنوري 1969 | established_event5 = {{nowrap| سلوواڪ ريپبلڪ }} {{small| چيڪوسلاواڪيہ جي وفاق ۾ نالي جي تبديلي }} | established_date5 = 1 مارچ 1990 | established_event6 = {{nowrap|چيڪوسلاواڪيہ جي تحليل }} | established_date6 = 1 جنوري 1993^a | established_event7 = {{nowrap|يورپي يونين ۾ شموليت }} | established_date7 = 1 مئي 2004 | Gini_year = 2018 | Gini_change = decrease <!--increase/decrease/steady--> | Gini = 20.9 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tessi190&plugin=1 |title=Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey |publisher=[[Eurostat]] |website=ec.europa.eu |access-date=8 January 2020}}</ref> | Gini_rank = 8th | HDI_year = 2018<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.857 <!--number only--> | HDI_ref = <ref name=HDI>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/composite/HDI |title=2017 Human Development Report |date=14 September 2018 |access-date=14 September 2018}}</ref> | HDI_rank = 36th | currency = يورو ([[يورو جو نشان |€]]) | currency_code = EUR | country_code = | time_zone = [[وچ يورپي وقت ]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[وچ يورپي اونھاري وارو وقت ]] | utc_offset_DST = +2 | drives_on = ساڄو پاسو | patron_saint = [[Saints Cyril and Methodius]]<br/>[[Our Lady of the Seven Sorrows|Our Lady of Sorrows]] | calling_code = [[سلوواڪيا جا ٽيليفون نمبر |+421]]^c | cctld = [[.sk]] and [[.eu]] | footnote_a = مخملي انقلاب بعد سلوواڪيا چيڪوسلاواڪيہ کان ڌار ٿي ويو | footnote_b = 2009 کان اڳ [[سلوواڪ ڪورونا]] | footnote_c = }} '''سلوواڪيا''' (Slovakia)، سرڪاري نالو سلوواڪ ريپبلڪ، وچ يورپ جو خشڪي سان گھيريل ملڪ آھي.<ref>{{cite web |url=http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/foreign-policy/europe/neighbourhood-policy/central-europe.html |archive-url=https://archive.today/20130616000715/http://www.bmeia.gv.at/en/foreign-ministry/foreign-policy/europe/neighbourhood-policy/central-europe.html |url-status=dead |archive-date=16 June 2013 |title=Austrian Foreign Ministry |accessdate=3 June 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unhcr-centraleurope.org/en/about-us/unhcr-in-central-europe.html |title=UNHCR regional classification |publisher=UNHCR |accessdate=3 June 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826202405/http://www.unhcr-centraleurope.org/en/about-us/unhcr-in-central-europe.html |archivedate=26 August 2013}}</ref> ان جون سرحدون اتر ۾ [[پولينڊ]]، اوڀر ۾ [[يوڪرين]]، ڏکڻ ۾ [[ھنگري]]، ڏکڻ-اولھه ۾ [[آسٽريا]] ئ اتر-اولھه ۾ [[چيڪ ريپبلڪ]] سان ملن ٿيون. ملڪ جي پکيڙ 49,035 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ اڪثر جابلو علائقي تي مشتمل آهي. آبادي جي اڪثريت سلاوڪ نسل جي آھي. ملڪ جو گادي جو ھنڌ ۽ وڏي ۾ وڏو شھر [[براٽيسلاوا]] آهي. ٻيون وڏو شهر ڪوشيتسا آھي. ملڪ جي سرڪاري ٻولي [[سلاوڪ ٻوليون|سلاوڪ]] آهي. == تاريخ == ھن ملڪ واري علائقي ۾ سلاوس پنجين ہا ڇھين صدي عيسويءَ ۾ آيا ۽ ستين صدي عيسويءَ م انھن [[سامو واري ايمپائر]] جي قيام ۽ پوء نائين صدي عيسويءَ م [[نترا واري پرنسپلٽي]] جي قيام ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو جنھن تي پوء موراويا جي پرنسپلٽي قبضو ڪيو. ڏھين صدي عيسويءَ ۾ موراويا جي ٽٽڻ بعد ھي علائقو ھنگري جي پرنسپلٽي جو حصو ٿي ويو جنھن بعد 1000ع ۾ ھنگري جي بادشاھت جو قيام عمل ۾ آيو<ref>{{cite book |title=Encyclopedia of Russian & Slavic myth and legend |last=Dixon-Kennedy |first=Mike |year=1998 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-57607-130-4 |page=375 |url=https://books.google.com/?id=eD5AkdM83iIC&pg=PA57 |accessdate=23 April 2009}}</ref> 1241ع ۽ 1242ع ۾ منگولن ھن علائقي کي تباھ ڪري ڇڏيو جنھن بعد ھنگري جي بادشاھ [[بئلا ڇھون|بئلا ڇھين]] جرمن زپسر نسل وارن ماڻھن کي آباد ڪرايو جيڪي اڃان تائين ھن ملڪ جي اوڀر واري پاسي رھندڙ آھن<ref>Karl Julius Schröer, ''Die deutschen Mundarten des ungrischen Berglandes'' (1864)</ref>. پھرين جنگ عظيم کان پوء آسٽرو ھنگري ايمپائر جي خاتمي سان چيڪوسلاوڪ نيشنل ڪائونسل چيڪوسلاواڪيہ (1918–1939) قائم ڪيو. ٻين جنگ عظيم جي شروعات ۾ الڳ سلوواڪ ريپبلڪ (1939–1945) قائم ٿي جنھن ۾ جرمني جي حمايت يافتہ فاشسٽ حڪومت قائم رھي. ٻين جنگ عظيم جي خاتمي سان وري چيڪوسلاواڪيہ ريپلڪ قائم ٿي. 1948ع ۾ فوجي انقلاب ذريعي اتي سوشلسٽ حڪومت قائم ٿي ۽ ملڪ سوويت بلاڪ جو حصو ٿي ويو ۽ 1989ع تائين ان بلاڪ ۾ رھيو. 1989 ۾ پرامن [[مخملي انقلاب]] ذريعي ھتي اشتراڪيت جي نظام جو خاتمو ٿيو. پھرين جنوري 1993 م چيڪوسلاواڪيہ جي پرامن تحليل سان سلوواڪيا جي موجوده آزاد ريپلڪ قائم ٿي. ورلڊ بئنڪ جي ريٽنگ مطابق سلوواڪيا ھڪ وڏي آمدني وارو ترقي يافتہ ملڪ آھي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سلوواڪيا]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:گڏيل قومن جا ڀاتي ملڪ]] [[زمرو:يورپي اتحاد جا رڪن ملڪ]] 31l5cxg3o9tru4e6qxud26el2vgkzc9 0 59729 409673 303310 2026-09-03T12:57:59Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:يورپ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409673 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post |post = '''تيشخ'''<br> Taoiseach |body = |insignia = [[فائل:Logo of the Department of the Taoiseach.svg|230px]] |image = Micheál Martin TD (cropped).jpg |incumbent = [[ميخال مارٽن]] |department = [[تيشخ وارو شعبو]] |incumbentsince = 27 جون 2020 |member_of = {{Ubl|[[دائل ائيرن]]|[[آئرلينڊ جي حڪومت|ڪابينه]]|[[آئرلينڊ جي رياستي ڪائونسل]]|[[يورپي ڪائونسل]]}} |style = تيشخ |residence = [[اسٽورڊس لاج]] |seat = گورنمينٽ بلڊنگس، ميرين اسٽريٽ، ڊبلن، آئرلينڊ |reports_to = [[ايراختاس]] |nominator = [[دائل ائيرن]] |appointer = [[آئرلينڊ جو صدر]] |termlength = |formation = 29 ڊسمبر 1937 |inaugural = [[ايمن ڊي وليرا]] |website = {{Official URL}} |salary = €207,590 سالياني<ref>{{cite web |url=http://www.oireachtas.ie/parliament/tdssenators/salariesallowances/salaries/ |title=Salaries, Houses of the Oireachtas |publisher=[[Oireachtas]] |accessdate=2 November 2019}}</ref> |deputy = [[تانشت]] }} [[فائل:Dáil Éireann - Election of Taoiseach - 27 June 2020 (50050915078).jpg|280px|Thumb|27 جون 2020ع تي آئرلينڊ جي پارليامينٽ جي ھيٺين ايوان دائل ائيرن ۾ تيشخ لاء ٿيندڙ انتخاب]] '''تيشخ '''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Taoiseach'''}}{{IPAc-en|audio=Ga-Taoiseach.ogg|ˈ|t|i:|ʃ|ə|x}} {{respell|TEE|shəkh}})<ref>{{cite Oxford Dictionaries|Taoiseach|accessdate=30 November 2013}}</ref> ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي آئين مطابق اتان جي وزيراعظم يا حڪومتي سربراھ کي سڏيندا آهن.<ref name="ConstitIrl" group="note"/> تيشخ جي مقرري آئرلينڊ جو صدر ملڪ جي پارليامينٽ يعني [[اريڪتاس]] جي ھيٺين ايوان [[دائل ائيرن]] جي نامزدگي مطابق ڪندو آهي ۽ ان کي پنھنجو عھدو سنڀالڻ کان اڳ لازمي طور تي دائل ائيرن مان اڪثريت سان اعتماد جو ووٽ وٺڻو پوندو آهي. ملڪ جي وزيراعظم لاء ان لفظ جو استعمال جي شروعات سال 1937ع واري آئين سان ٿي. '''تيشخ''' [[آئرش ٻولي]] جو لفظ آهي جنھن جي معنيَ آهي ''وڏو'' يا ''اڳواڻ'' آھي. 27 جون 2020ع کان آئرلينڊ جو تيشخ [[ميخال]] مارٽن آھي جنھن جي حڪومت مخلوط آھي جنھن م فائينا فئل، فائين گئل ۽ [[گرين پارٽي، آئرلينڊ]] شامل آهن.<ref>{{cite news |url=https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/watch-micheal-martin-and-mary-lou-mcdonald-nominated-for-taoiseach-as-civil-war-politics-ends-1007831.html |title=33rd Dáil elects Micheál Martin as new Taoiseach |date=27 June 2020 |work=[[Irish Examiner]] |accessdate=27 June 2020 |archive-date=27 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627123616/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/watch-micheal-martin-and-mary-lou-mcdonald-nominated-for-taoiseach-as-civil-war-politics-ends-1007831.html |dead-url=yes |archivedate=27 June 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200627123616/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/watch-micheal-martin-and-mary-lou-mcdonald-nominated-for-taoiseach-as-civil-war-politics-ends-1007831.html }}</ref> سال 1937ع جي آئرلينڊ جي آئين جي نفاذ کان اڳ ھن عھدي جو نالو "اگزيڪيوٽو ڪائونسل جو صدر" ھيو جنھن عھدي تي آخري صدر ۽ نئين آئين تحت پھريون تيشخ [[ايمن ڊي وليرا]] ھيو. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:حڪومتي سربراهه]] [[زمرو:جمھوريه آئرلينڊ]] qmjwq53xc3doaptuv0rdldhn984khy3 0 59735 409669 312755 2026-09-03T12:54:18Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:يورپ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409669 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name = '''اريڪتاس ايئرن'''<br> Oireachtas Éireann |coa_pic = Oireachtas logo.svg |coa_res = 130px |session_room = Leinsterhouse.jpg |session_res = |house_type = ٻہ ايواني |body = |houses = [[دائل ايئرن]]<br/> [[شنيد ايئرن]] |leader1_type = [[آئرلينڊ جو صدر|صدر]] |leader1 = [[ميخائيل ڊي ھگنس]] |election1 = 2018 |leader2_type = دائل ايئرن جو [[ڪن ڪوئلا]](Ceann Comhairle) |leader2 = [[شان او فيورٽ]] |party2 = ([[فيئانا فئل]]) |election2 = 10 مارچ 2016 |leader3_type = شنيد ايئرن جو [[ڪاھيئرلخ]] (Cathaoirleach) |leader3 = [[مارڪ ڊئلي (سياستدان) |مارڪ ڊئلي]] |party3 = ([[فيئانا فئل]]) |election3 = 29 جولاء 2020 |members = 220 رڪن <br/> * 160 [[چيختا دائلا]] * 60 سينيٽر |house1 = {{longitem|[[دائل ائيرن]]}} |house2 = {{longitem|[[شنيد ايئرن]]}} |structure1 = Seanad Éireann.svg |structure1_res = 250px |structure2 = Current Seanad Éireann composition.svg |structure2_res = 250px |voting_system1 = [[سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ]] |last_election1 = [[ آئرش عام چونڊون 2020ع]] |voting_system2 = [[اڻ سڌي چونڊ]] |last_election2 = [[شنيد ايئرن جي چونڊ 2020ع]] |meeting_place = [[لينسٽر ھائوس]], ڊبلن |website = {{URL|oireachtas.ie}} }} '''اريڪتاس'''{{ٻيا نالا|انگريزي= '''Oireachtas'''}}({{IPAc-en|ˈ|ɛr|ə|k|t|ə|s}} {{respell|ERR|ək|təs}},<ref>{{cite Oxford Dictionaries|Oireachtas|accessdate=30 November 2013}}</ref>، جنھن کي '''اريڪتاس ايئرن''' پڻ سڏيندا آهن، ريپبلڪ آف آئرلينڊ جي پارليامينٽ جو نالو آهي جيڪو ملڪ جي 1937ع واري آئين تحت ڏنل نالو آهي<ref>The Oireachtas is described as the "National Parliament" in Article 15 of the [[Constitution of Ireland]], though this term is not an alternative official title.</ref> اھا ٻہ ايواني پارليامينٽ آھي جنھن ۾ مٿيون ايوان: [[دائل ائيرن]] ۽ ھيٺيون ايوان: [[شنيد ايئرن]] سڏبا آهن. اھي ٻئي ايوان ڊبلن جي [[لينسٽر ھائوس]] نالي عمارت ۾ واقع آھن جيڪا عمارت ارڙهين صدي عيسويءَ ۾ آئرلينڊ جي ڊيوڪ جو محل ھئي. انھن ٻنھي ايوانن مان ھيٺيون ايوان يا دائل ائيرن بااختيار ايوان آھي جنھن جا رڪن عوام سڌي ريت ووٽ ذريعي چونڊيندو آھي. ==نالي جو مطلب== لفظ اريڪتاس آئرش ٻولي جي لفظ '''اريڪت''' (airecht) يا (oireacht) مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھن جي مجلس. اھو ايرڪت لفظ وري ايرگ لفظ مان نڪتل آهي جنھن جي معنيَ آهي: آزاد ماڻھو<ref>{{cite web|url=https://books.google.ie/books?id=2rwRDAAAQBAJ&pg=PA878&dq=oireacht&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEjrKgxITiAhU1TBUIHQaMAK8Q6AEINzAC#v=onepage&q=oireacht&f=false|title=A New History of Ireland: Prehistoric and early Ireland|first1=Theodore William|last1=Moody|first2=Dáibhí Ó|last2=Cróinín|first3=Francis X.|last3=Martin|first4=Francis John|last4=Byrne|first5=Art|last5=Cosgrove|date=5 May 1976|publisher=Oxford University Press|via=Google Books}}</ref> اريڪتاس لفظ جو بطور قانون ساز مجلس پھريون ڀيرو استعمال [[آئرش فري اسٽيٽ]] واري دور ۾ ٿيو ھو. ==بناوت== دائل ائيرن ايوان اريڪتاس جو ھيٺيون ايوان آھي جيڪو يونيورسل ووٽ واري بنياد تي عوام طرفان سڌي چونڊ ذريعي جڙندو آهي. ان ايوان جي رڪنن کي چونڊيندڙ ووٽر گھٽ ۾ گھٽ 18 سالن جي عمر جا ھوندا آھن. ان ايوان جي چونڊ ھر پنجن سالن بعد ٿيندي آهي. ھن ايوان جي تحليل ڪھڙي بہ وقت تيشخ جي. درخواست تي ٿي سگھي ٿي. ھن ايوان جي چونڊ ۾ متناسب نمائندگي لاء سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ وارو طريقو اختيار ڪيو ويندو آهي. ھن ايوان جا 160 رڪن آھن. مٿئين ايوان شنيد جيڪو دراصل سينيٽ ھوندو آھي ان جي رڪنن جي چونڊ مختلف طريقن سان عمل ۾ ايندي آھي. 43 سينيٽرن کي ڪائونسلر يا پارليامينٽر چونڊيندا آهن. 11 جي چونڊ تيشخ (وزيراعظم) ڪندو آهي. 6 سينيٽرن جي چونڊ ٻن يونيورسٽين وارن تڪن ذريعي ٿيندي آهي. اھڙي طرح شنيد جا ڪل 60 رڪن ھوندا آھن. ملڪ جو صدر سڌي چونڊ ذريعي ستن سالن لاء چونڊيو ويندو آهي ۽ ساڳيو ماڻھو ٻن مدتن تائين اھل ھوندو آھي. اريڪتاس جي ٻنھي ايوانن جي رڪنن تي مشتمل مختلف شعبن لاء 13 جوائنٽ ڪاميٽيون ٺھيل ھونديون آھن. ==اختيار== ڪو بہ قانون منظور ڪرڻ لاء گھڻي ڀاڱي ٻنھي ايوانن جي منظوري لازمي آھي. جيڪڏهن دائل جي منظوري شنيد رد ڪري تہ بل ٻيھر دائل ۾ پيش ٿيندو آهي ۽ ٻيھر اتان منظوري حتمي ھوندي آھي جنھن بعد قانون جو بل صدر ڏانھن دستخطي منظوري لاء ويندو آهي اھڙي طرح قانون سازي مڪمل ٿي ويندي آهي. آئيني ترميم جو بل صدر جي دستخطي منظوري کان اڳ ريفرنڊم ذريعي عوامي منظوري وارو مرحلو طئي ڪندو آهي. اريڪتاس مان منظور ٿيل سمورن قانونن لاء صدر جي دستخطي منظوري لازمي ھوندي آھي. جيڪڏهن ڪنھن اريڪتاس جي منظور ڪيل قانوني بل بابت ڪو آئين مسئلو ھوندو آھي تہ صدر ان جو ريفرنس سپريم ڪورٽ ڏانھن ان جي آئيني حيثيت طئي ڪرڻ لاءِ موڪليندو آهي. شنيد جا اختيار محدود آهن جن سان صرف تاخير ٿيندي آهي باقي شنيد کي ويٽو جو اختيار ڪانہ آھي. اريڪتاس قانونسازي جا سمورا اختيار آھن ان کان سواءِ بجٽ لاء مالياتي بلن جي منظوري ڏيندي آهي. ڪورٽن اريڪتاس کي پنھنجا محدود اختيار مختلف ادارن ۽ حڪومتي وزيرن کي سونپڻ جو اختيار پڻ ڏنو آھي.<ref>{{Cite web|title = Bederev -v- Ireland & ors : Judgments & Determinations : Courts Service of Ireland|url = http://www.courts.ie/Judgments.nsf/bce24a8184816f1580256ef30048ca50/ad1638c8122f48ef80257e04003f88df?OpenDocument|website = www.courts.ie|accessdate = 2015-10-04}}</ref> اريڪتاس ماتحت قانونساز ادارا پڻ جوڙيندي آهي. آئين جي منظوري دائل ائيرن ۾ ورتي ويندي آهي جنھن بعد ريفرينڊم ذريعي ملڪ جو عوام منظوري ڏيندو آهي. اريڪتاس کي فوجي ڪاروائي جي منظوري جو پڻ اختيار ڏنل آهي. بين الاقوامي معاھدن تحت مقامي قانونسازي جي منظوري پڻ اريڪتاس ڏيندي آهي == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:ٻہ ايواني مجلس]] [[زمرو:جمھوريه آئرلينڊ]] [[زمرو:قومي قانون ساز مجلس]] 97izp20to7t5xpgj1wamrjelelqvu8d 0 59736 409670 313981 2026-09-03T12:55:00Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:يورپ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409670 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name = شنيد ايئرن |native_name =آئرلينڊ جي سينيٽ |coa_pic = Oireachtas_logo.svg |coa_res = 130px |session_room = SeanadEireann-800.jpg |house_type = مٿيون ايوان |body = اريڪتاس |legislature = |leader1_type = [[ڪاھيئرلخ]] |leader1 = [[مارڪ ڊئلي (سياستدان)|مارڪ ڊئلي]] |party1 = ([[فيئانا فئل]]) |election1 = 29 جون 2020 |leader2_type = [[ڪاھيئرلخ|ليئس ڪاھيئرلخ]] |leader2 = خالي |party2 = |election2 = |leader3_type = [[شنيد جو ليڊر]] |leader3 = [[ريگينا ڊھورٽي]] |party3 = ([[فائين گئل]]) |election3 = 27 جون 2020 |leader4_type = [[ ڊپٽي ليڊر]] |leader4 = [[ليزا چيمبرس]] |party4 = ([[فيئانا فئل]]) |election4 = 29 جون 2020 |leader5_type = مخالفت ڌر جا ليڊر |leader5 = [[ايوانا باچڪ]] ([[ليبر پارٽي ، آئرلينڊ|ليبر پارٽي]]) ۽ [[نيئل او ڊونگئلي]] ([[شن فئين]]) |party5 = |election5 = 29 جون 2020 |members = 60 |structure1 = Seanad Éireann.svg |structure1_res = 250px |structure1_alt = |last_election1 = آئرش شنيد جون چونڊون، 2020 |meeting_place = شنيد چيمبر <br/>[[لينسٽر ھائوس]], ڊبلن |website = {{URL|oireachtas.ie}} }} '''شنيد ايئرن''' {{ٻيا نالا|انگريزي='''Seanad Éireann'''}}، ,<ref>{{cite Oxford Dictionaries|Seanad|accessdate=30 November 2013}}</ref> جيڪا آئرلينڊ جي سينيٽ ۽ آئرلينڊ جي [[اريڪتاس]] (پارليامينٽ) جو مٿيون ايوان آھي. ان جا رڪن سينيٽر سڏبا آهن. اريڪتاس جي ھيٺين ايوان [[دائل ائيرن]] جي برعڪس ھن ايوان جي رڪنن جي سڌي چونڊ ڪانہ ٿيندي آهي. ان جا اختيار بہ دائل ائيرن جي ڀيٽ ۾ محدود آهن. ان کي ويٽو جو اختيار ڪانہ آھي . ڪو بہ بل دائل ائيرن کان منظور ٿي ہوء شنيد ۾ ايندو آهي ۽ سينيٽ جي رد ڪرڻ بعد ٻيھر دائل ائيرن ۾ پيش ٿيندو آهي جنھن جي منظوري حتمي ھوندي آھي. ان جي رڪنن جي چونڊ مختلف طريقن سان عمل ۾ ايندي آھي. 43 سينيٽرن کي ڪائونسلر يا پارليامينٽر چونڊيندا آهن. 11 جي چونڊ تيشخ (وزيراعظم) ڪندو آهي. 6 سينيٽرن جي چونڊ ٻن يونيورسٽين وارن تڪن ذريعي ٿيندي آهي. اھڙي طرح شنيد جا ڪل 60 رڪن ھوندا آھن. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:جمھوريه آئرلينڊ]] [[زمرو:مٿيون قومي ايوان]] kdpxfv0grtxvdk8sbro4pb630ao5t64 0 59737 409671 278990 2026-09-03T12:55:28Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:يورپ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409671 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = دائل ايئرن<br> Dáil Éireann | native_name = ''آئرلينڊ جي اسيمبلي'' | coa_pic = Oireachtas_logo.svg | coa_res = 130px | session_room = Dáil Chamber.jpg | house_type = اريڪتاس | body = ھيٺيون ايوان | leader1_type = [[ڪن ڪوئلا]]<br>(Ceann Comhairle) | leader1 = [[شان او فيورٽ]] | party1 = <!-- The CC does not take a party whip --> | election1 = ڪن ڪوئلا جي چونڊ، 2016 | leader2_type = [[ڪن ڪوئلا|لئيس ڪن ڪوئلا]] | leader2 = [[ڪيٿرئن ڪونولي]] | party2 = آزاد اميدوار | leader3_type = [[تيشخ]] | leader3 = [[ميخال مارٽن]] | party3 = ([[فيئانا فئل]]) | leader4_type = مخالفت ڌر جو اڳواڻ | leader4 = [[ميري ميڪڊونلڊ]] | party4 = ([[شن فئين]]) | leader5_type = تيشخ جي معاملن جو وزير مملڪت | leader5 = [[جيڪ چيمبرس، سياستدان|جيڪ چيمبرس]] | party5 = ([[فيئانا فئل]]) | leader6_type = [[چيف وھپ]] | leader6 = [[پاٽرڪ ميڪ لاسون|پاٽرڪ ميڪ لَاسوَن]] | party6 = ([[شن فئين]]) | legislature = | members = 160 | structure1 = Current Dáil Éireann composition.svg | structure1_res = 300px | voting_system1 = [[سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ]] | last_election1 = آئرش چونڊون 2020 | next_election1 =20فيبروري 2025 جي لڳ ڀڳ | meeting_place = دائل چيمبر<br>[[لينسٽر ھائوس]]، [[ڊبلن]] | website = {{URL|oireachtas.ie}} }} '''دائل ايئرن'''{{ٻيا نالا|انگريزي='''Dáil Éireann'''}} مختصرن '''دائل'''{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Dáil '''}} ({{IPAc-en|audio=ga-Dáil_Éireann.ogg|d|ɔɪ|l|_|ˈ|ɛər|ən}} {{respell|doyl|_|AIR|ən}},<ref>{{cite Oxford Dictionaries|Dáil|accessdate=30 November 2013}}</ref> '''آئرلينڊ جي اسيمبلي''' آئرلينڊ جي [[اريڪتاس]] جي نالي سان پارليامينٽ جي ھيٺين ۽ مکيه ايوان جو نالو آهي. ھي ايوان آئرلينڊ جي آئين 1937ع تحت ڪم ڪندو آهي. ائيرن ايوان اريڪتاس جو ھيٺيون ايوان آھي جيڪو يونيورسل ووٽ واري بنياد تي عوام طرفان سڌي چونڊ ذريعي جڙندو آهي. ان ايوان جي رڪنن کي چونڊيندڙ ووٽر گھٽ ۾ گھٽ 18 سالن جي عمر جا ھوندا آھن. ان ايوان جي چونڊ ھر پنجن سالن بعد ٿيندي آهي. ھن ايوان جي تحليل ڪھڙي بہ وقت تيشخ جي. درخواست تي ٿي سگھي ٿي. ھن ايوان جي چونڊ ۾ متناسب نمائندگي لاء سنگل ٽرانسفرئبل ووٽ وارو طريقو اختيار ڪيو ويندو آهي ھن ايوان جا 160 رڪن آھن جن کي آئرش ٻولي ۾ [[چيختا دائلا]] (Teachta Dála) سڏيندا آهن جنھن جي معنيَ آهي دائل جو رڪن آهي. ھن ايوان جي اسپيڪر کي [[ڪن ڪوئلا]] چوندا آهن ڊپٽي اسپيڪر کي لئيس ڪن ڪوئلا سڏيندا آهن. == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:جمھوريه آئرلينڊ]] [[زمرو:قومي هيٺيان ايوان]] dwf1k6wg6rfudxbw8p2pjjurfpfs035 0 79448 409784 407286 2026-09-04T10:40:04Z Memon2025 21315 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409784 wikitext text/x-wiki {{short description|European cultural period of the 14th to 17th centuries}}[[File:Badia fiorentina, campanile, veduta da, duomo 01.jpg|thumb|'''<small>فلورنس، اطالوي ريناسنس جي ڄمڻ جي جاء. تعمير جي فن جا نوان خيال ۽ بئنڪنگ ۽ اڪائونٽنگ جا نوان نظام ان زماني ۾ متعارف ڪرايا ويا.</small>'''|265x265px]] '''[[ريناسنس|نشاۃِ ثانيه]]''' يا ٻيهر <small>جنم (Renaissance؛ {{IPAc-en|UK|r|ə|ˈ|n|eɪ|s|ən|s}} {{Respell|rən|AY|sənss}}, {{IPAc-en|US|ˈ|r|ɛ|n|ə|s|ɑː|n|s|audio=en-us-Renaissance.ogg}} {{Respell|REN|ə|sahnss}}) <ref>{{Cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/renaissance|title=renaissance|work=[[Cambridge Dictionary]]|access-date=4 April 2024}}</ref> <ref>{{cite book|title=Longman Pronunciation Dictionary|last=Wells|first=John|publisher=Pearson Longman|year=2008|isbn=978-1405881180|edition=3rd|author-link=John C. Wells}}</ref></small> تاريخ جو هڪ دور آهي ۽ هڪ يورپي ثقافتي تحريڪ آهي جيڪا <small>15</small>هين ۽ <small>16</small>هين صديءَ کي ڍڪي ٿي. اهو وچين دور کان [[جديديت]] ڏانهن منتقلي کي نشان بڻايو ويو ۽ هن کي ڪلاسيڪل آڳاٽي دور جي خيالن ۽ ڪاميابين کي بحال ڪرڻ جي ڪوشش سان منسوب ڪيو ويو. بصري فن، فن تعمير، سياست، ادب، ڳولا ۽ سائنس سميت اڪثر شعبن ۾ عظيم سماجي تبديليءَ سان وابسته، هن دور جو پهريون مرڪز فلورنس جي جمهوريا هو، پوءِ باقي اٽلي ۽ بعد ۾ سڄي يورپ ۾ هي لهر پکڙجي وئي. "ٻيهر جنم" (ريناسڪيتا) اصطلاح پهرين ڀيرا "جيورجيو ويسري جي لائيو آف دي آرٽسٽس" (<small>1550</small>ع) ۾ ظاهر ٿي، جڏهن ته لاڳاپيل فرانسيسي لفظ "ريناسنس" انگريزيءَ ۾ 1830ع واري ڏهاڪي دوران هن دور جي اصطلاح طور استعمال ڪيو ويو.<ref>{{cite book|title=The Renaissance: a very short introduction|last1=Brotton|first1=Jerry|date=2006|publisher=Oxford Univ. Press|isbn=978-0-19-280163-0|edition=1. publ|location=Oxford|pages=9}}</ref> ريناسنس جي دانشورانه بنياد ان جي انسانيت جي نسخي ۾ قائم ڪئي وئي، <small>'''رومن انسانيت جي تصور'''</small> (<small>Roman</small> <small>Humanitas</small>) ۽ طبقاتي يوناني فلسفي جي ٻيهر دريافت، جهڙوڪ پروٽاگوراس، مان نڪتل آهي، جنهن چيو هو ته "انسان سڀني شين جو ماپ آهي". جيتوڻيڪ ڌاتو جي متحرڪ شيئن جي ايجاد بعد ۾ 15هين صدي عيسويء کان خيالن جي پکيڙ کي تيز ڪيو، ريناسنس جي تبديلين سڄي يورپ ۾ هڪ جهڙائي نه هئي: پهريون نشان [[اٽلي]] ۾ 13هين صدي جي آخر ۾ ظاهر ٿيو، خاص طور تي "ڊانٽي" (<small>Dante</small>) جي لکڻين ۽ "جيوٽو" (<small>Giotto</small>) جي تصويرن سان ٿيو. هڪ ثقافتي تحريڪ جي طور تي، ريناسنس ادبي لاطيني جي جديد شڪلن ۽ مقامي ادب جي هڪ ڌماڪي کي شامل ڪيو، جنهن جي شروعات 14هين صديءَ جي ڪلاسيڪل ذريعن جي بنياد تي سکيا جي بحاليءَ سان ٿي، جنهن جو معاصر پيٽرارچ (<small>Petrarch</small>) کي ڪريڊٽ ڏنو ويو؛ لڪير واري نقطه نظر جي ترقي ۽ مصوري ۾ وڌيڪ قدرتي حقيقت پيش ڪرڻ جي ٻين ٽيڪنالاجي؛ ۽ تدريجي پر وسيع تعليمي سڌارا. هن ڪيترن ئي فنڪاراتي ترقيات ۽ اهڙن پولي ميٿس جهڙوڪ [[ليونارڊو ڊي ونچي|ليونارڊو دا ونسي]] ۽ [[مائيڪل اينجلو]] جي تعاون کي ڏٺو، جن کي "ريناسنس جو ماڻهو" (<small>Renaissance man</small>) جي اصطلاح کي متاثر ڪيو. <ref>BBC Science and Nature, ''[https://www.bbc.co.uk/science/leonardo/ Leonardo da Vinci]'' Retrieved 12 May 2007</ref><ref>BBC History, ''[https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/michelangelo.shtml Michelangelo]'' Retrieved 12 May 2007</ref> سياست ۾، ريناسنس سفارتڪاري جي رسمن ۽ روايتن جي ترقيءَ ۾ ۽ سائنس ۾ مشاهدي ۽ مبهم استدلال تي ڀروسو وڌائڻ ۾ مدد ڪئي. ان دور ۾ ٻين علمي ۽ سماجي سائنسي ڪمن ۾ پڻ انقلاب آيو، گڏوگڏ جديد بئنڪنگ ۽ اڪائونٽنگ جي شعبي جو تعارف ٿيو. ==دور== نشاۃِ ثانیه (<small>Renaissance</small>) جي شروعات اٽليءَ ۾ آخري وچين دور (<small>Late Middle Ages</small>) جي بحران واري عرصي دوران ٿي. [[الپس]] (<small>Alps</small>) جبلن جي اتر واري علائقي ۽ اسپين ۾ ان جو دور ۽ خاصيتون مختلف هيون. اٽليءَ ۾، روايتي طور تي هن دور جو خاتمو انسانيت پسندي (<small>Humanism</small>) جي زوال ۽ مذهبي سڌارن واري تحريڪ (<small>1517</small>ع)، روم جي ڦرلٽ (<small>1527</small>ع) يا جوابي مذهبي سڌارن (<small>1545</small>ع) جي شروعات، ۽ فن جي دنيا ۾ "باروڪ" (<small>Baroque</small>) دور جي اچڻ سان ٿئي ٿو. جڏهن ته، "طويل نشاۃِ ثانیه" (<small>long Renaissance</small>) جا حامي اهو دليل ڏئي سگهن ٿا ته (اٽليءَ کان ٻاهر) هي دور سترهين صديءَ تائين جاري رهيو. روايتي نظريو نشاۃِ ثانيه جي "ابتدائي جديد" (<small>early</small> <small>modern</small>) پهلوئن تي وڌيڪ ڌيان ڏئي ٿو ۽ اهو دليل ڏئي ٿو ته اها ماضي کان هڪ الڳ ۽ نئين شروعات هئي؛ پر اڄڪلهه ڪيترائي تاريخ دان ان جي "[[وچون دور|وچين دور]]" (<small>medieval</small>) وارن پهلوئن تي وڌيڪ ڌيان ڏين ٿا ۽ دليل ڏين ٿا ته اها اصل ۾ وچين دور جو ئي هڪ تسلسل هئي.<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=NCKoDQAAQBAJ&pg=PP14| title=Renaissance Humanism, from the Middle Ages to Modern Times| isbn=978-1351904391| last1=Monfasani| first1=John|year=2016|publisher=Taylor & Francis}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bdIBlQXSKi8C&pg=PA63|publisher=Reaktion Books|title=Forever Young: A Cultural History of Longevity|isbn=978-1861891549|last1=Boia|first1=Lucian|year=2004}}</ref> ===اطالوي نشاةِ ثانيه=== {{main|اطالوي نشاه ثانيه}} هن دور جي شروعات—15هين صديءَ جي ابتدائي نشاةِ ثانيا ۽ تقريباً <small>1250</small> يا <small>1300</small>ع واري عرصي کان شروع ٿيندڙ اطالوي "ابتدائي اڀار وارو دور" (<small>Proto-Renaissance</small>) ڪافي حد تائين "جديد وچئين دور" (<small>Late Middle Ages</small>) سان ملي ٿي، جنهن جو عام طور تي وقت <small>1350</small> کان <small>1500</small>ع جي وچ ۾ مڃيو وڃي ٿو. وچيون دور پاڻ هڪ ڊگهو عرصو هو جنهن ۾ جديد دور وانگر تدريجي تبديليون اينديون رهيون؛ انهن ٻنهي جي وچ ۾ هڪ عبوري دور هجڻ جي ناتي، نشاةِ ثانيا جون ٻنهي دورن سان گهڻيون مشابهتون، خاص طور تي انهن جي ابتدائي ۽ آخري مرحلن سان آهن. نشاةِ ثانيه جي شروعات اٽليءَ جي ڪيترين ئي رياستن مان هڪ، فلورنس (<small>Florence</small>) شهر ۾ ٿي.<ref>Burke, P., ''The European Renaissance: Centre and Peripheries'' 1998</ref> اطالوي نشاةِ ثانيه جو اختتام <small>1527</small>ع ۾ ٿيو، جڏهن "ليگ آف ڪوگنيڪ" (<small>League</small> <small>of</small> <small>Cognac</small>) واري جنگ دوران مقدس رومي شهنشاهه چارلس پنجون روم تي حملو ڪيو. ان باوجود، ان جا اثر نامور اطالوي مصورن جهڙوڪ ٽنٽوريٽو (<small>Tintoretto</small>)، سوفونسيبا اينگويسولا (<small>Sofonisba Anguissola</small>) ۽ پاولو ويرونيس (<small>Paolo</small> <small>Veronese</small>) جي فن ۾ برقرار رهيا، جن <small>16</small>هين صدي جي وچ کان آخر تائين پنهنجو ڪم جاري رکيو.<ref>{{Cite web |title=The Renaissance: At a Glance {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/The-Renaissance-At-a-Glance-2235613 |access-date=2025-03-14 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ان جي شروعات ۽ خصوصيتن جي وضاحت لاءِ مختلف نظريا پيش ڪيا ويا آهن، جن ۾ ڪيترن ئي عنصرن، جهڙوڪ ان وقت فلورنس (<small>Florence</small>) جون سماجي ۽ شهري خاصيتون: ان جو سياسي ڍانچو، اتي جي بااثر خاندان "ميڊيسي" (<small>Medici</small>) جي سرپرستي<ref name="strathern">Strathern, Paul ''The Medici: Godfathers of the Renaissance'' (2003)</ref> ۽ [[عثماني سلطنت]] هٿان [[قسطنطنيہ|قسطنطنيه]] جي فتح کانپوءِ يوناني عالمن ۽ انهن جي لکڻين جو اٽليءَ ڏانهن لڏپلاڻ تي ڌيان ڏنو ويو آهي.<ref name="Britannica1">''Encyclopædia Britannica'', "Renaissance", 2008, O.Ed.</ref><ref>Harris, Michael H. ''History of Libraries in the Western World'', Scarecrow Press Incorporate, 1999, p. 69, {{ISBN|0810837242}}</ref> <ref name="Norwich">Norwich, John Julius, ''A Short History of Byzantium'', 1997, Knopf, {{ISBN|0679450882}}</ref> نشاةِ ثانيه دوران ٻيا اهم مرڪز [[وينس]]، جينوآ، [[ميلانو|ميلان]]، [[روم]] ([[پوتر رومي سلطنت|پوپ جي حڪمرانيءَ وارو دور]]) ۽ نيپلز هئا. اٽليءَ کان، نشاةِ ثانيه سڄي يورپ ۾ ۽ ان سان گڏوگڏ آمريڪي، آفريڪي ۽ ايشيائي علائقن تائين پکڙجي وئي، جن تي ان وقت يورپي نوآبادياتي طاقتن جي حڪمراني هئي يا جتي عيسائي مشنري سرگرم هئا. نشاةِ ثانيه جي تاريخي اڀياس (<small>historiography</small>) جو سلسلو ڊگهو ۽ پيچيده رهيو آهي. تاريخي دورن جي واضح ورهاست بابت عام شڪ و شبھي جي تناظر ۾، تاريخ دانن جي وچ ۾ ان دور بابت ڪافي بحث مباحثا ٿيا آهن؛ هنن 19هين صديءَ ۾ ”نشاةِ ثانيا“ ۽ ان دور جي ثقافتي هيروز کي ”رينيسانس مين“ (<small>Renaissance</small> <small>men</small>) طور حد کان وڌيڪ اجاگر ڪرڻ واري رجحان تي سوال اٿاريا آهن ۽ هڪ اصطلاح توڙي تاريخي دور جي درجي بندي طور "نشاةِ ثانيه" جي افاديت تي شڪ جو اظهار ڪيو آهي. ڪجهه مبصرن سوال ڪيو آهي ته ڇا نشاۃِ ثانيه [[وچون دور|وچين دور]] (<small>Middle</small> <small>Ages</small>) کان هڪ ثقافتي "اڳڀرائي" هئي؟ ان جي بدران ان کي ڪلاسيڪي قديم دور لاءِ ناسٽالجيا ۽ يادگيري جي دور جي طور تي ڏٺو آهي،<ref name="huizinga">[[Johan Huizinga|Huizanga, Johan]], ''[[The Waning of the Middle Ages]]'' (1919, trans. 1924)</ref> جڏهن ته سماجي ۽ معاشي مورخن، خاص طور تي لونگيو ڊوري جي، ان جي بدران ٻنهي دورن جي وچ ۾ تسلسل تي ڌيان ڏنو آهي،<ref name="starn">{{cite journal|author=Starn, Randolph|jstor=2650779|title= Renaissance Redux|url=https://archive.org/details/sim_american-historical-review_1998-02_103_1/page/122|journal=The American Historical Review|volume=103|issue=1 |year=1998|pages=122–124|doi=10.2307/2650779|issn=0002-8762 }}</ref> جيڪا ڳنڍيل آهن، جيئن پينوفسڪي "هزار لاڳاپن سان" مشاهدو ڪيو.<ref>Panofsky 1969:6.</ref> ==جائزو== ==اصل== ==خصوصيتون== ==ڦهلائو== ==تاريخ نگاري== ==ٻيون نشاۃِ ثانيه== The term ''Renaissance'' has also been used to define periods outside of the 15th and 16th centuries in the earlier [[Medieval renaissances|Medieval period]].<ref name=mur /> [[Charles H. Haskins]] (1870–1937), for example, made a case for a [[Renaissance of the 12th century]].<ref>Haskins, Charles Homer, ''The Renaissance of the Twelfth Century'', Cambridge: Harvard University Press, 1927 {{ISBN|0674760751}}.</ref> Other historians have argued for a [[Carolingian Renaissance]] in the 8th and 9th centuries, [[Ottonian Renaissance]] in the 10th century and for the [[Timurid Renaissance]] of the 14th century. The [[Islamic Golden Age]] has been also sometimes termed with the Islamic Renaissance.<ref>Hubert, Jean, ''L'Empire carolingien'' (English: ''The Carolingian Renaissance'', translated by James Emmons, New York: G. Braziller, 1970).</ref> The [[Macedonian Renaissance]] is a term used for a period in the Roman Empire in the 9th-11th centuries CE. Other periods of cultural rebirth in [[Modern era|Modern times]] have also been termed "renaissances", such as the [[Bengal Renaissance]], [[Tamil Renaissance]], [[Nepal Bhasa renaissance]], [[al-Nahda]] or the [[Harlem Renaissance]]. The term can also be used in cinema. In animation, the [[Disney Renaissance]] is a period that spanned the years from 1989 to 1999 which saw the studio return to the level of quality not witnessed since their [[Disney Golden Age|Golden Age of Animation]]. The [[San Francisco Renaissance]] was a vibrant period of exploratory poetry and fiction writing in [[San Francisco]] in the mid-20th century. ==پڻ ڏسو== * [[قديم يونان]] * [[اسلامي سونهري دور]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== {{Refbegin|30em}} * [[Vincent Cronin|Cronin, Vincent]] (1969), ''The Flowering of the Renaissance'', {{ISBN|0712698841}} * Cronin, Vincent (1992), ''The Renaissance'', {{ISBN|0002154110}} * Campbell, Gordon. ''The Oxford Dictionary of the Renaissance''. (2003). 862 pp. online at [[OUP]] * Davis, Robert C. and Beth Lindsmith. ''Renaissance People: Lives that Shaped the Modern Age''. (2011). {{ISBN|978-1606060780}} * Ergang, Robert (1967), ''The Renaissance'', {{ISBN|0442023197}} * Ferguson, Wallace K. (1962), [''Europe in Transition, 1300–1500''], {{ISBN|0049400088}} * Fisher, Celia. ''Flowers of the Renaissance''. (2011). {{ISBN|978-1606060629}} * Fletcher, Stella. ''The Longman Companion to Renaissance Europe, 1390–1530''. (2000). 347 pp. * Grendler, Paul F., ed. ''The Renaissance: An Encyclopedia for Students''. (2003). 970 pp. * Hale, John. ''The Civilization of Europe in the Renaissance''. (1994). 648 pp.; a magistral survey, heavily illustrated; [https://www.amazon.com/dp/0684803526 excerpt and text search] * Hall, Bert S. ''Weapons and Warfare in Renaissance Europe: Gunpowder, Technology, and Tactics'' (2001); [https://www.amazon.com/dp/0801869943 excerpt and text search] * Hattaway, Michael, ed. ''A Companion to English Renaissance Literature and Culture''. (2000). 747 pp. * Jensen, De Lamar (1992), ''Renaissance Europe'', {{ISBN|0395889472}} * Johnson, Paul. ''The Renaissance: A Short History''. (2000). 197 pp. [https://www.amazon.com/dp/B0002NKDU2 excerpt and text search]; also [https://archive.org/details/renaissance00paul online free] * Keene, Bryan C. ''Gardens of the Renaissance''. (2013). {{ISBN|978-1606061435}} * [[Margaret L. King|King, Margaret L.]] ''Women of the Renaissance'' (1991) [https://www.amazon.com/dp/0226436187 excerpt and text search] * Kristeller, Paul Oskar, and Michael Mooney. ''Renaissance Thought and its Sources'' (1979); [https://www.amazon.com/dp/0231045131 excerpt and text search] * Nauert, Charles G. ''Historical Dictionary of the Renaissance''. (2004). 541 pp. * Patrick, James A., ed. ''Renaissance and Reformation'' (5 vol 2007), 1584 pages; comprehensive encyclopedia * Plumb, J.H. ''The Italian Renaissance'' (2001); [https://www.amazon.com/dp/0618127380 excerpt and text search] * Paoletti, John T. and Gary M. Radke. ''Art in Renaissance Italy'' (4th ed. 2011) * Potter, G.R. ed. ''The New Cambridge Modern History: Volume 1: The Renaissance, 1493–1520'' (1957) [https://www.cambridge.org/core/books/the-new-cambridge-modern-history/1F3A455FF6D62052CBCFF0DBFD109803 online]; major essays by multiple scholars. Summarizes the viewpoint of the 1950s. * Robin, Diana; Larsen, Anne R.; and Levin, Carole, eds. ''Encyclopedia of Women in the Renaissance: Italy, France, and England'' (2007) 459 pp. * [[A. L. Rowse|Rowse, A.L.]] ''The Elizabethan Renaissance: The Life of the Society'' (2000); [https://www.amazon.com/dp/156663315X excerpt and text search] * Ruggiero, Guido. ''The Renaissance in Italy: A Social and Cultural History of the Rinascimento'' (Cambridge University Press, 2015). 648 pp. [https://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=43204 online review] * Rundle, David, ed. ''The Hutchinson Encyclopedia of the Renaissance''. (1999). 434 pp.; numerous brief articles [https://www.questia.com/read/95888138?title=The%20Hutchinson%20Encyclopedia%20of%20the%20Renaissance online edition] * Turner, Richard N. ''Renaissance Florence'' (2005); [https://www.amazon.com/dp/0131344013/ excerpt and text search] * Ward, A. [http://www.uni-mannheim.de/mateo/camenaref/cmh/cmh.html ''The Cambridge Modern History''. Vol 1: The Renaissance (1902)]; older essays by scholars; emphasis on politics {{Refend}} ===تاريخ نگاري=== {{Refbegin|30em}} * Bouwsma, William J. "The Renaissance and the drama of Western history." ''American Historical Review'' (1979): 1–15. [https://www.jstor.org/stable/1855657 in JSTOR] * Caferro, William. ''Contesting the Renaissance'' (2010); [https://www.amazon.com/Contesting-Renaissance-William-Caferro/dp/1405123702/ excerpt and text search] * Ferguson, Wallace K. "The Interpretation of the Renaissance: Suggestions for a Synthesis." ''Journal of the History of Ideas'' (1951): 483–495. online in JSTOR * Ferguson, Wallace K. "Recent trends in the economic historiography of the Renaissance." ''Studies in the Renaissance'' (1960): 7–26. * Ferguson, Wallace Klippert. ''The Renaissance in historical thought'' (AMS Press, 1981) * Grendler, Paul F. "The Future of Sixteenth Century Studies: Renaissance and Reformation Scholarship in the Next Forty Years", ''Sixteenth Century Journal'' Spring 2009, Vol. 40 Issue 1, pp.&nbsp;182+ * Murray, Stuart A.P. The Library: An Illustrated History. American Library Association, Chicago, 2012. * Ruggiero, Guido, ed. ''A Companion to the Worlds of the Renaissance''. (2002). 561 pp. * Starn, Randolph. "A Postmodern Renaissance?" ''Renaissance Quarterly'' 2007 60(1): 1–24 [http://muse.jhu.edu/journals/ren/summary/v060/60.1starn.html in Project MUSE] * Summit, Jennifer. "Renaissance Humanism and the Future of the Humanities". ''Literature Compass'' (2012) 9#10 pp: 665–678. * Trivellato, Francesca. "Renaissance Italy and the Muslim Mediterranean in Recent Historical Work", ''Journal of Modern History'' (March 2010), 82#1 pp: 127–155. * Woolfson, Jonathan, ed. ''Palgrave advances in Renaissance historiography'' (Palgrave Macmillan, 2005) {{Refend}} ===بنيادي ذريعا=== {{Refbegin}} * Bartlett, Kenneth, ed. ''The Civilization of the Italian Renaissance: A Sourcebook'' (2nd ed., 2011) * Ross, James Bruce, and Mary M. McLaughlin, eds. ''The Portable Renaissance Reader'' (1977); [https://www.amazon.com/dp/0140150617 excerpt and text search] {{Refend}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:رينائسنس]] [[زمرو:تاريخي دور]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:ابتدائي جديد دور]] [[زمرو:سجاڳيءَ جي تحريڪ]] [[زمرو:يورپ ۾ چوڏهين صدي]] [[زمرو:يورپ ۾ پندرهين صدي]] [[زمرو:وچين دور جون ثقافتون]] [[زمرو:يورپ جي ٿاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] 5emtgw6thz02s6ubki63ucbaxs91h1w 0 82756 409661 339300 2026-09-03T12:43:25Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 409661 wikitext text/x-wiki {{ڄاڻخانو ملڪ | conventional_long_name = جمهوريه ڪوسووو | native_name = {{unbulleted list|item_style=font-size:55%;|{{native name|sq|Republika e Kosovës}}|{{lang|sr-Cyrl|Република Косово}} / {{native name|sr-Latn|Republika Kosovo}}}} | common_name = ڪوسووو<br>Kosovo | image_flag = Flag of Kosovo.svg | image_coat = Coat of arms of Kosovo.svg | symbol_type = نشان | image_map = Europe-Republic of Kosovo.svg | map_caption = [[يورپ]] (ڀورو) جي نقشي ۾ ڪوسووو (سائو رنگ ۾ ڏيکاريل) | national_motto = | national_anthem = Himni i Republikës së Kosovës<br />"جمهوريه ڪوسووو جو ترانو"{{center|[[File:National_Anthem_of_the_Republic_of_Kosovo.ogg]]}} | official_languages = البانوي ٻولي، سربيائي<ref name="bein12"/> | languages2_type = علاقائي ٻوليون | languages2 = {{hlist|بوسنيائي|ترڪ ٻولي<ref>{{cite web|title=Municipal language compliance in Kosovo|url=https://www.osce.org/kosovo/120010?download=true|publisher=OSCE Minsk Group|quote=Turkish language is currently official in Prizren and Mamuşa/Mamushë/Mamuša municipalities. In 2007 and 2008, the municipalities of Gjilan/Gnjilane, southern Mitrovicë/Mitrovica, Prishtinë/Priština and Vushtrri/Vučitrn also recognised Turkish as a language in official use.|access-date=17 February 2021|archive-date=5 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305035807/http://www.osce.org/kosovo/120010?download=true|url-status=live}}</ref>| روماني ٻولي}} | ethnic_groups_year = 2024ع | ethnic_groups = {{unbulleted list|91.76% البانوي|2.31% سرب|1.69% بوسنيائي|1.22% ترڪ|1.02% ايشڪالي|2.0% ٻيا}} | demonym = ڪوسووار، ڪوسووان | capital = پرسٽينیا | largest_city = راڄڌاني | government_type = وحداني پارليماني جمهوريه | leader_title1 = صدر | leader_name1 = وجوسا اوسماني | leader_title2 = وزيراعظم | leader_name2 = البن ڪرتي (قائم مقام) | leader_title3 = اسيمبلي جو اسپيڪر | leader_name3 = اوني ديهاري (قائم مقام) | legislature = جمهوريه ڪوسووو جي اسيمبلي | area_km2 = 10,887<ref>{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-europe-18328859 |title = Kosovo profile |date = 28 Jun 2023 |website = BBC |access-date = 12 Sep 2023 |archive-date = 27 September 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230927133550/https://www.bbc.com/news/world-europe-18328859 |url-status = live }}</ref> | area_rank = | area_sq_mi = 4,212 | percent_water = 1.0<ref>{{cite web|title=Water percentage in Kosovo (Facts about Kosovo; 2011 Agriculture Statistics)|url=http://ask.rks-gov.net/|publisher=Kosovo Agency of Statistics, KAS|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829035712/http://ask.rks-gov.net/|archive-date=29 August 2017}}</ref> | population_census = 1,585,566 (فطري واڌ)<ref name="ReKos2024"> *Total – pg.32; Ethnic – pg.44; Religion – pg.46*{{cite web |url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/31bc24d2-45e4-4eb5-a567-405f4bdd197f.pdf |title=ReKos 2024 |publisher=[[Kosovo Agency of Statistics]] (ASK) |website=www.ask.rks-gov.net |language=Albanian |date=19 December 2024 |access-date=20 December 2024}}</ref> | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_census_year = 2024ع | population_density_km2 = 146 | population_density_sq_mi = 378 | GDP_PPP = {{increase}} $29.723 billion<ref name="IMFWEO.XK">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=967,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Kosovo) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=22 October 2024 |access-date=20 December 2024}}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 148th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $18,746 | GDP_PPP_per_capita_rank = 97th | GDP_nominal = {{increase}} $11.172 billion<ref name="IMFWEO.XK" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 155th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $7,048 | GDP_nominal_per_capita_rank = 100th | Gini_year = 2017 | Gini_change = increase | Gini = 29.0 | Gini_ref = <ref>{{cite web |publisher=[[World Bank]] |title=GINI index (World Bank estimate)–Kosovo |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=XK&name_desc=false |access-date=24 September 2020 |archive-date=24 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124203818/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=XK&name_desc=false |url-status=live}}</ref> | HDI_year = 2021 | HDI_change = increase | HDI = 0.762 | HDI_ref = <ref>{{Cite web|title=Sub-national HDI – Area Database – Global Data Lab|url=https://globaldatalab.org/shdi/shdi/XKO/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2019|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|archive-date=29 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129215423/https://globaldatalab.org/shdi/shdi/XKO/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0&years=2019|url-status=live}}</ref> | HDI_rank = | currency = يورو ([[€]])^b | currency_code = EUR | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | drives_on = [[driving side|right]] | calling_code = [[+383]] | iso3166code = XK | cctld = [[.xk]]^c (proposed) | established_event1 = سانجڪ پريزرن | established_date1 = 1455ع | established_event2 = ڪوسووو ولايت | established_date2 = 1877ع | established_event3 = لندن معاهدو | established_date3 = 1913ع | established_event4 = يوگوسلاويا جي خودمختيار صوبي جي حيثيت | established_date4 = 31 جنوري، 1946ع | established_event5 = جمهوريه ڪوسووو | established_date5 = 2 جولائي، 1990ع | established_event6 = ڪومانووو معاهدو | established_date6 = 9 جون، 1999ع | established_event7 = اقوام متحده جي انتظاميه | established_date7 = 10 جون، 1999ع | established_event8 = آزادي جو اعلان | established_date8 = 17 فيبروري، 2008ع | established_event9 = عالمي اسٽيرنگ گروپ جي نگراني جو خاتمو | established_date9 = 10 سيپٽمبر، 2012ع | established_event10 = بروسیلز معاهدو | established_date10 = 19 اپريل، 2013ع | footnote_a = [[Pristina]] is the capital of Kosovo and its [[seat of government]].<ref>{{cite act |date=9 April 2008 |article= 13 |legislature=[[Assembly of the Republic of Kosovo]] |title=Constitution of the Republic of Kosovo|page= |url=http://old.kuvendikosoves.org/common/docs/Constitution_of_the_Republic_of_Kosovo_with_amend.I-XXV_2017.pdf}}</ref><ref name="capital">{{cite web |publisher=Gazeta Zyrtare e Republikës së Kosovës |title=Ligji Nr. 06/L-012 për Kryeqytetin e Republikës së Kosovës, Prishtinën |url=https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=16506 |access-date=24 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200924130927/https://gzk.rks-gov.net/ActDetail.aspx?ActID=16506 |archive-date=24 September 2020 |language=sq |date=6 June 2018}}</ref> A separate law recognises [[Prizren]] as the ''historic capital'' of Kosovo.<ref name="capital" /> | footnote_b = The Euro is the official currency in Kosovo even though Kosovo is not a formal member of the [[eurozone]].<ref>{{cite web |url=https://economy-finance.ec.europa.eu/euro/use-euro/euro-outside-euro-area_en |title=The euro outside the euro area |work=Economy and Finance |publisher=European Commission |archive-url=https://web.archive.org/web/20240128215012/https://economy-finance.ec.europa.eu/euro/use-euro/euro-outside-euro-area_en |archive-date=2024-01-28 |access-date=2024-01-28 }}</ref><ref>{{cite act |date=9 April 2008 |article= 11 |legislature=[[Assembly of the Republic of Kosovo]] |title=Constitution of the Republic of Kosovo|page= |url=http://old.kuvendikosoves.org/common/docs/Constitution_of_the_Republic_of_Kosovo_with_amend.I-XXV_2017.pdf}}</ref><ref>{{cite news |url=https://telegrafi.com/perfundon-periudha-transitore-nga-sot-euro-valuta-e-vetme-per-transaksione-ne-kosove/ |title=Përfundon periudha transitore: Nga sot, euro valuta e vetme për transaksione në Kosovë |language=Albanian |trans-title=The transitory period is over: from today euro is the only currency for transactions in Kosovo |work=[[Telegrafi]] |location=Prishtina |publisher=[[Telegrafi]] |date=2024-05-12 |access-date=2024-05-13 |archive-date=13 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513142936/https://telegrafi.com/perfundon-periudha-transitore-nga-sot-euro-valuta-e-vetme-per-transaksione-ne-kosove/ |url-status=live }}</ref> | footnote_c = XK is a "user assigned" ISO 3166 code not designated by the standard, but used by the [[European Commission]], Switzerland, the [[Deutsche Bundesbank]] and other organisations. However, [[ISO 3166-2:RS|ISO 3166-2:RS-KM]] remains in use. | date_format = [[date format|dd.mm.yyyy]] | linking_name = }} '''ڪوسوو''' (Cosovo)، سرڪاري طور تي '''ڪوسوو جمهوريه'''، ڏکڻ اوڀر يورپ ۾ هڪ خشڪي سان گھريل ملڪ آهي جنهن کي جزوي سفارتي سڃاڻپ حاصل آهي. ان جي ڏکڻ اولهه ۾ [[البانيا]]، اولهه ۾ [[مونٽي نيگرو]]، اتر ۽ اوڀر ۾ [[سربيا]] ۽ ڏکڻ اوڀر ۾ [[اتر مقدونيا]] آهن. اها 10,887 چورس ڪلوميٽر (4,203 چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي لڳ ڀڳ 16 لک آهي. ڪوسووو ۾ مختلف قسم جا علائقا آهن، جن ۾ اچا ميداني علائقا، ڦرندڙ ٽڪريون ۽ جبل آهن، جن مان ڪجهه جي اوچائي 2500 ميٽر (8200 فوٽ) کان مٿي آهي. ان جي آبهوا گهڻو ڪري براعظمي آهي، جن تي ڪجهه رومي سمنڊ ۽ الپائن جي آبهوا جو اثر آهي.<ref>{{حوالو ويب|url=https://eca.state.gov/files/bureau/kosovo-guidebook.pdf|title=Kosovo Guidebook|website=eca.state.gov|access-date=20 September 2024}}</ref> ڪوسوو جي راڄڌاني ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو شهر '''پرسٽينیا''' آهي؛ ٻين وڏي شهرن ۽ [[شهري علائقو|شهري علائقن]] ۾ پريزرن، فيروزج، گجيلان ۽ پيجه شامل آهن.<ref>{{حوالو ويب|url=https://askapi.rks-gov.net/Custom/1d268e37-5934-4bd5-bbd1-34a9965cff92.pdf|title=Population and housing census in Kosovo preliminary results – July 2024|access-date=21 July 2024}}</ref> درداني قبيلو چوٿين صدي قبل مسيح ۾ اُڀريو ۽ هتان دردانيه جي بادشاهت قائم ڪئي. پهرين صدي قبل مسيح کانپوء [[رومي سلطنت]] ان کي پنهنجي سلطنت ۾ ملائي ڇڏيو، سلطنت جي ورهاڱي تي هي علائقو [[بازنطيني سلطنت|اوڀرندي رومي سلطنت]] جو بڻجي ويو، ڇهين ۽ ستين صدي عيسوي ۾ سلاوڪ ماڻهو لڏپلاڻ ڪئي علائقي ۾ آيا. علائقي جو ڪنٽرول بازنطيني ۽ بلغاروي سلطنت جي وچ ۾ ڦرندو رهيو. 13هين صدي ۾، ڪوسووو سربيا جي وچين دور جي رياست ۽ سربيا جي زير سرپرستي رياست جي قيام جو لازمي حصو بڻجي ويو. 14هين ۽ 15هين صدي جي آخر ۾ [[بلقان] ۾ عثماني توسيع ۽ 1389ع ۾ [[جنگ ڪوسووو|ڪوسوو جي جنگ]]، جنهن ۾ مختلف نسلي گروهن جو اتحاد سربيا جي اڳواڻي ۾ عثماني سلطنت جي خلاف وڙهيو، سربيائي سلطنت جي شڪست کي هڪ فيصلا ڪن واقعو سمجهيو ويندو آهي. مختلف خاندانن، خاص طور تي برانڪووچ، جنگ کان پوءِ گهڻي عرصي تائين ڪوسووو تي حڪومت ڪيا. ڪوسوو البانوي نشاۃِ ثانيه جو مرڪز هو ۽ 1910ع ۽ 1912ع ۾ البانوي بغاوتن جو سامهون ڪيو. بلقاني جنگن (1912-1913) کان پوءِ، ان کي سربيا جي بادشاهت جي حوالي ڪيو ويو ۽ ٻي عالمي جنگ کان پوءِ، اهو [[يوگوسلاويا]] جي اندر هڪ خودمختيار صوبو بڻجي ويو. ڪوسووو جي البانوي ۽ سرب برادرين جي وچ ۾ تڪرار 20هين صدي دوران تيزيءَ سان وڌي ۽ ڪڏهن ڪڏهن وڏي تشدد ۾ تبديل ٿي وئي، جنهن جو نتيجو 1998ع ۽ 1999ع جي ڪوسووو جنگ جي صورت مان نڪتو، جنهن جي نتيجي ۾ ڪوسووو کان يوگوسلاويا جي فوج جي واپسي ٿي ۽ گڏيل قومن جو عبوري انتظامي مشن ڪنٽرول سنڀاليو. ڪوسوو هڪ طرفي طور تي 17 فيبروري 2008ع تي [[سربيا]] کان پنهنجي آزادي جو اعلان ڪيو <ref name="icj2020">{{حوالو ويب|url=https://www.icj-cij.org/files/case-related/141/141-20100722-ADV-01-00-EN.pdf|title=Accordance with International Law of the Unilateral Declaration of Independence in Respect of Kosovo|date=22 July 2010|publisher=[[International Court of Justice]] (ICJ)|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924140658/https://www.icj-cij.org/files/case-related/141/141-20100722-ADV-01-00-EN.pdf|archive-date=24 September 2020|access-date=24 September 2020}}</ref> ۽ ان کان پوءِ [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]] جي گهٽ ۾ گهٽ 108 ميمبر ملڪن طرفان سفارتي طور تي هن کي تسليم ڪيو ويو آهي. سربيا سرڪاري طور تي ڪوسووو کي هڪ خودمختيار رياست طور تسليم نٿو ڪري ۽ ان کي ڪوسووو ۽ ميٽوهيجا جي پنهنجي جزوي خودمختيار صوبي جي طور تي دعويٰ جاري رکي ٿو، پر اهو 2013ع جي برسلز معاهدي جي حصي طور ڪوسووو ادارن جي گورننگ اٿارٽي کي قبول ڪري ٿو.<ref name="foreignaffairs">{{Cite magazine|date=24 April 2013|archive-url=5 March 2016}}</ref> ڪوسوو هڪ ترقي پذير ملڪ آهي، جنهن جي معيشت اعليٰ وچولي آمدني واري آهي. سال 2008ع جي مالي بحران جي شروعات کان وٺي بين الاقوامي مالي ادارن پاران ماپيل پيمانن تي گذريل ڏهاڪي دوران ان مضبوط معاشي واڌ جو تجربو ڪيو آهي. ڪوسوو [[انٽرنيشنل مانيٽري فنڊ|بين الاقوامي مالي فنڊ]]، [[ورلڊ بينڪ]]، اي بي آر ڊي، وينس ڪميشن ۽ بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي جو ميمبر آهي ۽ ڪائونسل آف يورپ، [[يونيسڪو]] ۽ انٽرپول ۾ ميمبرشپ ۽ [[اسلامي سھڪار تنظيم|اسلامي تعاون تنظيم]] ۾ مبصر جي حيثيت لاءِ درخواست ڏني آهي. ڊسمبر 2022ع ۾، ڪوسووو [[يورپي اتحاد|يورپي يونين]] جو ميمبر بڻجڻ لاءِ هڪ رسمي درخواست داخل ڪيو.<ref name="dw10">{{حوالو ويب|url=https://www.dw.com/en/kosovo-formally-applies-for-eu-membership/a-64110674|title=Kosovo formally applies for EU membership|website=[[Deutsche Welle]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216090121/https://www.dw.com/en/kosovo-formally-applies-for-eu-membership/a-64110674|archive-date=16 December 2022|access-date=15 December 2022}}</ref> ==نالو== ==تاريخ== ==جاگرافي== ==سياست== ==ڊيموگرافڪ== ==معيشت== ==تعليم== ==صحت جي سار سنڀال== ==ثقافت== ==گيلري== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{Commons category-inline|Kosovo}} {{authority control}} [[زمرو:ڪوسووو]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] [[زمرو:بلقان جا ملڪ]] [[زمرو:زمين بند ملڪ]] [[زمرو:ڏاکڻي يورپ جا ملڪ]] [[زمرو:خودمختيار علائقا]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:بلقان جا ملڪ]] [[زمرو:ملڪ]] [[زمرو:يورپي ملڪ]] 6n9dj3couirl1suy65iw0v9duysnqdy 14 84555 409663 329727 2026-09-03T12:46:53Z Ibne maryam 17680 /* */ 409663 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اولهائين يورپ جا ملڪ]] mz1asf85wsw1tgsyi1246s099a2n3sj 0 85055 409664 383338 2026-09-03T12:48:18Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409664 wikitext text/x-wiki {{Short description|Capital of Liechtenstein}} {{Infobox settlement | official_name = فادوتس<br>Vaduz | settlement_type = [[راڄڌاني]] ۽ [[ميونسپلٽي]] | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = | perrow = 1/2/3/2 | caption_align = center | image1 = View of Vaduz.jpg | caption1 = فادوتس جو پئنورئمڪ ڏيک | image2 = Liechtenstein asv2022-10 img23 Vaduz Regierungsgebäude.jpg | caption2 = حڪومتي عمارت | image3 = Vaduz-Schloss02.jpg | caption3 = فادوتس قلعو | image4 = 2018-10-05 Liechtenstein, Vaduz, Tre Cavalli (KPFC) 05.jpg | caption4 = ٽي سوار (ٽرئ ڪيوالي) | image5 = 2018-10-05 Liechtenstein, Vaduz, Rotes Haus (KPFC) 09.jpg | caption5 = روتئس هاتس | image6 = Cathedral of St. Florin - Vaduz.jpg | caption6 = فادوتس چرچ | image7 = Kunstmuseum Liechtenstein 1.jpg | caption7 = ليختنسٽائن ميوزيم آف آرٽس | image8 = Landtagsgebäude des Fürstentums Liechtenstein.jpg | caption8 = ليختنسٽائن جي پارليامينٽ }} | image_flag = Flag of Vaduz Liechtenstein-1.svg | flag_size = 30px | image_seal = | seal_size = | image_shield = LIE Vaduz COA HistLex.svg | shield_size = 80px | motto = | image_map = {{hidden|فادوتس جي لوڪيشن |{{infobox mapframe|frame-width=250|frame-height=240}}}} | image_map1 = Vaduz in Liechtenstein.svg | mapsize = 150px | map_caption1 = ليختنسٽائن ۾ فادوتس ۽ ان جا ٻاهريان علائقا | pushpin_map = | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = | coordinates = {{Wikidatacoord|Q1844|region:LI-11_type:city|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ملڪ]] | subdivision_name = {{Flag|Liechtenstein}} | subdivision_type1 = انتخابي ضلعو | subdivision_type2 = ڳوٺ | subdivision_type3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name1 = اوبيرلينڊ انتخابي ضلعو | subdivision_name2 = ايبينهالتز، موهليهاتز | subdivision_name3 = | subdivision_name4 = | established_title = <!-- Settled --> | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = | government_type = | leader_party = پروگريسيو سٽيزنز پارٽي | leader_title = ميئر | leader_name = فلوريان مئيئر | unit_pref = | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = 17.28 | area_total_sq_mi = | area_land_km2 = | area_land_sq_mi = | area_water_km2 = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | elevation_footnotes = | elevation_m = 455 | elevation_ft = | population_total = 5,696 | population_as_of = 31 December 2019 | population_footnotes = <ref name="llv.li">{{cite web |url=https://www.llv.li/files/as/bevolkerungsstatistik-vorlaufige-ergebnisse-31-dezember-2019.pdf |title=Bevölkerungsstatistik: Vorläufige Ergebnisse 31. Dezember 2019 |website=Llv.li |access-date=13 August 2020 }}</ref> | population_density_km2 = auto | population_density_sq_mi = | population_demonym = {{native name|de|Vaduzer}} | population_note = | postal_code_type = [[Postal codes in Switzerland and Liechtenstein|Postal code]] | postal_code = 9490 | area_code = 7001 | iso_code = LI-11 | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +01:00 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +02:00 | website = [http://www.vaduz.li/en www.vaduz.li] | leader_title1 = آبادي | leader_name1 = 5,696 (2020ع) | total_type = ڪل }} [[File:Vaduz, Liechtenstein.JPG|thumb|ٻاھرين خلا کان فادوتس جو ڏيک]] [[File:Vaduz, Liechtenstein. Schweize Gebirge im Hintergrund - panoramio.jpg|thumb|فادوتس جو فضائي ڏيک]] '''فادوتس''' (Vaduz؛ اچار: Fadots)<ref name="Hans Stricker 19992">Hans Stricker, Toni Banzer, Herbert Hilbe: ''Liechtensteiner Namenbuch. Die Orts- und Flurnamen des Fürstentums Liechtenstein.'' Band 2: ''Die Namen der Gemeinden Triesenberg, Vaduz, Schaan.'' Hrsg. vom Historischen Verein für das Fürstentum Liechtenstein. Vaduz 1999, S. 430–435.</ref> ليختنسٽائن جي گاديءَ جو هنڌ ۽ قومي پارليامينٽ جي سيٽ آهي. ڳوٺ جيڪو رائن جي ڪناري تي واقع آهي، ان ۾ 5,696 رهواسي آهن. فادوتس جو سڀ کان نمايان نشان فادوتس قلعو آهي. اهو هڪ ٿلهي ٽڪريءَ جي چوٽيءَ تي واقع آهي. اها ليختنسٽائن جي شهزادا ۽ ليختنسٽائن جي شاهي خاندان جو گهر آهي. ڳوٺ جو خاص فن تعمير، جهڙوڪ سينٽ فلورين چرچ، گورنمنٽ هائوس، ڳوٺ جي هال، قومي آرٽ گيلري ۽ ميوزيم، کي لينڊمارڪ طور پڻ ڏيکاريو ويندو آهي. جئين ته فادوتس بين الاقوامي طور تي ليختنسٽائن ​​۾ سڀ کان وڌيڪ مشهور آبادي آهي، اها ملڪ جي سڀ کان وڏي آبادي نه آهي ۽ پاڙيسري ڳوٺ "شان" (Schaan) جي آبادي هن کان وڏي آهي. '''Vaduz''' ({{IPAc-en|f|ɑː|ˈ|d|uː|t|s}};<ref>[http://www.dictionary.com/browse/vaduz "Vaduz"]. ''[[Random House Webster's Unabridged Dictionary]]''.</ref> {{IPA|de|faˈdʊt͡s|lang|Vaduz.wav}} or {{IPA|de|faˈduːt͡s||De-Vaduz.ogg}};<ref>{{cite book |title=Duden Aussprachewörterbuch |edition=6 |year=2006 |publisher=Bibliographisches Institut & F.A. Brockhaus AG |location=Mannheim |language=de }}</ref> <small>[[High Alemannic German|High Alemannic]] pronunciation:</small> [{{IPA|faˈdot͡s}}])<ref name="Hans Stricker 1999">Hans Stricker, Toni Banzer, Herbert Hilbe: ''Liechtensteiner Namenbuch. Die Orts- und Flurnamen des Fürstentums Liechtenstein.'' Band 2: ''Die Namen der Gemeinden Triesenberg, Vaduz, Schaan.'' Hrsg. vom Historischen Verein für das Fürstentum Liechtenstein. Vaduz 1999, S. 430–435.</ref> is the capital of [[Liechtenstein]] and also the seat of the [[Landtag of Liechtenstein|national parliament]]. The village, which is located along the [[Rhine]], has 5,696 residents. The most prominent landmark of Vaduz is [[Vaduz Castle]], perched atop a steep hill overlooking the village. It is home to the reigning prince of Liechtenstein and the [[Princely Family of Liechtenstein|Liechtenstein princely family]]. The village's distinctive architecture is also displayed in landmarks such as the [[Vaduz Cathedral|Cathedral of St. Florin]], Government House, Village Hall, the National Art Gallery, as well as the National Museum. Although Vaduz is the best-known village in the principality internationally, it is not the largest; neighbouring [[Schaan]] has a larger population. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:فادوتس]] [[زمرو:راڄڌانيون]] [[زمرو:ليختنسٽائن]] [[زمرو:يورپ ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:ليختنسٽائن ۾ شهر]] q9bqczpiqc83qogq5w8fxd673821dv6 14 90139 409785 355737 2026-09-04T10:40:36Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[زمرو:رينائسنس]] کي [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] ڏانھن چوريو 355737 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:ابتدائي جديد دور]] [[زمرو:سجاڳيءَ جي تحريڪ]] crxwzfdzxz5447v1tn7ybxn5rip59en 0 92950 409677 409656 2026-09-03T14:26:02Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پروگرامنگ ٻوليون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409677 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:Cascading Style Sheets| ]] [[زمرو:Internet properties established in 1996]] [[زمرو:Stylesheet languages]] [[زمرو:Typesetting programming languages]] [[زمرو:Web design]] [[زمرو:World Wide Web Consortium standards]] [[زمرو:Open formats]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] pvhcyjab7q4h8khqa3kei6ebodw1q91 409678 409677 2026-09-03T14:27:35Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ورلڊ وائڊ ويب]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409678 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:Cascading Style Sheets| ]] [[زمرو:Internet properties established in 1996]] [[زمرو:Stylesheet languages]] [[زمرو:Typesetting programming languages]] [[زمرو:Web design]] [[زمرو:World Wide Web Consortium standards]] [[زمرو:Open formats]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] tccs8cqmy4re7kmj4kil9nyrvd7199g 409679 409678 2026-09-03T14:28:04Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409679 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:Cascading Style Sheets| ]] [[زمرو:Internet properties established in 1996]] [[زمرو:Stylesheet languages]] [[زمرو:Typesetting programming languages]] [[زمرو:Web design]] [[زمرو:World Wide Web Consortium standards]] [[زمرو:Open formats]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] mxq1wzb901ioxnk7z3iy66uf886dmdx 409680 409679 2026-09-03T14:28:54Z Ibne maryam 17680 added [[Category:ويب ڊيزائن]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409680 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:Cascading Style Sheets| ]] [[زمرو:Internet properties established in 1996]] [[زمرو:Stylesheet languages]] [[زمرو:Typesetting programming languages]] [[زمرو:Web design]] [[زمرو:World Wide Web Consortium standards]] [[زمرو:Open formats]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:ويب ڊيزائن]] kd7dnq9zt2bsz9vrr3zskvv1wk99lne 409681 409680 2026-09-03T14:31:35Z Ibne maryam 17680 409681 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:ويب ڊيزائن]] 3eeq9pwgkp7jsurs7ujs7h1uy1ljh4x 409682 409681 2026-09-03T14:37:29Z Ibne maryam 17680 409682 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:اوپن فارميٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:انٽرنيٽ ملڪيت 1996ع ۾ قائم ٿي]] 8h8crl9hgyc4k9e30kcgoo3oymzljcz 409692 409682 2026-09-03T14:49:05Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409692 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Web browsers|fsp}} {{Stylesheet languages}} {{W3C Standards}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:اوپن فارميٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:1996ع ۾ قائم ٿيل انٽرنيٽ ملڪيتون]] 1h3l5io0x2ce0296rye5w2tam2he7u1 409693 409692 2026-09-03T14:49:49Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409693 wikitext text/x-wiki {{short description|اسٽائل شيٽ ٻولي}} {{About|مارڪ اپ جي اندازبندي واري ٻولي بابت}} {{Infobox file format | name = Cascading Style Sheets (CSS) | extension = .css | icon = Official CSS Logo.svg | icon_size = 120px | iconcaption = سرڪاري لوگو {{As of|2024|December|since=y|lc=y}}<ref>{{Cite web|title=Minutes Telecon 2024-12-11|url=https://www.w3.org/blog/CSS/2024/12/12/minutes-2024-12-11/|website=CSS WG Blog|publisher=W3C|date=2024-12-12|access-date=2025-01-16}}</ref> | screenshot = Пример кода на CSS.jpg | screenshot_size = 160px | caption = CSS [[source code|ذريعو ڪوڊ]] جو مثال | mime = text/css | uniform type = public.css | developer = [[World Wide Web Consortium]] (W3C) | genre = [[Style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] | released = {{release date and age|1996|12|17|df=y}} | latest_release_version = CSS 3 ڪيترن الڳ ماڊيولن جي صورت ۾ تيار ٿي رهيو آهي۔ [https://www.w3.org/TR/CSS/ Regular snapshots] انهن جي حالت جو خلاصو ڏين ٿا۔ | latest_release_date = {{release date and age|2023|12|7|df=y}} | container_for = [[HTML element|HTML عنصرن]] لاءِ اندازبندي جا قاعدا | contained_by = [[HTML]] دستاويز | open = Yes | url = {{URL|https://w3.org/TR/CSS/#css}} }} {{CSS}} {{HTML}} '''Cascading Style Sheets''' ('''CSS''') هڪ [[style sheet language|اسٽائل شيٽ ٻولي]] آهي جيڪا ڪنهن [[markup language|مارڪ اپ ٻولي]] ۾ لکيل دستاويز جي [[presentation semantics|پيشڪش]] ۽ اندازبندي کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندي آهي، جهڙوڪ [[HTML]] يا [[XML]] (جنهن ۾ XML جا مختلف لهجا جهڙوڪ [[SVG]]، [[MathML]] يا [[XHTML]] شامل آهن).<ref>{{Cite web|title=CSS developer guide|url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/Guide/CSS|website=MDN Web Docs|access-date=2015-09-24}}</ref> CSS، HTML ۽ [[JavaScript]] سان گڏ، [[World Wide Web]] جي بنيادي ٽيڪنالاجين مان هڪ آهي.<ref>{{Cite book|last=Flanagan|first=David|title=JavaScript: The Definitive Guide|url=https://archive.org/details/javascriptdefini0000flan_6edi|date=2011|publisher=O'Reilly}}</ref> CSS جو مقصد مواد ۽ ان جي پيشڪش کي الڳ ڪرڻ آهي، جنهن ۾ [[page layout|لي آئوٽ]]، [[color|رنگ]] ۽ [[typeface|فونٽ]] شامل آهن.<ref>{{cite web|title=What is CSS?|publisher=World Wide Web Consortium|url=https://www.w3.org/standards/webdesign/htmlcss#whatcss}}</ref> هي الڳ ٿيڻ ڪيترن فائدن جو سبب بڻجي ٿو، جهڙوڪ مواد جي [[accessibility]] ۾ واڌارو، پيشڪش تي وڌيڪ ڪنٽرول، ڪيترن [[web page|ويب صفحن]] تي هڪجهڙو انداز، ۽ .css فائل کي [[Cache (computing)|ڪيش]] ڪرڻ جي ڪري صفحن جي تيز لوڊنگ. مواد ۽ فارميٽنگ کي الڳ ڪرڻ سان ساڳئي مارڪ اپ صفحي کي مختلف اندازن سان ڏيکارڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو، جهڙوڪ اسڪرين تي، ڇپائي ۾، آواز ذريعي (اسپيچ برائوزر يا [[screen reader]]) يا [[Braille display|بريل ڊوائيس]] تي. CSS موبائل ڊوائيسن لاءِ به متبادل انداز مهيا ڪري سگهي ٿو.<ref>{{cite news|title=Web-based Mobile Apps of the Future Using HTML 5, CSS and JavaScript|date=2010}}</ref> "''Cascading''" نالو ان ترجيحي نظام مان آيو آهي جيڪو اهو طئي ڪري ٿو ته جيڪڏهن هڪ ئي عنصر لاءِ ڪيترائي اعلان موجود هجن ته ڪهڙو لاڳو ٿيندو. هي ترجيحي نظام اڳڪٿي لائق هوندو آهي. CSS جون وضاحتون [[World Wide Web Consortium]] (W3C) سنڀاليندو آهي. انٽرنيٽ ميڊيا ٽائيپ <code>text/css</code> کي RFC 2318 (مارچ 1998) ۾ CSS لاءِ رجسٽر ڪيو ويو. W3C CSS دستاويزن لاءِ مفت [[W3C Markup Validation Service#CSS validation|CSS validation service]] پڻ مهيا ڪري ٿو.<ref>{{cite web|title=W3C CSS validation service|url=https://jigsaw.w3.org/css-validator/}}</ref> HTML کان علاوه ٻيون مارڪ اپ ٻوليون به CSS کي سپورٽ ڪن ٿيون، جهڙوڪ [[XHTML]]، [[Plain Old XML|XML]]، [[SVG]] ۽ [[XUL]]. == نحو == CSS جو [[syntax (programming)|نحو]] سادو هوندو آهي ۽ مختلف اندازي خاصيتن جا نالا بيان ڪرڻ لاءِ ڪيترائي انگريزي لفظ استعمال ڪندو آهي۔ === اسٽائيل شيٽ === {{Main|Style sheet (web development)}} هڪ اسٽائيل شيٽ ''قاعدن'' جي فهرست تي مشتمل هوندي آهي۔ هر قاعدو يا rule-set هڪ يا وڌيڪ ''[[#Selector|سيليڪٽرن]]'' ۽ هڪ ''[[#Declaration block|ڊڪليئريشن بلاڪ]]'' تي مشتمل هوندو آهي۔ === سيليڪٽر === {{Redirect|CSS class|HTML ۾ عنصرن جي ڪلاس جي غير-CSS استعمال لاءِ|class attribute (HTML)}} CSS ۾ ''سيليڪٽر'' اهو ظاهر ڪن ٿا ته انداز مارڪ اپ جي ڪهڙي حصي تي لاڳو ٿيندو، يعني اهي خود مارڪ اپ ۾ موجود ٽيگن ۽ خاصيتن سان ميل کائي لاڳو ٿيندا آهن۔ ==== سيليڪٽر جا قسم ==== سيليڪٽر هيٺين شين تي لاڳو ٿي سگهن ٿا: * ڪنهن مخصوص قسم جا سڀ [[HTML element|عنصر]]، مثال طور ٻئي درجي جا سرناما [[HTML element#Basic text|h2]] * اهي عنصر جيڪي [[HTML attribute|خاصيت]] ذريعي مقرر ڪيا ويا هجن، خاص طور: **''id'': دستاويز اندر هڪ منفرد سڃاڻپ ڪندڙ، جيڪو سيليڪٽر جي ٻولي ۾ [[number sign|هيش]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=#id}} **''class'': اهڙو سڃاڻپ ڪندڙ جيڪو دستاويز ۾ گهڻن عنصرن کي نشان لڳائي سگهي، ۽ [[period (punctuation)|ڊاٽ]] اڳياڙي سان ظاهر ڪيو ويندو آهي، مثال: {{Code|code=.classname}} (جيتوڻيڪ "CSS class" وارو اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن استعمال ٿيندو آهي، پر اهو صحيح اصطلاح نه آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ element classes — جيڪي [[class attribute (HTML)|HTML class attribute]] سان مقرر ٿين ٿيون — مارڪ اپ جي هڪ خاصيت آهن، جيڪي برائوزرن جي CSS subsystems کان جدا آهن؛ "class" نظام جي اصليت لاءِ [[Resource Description Framework|RDF]] ۽ [[microformat]]s ڏسو) * اهي عنصر جيڪي [[Document Object Model|document tree]] ۾ ٻين عنصرن جي نسبت سان پنهنجي جڳهه جي بنياد تي چونڊيا وڃن۔ Classes ۽ IDs case-sensitive هوندا آهن، اکرن سان شروع ٿيندا آهن، ۽ انهن ۾ اکرن سان گڏ انگ، hyphen ۽ underscore شامل ٿي سگهن ٿا۔ هڪ class ڪنهن به عنصر جي ڪيترين ئي مثالن تي لاڳو ٿي سگهي ٿي، جڏهن⁠تہ هڪ ID صرف هڪ ئي عنصر تي لاڳو ٿي سگهي ٿي۔ ==== پسيڊو-ڪلاسز ==== {{redirect|Pseudo-element|ڪيميا ۾ pseudoelement نشانين لاءِ|Skeletal formula#Pseudoelement symbols}} ''Pseudo-classes'' CSS سيليڪٽرن ۾ ان مقصد لاءِ استعمال ٿيندا آهن ته formatting اهڙي معلومات جي بنياد تي به ٿي سگهي جيڪا document tree ۾ موجود نه هجي۔ هڪ گهڻو استعمال ٿيندڙ pseudo-class جو مثال {{code|lang=css|:hover}} آهي، جيڪو مواد کي تڏهن سڃاڻي ٿو جڏهن استعمال ڪندڙ ڏسڻ لائق عنصر ڏانهن "اشارو" ڪري، عام طور ماؤس جو ڪرسر ان تي رکي۔ اهو سيليڪٽر سان هن نموني ڳنڍيو ويندو آهي: {{code|lang=css|code=a:hover}} يا {{code|lang=css|code=#elementid:hover}}۔ هڪ pseudo-class دستاويز جي عنصرن کي درجا بندي ڪري ٿو، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=:link}} يا {{code|lang=css|code=:visited}}، جڏهن⁠تہ هڪ ''pseudo-element'' اهڙي چونڊ ڪري ٿو جيڪا جزوي عنصرن تي به مشتمل ٿي سگهي، جهڙوڪ {{code|lang=css|code=::first-line}} يا {{code|lang=css|code=::first-letter}}.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |title=W3C CSS2.1 specification for pseudo-elements and pseudo-classes |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=30 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120430011514/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html#pseudo-elements |archive-date=30 April 2012 |url-status=live }}</ref> نوٽ ڪريو ته pseudo-elements لاءِ ٻٽي-colon notation ۽ pseudo-classes لاءِ اڪيلي-colon notation استعمال ٿيندي آهي۔ ==== گڏيندڙ (Combinators) ==== ڪيترائي سادا سيليڪٽر combinators استعمال ڪري ڳنڍي سگهجن ٿا ته جيئن عنصرن کي جڳهه، عنصر جي قسم، id، class، يا انهن جي ڪنهن به ميلاپ جي بنياد تي مقرر ڪري سگهجي.<ref>{{cite web |url-status=live |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060423174213/https://www.w3.org/TR/CSS21/selector.html |archive-date=2006-04-23 |title=Selectors |publisher=W3C |work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification}}</ref> سيليڪٽرن جي ترتيب اهم هوندي آهي۔ مثال طور، <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap> div .myClass {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارا هجن ۽ div عنصرن جي اندر هجن، جڏهن⁠تہ <syntaxhighlight inline lang="css" class=nowrap>.myClass div {color: red;}</syntaxhighlight> انهن سڀني div عنصرن تي لاڳو ٿيندو جيڪي myClass ڪلاس وارن عنصرن جي اندر هجن۔ هن کي اهڙن ڳنڍيل سڃاڻپ ڪندڙن سان نه گڏي ڏسڻ گهرجي جهڙوڪ <syntaxhighlight inline="" lang="css" class="nowrap"> div.myClass {color: red;}</syntaxhighlight> جيڪو myClass ڪلاس وارن div عنصرن تي لاڳو ٿيندو آهي۔ ==== سيليڪٽر نحو جو خلاصو ==== هيٺ ڏنل جدول سيليڪٽر نحو جو خلاصو ڏئي ٿو، جنهن ۾ استعمال ۽ CSS جي اها سطح ڏيکاريل آهي جنهن ۾ اهو پهريون ڀيرو متعارف ٿيو.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/selectors/ |title=Selectors Level 3 |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140603165900/https://www.w3.org/TR/selectors/ |archive-date=2014-06-03 |url-status=live }}</ref> {| class="wikitable" |+ CSS سيليڪٽر |- ! Pattern !! ڪهڙي شيءِ سان ملي ٿو !! پهريون ڀيرو<br />CSS سطح ۾ مقرر ٿيو |- | {{code|2=css|1=E}} || قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:link}} ||rowspan=2 |قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو hyperlink جو source anchor هجي، جنهن جو حدف يا ته اڃا نه ڏٺو ويو هجي (:link) يا اڳ ۾ ڏٺو ويو هجي (:visited) || rowspan=2 | 1 |- | {{code|2=css|1=E:visited}} |- | {{code|2=css|1=E:active}} || rowspan=3 |استعمال ڪندڙ جي ڪجهه عملن دوران قسم E جو هڪ عنصر || 1 |- | {{code|2=css|1=E:hover}} || rowspan=2 | 2 |- | {{code|2=css|1=E:focus}} |- | {{code|2=css|1=E::first-line}} || قسم E جي عنصر جي پهرين فارميٽ ٿيل سٽ || 1 |- | {{code|2=css|1=E::first-letter}} || قسم E جي عنصر جو پهريون فارميٽ ٿيل اکر || 1 |- | {{code|2=css|1=.c}} || اهي سڀ عنصر جن ۾ class="c" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ id="myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E.warning}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي class "warning" هجي (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته class ڪيئن مقرر ٿيندي) || 1 |- | {{code|2=css|1=E#myid}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=.c#myid}} || اهو عنصر جنهن ۾ class="c" ۽ ID "myid" هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=E F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو descendant هجي || 1 |- | {{code|2=css|1=*}} || ڪو به عنصر || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن ۾ "foo" خاصيت هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo~="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت whitespace سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي، ۽ انهن مان هڪ بلڪل "bar" جي برابر هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E<nowiki>[foo|="en"]</nowiki>}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت hyphen سان جدا ٿيل قدرن جي فهرست هجي ۽ جيڪا کاٻي پاسي کان "en" سان شروع ٿئي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:first-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو پهريون ٻار هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E:lang(fr)}} || قسم E جو هڪ عنصر، زبان "fr" ۾ (دستاويز جي ٻولي طئي ڪري ٿي ته زبان ڪيئن مقرر ٿيندي) || 2 |- | {{code|2=css|1=E::before}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان اڳ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E::after}} || قسم E جي عنصر جي مواد کان پوءِ generated content || 2 |- | {{code|2=css|1=E > F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر جو child هجي || 2 |- | {{code|2=css|1=E + F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان بلڪل پوءِ اچي || 2 |- | {{code|2=css|1=E[foo^="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" سان شروع ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo$="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت بلڪل "bar" تي ختم ٿئي || 3 |- | {{code|2=css|1=E[foo*="bar"]}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي "foo" خاصيت جي قيمت ۾ "bar" ذيلي-رشتو موجود هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:root}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو دستاويز جي root هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-child(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو {{Mvar|n}}-هون ٻار هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:nth-last-of-type(n)}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو {{Mvar|n}}-هون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي، پڇاڙيءَ کان ڳڻپ ڪندي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو آخري ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:first-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو پهريون ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:last-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو آخري ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-child}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي parent جو اڪيلو ٻار هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:only-of-type}} || قسم E جو هڪ عنصر، جيڪو پنهنجي قسم جو اڪيلو ڀاءُ-ڀيڻ عنصر هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:empty}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جا ڪو به ٻار نه هجن (text nodes سميت) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:target}} || قسم E جو اهو عنصر جيڪو referring URI جو حدف هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:enabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو enabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:disabled}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو disabled هجي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:checked}} || user interface جو قسم E وارو عنصر جيڪو checked هجي (مثال طور radio button يا checkbox) || 3 |- | {{code|2=css|1=E:not(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جيڪو simple selector s سان نه ملي || 3 |- | {{code|2=css|1=E ~ F}} || قسم F جو اهڙو عنصر جيڪو قسم E جي عنصر کان اڳ ۾ اچي || 3 |- | {{code|2=css|1=E:has(s)}} || قسم E جو اهڙو عنصر جنهن جي اندر simple selector s سان ملندڙ عنصر موجود هجي || 4 |} === ڊڪليئريشن بلاڪ === هڪ declaration block قوسين جي هڪ جوڙي (<code>{}</code>) تي مشتمل هوندو آهي، جنهن جي اندر semicolon سان جدا ٿيل ''declarations'' جي فهرست هوندي آهي.<ref>{{Cite web |title=CSS Syntax Module Level 3 |url=https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/#syntax-description |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231001223513/https://www.w3.org/TR/css-syntax-3/ |archive-date=1 October 2023 |access-date=1 October 2023 |website=W3C}}</ref> ==== ڊڪليئريشن ==== هر declaration پاڻ ۾ هڪ ''property''، هڪ colon (<code>:</code>) ۽ هڪ ''value'' تي مشتمل هوندي آهي۔ پڙهڻ ۾ سهولت لاءِ declaration block، declarations، colons ۽ semi-colons جي چوڌاري اختياري white-space ٿي سگهي ٿي.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |title=W3C CSS2.1 specification for rule sets, declaration blocks, and selectors |publisher=World Wide Web Consortium |date=7 June 2011 |access-date=2009-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328113605/https://www.w3.org/TR/CSS21/syndata.html#q10 |archive-date=28 March 2008 |url-status=live }}</ref> ==== خاصيتون ==== Properties CSS معيار ۾ مقرر ٿيل هونديون آهن۔ هر property لاءِ ممڪن قدرن جو هڪ مجموعو هوندو آهي۔ ڪجهه properties هر قسم جي عنصر تي اثرانداز ٿي سگهن ٿيون، جڏهن⁠تہ ٻيون صرف مخصوص گروهن جي عنصرن تي لاڳو ٿين ٿيون.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |title=Full property table |publisher=W3C |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530163211/https://www.w3.org/TR/CSS2/propidx.html |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|title=Index of CSS properties|url=https://www.w3.org/Style/CSS/all-properties.en.html|access-date=2020-08-09|website=W3C }}</ref> ==== قدر ==== Values لفظي ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ "center" يا "inherit"، يا عددي قدر ٿي سگهن ٿا، جهڙوڪ {{code|code=200px|2=css}} (200 pixels)، {{code|code=50vw|2=css}} (viewport جي ويڪر جو 50 سيڪڙو) يا {{mono|80%}} (parent عنصر جي ويڪر جو 80 سيڪڙو)۔ رنگن جا قدر keywords سان به بيان ڪري سگهجن ٿا (مثال: "{{code|code=red|2=css}}")، hexadecimal قدرن سان به (مثال: {{code|code=#FF0000|2=css}}، جنهن کي مختصر ڪري {{code|code=#F00|2=css}} به لکي سگهجي ٿو)، RGB قدرن سان به 0 کان 255 جي ماپ تي (مثال: <code>{{code|code=rgb(255, 0, 0)|2=css}}</code>)، RGBA قدرن سان به جيڪي رنگ ۽ alpha transparency ٻئي ظاهر ڪن ٿا (مثال: {{code|code=rgba(255, 0, 0, 0.8)|2=css}})، يا HSL ۽ HSLA قدرن سان به (مثال: {{code|code=hsl(0 100% 50%)|2=css}}، {{code|code=hsl(0 100% 50% / 0.8)|2=css}}).<ref>{{cite web |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |title=CSS Color |publisher=MDN Web Docs |date=2024-04-05 |access-date=2024-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240327000753/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/color |archive-date=2024-03-27 |url-status=live }}</ref> اهي غير-صفر عددي قدر جيڪي لڪيري ماپن کي ظاهر ڪن ٿا، انهن سان هڪ length unit جو هجڻ ضروري آهي، جيڪا يا ته حرفي ڪوڊ يا مخفف هوندي آهي، جيئن <code>200px</code> يا <code>50vw</code>؛ يا سيڪڙو جو نشان، جيئن <code>80%</code>۔ ڪجهه units — <code>cm</code> ([[centimetre]])؛ <code>in</code> ([[inch]])؛ <code>mm</code> ([[millimetre]])؛ <code>pc</code> ([[Pica (typography)|pica]])؛ ۽ <code>pt</code> ([[Point (typography)|point]]) — ''absolute'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته rendered dimension صفحي جي جوڙجڪ تي دارومدار نٿي رکي؛ جڏهن⁠تہ ٻيون — <code>em</code> ([[Em (typography)|em]])؛ <code>ex</code> ([[Ex (typography)|ex]]) ۽ <code>px</code> ([[pixel]]){{clarify|reason=This "such as" is carrying too much weight. The size of a px is relative not to the font size, but to screen resolution and viewing distance. Furthermore, in CSS 3 the "px" becomes the primordial absolute unit as the length units become anchored to it.|date=March 2022}} — ''relative'' آهن، جنهن جو مطلب آهي ته parent عنصر جي font size جهڙا عنصر rendered ماپ تي اثر وجهي سگهن ٿا۔ اهي اٺ units CSS 1 جي هڪ خاصيت هئا<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |title=6.1 Length units |work=Cascading Style Sheets, level 1 |date=17 December 1996 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614194847/https://www.w3.org/TR/REC-CSS1-961217#length-units |archive-date=14 June 2019 |url-status=live }}</ref> ۽ پوءِ ايندڙ سڀني ترميمن ۾ برقرار رکيا ويا۔ تجويز ڪيل CSS Values and Units Module Level 3، جيڪڏهن W3C Recommendation طور منظور ڪيو ويو، ته ست وڌيڪ length units مهيا ڪندو: <code>ch</code>؛ <code>Q</code>؛ <code>rem</code>؛ <code>vh</code>؛ <code>vmax</code>؛ <code>vmin</code>؛ ۽ <code>vw</code>.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |title=5. Distance Units: the &lt;length&gt; type |work=CSS Values and Units Module Level 3 |date=6 June 2019 |access-date=20 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607171702/https://www.w3.org/TR/2019/CR-css-values-3-20190606/#lengths |archive-date=7 June 2019 |url-status=live }}</ref> === استعمال === CSS کان اڳ، HTML دستاويزن جون تقريباً سڀئي presentational attributes خود HTML markup ۾ موجود هونديون هيون۔ يعني سڀ font colors، background styles، element alignments، borders، ۽ sizes سڌي طرح (اڪثر بار بار) HTML اندر لکڻا پوندا هئا۔ CSS ليکڪن کي اجازت ڏئي ٿو ته هن مان گهڻي معلومات ٻئي فائل، يعني style sheet، ۾ منتقل ڪن، جنهن سان HTML گهڻو سادو ٿي وڃي ٿو۔ ان کان علاوه، جيئن جيئن وڌيڪ ڊوائيس responsive web pages تائين رسائي حاصل ڪرڻ لڳا، مختلف اسڪرين سائيزون ۽ layout ظاهر ٿيڻ لڳا۔ هر ڊوائيس سائيز لاءِ جدا ويب سائيٽ ترتيب ڏيڻ مهانگو ۽ ڏينهون ڏينهن وڌيڪ ڏکيو بڻجي ويو۔ CSS جي modular نوعيت جو مطلب اهو آهي ته styles کي سائيٽ جي مختلف حصن ۾ يا مختلف سائيٽن تي ٻيهر استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان يڪسانيت ۽ ڪارڪردگي وڌي ٿي۔ مثال طور، headings (<code>h1</code> عناصر)، sub-headings (<code>h2</code>)، sub-sub-headings (<code>h3</code>) وغيره ساختي طور HTML جي ذريعي مقرر ڪيا ويندا آهن۔ ڇپائي ۽ اسڪرين تي انهن عنصرن لاءِ [[Typeface|font]]، [[Point (typography)|size]]، [[color]] ۽ [[Emphasis (typography)|emphasis]] جو انتخاب ''presentational'' هوندو آهي۔ CSS کان اڳ، جيڪي دستاويز لکندڙ سڀني <code>h2</code> headings کي هڪجهڙا [[Typography|typographic]] خاصيتون ڏيڻ چاهيندا هئا، تن کي هر heading جي هر استعمال لاءِ HTML presentational markup کي ٻيهر لکڻو پوندو هو۔ ان سان دستاويز وڌيڪ پيچيده، وڏا، ۽ وڌيڪ غلطيءَ جو شڪار ۽ سنڀالڻ ۾ ڏکيا ٿي ويندا هئا۔ CSS presentation کي structure کان جدا ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو۔ CSS رنگ، فونٽ، text alignment، size، borders، spacing، layout ۽ ٻيون ڪيتريون typographic خاصيتون مقرر ڪري سگهي ٿو، ۽ اهو ڪم اسڪرين ۽ ڇپيل ٻنهي صورتن لاءِ الڳ الڳ به ڪري سگهي ٿو۔ CSS غير-بصري styles به بيان ڪري سگهي ٿو، جهڙوڪ آواز ذريعي پڙهندڙن لاءِ reading speed ۽ emphasis۔ [[W3C]] هاڻي سڀ presentational HTML markup جي استعمال کي [[deprecation|deprecated]] قرار ڏئي چڪو آهي.<ref>{{cite web|author=((W3C HTML Working Group)) |title=HTML 5. A vocabulary and associated APIs for HTML and XHTML|url=https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|access-date=28 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140715001359/https://www.w3.org/TR/html/introduction.html#presentational-markup|archive-date=15 July 2014|url-status=live}}</ref> مثال طور، pre-CSS HTML ۾ هڪ heading عنصر کي ڳاڙهي متن سان هن طرح لکيو ويندو هو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1><font color="red">Chapter 1.</font></h1> </syntaxhighlight> CSS استعمال ڪندي ساڳيو عنصر HTML جي presentational attributes بدران style properties سان هن طرح لکجي سگهي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <h1 style="color: red;">Chapter 1.</h1> </syntaxhighlight> هن جا فائدا فوراً ظاهر نه ٿيندا، پر CSS جي اصل قوت تڏهن واضح ٿئي ٿي جڏهن style properties کي ڪنهن اندروني style element ۾ رکيو وڃي يا، ان کان به بهتر، ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ رکيو وڃي۔ مثال طور، فرض ڪريو دستاويز ۾ هي style element موجود هجي: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: red; } </style> </syntaxhighlight> ته پوءِ دستاويز جا سڀئي <code>h1</code> عنصر پاڻمرادو ڳاڙها ٿي ويندا، بغير ڪنهن اضافي ڪوڊ جي۔ جيڪڏهن ليکڪ بعد ۾ چاهي ته <code>h1</code> عنصرن کي نيرو ڪري، ته اهو صرف style element کي هن طرح تبديل ڪري ڪري سگهجي ٿو: <syntaxhighlight lang="html"> <style> h1 { color: blue; } </style> </syntaxhighlight> يعني ان بدران جو هر هڪ <code>h1</code> عنصر کي الڳ الڳ تبديل ڪيو وڃي۔ Styles کي هيٺ بيان ڪيل نموني ڪنهن ٻاهرين CSS فائل ۾ به رکي سگهجي ٿو، ۽ پوءِ هن جهڙي نحو سان لوڊ ڪيو وڃي: <syntaxhighlight lang="html"> <link href="path/to/file.css" rel="stylesheet" type="text/css"> </syntaxhighlight> ان سان styling کي HTML دستاويز کان وڌيڪ جدا ڪيو وڃي ٿو ۽ صرف هڪ shared external CSS file کي ترميم ڪري ڪيترن ئي دستاويزن جي styling تبديل ڪرڻ ممڪن ٿي وڃي ٿو۔ === ذريعا === CSS، يعني Cascading Style Sheets، ويب مواد کي انداز ڏيڻ جو هڪ لچڪدار طريقو مهيا ڪري ٿو، جتي styles جا ذريعا برائوزر جا default انداز، استعمال ڪندڙ جون ترجيحات، يا ويب ڊزائنرن جا انداز ٿي سگهن ٿا۔ اهي styles inline، HTML دستاويز جي اندر، يا وڌيڪ يڪسانيت لاءِ ٻاهرين .css فائلن ذريعي لاڳو ٿي سگهن ٿا۔ اهو نه رڳو ٻيهر استعمال ۽ آسان سنڀال ذريعي ويب ڊولپمينٽ کي سادو بڻائي ٿو، پر سائيٽ جي ڪارڪردگي پڻ بهتر ڪري ٿو، ڇاڪاڻ⁠تہ styles کي الڳ .css فائلن ۾ منتقل ڪري سگهجي ٿو جن کي برائوزر cache ڪري سگهن ٿا۔ ان کان علاوه، جيڪڏهن styles لوڊ نه ٿين يا غيرفعال ڪيا وڃن، تڏهن به هي الڳ ٿيڻ مواد جي accessibility ۽ readability برقرار رکي ٿو، جنهن سان سائيٽ سڀني استعمال ڪندڙن لاءِ، جن ۾ معذور ماڻهو به شامل آهن، قابل استعمال رهي ٿي۔ selector specificity، rule order، ۽ media types جهڙن گهڻ-رخن عنصرن جي ڪري CSS اها پڪ ڪري ٿو ته ويب سائيٽون بصري طور مربوط ۽ مختلف ڊوائيسن ۽ صارفين جي ضرورتن سان موافق رهن، ۽ ڊزائن جي ارادي ۽ user accessibility جي وچ ۾ توازن قائم رهي۔ ==== گهڻيون اسٽائيل شيٽون ==== گھڻيون اسٽائيل شيٽون import ڪري سگهجن ٿيون۔ استعمال ٿيندڙ output device جي لحاظ سان مختلف styles لاڳو ڪري سگهجن ٿا؛ مثال طور، اسڪرين واري صورت ڇپيل صورت کان بلڪل مختلف ٿي سگهي ٿي، تنهنڪري ليکڪ هر medium لاءِ پيشڪش کي مناسب نموني ترتيب ڏئي سگهن ٿا۔ ==== ڪاسڪيڊنگ (Cascading) ==== جنهن اسٽائل شيٽ کي سڀ کان وڌيڪ ترجيح هوندي آهي، اهو مواد جي ڏيک کي ڪنٽرول ڪندو آهي. جيڪي اعلان (Declarations) اعليٰ ترجيح واري ماخذ ۾ مقرر نه ڪيا ويا هجن، اهي گهٽ ترجيح واري ماخذ ڏانهن منتقل ٿي وڃن ٿا، جهڙوڪ يوزر ايجنٽ اسٽائل. هن عمل کي ''ڪاسڪيڊنگ'' چيو ويندو آهي۔ CSS جو هڪ مقصد اهو به آهي ته استعمال ڪندڙن کي [[Style sheet (web development)#Customization|پريزينٽيشن تي وڌيڪ ڪنٽرول]] مهيا ڪيو وڃي. مثال طور جيڪڏهن ڪنهن کي ڳاڙهي رنگ جي ترچين سرخين کي پڙهڻ ۾ ڏکيائي ٿئي، ته هو مختلف اسٽائل شيٽ لاڳو ڪري سگهي ٿو. برائوزر ۽ ويب سائيٽ تي دارومدار رکندي، استعمال ڪندڙ ڊيزائنرن طرفان مهيا ڪيل مختلف اسٽائل شيٽن مان چونڊ ڪري سگهي ٿو، يا سڀ اضافي اسٽائل هٽائي صرف برائوزر جي ڊيفالٽ اسٽائل سان سائيٽ ڏسي سگهي ٿو، يا صرف ڳاڙهي ترچين سرخين جي اسٽائل کي تبديل ڪري سگهي ٿو بغير ٻين خاصيتن کي تبديل ڪرڻ جي. برائوزر ايڪسٽينشن جهڙوڪ [[Stylish (software)|Stylish]] ۽ [[Stylus (browser extension)|Stylus]] اهڙن يوزر اسٽائل شيٽن جي انتظام لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. وڏن منصوبن ۾ ڪاسڪيڊنگ ان ڳالهه کي طئي ڪرڻ ۾ مدد ڪندي آهي ته جڏهن ڊولپرز ٽئين ڌر جون اسٽائلون شامل ڪن ٿا ۽ انهن ۾ ترجيحن جو ٽڪراءُ پيدا ٿئي، ته ڪهڙي اسٽائل کي وڌيڪ ترجيح ڏني وڃي. ان کان علاوه ڪاسڪيڊنگ ٿيمڊ ڊيزائن ٺاهڻ ۾ پڻ مدد ڪندي آهي، جنهن سان ڊيزائنر مجموعي ترتيب کي خراب ڪرڻ کانسواءِ ڊيزائن جي مختلف پاسن کي ترتيب ڏئي سگهن ٿا. ===== CSS ترجيحي اسڪيم ===== {| class="wikitable" |+ CSS ترجيحي اسڪيم (وڏي کان ننڍي ترجيح تائين) |- ! ترجيح !! CSS ماخذ جو قسم !! وضاحت |- | 1 || اهميت || "{{code|lang=css|code=!important}}" نشان اڳين سڀني ترجيحن کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 2 || Inline || HTML عنصر تي سڌي طرح HTML جي "style" خاصيت ذريعي لاڳو ڪيل اسٽائل |- | 3 || ميڊيا جو قسم || خاصيت سڀني ميڊيا قسمن تي لاڳو ٿيندي آهي جيستائين ميڊيا لاءِ خاص CSS مقرر نه ڪئي وڃي |- | 4 || يوزر طرفان مقرر || گهڻن برائوزرن ۾ رسائي جي سهولت طور يوزر طرفان مقرر ڪيل CSS موجود هوندي آهي |- | 5 || سليڪٽر جي خاصيت || وڌيڪ مخصوص سليڪٽر ({{code|lang=css|code=#heading p}}) عام تعريف کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 6 || قاعدي جي ترتيب || آخري اعلان ڪيل قاعدي کي وڌيڪ ترجيح هوندي آهي |- | 7 || والدين کان وراثت || جيڪڏهن خاصيت مقرر نه هجي ته اها والدين عنصر کان وراثت ۾ ملي ٿي |- | 8 || HTML دستاويز ۾ CSS تعريف || CSS قاعدو يا Inline اسٽائل برائوزر جي ڊيفالٽ قدر کي مٽائي ڇڏيندو آهي |- | 9 || برائوزر ڊيفالٽ || سڀ کان گهٽ ترجيح: برائوزر جي ڊيفالٽ قدر W3C جي شروعاتي وضاحتن موجب طئي ٿيندي آهي |} === خصوصيت (Specificity) === ''خصوصيت'' مختلف قاعدن جي نسبتاً وزن کي ظاهر ڪري ٿي.<ref name="Cascading">{{Cite book | edition = 3rd | publisher = O'Reilly Media, Inc. | isbn = 0-596-52733-0 | last = Meyer | first = Eric A. | title = Cascading Style Sheets: The Definitive Guide | url = https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | year = 2006 | access-date = 2014-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140215041138/https://shop.oreilly.com/product/9781565926226.do | archive-date = 2014-02-15 | url-status = live }}</ref> اهو طئي ڪري ٿو ته جڏهن هڪ عنصر تي ڪيترائي قاعدا لاڳو ٿي سگهن ٿا ته ڪهڙو اسٽائل استعمال ٿيندو. وضاحت موجب، سادو سليڪٽر (مثلاً H1) جي خصوصيت 1 هوندي آهي، ڪلاس سليڪٽر جي خصوصيت 1,0 هوندي آهي، ۽ ID سليڪٽر جي خصوصيت 1,0,0 هوندي آهي. ڇو ته خصوصيت جا قدر ڏهائي نظام وانگر گڏ ناهن ٿيندا، تنهن ڪري "عددن" کي ڌار ڪرڻ لاءِ ڪاما استعمال ٿيندي آهي.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|title=Assigning property values, Cascading, and Inheritance|access-date=2014-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140611010536/https://www.w3.org/TR/CSS21/cascade.html#specificity|archive-date=2014-06-11|url-status=live}}</ref> (مثال طور جيڪڏهن CSS قاعدي ۾ 11 عنصر ۽ 11 ڪلاس هجن ته ان جي خصوصيت 11,11 هوندي، نه ته 121). هيٺين قاعدن جا سليڪٽر هيٺ ڏنل خصوصيت پيدا ڪن ٿا: {| class="wikitable" |- ! سليڪٽر !! خصوصيت |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>h1 {color: white;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p em {color: green;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 0, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>.grape {color: red;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright {color: blue;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 1, 1 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>p.bright em.dark {color: yellow;}</syntaxhighlight> || 0, 0, 2, 2 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>#id218 {color: brown;}</syntaxhighlight> || 0, 1, 0, 0 |- | <syntaxhighlight lang="css" inline>style=" "</syntaxhighlight> || 1, 0, 0, 0 |} ==== مثال ==== هيٺ ڏنل HTML ٽڪرو ڏسو: <syntaxhighlight lang="html"> <!DOCTYPE html> <html> <head> <meta charset="utf-8"> <style> #xyz { color: blue; } </style> </head> <body> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </body> </html> </syntaxhighlight> مٿي ڏنل مثال ۾ <code>style</code> خاصيت اندر ڏنل اعلان <code><style></code> عنصر جي اعلان کان وڌيڪ ترجيح رکي ٿو، ڇو ته ان جي خصوصيت وڌيڪ آهي، تنهن ڪري پيراگراف جو رنگ سائو نظر ايندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p id="xyz" style="color: green;">خصوصيت کي ڏيکارڻ لاءِ</p> </div> === وراثت (Inheritance) === وراثت CSS جي هڪ اهم خاصيت آهي؛ اها ابن ڏاڏن ۽ اولاد جي لاڳاپي تي ٻڌل هوندي آهي. وراثت اهو طريقو آهي جنهن ذريعي خاصيتون صرف هڪ عنصر تي نه پر ان جي اولادي عنصرن تي به لاڳو ٿينديون آهن.<ref name="Cascading" /> وراثت دستاويزي وڻ (Document tree) تي دارومدار رکي ٿي، جيڪو صفحي ۾ [[XHTML]] عنصرن جي ترتيب کي ظاهر ڪري ٿو. عام طور تي اولادي عنصر متن سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ حاصل ڪندا آهن، پر باڪس سان لاڳاپيل خاصيتون وراثت ۾ منتقل ناهن ٿينديون. جيڪي خاصيتون وراثت ۾ منتقل ٿي سگهن ٿيون انهن ۾ رنگ، فونٽ، حرفن جي وچ ۾ فاصلو، لائن اوچائي، لسٽ اسٽائل، متن جي ترتيب، متن جي شروعاتي خالي جاءِ، متن جي تبديلي، ڏيک (visibility)، وائيٽ اسپيس، ۽ لفظن جي وچ ۾ فاصلو شامل آهن. جڏهن ته پس منظر، بارڊر، ڊسپلي، فلوٽ ۽ ڪليئر، اوچائي ۽ ويڪر، مارجن، گهٽ ۽ وڌ اوچائي يا ويڪر، آئوٽ لائين، اوور فلو، پيڊنگ، پوزيشن، ٽيڪسٽ ڊيڪوريشن، عمودي ترتيب، ۽ z-index وراثت ۾ منتقل ناهن ٿيندا. وراثت جي مدد سان هڪ ئي خاصيت کي بار بار لکڻ کان بچي سگهجي ٿو، جنهن سان CSS مختصر ۽ سادي ٿي وڃي ٿي. CSS ۾ وراثت، [[Class-based programming#Inheritance|ڪلاس بنياد واري پروگرامنگ ٻولين]] واري وراثت جهڙي ناهي، جتي ڪلاس B کي "ڪلاس A جهڙو، پر ڪجهه تبديلين سان" بيان ڪري سگهجي ٿو.<ref>{{Cite web|title = Can a CSS class inherit one or more other classes?|url = https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|website = StackOverflow|access-date = 2017-09-10|archive-url = https://web.archive.org/web/20171014054727/https://stackoverflow.com/questions/1065435/can-a-css-class-inherit-one-or-more-other-classes|archive-date = 2017-10-14|url-status = live}}</ref> CSS ۾ عنصر کي "ڪلاس A سان، پر تبديلي سان" اسٽائل ڪري سگهجي ٿو، پر اهڙو نئون ڪلاس B ٺاهي نٿو سگهجي جيڪو ڪيترن عنصرن تي استعمال ڪري سگهجي بغير تبديليون ٻيهر لکڻ جي. ==== مثال ==== هيٺ ڏنل اسٽائل شيٽ ڏسو: <syntaxhighlight lang="css"> p { color: pink; } </syntaxhighlight> فرض ڪريو هڪ p عنصر اندر زور ڏيڻ وارو عنصر ({{Tag|em|o}}) موجود آهي: <syntaxhighlight lang="html"> <p> هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو </p> </syntaxhighlight> جيڪڏهن em عنصر لاءِ رنگ مقرر نه ڪيو ويو هجي ته "وراثت" لفظ p عنصر جو رنگ وراثت ۾ حاصل ڪندو. ڇاڪاڻ ته p جو رنگ گلابي آهي، تنهن ڪري em جو رنگ پڻ گلابي ٿيندو: <div class="html-box" style="min-width: 160pt; height: 80pt; background-color: white; border: 2pt solid #303030; padding: 5px; user-select: none;"> <p style="color: pink;">هي مثال <em>وراثت</em> کي ظاهر ڪري ٿو</p> </div> === خالي جڳهه (Whitespace) === خاصيتن ۽ سليڪٽرن جي وچ ۾ خالي جڳهه کي نظرانداز ڪيو ويندو آهي. هي ڪوڊ: <syntaxhighlight lang="CSS"> body{overflow:hidden;background:#000000;background-image:url(images/bg.gif);background-repeat:no-repeat;background-position:left top;} </syntaxhighlight> هن ڪوڊ جي برابر آهي: <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background-color: #000000; background-image: url(images/bg.gif); background-repeat: no-repeat; background-position: left top; } </syntaxhighlight> ==== انڊينٽيشن ==== {{Main|Indentation style}} CSS کي پڙهڻ ۾ آسان بڻائڻ لاءِ عام طريقو اهو آهي ته هر خاصيت کي نئين قطار تي لکيو وڃي. پڙهڻ جي سهولت کان علاوه شارٽ هينڊ خاصيتون استعمال ڪري ڪوڊ کي مختصر ۽ تيز بڻائي سگهجي ٿو.<ref name="Mozilla Developers">{{cite news |url=https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |title=Shorthand properties |work=Tutorial |publisher=Mozilla Developers |date=2017-12-07 |access-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204516/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/Shorthand_properties |archive-date=2018-01-30 |url-status=dead }}</ref> <syntaxhighlight lang="CSS"> body { overflow: hidden; background: #000 url(images/bg.gif) no-repeat left top; } </syntaxhighlight> ڪڏهن ڪڏهن هڪ خاصيت جا ڪيترائي قدر الڳ قطارن ۾ لکيا ويندا آهن: <syntaxhighlight lang="css"> @font-face { font-family: 'Comic Sans'; font-size: 20px; src: url('first.example.com'), url('second.example.com'), url('third.example.com'), url('fourth.example.com'); } </syntaxhighlight> === پوزيشننگ (Positioning) === CSS&nbsp;2.1 ٽن پوزيشننگ اسڪيمز کي بيان ڪري ٿو: ; عام وهڪرو (Normal flow): Inline عنصر متن جي حرفن وانگر هڪ قطار ۾ ترتيب ڏنا ويندا آهن جيستائين جڳهه ختم نه ٿئي، پوءِ نئين قطار شروع ٿيندي. Block عنصر عمودي ترتيب ۾ رکيا ويندا آهن، جهڙوڪ پيراگراف يا بلٽ لسٽ جا عنصر. ; فلوٽ (Floats): فلوٽ ٿيل عنصر کي عام وهڪري مان ڪڍي کاٻي يا ساڄي پاسي وڌ ۾ وڌ جڳهه تائين منتقل ڪيو ويندو آهي. پوءِ ٻيو مواد ان جي چوڌاري وهندو آهي. ; مطلق پوزيشننگ : اهڙو عنصر عام وهڪري جو حصو نه هوندو آهي ۽ ٻين عنصرن تي اثر نه ڪندو آهي. اهو پنهنجي ڪنٽينر اندر مقرر ڪيل جڳهه تي آزادانه طور رکيو ويندو آهي.<ref name="W3C-positioning">{{cite web|last=Bos|first=Bert|title=9.3 Positioning schemes|url=https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|work=Cascading Style Sheets Level 2 Revision 1 (CSS 2.1) Specification|publisher=W3C|access-date=16 February 2011|date=7 December 2010|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20110218054848/https://www.w3.org/TR/CSS2/visuren.html#positioning-scheme|archive-date=18 February 2011|url-status=live}}</ref> ==== پوزيشن يا خاصيت ==== <syntaxhighlight lang="CSS" inline>position</syntaxhighlight> خاصيت جا پنج ممڪن قدر آهن. جيڪڏهن عنصر جي پوزيشن <syntaxhighlight lang="CSS" inline>static</syntaxhighlight> کان مختلف هجي ته پوءِ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>top</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>bottom</syntaxhighlight>، <syntaxhighlight lang="CSS" inline>left</syntaxhighlight> ۽ <syntaxhighlight lang="CSS" inline>right</syntaxhighlight> خاصيتون ان جي جڳهه طئي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿينديون آهن. جيڪڏهن پوزيشن static هجي ته اهي خاصيتون اثرانداز نه ٿينديون. ===== اسٽيٽڪ ===== هي ڊيفالٽ قدر آهي، جنهن ۾ عنصر عام وهڪري ۾ رکيو ويندو آهي. ===== لاڳاپيل ===== عنصر کي عام وهڪري ۾ رکيو وڃي ٿو، پوءِ ان کي ان جڳهه کان ٿورو منتقل ڪيو وڃي ٿو. ٻيا عنصر اهڙي طرح ترتيب ڏنا ويندا آهن ڄڻ اهو منتقل نه ٿيو هجي. ===== مطلق ===== هي مطلق پوزيشننگ بيان ڪري ٿو. عنصر پنهنجي ويجهي غير-static ابن ڏاڏي عنصر جي حوالي سان رکيو ويندو آهي. ===== مقرر ===== عنصر اسڪرين تي مقرر جڳهه تي رکيو ويندو آهي، ۽ صفحي جي اسڪرول ٿيڻ سان به پنهنجي جڳهه تبديل نه ڪندو.<ref name="W3C-positioning" /> ==== فلوٽ ۽ صاف ==== {{Code|float|css}} خاصيت جا ٽي قدر ٿي سگهن ٿا. جيڪي عنصر absolute يا fixed هجن، اهي فلوٽ نٿا ٿي سگهن. ٻيا عنصر عام طور تي فلوٽ ٿيل عنصرن جي چوڌاري وهندا آهن، جيستائين {{Code|clear|css}} خاصيت انهن کي روڪي نه. ;left: عنصر کاٻي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي ساڄي پاسي وهندا آهن. ;right: عنصر ساڄي پاسي فلوٽ ڪندو آهي، ٻيا عنصر ان جي کاٻي پاسي وهندا آهن. ;clear: عنصر کي فلوٽ ٿيل عنصرن جي هيٺان آڻڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ({{code|lang=css|code=clear:left}}، {{code|lang=css|code=clear:right}} يا {{code|lang=css|code=clear:both}}).<ref name="W3C-positioning" /><ref>{{cite book|last=Holzschlag|first=Molly E|author-link=Molly Holzschlag|title=Spring into HTML and CSS|url=https://archive.org/details/springintohtmlcs0000holz|year=2005|publisher=Pearson Education, Inc|isbn=0-13-185586-7}}</ref> == تاريخ == [[File:Håkon Wium Lie.jpg|thumb|right|upright|[[هاڪون ويئم لي]]، [[اوپيرا سافٽويئر]] ڪمپني جو چيف ٽيڪنيڪل آفيسر ۽ CSS ويب معيارن جو گڏيل خالق]] CSS پهريون ڀيرو [[هاڪون ويئم لي]] طرفان 10 آڪٽوبر 1994ع تي تجويز ڪيو ويو.<ref name="chss-proposal">{{cite web|last=Lie|first=Hakon W|title=Cascading HTML style sheets – a proposal|date=10 October 1994|issue=92|url=https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|access-date=25 May 2014|publisher=CERN|format=Proposal|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604022945/https://www.w3.org/People/howcome/p/cascade.html|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref> ان وقت لي، [[ٽم برنرز لي]] سان گڏ [[CERN]] ۾ ڪم ڪري رهيو هو.<ref name="chapter20">{{cite book|title=Cascading Style Sheets, designing for the Web|year=1999|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-59625-3|url=https://archive.org/details/cascadingstyles000lieh|access-date=23 June 2010|author-link1=Håkon Wium Lie|first1=Håkon Wium|last1=Lie|author-link2=Bert Bos|first2=Bert|last2=Bos}}</ref> ساڳئي وقت ويب لاءِ ٻيون به ڪيتريون ئي اسٽائل شيٽ ٻوليون تجويز ڪيون ويون، ۽ عوامي ميلنگ لسٽن توڙي [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم]] جي اندر ٿيندڙ بحثن جي نتيجي ۾ 1996ع ۾ پهرين W3C CSS Recommendation (CSS1)<ref name="w3c-css1">{{cite web|title=Cascading Style Sheets, level 1|url=https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=2014-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409234430/https://www.w3.org/TR/1999/REC-CSS1-19990111|archive-date=2014-04-09|url-status=live}}</ref> جاري ڪئي وئي. خاص طور تي [[برٽ بوس]] جي هڪ تجويز گهڻي اثرائتي ثابت ٿي؛ هو CSS1 جو گڏيل مصنف بڻيو ۽ CSS جو گڏيل خالق پڻ سمجهيو وڃي ٿو.<ref name="WWW3">{{cite web|title=Simple style sheets for SGML & HTML on the web|url=https://www.w3.org/People/Bos/style.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=20 June 2010|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=14 April 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923221609/https://www.w3.org/People/Bos/style.html|archive-date=23 September 2009|url-status=live}}</ref> اسٽائل شيٽون ڪنهن نه ڪنهن صورت ۾ 1980ع واري ڏهاڪي کان وٺي، جڏهن [[SGML|معياري عام مارڪ اپ ٻولي (SGML)]] وجود ۾ آئي، استعمال ٿينديون رهيون آهن، ۽ CSS کي ويب لاءِ اسٽائل شيٽون مهيا ڪرڻ جي مقصد سان تيار ڪيو ويو.<ref name="css-phd">{{cite web|title=Cascading Style Sheets|url=https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|publisher=University of Oslo|access-date=3 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20060906211843/https://people.opera.com/howcome/2006/phd/|archive-date=2006-09-06|url-status=dead}}</ref> ويب اسٽائل شيٽ ٻولي لاءِ هڪ گهرج اها هئي ته اسٽائل شيٽون ويب تي مختلف ماخذن مان اچي سگهن. انهيءَ ڪري موجوده اسٽائل شيٽ ٻوليون جهڙوڪ [[Document Style Semantics and Specification Language|DSSSL]] ۽ [[Formatting Output Specification Instance|FOSI]] مناسب نه هيون. ان جي ابتڙ CSS هڪ ئي دستاويز جي ڏيک کي ڪيترين ئي اسٽائل شيٽن جي ذريعي "ڪاسڪيڊنگ" انداز سان متاثر ڪرڻ جي اجازت ڏني.<ref name="css-phd" /> جيئن جيئن HTML وڌندو ويو، اهو [[ويب ڊولپمينٽ|ويب ڊولپرن]] جي گهرجن کي پورو ڪرڻ لاءِ وڌيڪ اندازياتي صلاحيتون پاڻ ۾ شامل ڪندو ويو. هن ارتقا ڊزائنر کي سائيٽ جي ڏيک تي وڌيڪ ڪنٽرول ڏنو، پر ان جي قيمت طور HTML وڌيڪ پيچيده ٿي ويو. [[ويب برائوزر]] جي عملدرآمد ۾ فرق، جهڙوڪ [[ViolaWWW]] ۽ [[WorldWideWeb]]،<ref name="IEEE">{{cite web|last1=Petrie|first1=Charles|title=Interview Robert Cailliau on the WWW Proposal: "How It Really Happened."|url=https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |publisher=[[Institute of Electrical and Electronics Engineers]]|access-date=18 August 2010|author-link2=Robert Cailliau|first2=Robert|last2=Cailliau|date=November 1997|archive-url=https://web.archive.org/web/20110106041256/https://www.computer.org/portal/web/computingnow/ic-cailliau |archive-date=6 January 2011|url-status=dead}}</ref> هڪجهڙي سائيٽ ڏيک کي ڏکيو بڻايو، ۽ استعمال ڪندڙن وٽ به ويب مواد جي ڏيک بابت گهٽ ڪنٽرول رهيو. ٽم برنرز لي پاران تيار ڪيل برائوزر/ايڊيٽر ۾ اسٽائل شيٽون پروگرام اندر ئي hard-coded هيون. تنهن ڪري اهي اسٽائل شيٽون ويب تي موجود دستاويزن سان ڳنڍي نه ٿيون سگهجن.<ref name="chapter20" /> [[رابرٽ ڪيليائو]]، جيڪو پڻ CERN سان لاڳاپيل هو، ساخت کي ڏيک کان الڳ ڪرڻ چاهيو ٿي ته جيئن مختلف اسٽائل شيٽون ڇپائي، اسڪرين تي ڏيک، ۽ ايڊيٽرن لاءِ مختلف پريزينٽيشن بيان ڪري سگهن.<ref name="IEEE" /> ويب جي پريزينٽيشن صلاحيتن کي بهتر بنائڻ ويب برادري جي ڪيترن ماڻهن جي دلچسپي جو موضوع هو ۽ www-style ميلنگ لسٽ تي نون مختلف اسٽائل شيٽ ٻولين جون تجويزون ڏنيون ويون.<ref name="css-phd" /> انهن نون تجويزن مان ٻه خاص طور تي ان شيءِ تي اثرانداز ٿيون جيڪا پوءِ CSS بڻجي: Cascading HTML Style Sheets<ref name="chss-proposal" /> ۽ Stream-based Style Sheet Proposal (SSP).<ref name="WWW3" /><ref name=ssp>{{cite web|title=Stream-based Style sheet Proposal|url=https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|access-date=3 September 2014|author-link=Bert Bos|first=Bert|last=Bos|date=31 March 1995|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012131653/https://www.w3.org/People/Bos/stylesheets.html|archive-date=12 October 2014|url-status=live}}</ref> ٻه برائوزر شروعاتي تجويزن لاءِ آزمائشي ميدان طور ڪم آيا؛ لي [[Yves Lafon|يو لا فون]] سان گڏجي [[Dave Raggett|ڊيو ريگٽ]] جي [[Arena (web browser)|Arena]] برائوزر ۾ CSS لاڳو ڪئي.<ref>{{cite web|title=Libwww Hackers|url=https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=6 June 2010|author-link=Henrik Frystyk Nielsen|first=Henrik Frystyk|last=Nielsen|date=7 June 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202042207/https://www.w3.org/Library/Collaborators.html|archive-date=2 December 2009|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/Lafon/|title=Yves Lafon|access-date=17 June 2010|publisher=World Wide Web Consortium|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624003146/https://www.w3.org/People/Lafon/|archive-date=24 June 2010|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|title=The W3C Team: Technology and Society|publisher=World Wide Web Consortium|access-date=22 January 2011|date=18 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100528051449/https://www.w3.org/People/domain?domain=Technology+and+Society|archive-date=28 May 2010|url-status=live}}</ref> برٽ بوس پنهنجي SSP تجويز کي [[Argo (web browser)|Argo]] برائوزر ۾ لاڳو ڪيو.<ref name="WWW3" /> ان کان پوءِ لي ۽ بوس گڏجي CSS معيار تي ڪم ڪيو (نالي مان 'H' هٽايو ويو، ڇو ته اهي اسٽائل شيٽون HTML کان سواءِ ٻين مارڪ اپ ٻولين تي به لاڳو ٿي سگهيون ٿيون).<ref name="chapter20" /> لي جي تجويز 1994ع ۾ شڪاگو، ايليناءِ ۾ ٿيل "[[Mosaic and the Web]]" ڪانفرنس (جيڪا پوءِ WWW2 سڏجڻ لڳي) ۾ پيش ڪئي وئي، ۽ 1995ع ۾ ٻيهر برٽ بوس سان گڏ پيش ڪئي وئي.<ref name="chapter20" /> ان وقت تائين W3C اڳ ئي قائم ٿي چڪي هئي ۽ هن CSS جي ترقي ۾ دلچسپي ورتي. هن مقصد لاءِ [[Steven Pemberton|اسٽيون پيمبرٽن]] جي صدارت هيٺ هڪ ورڪشاپ منعقد ڪئي وئي. نتيجي طور W3C، HTML editorial review board (ERB) جي deliverables ۾ CSS تي ڪم شامل ڪيو. لي ۽ بوس هن منصوبي جي هن پهلوءَ تي بنيادي ٽيڪنيڪل عملي طور ڪم ڪيو، جڏهن ته ٻين ميمبرن، جن ۾ Microsoft جو [[Thomas Reardon|ٿامس ريئرڊن]] به شامل هو، پڻ حصو ورتو. آگسٽ 1996ع ۾ [[Netscape]] Communication Corporation هڪ متبادل اسٽائل شيٽ ٻولي [[JavaScript Style Sheets]] (JSSS) جي نالي سان پيش ڪئي.<ref name="chapter20" /> اها specification ڪڏهن مڪمل نه ٿي ۽ هاڻي متروڪ سمجهي وڃي ٿي.<ref>{{cite web|title=JavaScript-Based Style Sheets|url=https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|publisher=W3C|access-date=23 June 2010|author=[[Lou Montulli]]|author2=[[Brendan Eich]]|author3=[[Scott Furman]]|author4=[[Donna Converse]]|author5=[[Troy Chevalier]]|date=22 August 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527213412/https://www.w3.org/Submission/1996/1/WD-jsss-960822|archive-date=27 May 2010|url-status=live}}</ref> 1996ع جي آخر تائين CSS سرڪاري ٿيڻ لاءِ تيار ٿي چڪي هئي، ۽ CSS level 1 Recommendation ڊسمبر ۾ شايع ڪئي وئي. HTML، CSS، ۽ [[Document Object Model|DOM]] جي ترقي هڪ ئي گروهه، HTML Editorial Review Board (ERB)، اندر ٿي رهي هئي. 1997ع جي شروعات ۾ ERB کي ٽن ورڪنگ گروپن ۾ ورهايو ويو: [[HTML Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Dan Connolly (computer scientist)|ڊين ڪنولي]] ڪئي؛ DOM Working Group، جنهن جي صدارت [[SoftQuad]] جي Lauren Wood ڪئي؛ ۽ [[CSS Working Group]]، جنهن جي صدارت W3C جي [[Chris Lilley (W3C)|ڪرس للي]] ڪئي. CSS Working Group انهن مسئلن تي ڪم شروع ڪيو جيڪي CSS level 1 ۾ حل نه ٿيا هئا، جنهن جي نتيجي ۾ 4 نومبر 1997ع تي CSS level 2 وجود ۾ آئي. اها 12 مئي 1998ع تي W3C Recommendation طور شايع ٿي. CSS level 3، جيڪا 1998ع ۾ شروع ڪئي وئي، {{as of|2014|lc=y}} اڃا ترقي هيٺ آهي. 2005ع ۾ CSS Working Groups فيصلو ڪيو ته معيارن جي گهرجن کي وڌيڪ سختيءَ سان لاڳو ڪيو وڃي. ان جو مطلب اهو ٿيو ته اڳ ئي شايع ٿيل معيار جهڙوڪ CSS&nbsp;2.1، CSS&nbsp;3 Selectors، ۽ CSS&nbsp;3 Text کي Candidate Recommendation مان واپس Working Draft جي سطح تي آندو ويو. === اختيار ڪرڻ ۾ ڏکيائي === CSS&nbsp;1 specification 1996ع ۾ مڪمل ٿي. Microsoft جو [[Internet Explorer 3]]<ref name="chapter20" /> انهيءَ ئي سال جاري ٿيو، جنهن ۾ CSS لاءِ محدود سهڪار موجود هو. [[Internet Explorer 4|IE 4]] ۽ [[Netscape Navigator|Netscape 4.x]] وڌيڪ سهڪار شامل ڪيو، پر اهو عام طور نامڪمل ۽ ڪيترن ئي [[Software bug|بگز]] سان ڀريل هو، جنهن CSS کي عملي طور تي اپنائڻ ڏکيو بڻايو. ڪنهن به ويب برائوزر کي specification جي لڳ ڀڳ مڪمل implementation حاصل ڪرڻ ۾ ٽن سالن کان وڌيڪ لڳي ويا. [[Internet Explorer for Mac|Internet Explorer 5.0]] for the [[Apple Macintosh|Macintosh]]، جيڪو مارچ 2000ع ۾ جاري ٿيو، پهريون برائوزر هو جنهن ۾ CSS&nbsp;1 لاءِ مڪمل (99 سيڪڙو کان به وڌيڪ) سهڪار موجود هو،<ref>{{cite web|title=CSS software|publisher=W3C|url=https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|access-date=2011-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101125162013/https://www.w3.org/Style/CSS/software.en.html#w26|archive-date=2010-11-25|url-status=live}}</ref> ۽ اهڙي طرح هن [[Opera (web browser)|اوپيرا]] کي به پوئتي ڇڏيو، جيڪا ان کان پندرهين مهيني اڳ CSS سهڪار متعارف ڪرائڻ کان وٺي اڳواڻ هئي. ان کان پوءِ ٻيا برائوزر به جلدي شامل ٿيا، ۽ انهن مان ڪيترن CSS&nbsp;2 جا به ڪجهه حصا لاڳو ڪيا. تنهن هوندي، جڏهن پوءِ جا "version 5" ويب برائوزر به CSS جو ڪافي مڪمل implementation پيش ڪرڻ لڳا، تڏهن به اهي ڪجهه پهلوئن ۾ غلط هئا. اهي بيقاعدگين، بگز، ۽ ٻين [[Quirks mode|quirks]] سان ڀرپور هئا. [[Internet Explorer 5|Microsoft Internet Explorer 5.x for Windows]]، جيڪو [[Internet Explorer for Mac|IE for Macintosh]] کان بلڪل مختلف هو، [[CSS box model]] کي CSS معيارن جي مقابلي ۾ غلط نموني لاڳو ڪيو هو. اهڙين بيقاعدگين ۽ فيچر سهڪار ۾ فرقن جي ڪري ڊزائنرن لاءِ مختلف برائوزرن ۽ [[Computing platform|پليٽفارمن]] تي هڪجهڙو ڏيک حاصل ڪرڻ ڏکيو ٿي ويو، جيستائين هو [[workaround]]s، جن کي [[CSS hack]]s ۽ filters چيو ويو، استعمال نه ڪن. IE Windows جو box model bug ايترو سنجيده هو جو جڏهن [[Internet Explorer 6]] جاري ٿيو، Microsoft CSS جي تشريح لاءِ هڪ backward-compatible mode ("[[quirks mode]]") پڻ متعارف ڪرايو، جنهن سان گڏ هڪ متبادل، درست "standards mode" به ڏنو ويو. ٻين غير-Microsoft برائوزرن به اهڙيون mode-switch صلاحيتون مهيا ڪيون. نتيجي طور، [[HTML]] فائلن جي مصنفن لاءِ ضروري ٿي پيو ته هو يقيني بڻائن ته سندن فائلن ۾ هڪ خاص نمايان [[Document type declaration#HTML5 DTD-less DOCTYPE|"معيارن مطابق CSS جو ارادو ڪيل" نشان]] موجود هجي، جنهن سان ظاهر ٿئي ته مصنفن CSS کي معيارن مطابق صحيح طرح سمجهائڻ جو ارادو رکيو آهي، نه ته هاڻي گهڻو پراڻي ٿي ويل [[Internet Explorer 5|IE5/Windows]] واري انداز مطابق. هن نشان کان سواءِ، اهي ويب برائوزر جيڪي "quirks mode" switching جي صلاحيت رکن ٿا، ويب صفحن تي شين جي ماپ ائين طئي ڪندا جيئن IE 5 on Windows ڪندو هو، بجاءِ CSS معيارن جي پيروي ڪرڻ جي. CSS جي اڻبرابر اپنائي ۽ اصل specification ۾ موجود errata سبب W3C، CSS&nbsp;2 معيارن کي نظرثاني ڪري CSS&nbsp;2.1 تيار ڪيو، جيڪو HTML برائوزرن ۾ موجود CSS سهڪار جي ڪم ڪندڙ تصوير جي وڌيڪ ويجهو هو. CSS&nbsp;2 جون ڪجهه خاصيتون، جيڪي ڪنهن به برائوزر ڪاميابيءَ سان لاڳو نه ڪيون هيون، خارج ڪيون ويون، ۽ ڪجهه حالتن ۾، معياري روين کي بدلائي انهن کي اڳ ۾ موجود عام implementations سان هم آهنگ ڪيو ويو. CSS&nbsp;2.1 25 فيبروري 2004ع تي Candidate Recommendation بڻيو، پر 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft جي حيثيت ڏني وئي،<ref>{{cite web|url=https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|title=CSS 2.1&nbsp;– Anne's Weblog|author=[[Anne van Kesteren]]|access-date=2011-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20051210101312/https://annevankesteren.nl/2005/06/css-21|archive-date=2005-12-10|url-status=live}}</ref> ۽ پوءِ 19 جولاءِ 2007ع تي ٻيهر Candidate Recommendation جي حيثيت بحال ٿي.<ref>{{cite web|access-date=2011-02-16|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628191558/https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|title=Archive of W3C News in 2007|date=21 December 2007 |url=https://www.w3.org/News/2007.html#entry-7058|url-status=live}}</ref> انهن مسئلن کان علاوه، <code>.css</code> extension هڪ اهڙي سافٽويئر پراڊڪٽ ۾ به استعمال ٿيندي هئي جيڪا [[Microsoft PowerPoint|PowerPoint]] فائلن کي Compact Slide Show فائلن ۾ تبديل ڪندي هئي،<ref>{{cite web|last=Nitot |first=Tristan |title=Incorrect MIME Type for CSS Files |url=https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |work=[[Mozilla Developer Center]] |publisher=[[Mozilla]] |access-date=20 June 2010 |date=18 March 2002 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520044919/https://developer.mozilla.org/en/Incorrect_MIME_Type_for_CSS_Files |archive-date=2011-05-20 |url-status=dead }}</ref> تنهن ڪري ڪجهه ويب سرور سڀئي <code>.css</code><ref>{{cite web|last=McBride|first=Don|title=File Types|url=https://donsnotes.com/tech/filetype.html|access-date=20 June 2010|date=27 November 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20101029155135/https://donsnotes.com/tech/filetype.html|archive-date=29 October 2010|url-status=live}}</ref> فائلون [[Internet media type|MIME type]] <code>application/x-pointplus</code><ref>{{cite web|title=css file extension details|url=https://extensions.pndesign.cz/css-file|publisher=File extension database|access-date=20 June 2010|date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718182554/https://extensions.pndesign.cz/css-file|archive-date=18 July 2011|url-status=dead}}</ref> طور موڪليندا هئا، نه ڪي <code>text/css</code> طور. === وڪڻندڙ اڳياڙيون (Vendor prefixes) === انفرادي برائوزر ٺاهيندڙ ڪڏهن ڪڏهن معياري بڻجڻ ۽ عام ٿيڻ کان اڳ نوان parameter متعارف ڪرائيندا هئا. مستقبل جي implementation سان ٽڪراءُ کان بچڻ لاءِ، وڪڻندڙ انهن parameterن جي اڳيان پنهنجا منفرد نالا لڳائيندا هئا، جهڙوڪ [[Mozilla Firefox]] لاءِ <code>-moz-</code>، [[Apple Safari]] جي [[WebKit|برائوزنگ انجڻ]] جي نالي تي <code>-webkit-</code>، [[Opera Browser]] لاءِ <code>-o-</code>، ۽ [[Microsoft Internet Explorer]] توڙي [[Microsoft Edge]] جي شروعاتي EdgeHTML نسخن لاءِ <code>-ms-</code>. ڪڏهن ڪڏهن vendor prefix وارا parameter، جيئن <code>-moz-radial-gradient</code> ۽ <code>-webkit-linear-gradient</code>، پنهنجي بي-پريفڪس هم منصبن جي مقابلي ۾ ٿوري مختلف syntax رکندا هئا.<ref>{{cite web |title=What Are CSS Vendor or Browser Prefixes? |first1= Jennifer |last1=Kyrnin |url=https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |website=Lifewire |language=en |date=2019-11-12 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130084004/https://www.lifewire.com/css-vendor-prefixes-3466867 |archive-date= Nov 30, 2020 }}</ref> معياري بڻجڻ کان پوءِ prefix وارا properties متروڪ ٿي ويندا آهن. اهڙا پروگرام موجود آهن جيڪي پراڻن برائوزرن لاءِ پاڻمرادو prefixes شامل ڪندا آهن ۽ prefixed parameterن جا معياري نسخا پڻ ظاهر ڪندا آهن. ڇاڪاڻ ته prefixes صرف محدود برائوزرن تائين محدود هوندا آهن، prefix هٽائڻ سان ٻيا برائوزر به انهيءَ functionality کي ڏسي سگهندا آهن. هڪ استثنا ڪجهه پراڻا <code>-webkit-</code> prefixed properties آهن، جيڪي ويب تي ايترا عام ۽ مستقل ٿي ويا آهن جو ٻين برائوزر خاندانن به compatibility خاطر انهن جي سهڪار جو فيصلو ڪيو.<ref>{{cite web |title=Compatibility Standard |url=https://compat.spec.whatwg.org/ |website=WHATWG |date=24 January 2024 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240204073005/https://compat.spec.whatwg.org/ |archive-date= Feb 4, 2024 }}</ref> [[File:W3C CSS Snapshot.png|thumb|CSS Snapshot 2021]] CSS جون مختلف سطحون ۽ profiles آهن. CSS جي هر سطح اڳئين سطح تي ٻڌل هوندي آهي، عام طور نيون خاصيتون شامل ڪندي آهي، ۽ عام طرح<ref>{{Cite web |date=7 December 2023 |title=CSS Snapshot 2023 – 2.4. CSS Levels |url=https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240208172654/https://www.w3.org/TR/CSS/#css-levels |archive-date=Feb 8, 2024 |website=W3C}}</ref> CSS&nbsp;1، CSS&nbsp;2، CSS&nbsp;3، ۽ CSS&nbsp;4 طور سڃاتي ويندي آهي. Profiles عام طور هڪ يا وڌيڪ CSS سطحن جو ڪو حصو هونديون آهن، جيڪي ڪنهن خاص ڊوائيس يا يوزر انٽرفيس لاءِ ٺاهيون وينديون آهن. هن وقت موبائل ڊوائيسن، پرنٽرن، ۽ ٽيليويزن سيٽن لاءِ profiles موجود آهن. Profiles کي media types سان نه ملائڻ گهرجي، جيڪي CSS&nbsp;2 ۾ شامل ڪيا ويا. ==== CSS 1 ==== پهرين CSS specification جيڪا سرڪاري W3C Recommendation بڻي، اها CSS level 1 هئي، جيڪا 17 ڊسمبر 1996ع تي شايع ٿي. [[هاڪون ويئم لي]] ۽ [[برٽ بوس]] کي ان جا اصل ترقي ڪندڙ قرار ڏنو وڃي ٿو.<ref>{{cite book|last1=Bos|first2= Håkon |last2=Wium Lie |first1=Bert|title=Cascading style sheets: designing for the Web|date=1997|publisher=Addison Wesley Longman|location=Harlow, England; Reading, MA.|isbn=0-201-41998-X|edition=1st print.|url=https://archive.org/details/cascadingstylesh00lieh}}</ref><ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/CSS1 Cascading Style Sheets, level 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209205309/https://www.w3.org/TR/CSS1/ |date=2011-02-09 }} CSS 1 specification''</ref> ان جي صلاحيتن ۾ هي سهڪار شامل هو: * [[Typeface|فونٽ]] خاصيتون، جيئن typeface ۽ emphasis * متن، پس منظرن ۽ ٻين عنصرن جا رنگ * متن جون خاصيتون، جيئن لفظن، اکرن ۽ متن جي سٽن جي وچ ۾ فاصلو * متن، تصويرن، [[Table (HTML)|جدولن]] ۽ ٻين عنصرن جي [[alignment (typesetting)|سڌائي]] * گهڻن عنصرن لاءِ margin، border، padding ۽ positioning * صفتن جي گروهن جي منفرد سڃاڻپ ۽ عام درجي بندي W3C هاڻي CSS 1 Recommendation کي برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ Cascading Style Sheets level 1 specification] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110211185814/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS1-20080411/ |date=2011-02-11 }} CSS level 1 specification''</ref> ==== CSS 2 ==== CSS level 2 specification، W3C طرفان تيار ڪئي وئي ۽ مئي 1998ع ۾ recommendation طور شايع ڪئي وئي. CSS&nbsp;1 کان وڌيڪ جامع هجڻ جي ناتي، CSS&nbsp;2 ۾ ڪيتريون ئي نيون صلاحيتون شامل هيون، جهڙوڪ عنصرن جي absolute، relative ۽ fixed positioning ۽ [[z-index]]، media types جو تصور، aural style sheets لاءِ سهڪار (جن کي بعد ۾ CSS 3 speech modules سان تبديل ڪيو ويو)<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|title=Aural style sheets|publisher=W3C|access-date=2014-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026010749/https://www.w3.org/TR/CSS21/aural.html#aural-media-group|archive-date=2014-10-26|url-status=live}}</ref>، ٻطرفي متن، ۽ نيون فونٽ خاصيتون جيئن shadows. W3C هاڻي CSS&nbsp;2 recommendation کي به برقرار نٿي رکي.<ref>[[W3C]]: ''[https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ Cascading Style Sheets, level 2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110116000124/https://www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/ |date=2011-01-16 }} CSS&nbsp;2 specification (1998 recommendation)''</ref> ==== CSS 2.1 ==== CSS سطح 2 جي نظرثاني 1، جنهن کي گهڻو ڪري "CSS 2.1" چيو ويندو آهي، CSS&nbsp;2 ۾ موجود غلطيون درست ڪري ٿي، گهٽ سهڪار مليل يا مڪمل طور هڪجهڙي نموني ڪم نه ڪندڙ خاصيتون هٽائي ٿي، ۽ اڳ ۾ ئي برائوزرن ۾ لاڳو ٿيل واڌارن کي specification ۾ شامل ڪري ٿي. ٽيڪنيڪل specification کي معياري بڻائڻ لاءِ W3C Process سان مطابقت رکڻ خاطر، CSS&nbsp;2.1 ڪيترن سالن تائين Working Draft ۽ Candidate Recommendation جي حيثيتن وچ ۾ ايندي ويندي رهي. CSS 2.1 پهريون ڀيرو 25 فيبروري 2004ع تي [https://www.w3.org/TR/2004/CR-CSS21-20040225/ Candidate Recommendation] بڻي، پر وڌيڪ جائزي لاءِ 13 جون 2005ع تي ان کي ٻيهر Working Draft بڻايو ويو. 19 جولاءِ 2007ع تي اها ٻيهر Candidate Recommendation بڻجي، ۽ پوءِ 2009ع ۾ ٻه ڀيرا ان ۾ تازه ڪاري ڪئي وئي. تنهن هوندي به، تبديليون ۽ وضاحتون شامل ٿيڻ سبب، 7 ڊسمبر 2010ع تي اها ٻيهر Last Call Working Draft ڏانهن موٽي وئي. CSS 2.1، 12 اپريل 2011ع تي Proposed Recommendation بڻجي وئي.<ref>[[W3C]]:''[https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ Cascading Style Sheets, level 2 revision 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111109095352/https://www.w3.org/TR/2011/PR-CSS2-20110412/ |date=2011-11-09 }} CSS 2.1 specification (W3C Proposed Recommendation)''</ref> W3C Advisory Committee جي جائزي کان پوءِ، آخرڪار اها 7 جون 2011ع تي W3C Recommendation طور شايع ڪئي وئي.<ref name="w3.org">W3C: [https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en Cascading Style Sheets Standard Boasts Unprecedented Interoperability] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610221708/https://www.w3.org/2011/05/css-pr.html.en |date=2011-06-10 }}</ref> CSS 2.1 کي سطح 2 جي پهرين ۽ آخري نظرثاني طور رٿيو ويو هو—پر گهٽ ترجيح واري ڪم طور CSS 2.2 تي 2015ع ۾ ڪم شروع ٿيو. ==== CSS 3 ==== {{redirect|CSS3}} CSS&nbsp;2 جي ابتڙ، جيڪا هڪ وڏي اڪيلي specification آهي ۽ مختلف خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿي، CSS&nbsp;3 کي ڪيترن الڳ دستاويزن ۾ ورهايو ويو آهي، جن کي "modules" چيو وڃي ٿو. هر module نيون صلاحيتون شامل ڪري ٿو يا CSS&nbsp;2 ۾ بيان ڪيل خاصيتن کي وڌائي ٿو، جڏهن ته پٺتي موافقت (backward compatibility) برقرار رکي ٿو. CSS سطح 3 تي ڪم اصل CSS&nbsp;2 recommendation جي اشاعت جي لڳ ڀڳ ئي شروع ٿيو. CSS&nbsp;3 جا سڀ کان شروعاتي مسودا جون 1999ع ۾ شايع ٿيا.<ref name="World Wide Web Consortium">{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs|title=Descriptions of all CSS specifications|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=18 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110331092216/https://www.w3.org/Style/CSS/specs|archive-date=31 March 2011|url-status=live}}</ref> ماڊيولر بڻائڻ جي ڪري، مختلف moduleن جون استحڪام واريون حالتون ۽ سرڪاري حيثيتون به مختلف آهن.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|title=CSS current work|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=26 February 2011|access-date=3 March 2011|first1=Bert|last1=Bos|author-link1=Bert Bos|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303230112/https://www.w3.org/Style/CSS/current-work|archive-date=3 March 2011|url-status=live}}</ref> ڪجهه moduleن کي ''[[W3C Recommendation#Candidate recommendation (CR)|Candidate Recommendation]]'' (''CR'') جي حيثيت حاصل آهي ۽ انهن کي مناسب حد تائين مستحڪم سمجهيو وڃي ٿو. ''CR'' مرحلي تي implementation ڪندڙن کي صلاح ڏني ويندي آهي ته vendor prefixes ختم ڪري ڇڏين.<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010|publisher=[[World Wide Web Consortium]]|date=12 December 2010|access-date=3 March 2011|first1=Elika J.|last1=Etemad|author-link1=Elika J. Etemad|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/#css|archive-date=16 March 2011|url-status=live}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ مکيه module-specifications جو خلاصو<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/Style/CSS/specs |title=All CSS specifications |publisher=W3C |date=2014-05-22 |access-date=2014-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140530231250/https://www.w3.org/Style/CSS/specs |archive-date=2014-05-30 |url-status=live }}</ref> |- !Module !Specification title !Status !Date |- |<samp>css3-background</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-background/ CSS Backgrounds and Borders Module Level 3]&nbsp; |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2023|Feb}} |- |<samp>css-box-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-box-3/ CSS Box Model Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2023|Apr}} |- |<samp>css-cascade-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-cascade-3/ CSS Cascading and Inheritance Level 3]&nbsp; |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2021|Feb}} |- |<samp>css-color-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-color CSS Color Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2022|Jan}} |- |<samp>css3-content</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-content-3/ CSS Generated Content Module Level 3]&nbsp; |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2019|Aug}} |- |<samp>css-fonts-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-fonts-3/ CSS Fonts Module Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Sep}} |- |<samp>css3-gcpm</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-gcpm-3/ CSS Generated Content for Paged Media Module] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2014|May}} |- |<samp>css3-layout</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-template-3/ CSS Template Layout Module] |''Note'' ||align="right"| {{dts|2015|Mar}} |- |<samp>css3-mediaqueries</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css3-mediaqueries/ Media Queries] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2012|Jun}} |- |<samp>mediaqueries-4</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/mediaqueries-4/ Media Queries Level 4] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Dec}} |- |<samp>css3-multicol</samp>&nbsp; |[https://www.w3.org/TR/css-multicol-1/ Multi-column Layout Module Level 1] | ''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2021|Oct}} |- |<samp>css3-page</samp> |[https://www.w3.org/TR/css3-page/ CSS Paged Media Module Level 3] |Working ''Draft'', and part migrated to css3-break ||align="right"| {{dts|2018|Oct}} |- |<samp>css3-break</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-break/ CSS Fragmentation Module Level 3] |''Candidate'' Rec. ||align="right"| {{dts|2018|Dec}} |- |<samp>selectors-3</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-3/ Selectors Level 3] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Nov}} |- |<samp>selectors-4</samp> |[https://www.w3.org/TR/selectors-4/ Selectors Level 4] |Working ''Draft'' ||align="right"| {{dts|2022|Nov}} |- |<samp>css3-ui</samp> |[https://www.w3.org/TR/css-ui-3/ CSS Basic User Interface Module Level 3 (CSS3 UI)] |''Recommendation'' ||align="right"| {{dts|2018|Jun}} |} ==== CSS 4 ==== {{redirect|CSS4}} [[File:CSS Standardization - The State of the Web.webm|thumb|[[Jen Simmons]]، 2019ع ۾ CSS جي حالت تي ڳالهائيندي، جڏهن ڪيترن CSS{{nbsp}}4 moduleن کي اڳتي وڌايو پئي ويو]] CSS4 نالي ڪا اڪيلي specification موجود ناهي،<ref>{{cite web|last=Atkins|first=Tab Jr.|title=A Word About CSS4|url=https://www.xanthir.com/b4Ko0|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031194751/https://www.xanthir.com/b4Ko0|archive-date=31 October 2012|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last=Andrew|first=Rachel|title=Why there is no CSS4 – explaining CSS Levels|url=https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|access-date=28 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250708060102/https://rachelandrew.co.uk/archives/2016/09/13/why-there-is-no-css4-explaining-css-levels/|archive-date=8 July 2025|url-status=live}}</ref> ڇاڪاڻ ته CSS کي ڪيترن الڳ moduleن ۾ ورهايو ويو آهي، جيڪي پاڻمرادو پنهنجن سطحن مطابق ترقي ڪن ٿا. اهي module جيڪي CSS Level 2 جي شين تي ٺهيل هئا، Level 3 کان شروع ٿيا. انهن مان ڪجهه اڳ ئي Level 4 تائين پهچي چڪا آهن يا Level 5 جي ويجهو آهن. ٻيا module جيڪي مڪمل طور نئين functionality بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ [[Flexbox]]،<ref>{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|title=CSS Flexible Box Layout Module Level 1|publisher=W3C|date=19 November 2018|access-date=18 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019153636/https://www.w3.org/TR/css3-flexbox/|archive-date=19 October 2012|url-status=live}}</ref> انهن کي Level 1 قرار ڏنو ويو آهي ۽ انهن مان ڪجهه Level 2 جي ويجهو پهچي رهيا آهن. CSS Working Group ڪڏهن ڪڏهن "Snapshots" شايع ڪندي آهي، جيڪي مڪمل moduleن ۽ ٻين drafts جي ڪجهه حصن جو مجموعو هوندا آهن، ۽ انهن کي ايترو مستحڪم سمجهيو ويندو آهي جو برائوزر ڊولپر انهن کي لاڳو ڪري سگهن. هن وقت تائين اهڙا پنج "best current practices" دستاويز Notes طور 2007ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2007 |date=12 May 2011 |access-date=18 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808144255/https://www.w3.org/TR/css-beijing/ |archive-date=8 August 2016 |url-status=live }}</ref> 2010ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2010/ |title=Cascading Style Sheets (CSS) Snapshot 2010 |date=12 May 2011 |access-date=3 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110316103250/https://www.w3.org/TR/css-2010/ |archive-date=16 March 2011 |url-status=live }}</ref> 2015ع،<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2015/ |title=CSS Snapshot 2015 |date=13 October 2015 |website=W3C |access-date=13 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127073733/https://www.w3.org/TR/css-2015/ |archive-date=27 January 2017 |url-status=live }}</ref> 2017ع،<ref>{{cite web |url= https://www.w3.org/TR/css-2017/ |website=W3C |title= CSS Snapshot 2017 |date= 31 January 2017 |access-date= 13 February 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170213164514/https://www.w3.org/TR/css-2017/ |archive-date= 13 February 2017 |url-status= live }}</ref> ۽ 2018ع ۾ شايع ڪيا ويا آهن.<ref>{{cite web |url=https://www.w3.org/TR/css-2018/ |title=CSS Snapshot 2018 |date=22 January 2019 |website=W3C |access-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190201162518/https://www.w3.org/TR/css-2018/ |archive-date=1 February 2019 |url-status=live }}</ref> ڇاڪاڻ ته اهي specification snapshot بنيادي طور ڊولپرن لاءِ تيار ڪيا ويندا آهن، تنهن ڪري اهڙي ئي هڪ ورزن وار حواله دستاويز جي گهرج وڌي رهي آهي، جيڪو مصنفن لاءِ هجي ۽ جيڪو هڪجهڙي نموني ڪم ڪندڙ implementations جي حالت پيش ڪري، جيئن هاڻي Can I Use...<ref name="caniuse">{{cite web|url=https://caniuse.com/#cats=CSS|website=Can I Use… Support tables for HTML5, CSS3, etc. |title=CSS |access-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219074228/https://caniuse.com/#cats=CSS|archive-date=2018-02-19|url-status=live}}</ref> ۽ MDN Web Docs.<ref name="mdn">{{cite web|url=https://developer.mozilla.org/docs/Web/CSS|website=MDN Web Docs |title=CSS|date=21 July 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231126230858/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS |archive-date= Nov 26, 2023 }}</ref> جهڙيون سائيٽون بيان ڪن ٿيون. اهڙي وسيلي تي بحث ڪرڻ ۽ ان جي تعريف طئي ڪرڻ لاءِ 2020ع جي شروعات ۾ هڪ W3C Community Group قائم ڪئي وئي.<ref name="css4">{{cite web|url=https://www.w3.org/community/css4/|title=Call for Participation in CSS4 Community Group |website=W3C |date=24 February 2020 |access-date=2020-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210062151/https://www.w3.org/community/css4/2020/02/24/call-for-participation-in-css4-community-group/ |archive-date=Feb 10, 2023 |url-status=live}}</ref> [[software versioning|ورزننگ]] جي اصل قسم تي پڻ بحث جاري آهي، جنهن جو مطلب اهو آهي ته جڏهن اهو دستاويز تيار ٿيندو، تڏهن به شايد ان کي "CSS4" نه سڏيو وڃي. == برائوزر سهڪار == هر ويب برائوزر ويب صفحن کي ڏيکارڻ لاءِ هڪ [[Web browser engine|لي آئوٽ انجڻ]] استعمال ڪري ٿو، ۽ CSS جي ڪارڪردگي لاءِ سهڪار انهن سڀني ۾ هڪجهڙو ناهي. ڇاڪاڻ ته برائوزر CSS کي مڪمل درستگي سان parse نٿا ڪن، تنهن ڪري مخصوص برائوزرن کي workaround ذريعي هدف بڻائڻ لاءِ گهڻيون coding ٽيڪنيڪون تيار ڪيون ويون آهن (جن کي عام طور [[CSS hacks]] يا CSS filters چيو ويندو آهي). CSS ۾ نئين ڪارڪردگيءَ جي اختيار کي وڏن برائوزرن ۾ سهڪار جي کوٽ سبب سست ڪري سگهجي ٿو. مثال طور، Internet Explorer ڪيترين CSS 3 خاصيتن لاءِ سهڪار شامل ڪرڻ ۾ آهستي رهيو، جنهن انهن خاصيتن جي اختيار کي سست ڪيو ۽ ڊولپرن ۾ برائوزر جي شهرت کي نقصان پهچايو. ان کان علاوه، ڪجهه نسخن ۾ غير-vendor-prefixed <code>filter</code> خاصيت لاءِ هڪ proprietary syntax پڻ استعمال ڪئي وئي هئي.<ref>{{Cite news|url=https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|title=CSS3 Solutions for Internet Explorer |first1=Louis |last1=Lazaris |date=2010-04-28|newspaper=Smashing Magazine|language=en-US|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012224430/https://www.smashingmagazine.com/2010/04/css3-solutions-for-internet-explorer/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> پنهنجن استعمال ڪندڙن لاءِ هڪجهڙو تجربو يقيني بڻائڻ لاءِ، ويب ڊولپر اڪثر پنهنجين سائيٽن کي ڪيترن آپريٽنگ سسٽمن، برائوزرن، ۽ برائوزر نسخن تي آزمائيندا آهن، جنهن سان ترقي جو وقت ۽ پيچيدگي وڌي ويندي آهي. [[BrowserStack]] جهڙا اوزار هنن ماحولن کي برقرار رکڻ جي پيچيدگي گهٽائڻ لاءِ تيار ڪيا ويا آهن. انهن جاچ اوزارن کان علاوه، ڪيتريون ئي سائيٽون مخصوص CSS خاصيتن لاءِ برائوزر سهڪار جون فهرستون به برقرار رکن ٿيون، جن ۾ [https://caniuse.com/ CanIUse] ۽ [[MDN Web Docs]] شامل آهن. ان کان سواءِ، CSS 3 ۾ feature queries جي وضاحت ڪئي وئي آهي، جيڪي <code>@supports</code> هدايت مهيا ڪن ٿيون، جنهن سان ڊولپر پنهنجي CSS جي اندر سڌي طرح انهن برائوزرن کي هدف بڻائي سگهن ٿا جيڪي ڪنهن خاص ڪارڪردگي لاءِ سهڪار رکن ٿا.<ref>{{Cite web|url=https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|title=Using Feature Queries in CSS |website=Mozilla Hacks |first1=Jen |last1=Simmons |date= August 17, 2016 |access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011151259/https://hacks.mozilla.org/2016/08/using-feature-queries-in-css/|archive-date=2016-10-11|url-status=live}}</ref> پراڻن برائوزرن ۾ جيڪو CSS سهڪار هيٺ نه هوندو آهي، ان کي ڪڏهن ڪڏهن JavaScript [[Polyfill (programming)|polyfills]] ذريعي به درست يا شامل ڪيو ويندو آهي؛ اهي JavaScript ڪوڊ جا ٽڪرا هوندا آهن جيڪي برائوزرن کي هڪجهڙي نموني ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيا ويندا آهن. اهي workaround ۽ fallback ڪارڪردگي جي سهڪار جي ضرورت ترقياتي منصوبن ۾ وڌيڪ پيچيدگي شامل ڪري سگهن ٿا، ۽ انهيءَ ڪري ڪمپنيون گهڻو ڪري برائوزر نسخن جي هڪ فهرست مقرر ڪنديون آهن ته ڪهڙا نسخا هو سهڪار ڏينديون ۽ ڪهڙا نه. جيئن ويب سائيٽون اهڙا نوان ڪوڊ معيار اختيار ڪنديون وڃن ٿيون جيڪي پراڻن برائوزرن سان مطابقت نٿا رکن، تيئن اهي پراڻا برائوزر ويب تي موجود ڪيترن ئي وسيلن تائين رسائي کان محروم ٿي سگهن ٿا (ڪڏهن ڪڏهن ڄاڻي واڻي به).<ref>{{Cite news|url=https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/ |first1=Lee |last1=Hutchinson |date=2019 |title=Looking at the Web with Internet Explorer 6, one last time|newspaper=Ars Technica|access-date=2016-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20161012151514/https://arstechnica.com/information-technology/2014/04/looking-at-the-web-with-internet-explorer-6-one-last-time/|archive-date=2016-10-12|url-status=live}}</ref> تنهن هوندي به، انٽرنيٽ تي گهڻيون مشهور سائيٽون رڳو ڪمزور CSS سهڪار سبب پراڻن برائوزرن ۾ بصري طور گهٽ معيار واريون ناهن ٿينديون، پر گهڻين حالتن ۾ بلڪل ڪم ئي ناهن ڪنديون، خاص طور JavaScript ۽ ٻين ويب ٽيڪنالاجين جي ارتقا سبب. == حدون == CSS جي موجوده صلاحيتن بابت ڪجھه ڄاتل حدون هيٺ ڏجن ٿيون: === پوزيشن کان آزاد نئون اسڪوپ واضح نموني سان مقرر نٿو ڪري سگهجي === z-index جهڙين خاصيتن لاءِ اسڪوپنگ جا قاعدا ويجهي والدين عنصر کي ڳوليندا آهن جنهن وٽ position: absolute يا position: relative خاصيت هجي. هي عجيب قسم جي ڳانڍاپي سبب غير گهربل اثر پيدا ٿيندا آهن. مثال طور، جڏهن ڪنهن عنصر جي پوزيشن کي ترتيب ڏيڻ لازمي ٿي وڃي ته نئون اسڪوپ ٺاهڻ کان بچڻ ناممڪن ٿي ويندو آهي، جنهن ڪري والدين عنصر جي گهربل اسڪوپ کي استعمال ڪرڻ ممڪن نه رهندو آهي. === پسيڊو-ڪلاس جي متحرڪ رويي تي ڪنٽرول نٿو ڪري سگهجي === CSS پسيڊو-ڪلاس مهيا ڪري ٿو جيڪي متبادل اسٽائلن جي مشروط لاڳو ٿيڻ ذريعي استعمال ڪندڙ جي ڪجهه حد تائين موٽ (feedback) جي اجازت ڏين ٿا. CSS جو هڪ پسيڊو-ڪلاس "{{code|lang=css|code=:hover}}" متحرڪ آهي (JavaScript جي "onmouseover" جي برابر) ۽ ان جي غلط استعمال جو امڪان به آهي (مثال طور ڪرسر جي ويجهو اچڻ تي ظاهر ٿيندڙ popups ٺاهڻ).<ref>{{cite web |url=https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |title=Pure CSS Popups |publisher=meyerweb.com |access-date=2009-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209071014/https://meyerweb.com/eric/css/edge/popups/demo.html |archive-date=2009-12-09 |url-status=dead }}</ref> پر CSS ۾ اهڙي صلاحيت موجود ناهي جو ڪو ڪلائنٽ ان کي غيرفعال ڪري سگهي (ڪو "disable" جهڙو خاصيت ناهي) يا ان جي اثرن کي محدود ڪري سگهي (هر خاصيت لاءِ "nochange" جهڙا قدر موجود ناهن). === قاعدن کي نالو ڏيڻ ممڪن ناهي === CSS ۾ ڪنهن قاعدي کي نالو ڏيڻ جو ڪو طريقو ناهي، جنهن سان مثال طور ڪلائنٽ-پاسي اسڪرپٽ انهي قاعدي ڏانهن اشارو ڪري سگهي، ڀلي ان جو selector تبديل ٿي وڃي. === هڪ قاعدي جا اسٽائل ٻئي قاعدي ۾ شامل نٿا ڪري سگهجن === CSS ۾ گهڻا دفعا مطلوبه اثر حاصل ڪرڻ لاءِ ساڳيا اسٽائل ڪيترن قاعدن ۾ ورجائڻا پوندا آهن، جنهن ڪري سنڀال (maintenance) وڌي ويندي آهي ۽ وڌيڪ جامع جاچ جي ضرورت پوندي آهي. هن مسئلي کي حل ڪرڻ لاءِ ڪجهه نيون CSS خاصيتون تجويز ڪيون ويون هيون، پر پوءِ انهن کي ڇڏي ڏنو ويو.<ref>{{cite web|url=https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|author=Tab Atkins Jr.|title=CSS apply rule|publisher=GitHub|access-date=2016-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160222160949/https://tabatkins.github.io/specs/css-apply-rule/|archive-date=2016-02-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.xanthir.com/b4o00|title = Why I Abandoned @apply — Tab Completion}}</ref> ان جي بدران، ليکڪ وڌيڪ ترقي يافته stylesheet ٻوليون استعمال ڪري سگهن ٿا جيڪي CSS ۾ compile ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[Sass (stylesheet language)|Sass]]، [[Less (stylesheet language)|Less]]، يا [[Stylus (stylesheet language)|Stylus]]. === مارڪ اپ تبديل ڪرڻ کانسواءِ مخصوص متن کي هدف بڻائي نٿو سگهجي === {{code|lang=css|code=::first-letter}} پسيڊو-عنصر کان سواءِ، ڪنهن به مخصوص متن جي حصي کي هدف بڻائڻ ممڪن ناهي جيستائين placeholder عنصر استعمال نه ڪيا وڃن. == فائدا == === مواد کي پيشڪش کان الڳ ڪرڻ === {{Main|Separation of content and presentation}} CSS مختلف پيشڪشي فارميٽن ۾ مواد جي اشاعت کي آسان بڻائي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ اها مختلف نامياري پيرا ميٽرن جي بنياد تي اسٽائلن کي ترتيب ڏئي ٿي. انهن پيرا ميٽرن ۾ استعمال ڪندڙ جون واضح ترجيحات (جهڙوڪ ٿيم يا فونٽ سائيز)، مختلف ويب برائوزرن سان مطابقت، مواد ڏسڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار جو قسم (مثال طور ڊيسڪ ٽاپ، ٽيبليٽ يا موبائل ڊيوائس)، اسڪرين ريزوليوشن، استعمال ڪندڙ جو جاگرافيائي هنڌ ۽ ٻيا ڪيترائي عنصر شامل آهن. CSS responsive design کي پڻ ممڪن بڻائي ٿي، جنهن سان مواد مختلف اسڪرين سائيزن ۽ رخن مطابق پاڻمرادو ترتيب وٺي ٿو، جنهن سان رسائي (accessibility) ۽ استعمال ڪندڙ جو تجربو مختلف ماحولن ۾ بهتر ٿئي ٿو. === سڄي سائيٽ ۾ هڪجهڙائي === {{Main|Style sheet (web development)}} جڏهن CSS کي صحيح نموني استعمال ڪيو وڃي، خاص طور inheritance ۽ "cascading" جي اصولن مطابق، تڏهن هڪ عالمي style sheet استعمال ڪري سڄي سائيٽ تي عنصرن کي هڪجهڙي انداز ۾ ترتيب ڏئي سگهجي ٿو. جيڪڏهن ڪنهن موقعي تي عنصرن جي اسٽائل کي تبديل ڪرڻ يا ترتيب ڏيڻ جي ضرورت پوي، ته اهي تبديليون عالمي style sheet ۾ قاعدن کي تبديل ڪري آساني سان ڪيون وڃن ٿيون. CSS کان اڳ اهڙي قسم جي سار سنڀال وڌيڪ ڏکي، مهانگي ۽ وقت وٺندڙ هوندي هئي. === بينڊوڊٿ === هڪ style sheet، اندروني هجي يا خارجي، HTML عنصرن جي هڪ حد لاءِ اسٽائل صرف هڪ ڀيرو بيان ڪري ٿي جيڪي <code>class</code>، قسم يا ٻين عنصرن سان لاڳاپي جي بنياد تي چونڊيا وڃن ٿا. هي طريقو هر عنصر لاءِ inline اسٽائل ورجائڻ کان گهڻو وڌيڪ ڪارآمد آهي. خارجي style sheet عام طور [[browser cache]] ۾ محفوظ ٿي ويندي آهي، تنهنڪري ان کي ڪيترن ئي صفحن تي ٻيهر لوڊ ڪرڻ کانسواءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جنهن سان نيٽ ورڪ تي ڊيٽا جي منتقلي به گهٽجي ٿي. === صفحي جي ٻيهر ترتيب === {{Main|Progressive enhancement}} صرف هڪ لائين جي تبديلي سان ساڳئي صفحي لاءِ مختلف style sheet استعمال ڪري سگهجي ٿي. هي خاصيت رسائي جي لحاظ کان به فائديمند آهي، ۽ انهي سان گڏ مختلف اوزارن لاءِ صفحي يا سائيٽ کي ترتيب ڏيڻ جي صلاحيت پڻ مهيا ڪري ٿي. ان کان علاوه، اهي اوزار جيڪي اسٽائلنگ کي سمجهي نٿا سگهن (جهڙوڪ پراڻا برائوزر) اڃا به مواد ڏيکاري سگهن ٿا. === رسائي === {{Main|Tableless web design#Accessibility}} CSS کان سواءِ، ويب ڊيزائنر عام طور پنهنجي صفحن جي ترتيب لاءِ HTML ٽيبل جهڙيون ٽيڪنيڪون استعمال ڪندا هئا، جيڪي نظر جي ڪمزوري رکندڙ استعمال ڪندڙن لاءِ رسائي ۾ رڪاوٽ پيدا ڪنديون هيون (ڏسو {{Section link|Tableless web design|Accessibility}}). == معياري بڻائڻ == === فريم ورڪ === {{Main|CSS framework}} [[CSS framework]] اڳواٽ تيار ڪيل [[Library (computing)|لائبريريون]] آهن جيڪي Cascading Style Sheets ٻولي استعمال ڪندي [[web page|ويب صفحن]] جي وڌيڪ آسان ۽ معياري نموني سان اسٽائلنگ ڪرڻ لاءِ ٺهيل هونديون آهن. CSS فريم ورڪن ۾ [[Blueprint (CSS framework)|Blueprint]]، [[Bootstrap (front-end framework)|Bootstrap]]، [[Foundation (framework)|Foundation]] ۽ Materialize شامل آهن. پروگرامنگ ۽ اسڪرپٽنگ ٻولين جي لائبريرين وانگر، CSS فريم ورڪ پڻ عام طور خارجي .css فائلن طور HTML جي {{code|lang=html|code=<head>}} حصي ۾ شامل ڪيا ويندا آهن. اهي ويب صفحن جي ڊيزائن ۽ ترتيب لاءِ ڪيترائي تيار اختيار فراهم ڪن ٿا. جيتوڻيڪ اهڙا ڪيترائي فريم ورڪ شايع ٿيا آهن، ڪجهه ليکڪ انهن کي گهڻو ڪري تيزيءَ سان prototyping ڪرڻ يا سکڻ لاءِ استعمال ڪن ٿا، ۽ پوءِ هر سائيٽ لاءِ مناسب CSS پاڻ ٺاهڻ کي ترجيح ڏين ٿا ته جيئن غير استعمال ٿيل خاصيتن جي ڪري ڊيزائن، سنڀال ۽ ڊائون لوڊ جي اضافي بوجھ کان بچي سگهجي.<ref>{{cite book|last=Cederholm|first=Dan|title=Handcrafted CSS: More Bulletproof Web Design|year=2009|publisher=New Riders|isbn=978-0-321-64338-4|url=https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|author2=Ethan Marcotte|access-date=19 June 2010|page=114|archive-url=https://web.archive.org/web/20121220221903/https://books.google.com/books?id=UgrUeIwsS60C&pg=PA114|archive-date=20 December 2012|url-status=live}}</ref> === ڊيزائن جا طريقا === جڏهن ڪنهن منصوبي ۾ استعمال ٿيندڙ CSS وسيلن جو قد وڌي وڃي ٿو، ته ترقياتي ٽيم اڪثر انهن کي منظم رکڻ لاءِ ڪنهن گڏيل ڊيزائن طريقي تي متفق ٿيندي آهي. ان جو مقصد ترقي کي آسان بڻائڻ، گڏيل ڪم کي بهتر ڪرڻ، ۽ برائوزر ۾ style sheet جي ڪارڪردگي کي بهتر رکڻ هوندو آهي. مشهور طريقن ۾ OOCSS (object-oriented CSS)، ACSS (atomic CSS)، CSS (organic Cascade Style Sheet)، SMACSS (scalable and modular architecture for CSS)، ۽ BEM (block, element, modifier) شامل آهن.<ref>{{cite web|last1=Antti|first1=Hiljá|title=OOCSS, ACSS, BEM, SMACSS: what are they? What should I use?|url=https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|website=clubmate.fi|publisher=Hiljá|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602231126/https://clubmate.fi/oocss-acss-bem-smacss-what-are-they-what-should-i-use/|archive-date=2 June 2015|url-status=dead}}</ref> == پڻ ڏسو == * [[Flash of unstyled content]] * [[CSS-in-JS]] == حوالا == {{Reflist|30em}} == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|colwidth=35em}} * {{Cite book |title=Cascading Style Sheets: The Definitive Guide, Fifth Edition |last1=Meyer |first1=Eric A. |last2=Weyl |first2=Estelle |author-link1=Eric A. Meyer |year=2023 |publisher=O'Reilly Media, Inc |isbn=978-1-09-811761-0 |url=https://www.oreilly.com/library/view/css-the-definitive/9781098117603/ }} * {{Cite book | title=CSS in Depth | last=Grant | first=Keith J. | year=2018 | publisher=Manning Publications Co | isbn=978-1-61729-345-0 | url=https://learning.oreilly.com/library/view/css-in-depth/9781617293450/ }} * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/ MDN CSS reference] * [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Learn/Getting_started_with_the_web/CSS_basics/ MDN Getting Started with CSS] {{Refend}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == {{sisterlinks|d=Q46441|b=Cascading Style Sheets|c=Category:Cascading Style Sheets|n=no|v=CSS|m=Help:Cascading style sheets|mw=Manual:CSS|wikt=CSS|species=no|s=no|q=no}} * {{Official website}} {{Authority control}} {{Portal bar|Computer programming}} [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:اوپن فارميٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:1996ع ۾ قائم ٿيل انٽرنيٽ ملڪيتون]] e76uzhrqj85p5q7tkdkwjhy1y3a69hu 0 92962 409674 409657 2026-09-03T13:14:52Z Ibne maryam 17680 /* */ 409674 wikitext text/x-wiki {{Short description|CSS3 خاصيتون جيڪي ڪجهه HTML عنصرن کي متحرڪ ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿيون}}{{Infobox technology standard | title = سي ايس ايس اينيميشن | long_name = ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽن جي اينيميشن | native_name = CSS Animations | native_name_lang = en | image = Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg{{!}}link={{filepath:Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg}}| | caption = [{{filepath:Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg}} Interactive SVG] جيڪو ''hover'' اثر استعمال ڪري ٿو | status = [[World_Wide_Web_Consortium#Working_draft_(WD)|W3C Working Draft]] | year_started = | first_published = {{Start date|2009|03|20|df=y}}<ref name="history">{{Cite web|url=https://www.w3.org/standards/history/css-animations-1|title=CSS Animations Level 1 Publication History - W3C|website=W3C|date=n.d.|access-date=2021-04-09}}</ref> | version = Level 1 | version_date = {{Start date|2023|03|02}}<ref name="w3c-draft">{{Cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-animations-1/|title=CSS Animations Level 1|publisher=CSS Working Group|collaboration=CSS Working Group|website=W3C|date=2023-03-02|access-date=2023-03-26 |editor-first1=Dean|editor-last1=Jackson |editor-first2=L. David|editor-last2=Baron |editor-first3=Tab|editor-last3=Atkins Jr. |editor-first4=Brian|editor-last4=Birtles |editor-first5=David|editor-last5=Hyatt |editor-first6=Chris|editor-last6=Marrin |editor-first7=Sylvain|editor-last7=Galineau }}</ref> | preview = Level 2 | preview_date = {{Start date|2023|03|02}}<ref name="w3c-editor-draft">{{Cite web|url=https://www.w3.org/TR/2023/WD-css-animations-2-20230302/|title=CSS Animations Level 2|website=CSS Working Group Editor Drafts|date=2023-03-02|access-date=2023-03-26|collaboration=CSS Working Group |editor-first=L. David|editor-last=Baron |editor-first2=Brian|editor-last2=Birtles }}</ref> | organization = [[ورلڊ وائيڊ ويب ڪنسورشم ]] | committee = [[سي ايس ايس ورڪنگ گروپ ]] | editors = {{Plainlist| * ڊين جيڪسن * [[ڊيوڊ بئرون (ڪمپيوٽر جو سائنسدانن)| ايل. ڊيوڊ بئرون ]] * ٽيب ايٽڪنس جونيئر * برائن برٽلز * ڊيوڊ ھيئٽ * ڪرس مئرن * سائلوئين گلينيئو }}<ref name="w3c-draft" /> | authors = | base_standards = [[سي ايس ايس]] | related_standards = | abbreviation = CSS-ANIMATIONS-1 | domain = CSS | license = | website = {{URL|https://www.w3.org/TR/css-animations-1/}} }} {{CSS}} '''سي ايس ايس اينيميشنز''' ('''CS'''<small>S animations</small>''')''' [[ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽون (CSS)]] جو هڪ ماڊيول آهي جيڪو CSS استعمال ڪندي [[ايڇ ٽي ايم ايل]] دستاويزن جي عنصرن کي متحرڪ ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. == تاريخ == جيتوڻيڪ پسيڊو-ڪلاس <code>:hover</code> ڪيترن سالن کان سادي قسم جي متحرڪ اثرن (animations) ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو رهيو آهي، پر CSS کي مڪمل متحرڪ نظام جي طور تي وڌائڻ جو ڪم 2000ع واري ڏهاڪي جي آخري حصي تائين محدود رهيو. 2007ع ۾ ئي [[ويب ڪِٽ]] اعلان ڪيو ته هو CSS متحرڪ اثرن، ٽرانزيشنز ۽ ٽرانسفارمز کي WebKit جي خاصيتن طور شامل ڪرڻ جو ارادو رکي ٿو. فيبروري 2009ع ۾ هن CSS ذريعي implicit ۽ explicit متحرڪ اثرن جي عملدرآمد جو اعلان پڻ ڪيو. CSS animation کي پڻ CSS3 جي هڪ خاصيت طور پيش ڪيو ويو، جيڪا [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسرشيم]] (W3C) جي نگراني هيٺ تيار ٿيندڙ مسوداتي وضاحتن جو حصو آهي. == موجوده حالت == CSS Animations، Cascading Style Sheets جو هڪ ماڊيول آهي. اهو استعمال ڪندڙن کي اجازت ڏئي ٿو ته جڏهن هو ڪنهن عنصر تي hover ڪن ته متحرڪ اثر ظاهر ٿئي. هن وقت اهو وڏن برائوزرن ۾ اختيار ڪيو ويو آهي. جيتوڻيڪ ڪجهه ماڻهو JavaScript ذريعي animation کي ترجيح ڏين ٿا ۽ ان بابت بحث به ٿيندو رهيو آهي، پر hover ٽئگ هاڻي CSS ڪميونٽي ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندو آهي. == اسڪيليبل ویڪٽر گرافڪس == [[File:Epicyclic gearing animation.svg|thumb|link={{filepath:Epicyclic gearing animation.svg}}|[[ميڊيا:Epicyclic gearing animation.svg|متحرڪ ايس وي جي]] جيڪو CSS 3 استعمال ڪري ٿو]] ''ھوور (hover)'' کان علاوه، [[اسڪيليبل ویکٽر گرافڪس]] پڻ <code>@keyframes</code> at-rule کي سهڪار ڏئي ٿو، جنهن سان ڪجهه تبديليءَ واريون حرڪتون متحرڪ ڪري سگهجن ٿيون. Firefox ۽ Chrome اڳ ۾ <code>@-moz-keyframes</code> ۽ <code>@-webkit-keyframes</code> واڌايون استعمال ڪندا هئا، پوءِ <code>@keyframes</code> کي CSS3 جي وضاحت ۾ شامل ڪيو ويو.<ref name="w3c-draft" /> == برائوزر سهڪار == جون 2011ع تائين فائرفوڪس 5 ۾ سي ايس ايس اينيميشنز جو سهڪار شامل ٿي چڪو هو.<ref>{{citation|url=https://www.mozilla.com/en-US/firefox/5.0/releasenotes/|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811044717/https://www.mozilla.com/en-US/firefox/5.0/releasenotes/|url-status=bot: unknown|title=Mozilla Firefox Release Notes|date=2011-06-21|archive-date=2011-08-11|access-date=2021-04-09|publisher=The Mozilla Foundation}}</ref> سي ايس ايس اينيميشنز ويب ڪٽ جي نائيٽلي بلڊز nightly builds ۾ پڻ موجود هئي ۽ گڏوگڏ [[گوگل ڪروم]]، [[سفاري (ويب برائوزر)|سفاري]] 4 ۽ 5، ۽ [[آئي او ايس]] لاءِ سفاري (آئي فون، آئي پاڊ ٽچ، آئي پيڊ)، [[اينڊرائيڊ (آپريٽنگ سسٽم)|اينڊرائيڊ]] نسخا 2.x ۽ 3.x، [[انٽرنيٽ ايڪسپلورر]] 10 يا ان کان مٿي، [[مائڪروسافٽ ايج]] برائوزر، ۽ بليڪ بيري آپريٽنگ سسٽم 6 جي ويب برائوزر ۾ پڻ موجود هئي، جتي <code>-webkit-</code> پريفڪس استعمال ڪيو ويندو هو.<ref>{{citation|url=http://webkit.org/blog/138/css-animation/|title=CSS Animation {{!}} WebKit|first=Dave|last=Hyatt |date=2007-10-31|access-date=2021-04-09|publisher=Surfin’ Safari|website=WebKit}}</ref><ref>{{citation|url=http://webkit.org/blog/324/css-animation-2/ |title=CSS Animation {{!}} WebKit|first=Dean|last=Jackson|date=2009-02-05|access-date=2021-04-09|publisher=Surfin’ Safari|website=WebKit}}</ref><ref>{{citation |url=https://msdn.microsoft.com/en-us/ie/hh772747(v=vs.94)|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126005534/https://msdn.microsoft.com/en-us/ie/hh772747(v=vs.94)|url-status=dead|date=2018-11-25|archive-date=2018-11-26|access-date=2021-04-09|title=@keyframes rule (Internet Explorer)|publisher=Microsoft|website=Microsoft Docs}}</ref> اهو [[آئي ٽيونز]] 9 ۾ پڻ استعمال ٿيو هو ته جيئن [[iTunes LP]] فائلن کي سهڪار مهيا ڪري سگهجي. == تڪرار == سي ايس ايس اينيميشن جي شروعاتي ترقي دوران انهن ماڻهن طرفان خدشا ظاهر ڪيا ويا جيڪي اينيميشن (تحرڪ) لاءِ [[جاوا اسڪرپٽ]] کي ترجيح ڏين ٿا<ref>{{citation |url=http://snook.ca/archives/javascript/css_animations_in_safari/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127175208/http://snook.ca/archives/javascript/css_animations_in_safari/|url-status=live|archive-date=2021-01-27|title=CSS Animations in Safari |first=Jonathan |last=Snook |publisher=Snook.ca |date=2007-10-31|access-date=2021-04-09}}</ref> يا گهٽ استعمال ٿيندڙ حد تائين [[هم وقتي گهڻ ميڊيا انضمام ٻولي]] (SMIL) کي. ٻين اهو به دعويٰ ڪئي ته هي قدم [[ايپل]]، جيڪا WebKit منصوبي جي مکيه حمايتي آهي، طرفان کنيو ويو ته جيئن ڪمپني جي [[آئي او ايس]] موبائل ڊوائيسن تي [[ايڊوب فليش]] (۽ موجوده [[فليش اينيميشن]]) جي استعمال کان پاسو ڪري سگهجي، ڇو⁠تہ اهي ڊوائيس [[سفاري (ويب برائوزر)|سفاري]] استعمال ڪن ٿا.<ref>{{citation |url=http://www.macrumors.com/2009/02/06/css-animation-coming-to-safari-already-in-iphone-less-dependence-on-flash/ |title=CSS Animation Coming to Safari, Already in iPhone. Less Dependence on Flash? |publisher=MacRumors.com |date=2009-02-06 |access-date=2021-04-09 |first=Arnold |last=Kim}}</ref><ref>{{citation |url=http://www.tuaw.com/2009/02/06/css-animation-to-replace-need-for-flash-in-mobilesafari-not-lik/ |title=CSS Animation to replace need for Flash in MobileSafari? Not likely |publisher=The Unofficial Apple Weblog |date=2009-02-06 |access-date=2021-04-09 |first=Robert |last=Palmer|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209223736/http://www.tuaw.com/2009/02/06/css-animation-to-replace-need-for-flash-in-mobilesafari-not-lik/|archive-date=2009-02-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{citation |url=http://www.applethoughts.com/news/show/92481/css-animations-a-flash-substitute.html |title=CSS Animations: A Flash Substitute? |publisher=Apple Thoughts |date=2009-02-09 |access-date=2021-04-09 |first=Vincent |last=Ferrari}}</ref> ان کان علاوه، جيتوڻيڪ [[ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽون (CSS)]] نسبتاً آسان پروگرامنگ ٻولي آهي، ڪيترن پروگرامرن لاءِ اينيميشن ٺاهڻ اڃا به مشڪل ثابت ٿئي ٿو. هن مسئلي جي حل لاءِ ڪيترن ماڻهن ۽ ويب سائيٽن کليل ذريعو CSS بٽڻ اينيميشن ڪوڊ سان گڏ تيار ڪيا آهن<ref>{{cite web|url=https://buttonanimations.github.io/|title=Button Animations CSS (w/ code)|website=ButtonAnimations|author=ButtonAnimations|date=2019-12-11|access-date=2021-04-09}}</ref> ته جيئن استعمال ڪندڙ انهن کي نقل ڪري استعمال ڪري سگهن. تنهن هوندي به، انهن تڪرارن جي باوجود، سي ايس ايس اينيميشنز اڄڪلهه انٽرنيٽ تي وڏي پيماني تي استعمال ٿينديون آهن. == پڻ ڏسو == * [[فليش اينيميشن]] * [[ايس وي جي اينيميشن]] == حوالا == {{Reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20080430041229/http://webkit.org/specs/CSSVisualEffects/CSSAnimation.html Initial Apple Proposal] {{Animation}} {{W3C standards}} {{DEFAULTSORT:CSS animations}} [[زمرو:Animation techniques]] [[زمرو:Apple Inc. software]] [[زمث:Cascading Style Sheets]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] {{comm-design-stub}} ip5tlvroxyui0qyvhdmx3igqowqf2fj 409675 409674 2026-09-03T13:23:53Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409675 wikitext text/x-wiki {{Short description|CSS3 خاصيتون جيڪي ڪجهه HTML عنصرن کي متحرڪ ڪرڻ جي اجازت ڏين ٿيون}}{{Infobox technology standard | title = سي ايس ايس اينيميشن | long_name = ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽن جي اينيميشن | native_name = CSS Animations | native_name_lang = en | image = Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg{{!}}link={{filepath:Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg}}| | caption = [{{filepath:Contra-zoom_aka_dolly_zoom_animation.svg}} Interactive SVG] جيڪو ''hover'' اثر استعمال ڪري ٿو | status = [[World_Wide_Web_Consortium#Working_draft_(WD)|W3C Working Draft]] | year_started = | first_published = {{Start date|2009|03|20|df=y}}<ref name="history">{{Cite web|url=https://www.w3.org/standards/history/css-animations-1|title=CSS Animations Level 1 Publication History - W3C|website=W3C|date=n.d.|access-date=2021-04-09}}</ref> | version = Level 1 | version_date = {{Start date|2023|03|02}}<ref name="w3c-draft">{{Cite web|url=https://www.w3.org/TR/css-animations-1/|title=CSS Animations Level 1|publisher=CSS Working Group|collaboration=CSS Working Group|website=W3C|date=2023-03-02|access-date=2023-03-26 |editor-first1=Dean|editor-last1=Jackson |editor-first2=L. David|editor-last2=Baron |editor-first3=Tab|editor-last3=Atkins Jr. |editor-first4=Brian|editor-last4=Birtles |editor-first5=David|editor-last5=Hyatt |editor-first6=Chris|editor-last6=Marrin |editor-first7=Sylvain|editor-last7=Galineau }}</ref> | preview = Level 2 | preview_date = {{Start date|2023|03|02}}<ref name="w3c-editor-draft">{{Cite web|url=https://www.w3.org/TR/2023/WD-css-animations-2-20230302/|title=CSS Animations Level 2|website=CSS Working Group Editor Drafts|date=2023-03-02|access-date=2023-03-26|collaboration=CSS Working Group |editor-first=L. David|editor-last=Baron |editor-first2=Brian|editor-last2=Birtles }}</ref> | organization = [[ورلڊ وائيڊ ويب ڪنسورشم ]] | committee = [[سي ايس ايس ورڪنگ گروپ ]] | editors = {{Plainlist| * ڊين جيڪسن * [[ڊيوڊ بئرون (ڪمپيوٽر جو سائنسدانن)| ايل. ڊيوڊ بئرون ]] * ٽيب ايٽڪنس جونيئر * برائن برٽلز * ڊيوڊ ھيئٽ * ڪرس مئرن * سائلوئين گلينيئو }}<ref name="w3c-draft" /> | authors = | base_standards = [[سي ايس ايس]] | related_standards = | abbreviation = CSS-ANIMATIONS-1 | domain = CSS | license = | website = {{URL|https://www.w3.org/TR/css-animations-1/}} }} {{CSS}} '''سي ايس ايس اينيميشنز''' ('''CS'''<small>S animations</small>''')''' [[ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽون (CSS)]] جو هڪ ماڊيول آهي جيڪو CSS استعمال ڪندي [[ايڇ ٽي ايم ايل]] دستاويزن جي عنصرن کي متحرڪ ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. == تاريخ == جيتوڻيڪ پسيڊو-ڪلاس <code>:hover</code> ڪيترن سالن کان سادي قسم جي متحرڪ اثرن (animations) ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو رهيو آهي، پر CSS کي مڪمل متحرڪ نظام جي طور تي وڌائڻ جو ڪم 2000ع واري ڏهاڪي جي آخري حصي تائين محدود رهيو. 2007ع ۾ ئي [[ويب ڪِٽ]] اعلان ڪيو ته هو CSS متحرڪ اثرن، ٽرانزيشنز ۽ ٽرانسفارمز کي WebKit جي خاصيتن طور شامل ڪرڻ جو ارادو رکي ٿو. فيبروري 2009ع ۾ هن CSS ذريعي implicit ۽ explicit متحرڪ اثرن جي عملدرآمد جو اعلان پڻ ڪيو. CSS animation کي پڻ CSS3 جي هڪ خاصيت طور پيش ڪيو ويو، جيڪا [[ورلڊ وائڊ ويب ڪنسرشيم]] (W3C) جي نگراني هيٺ تيار ٿيندڙ مسوداتي وضاحتن جو حصو آهي. == موجوده حالت == CSS Animations، Cascading Style Sheets جو هڪ ماڊيول آهي. اهو استعمال ڪندڙن کي اجازت ڏئي ٿو ته جڏهن هو ڪنهن عنصر تي hover ڪن ته متحرڪ اثر ظاهر ٿئي. هن وقت اهو وڏن برائوزرن ۾ اختيار ڪيو ويو آهي. جيتوڻيڪ ڪجهه ماڻهو JavaScript ذريعي animation کي ترجيح ڏين ٿا ۽ ان بابت بحث به ٿيندو رهيو آهي، پر hover ٽئگ هاڻي CSS ڪميونٽي ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيندو آهي. == اسڪيليبل ویڪٽر گرافڪس == [[File:Epicyclic gearing animation.svg|thumb|link={{filepath:Epicyclic gearing animation.svg}}|[[ميڊيا:Epicyclic gearing animation.svg|متحرڪ ايس وي جي]] جيڪو CSS 3 استعمال ڪري ٿو]] ''ھوور (hover)'' کان علاوه، [[اسڪيليبل ویکٽر گرافڪس]] پڻ <code>@keyframes</code> at-rule کي سهڪار ڏئي ٿو، جنهن سان ڪجهه تبديليءَ واريون حرڪتون متحرڪ ڪري سگهجن ٿيون. Firefox ۽ Chrome اڳ ۾ <code>@-moz-keyframes</code> ۽ <code>@-webkit-keyframes</code> واڌايون استعمال ڪندا هئا، پوءِ <code>@keyframes</code> کي CSS3 جي وضاحت ۾ شامل ڪيو ويو.<ref name="w3c-draft" /> == برائوزر سهڪار == جون 2011ع تائين فائرفوڪس 5 ۾ سي ايس ايس اينيميشنز جو سهڪار شامل ٿي چڪو هو.<ref>{{citation|url=https://www.mozilla.com/en-US/firefox/5.0/releasenotes/|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811044717/https://www.mozilla.com/en-US/firefox/5.0/releasenotes/|url-status=bot: unknown|title=Mozilla Firefox Release Notes|date=2011-06-21|archive-date=2011-08-11|access-date=2021-04-09|publisher=The Mozilla Foundation}}</ref> سي ايس ايس اينيميشنز ويب ڪٽ جي نائيٽلي بلڊز nightly builds ۾ پڻ موجود هئي ۽ گڏوگڏ [[گوگل ڪروم]]، [[سفاري (ويب برائوزر)|سفاري]] 4 ۽ 5، ۽ [[آئي او ايس]] لاءِ سفاري (آئي فون، آئي پاڊ ٽچ، آئي پيڊ)، [[اينڊرائيڊ (آپريٽنگ سسٽم)|اينڊرائيڊ]] نسخا 2.x ۽ 3.x، [[انٽرنيٽ ايڪسپلورر]] 10 يا ان کان مٿي، [[مائڪروسافٽ ايج]] برائوزر، ۽ بليڪ بيري آپريٽنگ سسٽم 6 جي ويب برائوزر ۾ پڻ موجود هئي، جتي <code>-webkit-</code> پريفڪس استعمال ڪيو ويندو هو.<ref>{{citation|url=http://webkit.org/blog/138/css-animation/|title=CSS Animation {{!}} WebKit|first=Dave|last=Hyatt |date=2007-10-31|access-date=2021-04-09|publisher=Surfin’ Safari|website=WebKit}}</ref><ref>{{citation|url=http://webkit.org/blog/324/css-animation-2/ |title=CSS Animation {{!}} WebKit|first=Dean|last=Jackson|date=2009-02-05|access-date=2021-04-09|publisher=Surfin’ Safari|website=WebKit}}</ref><ref>{{citation |url=https://msdn.microsoft.com/en-us/ie/hh772747(v=vs.94)|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126005534/https://msdn.microsoft.com/en-us/ie/hh772747(v=vs.94)|url-status=dead|date=2018-11-25|archive-date=2018-11-26|access-date=2021-04-09|title=@keyframes rule (Internet Explorer)|publisher=Microsoft|website=Microsoft Docs}}</ref> اهو [[آئي ٽيونز]] 9 ۾ پڻ استعمال ٿيو هو ته جيئن [[iTunes LP]] فائلن کي سهڪار مهيا ڪري سگهجي. == تڪرار == سي ايس ايس اينيميشن جي شروعاتي ترقي دوران انهن ماڻهن طرفان خدشا ظاهر ڪيا ويا جيڪي اينيميشن (تحرڪ) لاءِ [[جاوا اسڪرپٽ]] کي ترجيح ڏين ٿا<ref>{{citation |url=http://snook.ca/archives/javascript/css_animations_in_safari/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127175208/http://snook.ca/archives/javascript/css_animations_in_safari/|url-status=live|archive-date=2021-01-27|title=CSS Animations in Safari |first=Jonathan |last=Snook |publisher=Snook.ca |date=2007-10-31|access-date=2021-04-09}}</ref> يا گهٽ استعمال ٿيندڙ حد تائين [[هم وقتي گهڻ ميڊيا انضمام ٻولي]] (SMIL) کي. ٻين اهو به دعويٰ ڪئي ته هي قدم [[ايپل]]، جيڪا WebKit منصوبي جي مکيه حمايتي آهي، طرفان کنيو ويو ته جيئن ڪمپني جي [[آئي او ايس]] موبائل ڊوائيسن تي [[ايڊوب فليش]] (۽ موجوده [[فليش اينيميشن]]) جي استعمال کان پاسو ڪري سگهجي، ڇو⁠تہ اهي ڊوائيس [[سفاري (ويب برائوزر)|سفاري]] استعمال ڪن ٿا.<ref>{{citation |url=http://www.macrumors.com/2009/02/06/css-animation-coming-to-safari-already-in-iphone-less-dependence-on-flash/ |title=CSS Animation Coming to Safari, Already in iPhone. Less Dependence on Flash? |publisher=MacRumors.com |date=2009-02-06 |access-date=2021-04-09 |first=Arnold |last=Kim}}</ref><ref>{{citation |url=http://www.tuaw.com/2009/02/06/css-animation-to-replace-need-for-flash-in-mobilesafari-not-lik/ |title=CSS Animation to replace need for Flash in MobileSafari? Not likely |publisher=The Unofficial Apple Weblog |date=2009-02-06 |access-date=2021-04-09 |first=Robert |last=Palmer|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209223736/http://www.tuaw.com/2009/02/06/css-animation-to-replace-need-for-flash-in-mobilesafari-not-lik/|archive-date=2009-02-09|url-status=dead}}</ref><ref>{{citation |url=http://www.applethoughts.com/news/show/92481/css-animations-a-flash-substitute.html |title=CSS Animations: A Flash Substitute? |publisher=Apple Thoughts |date=2009-02-09 |access-date=2021-04-09 |first=Vincent |last=Ferrari}}</ref> ان کان علاوه، جيتوڻيڪ [[ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽون (CSS)]] نسبتاً آسان پروگرامنگ ٻولي آهي، ڪيترن پروگرامرن لاءِ اينيميشن ٺاهڻ اڃا به مشڪل ثابت ٿئي ٿو. هن مسئلي جي حل لاءِ ڪيترن ماڻهن ۽ ويب سائيٽن کليل ذريعو CSS بٽڻ اينيميشن ڪوڊ سان گڏ تيار ڪيا آهن<ref>{{cite web|url=https://buttonanimations.github.io/|title=Button Animations CSS (w/ code)|website=ButtonAnimations|author=ButtonAnimations|date=2019-12-11|access-date=2021-04-09}}</ref> ته جيئن استعمال ڪندڙ انهن کي نقل ڪري استعمال ڪري سگهن. تنهن هوندي به، انهن تڪرارن جي باوجود، سي ايس ايس اينيميشنز اڄڪلهه انٽرنيٽ تي وڏي پيماني تي استعمال ٿينديون آهن. == پڻ ڏسو == * [[فليش اينيميشن]] * [[ايس وي جي اينيميشن]] == حوالا == {{Reflist}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://web.archive.org/web/20080430041229/http://webkit.org/specs/CSSVisualEffects/CSSAnimation.html Initial Apple Proposal] {{DEFAULTSORT:CSS animations}} [[زمرو:CSS اينيميشن]] [[زمرو:اينيميشن]] [[زمرو:W3C معيار]] [[زمرو:اينيميشن جون ٽيڪنڪون [[زمرو:ايپل انڪارپوريشن جا سافٽ ويئر]] [[زمرو:سافٽ ويئر]] [[زمرو:ايپل انڪارپوريشن]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] [[زمرو:ڪيسڪيڊنگ اسٽائل شيٽس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر]] {{comm-design-stub}} 9ot7gxthf3u3609mwhae0lvyz4eqc5o 0 96183 409715 405912 2026-09-03T20:06:45Z Ibne maryam 17680 /* پڻ ڏسو */ 409715 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال ==آبادي ۾ واڌ== [[File:Population growth rate world 2013.svg|thumb|300px|گھڻن آفريقي ملڪن ۾ سالياني آبادي جي واڌ جي شرح %2 کان مٿي آهي.]] {{see|آبادي جي لحاظ کان آفريڪي ملڪن جي فهرست}} سال <small>2016</small> تائين آفريڪا جي ڪل آبادي جو اندازو <small>1.225</small> بلين آهي جيڪا دنيا جي آبادي جو %<small>17</small> نمائندگي ڪري ٿي. گڏيل قومن جي اندازن مطابق آفريڪا جي آبادي <small>2050</small> تائين <small>2.5</small> بلين (دنيا جي ڪل آبادي جو تقريبن %<small>26</small>) ۽ <small>2100</small> تائين تقريبن <small>4.5</small> بلين (دنيا جي ڪل آبادي جو تقريبن %<small>40</small>) تائين پهچي سگهي ٿي.<ref name="billion">{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8366591.stm |title=Africa population tops a billion |publisher=[[BBC]] |date=18 November 2009}}[https://www.un.org/esa/population/publications/WPP2004/2004Highlights_finalrevised.pdf "World Population Prospects: The 2004 Revision"] [[United Nations]] (Department of Economic and Social Affairs, population division)</ref> آفريڪا جي آبادي پهريون ڀيرو <small>2009</small> ۾ هڪ ارب کان وڌي وئي. 27 سالن جي ٻيڻي وقت سان (واڌ جي شرح 2.6٪ في سال). <ref name="billion" /> آبادي جي واڌ تقريبن ساڳئي رفتار سان جاري رهي آهي ۽ ڪل آبادي <small>2038</small> تائين 2 ارب کان وڌي وڃڻ جي اميد آهي (29 سال ٻيڻي وقت، %2.4 في سال). 20 صدي جي وچ کان وٺي آبادي جي بي قابو واڌ جو سبب, بغير زرخيزي جي شرح ۾ ساڳئي گهٽتائي جي (مانع حمل جي تمام محدود استعمال جي ڪري), ٻارن جي موت جي شرح ۾ گهٽتائي ۽ عمر جي توقع ۾ عام واڌ آهي. آبادي جي بي قابو واڌ انفراسٽرڪچر جي ترقي کي ختم ڪرڻ ۽ معاشي ترقي کي خراب ڪرڻ جو خطرو آهي.<ref>Eliya Zulu, [https://www.newscientist.com/article/dn21745-how-to-defuse-sub-saharan-africas-population-bomb/ "How to defuse sub-Saharan Africa’s population bomb"], ''New Scientist'', 26 April 2012. Jeffrey Gutman and Nirav Patel, [https://www.brookings.edu/blog/africa-in-focus/2018/01/26/foresight-africa-viewpoint-urban-africa-avoiding-the-perfect-storm/ "Urban Africa: Avoiding the perfect storm"], ''Foresight Africa'', 26 January 2018.</ref> ڪينيا ۽ زامبيا واڌ جي شرح کي روڪڻ جي ڪوشش ۾ خانداني منصوبابندي کي فروغ ڏيڻ لاءِ پروگرامن تي عمل ڪري رهيا آهن.<ref>Joseph J Bish, [https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2016/jan/11/population-growth-in-africa-grasping-the-scale-of-the-challenge "Population growth in Africa: grasping the scale of the challenge"], ''The Guardian'', 11 January 2016. "African fertility has not fallen as expected. Precipitous declines in fertility in Asia and Latin America, from five children per woman in the 1970s to around 2.5 today, led many to believe Africa would follow a similar course. [...] Unfortunately, since the early 1990s, family planning programmes in Africa have not had the same attention [as in other parts of the world], resulting in slow, sometimes negligible, fertility declines. In a handful of countries, previous declines have stalled altogether and are reversing. [...] A few heroic efforts, such as Family Planning 2020, are attempting to stimulate family planning programmes across the continent, and there are some signs of success. Recent figures from Kenya and Zambia show substantial strengthening of contraceptive use among married women. In Kenya, 58% of married women now use modern contraception, and in Zambia this measure has risen from 33% to 45% in the last three years. In both cases, the catalysts for improvements were government commitment and commensurate budget financing. The virtuous circle may not be completely out of reach, but many more African governments must make haste and make substantial investments in contraceptive information and access for their people."</ref> آفريڪا ۾ آبادي جي انتهائي واڌ اوڀر آفريڪا، وچ آفريڪا ۽ اولهه آفريڪا جي ڪري آهي. جيڪي علائقا 21 صدي دوران انهن جي آبادي کي پنجين کان وڌيڪ ڪرڻ جو امڪان آهي, انهن مان سڀ کان وڌيڪ (آبادي ۾ اندازي مطابق %680 واڌ سان) وچ آفريڪا آهي. 2000 ۾ 100 ملين کان گهٽ کان 2100 ۾ 750 ملين کان وڌيڪ (هن انگ جو اڌ کان وڌيڪ ڪانگو جي جمهوري جمهوريه پاران هلائي وئي آهي) 2000 ۾ 47 ملين کان 2100 ۾ 379 ملين تائين وڌڻ جو امڪان آهي. ڏکڻ آفريڪا ۽ اتر آفريڪا ۾ آبادي جي متوقع واڌ گهٽ آهي, جن جي توقع آهي ته ساڳئي عرصي دوران انهن جي آبادي کي ترتيب وار ٻيڻو ۽ ٽي ڀيرا نه ڪيو ويندو. [[File:Expectancy of life.svg|thumb|400px| {| width=100% |- | valign=top | {{legend|#0000CD|>80}} {{legend|#4169E1|77.5–80}} {{legend|#00BFFF|75–77.5}} {{legend|#3CB371|72.5–75}} {{legend|#32CD32|70–72.5}} | valign=top | {{legend|#ADFF2F|67.5–70}} {{legend|#FFFF00|65–67.5}} {{legend|#FFD700|60–65}} {{legend|#FF8C00|55–60}} {{legend|#FF4500|50–55}} |} <small>2015</small> <small>۾ علائقي جي لحاظ کان زندگي جي اميد</small><ref>{{cite web |title=World Health Statistics 2016: Monitoring health for the SDGs Annex B: tables of health statistics by country, WHO region and globally |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/2016/EN_WHS2016_AnnexB.pdf |date=2016 |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/WPP2015_Volume-I_Comprehensive-Tables.pdf |title=United Nations World Population Prospects: 2015 revision |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs |date=29 July 2015 |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indexmundi.com/falkland_islands_(islas_malvinas)/life_expectancy_at_birth.html |title=Falkland Islands (Islas Malvinas) Life expectancy at birth |work=Index Mundi |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160711222147/http://www.indexmundi.com/greenland/life_expectancy_at_birth.html |archive-date=2016-07-11 |url=http://www.indexmundi.com/greenland/life_expectancy_at_birth.html |title=Greenland Life expectancy at birth |work=Index Mundi |access-date=2018-08-03}}</ref>]] علائقي جي لحاظ کان آبادي جو اندازو (اربن ۾): {|class="wikitable" |- | علائقي|| سال*2000 || سال 2050 || سال 2100 |- | [[اوڀر آفريڪا]]|| 0.26|| 0.89 <small>(+242%) +2.5% في سال)</small>|| 1.58 <small>(+507%) +1.8% في سال)</small> |- | [[وچ آفريڪا]]|| 0.096|| 0.38 <small>(+300%) +2.8% في سال)</small>|| 0.75 <small>(+680%) +2.1% في سال)</small> |- | [[اتر آفريڪا]]|| 0.17|| 0.36 <small>(+112%) +1.5% في سال)</small>|| 0.47 <small>(+176%) +1.0%في سال)</small> |- | [[ڏاکڻي آفريڪا]]|| 0.052 || 0.086 <small>(+65%) +1.0% في سال)</small>|| 0.092 <small>(+77%) +0.6% في سال)</small> |- | [[اولهه آفريڪا]]|| 0.24 || 0.81 <small>(+238%) +2.5% في سال)</small>|| 1.58 <small>(+558%) +1.9% في سال)</small> |- | '''[[آفريڪا]]''' || 0.82 || 2.53 <small>(+209%) +2.3% في سال)</small>|| 4.47 <small>(+454%) +1.7% في سال)</small> |- | '''دنيا'''|| 6.15 || 9.77 <small>(+60%) +0.9% في سال)</small>|| 11.18 <small>(+82%) +0.6% في سال)</small> |} ==صحت== [[Image:Infantmortalityrate.jpg|thumb|300px|دنيا جو نقشو جيڪو 2006 ۾ هر 1000 پيدائشن ۾ ٻارن جي موت جي شرح کي ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{Cite book|title=The world factbook 2006|url=https://archive.org/details/worldfactbook2000000unse_l1f2|date=2006|publisher=Potomac|others=United States Central Intelligence Agency|isbn=1574889974|location=Dulles, Va.|oclc=64964412}}</ref>]]{{Further|آفريڪا ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز}} ===سب-صحارا آفريڪا ۾ صحت جي سار سنڀال جي ترقي جي تاريخ=== سيپٽمبر <small>1987</small> ۾ يونيسيف ۽ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (<small>WHO</small>) علائقائي ڪميٽي "بماڪو انيشيئيٽو" جيڪو <small>1980</small> جي ڏهاڪي دوران علائقي ۾ ٿيندڙ مالي مسئلن جي جواب ۽ منشيات جي فنڊ کي گردش ڪرڻ ۾ ڪميونٽي جي شموليت ذريعي اهم دوائن تائين رسائي وڌائڻ جي مقصد سان چارٽر ڪيو ويو, جي شروعات جو اعلان ڪيو.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Hanson |first1=Kara |last2=McPake|first2=Barbara|date=1993|title=The Bamako Initiative: where is it going |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.878.4969&rep=rep1&type=pdf|journal=Health Policy and Planning|publisher=Oxford University Press|volume=8|issue=3 |pages=267–274|doi=10.1093/heapol/8.3.247-a |citeseerx=10.1.1.878.4969 |via=Google Scholar}}</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Ridde|first=Valéry|date=2011|title=Is the Bamako Initiative Still Relevant for West African Health Systems?|url=http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|journal=International Journal of Health Services|publisher=Baywood Publishing Co.|volume=41|issue=1|pages=175–184|doi=10.2190/HS.41.1.l|pmid=21319728|via=Google Scholar|archive-date=17 April 2018|access-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf |date=17 April 2018 }}</ref> <small>1987</small> جي بماڪو انيشيئيٽو ڪانفرنس (<small>WHO</small> پاران منظم) [[مالي]] جي گاديءَ واري هنڌ [[بماڪو]] ۾ منعقد ڪئي وئي. ۽ سب سهارا آفريڪا جي صحت جي پاليسي کي نئين شڪل ڏيڻ ۾ مدد ڪئي.<ref>{{Cite web |url= http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm |title= Health Systems Resource Guide: user fees|date=2006-11-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20061128203803/http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm|access-date=2018-05-10|archive-date= 28 November 2006}}</ref> اجلاس ۾ آفريقي صحت جي وزيرن شرڪت ڪئي. جن بنيادي صحت جي سار سنڀال جي بحالي ذريعي صحت جي سار سنڀال جي رسائي کي بهتر بڻائڻ جي وڪالت ڪئي.<ref name=":1" /> نئين حڪمت عملي ڪميونٽي تي ٻڌل صحت جي سار سنڀال جي سڌاري ذريعي رسائي ۽ نتيجي ۾ خدمتن جي وڌيڪ موثر ۽ منصفانه فراهمي کي خاص طور تي وڌايو. علائقي اندر عوامي صحت برادري شروعات جي جواب ۾ مسئلا اٿاريا جن ۾: برابري، رسائي، سستي، انضمام جا مسئلا, دوائن، انتظام، انحصار، رسد مسئلا شامل آهن ۽ استحڪام کي نسبتي اهميت ڏني وئي. انهن تنقيدن جي نتيجي ۾ شروعات بعد ۾ صحت جي خدمتن جي رسائي ۾ واڌ کي حل ڪرڻ لاءِ صحت جي خدمتن جي معيار کي وڌائڻ ۽ صحت جي نظام جي انتظام جي مجموعي بهتري تبديل ٿي وئي. صحت جي سار سنڀال جي سڀني شعبن تائين هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو. بعد ۾ صحت جي سار سنڀال جي اشارن ۾ بهتري ۽ صحت جي سار سنڀال جي ڪارڪردگي ۽ قيمت ۾ بهتري سان هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو.<ref>{{Cite journal |last1=Knippenberg |first1=R. |last2=Alihonou |first2=E. |last3=Soucat |first3=A. |last4=Oyegbite |first4=K. |last5=Calivis |first5=M. |last6=Hopwood|first6=I.|last7=Niimi|first7=R.|last8=Diallo|first8=M. P. |last9=Conde|first9=M.|date=June 1997|title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea|journal=The International Journal of Health Planning and Management|volume=12 Suppl 1|pages=S29–47 |doi=10.1002/(SICI)1099-1751(199706)12:1+3.0.CO;2-U|doi-broken-date=16 October 2025 |issn=0749-6753|pmid=10173105}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |url= http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |title=Medicus Mundi Switzerland - Manageable Bamako Initiative schemes|date=2007-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008211344/http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |access-date=2018-05-10 |archive-date=8 October 2007 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !مدت !زندگي جي توقع سالن ۾ |- |1950–1955 |37.46 |- |1955–1960 |{{increase}} 39.95 |- |1960–1965 |{{increase}} 42.32 |- |1965–1970 |{{increase}} 44.42 |- |1970–1975 |{{increase}} 46.51 |- |1975–1980 |{{increase}} 48.66 |- |1980–1985 |{{increase}} 50.45 |- |1985–1990 |{{increase}} 51.72 |- |1990–1995 |{{decrease}} 51.71 |- |1995–2000 |{{increase}} 52.33 |- |2000–2005 |{{increase}} 53.67 |- |2005–2010 |{{increase}} 56.97 |- |2010–2015 |{{increase}} 60.23 |} ذريعو: عالمي آبادي جا امڪان<ref>{{Cite web |url= https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/|title=World Population Prospects - Population Division - United Nations |website=esa.un.org|access-date=2018-08-26}}</ref> ===صحت جا وڏا چئلينج=== ٻين عالمي علائقن جي مقابلي ۾ سب سهارا آفريقي علائقي ۾ متعدي ۽ دائمي بيمارين جي غير متناسب شرح آهي. <ref name=":2">{{Cite journal |last1=Dalal |first1=Shona |last2=Beunza |first2=Juan Jose |last3=Volmink |first3=Jimmy |last4=Adebamowo |first4=Clement |last5=Bajunirwe |first5=Francis |last6=Njelekela|first6=Marina|last7=Mozaffarian |first7=Dariush |last8=Fawzi |first8=Wafaie |last9=Willett|first9=Walter|date=2011-08-01|title=Non-communicable diseases in sub-Saharan Africa: what we know now|url=https://academic.oup.com/ije/article/40/4/885/682926|journal=International Journal of Epidemiology|language=en|volume=40|issue=4|pages=885–901|doi=10.1093/ije/dyr050|pmid=21527446 |issn=0300-5771}}</ref> ====ذیابيطس==== ٽائپ 2 ذیابيطس خطي ۾ هڪ وبا جي طور تي برقرار آهي جيڪا سب سهارا آفريڪا لاءِ عوامي صحت ۽ سماجي معاشي بحران پيدا ڪري ٿي. سب سهارا آفريقي برادرين ۾ ذیابيطس جي روڳن ۽ ذيلي قسمن جي ڊيٽا جي کوٽ بيماري لاءِ وبائي مرض جي دستاويز ۾ خلا پيدا ڪيو آهي. ڪيترن ئي ملڪن ۾ غير تشخيص ٿيل ذیابيطس جي اعلي شرح ماڻهن کي دائمي صحت جي پيچيدگين جي اعلي خطري ۾ وجهي ٿي، ان ڪري، علائقي ۾ ذیابيطس سان لاڳاپيل بيماري ۽ موت جو وڏو خطرو پيدا ڪري ٿي.<ref>{{Cite journal|last1=Mbanya|first1=Jean Claude N|last2=Motala|first2=Ayesha A|last3=Sobngwi|first3=Eugene|last4=Assah|first4=Felix K|last5=Enoru|first5=Sostanie T|date=2010-06-26|title=Diabetes in sub-Saharan Africa|url=https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60550-8|journal=The Lancet|volume=375|issue=9733|pages=2254–2266|doi=10.1016/s0140-6736(10)60550-8|pmid=20609971 |issn=0140-6736|via=}}</ref> ====ايڇ آءِ وي/ايڊز==== 2011 ۾، سب سهارا آفريڪا سڄي دنيا ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز سان رهندڙ سڀني ماڻهن جو %69 گهر هو.<ref>{{Cite web|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/epidemiology/2012/gr2012/20121120_FactSheet_Global_en.pdf|title=Global Fact Sheet: World AIDS Day 2012|website=UNAIDS.org|access-date=2025-10-16}}</ref> جواب ۾، عوام کي ايڇ آءِ وي/ايڊز تي تعليم ڏيڻ لاءِ ڪيترائي قدم شروع ڪيا ويا آهن انهن ۾ گڏيل روڪٿام جا پروگرام، جن کي سڀ کان وڌيڪ اثرائتو قدم سمجهيو ويندو آهي، پرهيز، وفادار رهو، ڪنڊوم استعمال ڪريو مهم ۽ ڊيسمنڊ ٽوٽو ايڇ آءِ وي فائونڊيشن جا آئوٽ ريچ پروگرام شامل آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/|title=Desmond Tutu HIV Foundation - Our Work|date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116014630/https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/ |access-date=2018-05-10 |archive-date=16 January 2013 }}</ref> گڏيل قومن جي ايڇ آءِ وي/ايڊز پروگرام (<small>UNAIDS</small>) پاران 2013 ۾ جاري ڪيل هڪ خاص رپورٽ موجب، 2012 ۾ آفريڪا ۾ اينٽي ريٽرو وائرل علاج حاصل ڪندڙ ايڇ آءِ وي مثبت ماڻهن جو تعداد 2005 ۾ علاج حاصل ڪندڙ تعداد کان ست ڀيرا وڌيڪ هو، صرف گذريل سال ۾ تقريبن 1 ملين جو اضافو ٿيو. 2011 ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ ايڊز سان لاڳاپيل موت جو تعداد 2005 جي تعداد کان 33 سيڪڙو گهٽ هو.<ref>{{Cite web|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2013/may/20130521prupdateafrica|title=UNAIDS reports more than 7 million people now on HIV treatment across Africa––with nearly 1 million added in the last year—while new HIV infections and deaths from AIDS continue to fall|website=www.unaids.org|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2013/20130521_Update_Africa.pdf|title=UNAIDS Special Report Update: How Africa Turned AIDS Around|last=UN Joint Programme on HIV/AIDS (UNAIDS)|date=May 2013|work=|access-date=}}</ref> 2011 ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ نئين ايڇ آءِ وي انفيڪشن جو تعداد 2001 جي تعداد کان 25 سيڪڙو گهٽ هو.<ref name=":4">{{Cite book|title=Global report: UNAIDS report on the global AIDS epidemic: 2012.|date=2012|publisher=UNAIDS|others=Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.|isbn=9789291735921|location=[Geneva]|oclc=823635323}}</ref> ====مليريا==== مليريا سب سهارا آفريڪا ۾ هڪ مقامي بيماري آهي، جتي دنيا ۾ مليريا جا گهڻا ڪيس ۽ موت ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/malaria|title=Fact sheet about Malaria|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ====ٽي بي==== ٽي بي ([[Tuberculosis]]) عالمي سطح تي، خاص طور تي سب سهارا آفريقي علائقي ۾ ايڇ آءِ وي جي وڌندڙ آبادي ۾، هڪ اعلي ڪيس موت جي شرح سان بيماري ۽ موت جو هڪ اهم سبب آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Mukadi|first1=Ya Diul|last2=Maher|first2=Dermot|last3=Harries|first3=Anthony|date=2001-01-26|title=Tuberculosis case fatality rates in high HIV prevalence populations in sub-Saharan Africa|url=https://journals.lww.com/aidsonline/Fulltext/2001/01260/Tuberculosis_case_fatality_rates_in_high_HIV.2.aspx|journal=AIDS|language=en-US|volume=15|issue=2|pages=143|doi=10.1097/00002030-200101260-00002 |issn=0269-9370}}</ref> ====خسرو==== خطي اندر خسرو (Measles) جي وبا کي روڪڻ لاءِ سب سهارا آفريڪا جي ملڪن ۾ معمول جي حفاظتي ٽيڪون متعارف ڪرايو ويو آهي.<ref>{{Cite journal |last1=Verguet|first1=Stéphane|last2=Jassat|first2=Waasila|last3=Hedberg|first3=Calle|last4=Tollman|first4=Stephen |last5=Jamison|first5=Dean T.|last6=Hofman|first6=Karen J.|date=2012-02-21|title=Measles control in Sub-Saharan Africa: South Africa as a case study|journal=Vaccine|volume=30|issue=9|pages=1594–1600|doi=10.1016/j.vaccine.2011.12.123|issn=1873-2518|pmid=22230581}}</ref> ====ماءُ ۽ ٻار جي موت==== مطالعن مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا جي اڌ کان وڌيڪ ماءُ جي موت سب سهارا آفريڪا ۾ ٿيندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Alvarez|first1=Jose Luis|last2=Gil|first2=Ruth|last3=Hernández|first3=Valentín|last4=Gil|first4=Angel|date=2009-12-14|title=Factors associated with maternal mortality in sub-Saharan Africa: an ecological study |journal=BMC Public Health|volume=9|article-number=462|doi=10.1186/1471-2458-9-462 |doi-access=free |pmc=2801510|pmid=20003411}}</ref> تنهن هوندي به، هن علائقي ۾ ترقي ڪئي آهي، ڇاڪاڻ ته <small>1990</small> کان وٺي علائقي جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ ماءُ جي موت جي شرح تقريبن اڌ گهٽجي وئي آهي.<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|title=Maternal mortality|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ان کان علاوه، آفريقي يونين جولاءِ 2003 ۾ ماپوٽو پروٽوڪول جي تصديق ڪئي، جيڪو عورتن جي جينياتي ڪٽڻ (FGM) کي منع ڪرڻ جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/09/15/opinion/a-brutal-custom-join-forces-to-banish-the-mutilation-of-women.html|title=A brutal custom : Join forces to banish the mutilation of women|last=Bonino|first=Emma|date=2004-09-15|work=The New York Times|access-date=2018-05-10|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> صرف سب سهارا آفريقي علائقو عالمي نومولوڊن ۽ ٻارن جي موت جي تقريبن %45 جو سبب بڻجندو آهي. مطالعي مان ٻار جي بقا ۽ مائرن جي تعليم جي وچ ۾ تعلق ظاهر ٿيو آهي ڇاڪاڻ ته تعليم جا سال مثبت طور تي ٻارن جي بقا جي شرح سان لاڳاپيل آهن. جاگرافيائي مقام پڻ هڪ عنصر آهي ڇاڪاڻ ته ٻار جي موت جي شرح شهري علائقن جي مقابلي ۾ ڳوٺاڻن علائقن ۾ وڌيڪ آهي. <ref>{{Cite book|title=Black lives matter : lifespan perspectives|others=Fairchild, Halford H.|date=2017 |isbn=9789382661405|location=Delhi, India|oclc=984759607}}</ref> ==== نظر انداز ٿيل ٽراپيڪل بيماريون ==== نظر انداز ٿيل ٽراپيڪل بيماريون جهڙوڪ انفيڪشن ([[hookworm infection]]) ڪجهه عام صحت جي حالتن کي شامل ڪن ٿيون. جيڪي سب سهارا آفريقي علائقي ۾ اندازاً 500 ملين ماڻهن کي متاثر ڪن ٿيون. <ref>{{Cite journal|last1=Hotez|first1=Peter J.|last2=Kamath|first2=Aruna|date=2009-08-25|title=Neglected Tropical Diseases in Sub-Saharan Africa: Review of Their Prevalence, Distribution, and Disease Burden |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases|language=en|volume=3|issue=8|pages=e412|doi=10.1371/journal.pntd.0000412 |doi-access=free |pmc=2727001|pmid=19707588}}</ref> ==== غير متعدي بيماريون ==== بيمارين جي عالمي بارڊن جي مطالعي جا نتيجا. اهي ظاهر ڪن ٿا ته غير متعدي بيمارين جي عمر جي معيار مطابق موت جي شرح. گهٽ ۾ گهٽ چار سب سهارا ملڪن ۾. ڏکڻ آفريڪا، ڪانگو جي جمهوري جمهوريه، نائيجيريا ۽ ايٿوپيا سميت. سڃاڻپ ٿيل اعليٰ آمدني وارن ملڪن جي مقابلي ۾. شماريات جي نظام ۾ بهتري. ۽ بيماري جي خطري جي عنصرن جي کوٽائي تجزيي سان وبائي مرض جي مطالعي ۾ اضافو. اهي غير متعدي بيمارين (يعني: ذیابيطس، هائپر ٽائونشن، ڪينسر، دل جي بيماري، موهپا، وغيره) جي سمجھ کي بهتر بڻائي سگهن ٿا. سب سهارا آفريڪا ۾. انهي سان گڏ علائقي ۾ صحت جي پاليسي جي چوڌاري فيصلن کي بهتر طور تي آگاهي ڏين ٿا.<ref name=":2" /> ==== انڌا پن (آنڪوسرسياسيس) ==== آنڪوسرسياسيس ([[Onchocerciasis]] "درياهه جو انڌو پن") انڌا پن جو هڪ عام سبب, علائقي جي ڪجهه حصن ۾ پڻ مقامي آهي. دنيا ۾ بيماري کان متاثر 99 سيڪڙو کان وڌيڪ ماڻهو انهن جي 31 ملڪن ۾ رهن ٿا. جواب ۾ آنڪوسرسياسيس ڪنٽرول لاءِ آفريقي پروگرام (APOC) سال 1995ع ۾ بيماري کي ڪنٽرول ڪرڻ جي مقصد سان شروع ڪيو ويو.<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/onchocerciasis|title=Onchocerciasis (river blindness) |website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> === قومي صحت جي سار سنڀال جا نظام === قومي صحت جا نظام ملڪن جي وچ ۾ مختلف آهن. [[گھانا]] ۾، گهڻيون صحت جي سار سنڀال حڪومت پاران فراهم ڪئي ويندي آهي ۽ وڏي پيماني تي صحت جي وزارت ۽ گھانا جي صحت جي خدمتن پاران منظم ڪئي ويندي آهي. صحت جي سار سنڀال جي نظام ۾ فراهم ڪندڙن جا پنج سطح آهن: صحت جون پوسٽون جيڪي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ پهرين سطح جي بنيادي سنڀال آهن، صحت مرڪز ۽ ڪلينڪ، ضلعي اسپتالون، علائقائي اسپتالون ۽ ٽئين درجي جون اسپتالون. انهن پروگرامن کي گھانا جي حڪومت، مالي قرضن، اندروني طور تي پيدا ٿيل فنڊ، ۽ ڊونرز پاران گڏ ڪيل صحت فنڊ پاران فنڊ ڪيو ويندو آهي. <ref>{{Cite web|last1=Canagarajah|first1=Sudharshan|last2=Ye|first2=Xiao|date=2001-04-01|title=Public Health and Education Spending in Ghana in 1992-98: Issues of Equity and Efficiency|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=632648|website=ssrn.com|ssrn=632648|language=en}}</ref> سب سهارا آفريڪا کان دنيا جي ٻين حصن (يعني انگريزي ڳالهائيندڙ قومون جهڙوڪ آمريڪا ۽ برطانيه) ڏانهن صحت جي ڪارڪنن جي لڏپلاڻ سان گڏ صحت جي ماهرن جي کوٽ علائقي جي صحت جي نظام جي پيداوار ۽ اثرائتي تي منفي اثر وڌو آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Naicker|first1=Saraladevi|last2=Plange-Rhule|first2=Jacob|last3=Tutt|first3=Roger C.|last4=Eastwood|first4=John B.|date=2009|title=Shortage of healthcare workers in developing countries--Africa|journal=Ethnicity & Disease|volume=19|issue=1 Suppl 1|pages=S1–60–4|issn=1049-510X|pmid=19484878}}</ref> آفريڪا ۾ 85 سيڪڙو کان وڌيڪ ماڻهو روايتي دوائن کي اڪثر مهانگي ايلوپيٿڪ طبي صحت جي سار سنڀال ۽ مهانگي دواسازي جي شين جي متبادل طور استعمال ڪندا آهن. آرگنائيزيشن آف آفريقي يونٽي (OAU) رياستن ۽ حڪومت جي سربراهن 2000 جي ڏهاڪي کي آفريقي روايتي دوائن تي آفريقي ڏهاڪي طور قرار ڏنو ته جيئن ڊبليو ايڇ او آفريقي علائقي کي اختيار ڪيو وڃي.<ref>{{Cite journal|last=Dunlop|first=David W.|date=November 1975|title=Alternatives to "modern" health delivery systems in Africa: Public policy issues of traditional health systems|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0037785675901717|journal=Social Science & Medicine|volume=9|issue=11–12|pages=581–586|doi=10.1016/0037-7856(75)90171-7|pmid=817397 |issn=0037-7856}}</ref>.<ref>{{Cite journal|last=Kofi-Tsekpo|first=Mawuli|date=2004|title=Institutionalization of African traditional medicine in health care systems in Africa|journal=African Journal of Health Sciences|volume=11|issue=1–2|pages=i–ii|doi=10.4314/ajhs.v11i1.30772 |issn=1022-9272|pmid=17298111}}</ref><gallery> File:Africa HIV-AIDS 2002.svg|Map of Africa colored according to the percentage of the adult (ages 15–49) population with HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS|title=Prevalence of HIV, total (% of population ages 15-49) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-05-09}}</ref> File:Life expectancy in select Southern African countries 1960-2012.svg|Life expectancy has fallen drastically in [[Southern Africa]] a result of HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/193181.stm|title=BBC News {{!}} Health {{!}} Life expectancy in Africa plummets due to Aids|website=news.bbc.co.uk|access-date=2018-05-09}}</ref> </gallery> ==نسلي گروهه== {{main|آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست}} {{Further|آفريڪا جون ٻوليون}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[سان ماڻهو|سان]] ماڻهو [[بوٽسوانا]] مان]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[يوروبا]] ڊرم وڄائيندڙ [[ڪوارا رياست]]، [[نائيجيريا]] (2004)]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[مونگو ماڻهو|مونگو]] خاندان [[صوبو ايڪويٽر]]، [[ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف دي ڪانگو]] ۾ ]] [[بانٽو ٻوليون]] جا ڳالهائيندڙ ([[نائيجر-ڪانگو ٻوليون|نائيجر-ڪانگو]] خاندان جو حصو) ڏکڻ، مرڪزي ۽ ڏکڻ اوڀر آفريڪا ۾ غالب آهن. اولهه آفريڪا جي اندروني سوانا جا [[بانٽو ماڻهو|بانٽو]] هاري آهستي آهستي آفريڪا جي اڪثر حصي تي وڌيا.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> پر ڏکڻ سوڊان ۽ اوڀر آفريڪا ۾ ڪيترائي نيلوٽڪ گروھ, سواحلي ساحل تي مخلوط سواحلي ماڻهو ۽ ڏکڻ ۽ وچ آفريڪا ۾ (ترتيب وار) ڪجھ باقي مقامي خويسان (سان ۽ خويسائي) ۽ پگمي ماڻهو پڻ آهن. بنتو ڳالهائيندڙ آفريقي پڻ گبون ۽ استوائي گني ۾ غالب آهن ۽ اهي ڏکڻ ڪيمرون جي ڪجهه حصن ۾ مليا آهن. ڏکڻ آفريڪا جي ڪالهاري ريگستان ۾ "سان" جي نالي سان سڃاتل الڳ ماڻهو ڊگهي عرصي کان موجود آهن, خويسائي ماڻهن سان گڏ, اهي خويسان ٺاهيندا آهن. سان ڏکڻ آفريڪا جا پري-بانتو مقامي ماڻهو آهن, جڏهن ته پگمي وچ آفريڪا جا پري-بانتو مقامي آفريقي ماڻهو آهن.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> اولهه آفريڪا جا ماڻهو بنيادي طور تي نائجر-ڪانگو ٻوليون ڳالهائين ٿا. گهڻو ڪري (جيتوڻيڪ خاص طور تي نه) ان جي غير بانٽو شاخن سان تعلق رکن ٿا. جيتوڻيڪ ڪجهه نيلو-سهارا ۽ افرو ايشيائي ڳالهائيندڙ گروپ پڻ مليا آهن. نائيجر-ڪانگو ڳالهائيندڙ (يوروبا، اِگبو، فلاني، اڪان ۽ وولوف) نسلي گروهه سڀ کان وڏا ۽ سڀ کان وڌيڪ بااثر آهن. مرڪزي صحارا ۾. منڊينڪا يا منڊي گروپ سڀ کان وڌيڪ اهم آهن. چاڊڪ ڳالهائيندڙ گروهه (هائوسا سميت) علائقي جي اترئين حصن ۾ مليا آهن. صحارا ۽ نيلو-سهارا برادرين جي ويجهو. جهڙوڪ ڪنوري، <ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref> زرما<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> ۽ سونگھائي<ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> اهي وچ آفريڪا جي سرحد سان لڳندڙ اولهه آفريڪا جي اوڀر وارن حصن ۾ موجود آهن. اتر آفريڪا جا ماڻهو ٽي مکيه گروهه تي مشتمل آهن: اتر اولهه ۾ بربر. اتر اوڀر ۾ مصري ۽ ليبيا. ۽ اوڀر ۾ نيلو-سهارا ڳالهائيندڙ ماڻهو. مسلمان آبادگار (جيڪي 7 صدي ۾ پهتا) علائقي ۾ عربي ٻولي ۽ اسلام متعارف ڪرايو. علائقي جي رهاڪن جي لساني عربائيزيشن جو عمل شروع ڪيو. سامي فونيشين (جن ڪارٿيج جو بنياد رکيو) ۽ هائڪسوس (انڊو-ايراني الان) انڊو-يورپي يوناني، رومي ۽ وينڊل اتر آفريڪا ۾ پڻ آباد ٿيا. بربر ڳالهائيندڙ آبادي اڃا تائين مراکش ۽ الجيريا ۾ اهم برادريون ٺاهيندي آهي ۽ اڃا تائين تيونس ۽ لبيا ۾ به گهٽ تعداد ۾ موجود آهن.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> بربر ڳالهائيندڙ طوارق ۽ ٻيا اڪثر خانہ بدوش ماڻهو اتر آفريڪا جي سهارا اندروني حصي جا مکيه رهواسي آهن. موريتانيا ۾. ڏکڻ ۾ هڪ ننڍڙي بربر برادري ۽ نائجر-ڪانگو ڳالهائيندڙ ماڻهو آهن. جيتوڻيڪ ٻنهي علائقن ۾ عربي ۽ عرب ثقافت غالب آهي. سوڊان ۾ جيتوڻيڪ عربي ۽ عرب ثقافت غالب آهي. ان ۾ اصل ۾ نيلو-سهارن ڳالهائيندڙ گروهه پڻ آباد آهن. جهڙوڪ نوبين، فر، مساليت ۽ زغوا, جيڪي صدين کان مختلف طور تي عرب جزيره نما کان آيل مهاجرن سان گڏ رهيا آهن. افرو-ايشيائي ڳالهائيندڙ بيجا خانه بدوشن جون ننڍيون برادريون مصر ۽ سوڊان ۾ پڻ ملي سگهن ٿيون.<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref>[[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|اتر اوڀر آفريڪا کان بيجا خانه بدوش]] آفريڪا جي هارن ۾. افرو-ايشيائي ڳالهائيندڙ گروهه غالب آهن. ايٿوپيائي ۽ ايريٽيرين گروهه جهڙوڪ امهارا ۽ ٽگراين (مجموعي طور تي حبيشا جي نالي سان مشهور آهن) افرو-ايشيائي ٻولي خاندان جي سامي شاخ مان ٻوليون ڳالهائين ٿا. جڏهن ته اورومو ۽ صومالي افرو-ايشيائي ٻولي خاندان جي خوشياتي شاخ مان ٻوليون ڳالهائين ٿا. ڏکڻ ايٿوپيا ۽ ايريٽيريا ۾. ڏکڻ سوڊان ۾ رهندڙن سان لاڳاپيل نيلوٽڪ ماڻهو پڻ مليا آهن. جڏهن ته بنتو ۽ خويسان نسلي اقليتون ڏکڻ صوماليا جي ڪجهه حصن ۾ رهن ٿيون.[[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|ڏکڻ آفريڪا مان هڪ آفريڪانر خاندان، 1886]] ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي دور جي ڊيڪولونائيزيشن تحريڪن کان اڳ يورپين جي نمائندگي آفريڪا جي هر حصي ۾ هئي. <ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> 1960 ۽ 1970 جي ڏهاڪي دوران ڊيڪولونائيزيشن جي نتيجي ۾ اڪثر ڪري يورپي نسل جي آبادگارن جي وڏي پيماني تي آفريڪا مان, خاص طور تي الجيريا ۽ مراکش کان (اتر آفريڪا ۾ 1.6 ملين پائيڊ-نائر), ڪينيا، ڪانگو، روڊيشيا، موزمبيق ۽ انگولا هجرت ٿي.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> 1977 جي آخر تائين هڪ ملين کان وڌيڪ پرتگالي آفريڪا مان واپس آيا هئا.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> <ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref><ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> تنهن هوندي به ڪيترن ئي آفريقي رياستن ۾ اڇا آفريقي, خاص طور تي ڏکڻ آفريڪا، زمبابوي، نميبيا ۽ ري يونين اقليت ۾ آهن.<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> سڀ کان وڏي اصلي يورپي آفريقي آبادي وارو آفريقي ملڪ ڏکڻ آفريڪا آهي.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> آفريڪن (برطانوي ڊاسپورا) ۽ رنگين اڄ آفريڪا ۾ سڀ کان وڏي اصلي يورپي نسل جا گروهه آهن. اصلي يورپي نوآبادياتي پڻ ايشيائي نسل جي وڏي گروهن کي آندو. خاص طور تي هندستاني برصغير ​​جا ماڻهو. برطانوي نوآبادين ڏانهن. ڏکڻ آفريڪا ۾ وڏيون هندستاني برادريون مليون آهن. ۽ ننڍيون ڪينيا، تنزانيا ۽ ڪجهه ٻين ڏکڻ ۽ اوڀر آفريقي ملڪن ۾ موجود آهن. يوگنڊا ۾ وڏي هندستاني برادري کي 1972 ۾ آمر عيدي امين پاران ڪڍيو ويو هو. جيتوڻيڪ ڪيترائي واپس اچي ويا آهن. هندي سمنڊ ۾ ٻيٽ پڻ بنيادي طور تي ايشيائي نسل جي ماڻهن جي آبادي آهن. اڪثر ڪري آفريقي ۽ يورپين سان ملايا ويندا آهن. ملاگاسي ماڻهو (مڊگاسڪر جا) آسٽرونيشيائي ماڻهو آهن. ۽ مقامي آفريقي ماڻهو. پر ساحل سان گڏ رهندڙ ماڻهو عام طور تي بنتو، عرب، هندستاني ۽ يورپي نسل سان مليا ويندا آهن. ملائي ۽ هندستاني آباؤ اجداد پڻ ڏکڻ آفريڪا ۾ ڪيپ ڪلورڊز (ٻن يا وڌيڪ نسلن ۽ براعظمن ۾ اصل وارا ماڻهو) جي نالي سان سڃاتل ماڻهن جي گروپ ۾ اهم جزا آهن. 21 صدي کان شروع ٿي. ڪيترائي هسپانوي (بنيادي طور تي ميڪسيڪن، وچ آمريڪي، چلي، پيرو ۽ ڪولمبين) آفريڪا ڏانهن لڏپلاڻ ڪري چڪا آهن. لڳ ڀڳ 500,000 هسپانوي آفريڪا ڏانهن لڏپلاڻ ڪري چڪا آهن. جن مان گهڻا ڏکڻ آفريڪا، ڪينيا، نائيجيريا، يوگنڊا ۽ گھانا ۾ رهن ٿا. 20 صدي دوران. لبناني (۽ چيني) جون ننڍيون پر اقتصادي طور تي اهم برادريون پڻ اولهه ۽ اوڀر آفريڪا جي وڏن ساحلي شهرن ۾ ترقي ڪيون آهن.<ref name="Africa">"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref><ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111224135631/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html |date=2011-12-24 }}", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|آفريڪا جون ٻوليون}} آفريڪا ۾ ٽي مکيه لساني فائلا آهن: نائجر-ڪانگو ٻوليون (بنٽو سميت). اولهه، مرڪزي، ڏکڻ اوڀر ۽ ڏکڻ آفريڪا ۾, نيلو-سهارا ٻوليون تنزانيا کان سوڊان تائين ۽ چاڊ کان مالي تائين ڳالهايون وڃن ٿيون. خويسان ٻوليون نميبيا ۽ بوٽسوانا جي ڪالاهاري ريگستان ۾ مرڪوز آهن. ٻيا ڪيترائي ننڍا خاندان ۽ ٻولي الڳ ٿيل آهن. انهي سان گڏ ٻوليون جيڪي اڃا تائين درجه بندي نه ڪيون ويون آهن. ان کان علاوه مغربي ايشيا کان آفرو ايشيائي ٻوليون، اتر آفريڪا، هارن آف آفريڪا ۽ ساحل جي حصن ۾ پکڙيل آهن. افريقي وطن مغربي ايشيا ۾ يا آفريڪا ۾ ٿي سگهي ٿو. تازو آفريڪا ۾ متعارف ڪرايل آسٽرونيائي ٻوليون آهن جيڪي مڊگاسڪر ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون. انهي سان گڏ ڏکڻ آفريڪا ۽ نميبيا (آفريقي، انگريزي، جرمن) ۾ ڳالهايون ويندڙ هند-يورپي ٻوليون آهن, جيڪي اڳوڻي يورپي ڪالونين ۾ لنگوا فرينڪا طور استعمال ٿينديون هيون. آفريڪا ۾ مقامي طور تي ڳالهائي ويندڙ ٻولين جو ڪل تعداد جو اندازو, مختلف اندازن ۾ (ٻولي بمقابله لهجي جي حد بندي تي منحصر آهي) <small>1,250</small> ۽ <small>2,100</small> جي وچ ۾ لڳايو ويو آهي<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> ۽ ڪجهه ڳڻپ موجب "<small>3,000</small> کان وڌيڪ" جو اندازو لڳايو ويو آهي.<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> نائيجيريا ۾ صرف 500 کان وڌيڪ ٻوليون آهن (<small>SIL</small> <small>Ethnologue</small> جي ڳڻپ موجب).<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> تقريبن هڪ سؤ ٻوليون بين النسلي رابطي لاءِ وڏي پيماني تي استعمال ٿين ٿيون. عربي، صومالي، بربر، امہاري، اورومو، اِگبو، سواحلي، هائوسا، منڊنگ، فلاني ۽ يوروبا لکين ماڻهو ڳالهائين ٿا. ٻارهن لهجن جا ڪلسٽر (جيڪي هڪ سؤ لساني قسمن تائين گڏ ٿي سگهن ٿا) 75 سيڪڙو ڳالهائين ٿا ۽ پندرهن لهجن جا ڪلسٽر 85 سيڪڙو آفريقي پهرين يا اضافي ٻولي جي طور تي ڳالهائين ٿا.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> نائيجر-ڪانگو, 500 ملين کان وڌيڪ ڳالهائيندڙن سان (2017), آفريقي ٻولين جو سڀ کان وڏو فيلم آهي. ان تي بانٽو شاخ جو غلبو آهي (بانٽو جي توسيع ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ پکڙيل آهي). بانٽو ڳالهائيندڙ نائجر-ڪانگو ڳالهائيندڙن جو اڌ حصو آهن. عربي, عرب آفريڪا جي آبادي 330 ملين (2017) جي ترتيب سان, آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ واحد ٻولي آهي. ٻيون آفرو ايشيائي ٻوليون آفريڪا ۾ 100 ملين ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڳالهايون وڃن ٿيون (2017). نيلو-سهارن 100 ملين ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڳالهايون وڃن ٿيون (2017). خويسان ڪيتريون ئي خطري جي ڪلڪ ٻولين کي گڏ ڪري ٿو. سڀ کان وڏي ۾ وڏي 300,000 ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڪوئخو آهي (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * [[آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست]] * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * [[بانٽو ماڻهو]] * [[آفريڪي يونين]] * [[آفريڪا جي ثقافت]] * [[آفريڪا جي ملڪن ۽ منحصر علائقن جي فهرست|آبادي جي لحاظ کان آفريقي ملڪن جي فهرست]] * [[دنيا جي آباديات]] * [[آفريڪا ۾ مذهب]] * [[آفريڪا ۾ اسلام]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] qp9vdekkjshycjqajxzacnxuggf1ngz 409725 409715 2026-09-03T21:17:43Z Ibne maryam 17680 /* پڻ ڏسو */ 409725 wikitext text/x-wiki [[File:African_countries_by_HDI_(2020).svg|thumb|260x260 عڪسلون|2020 ۾ [[هيومن ڊويلپمنٽ انڊيڪس|انساني ترقي جي انڊيڪس]] جي لحاظ کان آفريقي ڪائونٽين جو نقشو: {| style="background:transparent;" width="100%" | |- | {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#003C00|≥ 0.900}} {{legend|#007F00|0.850–0.899}} {{legend|#00C400|0.800–0.849}} {{Col-break}} {{legend|#00F900|0.750–0.799}} {{legend|#D3FF00|0.700–0.749}} {{legend|#FF0|0.650–0.699}} {{legend|#FFD215|0.600–0.649}} {{Col-break}} {{legend|#FFA83C|0.550–0.599}} {{legend|#FF852F|0.500–0.549}} {{legend|#FF5B00|0.450–0.499}} {{legend|#F00|0.400–0.449}} {{legend|#A70000|≤ 0.399}} {{legend|#D9D9D9|Data unavailable}} {{Col-end}} |} ]] گذريل صديءَ دوران '''[[آفريڪا]] جي آبادي''' تيزي سان وڌي آهي ۽ نتيجي طور نوجوانن جي وڏي تعداد ۾ اضافو ٿيو آهي، جن کي ڪجهه آفريقي ملڪن ۾ <small>'''50'''</small> سالن کان گهٽ عمر جي اميد سان وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو آهي. سال <small>2017</small>ع تائين ڪل آبادي هڪ ارب <small>'''25'''</small> ڪروڙ کان وڌيڪ آهي، جن جي واڌ جي شرح <small>'''2.5'''</small> سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. سڀ کان وڌيڪ آبادي وارو آفريقي ملڪ [[نائيجيريا]] آهي جن جي آبادي سال <small>2017</small>ع تائين 19 ڪروڙ 10 لک هي ۽ واڌ جي شرح 2.6 سيڪڙو آهي. <ref name="UN2017">{{حوالو ويب|quote=2017-11-29}}</ref> '''آبادي''': هڪ ارب 25 ڪروڙ 60 لک (2017) جو اندازو '''آبادي جي کثافت''': هڪ في چورس ڪلوميٽر '''آبادي ۾ واڌ''': %2.5 في سال ==آبادي ۾ واڌ== [[File:Population growth rate world 2013.svg|thumb|300px|گھڻن آفريقي ملڪن ۾ سالياني آبادي جي واڌ جي شرح %2 کان مٿي آهي.]] {{see|آبادي جي لحاظ کان آفريڪي ملڪن جي فهرست}} سال <small>2016</small> تائين آفريڪا جي ڪل آبادي جو اندازو <small>1.225</small> بلين آهي جيڪا دنيا جي آبادي جو %<small>17</small> نمائندگي ڪري ٿي. گڏيل قومن جي اندازن مطابق آفريڪا جي آبادي <small>2050</small> تائين <small>2.5</small> بلين (دنيا جي ڪل آبادي جو تقريبن %<small>26</small>) ۽ <small>2100</small> تائين تقريبن <small>4.5</small> بلين (دنيا جي ڪل آبادي جو تقريبن %<small>40</small>) تائين پهچي سگهي ٿي.<ref name="billion">{{Cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8366591.stm |title=Africa population tops a billion |publisher=[[BBC]] |date=18 November 2009}}[https://www.un.org/esa/population/publications/WPP2004/2004Highlights_finalrevised.pdf "World Population Prospects: The 2004 Revision"] [[United Nations]] (Department of Economic and Social Affairs, population division)</ref> آفريڪا جي آبادي پهريون ڀيرو <small>2009</small> ۾ هڪ ارب کان وڌي وئي. 27 سالن جي ٻيڻي وقت سان (واڌ جي شرح 2.6٪ في سال). <ref name="billion" /> آبادي جي واڌ تقريبن ساڳئي رفتار سان جاري رهي آهي ۽ ڪل آبادي <small>2038</small> تائين 2 ارب کان وڌي وڃڻ جي اميد آهي (29 سال ٻيڻي وقت، %2.4 في سال). 20 صدي جي وچ کان وٺي آبادي جي بي قابو واڌ جو سبب, بغير زرخيزي جي شرح ۾ ساڳئي گهٽتائي جي (مانع حمل جي تمام محدود استعمال جي ڪري), ٻارن جي موت جي شرح ۾ گهٽتائي ۽ عمر جي توقع ۾ عام واڌ آهي. آبادي جي بي قابو واڌ انفراسٽرڪچر جي ترقي کي ختم ڪرڻ ۽ معاشي ترقي کي خراب ڪرڻ جو خطرو آهي.<ref>Eliya Zulu, [https://www.newscientist.com/article/dn21745-how-to-defuse-sub-saharan-africas-population-bomb/ "How to defuse sub-Saharan Africa’s population bomb"], ''New Scientist'', 26 April 2012. Jeffrey Gutman and Nirav Patel, [https://www.brookings.edu/blog/africa-in-focus/2018/01/26/foresight-africa-viewpoint-urban-africa-avoiding-the-perfect-storm/ "Urban Africa: Avoiding the perfect storm"], ''Foresight Africa'', 26 January 2018.</ref> ڪينيا ۽ زامبيا واڌ جي شرح کي روڪڻ جي ڪوشش ۾ خانداني منصوبابندي کي فروغ ڏيڻ لاءِ پروگرامن تي عمل ڪري رهيا آهن.<ref>Joseph J Bish, [https://www.theguardian.com/global-development-professionals-network/2016/jan/11/population-growth-in-africa-grasping-the-scale-of-the-challenge "Population growth in Africa: grasping the scale of the challenge"], ''The Guardian'', 11 January 2016. "African fertility has not fallen as expected. Precipitous declines in fertility in Asia and Latin America, from five children per woman in the 1970s to around 2.5 today, led many to believe Africa would follow a similar course. [...] Unfortunately, since the early 1990s, family planning programmes in Africa have not had the same attention [as in other parts of the world], resulting in slow, sometimes negligible, fertility declines. In a handful of countries, previous declines have stalled altogether and are reversing. [...] A few heroic efforts, such as Family Planning 2020, are attempting to stimulate family planning programmes across the continent, and there are some signs of success. Recent figures from Kenya and Zambia show substantial strengthening of contraceptive use among married women. In Kenya, 58% of married women now use modern contraception, and in Zambia this measure has risen from 33% to 45% in the last three years. In both cases, the catalysts for improvements were government commitment and commensurate budget financing. The virtuous circle may not be completely out of reach, but many more African governments must make haste and make substantial investments in contraceptive information and access for their people."</ref> آفريڪا ۾ آبادي جي انتهائي واڌ اوڀر آفريڪا، وچ آفريڪا ۽ اولهه آفريڪا جي ڪري آهي. جيڪي علائقا 21 صدي دوران انهن جي آبادي کي پنجين کان وڌيڪ ڪرڻ جو امڪان آهي, انهن مان سڀ کان وڌيڪ (آبادي ۾ اندازي مطابق %680 واڌ سان) وچ آفريڪا آهي. 2000 ۾ 100 ملين کان گهٽ کان 2100 ۾ 750 ملين کان وڌيڪ (هن انگ جو اڌ کان وڌيڪ ڪانگو جي جمهوري جمهوريه پاران هلائي وئي آهي) 2000 ۾ 47 ملين کان 2100 ۾ 379 ملين تائين وڌڻ جو امڪان آهي. ڏکڻ آفريڪا ۽ اتر آفريڪا ۾ آبادي جي متوقع واڌ گهٽ آهي, جن جي توقع آهي ته ساڳئي عرصي دوران انهن جي آبادي کي ترتيب وار ٻيڻو ۽ ٽي ڀيرا نه ڪيو ويندو. [[File:Expectancy of life.svg|thumb|400px| {| width=100% |- | valign=top | {{legend|#0000CD|>80}} {{legend|#4169E1|77.5–80}} {{legend|#00BFFF|75–77.5}} {{legend|#3CB371|72.5–75}} {{legend|#32CD32|70–72.5}} | valign=top | {{legend|#ADFF2F|67.5–70}} {{legend|#FFFF00|65–67.5}} {{legend|#FFD700|60–65}} {{legend|#FF8C00|55–60}} {{legend|#FF4500|50–55}} |} <small>2015</small> <small>۾ علائقي جي لحاظ کان زندگي جي اميد</small><ref>{{cite web |title=World Health Statistics 2016: Monitoring health for the SDGs Annex B: tables of health statistics by country, WHO region and globally |publisher=World Health Organization |url=http://www.who.int/gho/publications/world_health_statistics/2016/EN_WHS2016_AnnexB.pdf |date=2016 |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web|url=http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/WPP2015_Volume-I_Comprehensive-Tables.pdf |title=United Nations World Population Prospects: 2015 revision |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs |date=29 July 2015 |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indexmundi.com/falkland_islands_(islas_malvinas)/life_expectancy_at_birth.html |title=Falkland Islands (Islas Malvinas) Life expectancy at birth |work=Index Mundi |accessdate=2018-08-03}}</ref><ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160711222147/http://www.indexmundi.com/greenland/life_expectancy_at_birth.html |archive-date=2016-07-11 |url=http://www.indexmundi.com/greenland/life_expectancy_at_birth.html |title=Greenland Life expectancy at birth |work=Index Mundi |access-date=2018-08-03}}</ref>]] علائقي جي لحاظ کان آبادي جو اندازو (اربن ۾): {|class="wikitable" |- | علائقي|| سال*2000 || سال 2050 || سال 2100 |- | [[اوڀر آفريڪا]]|| 0.26|| 0.89 <small>(+242%) +2.5% في سال)</small>|| 1.58 <small>(+507%) +1.8% في سال)</small> |- | [[وچ آفريڪا]]|| 0.096|| 0.38 <small>(+300%) +2.8% في سال)</small>|| 0.75 <small>(+680%) +2.1% في سال)</small> |- | [[اتر آفريڪا]]|| 0.17|| 0.36 <small>(+112%) +1.5% في سال)</small>|| 0.47 <small>(+176%) +1.0%في سال)</small> |- | [[ڏاکڻي آفريڪا]]|| 0.052 || 0.086 <small>(+65%) +1.0% في سال)</small>|| 0.092 <small>(+77%) +0.6% في سال)</small> |- | [[اولهه آفريڪا]]|| 0.24 || 0.81 <small>(+238%) +2.5% في سال)</small>|| 1.58 <small>(+558%) +1.9% في سال)</small> |- | '''[[آفريڪا]]''' || 0.82 || 2.53 <small>(+209%) +2.3% في سال)</small>|| 4.47 <small>(+454%) +1.7% في سال)</small> |- | '''دنيا'''|| 6.15 || 9.77 <small>(+60%) +0.9% في سال)</small>|| 11.18 <small>(+82%) +0.6% في سال)</small> |} ==صحت== [[Image:Infantmortalityrate.jpg|thumb|300px|دنيا جو نقشو جيڪو 2006 ۾ هر 1000 پيدائشن ۾ ٻارن جي موت جي شرح کي ظاهر ڪري ٿو.<ref>{{Cite book|title=The world factbook 2006|url=https://archive.org/details/worldfactbook2000000unse_l1f2|date=2006|publisher=Potomac|others=United States Central Intelligence Agency|isbn=1574889974|location=Dulles, Va.|oclc=64964412}}</ref>]]{{Further|آفريڪا ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز}} ===سب-صحارا آفريڪا ۾ صحت جي سار سنڀال جي ترقي جي تاريخ=== سيپٽمبر <small>1987</small> ۾ يونيسيف ۽ ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (<small>WHO</small>) علائقائي ڪميٽي "بماڪو انيشيئيٽو" جيڪو <small>1980</small> جي ڏهاڪي دوران علائقي ۾ ٿيندڙ مالي مسئلن جي جواب ۽ منشيات جي فنڊ کي گردش ڪرڻ ۾ ڪميونٽي جي شموليت ذريعي اهم دوائن تائين رسائي وڌائڻ جي مقصد سان چارٽر ڪيو ويو, جي شروعات جو اعلان ڪيو.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Hanson |first1=Kara |last2=McPake|first2=Barbara|date=1993|title=The Bamako Initiative: where is it going |url=http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.878.4969&rep=rep1&type=pdf|journal=Health Policy and Planning|publisher=Oxford University Press|volume=8|issue=3 |pages=267–274|doi=10.1093/heapol/8.3.247-a |citeseerx=10.1.1.878.4969 |via=Google Scholar}}</ref> <ref name=":1">{{Cite journal|last=Ridde|first=Valéry|date=2011|title=Is the Bamako Initiative Still Relevant for West African Health Systems?|url=http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|journal=International Journal of Health Services|publisher=Baywood Publishing Co.|volume=41|issue=1|pages=175–184|doi=10.2190/HS.41.1.l|pmid=21319728|via=Google Scholar|archive-date=17 April 2018|access-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180417022845/http://www.medsp.umontreal.ca/IRSPUM_DB/pdf/29285.pdf |date=17 April 2018 }}</ref> <small>1987</small> جي بماڪو انيشيئيٽو ڪانفرنس (<small>WHO</small> پاران منظم) [[مالي]] جي گاديءَ واري هنڌ [[بماڪو]] ۾ منعقد ڪئي وئي. ۽ سب سهارا آفريڪا جي صحت جي پاليسي کي نئين شڪل ڏيڻ ۾ مدد ڪئي.<ref>{{Cite web |url= http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm |title= Health Systems Resource Guide: user fees|date=2006-11-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20061128203803/http://www.eldis.org/healthsystems/userfees/background.htm|access-date=2018-05-10|archive-date= 28 November 2006}}</ref> اجلاس ۾ آفريقي صحت جي وزيرن شرڪت ڪئي. جن بنيادي صحت جي سار سنڀال جي بحالي ذريعي صحت جي سار سنڀال جي رسائي کي بهتر بڻائڻ جي وڪالت ڪئي.<ref name=":1" /> نئين حڪمت عملي ڪميونٽي تي ٻڌل صحت جي سار سنڀال جي سڌاري ذريعي رسائي ۽ نتيجي ۾ خدمتن جي وڌيڪ موثر ۽ منصفانه فراهمي کي خاص طور تي وڌايو. علائقي اندر عوامي صحت برادري شروعات جي جواب ۾ مسئلا اٿاريا جن ۾: برابري، رسائي، سستي، انضمام جا مسئلا, دوائن، انتظام، انحصار، رسد مسئلا شامل آهن ۽ استحڪام کي نسبتي اهميت ڏني وئي. انهن تنقيدن جي نتيجي ۾ شروعات بعد ۾ صحت جي خدمتن جي رسائي ۾ واڌ کي حل ڪرڻ لاءِ صحت جي خدمتن جي معيار کي وڌائڻ ۽ صحت جي نظام جي انتظام جي مجموعي بهتري تبديل ٿي وئي. صحت جي سار سنڀال جي سڀني شعبن تائين هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو. بعد ۾ صحت جي سار سنڀال جي اشارن ۾ بهتري ۽ صحت جي سار سنڀال جي ڪارڪردگي ۽ قيمت ۾ بهتري سان هڪ جامع حڪمت عملي کي وڌايو ويو.<ref>{{Cite journal |last1=Knippenberg |first1=R. |last2=Alihonou |first2=E. |last3=Soucat |first3=A. |last4=Oyegbite |first4=K. |last5=Calivis |first5=M. |last6=Hopwood|first6=I.|last7=Niimi|first7=R.|last8=Diallo|first8=M. P. |last9=Conde|first9=M.|date=June 1997|title=Implementation of the Bamako Initiative: strategies in Benin and Guinea|journal=The International Journal of Health Planning and Management|volume=12 Suppl 1|pages=S29–47 |doi=10.1002/(SICI)1099-1751(199706)12:1+3.0.CO;2-U|doi-broken-date=16 October 2025 |issn=0749-6753|pmid=10173105}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |url= http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |title=Medicus Mundi Switzerland - Manageable Bamako Initiative schemes|date=2007-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008211344/http://www.medicusmundi.ch/mms/services/bulletin/bulletin200201/kap01/07kuechler.html |access-date=2018-05-10 |archive-date=8 October 2007 }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !مدت !زندگي جي توقع سالن ۾ |- |1950–1955 |37.46 |- |1955–1960 |{{increase}} 39.95 |- |1960–1965 |{{increase}} 42.32 |- |1965–1970 |{{increase}} 44.42 |- |1970–1975 |{{increase}} 46.51 |- |1975–1980 |{{increase}} 48.66 |- |1980–1985 |{{increase}} 50.45 |- |1985–1990 |{{increase}} 51.72 |- |1990–1995 |{{decrease}} 51.71 |- |1995–2000 |{{increase}} 52.33 |- |2000–2005 |{{increase}} 53.67 |- |2005–2010 |{{increase}} 56.97 |- |2010–2015 |{{increase}} 60.23 |} ذريعو: عالمي آبادي جا امڪان<ref>{{Cite web |url= https://esa.un.org/unpd/wpp/DataQuery/|title=World Population Prospects - Population Division - United Nations |website=esa.un.org|access-date=2018-08-26}}</ref> ===صحت جا وڏا چئلينج=== ٻين عالمي علائقن جي مقابلي ۾ سب سهارا آفريقي علائقي ۾ متعدي ۽ دائمي بيمارين جي غير متناسب شرح آهي. <ref name=":2">{{Cite journal |last1=Dalal |first1=Shona |last2=Beunza |first2=Juan Jose |last3=Volmink |first3=Jimmy |last4=Adebamowo |first4=Clement |last5=Bajunirwe |first5=Francis |last6=Njelekela|first6=Marina|last7=Mozaffarian |first7=Dariush |last8=Fawzi |first8=Wafaie |last9=Willett|first9=Walter|date=2011-08-01|title=Non-communicable diseases in sub-Saharan Africa: what we know now|url=https://academic.oup.com/ije/article/40/4/885/682926|journal=International Journal of Epidemiology|language=en|volume=40|issue=4|pages=885–901|doi=10.1093/ije/dyr050|pmid=21527446 |issn=0300-5771}}</ref> ====ذیابيطس==== ٽائپ 2 ذیابيطس خطي ۾ هڪ وبا جي طور تي برقرار آهي جيڪا سب سهارا آفريڪا لاءِ عوامي صحت ۽ سماجي معاشي بحران پيدا ڪري ٿي. سب سهارا آفريقي برادرين ۾ ذیابيطس جي روڳن ۽ ذيلي قسمن جي ڊيٽا جي کوٽ بيماري لاءِ وبائي مرض جي دستاويز ۾ خلا پيدا ڪيو آهي. ڪيترن ئي ملڪن ۾ غير تشخيص ٿيل ذیابيطس جي اعلي شرح ماڻهن کي دائمي صحت جي پيچيدگين جي اعلي خطري ۾ وجهي ٿي، ان ڪري، علائقي ۾ ذیابيطس سان لاڳاپيل بيماري ۽ موت جو وڏو خطرو پيدا ڪري ٿي.<ref>{{Cite journal|last1=Mbanya|first1=Jean Claude N|last2=Motala|first2=Ayesha A|last3=Sobngwi|first3=Eugene|last4=Assah|first4=Felix K|last5=Enoru|first5=Sostanie T|date=2010-06-26|title=Diabetes in sub-Saharan Africa|url=https://doi.org/10.1016/S0140-6736(10)60550-8|journal=The Lancet|volume=375|issue=9733|pages=2254–2266|doi=10.1016/s0140-6736(10)60550-8|pmid=20609971 |issn=0140-6736|via=}}</ref> ====ايڇ آءِ وي/ايڊز==== 2011 ۾، سب سهارا آفريڪا سڄي دنيا ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز سان رهندڙ سڀني ماڻهن جو %69 گهر هو.<ref>{{Cite web|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/epidemiology/2012/gr2012/20121120_FactSheet_Global_en.pdf|title=Global Fact Sheet: World AIDS Day 2012|website=UNAIDS.org|access-date=2025-10-16}}</ref> جواب ۾، عوام کي ايڇ آءِ وي/ايڊز تي تعليم ڏيڻ لاءِ ڪيترائي قدم شروع ڪيا ويا آهن انهن ۾ گڏيل روڪٿام جا پروگرام، جن کي سڀ کان وڌيڪ اثرائتو قدم سمجهيو ويندو آهي، پرهيز، وفادار رهو، ڪنڊوم استعمال ڪريو مهم ۽ ڊيسمنڊ ٽوٽو ايڇ آءِ وي فائونڊيشن جا آئوٽ ريچ پروگرام شامل آهن.<ref>{{Cite web|url=https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/|title=Desmond Tutu HIV Foundation - Our Work|date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116014630/https://www.desmondtutuhivcentre.org.za/page/work/ |access-date=2018-05-10 |archive-date=16 January 2013 }}</ref> گڏيل قومن جي ايڇ آءِ وي/ايڊز پروگرام (<small>UNAIDS</small>) پاران 2013 ۾ جاري ڪيل هڪ خاص رپورٽ موجب، 2012 ۾ آفريڪا ۾ اينٽي ريٽرو وائرل علاج حاصل ڪندڙ ايڇ آءِ وي مثبت ماڻهن جو تعداد 2005 ۾ علاج حاصل ڪندڙ تعداد کان ست ڀيرا وڌيڪ هو، صرف گذريل سال ۾ تقريبن 1 ملين جو اضافو ٿيو. 2011 ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ ايڊز سان لاڳاپيل موت جو تعداد 2005 جي تعداد کان 33 سيڪڙو گهٽ هو.<ref>{{Cite web|url=http://www.unaids.org/en/resources/presscentre/pressreleaseandstatementarchive/2013/may/20130521prupdateafrica|title=UNAIDS reports more than 7 million people now on HIV treatment across Africa––with nearly 1 million added in the last year—while new HIV infections and deaths from AIDS continue to fall|website=www.unaids.org|language=en|access-date=2018-05-10}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://files.unaids.org/en/media/unaids/contentassets/documents/unaidspublication/2013/20130521_Update_Africa.pdf|title=UNAIDS Special Report Update: How Africa Turned AIDS Around|last=UN Joint Programme on HIV/AIDS (UNAIDS)|date=May 2013|work=|access-date=}}</ref> 2011 ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ نئين ايڇ آءِ وي انفيڪشن جو تعداد 2001 جي تعداد کان 25 سيڪڙو گهٽ هو.<ref name=":4">{{Cite book|title=Global report: UNAIDS report on the global AIDS epidemic: 2012.|date=2012|publisher=UNAIDS|others=Joint United Nations Programme on HIV/AIDS.|isbn=9789291735921|location=[Geneva]|oclc=823635323}}</ref> ====مليريا==== مليريا سب سهارا آفريڪا ۾ هڪ مقامي بيماري آهي، جتي دنيا ۾ مليريا جا گهڻا ڪيس ۽ موت ٿين ٿا.<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/malaria|title=Fact sheet about Malaria|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ====ٽي بي==== ٽي بي ([[Tuberculosis]]) عالمي سطح تي، خاص طور تي سب سهارا آفريقي علائقي ۾ ايڇ آءِ وي جي وڌندڙ آبادي ۾، هڪ اعلي ڪيس موت جي شرح سان بيماري ۽ موت جو هڪ اهم سبب آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Mukadi|first1=Ya Diul|last2=Maher|first2=Dermot|last3=Harries|first3=Anthony|date=2001-01-26|title=Tuberculosis case fatality rates in high HIV prevalence populations in sub-Saharan Africa|url=https://journals.lww.com/aidsonline/Fulltext/2001/01260/Tuberculosis_case_fatality_rates_in_high_HIV.2.aspx|journal=AIDS|language=en-US|volume=15|issue=2|pages=143|doi=10.1097/00002030-200101260-00002 |issn=0269-9370}}</ref> ====خسرو==== خطي اندر خسرو (Measles) جي وبا کي روڪڻ لاءِ سب سهارا آفريڪا جي ملڪن ۾ معمول جي حفاظتي ٽيڪون متعارف ڪرايو ويو آهي.<ref>{{Cite journal |last1=Verguet|first1=Stéphane|last2=Jassat|first2=Waasila|last3=Hedberg|first3=Calle|last4=Tollman|first4=Stephen |last5=Jamison|first5=Dean T.|last6=Hofman|first6=Karen J.|date=2012-02-21|title=Measles control in Sub-Saharan Africa: South Africa as a case study|journal=Vaccine|volume=30|issue=9|pages=1594–1600|doi=10.1016/j.vaccine.2011.12.123|issn=1873-2518|pmid=22230581}}</ref> ====ماءُ ۽ ٻار جي موت==== مطالعن مان ظاهر ٿئي ٿو ته دنيا جي اڌ کان وڌيڪ ماءُ جي موت سب سهارا آفريڪا ۾ ٿيندي آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Alvarez|first1=Jose Luis|last2=Gil|first2=Ruth|last3=Hernández|first3=Valentín|last4=Gil|first4=Angel|date=2009-12-14|title=Factors associated with maternal mortality in sub-Saharan Africa: an ecological study |journal=BMC Public Health|volume=9|article-number=462|doi=10.1186/1471-2458-9-462 |doi-access=free |pmc=2801510|pmid=20003411}}</ref> تنهن هوندي به، هن علائقي ۾ ترقي ڪئي آهي، ڇاڪاڻ ته <small>1990</small> کان وٺي علائقي جي ڪيترن ئي ملڪن ۾ ماءُ جي موت جي شرح تقريبن اڌ گهٽجي وئي آهي.<ref name=":3">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/maternal-mortality|title=Maternal mortality|website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> ان کان علاوه، آفريقي يونين جولاءِ 2003 ۾ ماپوٽو پروٽوڪول جي تصديق ڪئي، جيڪو عورتن جي جينياتي ڪٽڻ (FGM) کي منع ڪرڻ جو واعدو ڪري ٿو.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/09/15/opinion/a-brutal-custom-join-forces-to-banish-the-mutilation-of-women.html|title=A brutal custom : Join forces to banish the mutilation of women|last=Bonino|first=Emma|date=2004-09-15|work=The New York Times|access-date=2018-05-10|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> صرف سب سهارا آفريقي علائقو عالمي نومولوڊن ۽ ٻارن جي موت جي تقريبن %45 جو سبب بڻجندو آهي. مطالعي مان ٻار جي بقا ۽ مائرن جي تعليم جي وچ ۾ تعلق ظاهر ٿيو آهي ڇاڪاڻ ته تعليم جا سال مثبت طور تي ٻارن جي بقا جي شرح سان لاڳاپيل آهن. جاگرافيائي مقام پڻ هڪ عنصر آهي ڇاڪاڻ ته ٻار جي موت جي شرح شهري علائقن جي مقابلي ۾ ڳوٺاڻن علائقن ۾ وڌيڪ آهي. <ref>{{Cite book|title=Black lives matter : lifespan perspectives|others=Fairchild, Halford H.|date=2017 |isbn=9789382661405|location=Delhi, India|oclc=984759607}}</ref> ==== نظر انداز ٿيل ٽراپيڪل بيماريون ==== نظر انداز ٿيل ٽراپيڪل بيماريون جهڙوڪ انفيڪشن ([[hookworm infection]]) ڪجهه عام صحت جي حالتن کي شامل ڪن ٿيون. جيڪي سب سهارا آفريقي علائقي ۾ اندازاً 500 ملين ماڻهن کي متاثر ڪن ٿيون. <ref>{{Cite journal|last1=Hotez|first1=Peter J.|last2=Kamath|first2=Aruna|date=2009-08-25|title=Neglected Tropical Diseases in Sub-Saharan Africa: Review of Their Prevalence, Distribution, and Disease Burden |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases|language=en|volume=3|issue=8|pages=e412|doi=10.1371/journal.pntd.0000412 |doi-access=free |pmc=2727001|pmid=19707588}}</ref> ==== غير متعدي بيماريون ==== بيمارين جي عالمي بارڊن جي مطالعي جا نتيجا. اهي ظاهر ڪن ٿا ته غير متعدي بيمارين جي عمر جي معيار مطابق موت جي شرح. گهٽ ۾ گهٽ چار سب سهارا ملڪن ۾. ڏکڻ آفريڪا، ڪانگو جي جمهوري جمهوريه، نائيجيريا ۽ ايٿوپيا سميت. سڃاڻپ ٿيل اعليٰ آمدني وارن ملڪن جي مقابلي ۾. شماريات جي نظام ۾ بهتري. ۽ بيماري جي خطري جي عنصرن جي کوٽائي تجزيي سان وبائي مرض جي مطالعي ۾ اضافو. اهي غير متعدي بيمارين (يعني: ذیابيطس، هائپر ٽائونشن، ڪينسر، دل جي بيماري، موهپا، وغيره) جي سمجھ کي بهتر بڻائي سگهن ٿا. سب سهارا آفريڪا ۾. انهي سان گڏ علائقي ۾ صحت جي پاليسي جي چوڌاري فيصلن کي بهتر طور تي آگاهي ڏين ٿا.<ref name=":2" /> ==== انڌا پن (آنڪوسرسياسيس) ==== آنڪوسرسياسيس ([[Onchocerciasis]] "درياهه جو انڌو پن") انڌا پن جو هڪ عام سبب, علائقي جي ڪجهه حصن ۾ پڻ مقامي آهي. دنيا ۾ بيماري کان متاثر 99 سيڪڙو کان وڌيڪ ماڻهو انهن جي 31 ملڪن ۾ رهن ٿا. جواب ۾ آنڪوسرسياسيس ڪنٽرول لاءِ آفريقي پروگرام (APOC) سال 1995ع ۾ بيماري کي ڪنٽرول ڪرڻ جي مقصد سان شروع ڪيو ويو.<ref name=":5">{{Cite web|url=http://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/onchocerciasis|title=Onchocerciasis (river blindness) |website=World Health Organization|language=en-US|access-date=2018-05-10}}</ref> === قومي صحت جي سار سنڀال جا نظام === قومي صحت جا نظام ملڪن جي وچ ۾ مختلف آهن. [[گھانا]] ۾، گهڻيون صحت جي سار سنڀال حڪومت پاران فراهم ڪئي ويندي آهي ۽ وڏي پيماني تي صحت جي وزارت ۽ گھانا جي صحت جي خدمتن پاران منظم ڪئي ويندي آهي. صحت جي سار سنڀال جي نظام ۾ فراهم ڪندڙن جا پنج سطح آهن: صحت جون پوسٽون جيڪي ڳوٺاڻن علائقن لاءِ پهرين سطح جي بنيادي سنڀال آهن، صحت مرڪز ۽ ڪلينڪ، ضلعي اسپتالون، علائقائي اسپتالون ۽ ٽئين درجي جون اسپتالون. انهن پروگرامن کي گھانا جي حڪومت، مالي قرضن، اندروني طور تي پيدا ٿيل فنڊ، ۽ ڊونرز پاران گڏ ڪيل صحت فنڊ پاران فنڊ ڪيو ويندو آهي. <ref>{{Cite web|last1=Canagarajah|first1=Sudharshan|last2=Ye|first2=Xiao|date=2001-04-01|title=Public Health and Education Spending in Ghana in 1992-98: Issues of Equity and Efficiency|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=632648|website=ssrn.com|ssrn=632648|language=en}}</ref> سب سهارا آفريڪا کان دنيا جي ٻين حصن (يعني انگريزي ڳالهائيندڙ قومون جهڙوڪ آمريڪا ۽ برطانيه) ڏانهن صحت جي ڪارڪنن جي لڏپلاڻ سان گڏ صحت جي ماهرن جي کوٽ علائقي جي صحت جي نظام جي پيداوار ۽ اثرائتي تي منفي اثر وڌو آهي.<ref>{{Cite journal|last1=Naicker|first1=Saraladevi|last2=Plange-Rhule|first2=Jacob|last3=Tutt|first3=Roger C.|last4=Eastwood|first4=John B.|date=2009|title=Shortage of healthcare workers in developing countries--Africa|journal=Ethnicity & Disease|volume=19|issue=1 Suppl 1|pages=S1–60–4|issn=1049-510X|pmid=19484878}}</ref> آفريڪا ۾ 85 سيڪڙو کان وڌيڪ ماڻهو روايتي دوائن کي اڪثر مهانگي ايلوپيٿڪ طبي صحت جي سار سنڀال ۽ مهانگي دواسازي جي شين جي متبادل طور استعمال ڪندا آهن. آرگنائيزيشن آف آفريقي يونٽي (OAU) رياستن ۽ حڪومت جي سربراهن 2000 جي ڏهاڪي کي آفريقي روايتي دوائن تي آفريقي ڏهاڪي طور قرار ڏنو ته جيئن ڊبليو ايڇ او آفريقي علائقي کي اختيار ڪيو وڃي.<ref>{{Cite journal|last=Dunlop|first=David W.|date=November 1975|title=Alternatives to "modern" health delivery systems in Africa: Public policy issues of traditional health systems|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0037785675901717|journal=Social Science & Medicine|volume=9|issue=11–12|pages=581–586|doi=10.1016/0037-7856(75)90171-7|pmid=817397 |issn=0037-7856}}</ref>.<ref>{{Cite journal|last=Kofi-Tsekpo|first=Mawuli|date=2004|title=Institutionalization of African traditional medicine in health care systems in Africa|journal=African Journal of Health Sciences|volume=11|issue=1–2|pages=i–ii|doi=10.4314/ajhs.v11i1.30772 |issn=1022-9272|pmid=17298111}}</ref><gallery> File:Africa HIV-AIDS 2002.svg|Map of Africa colored according to the percentage of the adult (ages 15–49) population with HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.AIDS.ZS|title=Prevalence of HIV, total (% of population ages 15-49) {{!}} Data|website=data.worldbank.org|language=en-us|access-date=2018-05-09}}</ref> File:Life expectancy in select Southern African countries 1960-2012.svg|Life expectancy has fallen drastically in [[Southern Africa]] a result of HIV/AIDS.<ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/193181.stm|title=BBC News {{!}} Health {{!}} Life expectancy in Africa plummets due to Aids|website=news.bbc.co.uk|access-date=2018-05-09}}</ref> </gallery> ==نسلي گروهه== {{main|آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست}} {{Further|آفريڪا جون ٻوليون}} <!-- for actual ethnic groups --> [[File:San tribesman.jpg|upright|thumb|[[سان ماڻهو|سان]] ماڻهو [[بوٽسوانا]] مان]] [[File:Kwarastatedrummers.jpg|thumb|upright|[[يوروبا]] ڊرم وڄائيندڙ [[ڪوارا رياست]]، [[نائيجيريا]] (2004)]] [[File:Mongo family in Equateur Province.jpg|thumb|[[مونگو ماڻهو|مونگو]] خاندان [[صوبو ايڪويٽر]]، [[ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ آف دي ڪانگو]] ۾ ]] [[بانٽو ٻوليون]] جا ڳالهائيندڙ ([[نائيجر-ڪانگو ٻوليون|نائيجر-ڪانگو]] خاندان جو حصو) ڏکڻ، مرڪزي ۽ ڏکڻ اوڀر آفريڪا ۾ غالب آهن. اولهه آفريڪا جي اندروني سوانا جا [[بانٽو ماڻهو|بانٽو]] هاري آهستي آهستي آفريڪا جي اڪثر حصي تي وڌيا.<ref>Luc-Normand Tellier (2009). "''[https://books.google.com/books?id=cXuCjDbxC1YC&pg=&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Urban world history: an economic and geographical perspective]''". PUQ. p.204. {{ISBN|2-7605-1588-5}}</ref> پر ڏکڻ سوڊان ۽ اوڀر آفريڪا ۾ ڪيترائي نيلوٽڪ گروھ, سواحلي ساحل تي مخلوط سواحلي ماڻهو ۽ ڏکڻ ۽ وچ آفريڪا ۾ (ترتيب وار) ڪجھ باقي مقامي خويسان (سان ۽ خويسائي) ۽ پگمي ماڻهو پڻ آهن. بنتو ڳالهائيندڙ آفريقي پڻ گبون ۽ استوائي گني ۾ غالب آهن ۽ اهي ڏکڻ ڪيمرون جي ڪجهه حصن ۾ مليا آهن. ڏکڻ آفريڪا جي ڪالهاري ريگستان ۾ "سان" جي نالي سان سڃاتل الڳ ماڻهو ڊگهي عرصي کان موجود آهن, خويسائي ماڻهن سان گڏ, اهي خويسان ٺاهيندا آهن. سان ڏکڻ آفريڪا جا پري-بانتو مقامي ماڻهو آهن, جڏهن ته پگمي وچ آفريڪا جا پري-بانتو مقامي آفريقي ماڻهو آهن.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece Pygmies struggle to survive in war zone where abuse is routine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525095020/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article402970.ece |date=25 May 2010 }}. Times Online. 16 December 2004.</ref> اولهه آفريڪا جا ماڻهو بنيادي طور تي نائجر-ڪانگو ٻوليون ڳالهائين ٿا. گهڻو ڪري (جيتوڻيڪ خاص طور تي نه) ان جي غير بانٽو شاخن سان تعلق رکن ٿا. جيتوڻيڪ ڪجهه نيلو-سهارا ۽ افرو ايشيائي ڳالهائيندڙ گروپ پڻ مليا آهن. نائيجر-ڪانگو ڳالهائيندڙ (يوروبا، اِگبو، فلاني، اڪان ۽ وولوف) نسلي گروهه سڀ کان وڏا ۽ سڀ کان وڌيڪ بااثر آهن. مرڪزي صحارا ۾. منڊينڪا يا منڊي گروپ سڀ کان وڌيڪ اهم آهن. چاڊڪ ڳالهائيندڙ گروهه (هائوسا سميت) علائقي جي اترئين حصن ۾ مليا آهن. صحارا ۽ نيلو-سهارا برادرين جي ويجهو. جهڙوڪ ڪنوري، <ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=29 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329081848/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ni.html|url-status=dead}}</ref> زرما<ref name="ReferenceA">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=24 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424124158/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ng.html|url-status=dead}}</ref> ۽ سونگھائي<ref name="ReferenceB">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|title=The World Factbook|publisher=|access-date=27 December 2013|archive-date=10 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110042640/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ml.html|url-status=dead}}</ref> اهي وچ آفريڪا جي سرحد سان لڳندڙ اولهه آفريڪا جي اوڀر وارن حصن ۾ موجود آهن. اتر آفريڪا جا ماڻهو ٽي مکيه گروهه تي مشتمل آهن: اتر اولهه ۾ بربر. اتر اوڀر ۾ مصري ۽ ليبيا. ۽ اوڀر ۾ نيلو-سهارا ڳالهائيندڙ ماڻهو. مسلمان آبادگار (جيڪي 7 صدي ۾ پهتا) علائقي ۾ عربي ٻولي ۽ اسلام متعارف ڪرايو. علائقي جي رهاڪن جي لساني عربائيزيشن جو عمل شروع ڪيو. سامي فونيشين (جن ڪارٿيج جو بنياد رکيو) ۽ هائڪسوس (انڊو-ايراني الان) انڊو-يورپي يوناني، رومي ۽ وينڊل اتر آفريڪا ۾ پڻ آباد ٿيا. بربر ڳالهائيندڙ آبادي اڃا تائين مراکش ۽ الجيريا ۾ اهم برادريون ٺاهيندي آهي ۽ اڃا تائين تيونس ۽ لبيا ۾ به گهٽ تعداد ۾ موجود آهن.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/3509799.stm Q&A: The Berbers]. BBC News. 12 March 2004.</ref> بربر ڳالهائيندڙ طوارق ۽ ٻيا اڪثر خانہ بدوش ماڻهو اتر آفريڪا جي سهارا اندروني حصي جا مکيه رهواسي آهن. موريتانيا ۾. ڏکڻ ۾ هڪ ننڍڙي بربر برادري ۽ نائجر-ڪانگو ڳالهائيندڙ ماڻهو آهن. جيتوڻيڪ ٻنهي علائقن ۾ عربي ۽ عرب ثقافت غالب آهي. سوڊان ۾ جيتوڻيڪ عربي ۽ عرب ثقافت غالب آهي. ان ۾ اصل ۾ نيلو-سهارن ڳالهائيندڙ گروهه پڻ آباد آهن. جهڙوڪ نوبين، فر، مساليت ۽ زغوا, جيڪي صدين کان مختلف طور تي عرب جزيره نما کان آيل مهاجرن سان گڏ رهيا آهن. افرو-ايشيائي ڳالهائيندڙ بيجا خانه بدوشن جون ننڍيون برادريون مصر ۽ سوڊان ۾ پڻ ملي سگهن ٿيون.<ref name="John A. Shoup 2011 p. 333">John A. Shoup, Ethnic Groups of Africa and the Middle East (2011), p. 333, {{ISBN|159884363X}}: "The Zaghawa is one of the major divisions of the Beri peoples who live in western Sudan and eastern Chad, and their language, also called Zaghawa, belongs to the Saharan branch of the Nilo-Saharan language group."</ref>[[File:Bedscha.jpg|thumb|200px|اتر اوڀر آفريڪا کان بيجا خانه بدوش]] آفريڪا جي هارن ۾. افرو-ايشيائي ڳالهائيندڙ گروهه غالب آهن. ايٿوپيائي ۽ ايريٽيرين گروهه جهڙوڪ امهارا ۽ ٽگراين (مجموعي طور تي حبيشا جي نالي سان مشهور آهن) افرو-ايشيائي ٻولي خاندان جي سامي شاخ مان ٻوليون ڳالهائين ٿا. جڏهن ته اورومو ۽ صومالي افرو-ايشيائي ٻولي خاندان جي خوشياتي شاخ مان ٻوليون ڳالهائين ٿا. ڏکڻ ايٿوپيا ۽ ايريٽيريا ۾. ڏکڻ سوڊان ۾ رهندڙن سان لاڳاپيل نيلوٽڪ ماڻهو پڻ مليا آهن. جڏهن ته بنتو ۽ خويسان نسلي اقليتون ڏکڻ صوماليا جي ڪجهه حصن ۾ رهن ٿيون.[[File:Boerfamily1886.jpg|thumb|right|200px|ڏکڻ آفريڪا مان هڪ آفريڪانر خاندان، 1886]] ٻي عالمي جنگ کان پوءِ جي دور جي ڊيڪولونائيزيشن تحريڪن کان اڳ يورپين جي نمائندگي آفريڪا جي هر حصي ۾ هئي. <ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html "We Want Our Country" (3 of 10)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723000220/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,901759-3,00.html |date=23 July 2013 }}. Time. 5 November 1965</ref> 1960 ۽ 1970 جي ڏهاڪي دوران ڊيڪولونائيزيشن جي نتيجي ۾ اڪثر ڪري يورپي نسل جي آبادگارن جي وڏي پيماني تي آفريڪا مان, خاص طور تي الجيريا ۽ مراکش کان (اتر آفريڪا ۾ 1.6 ملين پائيڊ-نائر), ڪينيا، ڪانگو، روڊيشيا، موزمبيق ۽ انگولا هجرت ٿي.<ref>[http://www.economist.com/world/mideast-africa/displayStory.cfm?story_id=12079340 Flight from Angola], ''The Economist '', 16 August 1975</ref> 1977 جي آخر تائين هڪ ملين کان وڌيڪ پرتگالي آفريڪا مان واپس آيا هئا.<ref>[http://countrystudies.us/portugal/48.htm Portugal - Emigration], Eric Solsten, ed. Portugal: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1993.</ref> <ref>Raimondo Cagiano De Azevedo (1994). ''"[https://books.google.com/books?id=N8VHizsqaH0C&pg=PA25&dq&hl=en#v=onepage&q=&f=false Migration and development co-operation.]"''. Council of Europe. p.25. {{ISBN|92-871-2611-9}}</ref><ref>[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html Jungle Shipwreck] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722210703/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,826488-4,00.html |date=22 July 2013 }}. ''Time.'' 25 July 1960</ref> تنهن هوندي به ڪيترن ئي آفريقي رياستن ۾ اڇا آفريقي, خاص طور تي ڏکڻ آفريڪا، زمبابوي، نميبيا ۽ ري يونين اقليت ۾ آهن.<ref>{{Cite book | first = John A. | last = Holm | title = Pidgins and Creoles: References survey | url = https://books.google.com/books?id=PcD7p9y3EIcC&pg=PA394 | publisher = Cambridge University Press | year = 1989 | page = 394 | isbn = 0-521-35940-6}}</ref> سڀ کان وڏي اصلي يورپي آفريقي آبادي وارو آفريقي ملڪ ڏکڻ آفريڪا آهي.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People South Africa: People: Ethnic Groups.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200621164208/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sf.html#People |date=21 June 2020 }} World Factbook of CIA</ref> آفريڪن (برطانوي ڊاسپورا) ۽ رنگين اڄ آفريڪا ۾ سڀ کان وڏي اصلي يورپي نسل جا گروهه آهن. اصلي يورپي نوآبادياتي پڻ ايشيائي نسل جي وڏي گروهن کي آندو. خاص طور تي هندستاني برصغير ​​جا ماڻهو. برطانوي نوآبادين ڏانهن. ڏکڻ آفريڪا ۾ وڏيون هندستاني برادريون مليون آهن. ۽ ننڍيون ڪينيا، تنزانيا ۽ ڪجهه ٻين ڏکڻ ۽ اوڀر آفريقي ملڪن ۾ موجود آهن. يوگنڊا ۾ وڏي هندستاني برادري کي 1972 ۾ آمر عيدي امين پاران ڪڍيو ويو هو. جيتوڻيڪ ڪيترائي واپس اچي ويا آهن. هندي سمنڊ ۾ ٻيٽ پڻ بنيادي طور تي ايشيائي نسل جي ماڻهن جي آبادي آهن. اڪثر ڪري آفريقي ۽ يورپين سان ملايا ويندا آهن. ملاگاسي ماڻهو (مڊگاسڪر جا) آسٽرونيشيائي ماڻهو آهن. ۽ مقامي آفريقي ماڻهو. پر ساحل سان گڏ رهندڙ ماڻهو عام طور تي بنتو، عرب، هندستاني ۽ يورپي نسل سان مليا ويندا آهن. ملائي ۽ هندستاني آباؤ اجداد پڻ ڏکڻ آفريڪا ۾ ڪيپ ڪلورڊز (ٻن يا وڌيڪ نسلن ۽ براعظمن ۾ اصل وارا ماڻهو) جي نالي سان سڃاتل ماڻهن جي گروپ ۾ اهم جزا آهن. 21 صدي کان شروع ٿي. ڪيترائي هسپانوي (بنيادي طور تي ميڪسيڪن، وچ آمريڪي، چلي، پيرو ۽ ڪولمبين) آفريڪا ڏانهن لڏپلاڻ ڪري چڪا آهن. لڳ ڀڳ 500,000 هسپانوي آفريڪا ڏانهن لڏپلاڻ ڪري چڪا آهن. جن مان گهڻا ڏکڻ آفريڪا، ڪينيا، نائيجيريا، يوگنڊا ۽ گھانا ۾ رهن ٿا. 20 صدي دوران. لبناني (۽ چيني) جون ننڍيون پر اقتصادي طور تي اهم برادريون پڻ اولهه ۽ اوڀر آفريڪا جي وڏن ساحلي شهرن ۾ ترقي ڪيون آهن.<ref name="Africa">"[http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=690 China and Africa: Stronger Economic Ties Mean More Migration]". By Malia Politzer, ''Migration Information Source''. August 2008.</ref><ref>"[http://www1.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html Lebanese Immigrants Boost West African Commerce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111224135631/http://www.voanews.com/english/news/a-13-2007-07-10-voa46.html |date=2011-12-24 }}", By Naomi Schwarz, VOANews.com, 10 July 2007</ref> ==ٻوليون== {{main|آفريڪا جون ٻوليون}} آفريڪا ۾ ٽي مکيه لساني فائلا آهن: نائجر-ڪانگو ٻوليون (بنٽو سميت). اولهه، مرڪزي، ڏکڻ اوڀر ۽ ڏکڻ آفريڪا ۾, نيلو-سهارا ٻوليون تنزانيا کان سوڊان تائين ۽ چاڊ کان مالي تائين ڳالهايون وڃن ٿيون. خويسان ٻوليون نميبيا ۽ بوٽسوانا جي ڪالاهاري ريگستان ۾ مرڪوز آهن. ٻيا ڪيترائي ننڍا خاندان ۽ ٻولي الڳ ٿيل آهن. انهي سان گڏ ٻوليون جيڪي اڃا تائين درجه بندي نه ڪيون ويون آهن. ان کان علاوه مغربي ايشيا کان آفرو ايشيائي ٻوليون، اتر آفريڪا، هارن آف آفريڪا ۽ ساحل جي حصن ۾ پکڙيل آهن. افريقي وطن مغربي ايشيا ۾ يا آفريڪا ۾ ٿي سگهي ٿو. تازو آفريڪا ۾ متعارف ڪرايل آسٽرونيائي ٻوليون آهن جيڪي مڊگاسڪر ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون. انهي سان گڏ ڏکڻ آفريڪا ۽ نميبيا (آفريقي، انگريزي، جرمن) ۾ ڳالهايون ويندڙ هند-يورپي ٻوليون آهن, جيڪي اڳوڻي يورپي ڪالونين ۾ لنگوا فرينڪا طور استعمال ٿينديون هيون. آفريڪا ۾ مقامي طور تي ڳالهائي ويندڙ ٻولين جو ڪل تعداد جو اندازو, مختلف اندازن ۾ (ٻولي بمقابله لهجي جي حد بندي تي منحصر آهي) <small>1,250</small> ۽ <small>2,100</small> جي وچ ۾ لڳايو ويو آهي<ref>{{cite book|title=African Languages: an Introduction|editor-last=Heine|editor-first=Bernd|editor2-last=Heine|editor2-first=Bernd|publisher=Cambridge University Press|year=2000}}</ref> ۽ ڪجهه ڳڻپ موجب "<small>3,000</small> کان وڌيڪ" جو اندازو لڳايو ويو آهي.<ref>{{cite book|title=The Language of African Literature|page=ix|editor-last=Epstein|editor-first=Edmund L.|editor2-last=Kole|editor2-first=Robert|publisher=Africa World Press|year=1998|isbn=0-86543-534-0|quote=Africa is incredibly rich in language&mdash;over 3,000 indigenous languages by some counts, and many creoles, pidgins, and lingua francas.|url=https://books.google.com/books?id=XkkrDH27jmIC&pg=PR9|accessdate=2011-06-23}}</ref> نائيجيريا ۾ صرف 500 کان وڌيڪ ٻوليون آهن (<small>SIL</small> <small>Ethnologue</small> جي ڳڻپ موجب).<ref>{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=nigeria |title=Ethnologue report for Nigeria |work=Ethnologue Languages of the World}}</ref> تقريبن هڪ سؤ ٻوليون بين النسلي رابطي لاءِ وڏي پيماني تي استعمال ٿين ٿيون. عربي، صومالي، بربر، امہاري، اورومو، اِگبو، سواحلي، هائوسا، منڊنگ، فلاني ۽ يوروبا لکين ماڻهو ڳالهائين ٿا. ٻارهن لهجن جا ڪلسٽر (جيڪي هڪ سؤ لساني قسمن تائين گڏ ٿي سگهن ٿا) 75 سيڪڙو ڳالهائين ٿا ۽ پندرهن لهجن جا ڪلسٽر 85 سيڪڙو آفريقي پهرين يا اضافي ٻولي جي طور تي ڳالهائين ٿا.<ref>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/media/hdr04_complete.pdf |title=Human Development Report 2004 |year=2004 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> نائيجر-ڪانگو, 500 ملين کان وڌيڪ ڳالهائيندڙن سان (2017), آفريقي ٻولين جو سڀ کان وڏو فيلم آهي. ان تي بانٽو شاخ جو غلبو آهي (بانٽو جي توسيع ۾ سب سهارا آفريڪا ۾ پکڙيل آهي). بانٽو ڳالهائيندڙ نائجر-ڪانگو ڳالهائيندڙن جو اڌ حصو آهن. عربي, عرب آفريڪا جي آبادي 330 ملين (2017) جي ترتيب سان, آفريڪا ۾ سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ واحد ٻولي آهي. ٻيون آفرو ايشيائي ٻوليون آفريڪا ۾ 100 ملين ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڳالهايون وڃن ٿيون (2017). نيلو-سهارن 100 ملين ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڳالهايون وڃن ٿيون (2017). خويسان ڪيتريون ئي خطري جي ڪلڪ ٻولين کي گڏ ڪري ٿو. سڀ کان وڏي ۾ وڏي 300,000 ڳالهائيندڙن جي ترتيب سان ڪوئخو آهي (2016). ==پڻ ڏسو== {{Portal|Africa}} * [[فولا قبيلو|فولا ماڻهو]] * [[عرب|عرب ماڻهو]] * [[بانٽو ماڻهو]] * [[آفريڪي يونين]] * [[ايشيا جي آباديات]] * [[دنيا جي آباديات]] * [[آفريڪا ۾ مذهب]] * [[نائيجيريا جي آباديات]] * [[آفريڪا جي نسلي گروهن جي فهرست]] * [[آبادي جي لحاظ کان آفريڪا جي شهرن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== * {{Commons category|Demographics of Africa}} {{Portal|Africa}} [[زمرو:آفريڪا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:آفريڪا جي آباديات]] lbpuhn5yw19urcujmi4aant03m6r7yf 14 101193 409734 400544 2026-09-04T01:31:22Z Memon2025 21315 /* */ 409734 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1999ع]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] jhrm762w6nnnjijoz2nxyn86cjv20l2 0 101951 409778 408608 2026-09-04T08:24:51Z Memon2025 21315 /* */ 409778 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] ehlrw1jk79l6wnbwx7ydre834tt6zii 409779 409778 2026-09-04T08:40:40Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 409779 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==حوالا== {{حوالا}} ==External links== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] cdwqf79eb4decgxo1kv3d2iksc24pel 409780 409779 2026-09-04T08:48:01Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين ڳنڍڻا */ 409780 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] lh6zssz8peon42ge1xbbbsi3t5vuhmv 409781 409780 2026-09-04T08:49:59Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 409781 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] qudhnf66a5whgbmf8mx21o1srsro5tl 409782 409781 2026-09-04T10:35:44Z Memon2025 21315 409782 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اسپيني نشاة ثانيه]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:اسپين جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:اسپين ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1492ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:1492ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1976ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اسپين ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:نشاة ثانيه]] amhdq6gnmjgdq1xe8hssiwkmq7u2ky6 409787 409782 2026-09-04T10:42:04Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين ڳنڍڻا */ 409787 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اسپيني نشاة ثانيه]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:اسپين جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:اسپين ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1492ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:1492ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1976ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اسپين ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] nwjbslg6o46kbaljv9wejc80x6escqg 409791 409787 2026-09-04T10:48:24Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين ڳنڍڻا */ 409791 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اسپيني نشاة ثانيه]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:اسپين جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:اسپين ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1492ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:1492ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1976ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اسپين ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:سمنڊ پار رياستون ۽ علائقا]] 3age6m2lwqjyfin1qxg8ohrw4djuzz2 409794 409791 2026-09-04T10:52:34Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين ڳنڍڻا */ 409794 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اسپيني نشاة ثانيه]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:اسپين جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:اسپين ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1492ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:1492ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1976ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اسپين ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:1492ع]] [[زمرو:1976ع]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] ezasspcpiau1gk0ov27ts460vmrmu2s 409798 409794 2026-09-04T10:57:32Z Memon2025 21315 409798 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1492 and 1976}} {{for|the use of the imperial title in medieval Spain|Imperator totius Hispaniae{{!}}''Imperator totius Hispaniae''}} {{protection padlock|small=yes}} {{Infobox former country | common_name = اسپيني سلطنت | native_name = {{Native name|es|Imperio español}}<br />{{Native name|la|Imperium Hispanicum}} | conventional_long_name = اسپيني سلطنت<br>Spanish Empire | image_flag = Flag of Cross of Burgundy.svg | image_flag2 = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg | flag_type = ساڄي طرف: برگنڊي جي صليب<br />کاٻي طرف:جديد جهنڊي جي ابتدائي شڪل | image_map_caption = 18هين صديءَ جي آخر ۽ 19هين صديءَ جي شروعات ۾ اسپيني سلطنت | capital = سفر ڪندڙ شاهي درٻار (1492–1561)<br>[[ميڊرڊ]] (1561–1601، 1606–1976)<br> والادولڊ (1601–1606) | national_motto = {{Native name|la|[[Plus Ultra]]}}<br />"اڃان اڳتي" | national_anthem = {{Native name|es|[[Marcha Real]]}}<br /> "شاهي مارچ"<div class="center" style="margin-top:0.4em;">[[File:Marcha Real-Royal March by US Navy Band.ogg]]</div> | image_map = File:Imperio Español (1714-1800).png | official_languages = [[اسپيني ٻولي]] | languages_type = ٻيون ٻوليون | languages = {{collapsible list | title = فهرست ڏسو|نيپوليٽن ٻوليون|سسليائي|سارڊينيائي| گوانچي ٻولي|اراگوني|[[بربر ٻولي|بربر]]|استوريائي|باسڪ ٻولي|ڪيٽالان/ويلنسين|اوسيٽن|لومبارڊ|گاليشيائي|اندلسي عربي (17هين صديءَ جي شروعات تائين)|[[پرتگالي ٻولي|پرتگالي]]|[[اطالوي ٻولي|اطالوي]]|لڪسمبرگش|[[ڊچ ٻولي|ڊچ]] (فليمش سميت)|[[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] (والون، پڪارڊ ۽ شيمپينوئس سميت)|[[جرمن ٻولي|جرمن]]|هيٺائين جرمن|فريزين|ڪويچوا ٻولي|ناهواتل|زاپوٽيڪ|مايا|سيبوانو|[[چيني ٻولي|چيني]]|تگالوگ ٽاگا لوگ ۽ ٻيون مختلف مقامي ۽ غير مقامي ٻوليون}} | government_type = {{plainlist| * مرڪب بادشاهت: 1492 کان 1700ع * مطلق بادشاهت: 1700–1820, 1823–1833, 1923–1930 * آئين جي تابع بادشاهت: 1820–1823, 1833–1873, 1874–1923, 1930–1931 * پارلياماني بادشاهت: 1823–1923, 1975–1976 1975<ref> Monarchy nominally restored in 1947</ref>– * جمهوريه: 1873–1874, 1931–1939 * آمريت: 1939<ref>Government proclaimed in 1936</ref>–1975 * جمهوري منتقليءَ جو دور: 1975–1976}} | membership = {{plainlist|ٽراسٽامارا|هيبسبرگ|ڪيپيٽين خاندان ((بوربن) (هائوس آف والوئس، هائوس آف والوئس-برگنڊي، هائوس آف ڪيپيٽ))|هائوس آف بونا پارٽ|هائوس آف ساووئي}} | title_leader = [[List of heads of state of Spain|Head of state]] | leader1 = [[Catholic Monarchs of Spain|Catholic Monarchs]] (first) | year_leader1 = 1492–1516 | leader2 = [[Juan Carlos I]] (last) | year_leader2 = 1975–1976 | religion = [[رومن ڪيٿولڪ چرچ|رومن ڪيٿولڪ عيسائيت]]{{efn|The Catholic Church was the [[State religion]] of the Spanish Empire, but the following religions were also present in the empire: [[Islam]] ([[Sunni Islam]] (''Hanafi'' and ''Maliki'' [the latter until 1609] schools), [[Shia Islam]], [[Crypto-Islam]]), [[Aztec religion]]s, [[Religion in the Inca Empire|Inca religions]], [[Buddhism]], [[Hinduism]], [[Sikhism]], [[Jainism]], [[Animism]] and Judaism ([[Crypto-Judaism]]).}} | demonym = اسپيني (باشندا) | currency = اسپيني رويال<br>ايسڪوڊو (1537ع کان)<br>اسپيني ڊالر (1598ع کان)<br>اسپيني پيسيٽا (1869ع کان) | footnotes = | continent = <!-- Europe Africa Asia North America South America Oceania : according to Template:Infobox former country/Categories, but it doesn't work --> | event_start = ڪرسٽوفر ڪولمبس پاران آمريڪا جي دريافت | date_start = 12 آڪٽوبر 12 آڪٽوبر 1492ع | event1 = آمريڪا ۾ اسپيني نوآبادياتي نظام جي شروعات | date_event1 = 1493ع | event2 = نئوارئ جي فتح | date_event2 = 1512 کان 1529ع | event3 = ازٽيڪ سلطنت جي فتح | date_event3 = 1519 کان 1521ع | event4 = ميگلن جو دنيا جي چوڌاري سامونڊي چڪر | date_event4 = 1519 کان 1522ع | event5 = مایا جي فتح | date_event5 = 1524–1697 | event6 = انڪا سلطنت جي فتح | date_event6 = 1532 کان 1572ع | event7 = موئسڪا جي فتح | date_event7 = 1537ع کان 1540ع | event8 = اسپيني ايسٽ انڊيز جو قيام | date_event8 = 1565ع | event9 = آئيبيريائي يونين | date_event9 = 1580–1640ع | event10 = اسپيني-آمريڪي آزاديءَ جي جنگين ۽ اسپيني-آمريڪي جنگ دوران آمريڪا ۽ پئسفڪ علائقن مان واپسي | date_event10 = 1808–33; 1898 | event11 = [[Spanish–American War]] | date_event11 = | event_end = اسپيني صحارا مان واپسي | year_start = 1492ع | year_end = 1976ع | stat_area1 = 13700000 | stat_year1 = 1780 | ref_area1 = <ref name="Taagepera1997" /> }} '''اسپيني سلطنت''' (<small>Spanish Empire</small>، اسپيني: <small>Imperio</small> <small>español</small>) جنهن کي ڪڏهن ڪڏهن "هسپانوي بادشاهت" يا "ڪيٿولڪ بادشاهت به چيو ويندو آهي،<ref>{{cite book|last=Fernández Álvarez|first=Manuel|year=1979|language=es|title=España y los españoles en los tiempos modernos|publisher=[[University of Salamanca]]|page=128}}</ref> <ref>Schneider, Reinhold, 'El Rey de Dios', Belacqva (2002)</ref><ref>Hugh Thomas, 'World Without End: The Global Empire of Philip II', Penguin; first edition (2015)</ref> هڪ نوآبادياتي سلطنت هئي، جيڪا <small>1492</small>ع کان <small>1976</small>ع تائين قائم رهي.<ref>{{cite book |editor1-last=Wright |editor1-first=Edmund |title=A Dictionary of World History |date=2015 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=978-0191726927 |edition=2nd |doi=10.1093/acref/9780192807007.001.0001 }}</ref> <ref name="echavez-solano">{{cite book |editor1-last=Echávez-Solano |editor1-first=Nelsy |editor2-last=Dworkin y Méndez |editor2-first=Kenya C. |title=Spanish and Empire |date=2007 |publisher=Vanderbilt University Press |location=Nashville, Tenn. |isbn=978-0826515667 |doi=10.2307/j.ctv16755vb.3 |pages=xi–xvi |s2cid=242814420 }}</ref> [[پرتگالي سلطنت]] سان گڏجي، هن [[يُورَپ|يورپ]] ۾ "دريافتن جي دور" (Age of Discovery) جي شروعات ڪئي. هن عالمي سطح تي وسيع علائقن تي پنهنجو اختيار قائم ڪيو، جن ۾ [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] (نئين دنيا)، [[آفريڪا]]، [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا|اوشيانا]] جا مختلف ٻيٽ ۽ گڏوگڏ يورپ جي ٻين حصن جا علائقا شامل هئا.<ref name="beaule_douglass">{{cite book |editor1-last=Beaule |editor1-first=Christine |editor2-last=Douglass |editor2-first=John G. |title=The Global Spanish Empire: Five Hundred Years of Place Making and Pluralism |series=Amerind Studies in Anthropology |date=2020 |publisher=University of Arizona Press |location=Tucson |isbn=978-0816545711 |url=https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |jstor=j.ctv105bb41 |via=Open Research Library |pages=3–15 |doi=10.2307/j.ctv105bb41 |s2cid=241500499 |access-date=6 August 2021 |archive-date=30 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210830041013/https://openresearchlibrary.org/content/e9998998-e035-42b2-b178-cc5ac369b6c9 |url-status=live }}</ref> اها شروعاتي جديد دور جي طاقتور ترين سلطنتن مان هڪ هئي ۽ "اها سلطنت جتي سج ڪڏهن به نه لهندو آهي" جي نالي سان مشهور ٿي.<ref name="Márquez2016">{{cite book |last1=Márquez |first1=Carlos E. |editor1-last=Tarver |editor1-first=H. Micheal |editor2-last=Slape |editor2-first=Emily |title=The Spanish Empire: A Historical Encyclopedia [2 volumes]: A Historical Encyclopedia |chapter=''Plus Ultra'' and the Empire Upon Which the Sun Never Set |date=2016 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1610694223 |page=161 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |access-date=19 September 2022 |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114124346/https://books.google.com/books?id=1LCJDAAAQBAJ&pg=RA1-PA161 |url-status=live }}</ref> <small>1700</small>ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ <small>1800</small>ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾، پنهنجي عروج واري دور ۾، اسپيني سلطنت <small>13.7</small> ملين چورس ڪلوميٽر (<small>53</small> لک چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل هئي، جنهن ان کي تاريخ جي وڏي ۾ وڏين سلطنتن مان هڪ بڻائي ڇڏيو.<ref name="Taagepera1997">{{cite journal|author=Taagepera|first=Rein|author-link=Rein Taagepera|date=September 1997|title=Expansion and Contraction Patterns of Large Polities: Context for Russia|url=https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|url-status=live|journal=[[International Studies Quarterly]]|volume=41|issue=3|pages=492–502|doi=10.1111/0020-8833.00053|jstor=2600793|archive-url=https://web.archive.org/web/20200707203055/https://escholarship.org/content/qt3cn68807/qt3cn68807.pdf|archive-date=2020-07-07|access-date=2020-07-07}}</ref> سال <small>1492</small>ع ۾ [[ڪرسٽوفر ڪولمبس]] جي آمد سان شروع ٿي ۽ ٽن صدين کان وڌيڪ عرصي تائين جاري رهندڙ، اسپيني سلطنت [[ڪيريبيئن علائقو|ڪيريبين ٻيٽن]]، [[ڏکڻ آمريڪا]] جي اڌ حصي، [[وچ آمريڪا]] جي اڪثر حصي ۽ [[اتر آمريڪا]] جي وڏي حصي تائين ڦهلجي وئي. شروعات ۾، "نئين دنيا" (<small>New World</small>) ۾ اسپيني بالادستي لاءِ صرف پرتگال ئي هڪ سنجيده خطرو هو. پرتگالي توسيع جي خطري کي ختم ڪرڻ لاءِ، اسپين 1580ع کان 1582ع جي وچ ۾ ”پرتگالي جانشيني واري جنگ“ دوران پرتگال ۽ ازورس (Azores) ٻيٽن تي قبضو ڪري ورتو. ان جي نتيجي ۾ ”آئبيرين يونين“ (Iberian Union) قائم ٿي، جيڪا ٻنهي بادشاهتن جي وچ ۾ هڪ زبردستي قائم ڪيل اتحاد هو؛ اهو اتحاد 1640ع تائين برقرار رهيو، جڏهن پرتگال اسپين کان پنهنجي آزادي ٻيهر حاصل ڪئي. 1700ع ۾، چارلس ٻئي (جيڪو اسپين جو آخري هيبسبرگ حڪمران هو ۽ بغير ڪنهن وارث جي وفات ڪري ويو هو) جي وفات کان پوءِ، فلپ پنجون اسپين جو بادشاهه بڻيو. ميگلن-ايلڪانو جي زمين جو پهريون ڀيرو مڪمل چڪر لڳائڻ وارو سفر اسپين جي پئسفڪ واري سلطنت ۽ ايسٽ انڊيز تي اسپيني تسلط لاءِ بنياد وڌو. ميڪسيڪو ۾ زڪاتيڪاس ۽ گواناجواتو، توڙي بوليويا ۾ پوٽوسي جي کاڻن مان سون ۽ چاندي جي آمد اسپيني بادشاهت کي مالامال ڪيو ۽ فوجي مهمات توڙي علائقائي توسيع لاءِ مالي وسيلا فراهم ڪيا. اسپين وڏي حد تائين آمريڪا ۾ پنهنجي علائقن جو دفاع ڪرڻ ۾ ڪامياب رهيو, جڏهن ته ڊچ، انگريز ۽ فرانسيسي صرف ننڍڙن ڪيريبين ٻيٽن ۽ چوڪين تي قبضو ڪري سگهيا، ۽ انهن علائقن کي انڊيز ۾ اسپيني آباديءَ سان غير قانوني واپار ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو. سلطنت جي توسيع جو هڪ ٻيو اهم عنصر جينوا جي بينڪارن پاران فراهم ڪيل مالي مدد هئي، جن شاهي مهمات ۽ فوجي ڪارروائين لاءِ فنڊ فراهم ڪيا. {{sfn|Kamen|2003|p=69}} بوربن بادشاهت ڪجهه سڌارا، جهڙوڪ نويوا پلانٽا (<small>Nueva</small> <small>Planta</small>) جا حڪم ناما, جن اختيارن کي مرڪزي بڻايو ۽ علائقائي استحقاق ختم ڪيا, لاڳو ڪيا. معاشي پاليسين نوآبادين سان واپار کي هٿي ڏني، جنهن سان آمريڪا ۾ اسپيني اثر وڌيو. سماجي سطح تي، حڪمران اشرافيه ۽ اڀرندڙ وچولي طبقي جي وچ ۾ ڇڪتاڻ پيدا ٿي ۽ ان سان گڏوگڏ اسپين جي سرزمين تان آيل اسپيني ماڻهن ۽ آمريڪا ۾ رهندڙ ”ڪريولز“ (Creoles) جي وچ ۾ به ورهاست ظاهر ٿي.{{sfn|Kamen|2003|p=506}} انهن عنصرن آخرڪار آزاديءَ جي تحريڪن لاءِ راهه هموار ڪئي، جيڪي 19هين صديءَ جي شروعات ۾ شروع ٿيون ۽ جن جي نتيجي ۾ اسپيني نوآبادياتي اختيار آهستي آهستي ختم ٿي ويا.<ref>[[John Lynch (historian)|Lynch, John]]. "Spanish American Independence" in ''The Cambridge Encyclopedia of Latin America and the Caribbean'' 2nd edition. New York: Cambridge University Press 1992, p. 218.</ref> 1820ع واري ڏهاڪي جي وچ تائين، اسپين ميڪسيڪو، مرڪزي آمريڪا ۽ ڏکڻ آمريڪا ۾ پنهنجا علائقا وڃائي چڪو هو. 1898ع جي آخر تائين، اسپيني-آمريڪي جنگ کان پوءِ، ان ڪيوبا، پورٽو ريڪو، فلپائن جي ٻيٽن ۽ ماريانا ٻيٽن ۾ موجود "گوام" تي به پنهنجو اختيار وڃائي ڇڏيو.{{sfn|Scheina|2003|p=424}} ==پڻ ڏسو== * [[پرتگالي سلطنت]] * [[اسپين جي تاريخ]] * [[نوآباديات]] ==نوٽ== ==حوالا== {{حوالا}} ==ڪتابيات== ==وڌيڪ مطالعو== ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{commonscat|Spanish Empire}} * [[Archivo:Commons-logo.svg|15px]] [[commons:Fortalezas Españolas de América|Fortalezas Españolas de América]] * [http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm Biblioteca de información ibérica en línea de Stanley G. Payne, ''Historia de España y Portugal'', Vol.{{esd}}1, Cap.{{esd}}13: «El Imperio español»] {{en}}. * [https://web.archive.org/web/20121011090918/http://www.hostkingdom.net/earthrul.html Extensión de los imperios de la historia] {{en}}. * [http://www.youtube.com/watch?v=xvwUX5P1lwo El imperio Ibérico, "donde nunca se ponia el sol"] (vídeo). * [http://www.artemilitarynaval.es/2015/09/mapa-ilustrado-del-imperio-espanol.html Mapa ilustrado de los territorios que alguna vez pertenecieron a la Corona Española] {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:اسپيني سلطنت]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:اسپيني نشاة ثانيه]] [[زمرو:سمنڊ پار سلطنتون]] [[زمرو:اسپين جي بادشاهت]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:اسپين جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:آفريڪا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ اسپيني نوآباديات]] [[زمرو:اسپين ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1492ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپين جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:1492ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1976ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اسپين ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1976ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:اسپيني سلطنت ۾ 1490ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:سامراجيت]] [[زمرو:نوآباديات]] 2z98vpz8j9ucamplqtaybbrvzqq36y1 0 101954 409739 409033 2026-09-04T01:50:11Z Memon2025 21315 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 409739 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = Portuguese Colonial Empire | common_name = Portuguese Empire | native_name = {{native name|pt|Império Português}} | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''Patriotic Anthem''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''Hymn of the Charter''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = Areas of the world that were part of the Portuguese Empire | capital = [[Lisbon]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = [[Portuguese language|Portuguese]] | government_type = {{bulleted list|[[Monarchy]] (until 1910)|[[Republic]] (from 1910)}} | religion = [[Catholic Church in Portugal|Roman Catholicism]] | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = [[Conquest of Ceuta]] | date_pre = 1415 | event_start = [[Portuguese discovery of the sea route to India|Sea route to India]] | year_start = 1498 | event1 = [[Discovery of Brazil]] | date_event1 = 1500 | event2 = [[Iberian Union]] | date_event2 = 1580–1640 | event4 = [[Dutch–Portuguese War|Dutch-Portuguese War]] | date_event4 = 1588–1654 | event5 = [[Portuguese Restoration War]] | date_event5 = 1640–1668 | event6 = [[Siege of Mazagan (1769)|End of Moroccan territories]] | date_event6 = 1769 | event7 = [[Independence of Brazil]] | date_event7 = 1822 | event8 = [[Invasion of Goa|Loss of Indian provinces]] | date_event8 = 1961 | event9 = [[Portuguese Colonial War]] | date_event9 = 1961–1974 | event10 = [[Carnation Revolution]] | date_event10 = 1974–1975 | event_end = [[Handover of Macau]] | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "دريافت جي دور" (Age of Discovery) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت آمريڪا ۽ آفريڪا جا حصا، گڏوگڏ ايشيا ۽ اوشيانا (Oceania) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. 1820ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً 5.5 ملين چورس ڪلوميٽر (يا 2.1 ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. 1571ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) 1580ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (sweet orange) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال آھن البانيا پورڪال، بلغاريا portokal (portokal)، يوناني πορτοκάλι (portokali)، مقدوني portokal (portokal)، فارسي پرتقال (porteghal)، ۽ روماني portocală. لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، جھڙوڪ عربي البرتقال (بورتوقال)، جارجين ფორთოხალი (p'ort'oxali)، ترڪي پورڪال ۽ امارڪ برٽڪان. ان کان علاوه، ڏکڻ اطالوي ٻولين ۾ (مثال طور، نيپولي)، معياري اطالوي آرانڪيا جي ابتڙ, نارنگي پورچوگالو يا پورچوئللو (، لفظي طور تي "پرتگالي هڪ)" آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> For instance, as Portuguese merchants were presumably the first to introduce the [[sweet orange]] in Europe, in several modern [[Indo-European languages]] the fruit has been named after them. Some examples are Albanian [[wikt:portokall#Albanian|portokall]], Bulgarian [[wikt:портокал#Bulgarian|портокал]] (''portokal''), Greek [[wikt:πορτοκάλι#Greek|πορτοκάλι]] (''portokali''), Macedonian [[wikt:портокал#Macedonian|портокал]] (''portokal''), Persian [[wikt:پرتقال#Persian|پرتقال]] (''porteghal''), and Romanian [[wikt:portocală#Romanian|portocală]].<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> Related names can be found in other languages, such as Arabic [[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]] (''bourtouqal''), [[Georgian language|Georgian]] [[wikt:ფორთოხალი#Georgian|ფორთოხალი]] (''p'ort'oxali''), Turkish [[wikt:portakal#Turkish|portakal]] and [[Amharic]] ''birtukan''.<ref name="plantname" /> Also, in [[Regional Italian|southern Italian dialects]] (e.g., [[Neapolitan language|Neapolitan]]), an orange is ''[[:wikt:portogallo|portogallo]]'' or ''[[:wikt:it:purtuallo|purtuallo]]'', literally "(the) Portuguese (one)", in contrast to [[standard Italian]] ''arancia''. عربي: ”برتقال“ (bourtouqal). جارجين: ”پورتوخالي“ (p'ort'oxali). ترڪي: ”پورتڪال“ (porta. kal). امهاري: ”برتڪان“ (birtukan). ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن (جهڙوڪ نيپولٽن) ۾، نارنگي کي ”پورتوگالو“ (portogallo) يا ”پورتوالو“ (purtuallo) چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي ”پرتگالي“ (شيءِ)؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ”ارانچيا“ (arancia) جي ابتڙ آهي. <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻيون بين براعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 3a0cnrn7mrim9iihjr0wakgbpr3insm 409755 409739 2026-09-04T02:09:30Z Memon2025 21315 409755 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = Portuguese Colonial Empire | common_name = Portuguese Empire | native_name = {{native name|pt|Império Português}} | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''Patriotic Anthem''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''Hymn of the Charter''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = Areas of the world that were part of the Portuguese Empire | capital = [[Lisbon]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = [[Portuguese language|Portuguese]] | government_type = {{bulleted list|[[Monarchy]] (until 1910)|[[Republic]] (from 1910)}} | religion = [[Catholic Church in Portugal|Roman Catholicism]] | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = [[Conquest of Ceuta]] | date_pre = 1415 | event_start = [[Portuguese discovery of the sea route to India|Sea route to India]] | year_start = 1498 | event1 = [[Discovery of Brazil]] | date_event1 = 1500 | event2 = [[Iberian Union]] | date_event2 = 1580–1640 | event4 = [[Dutch–Portuguese War|Dutch-Portuguese War]] | date_event4 = 1588–1654 | event5 = [[Portuguese Restoration War]] | date_event5 = 1640–1668 | event6 = [[Siege of Mazagan (1769)|End of Moroccan territories]] | date_event6 = 1769 | event7 = [[Independence of Brazil]] | date_event7 = 1822 | event8 = [[Invasion of Goa|Loss of Indian provinces]] | date_event8 = 1961 | event9 = [[Portuguese Colonial War]] | date_event9 = 1961–1974 | event10 = [[Carnation Revolution]] | date_event10 = 1974–1975 | event_end = [[Handover of Macau]] | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "دريافت جي دور" (Age of Discovery) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت آمريڪا ۽ آفريڪا جا حصا، گڏوگڏ ايشيا ۽ اوشيانا (Oceania) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. 1820ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً 5.5 ملين چورس ڪلوميٽر (يا 2.1 ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. 1571ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) 1580ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (sweet orange) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال آھن البانيا پورڪال، بلغاريا portokal (portokal)، يوناني πορτοκάλι (portokali)، مقدوني portokal (portokal)، فارسي پرتقال (porteghal)، ۽ روماني portocală. لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، جھڙوڪ عربي البرتقال (بورتوقال)، جارجين ფორთოხალი (p'ort'oxali)، ترڪي پورڪال ۽ امارڪ برٽڪان. ان کان علاوه، ڏکڻ اطالوي ٻولين ۾ (مثال طور، نيپولي)، معياري اطالوي آرانڪيا جي ابتڙ, نارنگي پورچوگالو يا پورچوئللو (، لفظي طور تي "پرتگالي هڪ)" آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> For instance, as Portuguese merchants were presumably the first to introduce the [[sweet orange]] in Europe, in several modern [[Indo-European languages]] the fruit has been named after them. Some examples are Albanian [[wikt:portokall#Albanian|portokall]], Bulgarian [[wikt:портокал#Bulgarian|портокал]] (''portokal''), Greek [[wikt:πορτοκάλι#Greek|πορτοκάλι]] (''portokali''), Macedonian [[wikt:портокал#Macedonian|портокал]] (''portokal''), Persian [[wikt:پرتقال#Persian|پرتقال]] (''porteghal''), and Romanian [[wikt:portocală#Romanian|portocală]].<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> Related names can be found in other languages, such as Arabic [[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]] (''bourtouqal''), [[Georgian language|Georgian]] [[wikt:ფორთოხალი#Georgian|ფორთოხალი]] (''p'ort'oxali''), Turkish [[wikt:portakal#Turkish|portakal]] and [[Amharic]] ''birtukan''.<ref name="plantname" /> Also, in [[Regional Italian|southern Italian dialects]] (e.g., [[Neapolitan language|Neapolitan]]), an orange is ''[[:wikt:portogallo|portogallo]]'' or ''[[:wikt:it:purtuallo|purtuallo]]'', literally "(the) Portuguese (one)", in contrast to [[standard Italian]] ''arancia''. عربي: ”برتقال“ (bourtouqal). جارجين: ”پورتوخالي“ (p'ort'oxali). ترڪي: ”پورتڪال“ (porta. kal). امهاري: ”برتڪان“ (birtukan). ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن (جهڙوڪ نيپولٽن) ۾، نارنگي کي ”پورتوگالو“ (portogallo) يا ”پورتوالو“ (purtuallo) چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي ”پرتگالي“ (شيءِ)؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ”ارانچيا“ (arancia) جي ابتڙ آهي. <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] jvoaa1f8oa341gpq4boqlzr69bq8ob9 409773 409755 2026-09-04T07:05:17Z Memon2025 21315 /* ورثو */ 409773 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = Portuguese Colonial Empire | common_name = Portuguese Empire | native_name = {{native name|pt|Império Português}} | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''Patriotic Anthem''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''Hymn of the Charter''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = Areas of the world that were part of the Portuguese Empire | capital = [[Lisbon]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = [[Portuguese language|Portuguese]] | government_type = {{bulleted list|[[Monarchy]] (until 1910)|[[Republic]] (from 1910)}} | religion = [[Catholic Church in Portugal|Roman Catholicism]] | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = [[Conquest of Ceuta]] | date_pre = 1415 | event_start = [[Portuguese discovery of the sea route to India|Sea route to India]] | year_start = 1498 | event1 = [[Discovery of Brazil]] | date_event1 = 1500 | event2 = [[Iberian Union]] | date_event2 = 1580–1640 | event4 = [[Dutch–Portuguese War|Dutch-Portuguese War]] | date_event4 = 1588–1654 | event5 = [[Portuguese Restoration War]] | date_event5 = 1640–1668 | event6 = [[Siege of Mazagan (1769)|End of Moroccan territories]] | date_event6 = 1769 | event7 = [[Independence of Brazil]] | date_event7 = 1822 | event8 = [[Invasion of Goa|Loss of Indian provinces]] | date_event8 = 1961 | event9 = [[Portuguese Colonial War]] | date_event9 = 1961–1974 | event10 = [[Carnation Revolution]] | date_event10 = 1974–1975 | event_end = [[Handover of Macau]] | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "دريافت جي دور" (Age of Discovery) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت آمريڪا ۽ آفريڪا جا حصا، گڏوگڏ ايشيا ۽ اوشيانا (Oceania) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. 1820ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً 5.5 ملين چورس ڪلوميٽر (يا 2.1 ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. 1571ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) 1580ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (sweet orange) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال آھن البانيا پورتوڪال، بلغاريا پورتوڪال (<small>portokal</small>)، يوناني پورتوڪالي (<small>πορτοκάλι</small>)، مقدوني پورتوڪال، فارسي پرتقال ۽ روماني پورتوڪالا (<small>portocală</small>). لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، جھڙوڪ عربي البرتقال (بورتوقال)، جارجين "پورتوخالي" (ფორთოხალი)، ترڪي پورتڪال ۽ امهاري: "برتڪان" (<small>birtukan</small>). ان کان علاوه، ڏکڻ اطالوي ٻولين ۾ (مثال طور، نيپولي)، معياري اطالوي آرانڪيا جي ابتڙ, نارنگي پورچوگالو يا پورچوئللو (، لفظي طور تي "پرتگالي هڪ)" آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> For instance, as Portuguese merchants were presumably the first to introduce the [[sweet orange]] in Europe, in several modern [[Indo-European languages]] the fruit has been named after them. Some examples are Albanian [[wikt:portokall#Albanian|portokall]], Bulgarian [[wikt:портокал#Bulgarian|портокал]] (''portokal''), Greek [[wikt:πορτοκάλι#Greek|πορτοκάλι]] (''portokali''), Macedonian [[wikt:портокал#Macedonian|портокал]] (''portokal''), Persian [[wikt:پرتقال#Persian|پرتقال]] (''porteghal''), and Romanian [[wikt:portocală#Romanian|portocală]].<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> Related names can be found in other languages, such as Arabic [[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]] (''bourtouqal''), [[Georgian language|Georgian]] [[wikt:ფორთოხალი#Georgian|ფორთოხალი]] (''p'ort'oxali''), Turkish [[wikt:portakal#Turkish|portakal]] and [[Amharic]] ''birtukan''.<ref name="plantname" /> Also, in [[Regional Italian|southern Italian dialects]] (e.g., [[Neapolitan language|Neapolitan]]), an orange is ''[[:wikt:portogallo|portogallo]]'' or ''[[:wikt:it:purtuallo|purtuallo]]'', literally "(the) Portuguese (one)", in contrast to [[standard Italian]] ''arancia''. عربي: ”برتقال“ (bourtouqal). جارجين: ”پورتوخالي“ (p'ort'oxali). ترڪي: ”پورتڪال“ (porta. kal). امهاري: ”برتڪان“ (birtukan). ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن (جهڙوڪ نيپولٽن) ۾، نارنگي کي ”پورتوگالو“ (portogallo) يا ”پورتوالو“ (purtuallo) چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي ”پرتگالي“ (شيءِ)؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ”ارانچيا“ (arancia) جي ابتڙ آهي. <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] qw0oa3eq7lokw7mcyu6skc6j0syhvpc 409774 409773 2026-09-04T07:25:36Z Memon2025 21315 /* ورثو */ 409774 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = Portuguese Colonial Empire | common_name = Portuguese Empire | native_name = {{native name|pt|Império Português}} | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''Patriotic Anthem''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''Hymn of the Charter''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = Areas of the world that were part of the Portuguese Empire | capital = [[Lisbon]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = [[Portuguese language|Portuguese]] | government_type = {{bulleted list|[[Monarchy]] (until 1910)|[[Republic]] (from 1910)}} | religion = [[Catholic Church in Portugal|Roman Catholicism]] | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = [[Conquest of Ceuta]] | date_pre = 1415 | event_start = [[Portuguese discovery of the sea route to India|Sea route to India]] | year_start = 1498 | event1 = [[Discovery of Brazil]] | date_event1 = 1500 | event2 = [[Iberian Union]] | date_event2 = 1580–1640 | event4 = [[Dutch–Portuguese War|Dutch-Portuguese War]] | date_event4 = 1588–1654 | event5 = [[Portuguese Restoration War]] | date_event5 = 1640–1668 | event6 = [[Siege of Mazagan (1769)|End of Moroccan territories]] | date_event6 = 1769 | event7 = [[Independence of Brazil]] | date_event7 = 1822 | event8 = [[Invasion of Goa|Loss of Indian provinces]] | date_event8 = 1961 | event9 = [[Portuguese Colonial War]] | date_event9 = 1961–1974 | event10 = [[Carnation Revolution]] | date_event10 = 1974–1975 | event_end = [[Handover of Macau]] | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "دريافت جي دور" (Age of Discovery) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت آمريڪا ۽ آفريڪا جا حصا، گڏوگڏ ايشيا ۽ اوشيانا (Oceania) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. 1820ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً 5.5 ملين چورس ڪلوميٽر (يا 2.1 ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. 1571ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) 1580ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (<small>sweet</small> <small>orange</small>) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال البانيا پورتوڪال([[wikt:portokall#Albanian|<small>portokall</small>]])، بلغاريا پورتوڪال ([[wikt:портокал#Bulgarian|<small>портокал</small>]])، يوناني پورتوڪالي ([[wikt:πορτοκάλι#Greek|<small>πορτοκάλι</small>]])، مقدوني پورتوڪال([[wikt:портокал#Macedonian|<small>портокал</small>]])، فارسي پرتقال ۽ روماني پورتوڪالا ([[wikt:portocală#Romanian|<small>portocală</small>]]) آھن.<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، عربي برتقال ([[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]])، جارجين "پورتوخالي" ([[wikt:ფორთოხალი#Georgian|<small>ფორთოხალი</small>]])، ترڪي پورتڪال ([[wikt:portakal#Turkish|<small>portakal</small>]]) ۽ امهاري: "برتڪان" (<small>birtukan</small>).<ref name="plantname" /> ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن جهڙوڪ نيپولٽن ۾، نارنگي کي پورتوگالو (''[[:wikt:portogallo|<small>portogallo</small>]])'' يا پورتوالو (''[[:wikt:it:purtuallo|<small>purtuallo</small>]])'' چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي "پرتگالي شي"؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ارانچيا <small>(arancia)</small> جي ابتڙ آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 71rod4e2xw9cuhrxomgfcmjqdhk4k8z 409775 409774 2026-09-04T07:43:36Z Memon2025 21315 /* */ 409775 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = پرتگالي نوآبادياتي سلطنت<br> Portuguese Colonial Empire | common_name = پرتگالي سلطنت | native_name = Império Português (پرتگالي) | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''حب الوطني جو گيت''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''چارٽر جو گيت''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = دنيا جا اهي علائقا جيڪي پرتگالي سلطنت جو حصو هئا. | capital = [[لزبن]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = پرتگالي | government_type = {{bulleted list|[[بادشاهت]] (1910ع تائين)|[[جمهوريت]](1910ع کان)}} | religion = [[عيسائيت]] (رومن ڪيٿولڪ) | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = سيئوٽا جي فتح • • • ڊچ-پرتگالي جنگ: 1588ع–1654ع • پرتگالي بحاليءَ جي جنگ: 1640ع–1668ع • مراڪشي علائقن جو خاتمو: 1769ع • برازيل جي آزادي: 1822ع • هندستاني صوبن جو نقصان: 1961ع • پرتگالي نوآبادياتي جنگ: 1961ع–1974ع • ڪارنيشن انقلاب: 1974ع–1975ع • مڪائو جي حوالي ڪرڻ: | date_pre = 1415ع | event_start = هندستان ڏانهن سامونڊي رستو: 1498ع | year_start = 1498 | event1 = برازيل جي دريافت | date_event1 = 1500ع | event2 = آئيبرين يونين | date_event2 = 1580ع–1640ع | event4 = [[Dutch–Portuguese War|Dutch-Portuguese War]] | date_event4 = 1588–1654 | event5 = [[Portuguese Restoration War]] | date_event5 = 1640–1668 | event6 = [[Siege of Mazagan (1769)|End of Moroccan territories]] | date_event6 = 1769 | event7 = [[Independence of Brazil]] | date_event7 = 1822 | event8 = [[Invasion of Goa|Loss of Indian provinces]] | date_event8 = 1961 | event9 = [[Portuguese Colonial War]] | date_event9 = 1961–1974 | event10 = [[Carnation Revolution]] | date_event10 = 1974–1975 | event_end = [[Handover of Macau]] | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "دريافت جي دور" (Age of Discovery) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت آمريڪا ۽ آفريڪا جا حصا، گڏوگڏ ايشيا ۽ اوشيانا (Oceania) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. 1820ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً 5.5 ملين چورس ڪلوميٽر (يا 2.1 ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. 1571ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) 1580ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (<small>sweet</small> <small>orange</small>) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال البانيا پورتوڪال([[wikt:portokall#Albanian|<small>portokall</small>]])، بلغاريا پورتوڪال ([[wikt:портокал#Bulgarian|<small>портокал</small>]])، يوناني پورتوڪالي ([[wikt:πορτοκάλι#Greek|<small>πορτοκάλι</small>]])، مقدوني پورتوڪال([[wikt:портокал#Macedonian|<small>портокал</small>]])، فارسي پرتقال ۽ روماني پورتوڪالا ([[wikt:portocală#Romanian|<small>portocală</small>]]) آھن.<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، عربي برتقال ([[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]])، جارجين "پورتوخالي" ([[wikt:ფორთოხალი#Georgian|<small>ფორთოხალი</small>]])، ترڪي پورتڪال ([[wikt:portakal#Turkish|<small>portakal</small>]]) ۽ امهاري: "برتڪان" (<small>birtukan</small>).<ref name="plantname" /> ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن جهڙوڪ نيپولٽن ۾، نارنگي کي پورتوگالو (''[[:wikt:portogallo|<small>portogallo</small>]])'' يا پورتوالو (''[[:wikt:it:purtuallo|<small>purtuallo</small>]])'' چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي "پرتگالي شي"؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ارانچيا <small>(arancia)</small> جي ابتڙ آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] hznm7qm375tzxgwm7khw0cabqy6ddwg 409776 409775 2026-09-04T08:04:42Z Memon2025 21315 /* */ 409776 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = پرتگالي نوآبادياتي سلطنت | common_name = پرتگالي سلطنت | native_name = Império Português (پرتگالي) | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''حب الوطني جو گيت''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''چارٽر جو گيت''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = دنيا جا اهي علائقا جيڪي پرتگالي سلطنت جو حصو هئا. | capital = [[لزبن]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = پرتگالي | government_type = {{bulleted list|[[بادشاهت]] (1910ع تائين)|[[جمهوريت]](1910ع کان)}} | religion = [[عيسائيت]] (رومن ڪيٿولڪ) | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = سيئوٽا جي فتح | date_pre = 1415ع | event_start = هندستان ڏانهن سامونڊي رستو | year_start = 1498ع | event1 = برازيل جي دريافت | date_event1 = 1500ع | event2 = آئيبرين يونين | date_event2 = 1580ع–1640ع | event4 = ڊچ-پرتگالي جنگ | date_event4 = 1588ع–1654ع | event5 = پرتگالي بحاليءَ جي جنگ | date_event5 = 1640ع–1668ع | event6 = مراڪشي علائقن جو خاتمو | date_event6 = 1769ع | event7 = برازيل جي آزادي | date_event7 = 1822ع | event8 = هندستاني صوبن جو نقصان | date_event8 = 1961ع | event9 = پرتگالي نوآبادياتي جنگ | date_event9 = 1961ع–1974ع | event10 = ڪارنيشن انقلاب | date_event10 = 1974ع–1975ع | event_end = مڪائو حوالي ڪرڻ | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "[[دريافت جو دور|دريافت جي دور]]" (<small>Age of Discovery</small>) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] ۽ [[آفريڪا]] جا حصا، گڏوگڏ [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا]] (<small>Oceania</small>) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. <small>1820</small>ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً <small>5.5</small> ملين چورس ڪلوميٽر (يا <small>2.1</small> ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. <small>1571</small>ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) <small>1580</small>ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (<small>sweet</small> <small>orange</small>) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال البانيا پورتوڪال([[wikt:portokall#Albanian|<small>portokall</small>]])، بلغاريا پورتوڪال ([[wikt:портокал#Bulgarian|<small>портокал</small>]])، يوناني پورتوڪالي ([[wikt:πορτοκάλι#Greek|<small>πορτοκάλι</small>]])، مقدوني پورتوڪال([[wikt:портокал#Macedonian|<small>портокал</small>]])، فارسي پرتقال ۽ روماني پورتوڪالا ([[wikt:portocală#Romanian|<small>portocală</small>]]) آھن.<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، عربي برتقال ([[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]])، جارجين "پورتوخالي" ([[wikt:ფორთოხალი#Georgian|<small>ფორთოხალი</small>]])، ترڪي پورتڪال ([[wikt:portakal#Turkish|<small>portakal</small>]]) ۽ امهاري: "برتڪان" (<small>birtukan</small>).<ref name="plantname" /> ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن جهڙوڪ نيپولٽن ۾، نارنگي کي پورتوگالو (''[[:wikt:portogallo|<small>portogallo</small>]])'' يا پورتوالو (''[[:wikt:it:purtuallo|<small>purtuallo</small>]])'' چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي "پرتگالي شي"؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ارانچيا <small>(arancia)</small> جي ابتڙ آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * [[مئگيلان آبي گذرگاهه]] * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * اخراج جو فرمان (Edict of Expulsion) * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم (Lusotropicalism) * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 8sii1f0f3x9n0qlvo4tqvbbrwm2fu4z 409777 409776 2026-09-04T08:07:46Z Memon2025 21315 /* وڌيڪ ڏسو */ 409777 wikitext text/x-wiki {{Short description|Colonial empire between 1415 and 1999}} {{Infobox former country | conventional_long_name = پرتگالي نوآبادياتي سلطنت | common_name = پرتگالي سلطنت | native_name = Império Português (پرتگالي) | image_coat = [[File:Brasão de armas do reino de Portugal (1485).svg|70px]] | coat_alt = Portuguese shield | national_anthem = "[[Hymno Patriótico]]" (1808–1826)<br />''حب الوطني جو گيت''<br>"[[Hino da Carta]]" (1826–1910)<br />''چارٽر جو گيت''<br>"[[A Portuguesa]]" (1910–1999)<br />''The Portuguese'' | motto = | image_map = File:PortugueseColonialEmpire02.png | image_map_caption = دنيا جا اهي علائقا جيڪي پرتگالي سلطنت جو حصو هئا. | capital = [[لزبن]]{{efn|[[Rio de Janeiro]] [[Transfer of the Portuguese court to Brazil|1808–1821]]}} | common_languages = پرتگالي | government_type = {{bulleted list|[[بادشاهت]] (1910ع تائين)|[[جمهوريت]](1910ع کان)}} | religion = [[عيسائيت]] (رومن ڪيٿولڪ) | title_leader = [[List of Portuguese monarchs|Monarchs]] | leader1 = [[John I of Portugal|John I]] | year_leader1 = 1415–1433 (first) | leader2 = [[Manuel II of Portugal|Manuel II]] | year_leader2 = 1908–1910 (last) | title_representative = [[List of Presidents of Portugal|Presidents]] | representative1 = [[Manuel de Arriaga]] | year_representative1 = 1911–1915 (first) | representative2 = [[Jorge Sampaio]] | year_representative2 = 1996–1999 (last) | life_span = 1415–1999 | event_pre = سيئوٽا جي فتح | date_pre = 1415ع | event_start = هندستان ڏانهن سامونڊي رستو | year_start = 1498ع | event1 = برازيل جي دريافت | date_event1 = 1500ع | event2 = آئيبرين يونين | date_event2 = 1580ع–1640ع | event4 = ڊچ-پرتگالي جنگ | date_event4 = 1588ع–1654ع | event5 = پرتگالي بحاليءَ جي جنگ | date_event5 = 1640ع–1668ع | event6 = مراڪشي علائقن جو خاتمو | date_event6 = 1769ع | event7 = برازيل جي آزادي | date_event7 = 1822ع | event8 = هندستاني صوبن جو نقصان | date_event8 = 1961ع | event9 = پرتگالي نوآبادياتي جنگ | date_event9 = 1961ع–1974ع | event10 = ڪارنيشن انقلاب | date_event10 = 1974ع–1975ع | event_end = مڪائو حوالي ڪرڻ | year_end = 1999 | title_deputy = [[List of prime ministers of Portugal|Prime Ministers]] | deputy1 = [[Pedro de Sousa Holstein, 1st Duke of Palmela|Pedro de Sousa Holstein]] | year_deputy1 = 1834–1835 (first) | deputy2 = [[António Guterres]] | year_deputy2 = 1995–1999 (last) | p1 = | s1 yl = | event11 = [[Indonesian Occupation of East Timor]] | date_event11 = 1974–1999 | today = <!-- Per [[Template:Infobox country/doc]]: "Present-day countries that overlap with the territorial extent of the former country. Do not use this parameter if there are more than four such countries." --> }} '''پرتگالي سلطنت''' (<small>Império</small> <small>Português</small>: تقريباً <small>1415</small>ع کان <small>1999</small>ع تائين) يورپي نوآبادياتي سلطنتن ۾ سڀ کان پهرين ۽ سڀ کان وڌيڪ عرصي تائين قائم رهڻ واري سلطنت هئي. "[[دريافت جو دور|دريافت جي دور]]" (<small>Age of Discovery</small>) دوران شروع ٿيندڙ هن سلطنت جي علائقن ۾ هڪ وقت [[آمريڪا کنڊ|آمريڪا]] ۽ [[آفريڪا]] جا حصا، گڏوگڏ [[ايشيا]] ۽ [[اوشينيا]] (<small>Oceania</small>) ڀر ۾ بندرگاهه ۽ واپاري مرڪز شامل هئا. <small>1820</small>ع ۾ پنهنجي وسعت جي عروج تي، ان جي ڪنٽرول هيٺ علائقو تقريباً <small>5.5</small> ملين چورس ڪلوميٽر (يا <small>2.1</small> ملين چورس ميل) هو.{{sfn|Taagepera|1997|p=502}} ريڪونڪويسٽا (<small>Reconquista</small>) جي نتيجي ۾، <small>1418</small>-<small>1419</small>ع دوران، پورچوگالي ملاحن آفريڪا جي ساحلن ۽ اٽلانٽڪ جي ٻيٽن جي ڳولا شروع ڪئي. هنن سامونڊي سفر، نقشن جي تياري ۽ سامونڊي ٽيڪنالاجي, جهڙوڪ "ڪيراويل جهاز" (<small>Caravel</small>) ۾ ٿيل نئين اڳڀرائين کي استعمال ڪندي، قيمتي مصالحن جي واپار جي مرڪز تائين پهچڻ لاءِ سامونڊي رستو ڳولڻ جو مقصد رکيو. <small>1488</small> ع ۾، بارٿولوميو ڊياز "ڪيپ آف گڊ هوپ" ۽ "ڪيپ اگلهاس" (<small>Cape</small> <small>Agulhas</small>) جو چڪر لڳايو ۽ <small>1498</small>ع ۾ واسڪو ڊي گاما هندستان پهتو. <small>1500</small>ع ۾، پيڊرو الواريس ڪبرال هندستان جي سفر دوران ان علائقي تائين پهتو جيڪو بعد ۾ برازيل بڻيو. ايندڙ ڏهاڪن دوران، پورچوگالي ملاحن اوڀر ايشيا جي ساحلن ۽ ٻيٽن جي ڳولا جاري رکي ۽ ان دوران مختلف هنڌن تي قلعا ۽ واپاري مرڪز قائم ڪيا. <small>1571</small>ع تائين، آفريڪا، وچ اوڀر ۽ ڏکڻ ايشيا جي ساحلن سان گڏوگڏ بحري چوڪين جو هڪ سلسلو قائم ٿي ويو، جنهن لزبن کي ناگاساڪي سان ڳنڍي ڇڏيو. هن تجارتي نيٽ ورڪ ۽ نوآبادياتي واپار جو پورچوگال جي معاشي ترقيءَ (<small>1500</small>-<small>1800</small>ع) تي وڏو مثبت اثر پيو ، جڏهن اهو پورچوگال جي في ڪس آمدني جو تقريباً پنجون حصو بڻجي ويو هو. جڏهن اسپين جي بادشاهه فلپ ٻئيون (جيڪو پورچوگال جو فلپ پهريون هو) <small>1580</small>ع ۾ پورچوگال جي بادشاهت ۽ ان جي علائقن (جهڙوڪ برازيل) تي قبضو ڪيو، ته اسپين ۽ پورچوگال جي وچ ۾ 60 سالن جو اتحاد قائم ٿيو؛ جنهن کي بعد ۾ تاريخ نويسيءَ ۾ "آئيبرين يونين" طور سڃاتو ويو، جيتوڻيڪ ٻنهي رياستن جو انتظامي نظام الڳ رهيو. جيئن ته اسپين جو بادشاهه ئي پورچوگال جو بادشاهه هو، ان ڪري پورچوگالي نوآبادين تي اسپين جي ٽن مخالف يورپي طاقتن; ڊچ ريپبلڪ، انگلينڊ ۽ فرانس, طرفان حملا ٿيڻ لڳا. گهٽ آباديءَ سبب، پورچوگال پنهنجي وسيع پکڙيل واپاري مرڪزن جي نيٽ ورڪ جو مؤثر دفاع ڪرڻ کان قاصر رهيو ۽ سلطنت جي زوال جو هڪ ڊگهو ۽ تدريجي عمل شروع ٿي ويو. آخرڪار، برازيل سلطنت جي ٻئي دور (<small>1663</small>-<small>1825</small>ع) جي سڀ کان قيمتي نوآبادي بڻجي ويو، جيستائين <small>1822</small>ع ۾ ان پنهنجي آزاديءَ جو اعلان نه ڪيو (اهو عمل 19هين صديءَ جي شروعات ۾ آمريڪا کنڊ ۾ هلندڙ آزاديءَ جي تحريڪن جي لهر جو حصو هو). سلطنت جو ٽيون دور پورچوگالي نوآبادياتيزم جي آخري مرحلي تي مشتمل آهي، جيڪو <small>1820</small>ع واري ڏهاڪي ۾ برازيل جي آزاديءَ کان پوءِ شروع ٿيو. ان وقت تائين, نوآبادياتي ملڪيتون پرتگالي تيمور ۽ هندستان ۽ ميڪاؤ ۾ انڪليو ۽ آفريقي ساحلي پٽي تي قلعن ۽ پوک ۾ گهٽجي ويون هيون (<small>19</small> صدي جي آخر ۾ آفريڪا لاءِ اسڪرئبل دوران اندروني طور تي وڌايو ويو). <small>1890</small> جي برطانوي الٽيميٽم آفريڪا ۾ پرتگالي عزائم جي گهٽتائي جو سبب بڻيو. انتونيو ڊي اوليويرا سالزار جي دور ۾ (<small>1932</small>-<small>1968</small>) ايسٽاڊو نوو آمريت پنهنجي آخري باقي ڪالونين تي قائم رهڻ لاءِ ڪجهه بدقسمت ڪوششون ڪيون. پليوريڪنٽيننٽلزم جي نظريي جي تحت, حڪومت پنهنجي ڪالونين جو نالو "اوورسيز پرائيونڊ" رکيو, جڏهن ته جبري مزدوري جي نظام کي برقرار رکيو, جنهن کان عام طور تي صرف هڪ ننڍڙو مقامي اشرافيه مستثنيٰ هو. آگسٽ 1961 ۾ ڊاهومي ساؤ جواؤ بپتسٽا ڊي اجودا جي قلعي کي ملائي ڇڏيو ۽ ساڳئي سال ڊسمبر ۾ هندستان گوا کي ملائي ڇڏيو. آگسٽ 1961ع ۾، ڊاهومي (Dahomey) ”ساؤ جواؤ بپٽسٽا ڊي اجوڊا“ (São João Baptista de Ajudá) جي قلعي تي قبضو ڪري ورتو، ۽ ان ئي سال جي ڊسمبر ۾ ڀارت گوا، دمن ۽ ديو کي پنهنجي ملڪيت ۾ شامل ڪري ورتو. آفريڪا ۾ پرتگالي نوآبادياتي جنگ <small>1961</small>ع کان وٺي <small>1974</small>ع ۾ ايسٽاڊو نووو (<small>Estado</small> <small>Novo</small>) حڪومت جي خاتمي تائين جاري رهي. پرتگال ۾ اپريل <small>1974</small>ع واري "ڪارنيشن انقلاب" (<small>Carnation</small> <small>Revolution</small>) جي نتيجي ۾ اتان جي آفريڪي نوآبادين مان تڪڙي واپسي عمل ۾ آئي ۽ <small>1975</small>ع ۾ انڊونيشيا پاران "پرتگالي تيمور" تي قبضو ڪيو ويو. نوآبادياتي نظام جي خاتمي سبب انهن علائقن مان پرتگالي آبادڪارن ۽ مخلوط نسل جي ماڻهن جو وڏي پيماني تي لڏپلاڻ وارو سلسلو شروع ٿيو. پرتگال 1999ع ۾ [[ميڪائو|مڪائو]] چين جي حوالي ڪري ڇڏيو، جنهن سان تقريبن 600 سال پراڻي پرتگالي سلطنت جو باضابطه خاتمو ٿيو. پرتگالي حڪمراني هيٺ رهجي ويل واحد ٻاهرين علائقن، يعني "ازورس ۽ مديرا"; جن جا مقامي رهواسي اڪثريت ۾ پرتگالي هئا, جو آئيني درجو "ٻاهرين صوبن" مان تبديل ڪري "خودمختيار علائقن" ۾ ڪيو ويو. "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (<small>CPLP</small>) ان سلطنت جي ثقافتي جانشين آهي؛ اهو ادارو ساڳيو ئي ڪردار ادا ڪري ٿو جيڪو برطانوي سلطنت جو حصو رهندڙ ملڪن لاءِ ڪامن ويلٿ آف نيشنز (<small>Commonwealth</small> <small>of</small> <small>Nations</small>) ادا ڪري ٿو. ==شروعات (1139–1415)== ==پهرين سلطنت (1415–1663)== ==ٻيون سلطنت (1663–1822)== ==ٽيون سلطنت (1822–1999)== ==نوآبادياتي نظام جو خاتمو ۽ زوال (1954–1999)== ==ورثو== [[File:Belem - Padrao dos Descobrimentos.jpg|thumb|[[لزبن]] ۾ "دريافتن جي يادگار"]] هن وقت، "پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي" (CPLP) ان اڳوڻي سلطنت جي ثقافتي ۽ بين الحڪومتي جانشين طور ڪم ڪري رهي آهي.<ref name="CPLP_NewsID46">{{cite web |url=http://www.cplp.org/id-2752.aspx |title=CPLP Histórico – Como surgiu? |language=pt |publisher=CPLP |access-date=16 December 2015 |archive-date=27 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627025943/https://www.cplp.org/id-2752.aspx |url-status=live }}</ref> مڪائو کي <small>20</small> ڊسمبر <small>1999</small> تي [[چين|چين جي عوامي جمهوريه]] ۽ پرتگال جي وچ ۾ ٻارهن سال اڳ ٿيل معاهدي جي شرطن تحت چين حوالي ڪيو ويو. ان جي باوجود، [[ميڪائو|مڪائو]] ۾ ڪينٽوني چيني سان گڏ پرتگالي ٻولي به سرڪاري حيثيت رکي ٿي.<ref>{{cite web|url=https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|title=Cataloging Policy and Support Office: Macau|publisher = [[Library of Congress]]|access-date=12 July 2012|archive-date=28 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220628084516/https://www.loc.gov/catdir/cpso/macau.html|url-status=live}}</ref> ازورس ۽ ماديرا - جن مان ماديرا غير آباد "سيويج آئلينڊز" (<small>Savage</small> <small>Islands</small>) جو انتظام به سنڀاليندو آهي - اهي واحد اوورسيز علائقا آهن جيڪي سياسي طور تي پرتگال سان جڙيل آهن. جيتوڻيڪ پرتگال <small>1975</small> ۾ ايسٽ تيمور (<small>East</small> <small>Timor</small>) کي نوآبادياتي تسلط کان آزاد ڪرڻ جو عمل شروع ڪيو هو، پر <small>1999</small> کان <small>2002</small> واري عرصي دوران ان کي ڪڏهن ڪڏهن پرتگال جي آخري باقي رهيل نوآبادي علائقي طور سمجهيو ويندو هو، ڇاڪاڻ ته پرتگال پاران ايسٽ تيمور تي انڊونيشيا جي حملي کي جائز قرار نه ڏنو ويو هو.<ref>de Almeida, p. 92</ref> پرتگال جي اڳوڻين نوآبادين مان اٺ (8) ملڪن ۾ پرتگالي سرڪاري ٻولي آهي. پرتگال سان گڏ، اهي هاڻي پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي (<small>CPLP</small>) جا ميمبر آهن؛ انهن سڀني جي گڏيل ايراضي <small>1</small><small>,07,42,000</small> چورس ڪلوميٽر آهي،<ref>{{cite web|title=CPLP|url=http://www.cplp.org/id-22.aspx|access-date=2010-08-12|archive-date=2009-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20091127143711/http://www.cplp.org/id-22.aspx|url-status=live}}</ref> جيڪا ڌرتيءَ جي خشڪي واري حصي (<small>14</small><small>,89,39,063</small> چورس ڪلوميٽر) جو <small>7.2</small> سيڪڙو آهي. <small>2023</small> تائين، <small>CPLP</small> جا <small>32</small> معاون مبصر (<small>Associate</small> <small>observers</small>) هئا، جيڪي پرتگال جي اڳوڻي سلطنت جي عالمي پهچ ۽ اثر کي ظاهر ڪن ٿا. ان کان علاوه، ٻارهن اميدوار ملڪن يا علائقن <small>CPLP</small> جي رڪنيت لاءِ درخواست ڏني آهي ۽ منظوري جا منتظر آهن. پرتگالي دنيا جي اهم ٻولين مان هڪ آهي ۽ ڳالهائيندڙن جي تعداد جي لحاظ کان (سڄي دنيا ۾ تقريبن 240 ملين ماڻهو) ڇهين نمبر تي اچي ٿي.<ref name="língua portuguesa">{{cite web|title=língua portuguesa|url=http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|access-date=2010-08-12|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012031633/http://diario.iol.pt/sociedade/lingua-portuguesa-portugues-ensino-governo-alunos/972503-4071.html|url-status=dead}}</ref> اها [[آمريڪا کنڊ|آمريڪي کنڊن]] (<small>Americas</small>) ۾ ٽئين نمبر تي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندي ٻولي آهي، جنهن جو وڏو سبب برازيل آهي، جيتوڻيڪ ڪئناڊا، آمريڪا ۽ وينزويلا جهڙن ملڪن ۾ به پرتگالي ڳالهائيندڙن (<small>Lusophones</small>) جون وڏيون برادريون موجود آهن. ان کان علاوه، پرتگالي ٻوليءَ مان نڪتل ڪيتريون ئي [[ڪريئول ٻوليون|ڪريول ٻوليون]] به موجود آهن، جن ۾ ملاڪا ۾ ڪرسٽانگ (<small>Kristang</small>) ماڻهن پاران ڳالهائي ويندڙ ٻولي به شامل آهي.<ref>Velupillai, p. 519</ref> مثال طور، جيئن ته پرتگالي واپاري ئي غالباً پهريان ماڻهو هئا جن يورپ ۾ مٺي نارنگي (<small>sweet</small> <small>orange</small>) متعارف ڪرائي، تنهنڪري ڪيترين ئي جديد انڊو-يورپي ٻولين ۾ ان ميوي جو نالو انهن جي نالي پويان رکيو ويو آهي. ڪجھ مثال البانيا پورتوڪال([[wikt:portokall#Albanian|<small>portokall</small>]])، بلغاريا پورتوڪال ([[wikt:портокал#Bulgarian|<small>портокал</small>]])، يوناني پورتوڪالي ([[wikt:πορτοκάλι#Greek|<small>πορτοκάλι</small>]])، مقدوني پورتوڪال([[wikt:портокал#Macedonian|<small>портокал</small>]])، فارسي پرتقال ۽ روماني پورتوڪالا ([[wikt:portocală#Romanian|<small>portocală</small>]]) آھن.<ref name="plantname">{{cite web |title=Multilingual Multiscript Plant Name Database: Sorting Citrus Names |url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |publisher=[[University of Melbourne]] (www.search.unimelb.edu.au) |access-date=11 December 2012 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515001035/http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Citrus_2.html |url-status=live }}</ref><ref name="OstergrenBosse2011">{{cite book |last1=Ostergren |first1=Robert C. |last2=Le Bossé |first2=Mathias |title=The Europeans: A Geography of People, Culture, and Environment |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=y-1fwix23zMC&pg=PA129 |year=2011 |publisher=[[Guilford Press]] |isbn=978-1-60918-140-6 |page=129}}</ref> لاڳاپيل نالا ٻين ٻولين ۾ ملي سگھن ٿا، عربي برتقال ([[wikt:البرتقال#Arabic|البرتقال]])، جارجين "پورتوخالي" ([[wikt:ფორთოხალი#Georgian|<small>ფორთოხალი</small>]])، ترڪي پورتڪال ([[wikt:portakal#Turkish|<small>portakal</small>]]) ۽ امهاري: "برتڪان" (<small>birtukan</small>).<ref name="plantname" /> ان کان علاوه، ڏکڻ اٽلي جي لهجن جهڙوڪ نيپولٽن ۾، نارنگي کي پورتوگالو (''[[:wikt:portogallo|<small>portogallo</small>]])'' يا پورتوالو (''[[:wikt:it:purtuallo|<small>purtuallo</small>]])'' چيو ويندو آهي، جنهن جو لفظي مطلب آهي "پرتگالي شي"؛ اهو معياري اطالوي ٻوليءَ جي لفظ ارانچيا <small>(arancia)</small> جي ابتڙ آهي. ان جي بين الاقوامي اهميت جي روشني ۾، پرتگال ۽ برازيل پرتگالي کي گڏيل قومن جي سرڪاري ٻولين ۾ شامل ڪرڻ لاء هڪ تحريڪ جي اڳواڻي ڪري رهيا آهن.<ref>{{cite web |url=http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |title=ONU: Petição para tornar português língua oficial |publisher=Diario.iol.pt |date=2005-11-17 |access-date=2010-04-21 |archive-date=2009-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109230440/http://diario.iol.pt/noticia.html?id=611263&div_id=4071 |url-status=dead }}</ref> <gallery> File:Sé de Santa Catarina.jpg|[[گووا]]، [[ڀارت|انڊيا]] ۾ "سي ڪيٿيڊرل" (<small>Se</small> <small>Cathedral</small>)؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ مثال ۽ [[ايشيا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:IGLESIA DEL SANTÍSIMO SACRAMENTO COLONIA DEL SACRAMENTO.jpg|ڪولونيا ڊيل سيڪرامينٽو، [[يوراگوائي|يوراگوئي]] ۾ "باسليڪا ڊيل سانتيسيمو ساڪرامينٽو"؛ پرتگالي طرزِ تعمير جو هڪ ٻيو مثال ۽ [[ڏکڻ آمريڪا]] جي وڏن گرجا گهرن مان هڪ File:CidadeVelha-SaoFelipe1.jpg|سانتياگو ٻيٽ، [[ڪيپ ورڊي]] ۾ "فورٽ ريئل ڊي سائو فلپ" File:Dom Pedro V Theatre appearance. Aug. 2015.JPG|[[ميڪائو|مڪائو]]، [[چين]] ۾ "ڊوم پيڊرو V ٿيٽر"؛ اوڀر ايشيا ۾ مغربي طرز جي شروعاتي ٿيٽرن مان هڪ File:Pillar of Vasco da Gama.jpg|ماليندي، [[ڪينيا]] ۾ "واسڪو ڊي گاما جو ٿنڀ" File:Mapa da CPLP.png|پرتگالي ٻولي ڳالهائيندڙ ملڪن جي ڪميونٽي جو نقشو: رڪن ملڪ (نيرو)، ايسوسيئيٽ مبصر (سائو) ۽ سرڪاري طور تي دلچسپي رکندڙ ملڪ ۽ علائقا (سونهري) File:Portugal Império total.png|alt=حقيقي ملڪيتون  ڳولا جون مهمون  اثر ۽ واپار جا علائقا  خودمختياري جا دعوا  واپاري مرڪز  سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا|{{color box|red}} حقيقي ملڪيتون<br />{{color box|Olive}} ڳولا جون مهمون<br />{{color box|Orange}} اثر ۽ واپار جا علائقا<br />{{color box|Pink}} خودمختياري جا دعوا<br />{{color box|Green}} واپاري مرڪز<br />{{color box|SkyBlue}} سامونڊي ڳولا جا مکيه رستا ۽ اثر جا علائقا File:PortugueseColonialEmpire02.png|دنيا جا اهي علائقا جيڪي تاريخ جي ڪنهن نه ڪنهن دور ۾ پرتگالي سلطنت جو حصو رهيا. </gallery> ==وڌيڪ ڏسو== * [[اسپيني سلطنت]] * [[واسڪو ڊيگاما|واسڪو ڊي گاما]] * [[برازيل|برازيل، پرتگال ۽ الواريز جي بادشاهت]] * [[پورچوگيزي ٻولي|پرتگالي ٻولي]] * [[پرتگالي مذهبي احتساب]] * [[مئگيلان سامونڊي گذرگاهه]] * پرتگالي ايجادون * پرتگالي-سورينامي * اخراج جو فرمان * گووا انڪوزيشن * لوسوٽروپيڪلزم * آفريڪا ۾ پرتگالي ٻولي * پرتگالي سلطنت جو ارتقا * پرتگالي نوآبادياتي طرزِ تعمير * پرتگال جي مينوئل اول پاران يهودين ۽ مسلمانن تي ظلم * پرتگالي انڊيا بحري فوجي دستا (آرماداس) ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category}} {{Wikivoyage}} {{Library resources box|onlinebooks=yes}} *[http://www.timelines.info/history/empires_and_civilizations/portuguese_empire/ Portuguese Empire Timeline] *[http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History]: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. *[http://www.wdl.org/en/item/4397/ "The Present State of the West-Indies: Containing an Accurate Description of What Parts Are Possessed by the Several Powers in Europe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171124004659/https://www.wdl.org/en/item/4397/ |date=2017-11-24 }} by [[Thomas Kitchin]] *[https://web.archive.org/web/20130217055451/http://www.spiceislandsforts.com/ Forts of the Spice Islands of Indonesia] * Senaka Weeraratna, 2005, [http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm "Repression of Buddhism in Sri Lanka by the Portuguese (1505–1658)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225130354/http://vgweb.org/unethicalconversion/port_rep.htm |date=25 February 2020 }}, Australian Centre for Sri Lankan Unity {{Navboxes |title = Articles and topics related to the {{C|Portuguese Empire}} |state = collapsed |list1 = {{Portuguese Monarchy Topics}} {{Portugal topics | collapsed }} {{Colonialism}} {{History of Europe}} }} {{Authority control}} [[زمرو:پرتگالي سلطنت]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 3bsdcwztakasc0zx2foc5oz323yuxxb 14 101956 409753 408481 2026-09-04T02:07:24Z Memon2025 21315 /* */ 409753 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] 9lezijcyd83r8odshclqqtc0sirv032 409754 409753 2026-09-04T02:08:09Z Memon2025 21315 /* */ 409754 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] 4j3b8dqhfec3dp2r2tr4g9zmpsozafz 409756 409754 2026-09-04T02:11:45Z Memon2025 21315 409756 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 2o2u5qyi2wneza6lxfqc9z51lvzwixh 409758 409756 2026-09-04T02:15:33Z Memon2025 21315 409758 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:يورپ]] [[زمرو:يورپ ۾ بادشاهتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] b4sovplr6405wub7xd0lsmc4l68raik 409759 409758 2026-09-04T02:17:40Z Memon2025 21315 /* */ 409759 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ]] [[زمرو:يورپ ۾ بادشاهتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] q5gc0w3us1nu4uzhjkgm8dtcrwojr5f 409761 409759 2026-09-04T02:20:34Z Memon2025 21315 /* */ 409761 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] 42mocqsyedkeus0gh7enr8obauv9oep 14 102215 409676 2026-09-03T13:25:06Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] 409676 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر ڪمپنيون]] mxrrf7heqs8084k2he5u8yjigbw0axv 14 102216 409683 2026-09-03T14:39:34Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:1996ع ۾ قائم ٿيل انٽرنيٽ ملڪيتون]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:اوپن فارميٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] 409683 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] [[زمرو:1996ع ۾ قائم ٿيل انٽرنيٽ ملڪيتون]] [[زمرو:ويب ڊولپمينٽ]] [[زمرو:اوپن فارميٽ]] [[زمرو:CSS فريم ورڪس]] t3isx1r96w8ap0x8nenz71ieumaspdp 409691 409683 2026-09-03T14:48:02Z Ibne maryam 17680 /* */ 409691 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اسٽائل شيٽ ٻوليون]] [[زمرو:ٽائپ سيٽنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب ڪنسورشيم معيار]] 8hi1ka1nr9ggm9e2fzpewawo7srlaqz 14 102217 409684 2026-09-03T14:40:46Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ويب ڊيزائن]] 409684 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ويب ڊيزائن]] qpb1qjxykmepww41ukbmrnqxp4giblo 14 102218 409685 2026-09-03T14:41:49Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] 409685 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] 4xrqmmbooko0aae1tgdgrxy5pwutqvd 14 102219 409686 2026-09-03T14:42:46Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] 409686 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] 4xrqmmbooko0aae1tgdgrxy5pwutqvd 14 102220 409687 2026-09-03T14:44:18Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:1996ع]] [[زمرو:انٽرنيٽ ملڪيتون]] 409687 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1996ع]] [[زمرو:انٽرنيٽ ملڪيتون]] g2tzu58i0fovyhdrjxwdw5h0wz74l09 409688 409687 2026-09-03T14:45:28Z Ibne maryam 17680 /* */ 409688 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1996ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:انٽرنيٽ ملڪيتون]] [[زمرو:قانون ۾ 1996ع]] 93bpka6q06eza9dzwir692vthju5tv8 14 102221 409689 2026-09-03T14:46:41Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ڪاپي رائٽ]] 409689 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ڪاپي رائٽ]] snhv0giveh06ldxjm4rltpkj5uxxsx3 14 102222 409690 2026-09-03T14:47:21Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:قانون]] 409690 wikitext text/x-wiki [[زمرو:قانون]] 4zhtehcn9y30c5lw1lx5pn0rb1ajn6a 0 102223 409696 2026-09-03T15:43:23Z Memon2025 21315 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1372333468|Demographics of Asia]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 409696 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|براعظم جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي کثافت جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا]] جو براعظم زمين جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022 جي ) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022 [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055 تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي. <ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022 ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022 ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. 0om3g7drpt95g7t4zqlvkz4z4crx28n 409697 409696 2026-09-03T15:45:33Z Memon2025 21315 /* */ 409697 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|براعظم جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي کثافت جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا]] جو براعظم زمين جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022 جي ) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022 [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055 تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي. <ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022 ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022 ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] mnc91m1gskrxzesqmxupefvzu62tvb7 409698 409697 2026-09-03T15:46:20Z Memon2025 21315 /* Ref */ 409698 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|براعظم جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي کثافت جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا]] جو براعظم زمين جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022 جي ) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022 [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055 تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي. <ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022 ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022 ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] a0atq0osv0u0ceogr94u896omgs45yj 409699 409698 2026-09-03T15:51:18Z Memon2025 21315 /* */ 409699 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022ع) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055ع تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022 ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] p61jb4n35bqx3s2f0nzz8vav2klxunu 409700 409699 2026-09-03T15:51:44Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[ايشيا جي آبادي]] کي [[ايشيا جي آباديات]] ڏانھن چوريو 409699 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022ع) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055ع تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022 ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] p61jb4n35bqx3s2f0nzz8vav2klxunu 409702 409700 2026-09-03T15:53:56Z Memon2025 21315 /* */ 409702 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (1750 - 2005)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو 29.4 سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (2022ع) لڳ ڀڳ 4.87 ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً 60 سيڪڙو آهي. 2022ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي 2.8 ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي 2055ع تائين 5.25 ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً 54 سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> 2022ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، 0.55 سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ 2022ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %0.06- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] dl5snlreoinx0wyc8xikzpn3uzczthd 409703 409702 2026-09-03T15:57:40Z Memon2025 21315 /* */ 409703 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>54</small> سيڪڙو) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] bsrhbu2bsx1omaech25z0hmkce42i72 409704 409703 2026-09-03T15:58:12Z Memon2025 21315 /* */ 409704 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً %<small>54</small>) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==Ref== [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] bn88fngq34qnqc8ri2dfej787g51ovi 409705 409704 2026-09-03T15:59:53Z Memon2025 21315 /* External links */ 409705 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً %<small>54</small>) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==External links== {{Commons category|Demographics of Asia}} *[http://www.iiasa.ac.at/Research/LUC/Papers/gkh1/chap1.htm World Population: Major Trends] {{Asia topics}} {{Asia topic|Demographics of}} {{Demographics by continent| state = expanded }} {{ Population country lists }} {{Continent topic| title = Languages by continent | prefix = Languages of }} {{authority control}} [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] scuv9xqirdek6cdo98brxd4euyha8mm 409706 409705 2026-09-03T16:08:36Z Memon2025 21315 409706 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً %<small>54</small>) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==پڻ ڏسو== * [[آفريڪا جي آباديات]] * [[يورپ جي آباديات]] * [[اوشينيا جي آباديات]] * [[پاڪستان جي آباديات]] * [[افغانستان جي آباديات]] * [[شام جي آباديات]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{Commons category|Demographics of Asia}} *[http://www.iiasa.ac.at/Research/LUC/Papers/gkh1/chap1.htm World Population: Major Trends] {{ Population country lists }} {{authority control}} [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي آباديءَ جا انگ اکر| ]] [[زمرو:براعظم جي لحاظ کان آباديءَ جا انگ اکر|ايشيا]] ieyge9tkihz1lhzrxer5ipr7iik0102 409707 409706 2026-09-03T16:09:31Z Memon2025 21315 /* پڻ ڏسو */ 409707 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً %<small>54</small>) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==پڻ ڏسو== * [[آفريڪا جي آباديات]] * [[يورپ جي آباديات]] * [[اوشينيا جي آباديات]] * [[پاڪستان جي آبادي جي جوڙجڪ|پاڪستان جي آباديات]] * [[افغانستان جي آباديات]] * [[شام جي آباديات]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{Commons category|Demographics of Asia}} *[http://www.iiasa.ac.at/Research/LUC/Papers/gkh1/chap1.htm World Population: Major Trends] {{ Population country lists }} {{authority control}} [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي آباديءَ جا انگ اکر| ]] [[زمرو:براعظم جي لحاظ کان آباديءَ جا انگ اکر|ايشيا]] nqfdz7vpghpndhxntk1ywmzjc21s176 409714 409707 2026-09-03T20:02:06Z Ibne maryam 17680 /* پڻ ڏسو */ 409714 wikitext text/x-wiki [[File:WorldPopulation.png|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|کنڊن جي لحاظ کان آبادي کي دنيا جي آبادي جي فيصد طور ڏيکاريندڙ گراف (<small>1750</small> - <small>2005</small>)]] [[File:Population_density_map_of_the_world.svg|ساڄو|thumb|350x350 عڪسلون|[[آبادي گهاٽائي لحاظ کان ملڪن جي فهرست|آبادي جي گهاٽائي جي لحاظ کان ملڪن]] جو نقشو]] [[ايشيا|ايشيا کنڊ]] [[زمين]] جي زميني ايراضيءَ جو <small>29.4</small> سيڪڙو پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي (<small>2022</small>ع) لڳ ڀڳ <small>4.87</small> ارب آهي.<ref name="UN Population Division">{{حوالو ويب|quote=23 January 2023|archivedate=23 January 2023}}</ref> دنيا جي آبادي جو تقريباً <small>60</small> سيڪڙو آهي. <small>2022</small>ع ۾ [[چين]] ۽ [[ڀارت]] جي گڏيل آبادي <small>2.8</small> ارب کان وڌيڪ هجڻ جو اندازو آهي.ايشيا جي آبادي <small>2055</small>ع تائين <small>5.25</small> ارب (ان وقت دنيا جي آبادي جو تقريباً %<small>54</small>) تائين وڌڻ جو امڪان آهي.<ref name="q072">{{Cite journal|date=2023-07-11|quote=2025-12-29}}</ref> <small>2022</small>ع ۾ ايشيا ۾ آبادي ۾ واڌ، تمام گهڻي مختلف شرحن سان، <small>0.55</small> سيڪڙو جي ويجهو هئي. ڪيترائي [[اولھ ايشيا|اولھ ايشيائي]] ۽ [[ڏکڻ ايشيا|ڏکڻ ايشيائي]] ملڪن ۾ واڌ جي شرح، خاص طور تي [[پاڪستان]] ۾ 2 سيڪڙو في سال ۽ [[ڀارت]] ۾ <small>2022</small>ع ۾ 0.6 سيڪڙو في سال جي واڌ سان، دنيا جي سراسري کان تمام گهڻي مٿي آهي. ٻئي طرف، [[اوڀر ايشيا|اوڀر ايشيائي]] قومون آبادي جي جمود جي وچ ۾ آهن، [[چين]] ۾، سالن کان تيزي سان سست ترقي کان پوءِ، %<small>0.06</small>- جي ٿوري گهٽتائي جو تجربو آهي. ==پڻ ڏسو== * [[آفريڪا جي آباديات]] * [[يورپ جي آباديات]] * [[اوشينيا جي آباديات]] * [[پاڪستان جي آبادي جي جوڙجڪ|پاڪستان جي آباديات]] * [[افغانستان جي آباديات]] * [[شام جي آباديات]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين ڳنڍڻا== {{Commons category|Demographics of Asia}} *[http://www.iiasa.ac.at/Research/LUC/Papers/gkh1/chap1.htm World Population: Major Trends] {{ Population country lists }} {{authority control}} [[زمرو:ايشيا جي آباديات]] [[زمرو:ايشيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[زمرو:ايشيا جي آباديءَ جا انگ اکر| ]] [[زمرو:براعظم جي لحاظ کان آباديءَ جا انگ اکر|ايشيا]] alfpkh3je8t5yvvg0s0smjkikv3hlce 0 102224 409701 2026-09-03T15:51:45Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[ايشيا جي آبادي]] کي [[ايشيا جي آباديات]] ڏانھن چوريو 409701 wikitext text/x-wiki #چوريو [[ايشيا جي آباديات]] sjos2tcckiq2gex1edzxtqovdkfc65v 0 102225 409708 2026-09-03T19:52:49Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1340120472|Demographics of Oceania]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 409708 wikitext text/x-wiki {{Infobox Continent|title=اوشينيا جي آباديات<br> Oceania|image=[[File:Oceania (orthographic projection).svg|200px|An orthographic projection of geopolitical Oceania.]]<br>Geopolitical Oceania|area={{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}|population={{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[List of continents by population|6th]])|density={{convert|4.19|/km2|abbr=on}}|demonym=Oceanian|countries={{Collapsible list | title = 14 ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania|list of countries]]) | {{flag|Australia}} |{{flag|Fiji}} |{{flag|Kiribati}} |{{flag|Marshall Islands}} |{{flag|Federated States of Micronesia}} |{{flag|Nauru}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Samoa}} |{{flag|Solomon Islands}} |{{flag|Tonga}} |{{flag|Tuvalu}} |{{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = Associated (2) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#States not members of the United Nations|list]]) |{{flag|Cook Islands}} |{{flag|Niue}}}}|list_countries=|dependencies={{Collapsible list | title = External (21) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[American Samoa]] |[[Ashmore and Cartier Islands]] |[[Baker Island]] |[[Clipperton Island]] |[[Christmas Island]] |[[Cocos (Keeling) Islands]] |[[Coral Sea Islands]] |[[French Polynesia]] |[[Guam]] | [[Howland Island]] | [[Jarvis Island]] | [[Johnston Atoll]] |[[Kingman Reef]] |[[Midway Atoll]] |[[New Caledonia]] |[[Norfolk Island]] |[[Northern Mariana Islands]] |[[Pitcairn Islands]] |[[Tokelau]] |[[Wake Island]] |[[Wallis and Futuna]]}} {{Collapsible list | title = Internal (4) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[Easter Island]] |[[Hawaii]], United States| [[Juan Fernández Islands]] |[[Palmyra Atoll]]}}|languages={{Collapsible list | title = 29 |(official and unofficial) |[[Bislama]] |[[Carolinian language|Carolinian]] |[[Chamorro language|Chamorro]] |[[Cook Islands Māori]] |[[Cocos Malay]] (unofficial) |[[English language|English]] |[[Fijian language|Fijian]] |[[French language|French]] |[[Futunan language|Futunan]] (unofficial) |[[Gilbertese language|Gilbertese]] |[[Hawaiian language|Hawaiian]] |[[Hindi]] |[[Hiri Motu language|Hiri Motu]] |[[Indonesian language|Indonesian]] |[[Māori language|Māori]] |[[Marshallese language|Marshallese]] |[[Nauruan language|Nauruan]] |[[Niuean language|Niuean]] |[[Palauan language|Palauan]] |[[Pitkern]] (unofficial) |[[Rapa Nui language|Rapa Nui]] (unofficial) |[[Rotuman language|Rotuman]] (unofficial) |[[Samoan language|Samoan]] |[[Spanish language|Spanish]] |[[Tahitian language|Tahitian]] (unofficial) |[[Tokelauan language|Tokelauan]] |[[Tongan language|Tongan]] |[[Tok Pisin]] |[[Tuvaluan language|Tuvaluan]] |[[Wallisian language|Wallisian]] (unofficial)}}|unrecognized=|time=[[UTC+14]] ([[Kiribati]]) to [[UTC-11]] ([[American Samoa]] and [[Niue]]) (West to East)|cities={{collapsible list| title=[[List of cities in Oceania]]|[[Sydney]], Australia|[[Melbourne]], Australia|[[Brisbane]], Australia|[[Perth]], Australia|[[Auckland]], New Zealand|[[Adelaide]], Australia|[[Wellington]], New Zealand|[[Honolulu]], Hawaii, United States|[[Canberra]], Australia|[[Christchurch]], [[New Zealand]]|[[Jayapura]], [[Indonesia]]|[[Port Moresby]], [[Papua New Guinea]]|[[Nouméa]], [[New Caledonia]]|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], [[Australia]]}}}} [[اوشينيا]] ٽراپيڪل [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] جي [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مرڪوز هڪ[[علائقو]] آهي. اوشينيا جي ٺهڻ جا تصور مختلف آهن، ان کي مختلف طريقن سان، اڪثر ڪري [[جيو پاليٽڪس|جيو پوليٽيڪل]] يا [[جاگرافي|جاگرافيائي طور تي]] بيان ڪيو ويندو آهي. [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]]، بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي ۽ ڪيترن ئي [[ائٽلس (ڪتاب)|ائٽلس]] پاران استعمال ٿيندڙ جيوپولٽيڪل تصور ۾، سامونڊي علائقي ۾ [[آسٽريليا]] ۽ [[پاپوا نيو گني]] جي اوڀر ڏانهن پئسفڪ جا ملڪ شامل آهن، پر ملايا ٻيٽن جو ميڙ يا انڊونيشيائي نيو گني شامل نه آهن. <ref name="unsd-m49">{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2011-07-13}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2004-08-17|quote=2009-04-17|archivedate=2012-11-04}}</ref> <ref>[http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/ ''Current IOC members''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002233312/http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/|date=2009-10-02}}.</ref> هي اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن خاص طور تي آسٽريليشيا کي هڪ جاگرافيائي [[کنڊُ|کنڊ]] طور ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، <ref>{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2009-03-17}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Martin W. |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=32 |id={{ISBN|0-520-20743-2}} |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}</ref> يا حياتياتي طور تي آسٽريليشيا جي دائري ( والسيا ۽ [[آسٽريليشيا]]) يا اوشينيا جي دائري ([[ميلئنيزيا|ميلانيشيا]]، [[پولينيزيا|پولينيشيا]] ۽ [[مائڪرونيزيا|مائڪرونيشيا]] [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] کان الڳ يا مکيه [[نيو گني]] ٻيٽ کان الڳ) جي مترادف طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ڪرسمس ٻيٽ ۽ ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ آسٽريليا جي دولت مشترڪه سان تعلق رکن ٿا ۽ آباد آهن، اها آسٽريليا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ [[انڊونيشيا|انڊونيشيا جي]] ويجهو آهن ۽ عام طور تي اوشينيا جي بدران [[ايشيا]] سان لاڳاپيل آهن. k5mq1ikogi7rczzo6fzdg3k39fz7tza 409709 409708 2026-09-03T19:53:34Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اوشينيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409709 wikitext text/x-wiki {{Infobox Continent|title=اوشينيا جي آباديات<br> Oceania|image=[[File:Oceania (orthographic projection).svg|200px|An orthographic projection of geopolitical Oceania.]]<br>Geopolitical Oceania|area={{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}|population={{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[List of continents by population|6th]])|density={{convert|4.19|/km2|abbr=on}}|demonym=Oceanian|countries={{Collapsible list | title = 14 ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania|list of countries]]) | {{flag|Australia}} |{{flag|Fiji}} |{{flag|Kiribati}} |{{flag|Marshall Islands}} |{{flag|Federated States of Micronesia}} |{{flag|Nauru}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Samoa}} |{{flag|Solomon Islands}} |{{flag|Tonga}} |{{flag|Tuvalu}} |{{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = Associated (2) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#States not members of the United Nations|list]]) |{{flag|Cook Islands}} |{{flag|Niue}}}}|list_countries=|dependencies={{Collapsible list | title = External (21) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[American Samoa]] |[[Ashmore and Cartier Islands]] |[[Baker Island]] |[[Clipperton Island]] |[[Christmas Island]] |[[Cocos (Keeling) Islands]] |[[Coral Sea Islands]] |[[French Polynesia]] |[[Guam]] | [[Howland Island]] | [[Jarvis Island]] | [[Johnston Atoll]] |[[Kingman Reef]] |[[Midway Atoll]] |[[New Caledonia]] |[[Norfolk Island]] |[[Northern Mariana Islands]] |[[Pitcairn Islands]] |[[Tokelau]] |[[Wake Island]] |[[Wallis and Futuna]]}} {{Collapsible list | title = Internal (4) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[Easter Island]] |[[Hawaii]], United States| [[Juan Fernández Islands]] |[[Palmyra Atoll]]}}|languages={{Collapsible list | title = 29 |(official and unofficial) |[[Bislama]] |[[Carolinian language|Carolinian]] |[[Chamorro language|Chamorro]] |[[Cook Islands Māori]] |[[Cocos Malay]] (unofficial) |[[English language|English]] |[[Fijian language|Fijian]] |[[French language|French]] |[[Futunan language|Futunan]] (unofficial) |[[Gilbertese language|Gilbertese]] |[[Hawaiian language|Hawaiian]] |[[Hindi]] |[[Hiri Motu language|Hiri Motu]] |[[Indonesian language|Indonesian]] |[[Māori language|Māori]] |[[Marshallese language|Marshallese]] |[[Nauruan language|Nauruan]] |[[Niuean language|Niuean]] |[[Palauan language|Palauan]] |[[Pitkern]] (unofficial) |[[Rapa Nui language|Rapa Nui]] (unofficial) |[[Rotuman language|Rotuman]] (unofficial) |[[Samoan language|Samoan]] |[[Spanish language|Spanish]] |[[Tahitian language|Tahitian]] (unofficial) |[[Tokelauan language|Tokelauan]] |[[Tongan language|Tongan]] |[[Tok Pisin]] |[[Tuvaluan language|Tuvaluan]] |[[Wallisian language|Wallisian]] (unofficial)}}|unrecognized=|time=[[UTC+14]] ([[Kiribati]]) to [[UTC-11]] ([[American Samoa]] and [[Niue]]) (West to East)|cities={{collapsible list| title=[[List of cities in Oceania]]|[[Sydney]], Australia|[[Melbourne]], Australia|[[Brisbane]], Australia|[[Perth]], Australia|[[Auckland]], New Zealand|[[Adelaide]], Australia|[[Wellington]], New Zealand|[[Honolulu]], Hawaii, United States|[[Canberra]], Australia|[[Christchurch]], [[New Zealand]]|[[Jayapura]], [[Indonesia]]|[[Port Moresby]], [[Papua New Guinea]]|[[Nouméa]], [[New Caledonia]]|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], [[Australia]]}}}} [[اوشينيا]] ٽراپيڪل [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] جي [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مرڪوز هڪ[[علائقو]] آهي. اوشينيا جي ٺهڻ جا تصور مختلف آهن، ان کي مختلف طريقن سان، اڪثر ڪري [[جيو پاليٽڪس|جيو پوليٽيڪل]] يا [[جاگرافي|جاگرافيائي طور تي]] بيان ڪيو ويندو آهي. [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]]، بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي ۽ ڪيترن ئي [[ائٽلس (ڪتاب)|ائٽلس]] پاران استعمال ٿيندڙ جيوپولٽيڪل تصور ۾، سامونڊي علائقي ۾ [[آسٽريليا]] ۽ [[پاپوا نيو گني]] جي اوڀر ڏانهن پئسفڪ جا ملڪ شامل آهن، پر ملايا ٻيٽن جو ميڙ يا انڊونيشيائي نيو گني شامل نه آهن. <ref name="unsd-m49">{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2011-07-13}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2004-08-17|quote=2009-04-17|archivedate=2012-11-04}}</ref> <ref>[http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/ ''Current IOC members''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002233312/http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/|date=2009-10-02}}.</ref> هي اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن خاص طور تي آسٽريليشيا کي هڪ جاگرافيائي [[کنڊُ|کنڊ]] طور ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، <ref>{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2009-03-17}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Martin W. |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=32 |id={{ISBN|0-520-20743-2}} |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}</ref> يا حياتياتي طور تي آسٽريليشيا جي دائري ( والسيا ۽ [[آسٽريليشيا]]) يا اوشينيا جي دائري ([[ميلئنيزيا|ميلانيشيا]]، [[پولينيزيا|پولينيشيا]] ۽ [[مائڪرونيزيا|مائڪرونيشيا]] [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] کان الڳ يا مکيه [[نيو گني]] ٻيٽ کان الڳ) جي مترادف طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ڪرسمس ٻيٽ ۽ ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ آسٽريليا جي دولت مشترڪه سان تعلق رکن ٿا ۽ آباد آهن، اها آسٽريليا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ [[انڊونيشيا|انڊونيشيا جي]] ويجهو آهن ۽ عام طور تي اوشينيا جي بدران [[ايشيا]] سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اوشينيا]] e7amx2sgx1pqhm04b5vqf8rn2q893h8 409710 409709 2026-09-03T19:53:55Z Ibne maryam 17680 added [[Category:آباديات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409710 wikitext text/x-wiki {{Infobox Continent|title=اوشينيا جي آباديات<br> Oceania|image=[[File:Oceania (orthographic projection).svg|200px|An orthographic projection of geopolitical Oceania.]]<br>Geopolitical Oceania|area={{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}|population={{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[List of continents by population|6th]])|density={{convert|4.19|/km2|abbr=on}}|demonym=Oceanian|countries={{Collapsible list | title = 14 ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania|list of countries]]) | {{flag|Australia}} |{{flag|Fiji}} |{{flag|Kiribati}} |{{flag|Marshall Islands}} |{{flag|Federated States of Micronesia}} |{{flag|Nauru}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Samoa}} |{{flag|Solomon Islands}} |{{flag|Tonga}} |{{flag|Tuvalu}} |{{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = Associated (2) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#States not members of the United Nations|list]]) |{{flag|Cook Islands}} |{{flag|Niue}}}}|list_countries=|dependencies={{Collapsible list | title = External (21) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[American Samoa]] |[[Ashmore and Cartier Islands]] |[[Baker Island]] |[[Clipperton Island]] |[[Christmas Island]] |[[Cocos (Keeling) Islands]] |[[Coral Sea Islands]] |[[French Polynesia]] |[[Guam]] | [[Howland Island]] | [[Jarvis Island]] | [[Johnston Atoll]] |[[Kingman Reef]] |[[Midway Atoll]] |[[New Caledonia]] |[[Norfolk Island]] |[[Northern Mariana Islands]] |[[Pitcairn Islands]] |[[Tokelau]] |[[Wake Island]] |[[Wallis and Futuna]]}} {{Collapsible list | title = Internal (4) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[Easter Island]] |[[Hawaii]], United States| [[Juan Fernández Islands]] |[[Palmyra Atoll]]}}|languages={{Collapsible list | title = 29 |(official and unofficial) |[[Bislama]] |[[Carolinian language|Carolinian]] |[[Chamorro language|Chamorro]] |[[Cook Islands Māori]] |[[Cocos Malay]] (unofficial) |[[English language|English]] |[[Fijian language|Fijian]] |[[French language|French]] |[[Futunan language|Futunan]] (unofficial) |[[Gilbertese language|Gilbertese]] |[[Hawaiian language|Hawaiian]] |[[Hindi]] |[[Hiri Motu language|Hiri Motu]] |[[Indonesian language|Indonesian]] |[[Māori language|Māori]] |[[Marshallese language|Marshallese]] |[[Nauruan language|Nauruan]] |[[Niuean language|Niuean]] |[[Palauan language|Palauan]] |[[Pitkern]] (unofficial) |[[Rapa Nui language|Rapa Nui]] (unofficial) |[[Rotuman language|Rotuman]] (unofficial) |[[Samoan language|Samoan]] |[[Spanish language|Spanish]] |[[Tahitian language|Tahitian]] (unofficial) |[[Tokelauan language|Tokelauan]] |[[Tongan language|Tongan]] |[[Tok Pisin]] |[[Tuvaluan language|Tuvaluan]] |[[Wallisian language|Wallisian]] (unofficial)}}|unrecognized=|time=[[UTC+14]] ([[Kiribati]]) to [[UTC-11]] ([[American Samoa]] and [[Niue]]) (West to East)|cities={{collapsible list| title=[[List of cities in Oceania]]|[[Sydney]], Australia|[[Melbourne]], Australia|[[Brisbane]], Australia|[[Perth]], Australia|[[Auckland]], New Zealand|[[Adelaide]], Australia|[[Wellington]], New Zealand|[[Honolulu]], Hawaii, United States|[[Canberra]], Australia|[[Christchurch]], [[New Zealand]]|[[Jayapura]], [[Indonesia]]|[[Port Moresby]], [[Papua New Guinea]]|[[Nouméa]], [[New Caledonia]]|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], [[Australia]]}}}} [[اوشينيا]] ٽراپيڪل [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] جي [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مرڪوز هڪ[[علائقو]] آهي. اوشينيا جي ٺهڻ جا تصور مختلف آهن، ان کي مختلف طريقن سان، اڪثر ڪري [[جيو پاليٽڪس|جيو پوليٽيڪل]] يا [[جاگرافي|جاگرافيائي طور تي]] بيان ڪيو ويندو آهي. [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]]، بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي ۽ ڪيترن ئي [[ائٽلس (ڪتاب)|ائٽلس]] پاران استعمال ٿيندڙ جيوپولٽيڪل تصور ۾، سامونڊي علائقي ۾ [[آسٽريليا]] ۽ [[پاپوا نيو گني]] جي اوڀر ڏانهن پئسفڪ جا ملڪ شامل آهن، پر ملايا ٻيٽن جو ميڙ يا انڊونيشيائي نيو گني شامل نه آهن. <ref name="unsd-m49">{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2011-07-13}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2004-08-17|quote=2009-04-17|archivedate=2012-11-04}}</ref> <ref>[http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/ ''Current IOC members''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002233312/http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/|date=2009-10-02}}.</ref> هي اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن خاص طور تي آسٽريليشيا کي هڪ جاگرافيائي [[کنڊُ|کنڊ]] طور ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، <ref>{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2009-03-17}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Martin W. |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=32 |id={{ISBN|0-520-20743-2}} |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}</ref> يا حياتياتي طور تي آسٽريليشيا جي دائري ( والسيا ۽ [[آسٽريليشيا]]) يا اوشينيا جي دائري ([[ميلئنيزيا|ميلانيشيا]]، [[پولينيزيا|پولينيشيا]] ۽ [[مائڪرونيزيا|مائڪرونيشيا]] [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] کان الڳ يا مکيه [[نيو گني]] ٻيٽ کان الڳ) جي مترادف طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ڪرسمس ٻيٽ ۽ ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ آسٽريليا جي دولت مشترڪه سان تعلق رکن ٿا ۽ آباد آهن، اها آسٽريليا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ [[انڊونيشيا|انڊونيشيا جي]] ويجهو آهن ۽ عام طور تي اوشينيا جي بدران [[ايشيا]] سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:آباديات]] gvgl1wxfsnpd59bkymxrxjtc5l1h400 409711 409710 2026-09-03T19:54:18Z Ibne maryam 17680 added [[Category:آباديات بلحاظ کنڊ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409711 wikitext text/x-wiki {{Infobox Continent|title=اوشينيا جي آباديات<br> Oceania|image=[[File:Oceania (orthographic projection).svg|200px|An orthographic projection of geopolitical Oceania.]]<br>Geopolitical Oceania|area={{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}|population={{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[List of continents by population|6th]])|density={{convert|4.19|/km2|abbr=on}}|demonym=Oceanian|countries={{Collapsible list | title = 14 ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania|list of countries]]) | {{flag|Australia}} |{{flag|Fiji}} |{{flag|Kiribati}} |{{flag|Marshall Islands}} |{{flag|Federated States of Micronesia}} |{{flag|Nauru}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Samoa}} |{{flag|Solomon Islands}} |{{flag|Tonga}} |{{flag|Tuvalu}} |{{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = Associated (2) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#States not members of the United Nations|list]]) |{{flag|Cook Islands}} |{{flag|Niue}}}}|list_countries=|dependencies={{Collapsible list | title = External (21) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[American Samoa]] |[[Ashmore and Cartier Islands]] |[[Baker Island]] |[[Clipperton Island]] |[[Christmas Island]] |[[Cocos (Keeling) Islands]] |[[Coral Sea Islands]] |[[French Polynesia]] |[[Guam]] | [[Howland Island]] | [[Jarvis Island]] | [[Johnston Atoll]] |[[Kingman Reef]] |[[Midway Atoll]] |[[New Caledonia]] |[[Norfolk Island]] |[[Northern Mariana Islands]] |[[Pitcairn Islands]] |[[Tokelau]] |[[Wake Island]] |[[Wallis and Futuna]]}} {{Collapsible list | title = Internal (4) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[Easter Island]] |[[Hawaii]], United States| [[Juan Fernández Islands]] |[[Palmyra Atoll]]}}|languages={{Collapsible list | title = 29 |(official and unofficial) |[[Bislama]] |[[Carolinian language|Carolinian]] |[[Chamorro language|Chamorro]] |[[Cook Islands Māori]] |[[Cocos Malay]] (unofficial) |[[English language|English]] |[[Fijian language|Fijian]] |[[French language|French]] |[[Futunan language|Futunan]] (unofficial) |[[Gilbertese language|Gilbertese]] |[[Hawaiian language|Hawaiian]] |[[Hindi]] |[[Hiri Motu language|Hiri Motu]] |[[Indonesian language|Indonesian]] |[[Māori language|Māori]] |[[Marshallese language|Marshallese]] |[[Nauruan language|Nauruan]] |[[Niuean language|Niuean]] |[[Palauan language|Palauan]] |[[Pitkern]] (unofficial) |[[Rapa Nui language|Rapa Nui]] (unofficial) |[[Rotuman language|Rotuman]] (unofficial) |[[Samoan language|Samoan]] |[[Spanish language|Spanish]] |[[Tahitian language|Tahitian]] (unofficial) |[[Tokelauan language|Tokelauan]] |[[Tongan language|Tongan]] |[[Tok Pisin]] |[[Tuvaluan language|Tuvaluan]] |[[Wallisian language|Wallisian]] (unofficial)}}|unrecognized=|time=[[UTC+14]] ([[Kiribati]]) to [[UTC-11]] ([[American Samoa]] and [[Niue]]) (West to East)|cities={{collapsible list| title=[[List of cities in Oceania]]|[[Sydney]], Australia|[[Melbourne]], Australia|[[Brisbane]], Australia|[[Perth]], Australia|[[Auckland]], New Zealand|[[Adelaide]], Australia|[[Wellington]], New Zealand|[[Honolulu]], Hawaii, United States|[[Canberra]], Australia|[[Christchurch]], [[New Zealand]]|[[Jayapura]], [[Indonesia]]|[[Port Moresby]], [[Papua New Guinea]]|[[Nouméa]], [[New Caledonia]]|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], [[Australia]]}}}} [[اوشينيا]] ٽراپيڪل [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] جي [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مرڪوز هڪ[[علائقو]] آهي. اوشينيا جي ٺهڻ جا تصور مختلف آهن، ان کي مختلف طريقن سان، اڪثر ڪري [[جيو پاليٽڪس|جيو پوليٽيڪل]] يا [[جاگرافي|جاگرافيائي طور تي]] بيان ڪيو ويندو آهي. [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]]، بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي ۽ ڪيترن ئي [[ائٽلس (ڪتاب)|ائٽلس]] پاران استعمال ٿيندڙ جيوپولٽيڪل تصور ۾، سامونڊي علائقي ۾ [[آسٽريليا]] ۽ [[پاپوا نيو گني]] جي اوڀر ڏانهن پئسفڪ جا ملڪ شامل آهن، پر ملايا ٻيٽن جو ميڙ يا انڊونيشيائي نيو گني شامل نه آهن. <ref name="unsd-m49">{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2011-07-13}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2004-08-17|quote=2009-04-17|archivedate=2012-11-04}}</ref> <ref>[http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/ ''Current IOC members''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002233312/http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/|date=2009-10-02}}.</ref> هي اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن خاص طور تي آسٽريليشيا کي هڪ جاگرافيائي [[کنڊُ|کنڊ]] طور ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، <ref>{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2009-03-17}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Martin W. |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=32 |id={{ISBN|0-520-20743-2}} |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}</ref> يا حياتياتي طور تي آسٽريليشيا جي دائري ( والسيا ۽ [[آسٽريليشيا]]) يا اوشينيا جي دائري ([[ميلئنيزيا|ميلانيشيا]]، [[پولينيزيا|پولينيشيا]] ۽ [[مائڪرونيزيا|مائڪرونيشيا]] [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] کان الڳ يا مکيه [[نيو گني]] ٻيٽ کان الڳ) جي مترادف طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ڪرسمس ٻيٽ ۽ ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ آسٽريليا جي دولت مشترڪه سان تعلق رکن ٿا ۽ آباد آهن، اها آسٽريليا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ [[انڊونيشيا|انڊونيشيا جي]] ويجهو آهن ۽ عام طور تي اوشينيا جي بدران [[ايشيا]] سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] tmdky3tato45rzsrvjvncry4tmcrmlt 409712 409711 2026-09-03T19:59:01Z Ibne maryam 17680 /* */ 409712 wikitext text/x-wiki {{Infobox Continent|title=اوشينيا جي آباديات<br> Oceania|image=[[File:Oceania (orthographic projection).svg|200px|An orthographic projection of geopolitical Oceania.]]<br>Geopolitical Oceania|area={{convert|8,525,989|km2|abbr=on}}|population={{UN_Population|Oceania}} ({{UN_Population|Year}}, [[List of continents by population|6th]])|density={{convert|4.19|/km2|abbr=on}}|demonym=Oceanian|countries={{Collapsible list | title = 14 ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania|list of countries]]) | {{flag|Australia}} |{{flag|Fiji}} |{{flag|Kiribati}} |{{flag|Marshall Islands}} |{{flag|Federated States of Micronesia}} |{{flag|Nauru}} |{{flag|New Zealand}} |{{flag|Palau}} |{{flag|Papua New Guinea}} |{{flag|Samoa}} |{{flag|Solomon Islands}} |{{flag|Tonga}} |{{flag|Tuvalu}} |{{flag|Vanuatu}}}} {{Collapsible list | title = Associated (2) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#States not members of the United Nations|list]]) |{{flag|Cook Islands}} |{{flag|Niue}}}}|list_countries=|dependencies={{Collapsible list | title = External (21) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[American Samoa]] |[[Ashmore and Cartier Islands]] |[[Baker Island]] |[[Clipperton Island]] |[[Christmas Island]] |[[Cocos (Keeling) Islands]] |[[Coral Sea Islands]] |[[French Polynesia]] |[[Guam]] | [[Howland Island]] | [[Jarvis Island]] | [[Johnston Atoll]] |[[Kingman Reef]] |[[Midway Atoll]] |[[New Caledonia]] |[[Norfolk Island]] |[[Northern Mariana Islands]] |[[Pitcairn Islands]] |[[Tokelau]] |[[Wake Island]] |[[Wallis and Futuna]]}} {{Collapsible list | title = Internal (4) ([[List of sovereign states and dependent territories in Oceania#Other territories|list]]) | [[Easter Island]] |[[Hawaii]], United States| [[Juan Fernández Islands]] |[[Palmyra Atoll]]}}|languages={{Collapsible list | title = 29 |(official and unofficial) |[[Bislama]] |[[Carolinian language|Carolinian]] |[[Chamorro language|Chamorro]] |[[Cook Islands Māori]] |[[Cocos Malay]] (unofficial) |[[English language|English]] |[[Fijian language|Fijian]] |[[French language|French]] |[[Futunan language|Futunan]] (unofficial) |[[Gilbertese language|Gilbertese]] |[[Hawaiian language|Hawaiian]] |[[Hindi]] |[[Hiri Motu language|Hiri Motu]] |[[Indonesian language|Indonesian]] |[[Māori language|Māori]] |[[Marshallese language|Marshallese]] |[[Nauruan language|Nauruan]] |[[Niuean language|Niuean]] |[[Palauan language|Palauan]] |[[Pitkern]] (unofficial) |[[Rapa Nui language|Rapa Nui]] (unofficial) |[[Rotuman language|Rotuman]] (unofficial) |[[Samoan language|Samoan]] |[[Spanish language|Spanish]] |[[Tahitian language|Tahitian]] (unofficial) |[[Tokelauan language|Tokelauan]] |[[Tongan language|Tongan]] |[[Tok Pisin]] |[[Tuvaluan language|Tuvaluan]] |[[Wallisian language|Wallisian]] (unofficial)}}|unrecognized=|time=[[UTC+14]] ([[Kiribati]]) to [[UTC-11]] ([[American Samoa]] and [[Niue]]) (West to East)|cities={{collapsible list| title=[[List of cities in Oceania]]|[[Sydney]], Australia|[[Melbourne]], Australia|[[Brisbane]], Australia|[[Perth]], Australia|[[Auckland]], New Zealand|[[Adelaide]], Australia|[[Wellington]], New Zealand|[[Honolulu]], Hawaii, United States|[[Canberra]], Australia|[[Christchurch]], [[New Zealand]]|[[Jayapura]], [[Indonesia]]|[[Port Moresby]], [[Papua New Guinea]]|[[Nouméa]], [[New Caledonia]]|[[Gold Coast, Queensland|Gold Coast]], [[Australia]]}}}} [[اوشينيا]] ٽراپيڪل [[پيسفڪ سمنڊ]] جي [[ٻيٽ|ٻيٽن]] تي مرڪوز هڪ [[علائقو]] آهي. اوشينيا جي ٺهڻ جا تصور مختلف آهن، ان کي مختلف طريقن سان، اڪثر ڪري [[جيو پاليٽڪس|جيو پوليٽيڪل]] يا [[جاگرافي|جاگرافيائي]] طور تي بيان ڪيو ويندو آهي. [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو]]، بين الاقوامي اولمپڪ ڪميٽي ۽ ڪيترن ئي [[ائٽلس (ڪتاب)|ائٽلس]] پاران استعمال ٿيندڙ جيوپولٽيڪل تصور ۾، سامونڊي علائقي ۾ [[آسٽريليا]] ۽ [[پاپوا نيو گني]] جي اوڀر ڏانهن پئسفڪ جا ملڪ شامل آهن، پر "ملايا ٻيٽن جو ميڙ" يا "انڊونيشيائي نيو گني" شامل نه آهن.<ref name="unsd-m49">{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2011-07-13}}</ref> <ref>{{حوالو ويب|date=2004-08-17|quote=2009-04-17|archivedate=2012-11-04}}</ref> <ref>[http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/ ''Current IOC members''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002233312/http://www.olympic.org/en/content/National-Olympic-Committees/|date=2009-10-02}}.</ref> هي اصطلاح ڪڏهن ڪڏهن خاص طور تي آسٽريليشيا کي هڪ جاگرافيائي [[کنڊُ|کنڊ]] طور ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، <ref>{{حوالو ويب|quote=2009-04-17|archivedate=2009-03-17}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Lewis |first=Martin W. |title=The Myth of Continents: a Critique of Metageography |last2=Kären E. Wigen |publisher=University of California Press |year=1997 |isbn=0-520-20742-4 |location=Berkeley |page=32 |id={{ISBN|0-520-20743-2}} |quote=Interestingly enough, the answer [from a scholar who sought to calculate the number of continents] conformed almost precisely to the conventional list: North America, South America, Europe, Asia, Oceania (Australia plus New Zealand), Africa, and Antarctica.}}</ref> يا حياتياتي طور تي آسٽريليشيا جي دائري (والسيا ۽ [[آسٽريليشيا]]) يا اوشينيا جي دائري ([[ميلئنيزيا]]، [[پولينيزيا]] ۽ [[مائڪرونيزيا]] [[نيوزيلينڊ|نيوزي لينڊ]] کان الڳ يا مکيه [[نيو گني|نيو گني ٻيٽ]] کان الڳ) جي مترادف طور استعمال ڪيو ويندو آهي. جيتوڻيڪ ڪرسمس ٻيٽ ۽ ڪوڪوس (ڪيلنگ) ٻيٽ آسٽريليا جي دولت مشترڪه سان تعلق رکن ٿا ۽ آباد آهن، اها آسٽريليا جي مکيه زمين جي ڀيٽ ۾ [[انڊونيشيا]] جي ويجهو آهن ۽ عام طور تي اوشينيا جي بدران [[ايشيا]] سان لاڳاپيل آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اوشينيا جي آباديات]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] igny4z0yyvg1xx5pbnoj0cpzfbw32cn 14 102226 409713 2026-09-03T19:59:30Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] 409713 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:آباديات بلحاظ کنڊ]] msvktv4mgw6rjykiw1cdq5w6ewblwph 0 102227 409716 2026-09-03T20:21:15Z Ibne maryam 17680 صفحي "[[:en:Special:Redirect/revision/1372127779|List of cities in Africa by population]]" جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو 409716 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. 2y8y18xqngiy1fz5uqgs8tw050glaf1 409717 409716 2026-09-03T20:22:25Z Ibne maryam 17680 added [[Category:آفريڪا جا شهر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409717 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] i5u2a5ayhakzqek6n6ulibjq9qxifaq 409718 409717 2026-09-03T20:22:54Z Ibne maryam 17680 added [[Category:آباديات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409718 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] 3j41js8s3zry0513261sudf9vt4egqe 409719 409718 2026-09-03T20:23:16Z Ibne maryam 17680 added [[Category:شهرن جي فهرستون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 409719 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] b022alxotj82k29kp3ns54os1k7ohwn 409720 409719 2026-09-03T20:25:34Z Ibne maryam 17680 /* */ 409720 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست '''Bold''' represents largest city in country. ''Italic'' represents capital city. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |Rank ! style="width:60" |City ! style="width:60" |Country ! style="width:40" |Population ! style="width:6" |Year of estimate |- |1 |'''''[[Cairo]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[Lagos]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |3 |'''''[[Kinshasa]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |4 |'''''[[Nairobi]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[Johannesburg]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |6 |'''''[[Luanda]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |7 |'''''[[Khartoum]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |8 |'''[[Abidjan]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |9 |'''''[[Accra]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |10 |'''[[Dar es Salaam]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |11 |[[Alexandria]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |12 |'''''[[Bamako]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |13 |[[Kano (city)|Kano]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |14 |'''''[[Kampala]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |15 |''[[Cape Town]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |16 |'''''[[Addis Ababa]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |17 |'''[[Casablanca]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |18 |[[Giza]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[Algiers]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |20 |'''''[[Dakar]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |21 |[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|City of Tshwane]] (''[[Pretoria]]'') |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[Conakry]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |24 |[[Durban]] |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |25 |'''[[Douala]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |26 |''[[Yaoundé]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |27 |'''''[[Ouagadougou]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |28 |[[Ibadan]] |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |29 |'''''[[Antananarivo]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |30 |''[[Abuja]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |31 |'''''[[Lusaka]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |32 |[[Lubumbashi]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |33 |[[Kumasi]] |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |34 |[[Omdurman]] |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[Tunis]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |36 |'''''[[Lomé]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |37 |'''''[[Harare]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |38 |'''''[[Maputo]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |39 |[[Mbuji-Mayi]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |40 |'''''[[Brazzaville]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |41 |'''''[[Mogadishu]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |42 |[[Port Harcourt]] |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |43 |'''''[[Cotonou]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |44 |''[[Rabat]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |45 |'''''[[Kigali]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |46 |[[Kaduna (city)|Kaduna]] |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |47 |'''''[[N'Djamena]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |48 |'''''[[Monrovia]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |49 |'''''[[Tripoli, Libya|Tripoli]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |50 |[[Benin City]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |51 |[[Matola]] |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[Bangui]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |53 |[[Oran]] |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |54 |'''''[[Niamey]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |55 |'''''[[Nouakchott]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |56 |[[Pointe-Noire]] |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |57 |'''''[[Freetown]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |58 |[[Tangier]] |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |59 |[[Kananga]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |60 |[[Mombasa]] |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |61 |[[Mwanza]] |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |62 |[[Benguela]] |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |63 |[[Touba]] |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |64 |[[Kisangani]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |65 |[[Fez, Morocco|Fez]] |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |66 |'''[[Bujumbura]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |67 |[[Aba, Nigeria|Aba]] |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |68 |[[Agadir]] |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |69 |[[Shubra el-Kheima]] |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023"/> |- |70 |[[Onitsha]] |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |71 |'''''[[Lilongwe]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |72 |[[Arusha]] |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |73 |[[Maiduguri]] |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |74 |'''''[[Banjul]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |75 |[[Gqeberha]] |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |76 |[[Sousse]] |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |77 |[[Ilorin]] |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |78 |[[Abomey-Calavi]] |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |[[Sokoto (city)|Sokoto]] |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |80 |[[Nnewi]] |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |[[Marrakesh]] |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |82 |[[Jos]] |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |83 |[[Bukavu]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |84 |[[Bobo Dioulasso]] |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |85 |'''''[[Asmara]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |86 |[[Zaria]] |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |87 |[[Zanzibar City|Zanzibar]] |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |88 |'''''[[Hargeisa]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |[[Goma]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |90 |[[Enugu (city)|Enugu]] |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |91 |[[Tshikapa]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |[[Nyala, Sudan|Nyala]] |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[Blantyre]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[Misratah]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |[[Nampula]] |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |[[Warri]] |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |[[Port Said]] |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |[[Ikorodu]] |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |[[Suez]] |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |[[Mansoura, Egypt|Mansoura]] |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] isnzc6me4h2k4t4l8oqzm5rrpf2x272 409721 409720 2026-09-03T20:27:21Z Ibne maryam 17680 409721 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست '''Bold''' represents largest city in country. ''Italic'' represents capital city. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |Rank ! style="width:60" |City ! style="width:60" |Country ! style="width:40" |Population ! style="width:6" |Year of estimate |- |1 |'''''[[Cairo]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[Lagos]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |3 |'''''[[Kinshasa]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |4 |'''''[[Nairobi]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[Johannesburg]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |6 |'''''[[Luanda]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |7 |'''''[[Khartoum]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |8 |'''[[Abidjan]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |9 |'''''[[Accra]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |10 |'''[[Dar es Salaam]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |11 |[[Alexandria]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |12 |'''''[[Bamako]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |13 |[[Kano (city)|Kano]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |14 |'''''[[Kampala]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |15 |''[[Cape Town]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |16 |'''''[[Addis Ababa]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |17 |'''[[Casablanca]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |18 |[[Giza]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[Algiers]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |20 |'''''[[Dakar]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |21 |[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|City of Tshwane]] (''[[Pretoria]]'') |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[Conakry]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |24 |[[Durban]] |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |25 |'''[[Douala]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |26 |''[[Yaoundé]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |27 |'''''[[Ouagadougou]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |28 |[[Ibadan]] |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |29 |'''''[[Antananarivo]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |30 |''[[Abuja]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |31 |'''''[[Lusaka]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |32 |[[Lubumbashi]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |33 |[[Kumasi]] |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |34 |[[Omdurman]] |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[Tunis]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |36 |'''''[[Lomé]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |37 |'''''[[Harare]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |38 |'''''[[Maputo]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |39 |[[Mbuji-Mayi]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |40 |'''''[[Brazzaville]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |41 |'''''[[Mogadishu]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |42 |[[Port Harcourt]] |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |43 |'''''[[Cotonou]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |44 |''[[Rabat]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |45 |'''''[[Kigali]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |46 |[[Kaduna (city)|Kaduna]] |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |47 |'''''[[N'Djamena]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |48 |'''''[[Monrovia]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |49 |'''''[[Tripoli, Libya|Tripoli]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |50 |[[Benin City]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |51 |[[Matola]] |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[Bangui]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |53 |[[Oran]] |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |54 |'''''[[Niamey]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |55 |'''''[[Nouakchott]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |56 |[[Pointe-Noire]] |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |57 |'''''[[Freetown]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |58 |[[Tangier]] |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |59 |[[Kananga]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |60 |[[Mombasa]] |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |61 |[[Mwanza]] |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |62 |[[Benguela]] |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |63 |[[Touba]] |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |64 |[[Kisangani]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |65 |[[Fez, Morocco|Fez]] |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |66 |'''[[Bujumbura]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |67 |[[Aba, Nigeria|Aba]] |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |68 |[[Agadir]] |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |69 |[[Shubra el-Kheima]] |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023"/> |- |70 |[[Onitsha]] |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |71 |'''''[[Lilongwe]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |72 |[[Arusha]] |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |73 |[[Maiduguri]] |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |74 |'''''[[Banjul]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |75 |[[Gqeberha]] |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |76 |[[Sousse]] |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |77 |[[Ilorin]] |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |78 |[[Abomey-Calavi]] |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |[[Sokoto (city)|Sokoto]] |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |80 |[[Nnewi]] |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |[[Marrakesh]] |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |82 |[[Jos]] |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |83 |[[Bukavu]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |84 |[[Bobo Dioulasso]] |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |85 |'''''[[Asmara]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |86 |[[Zaria]] |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |87 |[[Zanzibar City|Zanzibar]] |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |88 |'''''[[Hargeisa]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |[[Goma]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |90 |[[Enugu (city)|Enugu]] |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |91 |[[Tshikapa]] |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |[[Nyala, Sudan|Nyala]] |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[Blantyre]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[Misratah]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |[[Nampula]] |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |[[Warri]] |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |[[Port Said]] |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |[[Ikorodu]] |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |[[Suez]] |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |[[Mansoura, Egypt|Mansoura]] |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] bh7lga62nant19d3dsa2kw2x9m0sa01 409722 409721 2026-09-03T20:58:51Z Ibne maryam 17680 /* */ 409722 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''Bold''' represents largest city in country. ''Italic'' represents capital city. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |Rank ! style="width:60" |City ! style="width:60" |Country ! style="width:40" |Population ! style="width:6" |Year of estimate |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[Johannesburg]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |6 |'''''[[Luanda]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |7 |'''''[[Khartoum]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |8 |'''[[Abidjan]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |9 |'''''[[Accra]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |10 |'''[[Dar es Salaam]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |11 |[[Alexandria]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |12 |'''''[[Bamako]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |13 |[[Kano (city)|Kano]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |14 |'''''[[Kampala]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |15 |''[[Cape Town]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |16 |'''''[[Addis Ababa]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |17 |'''[[Casablanca]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |18 |[[Giza]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[Algiers]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |20 |'''''[[Dakar]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |21 |[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|City of Tshwane]] (''[[Pretoria]]'') |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |26 |''[[يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |41 |'''''[[موگاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |48 |'''''[[مونورويا]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023"/> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |74 |'''''[[بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026"/> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] 36cabwk61fx2t737a2bq57a2wjhelbq 409723 409722 2026-09-03T21:05:35Z Ibne maryam 17680 /* فهرست */ 409723 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي. ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[Johannesburg]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[Luanda]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[Khartoum]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[Abidjan]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[Accra]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[Dar es Salaam]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[Alexandria]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[Bamako]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[Kano (city)|Kano]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[Kampala]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[Cape Town]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[Addis Ababa]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[Casablanca]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[Giza]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[Algiers]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[Dakar]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|City of Tshwane]] (''[[Pretoria]]'') |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موگاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونورويا]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] 1vavhivfhzk03q9z674mj6fthdfpvyo 409724 409723 2026-09-03T21:13:41Z Ibne maryam 17680 409724 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي. ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موگاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونورويا]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] kf5mxxkss4blwcpvbf44bewufz276sj 409726 409724 2026-09-04T00:54:13Z Memon2025 21315 /* فهرست */ 409726 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي. ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flag|Democratic Republic of the Congo}} |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي|يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو|موگاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا|مونورويا]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول|بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] hkgnxpw24hgdwz1wn38c3674hi8d9oe 409727 409726 2026-09-04T00:58:45Z Memon2025 21315 409727 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي. ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي|يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو|موگاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا|مونورويا]]''''' |{{flag|Liberia}} |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول|بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] bifnueqt4subxlmpjp3w0rg69jq5hi9 409728 409727 2026-09-04T01:00:57Z Memon2025 21315 409728 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي. ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي|يائونڊئ]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا]]''''' |{{flagicon|Liberia}} [[لائبيریا]] |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flag|Central African Republic}} |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{flag|Republic of the Congo}} |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |اونتشا |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول|بانجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] 7t07n5d8bphro2le5w0q37ev32jxl2p 409729 409728 2026-09-04T01:11:53Z Memon2025 21315 409729 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي.<br> ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{flag|Democratic Republic of the Congo}} |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا]]''''' |{{flagicon|Liberia}} [[لائبيریا]] |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{Flagicon|Republic of the Congo}} [[جمهوريا ڪانگو]] |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |[[اونتشا]] |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] jyjuoykurchd4iutdkgsy6lbbnr9eqs 409730 409729 2026-09-04T01:14:03Z Memon2025 21315 409730 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي.<br> ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا]]''''' |{{flagicon|Liberia}} [[لائبيریا]] |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{Flagicon|Republic of the Congo}} [[جمهوريا ڪانگو]] |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |[[اونتشا]] |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] 1z1oye198fsmwfg5rlnlsv8mx9cc4ee 409731 409730 2026-09-04T01:17:24Z Memon2025 21315 /* فهرست */ 409731 wikitext text/x-wiki [[File:Kairo_001.jpg|thumb|[[قاهره]] [[مصر]] - آفريڪا، [[وچ اوڀر]] ۽ عرب دنيا جو سڀ کان وڏو شهر آهي.]] [[File:Aerial_Vegetation_View_of_Snake_Island_Integrated_Free_Zone.jpg|thumb|[[لاگوس]]، [[نائيجيريا]] - [[اولهه آفريڪا]] ۾ مکيه معاشي ۽ لاجسٽڪ ٽرنٽيبل مان هڪ آهي.]] [[File:Bay_of_Luanda.jpg|thumb|[[انگولا]] جي شهر [[لوانڊا]] جو سامونڊي ڏيک]] [[File:Nairobi.jpg|thumb|[[اوڀر آفريڪا]] جو ڪاروباري مرڪز ۽ [[ڪينيا]] جو گاديءَ جو هنڌ، [[نيروبي]].]] [[File:The_Kano_Central_Mosque.jpg|thumb|[[ڪانو]] شهر ۾ [[ڪانو جي عظیم الشان مسجد|عظيم مسجد]]، اتر نائيجيريا ۾ تاريخي مرڪز ۽ ٽرانس سهارا واپار جو مرڪز.]] [[File:Kampala_old_taxi_park.jpg|thumb|[[ڪمپالا]] [[يوگنڊا]] جو مرڪزي شهر آهي.]] [[File:Dsc_0134_Jpg_(136541529).jpeg|thumb|[[ڪيپ ٽائون]] جو ڪيپ اپٻيٽ، آفريڪا جو ڏکڻ ۾ سڀ کان وڏو شهر ۽ [[ڏکڻ آفريڪا]] جو ٻيو نمبر وڏو شهر ۽ اها ان جو قانون ساز گاديءَ جو هنڌ پڻ آهي.]] [[File:Addis_Abeba_City.jpg|thumb|[[اديس ابابا]] [[ايٿوپيا]] جو مرڪز ۽ [[آفريڪي يونين|آفريقي يونين]] جي هيڊ ڪوارٽر جي ميزباني ڪري ٿو.]] [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|قاهره جي مجموعي جو حصو بڻجندڙ [[گيزا جو اھرامي مجموعو|اهرام ڪمپليڪس]] ۽ مصر جي شهر گيزا جو فضائي ڏيک.]] [[File:Alger_الجامع_الكبير_و_الجامع_الجديد_بالجزائر.jpg|thumb|[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]: [[الجزائر]] جو مرڪز.]] [[File:Rova_Manjakamiadana,_Antananarivo_Madagascar.jpg|thumb|[[مڊگاسڪر]] جي راڄڌاني، [[انٽاناناريوو]] تي نظر ڪندي، قديم شاهي "روواني منجاڪاميدانا<small>" ( Rovan'i Manjakamiadana)</small>]] [[File:TunisAveHabibBourguiba.jpg|thumb|[[تيونس شهر]] ۾ ايونيو حبيب بورگيبا، [[تيونس]] جو تجارتي ٽرنٽيبل.]] [[File:Harare_aerial_view.jpg|thumb|[[زمبابوي]] جي مرڪزي شهر [[هراري]] جو فضائي ڏيک.]] [[File:Mombasa_Island.jpg|thumb|[[ڪينيا]] جو تاريخي، ٻيو نمبر وڏو شهر ممباسا، هندي سمنڊ جي واپار جو دروازو آهي.]] [[File:Morocco_Oriental_Marrakech_Orient_Architecture.jpg|thumb|[[مراڪش]] جي شاهي شهر مراڪيش ۾ جامعة الفنا بازار، ٽرانس سهارا واپار جي هڪ پراڻي ڪنجي آهي.]] هيٺ ۾ [[آفريڪا]] جي 100 وڏن [[شھر|شهرن]] جي [[شهري علائقو|شهري آبادي]] جي لحاظ کان تازي سرڪاري اندازي مطابق ڏنل هڪ فهرست آهي. هي صرف آفريڪا ۾ جاگرافيائي طور تي واقع شهرن کي ظاهر ڪري ٿو، جنهن ۾ لاڳاپيل ٻيٽ شامل آهن. ==فهرست== '''ٿلهي اکرن''' (Bold) ۾ ملڪ جو سڀ کان وڏو شهر ڏيکاريل آهي.<br> ''اڙڇن اکرن'' (Italic) ۾ گاديءَ جو هنڌ ڏيکاريل آهي. {{table alignment}} {| class="sortable wikitable col4right col5center" |- ! style="width:4" |درجو ! style="width:60" |شهر ! style="width:60" | ملڪ ! style="width:40" |آبادي ! style="width:6" |<small>اندازي جو سال</small> <nowiki>**************</nowiki> |- |1 |'''''[[قاهره]]''''' |{{flag|Egypt}} |23,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026">{{cite web |title=Major Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps |url=https://citypopulation.de/en/world/agglomerations/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |2 |'''[[لاگوس]]''' |{{flag|Nigeria}} |21,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |3 |'''''[[ڪنشاسا]]''''' |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |16,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |4 |'''''[[نيروبي]]''''' |{{flag|Kenya}} |15,950,000 * |2026<ref name="Africapolis2025">{{cite web |last=OECD/SWAC |date=2025 |title=Africapolis Database: Kenya Urban Agglomerations |url=https://africapolis.org |access-date=2026-08-03 |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development}}</ref> |- |5 |'''[[جوهانسبرگ]]''' |{{flag|South Africa}} |15,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |6 |'''''[[لوانڊا]]''''' |{{flag|Angola}} |10,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |7 |'''''[[خرطوم]]''''' |{{flag|Sudan}} |7,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |8 |'''[[عابدجان]]''' |{{flag|Ivory Coast}} |7,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |9 |'''''[[اڪرا]]''''' |{{flag|Ghana}} |7,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |10 |'''[[دارالسلام]]''' |{{Flag|Tanzania}} |6,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |11 |[[اسڪندريه]] |{{flag|Egypt}} |6,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |12 |'''''[[بماڪو]]''''' |{{flag|Mali}} |5,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |13 |[[ڪانو]] |{{flag|Nigeria}} |5,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |14 |'''''[[ڪمپالا]]''''' |{{flag|Uganda}} |5,350,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |15 |''[[ڪيپ ٽائون]]'' |{{flag|South Africa}} |5,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |16 |'''''[[اديس ابابا]]''''' |{{flag|Ethiopia}} |4,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |17 |'''[[الدار البيضاء|ڪاسابلانڪا]]''' |{{flag|Morocco}} |4,500,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |18 |[[گيزا]] |{{flag|Egypt}} |4,458,135 |2023<ref name="egypt2023">{{cite web |title=Egypt: Governorates, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/egypt/cities/ |website=www.citypopulation.de |access-date=12 March 2026}}</ref> |- |19 |'''''[[الجزائر شھر|الجزائر شهر]]''''' |{{flag|Algeria}} |4,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |20 |'''''[[ڊاڪار]]''''' |{{flag|Senegal}} |4,375,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |21 |ايڪورهوليني |{{flag|South Africa}} |4,066,691 |2022<ref name="ekurhuleni2022">{{cite web |title=Ekurhuleni (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/EKU__ekurhuleni/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |22 |[[پريٽوريا|تشوانئ شهر (پريٽوريا)]] |{{flag|South Africa}} |4,040,315 |2022<ref name="pretoria2022">{{cite web |title=City of Tshwane (Metropolitan Municipality, South Africa) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/southafrica/admin/gauteng/TSH__city_of_tshwane/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |23 |'''''[[ڪوناڪري]]''''' |{{flag|Guinea}} |4,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |24 |ڊربن |{{flag|South Africa}} |3,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |25 |'''[[دووالا]]''' |{{flag|Cameroon}} |3,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |26 |''[[يائونڊي]]'' |{{flag|Cameroon}} |3,900,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |27 |'''''[[واگادوگو]]''''' |{{flag|Burkina Faso}} |3,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |28 |ابادان |{{flag|Nigeria}} |3,475,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |29 |'''''[[انٽاناناريوو]]''''' |{{flag|Madagascar}} |3,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |30 |''[[ابوجا]]'' |{{flag|Nigeria}} |3,175,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |31 |'''''[[لوساڪا]]''''' |{{flag|Zambia}} |3,100,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |32 |لوبمباشي |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |2,975,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |33 |ڪوماسي |{{flag|Ghana}} |2,950,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |34 |ام درمان |{{flag|Sudan}} |2,805,396 |2022<ref>{{cite web|url=https://all-populations.com/en/sd/population-of-omdurman.html |title=Population of Omdurman |work=all-populations.com |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |35 |'''''[[تيونس شهر]]''''' |{{flag|Tunisia}} |2,775,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |36 |'''''[[لومئ]]''''' |{{flag|Togo}} |2,725,000 ||2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |37 |'''''[[هراري]]''''' |{{flag|Zimbabwe}} |2,700,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |38 |'''''[[مپوتو]]''''' |{{flag|Mozambique}} |2,650,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |39 |مبوجي-مئيي |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |2,600,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |40 |'''''[[برازاويل]]''''' |{{flag|Republic of the Congo}} |2,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |41 |'''''[[موغاديشو]]''''' |{{flag|Somalia}} |2,325,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |42 |پورٽ هارڪورٽ |{{flag|Nigeria}} |2,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |43 |'''''[[ڪوٽونو]]''''' |{{flag|Benin}} |2,225,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |44 |''[[رباط]]'' |{{flag|Morocco}} |2,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |45 |'''''[[ڪيگالي]]''''' |{{flag|Rwanda}} |2,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |46 |ڪدونا |{{flag|Nigeria}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |47 |'''''[[اينجامينا]]''''' |{{flag|Chad}} |2,025,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |48 |'''''[[مونروويا]]''''' |{{flagicon|Liberia}} [[لائبيریا]] |2,000,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |49 |'''''[[طرابلس]]''''' |{{flag|Libya}} |1,930,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |50 |[[بينن شهر]] |{{flag|Nigeria}} |1,840,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |51 |متولا |{{flag|Mozambique}} |1,796,872 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/matola-population |title=Matola Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022}}</ref> |- |52 |'''''[[بانگوئي]]''''' |{{flagicon|Central African Republic}} [[سينٽرل آفريڪن ريپبلڪ]] |1,740,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |53 |اوران |{{flag|Algeria}} |1,670,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |54 |'''''[[نيامي]]''''' |{{flag|Niger}} |1,580,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |55 |'''''[[نوآڪ شوط]]''''' |{{flag|Mauritania}} |1,550,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |56 |پوائنٽئ-نوئيرئ |{{Flagicon|Republic of the Congo}} [[جمهوريا ڪانگو]] |1,530,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |57 |'''''[[فري ٽائون]]''''' |{{flag|Sierra Leone}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |58 |تنجائير |{{flag|Morocco}} |1,460,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |59 |ڪانانگا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,420,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |60 |ممباسا |{{flag|Kenya}} |1,400,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |61 |موانزا |{{flag|Tanzania}} |1,390,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |62 |بينگويلا |{{flag|Angola}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |63 |طوبا |{{flag|Senegal}} |1,370,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |64 |ڪسنگاني |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,340,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |65 |فاس |{{flag|Morocco}} |1,330,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |66 |'''[[بوجمبورا]]''' |{{flag|Burundi}} |1,320,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |67 |ائبا |{{flag|Nigeria}} |1,310,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |68 |اگادر |{{flag|Morocco}} |1,300,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |69 |شبرا الخيمه |{{flag|Egypt}} |1,275,700 |2023<ref name="egypt2023" /> |- |70 |[[اونيشا|اونتشا]] |{{flag|Nigeria}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |71 |'''''[[ليلونگوي]]''''' |{{flag|Malawi}} |1,250,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |72 |آروشا |{{flag|Tanzania}} |1,230,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |73 |ميدوگوري |{{flag|Nigeria}} |1,220,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |74 |'''''[[بنجول]]''''' |{{flag|Gambia}} |1,210,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |75 |غيبيرها |{{flag|South Africa}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |76 |سوسه |{{flag|Tunisia}} |1,200,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |77 |الورن |{{flag|Nigeria}} |1,190,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |78 |ايبومي-ڪالاوي |{{flag|Benin}} |1,188,736 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/abomey-calavi-population |title=Abomey Calavi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=10 September 2022 }}</ref> |- |79 |سوڪوتو |{{flag|Nigeria}} |1,180,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |80 |ننيوي |{{flag|Nigeria}} |1,176,550 |2022<ref>{{cite web|url= https://worldpopulationreview.com/world-cities/nnewi-population |title= Nnewi Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |81 |مراڪيش شهر |{{flag|Morocco}} |1,150,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |82 |جوس |{{flag|Nigeria}} |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |83 |بوڪاوو |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,140,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |84 |بوبو دائيولاسو |{{flag|Burkina Faso}} |1,130,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |85 |'''''[[اسمارا]]''''' |{{flag|Eritrea}} |1,120,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |86 |زاريا |{{flag|Nigeria}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |87 |زنجبار |{{flag|Tanzania}} |1,080,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |88 |'''''[[هرگيسا]]''''' |{{flag|Somalia}} ({{flag|Somaliland}}) |1,079,377 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/hargeysa-population |title=Hargeisa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |89 |گوما |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,050,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |90 |اينوگو |{{flag|Nigeria}} |1,040,000 |2026<ref name="citypopulation2026" /> |- |91 |تشيڪاپا |{{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] |1,023,575 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/tshikapa-population |title=Tshikapa Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |92 |نيالا |{{flag|Sudan}} |1,012,312 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nyala-population |title=Nyala Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |93 |[[بلانتائر]] |{{flag|Malawi}} |994,911 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/blantyre--limbe-populationn |title=Blantyre Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |94 |[[مصراته]] |{{flag|Libya}} |953,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/misratah-population |title=Misratah Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |95 |نمپولا |{{flag|Mozambique}} |927,472 |2022<ref>{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/world-cities/nampula-population |title=Nampula Population 2022 |work=worldpopulationreview |access-date=13 September 2022}}</ref> |- |96 |وئري |{{flag|Nigeria}} |910,000 |2022<ref name="warri2022">{{cite web |title=Nigeria: States & Agglomerations - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/?cityid=13459 |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |97 |پورٽ سعيد |{{flag|Egypt}} |790,000 |2024<ref name="tellusant2024">{{cite web |title=TELLUBASE—EGYPT FACT SHEET |url=https://tellusant.com/repo/tb/tellubase-factsheet-egy.pdf |website=tellusant.com |access-date=16 March 2026}}</ref> |- |98 |اڪورودو |{{flag|Nigeria}} |781,500 |2022<ref name="ikorodu2022">{{cite web |title=Ikorodu (Local Government Area, Nigeria) - Population Statistics, Charts, Map and Location |url=https://citypopulation.de/en/nigeria/admin/lagos/NGA025012__ikorodu/ |website=citypopulation.de |access-date=11 March 2026}}</ref> |- |99 |سويز |{{flag|Egypt}} |690,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |- |100 |منصوره |{{flag|Egypt}} |600,000 |2024<ref name="tellusant2024" /> |} ==حوالا== {{حوالا}} ==نقشو== {{Location map+|Africa|places={{Location map~|Africa|lat=-4.322|long=15.313|label='''[[Kinshasa|KINSHASA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=6.455|long=3.394|label='''[[Lagos|LAGOS]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=30.044|long=31.236|label='''[[Cairo|CAIRO]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=29.987|long=31.212|label='''[[Giza]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-6.816|long=39.280|label='''[[Dar es Salaam|DAR ES SALAAM]]'''|position=right|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=15.36|long=32.30|label='''[[Khartoum|KHARTOUM]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-26.205|long=28.050|label='''[[Johannesburg|JOHANNESBURG]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-9.119|long=13.287|label='''[[Luanda|LUANDA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=5.320|long=-4.016|label='''[[Abidjan|ABIDJAN]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=31.199|long=29.894|label='''[[Alexandria|ALEXANDRIA]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-1.283|long=36.817|label='''[[Nairobi|NAIROBI]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=11.992|long=8.530|label='''[[Kano (city)|KANO]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=0.318|long=32.581|label='''[[Kampala|KAMPALA]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-33.929|long=18.417|label='''[[Cape Town|CAPE TOWN]]'''|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-19.692|long=47.9079|label='''[[Antananarivo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=3.869|long=11.521|label='''[[Yaoundé]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=09.525|long=-13.401|label='''[[Conakry]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=33.595|long=-7.619|label='''[[Casablanca]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=4.043|long=9.706|label='''[[Douala]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=7.378|long=3.897|label='''[[Ibadan]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=5.332|long=-0.115|label='''[[Accra|ACCRA]]'''|position=bottom|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=9.064|long=7.489|label='''[[Abuja]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=14.808|long=-16.890|label='''[[Dakar]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-26.185|long=28.321|label='''[[City of Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=9.011|long=38.761|label='''[[Addis Ababa]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-29.53|long=31.03|label='''[[Durban]] ([[eThekwini Metropolitan Municipality|eThekwini]])'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.22|long=-01.314|label='''[[Ouagadougou|Ouaga-dougou]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-15.25|long=28.17|label='''[[Lusaka]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.45|long=3.332|label='''[[Algiers]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=12.382|long=-8.010|label='''[[Bamako|BAMAKO]]'''|position=left|marksize=14}} {{Location map~|Africa|lat=-25.44|long=28.11|label='''[[City of Tshwane Metropolitan Municipality|Tshwane]] ([[Pretoria]])'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-11.40|long=27.29|label='''[[Lubumbashi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.42|long=-01.37|label='''[[Kumasi]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=15.38|long=32.29|label='''[[Omdurman]]'''|position=left|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=36.48|long=10.11|label='''[[Tunis]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=06.08|long=01.13|label='''[[Lomé]]'''|position=top|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-17.49|long=31.03|label='''[[Harare]]'''|position=bottom|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-25.58|long=32.37|label='''[[Maputo]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-06.09|long=23.36|label='''[[Mbuji-Mayi]]'''|marksize=7}} {{Location map~|Africa|lat=-04.16|long=15.16|label='''[[Brazzaville]]'''|position=top|marksize=7}} |caption=The 40 largest cities in Africa (those with over 5 million inhabitants highlighted)|width=1000|float=center}} [[زمرو:آفريڪا جا شهر]] [[زمرو:آباديات]] [[زمرو:شهرن جي فهرستون]] 3pyaabghbuzb6is491hd4uxjs7y142v 14 102228 409733 2026-09-04T01:27:36Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1951ع]] 409733 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1951ع]] 3xwbi24mhqsfb1o1vv6gjzzycciqh6w 14 102229 409735 2026-09-04T01:40:25Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] 409735 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] bnm5doo3m2zznwwi6apo99qy6xlydro 409736 409735 2026-09-04T01:43:01Z Memon2025 21315 /* */ 409736 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] nwp22ssd39dhxoa9zhtfzlgpzw2zl4m 409737 409736 2026-09-04T01:43:43Z Memon2025 21315 /* */ 409737 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] kczb88g3v7wl0llgjcccx8yfvd4npeh 409738 409737 2026-09-04T01:49:15Z Memon2025 21315 /* */ 409738 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:تحليل]] [[زمرو:خاتما]] 7zt4pcwjhuzr7eizcbid705vrqf4p27 409740 409738 2026-09-04T01:51:23Z Memon2025 21315 /* */ 409740 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:تحليل]] [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] mn716vjw5awv64svaxo50e91c7niw8z 409742 409740 2026-09-04T01:53:00Z Memon2025 21315 /* */ 409742 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] tvuhmnifxvenpe8dgq2ofsni752tv8x 409744 409742 2026-09-04T01:55:07Z Memon2025 21315 /* */ 409744 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] 794ngrrkz3d6cs61zsohpq0dahnocha 409745 409744 2026-09-04T01:59:32Z Memon2025 21315 /* */ 409745 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:خاتما بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] 52dmsm667ps203kl217rbag6iqrwzff 409747 409745 2026-09-04T02:00:57Z Memon2025 21315 /* */ 409747 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] k6l46mqwdeuduq38t4qeqlmvawnjy0s 409749 409747 2026-09-04T02:02:17Z Memon2025 21315 /* */ 409749 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻي سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:واقعا بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:واقعا]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] c8dzhen1b2knsr6fis4bdfys5djjf9c 409751 409749 2026-09-04T02:05:18Z Memon2025 21315 /* */ 409751 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1999ع جا خاتما]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] 48ekizeiout70m7yebv5y6mzvntk4oy 409752 409751 2026-09-04T02:06:10Z Memon2025 21315 /* */ 409752 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] sc1fck0n9lqa4shifcbbfzg6kvg780r 14 102230 409741 2026-09-04T01:51:41Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:واقعا]] 409741 wikitext text/x-wiki [[زمرو:واقعا]] 7xjvjb8d5wx2m8hu6a9h9sv9dcceeqo 14 102231 409743 2026-09-04T01:53:16Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] 409743 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] ekdi7og9wg4onylq1oqsyd38kg7ee3g 409750 409743 2026-09-04T02:03:21Z Memon2025 21315 409750 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:اڳوڻا ملڪ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] meqxkoy0xlcx2hjl4qua16tt7afaq56 14 102232 409746 2026-09-04T01:59:55Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:زمرا بلحاظ سال]] 409746 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خاتما]] [[زمرو:زمرا بلحاظ سال]] mzdhxjicgbee960c0asrjd4v4b0u0am 14 102233 409748 2026-09-04T02:01:23Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:خاتما بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] 409748 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خاتما بلحاظ سال]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ واقعا]] k9qcr4b74d6f8fv1lake7rixgnez80k 14 102234 409757 2026-09-04T02:13:44Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:بادشاهتون]] 409757 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بادشاهتون]] e4vm76xbrrdq8po2cdzbgict6h707yv 409760 409757 2026-09-04T02:18:41Z Memon2025 21315 409760 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] 1cd26scnvimuk36um7oerowwmkoe6oy 409762 409760 2026-09-04T02:21:15Z Memon2025 21315 /* */ 409762 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ]] [[زمرو:يورپ ۾ بادشاهتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] qnfzed3lpjjbbk8fj5rtpqam2c2sxrx 409763 409762 2026-09-04T02:24:09Z Memon2025 21315 409763 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال جي حڪومت]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ]] [[زمرو:يورپ ۾ بادشاهتون]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] [[زمرو:نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:1999ع ۾ ٿيندڙ خاتما]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال جي وچين دور تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ بلحاظ دور]] [[زمرو:نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ]] [[زمرو:بادشاهتون]] [[زمرو:حڪومت بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:اڳوڻيون ​​سلطنتون]] [[زمرو:اولهندي تهذيب]] [[زمرو:اڳوڻي عيسائي رياستون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون بادشاھتون]] [[زمرو:يورپ جون اڳوڻيون سلطنتون]] [[زمرو:اڳوڻي بين البراعظمي سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال جي بادشاهت]] [[زمرو:پرتگال جي جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات جي تاريخ]] [[زمرو:آفريڪا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آمريڪا کنڊ ۾ پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:پرتگالي نشاة ثانيه]] [[زمرو:سامونڊي پار سلطنتون]] [[زمرو:پرتگال ۾ ٻيون هزاريو عيسوي]] [[زمرو:يورپ ۾ 1415ع ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:يورپ ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:1415ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:1999ع ۾ ختم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:پرتگال ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1999ع ۾ ختم ٿيل]] [[زمرو:پرتگال جي شروعاتي جديد تاريخ]] [[زمرو:اڳوڻيون عيسائي رياستون]] [[زمرو:پرتگالي سلطنت ۾ 1410ع واري ڏهاڪي ۾ قائم ٿيل]] 7wx94w1tn6hop5agcnh19aahtg1gjba 409765 409763 2026-09-04T02:25:11Z Memon2025 21315 مواد کي "[[زمرو:پرتگال جي حڪومت]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]]" سان مٽايو ويو 409765 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال جي حڪومت]] [[زمرو:يورپ جون بادشاھتون]] om5mn3k03559eqnnpgpnhrxbo0b71ay 14 102235 409764 2026-09-04T02:24:31Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون حڪومتون]] 409764 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال]] [[زمرو:يورپ جون حڪومتون]] bj4oyp3vzr5ummvvrh3ezv9vl1yvxkr 14 102236 409766 2026-09-04T02:27:15Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جديد تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي جديد تاريخ]] 409766 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جديد تاريخ]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي جديد تاريخ]] kqu723dat5952eb9l7dx4qbaft2189m 409768 409766 2026-09-04T02:28:48Z Memon2025 21315 409768 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي جديد تاريخ]] j6qkomwfz144h90c512jiqpllbooe5l 14 102237 409767 2026-09-04T02:28:11Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] 409767 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جديد تاريخ]] [[زمرو:يورپ جي تاريخ]] 55u9w7i47oxy9yyp6x23p3yh02j4zu4 14 102238 409769 2026-09-04T02:32:22Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:عيسائي رياستون]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] 409769 wikitext text/x-wiki [[زمرو:عيسائي رياستون]] [[زمرو:اڳوڻي رياستون ۽ علائقا]] mfvnsul6xfpj3x7sxzmwm7xrqqedwpf 14 102239 409770 2026-09-04T02:34:42Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آفريڪا جي تاريخ]] 409770 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:آفريڪا جي تاريخ]] 6y1hjxvs6xwwg934hxvkg6uvgpj8yni 14 102240 409771 2026-09-04T02:36:40Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات]] 409771 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] [[زمرو:يورپي نوآباديات]] egscasaxef0a962ja1xr302arrvlktn 14 102241 409772 2026-09-04T02:39:47Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا جي تاريخ]] 409772 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پرتگالي نوآباديات]] [[زمرو:ايشيا جي تاريخ]] l5m72nqme0k5ps6vjpq9mucyvgp9idu 14 102242 409783 2026-09-04T10:37:47Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:سال]] [[زمرو:1490ع جو ڏهاڪو]] 409783 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سال]] [[زمرو:1490ع جو ڏهاڪو]] 2z5dh1d68z8ua0i8aieg86q9qjm5pfz 14 102243 409786 2026-09-04T10:40:36Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[زمرو:رينائسنس]] کي [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] ڏانھن چوريو 409786 wikitext text/x-wiki {{واپس منتقل زمرو|زمرو:نشاۃ ثانيه}} h2yst7bgg81bw2rncxlkpnsbwfwuwhd 14 102244 409788 2026-09-04T10:42:30Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] 409788 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] kttbpb3d351hilm3t6420be9wezijq0 14 102245 409789 2026-09-04T10:43:17Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] 409789 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] kttbpb3d351hilm3t6420be9wezijq0 409790 409789 2026-09-04T10:43:50Z Memon2025 21315 /* */ 409790 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نشاۃ ثانيه]] [[زمرو:پرتگال جي تاريخ]] ak2rwiziv3x2khnvbrd4e5p32uurl85 14 102246 409792 2026-09-04T10:49:55Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] 409792 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سمنڊ]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] dous4cn2ivmgh6v9auv48s444plwzgp 14 102247 409793 2026-09-04T10:51:00Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] 409793 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اسپين جي تاريخ]] 8iaw4wwrplxuu3obs1bwndv3wbnxpre 14 102248 409795 2026-09-04T10:53:57Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:سلطنتون]] [[زمرو:سمنڊ پار رياستون ۽ علائقا]] 409795 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سلطنتون]] [[زمرو:سمنڊ پار رياستون ۽ علائقا]] q24sqeujeuverjo9c0rzc4tucvw7woy 14 102249 409796 2026-09-04T10:55:43Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:بادشاهت]] [[زمرو:اسپين]] 409796 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بادشاهت]] [[زمرو:اسپين]] qkvekecl4py3tbgm70k00mdh8gqaa5r 409797 409796 2026-09-04T10:56:36Z Memon2025 21315 /* */ 409797 wikitext text/x-wiki [[زمرو:بادشاهت]] [[زمرو:اسپين جي حڪومت]] f6zh8btoma1wss7nncv9dfbpj2qwtk2 14 102250 409799 2026-09-04T10:58:04Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1492ع]] 409799 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1492ع]] b01yam42dpkapwnbaat9i9pwrcse56s 14 102251 409800 2026-09-04T10:58:47Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1976ع]] 409800 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1976ع]] swpdbwx1imhifyyn5ta2f7t361fjhob 14 102252 409801 2026-09-04T10:59:24Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1976ع]] 409801 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1976ع]] nehyec8bykzrnuxs9re1voey9np68wd 14 102253 409802 2026-09-04T11:00:27Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1492ع]] 409802 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1492ع]] b01yam42dpkapwnbaat9i9pwrcse56s 14 102254 409803 2026-09-04T11:01:33Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1976ع]] 409803 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1976ع]] r4mghfwm3tknzfoxbccbg69k7zwdlrm 14 102255 409804 2026-09-04T11:02:45Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:1976ع]] 409804 wikitext text/x-wiki [[زمرو:1976ع]] r4mghfwm3tknzfoxbccbg69k7zwdlrm 0 102256 409805 2026-09-04T11:58:36Z Memon2025 21315 نئون صفحو: '''اسپين جي تاريخ''' جو آغاز آئبيريائي جزيري نما (Iberian Peninsula) جي رومي سمنڊ جي ساحل تي رهندڙ رومن دور کان اڳ وارن ماڻهن ۽ يونانين توڙي فينيشين (Phoenicians) جي وچ ۾ رابطي سان ٿئي ٿو. قديم دور (Classical Antiquity) دوران، هي جزيره نما يونانين، ڪارٿيجين (Carthaginians) ۽ رومين جي لڳاتار آبادڪار... 409805 wikitext text/x-wiki '''اسپين جي تاريخ''' جو آغاز آئبيريائي جزيري نما (Iberian Peninsula) جي رومي سمنڊ جي ساحل تي رهندڙ رومن دور کان اڳ وارن ماڻهن ۽ يونانين توڙي فينيشين (Phoenicians) جي وچ ۾ رابطي سان ٿئي ٿو. قديم دور (Classical Antiquity) دوران، هي جزيره نما يونانين، ڪارٿيجين (Carthaginians) ۽ رومين جي لڳاتار آبادڪاريءَ جو مرڪز رهيو. هن علائقي جي مقامي ماڻهن، جهڙوڪ "ٽارٽيسوس" (Tartessos)، آبادڪارن سان گڏجي هڪ منفرد آئبيريائي ثقافت جو بنياد وڌو. رومي هن سموري جزيره نما کي "هسپانيا" (Hispania) سڏيندا هئا، جنهن مان ئي "اسپين" نالو نڪتو آهي. مغربي رومن سلطنت جي باقي حصن وانگر، اسپين کي به چوٿين ۽ پنجين صدي عيسويءَ دوران جرمن قبيلن جي ڪيترن ئي حملن کي منهن ڏيڻو پيو؛ نتيجي طور رومن حڪمراني ختم ٿي ۽ جرمن بادشاهتون قائم ٿيون، جنهن سان اسپين ۾ "وچئين دور" جي شروعات ٿي. جرمنن جو تسلط 711ع ۾ هسپانيا تي اموي فتح جي شروعات تائين برقرار رهيو. هي علائقو "الاندلس" جي نالي سان سڃاتو وڃڻ لڳو، ۽ "اسٽوريس" (Asturias) جي ننڍڙي بادشاهت کان سواءِ، هي علائقو شروعاتي وچئين دور جي گهڻي حصي دوران مسلمانن جي اڳواڻي واري رياستن جي قبضي هيٺ رهيو؛ ان دور کي "اسلامي سونهري دور" طور سڃاتو وڃي ٿو. وچئين دور جي عروج واري عرصي (High Middle Ages) دوران، اتر مان آيل عيسائين آهستي آهستي آئبيريا تي پنهنجو قبضو وڌايو، هن عمل کي "ريڪونڪويسٽا" (Reconquista) چيو وڃي ٿو. جيئن جيئن انهن ڏکڻ طرف پنهنجي حدن کي وڌايو، تيئن ڪيتريون ئي عيسائي بادشاهتون قائم ٿيون، جن ۾ نوار (Navarre)، ليون (León)، ڪاسٽائل (Castile) ۽ اراگون (Aragon) جون بادشاهتون شامل هيون. آخرڪار اهي ٻن تقريبن برابر طاقتور رياستي نظامن: "ڪاسٽائل جو تاج" (Crown of Castile) ۽ "اراگون جو تاج" (Crown of Aragon) ۾ ضم ٿي ويون. شروعاتي جديد دور جو آغاز عام طور تي 1469ع ۾ شاهي شاديءَ ذريعي ڪاسٽائل ۽ اراگون جي تاج (بادشاهتن) جي اتحاد سان مڃيو وڃي ٿو. تاريخي لحاظ کان، ازابيلا اول (Isabella I) ۽ فرڊيننڊ ٻئي (Ferdinand II) جي گڏيل حڪمرانيءَ کي متحد اسپين جو بنياد سمجهيو وڃي ٿو. گريناڊا (Granada) جي فتح ۽ ڪولمبس جو پهريون سامونڊي سفر, ٻئي واقعا 1492ع ۾ پيش آيا, جنهن ان سال کي اسپين جي تاريخ ۾ هڪ انتهائي اهم موڙ بڻائي ڇڏيو. ساڳئي سال اسپين مان يهودين کي نيڪالي ڏني وئي ۽ ڪيترن ئي ٻين ماڻهن عيسائيت قبول ڪئي. ان کان پوءِ وارن ڏهاڪن ۾، اسپين جي ڳولا ڪندڙن ۽ فاتحن (conquistadors) جي سفرن هڪ اهڙي اسپيني نوآبادياتي سلطنت قائم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي، جيڪا تاريخ جي وڏين ترين سلطنتن مان هڪ هئي. بادشاهه چارلس اول اسپيني هيبسبرگ (Habsburg) خاندان جي حڪمرانيءَ جو بنياد وڌو. سندس پٽ فلپ II جي دور ۾ اسپيني سونهري دور عروج تي پهتو، اسپيني سلطنت پنهنجي علائقائي ۽ معاشي عروج تي پهتي ۽ ايل اسڪوريل ۾ سندس محل فنڪارانه ترقي جو مرڪز بڻجي ويو. بهرحال، فلپ جي حڪمراني ۾ اسپيني آرميڊا جي تباهي، ڪيتريون ئي رياستي ديوالي ۽ اتر هالينڊ جي آزادي پڻ ڏٺي وئي، جيڪا يورپ ۾ اسپيني اثر جي سست زوال جي شروعات جي نشاندهي ڪئي. اسپين جي طاقت کي اسي سالن جي جنگ ۾ شرڪت ذريعي وڌيڪ آزمايو ويو، جنهن جي ذريعي هن نئين آزاد ڊچ جمهوريه کي ٻيهر حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ ناڪام ٿي ويو. gtap9yyys7piflqbo4fpu7n2dkiwa1o 409806 409805 2026-09-04T11:58:58Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[History of Spain]] کي [[اسپين جي تاريخ]] ڏانھن چوريو 409805 wikitext text/x-wiki '''اسپين جي تاريخ''' جو آغاز آئبيريائي جزيري نما (Iberian Peninsula) جي رومي سمنڊ جي ساحل تي رهندڙ رومن دور کان اڳ وارن ماڻهن ۽ يونانين توڙي فينيشين (Phoenicians) جي وچ ۾ رابطي سان ٿئي ٿو. قديم دور (Classical Antiquity) دوران، هي جزيره نما يونانين، ڪارٿيجين (Carthaginians) ۽ رومين جي لڳاتار آبادڪاريءَ جو مرڪز رهيو. هن علائقي جي مقامي ماڻهن، جهڙوڪ "ٽارٽيسوس" (Tartessos)، آبادڪارن سان گڏجي هڪ منفرد آئبيريائي ثقافت جو بنياد وڌو. رومي هن سموري جزيره نما کي "هسپانيا" (Hispania) سڏيندا هئا، جنهن مان ئي "اسپين" نالو نڪتو آهي. مغربي رومن سلطنت جي باقي حصن وانگر، اسپين کي به چوٿين ۽ پنجين صدي عيسويءَ دوران جرمن قبيلن جي ڪيترن ئي حملن کي منهن ڏيڻو پيو؛ نتيجي طور رومن حڪمراني ختم ٿي ۽ جرمن بادشاهتون قائم ٿيون، جنهن سان اسپين ۾ "وچئين دور" جي شروعات ٿي. جرمنن جو تسلط 711ع ۾ هسپانيا تي اموي فتح جي شروعات تائين برقرار رهيو. هي علائقو "الاندلس" جي نالي سان سڃاتو وڃڻ لڳو، ۽ "اسٽوريس" (Asturias) جي ننڍڙي بادشاهت کان سواءِ، هي علائقو شروعاتي وچئين دور جي گهڻي حصي دوران مسلمانن جي اڳواڻي واري رياستن جي قبضي هيٺ رهيو؛ ان دور کي "اسلامي سونهري دور" طور سڃاتو وڃي ٿو. وچئين دور جي عروج واري عرصي (High Middle Ages) دوران، اتر مان آيل عيسائين آهستي آهستي آئبيريا تي پنهنجو قبضو وڌايو، هن عمل کي "ريڪونڪويسٽا" (Reconquista) چيو وڃي ٿو. جيئن جيئن انهن ڏکڻ طرف پنهنجي حدن کي وڌايو، تيئن ڪيتريون ئي عيسائي بادشاهتون قائم ٿيون، جن ۾ نوار (Navarre)، ليون (León)، ڪاسٽائل (Castile) ۽ اراگون (Aragon) جون بادشاهتون شامل هيون. آخرڪار اهي ٻن تقريبن برابر طاقتور رياستي نظامن: "ڪاسٽائل جو تاج" (Crown of Castile) ۽ "اراگون جو تاج" (Crown of Aragon) ۾ ضم ٿي ويون. شروعاتي جديد دور جو آغاز عام طور تي 1469ع ۾ شاهي شاديءَ ذريعي ڪاسٽائل ۽ اراگون جي تاج (بادشاهتن) جي اتحاد سان مڃيو وڃي ٿو. تاريخي لحاظ کان، ازابيلا اول (Isabella I) ۽ فرڊيننڊ ٻئي (Ferdinand II) جي گڏيل حڪمرانيءَ کي متحد اسپين جو بنياد سمجهيو وڃي ٿو. گريناڊا (Granada) جي فتح ۽ ڪولمبس جو پهريون سامونڊي سفر, ٻئي واقعا 1492ع ۾ پيش آيا, جنهن ان سال کي اسپين جي تاريخ ۾ هڪ انتهائي اهم موڙ بڻائي ڇڏيو. ساڳئي سال اسپين مان يهودين کي نيڪالي ڏني وئي ۽ ڪيترن ئي ٻين ماڻهن عيسائيت قبول ڪئي. ان کان پوءِ وارن ڏهاڪن ۾، اسپين جي ڳولا ڪندڙن ۽ فاتحن (conquistadors) جي سفرن هڪ اهڙي اسپيني نوآبادياتي سلطنت قائم ڪرڻ ۾ مدد ڪئي، جيڪا تاريخ جي وڏين ترين سلطنتن مان هڪ هئي. بادشاهه چارلس اول اسپيني هيبسبرگ (Habsburg) خاندان جي حڪمرانيءَ جو بنياد وڌو. سندس پٽ فلپ II جي دور ۾ اسپيني سونهري دور عروج تي پهتو، اسپيني سلطنت پنهنجي علائقائي ۽ معاشي عروج تي پهتي ۽ ايل اسڪوريل ۾ سندس محل فنڪارانه ترقي جو مرڪز بڻجي ويو. بهرحال، فلپ جي حڪمراني ۾ اسپيني آرميڊا جي تباهي، ڪيتريون ئي رياستي ديوالي ۽ اتر هالينڊ جي آزادي پڻ ڏٺي وئي، جيڪا يورپ ۾ اسپيني اثر جي سست زوال جي شروعات جي نشاندهي ڪئي. اسپين جي طاقت کي اسي سالن جي جنگ ۾ شرڪت ذريعي وڌيڪ آزمايو ويو، جنهن جي ذريعي هن نئين آزاد ڊچ جمهوريه کي ٻيهر حاصل ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي ۽ ناڪام ٿي ويو. gtap9yyys7piflqbo4fpu7n2dkiwa1o 0 102257 409807 2026-09-04T11:58:58Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[History of Spain]] کي [[اسپين جي تاريخ]] ڏانھن چوريو 409807 wikitext text/x-wiki #چوريو [[اسپين جي تاريخ]] j1tnvkr1rtp119cuffmjlhjltk3mhif