جنوري

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="sd">
  <siteinfo>
    <sitename>وڪيپيڊيا</sitename>
    <dbname>sdwiki</dbname>
    <base>https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ذريعات</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">واپرائيندڙ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">واپرائيندڙ بحث</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وڪيپيڊيا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وڪيپيڊيا بحث</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل بحث</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ذريعات وڪي</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ذريعات وڪي بحث</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچو بحث</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد بحث</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">زمرو</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">زمرو بحث</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">باب</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">باب بحث</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڊيول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڊيول بحث</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>جنوري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2901</id>
    <revision>
      <id>412373</id>
      <parentid>381521</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1274" sha1="9yd0740phksrn9bi10rpk5vel84byi0" xml:space="preserve">{{calendar}}
عيسوي سال جو پهريون مهينو جنوري آهي. هن مهيني تي اهو نالو رومين جي هڪ ديوتا “جينس” (Janus) جي نالي تان رکيو ويو آهي, اهو جنگ جو ديوتا هو، جيڪو ڏند ڪٿا موجب هڪ ئي وقت، اڳيان ۽ پويان ڏسي سگهندو هو، رومين جو خيال هو ته هن ديوتا وانگر هو به پنهنجي ماضي ۽ حال جو جائزو وٺي سگهن ٿا. جنهن سبب هنن هن مهيني جو نالو جنوري رکيو. &lt;ref&gt;{{Citation |title=سنڌ جي تاريخ (سهيڙيل تاريخ وار) (فقير محمد سنڌي) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=418 |accessdate=2017-02-01 |archive-date=2017-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630115443/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=418 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
جنوري [[شمسي سال]] جو پهريون مهينو آهي. هن مهيني ۾ 31 ڏينهن ٿيندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:جنوري|جنوري]]
[[زمرو:عيسوي سال]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:مهينا]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>9yd0740phksrn9bi10rpk5vel84byi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412433</id>
      <parentid>412373</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:12:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1259" sha1="h1rah4au84o25iaumfnntpudgchnnar" xml:space="preserve">{{calendar}}
عيسوي سال جو پهريون مهينو جنوري آهي. هن مهيني تي اهو نالو رومين جي هڪ ديوتا “جينس” (Janus) جي نالي تان رکيو ويو آهي, اهو جنگ جو ديوتا هو، جيڪو ڏند ڪٿا موجب هڪ ئي وقت، اڳيان ۽ پويان ڏسي سگهندو هو، رومين جو خيال هو ته هن ديوتا وانگر هو به پنهنجي ماضي ۽ حال جو جائزو وٺي سگهن ٿا. جنهن سبب هنن هن مهيني جو نالو جنوري رکيو. &lt;ref&gt;{{Citation |title=سنڌ جي تاريخ (سهيڙيل تاريخ وار) (فقير محمد سنڌي) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=418 |accessdate=2017-02-01 |archive-date=2017-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630115443/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=418 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
جنوري [[شمسي سال]] جو پهريون مهينو آهي. هن مهيني ۾ 31 ڏينهن ٿيندا آهن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:جنوري|جنوري]]
[[زمرو:مهينا|جنوري]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>h1rah4au84o25iaumfnntpudgchnnar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2007ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3157</id>
    <revision>
      <id>412313</id>
      <parentid>276000</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2096" sha1="hqfgq783gnyqi4qo2rntyhlqyckazhi" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2007}}
{{Year nav|2007}}

== اهم واقعا ==
*'''[[1 جنوري]]''' – [[بلغاريه]] ۽ [[رومانيہ|رومانيه]] [[يورپي اتحاد]] ۾ شامل ٿيا.
*'''[[4 جنوري]]''' – نينسي پلصسي [[آمريڪا]] جي پهرين عورت اسپيڪر ٿي.
*'''[[11 جنوري]]''' – [[بنگلاديش]] ۾ ايمرجنسي نافذ ٿي.
*'''[[20 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستان]] جي [[پاڪستان جو چيف جسٽس|چيف جسٽس]] [[افتخار محمد چوڌري]] کي [[سپريم ڪورٽ آف پاڪستان]] بحالي ڪري ڇڏيو. ياد رهي ته [[9 مارچ]] 
*'''[[25 جُولاءِ]]''' –  پرتيڀا پٽيل هندوستان جي پهرين عورت صدر ٿي.
*'''[[18 آڪٽوبر]]''' – [[ڪارساز سانحو|ڪارساز سانحي]] ۾ 139 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 450 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[27 ڊسمبر]]''' – [[پاڪستان]] جي اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزير اعظم]] [[بينظير ڀٽو]] کي [[راولپنڊي]] ۾ فائرنگ ۽ آپگهاتي بم حملي سان قتل ڪيو ويو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[2 جُولاءِ]]''' – [[ھارون رند]]، [[پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن|پي ٽي وي]] جو مشهور ڊراما پروڊيوسر
*'''[[7 جُولاءِ]]''' – [[اميد خيرپوري]]، شاعر
*'''[[10 جُولاءِ]]''' – [[مولانا عبدالرشيد غازي]]، پاڪستاني اسلامي بنياد پرست
*'''[[23 جُولاءِ]]''' – [[ظاهر شاهه]]، افغانستان جو آخري بادشاهه
* '''[[12 آگسٽ]]''' – [[عثمان فقير سولنگي]]، سنڌي صوفي راڳي
* '''[[1 سيپٽمبر]]''' – [[صالح محمد شاهه]]، سنڌي صداڪار
*'''[[22 آڪٽوبر]]''' – [[سرويچ سجاولي]]، مزاحمتي شاعر

{{عشرو}}

[[زمرو:2007ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>hqfgq783gnyqi4qo2rntyhlqyckazhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412331</id>
      <parentid>412313</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2183" sha1="cvf88akr7vk3b0zazsypq446ndoac56" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2007}}
{{Year nav|2007}}

== اهم واقعا ==
*'''[[1 جنوري]]''' – [[بلغاريه]] ۽ [[رومانيہ|رومانيه]] [[يورپي اتحاد]] ۾ شامل ٿيا.
*'''[[4 جنوري]]''' – نينسي پلصسي [[آمريڪا]] جي پهرين عورت اسپيڪر ٿي.
*'''[[11 جنوري]]''' – [[بنگلاديش]] ۾ ايمرجنسي نافذ ٿي.
*'''[[20 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستان]] جي [[پاڪستان جو چيف جسٽس|چيف جسٽس]] [[افتخار محمد چوڌري]] کي [[سپريم ڪورٽ آف پاڪستان]] بحالي ڪري ڇڏيو. ياد رهي ته [[9 مارچ]] 
*'''[[25 جُولاءِ]]''' –  پرتيڀا پٽيل هندوستان جي پهرين عورت صدر ٿي.
*'''[[18 آڪٽوبر]]''' – [[ڪارساز سانحو|ڪارساز سانحي]] ۾ 139 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 450 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[27 ڊسمبر]]''' – [[پاڪستان]] جي اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزير اعظم]] [[بينظير ڀٽو]] کي [[راولپنڊي]] ۾ فائرنگ ۽ آپگهاتي بم حملي سان قتل ڪيو ويو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[2 جُولاءِ]]''' – [[ھارون رند]]، [[پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن|پي ٽي وي]] جو مشهور ڊراما پروڊيوسر
*'''[[7 جُولاءِ]]''' – [[اميد خيرپوري]]، شاعر
*'''[[10 جُولاءِ]]''' – [[مولانا عبدالرشيد غازي]]، پاڪستاني اسلامي بنياد پرست
*'''[[23 جُولاءِ]]''' – [[ظاهر شاهه]]، افغانستان جو آخري بادشاهه
* '''[[12 آگسٽ]]''' – [[عثمان فقير سولنگي]]، سنڌي صوفي راڳي
* '''[[1 سيپٽمبر]]''' – [[صالح محمد شاهه]]، سنڌي صداڪار
*'''[[22 آڪٽوبر]]''' – [[سرويچ سجاولي]]، مزاحمتي شاعر

{{عشرو}}

[[زمرو:2007ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>cvf88akr7vk3b0zazsypq446ndoac56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7167</id>
    <revision>
      <id>412353</id>
      <parentid>374746</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54258" sha1="218bmv25bjnuu1a19pcicjq1q6ddnt4" xml:space="preserve">{{Infobox cricket tournament
| name                 = ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015&lt;br /&gt;
ICC Cricket World Cup 2015
| image                = 2015 Cricket World Cup logo.png
| imagesize            = 
| caption              = 2015 ڪرڪيٽ عالمي ڪپ جو لوگو
| fromdate             = 14 فيبروري
| todate               = 29 مارچ 
| administrator        = [[انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪاؤنسل]]
| cricket format       = [[ھڪ ڏينھن ڪرڪيٽ]]
| tournament format    = [[Round-robin tournament|Round-robin]] and [[Single-elimination tournament|Knockout]]
| host                 = آسٽريليا&lt;br /&gt;نيوزي لينڊ
| champions            = 
| runners-up           = 
| count                =
| participants         = 14&lt;ref name=&quot;espncricinfo-associateincluded&quot;&gt;{{cite news |first=Sharda |last=Ugra |title=ICC annual conference: Associates included in 2015 World Cup |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/521049.html |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN EMEA |date=28 June 2011 |accessdate=29 June 2011 }}&lt;/ref&gt;
| matches              = 
| venues               = 
| attendance           =
| player of the series = 
| most runs            = 
| most wickets         = 
| website              = [http://www.cricketworldcup.com CricketWorldCup.com]
| previous_year        = 2011
| previous_tournament  =  ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011ع
| next_year            = 2019ع
| next_tournament      = ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2019ع
}}

ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015ء {{ٻيا نالا|انگريزي=2015 Cricket World Cup}}، 14 [[فيبروري]] کان 29 [[مارچ]] [[2015ء]] تائين، [[آسٽريليا]] ۽ [[نيوزي لينڊ]] ۾ گڏيل ميزباني ھيٺ منعقد ٿيو۔ 
ھن ۾ ڪل 14 ٽيمون ﺷﺮڪت ڪئي، 14 ميدانن تي ڪل 49 ميچون کيڏيون ويون۔ آسٽريليا جي ميدانن تي ڪل 26 ميچون ايڊيليڊ ، برسبيب , ڪينبرا ، ھوبارٽ ، ميلبورن ، پرٿ ۽ سڊني ۽ نيوزي لينڊ ۾ 23 ميچون آڪلينڊ ، ڪرائسٽ چرچ ، ڊنيڊن ، ھيلمٽن ، نيپئر ، نيلسن ۽ ويلنگٽن .‏ فائنل ميلبورن ڪرڪيٽ گراؤنڊ تي کيڏيون ويون ۔

==ٻولی==
[[زمرو:مستقبل جا واقعا]]

==انعامي رقمون==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!مرحلو!!ماليت (امريڪي$)!!ڪل
|-
| فاتح || $3,975,000 || $3,975,000
|-
| فائنل ھارڻ وارا || $1,750,000 || $1,750,000
|-
| سيمي فائنل ھارڻ وارا || $600,000 || $1,200,000
|-
| ڪوارٽر فائنل ھارڻ وارا || $300,000 || $1,200,000
|-
| گروپ مرحلي جي ميچ کٽڻ تي || $45,000 || $1,890,000
|-
| اها ٽيم جيڪا گروپ کان ٻاهر تي || $35,000 || $210,000
|-
| '''ڪل''' || || $10,225,000
|}

==ترتیب بندی==
==شريڪ ملڪ==
[[فائل:2015 ICC World Cup Participating Nations.png|360px|thumb|2015 ڪرڪيٽ عالمي ڪپ ۾ شرڪت ڪرڻ وارا ملڪ۔
{{legend|#008000|اھل بوجہ [[انٽرنيشنل ڪرڪيٽ ڪاؤنسل جا رڪن|بين الاقوامي ڪرڪيٽ ڪوؤنسل جا رڪن]]}}
{{legend|#00FF00|اھل بذريعہ [[2011–13 ICC World Cricket League Championship|WCL]] يا [[2014 Cricket World Cup Qualifier|qualifier]]}}
{{legend|#FF0000|اھليتي مقابلن ۾ شرڪت ڪئي پر اھل قرار نہ پاتئيون}}]]
{{main|2011–13 ICC World Cricket League Championship|2014 Cricket World Cup Qualifier}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ٽيم
! معيار اھليت
!ڪل شراڪتون
! آخري چڪر شرڪت
! بھترين ڪارڪردگي
! درجہ{{refn|group=nb|Full members' ranks are based on the [[ICC ODI Championship]] rankings as of 31 December 2012.}}
! گروپ
|-
|{{cr|England}}
|rowspan=10|مستقل رڪن
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|فائنل ھاريو{{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1979|1979]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1987|1987]]، [[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1992|1992]])}}
|1&lt;!-- **PLEASE DO NOT CHANGE THESE RANKINGS** THEY ARE THE RANKINGS FROM 31 DECEMBER 2012, WHICH WERE USED TO DETERMINE WHICH TEAMS WENT INTO WHICH GROUP. IT IS NOT SUPPOSED TO REFLECT THE CURRENT RANKINGS --&gt;
|اي
|-
|{{cr|South Africa}}
|6
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|سيمي فائنل {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1992|1992]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1999|1999]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]])}}
|2
|بي
|-
|{{cr|India}}
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|'''فاتح''' {{small|([[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1983|1983]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]])}}
|3
|بي
|-
|{{cr|Australia}}
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|'''فاتح''' {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1987|1987]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1999|1999]]، [[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2003|2003]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]])}}
|4
|اي
|-
|{{cr|Sri Lanka}}
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|'''فاتح''' {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1996|1996]])}}
|5
|اي
|-
|{{cr|Pakistan}}
|10
|[[2011 ڪرڪيٽ عالمي ڪپ|2011]]
|'''فاتح''' {{small|([[ ڪرجيٽ عالمي ڪپ 1992|1992]])}}
|6
|بي
|-
|{{cr|West Indies}}
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|'''فاتح''' {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1975|1975]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1979|1979]])}}
|7
|بي
|-
|{{cr|Bangladesh}}
|4
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|سپر 8 {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]])}}
|8
|اي
|-
|{{cr|New Zealand}}
|10
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|سيمي فائنل {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1975|1975]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1979|1979]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1992|1992]], [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1999|1999]]، [[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]])}}
|9
|اي
|-
|{{cr|Zimbabwe}}
|8
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 011|2011]]
|سپر 6 {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1999|1999]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2003|2003]])}}
|10
|بي
|-
|{{cr|Ireland}}
|rowspan=2|[[2011–13 ICC World Cricket League Championship|WCL Championship]]
|2
|[[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2011|2011]]
|سپر 8 {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]])}}
|11
|بي
|-
|{{cr|Afghanistan}}
|0
|—
|—
|12
|اي
|-
|{{cr|Scotland}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Scotland Win World Cup Qualifier|url=http://www.cricketworld.com/scotland-win-world-cup-qualifier/36502.htm|accessdate=17 July 2014|work=Cricket World Media}}&lt;/ref&gt;
|rowspan=2|[[2014 Cricket World Cup Qualifier|عالمي ڪپ اھليت]]
|2
|2007
|گروپ مرحلو {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1999|1999]]، [[ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2007|2007]])}}
|13
|اي
|-
|{{cr|United Arab Emirates}}
|1
|1996
|گروپ مرحلو {{small|([[ ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 1996|1996]])}}
|14
|Bبي
|}

{{reflist|group=nb}}

==ذرائع ابلاغ ۽ اشتھاربازي==
===ريڊيو ٽي وي  ۽ انٽرنيٽ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!مقام!! ٽي وي براڊ ڪاسٽنگ !! ريڊيو براڊ ڪاسٽنگ !! ويب اسٽريمنگ
|-
|{{flag|Afghanistan}}
|{{small|Cable/satellite}} [[Ariana TV|Ariana Television Network]]، [[Lemar TV]] 
|
|
|-
|{{flag|Australia}}
|{{plainlist|
* {{small|[[Free-to-air]]:}} [[Nine Network]] {{small|(only Australia matches, semi finals and the final)}}
* {{small|Cable/satellite (pay):}} [[Fox Sports (Australia)|Fox Sports]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.foxtel.com.au/whats-on/foxtel-insider/fox-sports-and-the-nine-network-home-to-iccs-cricket-world-c-196879.htm |title=FOX SPORTS and the Nine Network home to ICC's Cricket World Cups from 2012-2015 |date=29 August 2012 |publisher=Foxtel |accessdate=2 January 2014 }}&lt;/ref&gt;
}}
|[[Australian Broadcasting Corporation|ABC]] ([[ABC Local Radio]], ABC Digital Extra, ABC radio app, [[ABC Radio Grandstand|Grandstand Digital]], [[ABC Online|Online]])&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/cricket-world-cup-2015/broadcast-schedule/ |title=ICC World Cup 2015: Live on ABC Grandstand |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |date=12 February 2015 |website=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC.net.au]] |publisher=Australian Broadcasting Corporation |access-date=13 February 2015}}&lt;/ref&gt;, [[3AW]]
|[[Fox Sports]]{{small|(Foxsports.com.au)}}
|-
|آفريقا
|[[SuperSport]]
|
|
|-
|[[عرب ملڪ]]
|{{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ}} [[OSN]] اسٽار ڪرڪيٽ
|
|
|-
|{{flag|Bangladesh}}
|{{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ}} [[Bangladesh Television]]،  [[Maasranga TV]] ۽ [[Gazi Television]]
|[[Bangladesh Betar]]
|[[اسٽار اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Bhutan}}
|
|
Betar |[[اسٽار اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Canada}}
|{{plainlist|
* {{small|ڪيبل/سیٽلائيٽ}} (pay):}} [[Rogers Communications]] &lt;ref&gt;[http://www.sportsnet.ca/cricket/india-looks-to-defend-cricket-world-cup-title/ Rogers to deliver live PPV coverage of Cricket World Cup - Sportsnet.ca&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
* {{small|Free-to-air}} [[Omni Television]] (صرف ڀارت بمقابلو پاڪستان)
|[[EchoStar]]
|{{small|broadband}} (pay): [[Rogers Cable]]
|-
|وسطي آمريڪا
|[[EchoStar]]
|
|
|-
|{{flag|China}}
|[[سسٽار اسپورٽس]]
|
|
|-

|يورپ {{small|(سوائي يو ڪي ۽ آئرلينڊ)}}
|
|
|
|-
|{{flag|Fiji}}
|[[Fiji TV]]
|
|
|-
|{{flag|India}}
|{{plainlist|
* {{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ (pay):}} [[اسٽار اسپورٽس]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.businesswireindia.com/news/news-details/espn-star-sports-espn-international-announce-agreement-icc-events-cham/31750 |title=ESPN STAR Sports and ESPN International Announce Agreement for ICC Events and Champions League Twenty20 for the Caribbean through 2015 |date=27 جون 2012 |publisher=BusinessWire India |accessdate=18 جنوري 2014 |archivedate=2019-01-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107023541/http://www.businesswireindia.com/news/news-details/espn-star-sports-espn-international-announce-agreement-icc-events-cham/31750%20 }}&lt;/ref&gt;
* {{small|[[Free-to-air]]:}} [[DD National]] {{small|(صرف ڀارت جون ميچون، سيمي فائنل ۽ فائنل)}}
}}
|[[آڪاش واني (ريڊيو ناشر)]] 4 FM frequencies&lt;br&gt;66 MW frequencies
|{{plainlist|
*[[اسٽار اسپورٽس]]
}}
|-
|{{flag|Ireland}}
|{{small|Cable/satellite (pay):}} [[اسڪائي اسپورٽس]] (اسڪائي اسپورٽ 2 جو نالو ھتي صرف اسڪائي اسپورٽ لکيو ويندو، عالمي ڪپ جي دوران)&lt;ref name=&quot;Sky&quot;&gt;{{cite news |url=http://www1.skysports.com/cricket/news/12172/7721559/sky-wins-new-icc-deal |title=Sky wins new ICC deal |date=1 May 2012 |publisher=Sky Sports |accessdate=2 January 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SkyWC&quot;&gt;{{cite web|url= http://www1.skysports.com/cricket/news/11066/9642330/sky-sports-world-cup-to-be-dedicated-cricket-channel-for-2015-tournament |title= Sky Sports World Cup to be dedicated cricket channel for 2015 tournament |publisher= Sky Sports |date= 13 January 2015 |accessdate=31 January 2015}}&lt;/ref&gt;
|[[BBC Radio]]
|[[BskyB]]
|-
|{{flag|Jamaica}}
|[[Television Jamaica]]
|
|
|-
|{{flag|Maldives}}
|
|
|[[اسٽار اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Nepal}}
|[[اسٽار اسپورٽس]]
|
|
|-
|{{flag|New Zealand}}
|{{plainlist|
* {{small|Cable/satellite (pay):}} [[Sky Sport (New Zealand)|اسڪائي اسپورٽس]]&lt;ref name=&quot;SkyNZ260713&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.sportspromedia.com/news/sky_sport_to_show_cricket_world_cup_in_new_zealand/ |title=Sky to show Cricket World Cup in New Zealand |first=Eoin |last=Connolly |date=26 July 2013 |publisher=SportsPro |accessdate=2 January 2014 }}&lt;/ref&gt;
* {{small|Free-to-air:}} [[Prime (New Zealand)|Prime]] {{small|(selected matches including opener&lt;ref name=&quot;SkyNZ260713&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=CWC 2015 Announces Opening Events, 16 Dec 2014|url=http://www.scoop.co.nz/stories/CU1412/S00321/icc-cricket-world-cup-2015-announces-opening-events.htm|website=Scoop.co.nz|publisher=ICC|accessdate=17 January 2015}}&lt;/ref&gt;)}}
}}
|
|[[Sky Sport (New Zealand)|اسڪائي اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Norway}}
|[[NRK 2]]
|-
|{{flag|Pakistan}}
|{{plainlist|
* {{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ (pay):}} [[TEN Sports]]
* {{small|Cable/satellite (Free-to-air):}} [[PTV Sports]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://sports.ptv.com.pk/ |title=Ptv to show Cricket World Cup in Pakistan |first=Eoin |last=Connolly |date=26 July 2013 |publisher=SportsPro |accessdate=2 January 2014 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107023526/https://sports.ptv.com.pk/%20 |dead-url=yes |archivedate=7 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190107023526/https://sports.ptv.com.pk/%20 }}&lt;/ref&gt;
}}
|[[Hum FM]]
|[[سسٽار اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Singapore}}
|[[اسٽار ڪرڪيٽ]]
|
|
|-
|{{flag|South Africa}} {{small|(سوائي آفريقا)}}
|[[South African Broadcasting Corporation]]{{small|(سوائي آفريقا)}}
|{{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ:}}[[SuperSport]]
|[[سوپر اسپورٽس]]
|-
|{{flag|Sri Lanka}}
|{{small|[[Free-to-air]]:}} [[Sri Lanka Rupavahini Corporation|Channel Eye]] {{small|ڪيبل/سيٽلائيٽ:}} [[Star Cricket]]
|[[Sri Lanka Broadcasting Corporation]]{{Citation needed|date=January 2015}}
|[[سسٽار سپورٽس]]
|-
|{{flag|United Arab Emirates}}
|
|[[Hum FM]]
|
|-
|{{flag|United Kingdom}}
|{{small|Cable/satellite (pay):}} [[اسڪائي اسپورٽس]] (Sky Sports 2 will be renamed Sky Sports World Cup for the duration of the World Cup)&lt;ref name=&quot;Sky&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SkyWC&quot; /&gt; &amp; Free to Air ITV Sport, Nightly Highlights on ITV or ITV4 &lt;ref&gt;{{cite web|title=ITV net CWC Highlights|url=http://www.theguardian.com/media/2015/jan/27/itv-scores-cricket-world-cup-highlights|website=theguardian.com|publisher=Guardian Newspaper|accessdate=July 2, 2015}}&lt;/ref&gt;
|[[BBC Radio]]
|[[BskyB]]
|-
|{{flag|United States}}
|{{small|سیٽلائيٽ (pay):}}[[Dish Network]]
|
|{{small|براڊبينڊ (pay):}}[[WatchESPN]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.espncricinfo.com/usa/content/story/507588.html |title=ESPN buys US rights for 2015 World Cup |date=23 March 2011 |work=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Sports Media |accessdate=7 October 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-
|{{flag|West Indies}}
|{{small|(Free-to-air):}} [[Caribbean Media Corporation|CMC]]
|[[Caribbean Media Corporation|CMC]]
|[[Caribbean Media Corporation|CMC]]
|}

==ميدان==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; margin:0 auto; clear:both&quot;
|-
![[سڊني]], [[نيو ساؤٿ ويلز]]
![[ميلبورن]], [[وڪٽوریا (آسٽريليا)|وڪٽوريا]]
![[ایڊيليڊ]], [[جنوبي آسٽريليا]]
![[برسبين]], [[ڪوئنزلينڊ]]
![[پرٿ]], [[مغربي آسٽريليا]]
|-
|[[سڊني ڪرڪيٽ گراؤنڊ]]
|[[ميلبورن ڪرڪيٽ گراؤنڊ]]
|[[ايڊيليڊ اوول]]
|[[گابا]]
|[[مغربي آسٽريليا ڪرڪيٽ ايسوسي ايشن گراؤنڊ]]
|-
|[[Seating capacity|گنجائش]]: 48,000 &lt;small&gt;(upgraded)&lt;/small&gt;
|گنجائش: 100,024
|گنجائش: 53,500 &lt;small&gt;(upgraded)&lt;/small&gt;
|گنجائش: 42,000
|گنجائش: 24,500
|-
|[[فائل:Ashes 2010-11 Sydney Test final wicket.jpg|150px]]
|[[فائل:MCG (Melbourne Cricket Ground).jpg|150px]]
|[[فائل:Adelaide Oval Western Grandstand.jpg|150px]]
|[[فائل:Australia vs South Africa.jpg|150px]]
|[[فائل:3rd Test, Perth, 15Dec2006.jpg|150px]]
|-
![[ھوبارٽ]], [[تسمانيا]]
!rowspan=8 colspan=2|{{location map+|Australia|width=300|float=center|caption=آسٽريليا جا مقام|places=
{{Location map~|Australia|lat_deg=-31|lat_min=-57|lon_deg=115|lon_min=52|position=right|background=|label=[[پرٿ|پرٿ]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-37|lat_min=-49|lon_deg=144|lon_min=59|position=left|background=|label=[[ميلبورن|ميلبورن]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-33|lat_min=-53|lon_deg=151|lon_min=13|position=left|background=|label=[[سڊني]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-42|lat_min=-52|lon_deg=147|lon_min=22|position=left|background=|label=[[ھوبارٽ]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-27|lat_min=-29|lon_deg=153|lon_min=2|position=left|background=|label=[[برسبين]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-34|lat_min=-54|lon_deg=138|lon_min=35|position=left|background=|label=[[ايڊيلیڊ|ايڊيلیڊ]]}}
 {{Location map~|Australia|lat_deg=-35|lat_min=-19|lon_deg=149|lon_min=8|position=left|background=|label=[[ڪينبرا]]}}
}}
! rowspan=&quot;8&quot;|{{location map+|New Zealand|width=150|float=center|caption=نيوزي لينڊ جا مقام|places=
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-36|lat_min=-52|lon_deg=174|lon_min=44|position=left|background=|label=[[آڪلينڊ]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-43|lat_min=-42|lon_deg=172|lon_min=39|position=bottom|background=|label=[[ ڪرائسٽ چرچ]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-45|lat_min=-53|lon_deg=170|lon_min=29|position=bottom|background=|label=[[ڊنيڊن]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-37|lat_min=-47|lon_deg=175|lon_min=16|position=left|background=|label=[[ھيملٽن، نيوزي لينڊ|ھيملٽن]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-39|lat_min=-30|lon_deg=176|lon_min=54|position=left|background=|label=[[نيپيئر، نیوزي لينڊ|نيپيئر]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-16|lon_deg=173|lon_min=16|position=left|background=|label=[[نيلسن، نيوزي لينڊ|نيلسن]]}}
 {{Location map~|New Zealand|lat_deg=-41|lat_min=-18|lon_deg=174|lon_min=46|position=bottom|background=|label=[[ويلنگٽن]]}}
}}
![[ڪينبرا]], [[آسٽريلوي گادي جو ھنڌ]]
|-
|[[بيلليريو اوول]]
|[[مانوڪا اوول]]
|-
|گنجائش: 20,000 &lt;small&gt;(upgraded)&lt;/small&gt;
|گنجائش: 13,550
|-
|[[فائل:Bellerive oval hobart.jpg|150px]]
|[[فائل:Manuka Oval.JPG|150px]]
|-
![[آڪلينڊ]]
![[ڪرائسٽ چرچ]]
|-
|[[ايڊن پارڪ]]
|[[ھاگلي اوول]]
|-
|گنجائش: 46,000
|گنجائش: 20,000
|-
|[[فائل:Eden Park at Dusk, 2013, cropped.jpg|150px]]
|[[فائل:Hagley Oval 2007 - from HagleyParkAerialPhoto.jpg|150px]]
|-
![[ھيملٽن، نيوزي لينڊ|ھيملٽن]]
![[نيپيئر، نيوزي لينڊ|نيپيئر]]
![[ويلنگٽن]]
![[نيلسن، نيوزي لينڊ|نيلسن]]
![[ڊنيڊن]]
|-
|[[سريڊون پارڪ]]
|[[مڪلين پارڪ]]
|[[ويلنگٽن علائقائي اسٽيڊيم]]
|[[سڪسٽن اوول]]
|[[يونيورسٽي اوول، ڊنیڊن|يونيورسٽي اوول]]
|-
|گنجائش: 12,000
|گنجائش: 20,000
|گنجائش: 33,000
|گنجائش: 5,000
|گنجائش: 6,000
|-
|[[فائل:Waikato cricket ground.jpg|150px]]
|
|[[فائل:Westpac Stadium Cricket luving Crowd.jpg|150px]]
|[[فائل:Saxton oval panorama cropped.jpg|150px]]
|[[فائل:New Zealand vs Pakistan, University Oval, Dunedin, New Zealand.jpg|150px]]
|}

==انتظاميا==
{{main|کرکٹ عالمی کپ 2015 انتظامیہ}}

ایمپائر انتخاب کمیٹی نے کل 20 ایمپائروں کو منتخب کیا۔ : آسٹریلیا اور انگلينڊ کے 5، 5, ایشیا سے 5, نیوزی لینڈ اور جنوبی افریقہ اور 1  ویسٹ انڈیز سے.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.icc-cricket.com/news/2014/media-releases/83319/icc-announces-match-officials-for-icc-cricket-world-cup-2015|title= ICC announces match officials for ICC Cricket World Cup 2015|publisher=ICC Cricket|date= 2 December 2014|accessdate= 12 February 2015}}&lt;/ref&gt;

{{col-begin}}
{{col-break}}
;[[آسٽريليا]]
* {{flagicon|Australia}} [[Bruce Oxenford]]
* {{flagicon|Australia}} [[Paul Reiffel]]
* {{flagicon|Australia}} [[Steve Davis (umpire)|Steve Davis]]
* {{flagicon|Australia}} [[Rod Tucker]]
* {{flagicon|Australia}} [[Simon Fry]]

;[[ڏکڻ آفريڪا]]
* {{flagicon|South Africa}} [[Marais Erasmus]]
* {{flagicon|South Africa}} [[Johan Cloete]]

{{col-break}}

;[[انگلستان|انگلينڊ]]
* {{flagicon|England}} [[Ian Gould]]
* {{flagicon|England}} [[Nigel Llong]]
* {{flagicon|England}} [[Richard Illingworth]]
* {{flagicon|England}} [[Richard Kettleborough]]
* {{flagicon|England}} [[Michael Gough (cricketer)|Michael Gough]]

;[[نيوزي لينڊ]]
* {{flagicon|New Zealand}} [[Billy Bowden]]
* {{flagicon|New Zealand}} [[Chris Gaffaney]]
{{col-break}}

;[[ڀارت]]
* {{flagicon|India}} [[S. Ravi (umpire)|S. Ravi]]

;[[پاڪستان]]
* {{flagicon|Pakistan}} [[عليم ڊار]]

;[[سري لنڪا]]
* {{flagicon|Sri Lanka}} [[Kumar Dharmasena]]
* {{flagicon|Sri Lanka}} [[Ranmore Martinesz]]
* {{flagicon|Sri Lanka}} [[Ruchira Palliyaguruge]]

;[[ويسٽ انڊيز]]
* {{flagicon|West Indies}} [[Joel Wilson (umpire)|Joel Wilson]]
{{Col-end}}

==وارم اپ ميچون==
{{hidden begin
|title = وارم اپ میچ
|titlestyle = background:lightblue;
}}
{{Limited overs matches
| date = 8 فروری 2015 
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|IND}} 
| score1 = 371 (48.2 اوور)
| score2 = 265 (45.1 اوور)
| رنز سے1 = [[Glenn Maxwell]] 122 (57)
| وکٹ1 = [[Mohammed Shami]] 3/83 (9.2 اوور)
| رنز سے2 = [[Ajinkya Rahane]] 66 (52)
| وکٹ2 = [[Pat Cummins]] 3/30 (6 اوور)
| result = آسٹریلیا فاتح 106 رنز سے
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/current/match/806115.html اسکورکارڈ]
| venue = [[ایڈیلیڈ اوول]]، [[ایڈیلیڈ]]
| umpires = [[Chris Gaffaney]] (نیوزی لینڈ) اور [[Nigel Llong]] (انگلستان)
| motm = [[Glenn Maxwell]] (آسٹریلیا)
| toss = آسٹریلیا نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 9 فروری 2015 
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|SRI}}
| team2 = {{cr|RSA}} 
| score1 = 279/7 (44.4 اوور)
| score2 = 188/5 (24.3 اوور)
| رنز سے1 = [[Tillakaratne Dilshan]] 100 (83)
| وکٹ1 = [[Kyle Abbott (cricketer)|Kyle Abbott]] 3/37 (6.4 اوور)
| رنز سے2 = [[Quinton de Kock]] 66 (55)
| وکٹ2 = [[Rangana Herath]] 3/22 (5 اوور)
| result = جنوبی افریقہ فاتح 5 وکٹ سے ([[Duckworth–Lewis method|D/L]])
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/current/match/806117.html اسکورکارڈ]
| venue = [[ہاگلے اوول]]، [[کرائسٹ چرچ]]
| umpires = [[Richard Illingworth]] (انگلستان) اور [[S. Ravi (umpire)|S. Ravi]] (بھارت)
| motm = [[Tillakaratne Dilshan]] (سری لنکا)
| toss = جنوبی افریقہ نے ٹاس جیتا اور فیلڈنگ کا فیصلہ کیا
| rain = سری لنکا's innings ended after 44.4 overs اور جنوبی افریقہ's target was reduced to 188 from 25 overs due to rain.
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 9 فروری 2015 
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|ZIM}} 
| score1 = 157/7 (30.1 اوور)
| score2 = 
| رنز سے1 = [[Martin Guptill]] 100 (86)
| وکٹ1 = [[Tinashe Panyangara]] 2/28 (5 اوور)
| رنز سے2 = 
| وکٹ2 = 
| result = فیصلہ کن نہیں
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/current/match/806119.html اسکورکارڈ]
| venue = [[برٹ سیٹکلف اوول]]، [[لنکن، نیوزی لینڈ | لنکن]]
| umpires = [[Bruce Oxenford]] (آسٹریلیا) اور [[Ruchira Palliyaguruge]] (سری لنکا)
| motm = 
| toss = نیوزی لینڈ نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 9 فروری 2015 
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|WIN}}
| team2 = {{cr|ENG}} 
| score1 = 122 (29.3 اوور)
| score2 = 125/1 (22.5 اوور)
| رنز سے1 = [[Lendl Simmons]] 45 (55)
| وکٹ1 = [[Chris Woakes]] 5/19 (7.3 اوور)
| رنز سے2 = [[Moeen Ali]] 46 (43)
| وکٹ2 = [[Kemar Roach]] 1/31 (5 اوور)
| result = انگلستان فاتح 9 وکٹ
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/current/match/806121.html اسکورکارڈ]
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| umpires = [[علیم ڈار]] (پاکستان) اور [[Paul Reiffel]] (آسٹریلیا)
| motm = [[Chris Woakes]] (انگلستان) 
| toss = ویسٹ انڈیز نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 9 فروری 2015 
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|PAK}} 
| score1 = 246 (49.5 اوور)
| score2 = 247/7 (48.1 اوور)
| رنز سے1 = [[Mahmudullah Riyad]] 83 (109)
| وکٹ1 = [[محمد عرفان (کرکٹر)]] 5/52 (9.5 اوور)
| رنز سے2 = [[Sohaib Maqsood]] 93[[not out|*]] (90)
| وکٹ2 = [[Taksin Ahmed]] 2/41 (7 اوور)
| result = پاکستان فاتح 3 وکٹ
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806123.html اسکورکارڈ]
| venue = [[بلیک ٹاؤن اولمپک پارک]]،[[سڈنی]]
| umpires = [[Kumar Dharmasena]] (سری لنکا) اور [[Joel Wilson (umpire)|Joel Wilson]] (ویسٹ انڈیز)
| motm = [[محمد عرفان (کرکٹر)]] (پاکستان)
| toss = Bangladesh نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 10 فروری 2015 
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|SCO}}
| team2 = {{cr|IRE}} 
| score1 = 296/6 (50 اوور)
| score2 = 117 (27 اوور)
| رنز سے1 = [[Matt Machan]] 103 (108)
| وکٹ1 = [[Max Sorensen]] 3/55 (10 اوور)
| رنز سے2 = [[Paul Stirling]] 37 (44)
| وکٹ2 = [[Alasdair Evans]] 4/17 (5 اوور)
| result = سکاٹ لینڈ فاتح 179 رنز سے
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806127.html اسکورکارڈ]
| venue = [[بلیک ٹاؤن اولمپک پارک]]،[[سڈنی]]
| umpires = [[علیم ڈار]] (پاکستان) اور [[Joel Wilson (umpire)|Joel Wilson]] (ویسٹ انڈیز)
| motm = [[Matt Machan]] (سکاٹ لینڈ)
| toss = سکاٹ لینڈ نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 10 فروری 2015 
| time = 14:00
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|AFG}} 
| score1 = 364/5 (50 اوور)
| score2 = 211/8 (50 اوور)
| رنز سے1 = [[Rohit Sharma]] 150 (122)
| وکٹ1 = [[Hamid Hassan]] 1/49 (8 اوور)
| رنز سے2 = [[Nawroz Mangal]] 60 (85)
| وکٹ2 = [[Ravi Jadeja]] 2/38 (10 اوور)
| result = بھارت فاتح 153 رنز سے
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806125.html اسکورکارڈ]
| venue = [[ایڈیلیڈ اوول]]، [[ایڈیلیڈ]]
| umpires = [[Simon Fry]] (آسٹریلیا) اور [[Marais Erasmus]] (جنوبی افریقہ)
| motm = [[Rohit Sharma]] (بھارت)
| toss = بھارت نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 11 فروری 2015 
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 331/8 (50 اوور)
| score2 = 197 (44.2 اوور)
| رنز سے1 = [[Kane Williamson]] 66 (53)
| وکٹ1 = [[Kyle Abbott]] 2/35 (6 اوور)
| رنز سے2 = [[JP Duminy]] 80 (98)
| وکٹ2 = [[Trent Boult]] 5/51 (9.2 اوور)
| result = نیوزی لینڈ فاتح 134 رنز سے
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806129.html اسکورکارڈ]
| venue = [[ہاگلے اوول]]، [[کرائسٹ چرچ]]
| umpires = [[Ranmore Martinesz]] (سری لنکا) اور [[Rod Tucker]] (آسٹریلیا)
| motm = [[Trent Boult]] (نیوزی لینڈ)
| toss = نیوزی لینڈ نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 11 فروری 2015 
| time = 11:00
| team1 = {{cr-rt|SRI}}
| team2 = {{cr|ZIM}} 
| score1 = 279/8 (50 اوور)
| score2 = 281/3 (45.2 اوور)
| رنز سے1 = [[Dimuth Karunaratne]] 58 (71)
| وکٹ1 = [[Sean Williams (cricketer)|Sean Williams]] 3/35 (10 اوور)
| رنز سے2 = [[Hamilton Masakadza]] 117[[not out|*]] (119)
| وکٹ2 = [[Nuwan Kulasekara]] 1/23 (5 اوور)
| result = زمبابوے فاتح 7 وکٹ
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806131.html اسکورکارڈ]
| venue = [[برٹ سیٹکلف اوول]]، [[لنکن، نیوزی لینڈ | لنکن]]
| umpires = [[Bruce Oxenford]] (آسٹریلیا) اور [[Richard Illingworth]] (انگلستان)
| motm = [[Hamilton Masakadza]] (زمبابوے)
| toss = سری لنکا نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 11 فروری 2015 
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 304/8 (50 اوور)
| score2 = 116 (30.1 اوور)
| رنز سے1 = [[مائیکل کلارک|Michael Clarke]] 64 (61)
| وکٹ1 = [[Krishna Chandran]] 3/50 (9 اوور)
| رنز سے2 = [[Swapnil Patil]] 31 (45)
| وکٹ2 = [[Xavier Doherty]] 2/3 (1.1 اوور) 
| result = آسٹریلیا فاتح 188 رنز سے
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806133.html اسکورکارڈ]
| venue = [[ملبورن کرکٹ گراؤنڈ]], [[ملبورن]]
| umpires = [[Ian Gould]] (انگلستان) اور [[Richard Kettleborough]] (انگلستان)
| motm = [[مائیکل کلارک|Michael Clarke]] (آسٹریلیا)
| toss = آسٹریلیا نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 11 فروری 2015 
| time = 14:30
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = 250/8 (50 اوور)
| score2 = 252/6 (48.5 اوور)
| رنز سے1 = [[Joe Root]] 85 (89)
| وکٹ1 = [[Yasir Shah]] 3/45 (10 اوور)
| رنز سے2 = [[Misbah-ul-Haq]] 91[[not out|*]] (99)
| وکٹ2 = [[James Anderson (cricketer)|James Anderson]] 2/42 (10 اوور)
| result = پاکستان فاتح 4 وکٹ
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806135.html اسکورکارڈ]
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| umpires = [[Steve Davis (umpire)|Steve Davis]] (آسٹریلیا) اور [[Billy Bowden]] (نیوزی لینڈ)
| motm = 
| toss = انگلستان نے ٹاس جیتا اور بیٹنگ کا فیصلہ کیا
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 12 فروری 2015 
| time = 09:30
| team1 = {{cr-rt|WIN}}
| team2 = {{cr|SCO}} 
| score1 = 
| score2 = 
| رنز سے1 = 
| وکٹ1 = 
| رنز سے2 = 
| وکٹ2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806137.html اسکورکارڈ]
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 12 فروری 2015 
| time = 10:00
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|IRE}}
| score1 = 
| score2 = 
| رنز سے1 = 
| وکٹ1 = 
| رنز سے2 = 
| وکٹ2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806139.html اسکورکارڈ]
| venue = [[بلیک ٹاؤن اولمپک پارک]]،[[سڈنی]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Limited overs matches
| date = 13 فروری 2015 
| time = 10:00
| team1 = {{cr-rt|AFG}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| رنز سے1 = 
| وکٹ1 = 
| رنز سے2 = 
| وکٹ2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/engine/match/806141.html اسکورکارڈ]
| venue = [[جنکشن اوول]], [[ملبورن]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
{{hidden end}}

==گروپ مرحلہ==
===گروپ اي===
{{تفصيلي مضمون|ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015 گروپ اي}}
{{ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015 گروپ اي}}

{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match1}} 14  فيبروري
| Time = {{anchor|match1}} 10:00 am Local Time (NZDT - New Zealand Daylight Time)
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ہاگلے اوول]]، [[ کرائسٹ چرچ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656399.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 1
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match2}} 14  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[میلبورن کرکٹ گراؤنڈ]]، [[میلبورن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 2
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match6}} 17  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[یونیورسٹی اوول، ڈنیڈن|یونیورسٹی اوول]]، [[ڈنیڈن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656409.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 6
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match7}} 18  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مانوکا اوول]]، [[کینبرا]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656411.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 7
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match9}} 20  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|ENG}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue =  [[ویسٹپیک اسٹیڈیم]]، [[ویلنگٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 9
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match11}} 21  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|BAN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[برسبین کرکٹ گراؤنڈ]]، [[برسبین]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656419.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 11
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match12}} 22  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|SRI}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[یونیورسٹی اوول، ڈنیڈن|یونیورسٹی اوول]]، [[ڈنیڈن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656421.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 12
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match14}} 23  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ہاگلے اوول]]، [[ کرائسٹ چرچ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 14
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match17}} 26  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|Afghanistan}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[یونیورسٹی اوول، ڈنیڈن|یونیورسٹی اوول]]، [[ڈنیڈن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656431.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 17
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match18}} 26  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[میلبورن کرکٹ گراؤنڈ]]، [[میلبورن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656433.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 18
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match20}} 28  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|AUS}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈن پارک]]، [[آکلینڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656441.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 20
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match22}} 1 مارچ
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue =  [[ویسٹپیک اسٹیڈیم]]، [[ویلنگٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 22
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match26}} 4 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مغربی آسٹریلیا کرکٹ ایسوسی ایشن گراؤنڈ]]، [[پرتھ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 26
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match27}} 5 مارچ
| team1 = {{cr-rt|BAN}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سکسٹن اوول]]، [[نیلسن، نیوزی لینڈ|نیلسن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656451.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 27
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match31}} 8 مارچ
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مکلین پارک]]، [[نیپئر، نیوزی لینڈ|نیپئر]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656461.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 31
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match32}} 8 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|SRI}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656463.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 32
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match33}} 9 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|BAN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈیلیڈ اوول]]، [[ایڈیلیڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656467.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 33
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match35}} 11 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|SRI}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[بیللیریو اوول]]، [[ہوبارٹ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656471.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 35
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match37}} 13 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|NZL}}
| team2 = {{cr|BAN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سیڈون پارک]]، [[ہیملٹن، نیوزی لینڈ|ہیملٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 37
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match38}} 13 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|ENG}}
| team2 = {{cr|Afghanistan}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656477.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 38
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match40}} 14 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|AUS}}
| team2 = {{cr|SCO}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[بیللیریو اوول]]، [[ہوبارٹ، آسٹریلیا|ہوبارٹ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656477.html اسکورکارڈ]
| result = میچ 40
}}

===گروپ بي===
{{تفصيلي مضمون|ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015 گروپ بي}}
{{ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015 گروپ بي}}

{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match3}} 15  فيبروري
| daynight = ہاں
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سیڈون پارک]]، [[ہیملٹن، نیوزی لینڈ|ہیملٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656403.html سکور کارڈ]
| result = میچ 3
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match4}} 15  فيبروري
| daynight = ہاں
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈیلیڈ اوول]]، [[ایڈیلیڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656405.html سکور کارڈ]
| result = میچ 4
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match5}} 16  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سکسٹن اوول]]، [[نیلسن، نیوزی لینڈ|نیلسن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656407.html سکور کارڈ]
| result = میچ 5
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match8}} 19  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|ZIM}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سکسٹن اوول]]، [[نیلسن، نیوزی لینڈ|نیلسن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656413.html سکور کارڈ]
| result = میچ 8
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match10}} 21  فيبروري
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ہاگلے اوول]]، [[ کرائسٹ چرچ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656417.html سکور کارڈ]
| result = میچ 10
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match13}} 22  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[میلبورن کرکٹ گراؤنڈ]]، [[میلبورن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656423.html سکور کارڈ]
| result = میچ 13
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match15}} 24  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|WIN}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مانوکا اوول]]، [[کینبرا]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656427.html سکور کارڈ]
| result = میچ 15
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match16}} 25  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[برسبین کرکٹ گراؤنڈ]]، [[برسبین]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656429.html سکور کارڈ]
| result = میچ 16
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match19}} 27  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سڈنی کرکٹ گراؤنڈ]]، [[سڈنی]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656435.html سکور کارڈ]
| result = میچ 19
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match21}} 28  فيبروري
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مغربی آسٹریلیا کرکٹ ایسوسی ایشن گراؤنڈ]]، [[پرتھ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656437.html سکور کارڈ]
| result = میچ 21
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match23}} 1 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[برسبین کرکٹ گراؤنڈ]]، [[برسبین]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656443.html سکور کارڈ]
| result = میچ 23
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match24}} 3 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مانوکا اوول]]، [[کینبرا]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656445.html سکور کارڈ]
| result = میچ 24
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match25}} 4 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مکلین پارک]]، [[نیپئر، نیوزی لینڈ|نیپئر]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656447.html سکور کارڈ]
| result = میچ 25
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match28}} 6 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|WIN}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مغربی آسٹریلیا کرکٹ ایسوسی ایشن گراؤنڈ]]، [[پرتھ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html سکور کارڈ]
| result = میچ 28
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match29}} 7 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|PAK}}
| team2 = {{cr|RSA}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈن پارک]]، [[آکلینڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656455.html سکور کارڈ]
| result = میچ 29
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match30}} 7 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[بیللیریو اوول]]، [[ہوبارٹ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656457.html سکور کارڈ]
| result = میچ 30
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match34}} 10 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|IRE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سیڈون پارک]]، [[ہیملٹن، نیوزی لینڈ|ہیملٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656465.html سکور کارڈ]
| result = میچ 34
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match36}} 12 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|RSA}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue =  [[ویسٹپیک اسٹیڈیم]]، [[ویلنگٹن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656469.html سکور کارڈ]
| result = میچ 36
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match39}} 14 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IND}}
| team2 = {{cr|ZIM}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈن پارک]]، [[آکلینڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656475.html سکور کارڈ]
| result = میچ 39
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match41}} 15 مارچ
| team1 = {{cr-rt|WIN}}
| team2 = {{cr|UAE}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[مکلین پارک]]، [[نیپئر، نیوزی لینڈ|نیپئر]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656479.html سکور کارڈ]
| result = میچ 41
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match42}} 15 مارچ
| daynight = yes
| team1 = {{cr-rt|IRE}}
| team2 = {{cr|PAK}}
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ایڈیلیڈ اوول]]، [[ایڈیلیڈ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656481.html سکور کارڈ]
| result = میچ 42
}}

==ڪوارٽر فائينل==
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match43}} 18 مارچ
| daynight = yes
| team1 = A1
| team2 = B4
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سڊني ڪرڪيٽ گراؤنڊ]]، [[سڊني]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656483.html اسڪور ڪارڊ]
| result = ڪوارٽر فائينل 1
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match44}} 19 مارچ
| daynight = yes
| team1 = A3
| team2 = B2
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ميلبورن ڪرڪيٽ گراؤنڊ]]، [[ميلبورن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656485.html اسڪور ڪارڊ]
| result = ڪوارٽر فائينل 2
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match45}} 20 مارچ
| daynight = yes
| team1 = A2
| team2 = B3

| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ايڊيليڊ اوول]]، [[ايڊيليڊ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656487.html اسڪور ڪارڊ]
| result = ڪوارٽر فائينل 3
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match46}} 21 مارچ
| daynight = yes
| team1 = A4
| team2 = B1
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue =  [[ويسٽپيڪ اسٽيڊيم]]، [[ويلنگٽن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656489.html اسڪور ڪارڊ]
| result = ڪوارٽر فائنل 4
}}

==ناڪ آؤٽ مرحلو==
{{2015 Cricket World Cup knockout stage bracket}}

===سيمي فائنل===
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match47}} 24 مارچ
| daynight = yes
| team1 = فاتح ڪوارٽر فائنل 1
| team2 = فاتح ڪوارٽر فائنل 2
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ايڊن پارڪ]], [[آڪلينڊ]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656491.html اسڪور ڪارڊ]
| result = سيمي فائنل 1
}}
----
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match48}} 26 مارچ
| daynight = yes
| team1 = فاتح ڪوارٽر فائنل 3
| team2 = فاتح ڪوارٽر فائنل 4
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[سڊني ڪرڪيٽ گراؤنڊ]], [[سڊني]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656493.html اسڪور ڪارڊ]
| result = سيمي فائنل 2
}}

===فائنل===
{{Limited overs matches
| date = {{anchor|match49}} 29 مارچ
| daynight = ھا
| team1 =1: سيمي فائنل کٽندڙ
| team2 = 2:سيمي فائنل کٽندڙ
| score1 = 
| score2 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| venue = [[ميلبورن ڪرڪيٽ گراؤنڊ]]، [[ميلبورن]]
| toss = 
| motm = 
| umpires = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656495.html اسڪور ڪارڊ]
| result = فائنل
}}

==وڌيڪ ڏسندا==
{{گھڻا باب|ڪرڪيٽ|ڪرڪيٽ عالمي ڪپ}}
* [[ڪرڪيٽ ورلڊ رڪارڊن جي فھرست]]

==حوالو==
{{حوالو|2}}

== ملاحظا ==
{{حوالو | گروپ=nb}}

==رابطا==
* [http://www.cricketworldcup.com Official 2015 World Cup site]
* [http://www.espncricinfo.com/icc-cricket-world-cup-2015/content/series/509587.html ICC Cricket World Cup 2015] at ESPNcricinfo

{{ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015}}
{{ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015 جا مقام}}
{{ڪرڪيٽ عالمي ڪپ}}

[[زمرو:ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015]]
[[زمرو:ڪرڪيٽ عالمي ڪپ]]
[[زمرو:2015 ۾ ڪرڪيٽ]]
[[زمرو:2015 ۾ آسٽريليا]]
[[زمرو:2015 ۾ زمبابوي]]
[[زمرو:2015ع]]
[[زمرو:2015 ۾ رانديون]]
[[زمرو:2015 ۾ براعظم آسٽريليا]]</text>
      <sha1>218bmv25bjnuu1a19pcicjq1q6ddnt4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ڪرڪيٽ عالمي ڪپ 2015</title>
    <ns>14</ns>
    <id>7342</id>
    <revision>
      <id>412354</id>
      <parentid>44790</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="nncf2ibqhi0ggt00g42dx0j8wstbtgl" xml:space="preserve">[[زمرو:2015ع]]
[[زمرو:ڪرڪيٽ]]</text>
      <sha1>nncf2ibqhi0ggt00g42dx0j8wstbtgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412355</id>
      <parentid>412354</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="g1nwvakabl2l1rhza9sadyzg8dx0y0j" xml:space="preserve">[[زمرو:2015ع]]
[[زمرو:ڪرڪيٽ عالمي ڪپ]]</text>
      <sha1>g1nwvakabl2l1rhza9sadyzg8dx0y0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2015 ۾ رانديون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>7349</id>
    <revision>
      <id>412356</id>
      <parentid>169399</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="cr2a9a6d1cb46srfp5cdvduo1uzqnru" xml:space="preserve">{{ڪومنز|2015 in sports}}
[[زمرو:2015ع]]
[[زمرو:رانديون بلحاظ سال]]</text>
      <sha1>cr2a9a6d1cb46srfp5cdvduo1uzqnru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1821ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7454</id>
    <revision>
      <id>412276</id>
      <parentid>313383</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="362" sha1="4paidzfe1q82c885t0nwq205wiydnbg" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1821}}
{{Year nav|1821}}
== واقعا ==
* '''[[17 جُولاءِ]]''' – [[اسپين]] [[فلوريڊا]] کي [[آمريڪا]] جي حوالي ڪري ڇڏيو.
* '''[[10 آگسٽ]]''' – مسوري [[آمريڪا]] ۾ 24هين رياست طور شامل ٿي.

== فوتگيون ==

{{عشرو}}
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1821ع]]</text>
      <sha1>4paidzfe1q82c885t0nwq205wiydnbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1860ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7534</id>
    <revision>
      <id>412465</id>
      <parentid>165828</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="9g4tewdqwbo96ozx7i7q6n942cmfl4t" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]

== ڊسمبر ==

{{اڻويھين صدي6}}

[[زمرو:1860ء]]
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>9g4tewdqwbo96ozx7i7q6n942cmfl4t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412466</id>
      <parentid>412465</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ڊسمبر */</comment>
      <origin>412466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="6kpzdjpghcphjrrq3zaz48umu25huex" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]

==ڊسمبر==

[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>6kpzdjpghcphjrrq3zaz48umu25huex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412468</id>
      <parentid>412466</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="hidmqpx3rw171jojbukfj7on8x1eia1" xml:space="preserve">

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>hidmqpx3rw171jojbukfj7on8x1eia1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412470</id>
      <parentid>412468</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="283" sha1="frsu5ycp73yw3fr6o0xi5424mgz9o11" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]
* [[جين ايڊمز]]
* [[گستاف ماھلر]]

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>frsu5ycp73yw3fr6o0xi5424mgz9o11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412471</id>
      <parentid>412470</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="m89f49d3r1xhlnnrwo16jes23u4mkbz" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]: 29 [[جنوري]]
* [[جين ايڊمز]]
* [[گستاف ماھلر]]

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>m89f49d3r1xhlnnrwo16jes23u4mkbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412472</id>
      <parentid>412471</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="lpf591i1t0xg6ts4r0pl9l97j6gteul" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]: [[29 جنوري]]
* [[جين ايڊمز]]
* [[گستاف ماھلر]]

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>lpf591i1t0xg6ts4r0pl9l97j6gteul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412473</id>
      <parentid>412472</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="324" sha1="1n8qly8awc87vm6iy1q06i97zzkanca" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]: [[29 جنوري]]
* [[جين ايڊمز]]: [[مئي|21 مئي]]
* [[گستاف ماھلر]]

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>1n8qly8awc87vm6iy1q06i97zzkanca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412474</id>
      <parentid>412473</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="855ido6mhjwymjgvkhsh1jga8y0ghzz" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]: [[29 جنوري]]
* [[جين ايڊمز]]: [[8 سيپٽمبر]]
* [[گستاف ماھلر]]: 

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>855ido6mhjwymjgvkhsh1jga8y0ghzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412475</id>
      <parentid>412474</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="361" sha1="rlgxra1ptooy03nke9fh8umg4jj4248" xml:space="preserve">
'''پيدائشون'''
* [[انٽون چيخوف]]: [[29 جنوري]]
* [[گستاف ماھلر]]: [[7 جُولاءِ|7 جولاءِ]]
* [[جين ايڊمز]]: [[8 سيپٽمبر]]

{{عشرو}}

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>rlgxra1ptooy03nke9fh8umg4jj4248</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1867ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7541</id>
    <revision>
      <id>412463</id>
      <parentid>131221</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="464" sha1="s6af80l0wh42ngzdy11852xdnhev5rf" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1867}}
{{Year nav|1867}}

== واقعا ==
*'''[[14 جُولاءِ]]''' – [[سويڊن]] جي سائنسدان الفريڊ نوبل (تصوير) پهرين دفعا ڊائنا مائيٽ جي ڌماڪي مظاهرو ڪيو.

== پيدائش ==
*'''[[15 آڪٽوبر]]''' – [[آخوند حافظ ولي محمد]]، مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ جو استاد 


==فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:1867ع]]</text>
      <sha1>s6af80l0wh42ngzdy11852xdnhev5rf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412464</id>
      <parentid>412463</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="547" sha1="59d6k9fr591p47p5ltjjgk7sy6jp6hl" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1867}}
{{Year nav|1867}}

== واقعا ==
*'''[[14 جُولاءِ]]''' – [[سويڊن]] جي سائنسدان الفريڊ نوبل (تصوير) پهرين دفعا ڊائنا مائيٽ جي ڌماڪي مظاهرو ڪيو.

== پيدائش ==
*'''[[15 آڪٽوبر]]''' – [[آخوند حافظ ولي محمد]]، مخدوم محمد زمان طالب الموليٰ جو استاد 


==فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:1867ع]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>59d6k9fr591p47p5ltjjgk7sy6jp6hl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1902ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7708</id>
    <revision>
      <id>412213</id>
      <parentid>124537</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:51:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="312" sha1="23x1o1yn4lva8peql7ma967v38o8j34" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1902}}
{{Year nav|1902}}

== واقعا ==
*'''[[22 آگسٽ]]''' –  ٿيوڊور روزويلٽ [[آمريڪا]] جو 26 هون صدر منتخب ٿيو.

== پيدائش ==


==فوتگيون==
[[زمرو:1902ع]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>23x1o1yn4lva8peql7ma967v38o8j34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪشمور ضلعو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9581</id>
    <revision>
      <id>412387</id>
      <parentid>393555</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34216" sha1="9ii7zui4hitmahzd4m9z93kto91tl7l" xml:space="preserve">{{Short description|سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جو ضلعو}}
{{Use dmy dates|date=سيپٽمبر 2026}}

{{Infobox settlement
| name               = ڪشمور ضلعو
| official_name      = ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو
| native_name        = {{hlist|Kashmore District|{{nq|ضلع کشمور}}}}
| native_name_lang   = sd
| settlement_type    = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| image_skyline      = {{multiple image
 | border      = infobox
 | total_width = 280
 | image_style = border:1;
 | perrow      = 1/2/2
 | image1      = Pakistan - Sindh - Kashmore district.svg
 | caption1    = سنڌ ۾ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو مقام
 | image2      = Ancient bungalow.jpg
 | caption2    = [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي تعلقي]] جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ جي پراڻي حويلي
 | image3      = Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg
 | caption3    = مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي
 | image4      = Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg
 | caption4    = [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
}}
| image_map          = 
| coordinates        = {{coord|28|21|N|69|23|E|region:PK_type:adm2nd_dim:50000|display=inline,title}}
| subdivision_type   = ملڪ
| subdivision_name   = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1  = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1  = [[سنڌ]]
| subdivision_type2  = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2  = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| established_title  = قيام
| established_date   = 13 ڊسمبر 2004ع&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore @ Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن عدالت ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;&gt;{{cite news
 |title=Four new districts created in Sindh
 |url=https://www.brecorder.com/news/3109987
 |work=Business Recorder
 |date=14 December 2004
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| seat_type          = [[ضلعي هيڊڪوارٽر]]
| seat               = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type    = ضلعي انتظاميا
| unit_pref          = Metric
| area_total_km2     = 2580
| population_total   = 1233957
| population_as_of   = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_density_km2 = 478.28
| population_urban   = 271,782 (22.03٪)
| population_rural   = 962,175
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = شرح خواندگي
| demographics1_title1 = ڪل
| demographics1_info1 = 35.59٪
| demographics1_title2 = مرد
| demographics1_info2 = 45.08٪
| demographics1_title3 = عورتون
| demographics1_info3 = 25.72٪
| demographics1_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;&gt;{{cite web
 |title=Literacy Rate, Enrolment and Out of School Population by Sex and Rural/Urban, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| timezone1          = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1        = +5
| blank1_name_sec1   = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقا]]
| blank1_info_sec1   = 3
| blank2_name_sec1   = يونين ڪائونسلون
| blank2_info_sec1   = 41
}}

'''ڪشمور ضلعو'''، جنهن کي سرڪاري دستاويزن ۾ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو''' پڻ لکيو وڃي ٿو، [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] آهي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt; ڪشمور ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]] ۽ [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] تعلقن کي ڌار ڪري قائم ڪيو ويو؛ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو]] به نئين ضلعي جو ٽيون تعلقو بڻيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي '''1,233,957''' هئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 22.03 سيڪڙو شهري ۽ 77.97 سيڪڙو ٻهراڙيءَ واري آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt; ضلعي جي ڪل ايراضي 2,580 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 478 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ڪشمور سنڌ جي انهن ٿورن ضلعن مان آهي، جيڪي ٻن ٻين صوبن سان سڌي سرحد رکن ٿا. اتر ۾ [[بلوچستان]] جو [[ڊيره بگٽي ضلعو]]، اوڀر ۾ [[پنجاب]] جو [[راجن پور ضلعو]]، اولهه ۾ [[جيڪب آباد ضلعو]] ۽ [[شڪارپور ضلعو]]، جڏهن تہ ڏکڻ طرف [[گهوٽڪي ضلعو]] ۽ [[سکر ضلعو]] واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;&gt;{{cite report
 |title=Organizational Capacity Assessment and Development of Capacity Enhancement Plan – District Kashmore
 |url=https://pdma.gos.pk/Documents/Reports/NSO_FR_Part_B.pdf
 |publisher=پراونشل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي، حڪومت سنڌ
 |language=en
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين پاسي سان وهي ٿو، جنهن سبب دريائي ڪچو، ٻوڏ جا ميدان، ٻيلا ۽ آبپاشيءَ واري زراعت ضلعي جي قدرتي جاگرافيءَ جا اهم جزا آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

== نالو ==
ضلعي جو نالو [[ڪشمور]] شهر تان پيل آهي، جڏهن تہ ضلعي جو هيڊڪوارٽر [[ڪنڌڪوٽ]] ۾ واقع آهي. سرڪاري ادارا ٻنهي صورتن، '''ڪشمور ضلعو''' ۽ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو'''، کي استعمال ڪن ٿا. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي 2022ع واري نوٽيفڪيشن ۾ سرڪاري نالو ''District Kashmore@Kandhkot'' لکيل آهي.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه ثانوي ذريعن ۾ ڪشمور لاءِ تاريخي صورتون ''خيزمر'' يا ''خيزمور'' پڻ ڏنيون ويون آهن، پر انهن صورتن جي اصليت بابت مستند قديم دستاويزي ثبوت محدود آهن، تنهنڪري انهن کي ضلعي جو قطعي طور ثابت ٿيل پراڻو نالو چوڻ کان پاسو ڪيو وڃي ٿو.

== تاريخ ==

=== نوآبادياتي دور کان اڳ ===
هاڻوڪي ڪشمور ضلعي وارو علائقو تاريخي طور اتر سنڌ جي دريائي، زرعي ۽ قبائلي سرحدي پٽي جو حصو رهيو آهي. 18هين صديءَ ۾ علائقو [[ڪلهوڙا خاندان|ڪلهوڙا]] ۽ پوءِ [[ٽالپر خاندان|ٽالپر]] حڪمرانيءَ هيٺ رهيو. 1783ع ۾ [[هالاڻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ جي وڏي حصي ۾ ٽالپر حڪمراني قائم ٿي، جيڪا 1843ع تائين جاري رهي.

علائقي ۾ سنڌو درياهه، پراڻن واهن، چراگاهن ۽ بلوچستان ڏانهن ويندڙ رستن سبب آبادي ۽ مقامي واپار تاريخي طور درياهه ۽ زرعي نظام سان ڳنڍيل رهيو.

=== برطانوي دور ===
1843ع ۾ [[مياڻي جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سنڌ جي وڏي حصي تي قبضو ڪيو. موجوده ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي جا علائقا بعد ۾ اپر سنڌ جي انتظامي ڍانچي ۾ شامل رهيا.

19هين صديءَ دوران علائقو جيڪب آباد ۽ اپر سنڌ سرحدي انتظام سان لاڳاپيل رهيو. بعد ۾ برطانوي دور جي انتظامي بندوبست ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ [[اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعو|اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعي]] ۽ پوءِ جيڪب آباد ضلعي سان ڳنڍيل رهيا.

ريلوي، آبپاشي ۽ روڊن جي واڌ سان ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ غوثپور مقامي واپار ۽ مواصلات جا اهم مرڪز بڻيا.

=== پاڪستان کان پوءِ ===
1947ع کان پوءِ ڪشمور وارو علائقو [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. 13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت صوبي ۾ چار نوان ضلعا قائم ڪيا، جن مان ڪشمور به هڪ هو. نئين ضلعي ۾ شروعاتي طور ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا شامل هئا ۽ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;

ضلعي جي عدالتن جي سرڪاري تاريخ موجب نئون ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي قائم ٿيو ۽ جولاءِ 2005ع ۾ ڪنڌڪوٽ ۾ ان جي پنهنجي ضلعي ۽ سيشن عدالت قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

بعد ۾ [[تنگواڻي]] کي الڳ تعلقي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ضلعي جي موجوده انتظامي ورهاست ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—تي مشتمل ٿي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي. اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ پنجاب، اولهه ۾ جيڪب آباد ۽ شڪارپور، ۽ ڏکڻ ۾ گهوٽڪي ۽ سکر ضلعا واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

[[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين ڪناري سان وهي ٿو. درياهه سان لڳندڙ علائقن ۾ وسيع [[ڪچو|ڪچي]] جا ميدان، دريائي ٻيلا، چراگاهه ۽ موسمي ٻوڏ جا علائقا موجود آهن. ضلعي جا آباد پڪا علائقا آبپاشيءَ جي واهن ذريعي زرعي پيداوار جو مرڪز آهن.

[[File:Flooding near Kashmor, Pakistan August 2010 (4976450371).jpg|thumb|کاٻو|2010ع جي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ [[گڊو بئراج]] ڀرسان سنڌو درياهه جو سيٽلائيٽ منظر.]]

درياهه سان ويجهڙائيءَ سبب ضلعو ٻوڏ جي خطري کي به منهن ڏيندو رهي ٿو. 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو ڀرسان سنڌو درياهه جو وهڪرو انتهائي وڌي ويو ۽ ڪچي توڙي زرعي زمينن جا وسيع حصا پاڻي هيٺ آيا. [[ناسا]] جي لينڊسيٽ تصويرن ۾ گڊو بئراج، کيوالي ۽ ڀرپاسي جي ٻوڏ صاف ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

== آبپاشي ۽ گڊو بئراج ==
[[گڊو بئراج]] ڪشمور ضلعي جي سڀ کان اهم آبي اڏاوتن مان هڪ آهي. اهو سنڌو درياهه تي ڪشمور شهر کان لڳ ڀڳ 10 ميل اتر اولهه ۾ واقع آهي.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;&gt;{{cite web
 |title=Guddu Barrage Region
 |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage
 |publisher=آبپاشي کاتو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بئراج جا هيڊ ورڪس 1962ع ۾ مڪمل ٿيا ۽ 1 مارچ 1963ع تي ان جو افتتاح ٿيو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt; سنڌ آبپاشي کاتي موجب بئراج جي ڊزائن ڊسچارج 12 لک ڪيوسڪ آهي ۽ ان مان [[بيگاري سنڌ فيڊر]]، [[ڊيزرٽ پٽ فيڊر]]، [[گهوٽڪي فيڊر]] ۽ [[ريني ڪئنال]] سميت اهم واهه نڪرن ٿا.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

گڊو بئراج جي ڪمانڊ ايريا سنڌ ۽ بلوچستان جي لکين ايڪڙ زرعي زمينن تائين پکڙيل آهي. بيگاري سنڌ فيڊر ۽ ڊيزرٽ پٽ فيڊر خاص طور اتر سنڌ ۽ بلوچستان جي آبپاشيءَ لاءِ اهم آهن.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

[[File:Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg|thumb|[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]، ڪشمور ضلعو.]]

== انتظامي ورهاست ==
ڪشمور ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورهايل آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#3F7CAC;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا تعلقا — 2023ع
|-
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | تعلقو
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | ايراضي&lt;br /&gt;(ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | گهاٽائي&lt;br /&gt;(ماڻهو في ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | شرح خواندگي
|-
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| 654
| 407,592
| 623.23
| 37.91٪
|-
| [[ڪشمور تعلقو]]
| 1,262
| 487,601
| 386.37
| 32.65٪
|-
| [[تنگواڻي تعلقو]]
| 664
| 338,764
| 510.19
| 36.95٪
|-
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | ڪل
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 2,580
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 1,233,957
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 478.28
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 35.59٪
|}

=== يونين ڪائونسلون ===
سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ جي 27 اپريل 2022ع واري نوٽيفڪيشن موجب ضلعي ڪائونسل ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ۾ '''41 يونين ڪائونسلون''' آهن.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#356859;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون، 2022ع
|-
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
|-
| 1 || [[گلان پور]] || 22 || [[اڪهرو]]
|-
| 2 || [[لائين پراڻي]] || 23 || [[واڪڙو]]
|-
| 3 || [[کيوالي]] || 24 || [[ملهير]]
|-
| 4 || [[ڊومي ولي]] || 25 || [[هيبت]]
|-
| 5 || [[مساوالو]] || 26 || [[ڏاڏر]]
|-
| 6 || [[سوڌي]] || 27 || [[داري]]
|-
| 7 || [[سامو]] || 28 || [[منگي]]
|-
| 8 || [[ڪچو بهادرپور]] || 29 || [[جعفرآباد]]
|-
| 9 || [[گيهل پور]] || 30 || [[چيل]]
|-
| 10 || [[آر بي چاچڙ]] || 31 || [[بجاراڻي]]
|-
| 11 || [[بڊاڻي]] || 32 || [[بهلڪاڻي]]
|-
| 12 || [[زور ڳڙهه]] || 33 || [[نصير]]
|-
| 13 || [[گبلو]] || 34 || [[منجهي]]
|-
| 14 || [[ڪمڀري]] || 35 || [[دنياپور]]
|-
| 15 || [[ڪمب]] || 36 || [[گل والي]]
|-
| 16 || [[توج]] || 37 || [[جمال]]
|-
| 17 || [[چاچڙ]] || 38 || [[ڪرم پور]]
|-
| 18 || [[ملگزار]] || 39 || [[سيدو ڪوٽ]]
|-
| 19 || [[رسالدار]] || 40 || [[سيفل]]
|-
| 20 || [[جاگيرآباد]] || 41 || [[سهلياڻي]]
|-
| 21 || [[دولت پور]] || ||
|}

موجوده 2022ع واري نمبرنگ پراڻين بلدياتي فهرستن کان مختلف آهي؛ تنهنڪري اڳين دستاويزن ۾ ساڳين يونين ڪائونسلن جا ٻيا نمبر ملي سگهن ٿا.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

=== ديهون ===
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري فهرست موجب ڪشمور ضلعي ۾ ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي تعلقن ۾ وڏي تعداد ۾ ديهون آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

'''ڪشمور تعلقي''' ۾ 57، '''ڪنڌڪوٽ تعلقي''' ۾ 49 ۽ '''تنگواڻي تعلقي''' ۾ 42 ديهون درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
'''ڪشمور تعلقو'''
* بڊاڻي ڪچو
* بڊاڻي پڪو
* ٻائي روپ
* ٻيلو
* ڀنر
* بندپ مراد
* بخشاپور
* چاچڙ
* ڏارو جهنڊو
* ڊومي ولي
* ايلسي
* گنڌير
* گيهلپور
* گشڪوري
* گونڊڪ ڪوش
* گبلو
* گلانپور
* حاجي خان
* جکراڻي
* جلال سوڌ
* ڪچو بهادرپور
* ڪچو ڪشمور
* ڪچو خوسڪي
* ڪريم آباد
* ڪٺ ڳڙهه
* ڪائورو مهر
* ڪيجهر
* کاهي ڪچو
* کاهي پڪو
* کيوالي
* ڪڀر
* ڪمب
* ڪمڀري
* لائين پراڻي
* ماڇي
* مهر
* مساوالو
* ميخان ٻيلو
* مٺڙي
* محمد آڏاڻي
* نورپور ڪچو
* نورپور پڪو
* پڪو بهادرپور
* پڪو ڪشمور
* پڪو خوسڪي
* ريو ڪچو
* سائين
* سامو
* شاهه علي پور
* شاهه ڳڙهه ڪچو
* شاهه ڳڙهه پڪو
* سيلاچي
* سوڌي
* سورهه
* ٿالهو
* توج
* زور ڳڙهه

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو'''
* عالم آباد
* اڪهرو
* آرائين
* بابرواڙي
* بلوچ آباد
* بلهاري
* بخشپور
* چمن
* ڏاڏر
* داري
* ڌڀاڻي
* ڌنڌي
* ڍائو
* لاهري ڊومڪي
* دولت پور
* فريد آباد
* ڳڙهي
* گهوراگهر ڪچو
* گهوراگهٽ پڪو
* غوثپور
* گلاب پور
* هيبت ڪچو
* هيبت پڪو
* جعفرآباد ڪچو
* جاگيرآباد
* جانگين
* ڪاجلي
* ڪنڌڪوٽ
* ڪيٽي
* خيرواهه
* خان واهه
* خانڀري
* ڪنڌارو ڪچو
* ماچڪو
* مڪان مارو
* مکواڻي
* ملگزار
* ملهير
* ملوڪان
* منگي
* ماري
* ميٽاهر
* رسالدار
* ريجمت آباد
* شاهه محمد جيلاني
* سنهياني پور
* تيغاڻي
* واحدپور
* واڪڙو

'''تنگواڻي تعلقو'''
* الله آباد
* بهلڪاڻي
* برغ
* بيگهو
* بجاراڻي
* چيل
* ڏابلي
* دنياپور
* غازي
* گهاڻو کوسو
* گودو
* گل والي
* هاجاڻو
* هزارو
* هيرانپور
* جعفرآباد
* جمال
* جهلو
* ڪرم پور
* ڪير
* خيرو
* ڪوٽ ڏوٿي
* لالائو
* لشاري
* منجهي
* ماري جعفر
* نار
* نصير
* نندي جي ڌوري
* قريشي
* سيدو ڪوٽ
* سيفل
* سلگهڻي
* سنهيري
* ساون گبول
* شاهه غازي
* شير ڳڙهه
* شيرهان
* سورواهه
* سهلياڻي
* تنگواڻي
* اونڙ
{{div col end}}

== آبادي ==
{{Historical populations
|1998|677120
|2017|1090336
|2023|1233957
|align=center
|percentages=pagr
|footnote=ذريعا: [[پاڪستان شماريات بيورو]].&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Population by Administrative Units 1951–1998
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;
}}

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي. 2017ع ۾ اها 1,090,336 هئي، جنهن موجب ٻنهي آدمشمارين جي وچ ۾ سالياني سراسري واڌ لڳ ڀڳ 2.09 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ضلعي ۾ 208,894 گهراڻا رڪارڊ ڪيا ويا. 485,925 ماڻهو، يعني ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 39.38 سيڪڙو، ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T5&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 5: Population by Selected Age Group, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#8E6C88;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جي آباديءَ جو ڍانچو، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | تفصيل
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | سيڪڙو
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | جنس
| مرد || 628,265 || 50.91٪
|-
| عورتون || 605,646 || 49.08٪
|-
| ٽرانسجينڊر || 46 || 0.004٪
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | عمر
| 15 سالن کان گهٽ || 644,781 || 52.25٪
|-
| 15–64 سال || 560,899 || 45.46٪
|-
| 65 سال ۽ مٿي || 28,277 || 2.29٪
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | رهائش
| ٻهراڙي || 962,175 || 77.97٪
|-
| شهري || 271,782 || 22.03٪
|}

=== شرح خواندگي ===
2023ع ۾ ڏهن سالن ۽ ان کان مٿي عمر واري آباديءَ جي مجموعي شرح خواندگي '''35.59٪''' هئي. مردن جي شرح 45.08٪ جڏهن تہ عورتن جي شرح 25.72٪ هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

انگ مردن ۽ عورتن جي وچ ۾ تعليم ۾ نمايان فرق ظاهر ڪن ٿا. ضلعي اندر ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شرح خواندگي 37.91٪، تنگواڻي جي 36.95٪ ۽ ڪشمور تعلقي جي 32.65٪ رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

=== ٻوليون ===
[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ضلعي جي وڏي اڪثريت جي مادري ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن تہ [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ٻيو وڏو مادري ٻوليءَ وارو گروهه هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_11_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

تقريباً '''94.1٪''' آبادي سنڌي ۽ '''5.2٪''' بلوچي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي؛ اردو، پنجابي، پشتو، سرائيڪي، براهوي ۽ ٻيون ٻوليون ننڍن تناسبن ۾ موجود هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;/&gt;

=== مذهب ===
2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي 1,233,957 ماڻهن مان 1,190,767 مسلمان هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_9_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندو ۽ درج فهرست ذاتيون گڏجي ضلعي جي لڳ ڀڳ 3.21 سيڪڙو آباديءَ تي مشتمل هيون ۽ انهن جو تناسب شهري علائقن ۾ ٻهراڙيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;width:100%;&quot;
|+ style=&quot;background:#D0A85C;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي ۾ مذهب، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | مذهب
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | سيڪڙو
|-
| [[اسلام]] || 1,190,767 || 96.50٪
|-
| [[هندومت]] ۽ درج فهرست ذاتيون || 39,667 || 3.21٪
|-
| ٻيا || 3,523 || 0.29٪
|-
! ڪل
! 1,233,957
! 100٪
|}

1941ع جي آدمشماريءَ ۾ موجوده ڪشمور ضلعي سان تقريباً ملندڙ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن جي آباديءَ ۾ مسلمان 92.81٪ ۽ هندو 7.16٪ هئا؛ پر ان دور جون انتظامي حدون موجوده ضلعي جي حدن سان مڪمل طور هڪجهڙيون نه هيون.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Census of India, 1941 – Volume XII, Sind Province
 |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
ڪشمور ضلعي جي معيشت جو بنياد زراعت، چوپائي مال، زرعي مزدوري، مڇيگيري، واپار، گئس ۽ بجليءَ جي پيداوار تي آهي. هڪ ضلعي اقتصادي پروفائيل موجب زراعت، مالداري، مڇيگيري ۽ شڪار سان لاڳاپيل روزگار ضلعي جي معاشي سرگرمين ۾ سڀ کان وڏو حصو رکي ٿو.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sindh – Kashmore-Kandhkot
 |url=https://pakistanalmanac.com/sindh-kashmore-kandhkot/
 |website=Pakistan Almanac
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

پاڪستان المانڪ ۾ سنڌ ڊولپمينٽ اسٽيٽسٽڪس 2017–18 جي بنياد تي ضلعي جي 261,000 هيڪٽر رپورٽ ٿيل ايراضيءَ مان لڳ ڀڳ 117,000 هيڪٽر پوکيل ۽ 16,000 هيڪٽر ٻيلي هيٺ ڄاڻايا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;/&gt;

چانور، ڪڻڪ، ڪمند ۽ مختلف چارا ۽ موسمي فصل علائقي جي اهم زرعي پيداوار ۾ شامل آهن. چوپائي مال جي پالنا ۽ مال جون منڊيون پڻ ٻهراڙيءَ جي معيشت جو اهم حصو آهن.

== توانائي ==

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]] ضلعي جي اهم قدرتي وسيلن مان هڪ آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي ۽ 1959ع ۾ دريافت ٿيو؛ گهٽ مقامي گئس طلب سبب تجارتي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گئس جا اهم ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون ۾ آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt; ڪنڌڪوٽ فيلڊ جي گئس جو وڏو حصو گڊو ٿرمل بجلي گهر کي فراهم ٿيندو رهيو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=PPL signs Gas Sales Agreement for Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/ppl-signs-gas-sales-agreement-kandhkot
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |date=24 October 2017
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

=== چاچڙ گئس فيلڊ ===
چاچڙ گئس فيلڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ جي اتر اوڀر واري ڍانچي جي توسيع آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب اهو 1995ع ۾ دريافت ٿيو ۽ لڳ ڀڳ 34 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chachar Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/chachar-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;


=== گڊو ٿرمل بجلي گهر ===
[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]] ڪشمور ضلعي جي اهم بجلي پيدا ڪندڙ مرڪزن مان هڪ آهي. اهو گڊو ۽ سنڌو درياهه ڀرسان واقع آهي ۽ قدرتي گئس سميت حرارتي ٻارڻ استعمال ڪندڙ قومي بجلي نظام جو اهم حصو رهيو آهي.

== آمدورفت ==
ڪشمور ضلعي جي سرحدي حيثيت ان کي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي وچ ۾ روڊ ۽ ريل رابطن لاءِ اهم بڻائي ٿي. ڪشمور طرفان روڊ [[راجن پور ضلعو|راجن پور]] ۽ پنجاب ڏانهن وڃي ٿو، جڏهن تہ تنگواڻي ۽ اتر اولهندي رستا بلوچستان سان ڳنڍجن ٿا.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ضلعي عدالت جي سرڪاري پروفائيل موجب ضلعي مان ريلوي لائين پڻ گذري ٿي ۽ بخشاپور، ڪنڌڪوٽ، تنگواڻي ۽ هيبت شهيد سميت اسٽيشنون موجود آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا ==
سنڌو درياهه جي ڪچي واري پٽي سبب ڪشمور ٻوڏ جي خطري وارن ضلعن مان آهي. PDMA جي ضلعي جائزي ۾ دريائي ٻوڏ، بندن جي حفاظت ۽ ٻهراڙيءَ جي آباديءَ کي اهم آفتن سان لاڳاپيل مسئلا قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

2010ع جي پاڪستاني ٻوڏ دوران گڊو بئراج تي پاڻيءَ جو وهڪرو 11 لک ڪيوسڪ کان مٿي پهتو. سنڌ آبپاشي کاتي موجب 8 آگسٽ 2010ع تي بئراج مان 1,148,350 ڪيوسڪ وهڪرو گذريو، جيڪو ان جي تاريخ جي انتهائي وڏن وهڪرن مان هڪ هو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

== ثقافتي ۽ تاريخي ورثو ==
ڪشمور ضلعو جديد آبپاشي ۽ توانائيءَ جي اڏاوتن سان گڏ پراڻين مذهبي، تعليمي، ريلوي، انتظامي ۽ رهائشي عمارتن جو پڻ مالڪ آهي. [[اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ]] ضلعي اندر ڪيترن ماڳن کي دستاويز ڪيو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن ماڳن ۾ هيٺيان شامل آهن:
* [[گڊو بئراج]]
* [[ٽوڙي بنگلو]]
* گوڊي بنگلو
* ايڪس-2 ريگيوليٽر
* چٽي مسجد
* ڊومڪي قبرستان
* هيبت شهيد جو مقبرو
* گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج
* پراڻيون آبپاشي ۽ سرڪاري عمارتون.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

[[File:Ancient bungalow.jpg|thumb|تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ ۾ پراڻي حويلي.]]

وڪيميڊيا ڪامنز تي موجود ''Ancient bungalow.jpg'' جي اصل فائل بيان موجب اها حويلي '''ڳوٺ مري شير محمد بجاراڻي، تعلقو تنگواڻي، ضلعو ڪشمور''' ۾ واقع آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=File:Ancient bungalow.jpg
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ancient_bungalow.jpg
 |publisher=[[وڪيميڊيا ڪامنز]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg|thumb|مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي، ڪشمور ضلعو.]]

== سياسي نمائندگي ==
2024ع کان جاري سنڌ اسيمبليءَ جي دور ۾ ڪشمور ضلعو ٽن صوبائي تڪن ۾ ورهايل آهي. سنڌ اسيمبليءَ جي موجوده ڊائريڪٽري موجب انهن ٽنهي تڪن جي نمائندگي [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]] جا ميمبر ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;PAS&quot;&gt;{{cite web
 |title=Assembly Members Directory – District Kashmore
 |url=https://www.pas.gov.pk/assembly-members-directory/33/138
 |publisher=[[سنڌ صوبائي اسيمبلي]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#765D69;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا صوبائي اسيمبلي تڪ
|-
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | تڪ
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | ميمبر
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | جماعت
|-
| [[پي ايس-4 ڪشمور-1]]
| [[عبدالرؤف کوسو]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-5 ڪشمور-2]]
| [[غلام عابد]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-6 ڪشمور-3]]
| [[محبوب علي خان بجاراڻي]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪشمور]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[تنگواڻي]]
* [[گڊو بئراج]]
* [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا ضلعا]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== ڪتابيات ==
* {{Cite book
 |title=1998 District Census Report of Jacobabad
 |location=اسلام آباد
 |publisher=Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan
 |series=Census Publication
 |volume=17
 |date=1999
 |language=en
}}
* {{cite report
 |title=Pakistan Emergency Situational Analysis: District Kashmore
 |url=https://reliefweb.int/report/pakistan/pakistan-emergency-situational-analysis-district-kashmore-july-2014
 |publisher=ReliefWeb
 |date=July 2014
 |language=en
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|Kashmore District}}
* [https://sindhzameen.gos.pk/ سنڌ زمين — بورڊ آف روينيو سنڌ]
* [https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage گڊو بئراج ريجن — سنڌ آبپاشي کاتو]

{{Districts of Sindh}}
{{Authority control}}

[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:لاڙڪاڻي ڊويزن جا ضلعا]]
[[زمرو:2004ع ۾ قائم ٿيل انتظامي علائقا]]</text>
      <sha1>9ii7zui4hitmahzd4m9z93kto91tl7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412388</id>
      <parentid>412387</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T23:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34174" sha1="gj5n4cp61f394i36t4g57hqyxj9j2qt" xml:space="preserve">{{Short description|سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جو ضلعو}}


{{Infobox settlement
| name               = ڪشمور ضلعو
| official_name      = ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو
| native_name        = {{hlist|Kashmore District|{{nq|ضلع کشمور}}}}
| native_name_lang   = sd
| settlement_type    = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| image_skyline      = {{multiple image
 | border      = infobox
 | total_width = 280
 | image_style = border:1;
 | perrow      = 1/2/2
 | image1      = Pakistan - Sindh - Kashmore district.svg
 | caption1    = سنڌ ۾ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو مقام
 | image2      = Ancient bungalow.jpg
 | caption2    = [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي تعلقي]] جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ جي پراڻي حويلي
 | image3      = Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg
 | caption3    = مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي
 | image4      = Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg
 | caption4    = [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
}}
| image_map          = 
| coordinates        = {{coord|28|21|N|69|23|E|region:PK_type:adm2nd_dim:50000|display=inline,title}}
| subdivision_type   = ملڪ
| subdivision_name   = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1  = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1  = [[سنڌ]]
| subdivision_type2  = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2  = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| established_title  = قيام
| established_date   = 13 ڊسمبر 2004ع&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore @ Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن عدالت ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;&gt;{{cite news
 |title=Four new districts created in Sindh
 |url=https://www.brecorder.com/news/3109987
 |work=Business Recorder
 |date=14 December 2004
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| seat_type          = [[ضلعي هيڊڪوارٽر]]
| seat               = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type    = ضلعي انتظاميا
| unit_pref          = Metric
| area_total_km2     = 2580
| population_total   = 1233957
| population_as_of   = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_density_km2 = 478.28
| population_urban   = 271,782 (22.03٪)
| population_rural   = 962,175
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = شرح خواندگي
| demographics1_title1 = ڪل
| demographics1_info1 = 35.59٪
| demographics1_title2 = مرد
| demographics1_info2 = 45.08٪
| demographics1_title3 = عورتون
| demographics1_info3 = 25.72٪
| demographics1_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;&gt;{{cite web
 |title=Literacy Rate, Enrolment and Out of School Population by Sex and Rural/Urban, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| timezone1          = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1        = +5
| blank1_name_sec1   = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقا]]
| blank1_info_sec1   = 3
| blank2_name_sec1   = يونين ڪائونسلون
| blank2_info_sec1   = 41
}}

'''ڪشمور ضلعو'''، جنهن کي سرڪاري دستاويزن ۾ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو''' پڻ لکيو وڃي ٿو، [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] آهي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt; ڪشمور ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]] ۽ [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] تعلقن کي ڌار ڪري قائم ڪيو ويو؛ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو]] به نئين ضلعي جو ٽيون تعلقو بڻيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي '''1,233,957''' هئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 22.03 سيڪڙو شهري ۽ 77.97 سيڪڙو ٻهراڙيءَ واري آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt; ضلعي جي ڪل ايراضي 2,580 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 478 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ڪشمور سنڌ جي انهن ٿورن ضلعن مان آهي، جيڪي ٻن ٻين صوبن سان سڌي سرحد رکن ٿا. اتر ۾ [[بلوچستان]] جو [[ڊيره بگٽي ضلعو]]، اوڀر ۾ [[پنجاب]] جو [[راجن پور ضلعو]]، اولهه ۾ [[جيڪب آباد ضلعو]] ۽ [[شڪارپور ضلعو]]، جڏهن تہ ڏکڻ طرف [[گهوٽڪي ضلعو]] ۽ [[سکر ضلعو]] واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;&gt;{{cite report
 |title=Organizational Capacity Assessment and Development of Capacity Enhancement Plan – District Kashmore
 |url=https://pdma.gos.pk/Documents/Reports/NSO_FR_Part_B.pdf
 |publisher=پراونشل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي، حڪومت سنڌ
 |language=en
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين پاسي سان وهي ٿو، جنهن سبب دريائي ڪچو، ٻوڏ جا ميدان، ٻيلا ۽ آبپاشيءَ واري زراعت ضلعي جي قدرتي جاگرافيءَ جا اهم جزا آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

== نالو ==
ضلعي جو نالو [[ڪشمور]] شهر تان پيل آهي، جڏهن تہ ضلعي جو هيڊڪوارٽر [[ڪنڌڪوٽ]] ۾ واقع آهي. سرڪاري ادارا ٻنهي صورتن، '''ڪشمور ضلعو''' ۽ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو'''، کي استعمال ڪن ٿا. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي 2022ع واري نوٽيفڪيشن ۾ سرڪاري نالو ''District Kashmore@Kandhkot'' لکيل آهي.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه ثانوي ذريعن ۾ ڪشمور لاءِ تاريخي صورتون ''خيزمر'' يا ''خيزمور'' پڻ ڏنيون ويون آهن، پر انهن صورتن جي اصليت بابت مستند قديم دستاويزي ثبوت محدود آهن، تنهنڪري انهن کي ضلعي جو قطعي طور ثابت ٿيل پراڻو نالو چوڻ کان پاسو ڪيو وڃي ٿو.

== تاريخ ==

=== نوآبادياتي دور کان اڳ ===
هاڻوڪي ڪشمور ضلعي وارو علائقو تاريخي طور اتر سنڌ جي دريائي، زرعي ۽ قبائلي سرحدي پٽي جو حصو رهيو آهي. 18هين صديءَ ۾ علائقو [[ڪلهوڙا خاندان|ڪلهوڙا]] ۽ پوءِ [[ٽالپر خاندان|ٽالپر]] حڪمرانيءَ هيٺ رهيو. 1783ع ۾ [[هالاڻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ جي وڏي حصي ۾ ٽالپر حڪمراني قائم ٿي، جيڪا 1843ع تائين جاري رهي.

علائقي ۾ سنڌو درياهه، پراڻن واهن، چراگاهن ۽ بلوچستان ڏانهن ويندڙ رستن سبب آبادي ۽ مقامي واپار تاريخي طور درياهه ۽ زرعي نظام سان ڳنڍيل رهيو.

=== برطانوي دور ===
1843ع ۾ [[مياڻي جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سنڌ جي وڏي حصي تي قبضو ڪيو. موجوده ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي جا علائقا بعد ۾ اپر سنڌ جي انتظامي ڍانچي ۾ شامل رهيا.

19هين صديءَ دوران علائقو جيڪب آباد ۽ اپر سنڌ سرحدي انتظام سان لاڳاپيل رهيو. بعد ۾ برطانوي دور جي انتظامي بندوبست ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ [[اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعو|اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعي]] ۽ پوءِ جيڪب آباد ضلعي سان ڳنڍيل رهيا.

ريلوي، آبپاشي ۽ روڊن جي واڌ سان ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ غوثپور مقامي واپار ۽ مواصلات جا اهم مرڪز بڻيا.

=== پاڪستان کان پوءِ ===
1947ع کان پوءِ ڪشمور وارو علائقو [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. 13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت صوبي ۾ چار نوان ضلعا قائم ڪيا، جن مان ڪشمور به هڪ هو. نئين ضلعي ۾ شروعاتي طور ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا شامل هئا ۽ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;

ضلعي جي عدالتن جي سرڪاري تاريخ موجب نئون ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي قائم ٿيو ۽ جولاءِ 2005ع ۾ ڪنڌڪوٽ ۾ ان جي پنهنجي ضلعي ۽ سيشن عدالت قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

بعد ۾ [[تنگواڻي]] کي الڳ تعلقي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ضلعي جي موجوده انتظامي ورهاست ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—تي مشتمل ٿي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي. اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ پنجاب، اولهه ۾ جيڪب آباد ۽ شڪارپور، ۽ ڏکڻ ۾ گهوٽڪي ۽ سکر ضلعا واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

[[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين ڪناري سان وهي ٿو. درياهه سان لڳندڙ علائقن ۾ وسيع [[ڪچو|ڪچي]] جا ميدان، دريائي ٻيلا، چراگاهه ۽ موسمي ٻوڏ جا علائقا موجود آهن. ضلعي جا آباد پڪا علائقا آبپاشيءَ جي واهن ذريعي زرعي پيداوار جو مرڪز آهن.

[[File:Flooding near Kashmor, Pakistan August 2010 (4976450371).jpg|thumb|کاٻو|2010ع جي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ [[گڊو بئراج]] ڀرسان سنڌو درياهه جو سيٽلائيٽ منظر.]]

درياهه سان ويجهڙائيءَ سبب ضلعو ٻوڏ جي خطري کي به منهن ڏيندو رهي ٿو. 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو ڀرسان سنڌو درياهه جو وهڪرو انتهائي وڌي ويو ۽ ڪچي توڙي زرعي زمينن جا وسيع حصا پاڻي هيٺ آيا. [[ناسا]] جي لينڊسيٽ تصويرن ۾ گڊو بئراج، کيوالي ۽ ڀرپاسي جي ٻوڏ صاف ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

== آبپاشي ۽ گڊو بئراج ==
[[گڊو بئراج]] ڪشمور ضلعي جي سڀ کان اهم آبي اڏاوتن مان هڪ آهي. اهو سنڌو درياهه تي ڪشمور شهر کان لڳ ڀڳ 10 ميل اتر اولهه ۾ واقع آهي.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;&gt;{{cite web
 |title=Guddu Barrage Region
 |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage
 |publisher=آبپاشي کاتو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بئراج جا هيڊ ورڪس 1962ع ۾ مڪمل ٿيا ۽ 1 مارچ 1963ع تي ان جو افتتاح ٿيو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt; سنڌ آبپاشي کاتي موجب بئراج جي ڊزائن ڊسچارج 12 لک ڪيوسڪ آهي ۽ ان مان [[بيگاري سنڌ فيڊر]]، [[ڊيزرٽ پٽ فيڊر]]، [[گهوٽڪي فيڊر]] ۽ [[ريني ڪئنال]] سميت اهم واهه نڪرن ٿا.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

گڊو بئراج جي ڪمانڊ ايريا سنڌ ۽ بلوچستان جي لکين ايڪڙ زرعي زمينن تائين پکڙيل آهي. بيگاري سنڌ فيڊر ۽ ڊيزرٽ پٽ فيڊر خاص طور اتر سنڌ ۽ بلوچستان جي آبپاشيءَ لاءِ اهم آهن.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

[[File:Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg|thumb|[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]، ڪشمور ضلعو.]]

== انتظامي ورهاست ==
ڪشمور ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورهايل آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#3F7CAC;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا تعلقا — 2023ع
|-
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | تعلقو
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | ايراضي&lt;br /&gt;(ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | گهاٽائي&lt;br /&gt;(ماڻهو في ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | شرح خواندگي
|-
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| 654
| 407,592
| 623.23
| 37.91٪
|-
| [[ڪشمور تعلقو]]
| 1,262
| 487,601
| 386.37
| 32.65٪
|-
| [[تنگواڻي تعلقو]]
| 664
| 338,764
| 510.19
| 36.95٪
|-
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | ڪل
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 2,580
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 1,233,957
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 478.28
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 35.59٪
|}

=== يونين ڪائونسلون ===
سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ جي 27 اپريل 2022ع واري نوٽيفڪيشن موجب ضلعي ڪائونسل ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ۾ '''41 يونين ڪائونسلون''' آهن.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#356859;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون، 2022ع
|-
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
|-
| 1 || [[گلان پور]] || 22 || [[اڪهرو]]
|-
| 2 || [[لائين پراڻي]] || 23 || [[واڪڙو]]
|-
| 3 || [[کيوالي]] || 24 || [[ملهير]]
|-
| 4 || [[ڊومي ولي]] || 25 || [[هيبت]]
|-
| 5 || [[مساوالو]] || 26 || [[ڏاڏر]]
|-
| 6 || [[سوڌي]] || 27 || [[داري]]
|-
| 7 || [[سامو]] || 28 || [[منگي]]
|-
| 8 || [[ڪچو بهادرپور]] || 29 || [[جعفرآباد]]
|-
| 9 || [[گيهل پور]] || 30 || [[چيل]]
|-
| 10 || [[آر بي چاچڙ]] || 31 || [[بجاراڻي]]
|-
| 11 || [[بڊاڻي]] || 32 || [[بهلڪاڻي]]
|-
| 12 || [[زور ڳڙهه]] || 33 || [[نصير]]
|-
| 13 || [[گبلو]] || 34 || [[منجهي]]
|-
| 14 || [[ڪمڀري]] || 35 || [[دنياپور]]
|-
| 15 || [[ڪمب]] || 36 || [[گل والي]]
|-
| 16 || [[توج]] || 37 || [[جمال]]
|-
| 17 || [[چاچڙ]] || 38 || [[ڪرم پور]]
|-
| 18 || [[ملگزار]] || 39 || [[سيدو ڪوٽ]]
|-
| 19 || [[رسالدار]] || 40 || [[سيفل]]
|-
| 20 || [[جاگيرآباد]] || 41 || [[سهلياڻي]]
|-
| 21 || [[دولت پور]] || ||
|}

موجوده 2022ع واري نمبرنگ پراڻين بلدياتي فهرستن کان مختلف آهي؛ تنهنڪري اڳين دستاويزن ۾ ساڳين يونين ڪائونسلن جا ٻيا نمبر ملي سگهن ٿا.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

=== ديهون ===
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري فهرست موجب ڪشمور ضلعي ۾ ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي تعلقن ۾ وڏي تعداد ۾ ديهون آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

'''ڪشمور تعلقي''' ۾ 57، '''ڪنڌڪوٽ تعلقي''' ۾ 49 ۽ '''تنگواڻي تعلقي''' ۾ 42 ديهون درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
'''ڪشمور تعلقو'''
* بڊاڻي ڪچو
* بڊاڻي پڪو
* ٻائي روپ
* ٻيلو
* ڀنر
* بندپ مراد
* بخشاپور
* چاچڙ
* ڏارو جهنڊو
* ڊومي ولي
* ايلسي
* گنڌير
* گيهلپور
* گشڪوري
* گونڊڪ ڪوش
* گبلو
* گلانپور
* حاجي خان
* جکراڻي
* جلال سوڌ
* ڪچو بهادرپور
* ڪچو ڪشمور
* ڪچو خوسڪي
* ڪريم آباد
* ڪٺ ڳڙهه
* ڪائورو مهر
* ڪيجهر
* کاهي ڪچو
* کاهي پڪو
* کيوالي
* ڪڀر
* ڪمب
* ڪمڀري
* لائين پراڻي
* ماڇي
* مهر
* مساوالو
* ميخان ٻيلو
* مٺڙي
* محمد آڏاڻي
* نورپور ڪچو
* نورپور پڪو
* پڪو بهادرپور
* پڪو ڪشمور
* پڪو خوسڪي
* ريو ڪچو
* سائين
* سامو
* شاهه علي پور
* شاهه ڳڙهه ڪچو
* شاهه ڳڙهه پڪو
* سيلاچي
* سوڌي
* سورهه
* ٿالهو
* توج
* زور ڳڙهه

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو'''
* عالم آباد
* اڪهرو
* آرائين
* بابرواڙي
* بلوچ آباد
* بلهاري
* بخشپور
* چمن
* ڏاڏر
* داري
* ڌڀاڻي
* ڌنڌي
* ڍائو
* لاهري ڊومڪي
* دولت پور
* فريد آباد
* ڳڙهي
* گهوراگهر ڪچو
* گهوراگهٽ پڪو
* غوثپور
* گلاب پور
* هيبت ڪچو
* هيبت پڪو
* جعفرآباد ڪچو
* جاگيرآباد
* جانگين
* ڪاجلي
* ڪنڌڪوٽ
* ڪيٽي
* خيرواهه
* خان واهه
* خانڀري
* ڪنڌارو ڪچو
* ماچڪو
* مڪان مارو
* مکواڻي
* ملگزار
* ملهير
* ملوڪان
* منگي
* ماري
* ميٽاهر
* رسالدار
* ريجمت آباد
* شاهه محمد جيلاني
* سنهياني پور
* تيغاڻي
* واحدپور
* واڪڙو

'''تنگواڻي تعلقو'''
* الله آباد
* بهلڪاڻي
* برغ
* بيگهو
* بجاراڻي
* چيل
* ڏابلي
* دنياپور
* غازي
* گهاڻو کوسو
* گودو
* گل والي
* هاجاڻو
* هزارو
* هيرانپور
* جعفرآباد
* جمال
* جهلو
* ڪرم پور
* ڪير
* خيرو
* ڪوٽ ڏوٿي
* لالائو
* لشاري
* منجهي
* ماري جعفر
* نار
* نصير
* نندي جي ڌوري
* قريشي
* سيدو ڪوٽ
* سيفل
* سلگهڻي
* سنهيري
* ساون گبول
* شاهه غازي
* شير ڳڙهه
* شيرهان
* سورواهه
* سهلياڻي
* تنگواڻي
* اونڙ
{{div col end}}

== آبادي ==
{{Historical populations
|1998|677120
|2017|1090336
|2023|1233957
|align=center
|percentages=pagr
|footnote=ذريعا: [[پاڪستان شماريات بيورو]].&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Population by Administrative Units 1951–1998
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;
}}

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي. 2017ع ۾ اها 1,090,336 هئي، جنهن موجب ٻنهي آدمشمارين جي وچ ۾ سالياني سراسري واڌ لڳ ڀڳ 2.09 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ضلعي ۾ 208,894 گهراڻا رڪارڊ ڪيا ويا. 485,925 ماڻهو، يعني ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 39.38 سيڪڙو، ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T5&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 5: Population by Selected Age Group, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#8E6C88;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جي آباديءَ جو ڍانچو، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | تفصيل
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | سيڪڙو
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | جنس
| مرد || 628,265 || 50.91٪
|-
| عورتون || 605,646 || 49.08٪
|-
| ٽرانسجينڊر || 46 || 0.004٪
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | عمر
| 15 سالن کان گهٽ || 644,781 || 52.25٪
|-
| 15–64 سال || 560,899 || 45.46٪
|-
| 65 سال ۽ مٿي || 28,277 || 2.29٪
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | رهائش
| ٻهراڙي || 962,175 || 77.97٪
|-
| شهري || 271,782 || 22.03٪
|}

=== شرح خواندگي ===
2023ع ۾ ڏهن سالن ۽ ان کان مٿي عمر واري آباديءَ جي مجموعي شرح خواندگي '''35.59٪''' هئي. مردن جي شرح 45.08٪ جڏهن تہ عورتن جي شرح 25.72٪ هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

انگ مردن ۽ عورتن جي وچ ۾ تعليم ۾ نمايان فرق ظاهر ڪن ٿا. ضلعي اندر ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شرح خواندگي 37.91٪، تنگواڻي جي 36.95٪ ۽ ڪشمور تعلقي جي 32.65٪ رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

=== ٻوليون ===
[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ضلعي جي وڏي اڪثريت جي مادري ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن تہ [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ٻيو وڏو مادري ٻوليءَ وارو گروهه هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_11_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

تقريباً '''94.1٪''' آبادي سنڌي ۽ '''5.2٪''' بلوچي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي؛ اردو، پنجابي، پشتو، سرائيڪي، براهوي ۽ ٻيون ٻوليون ننڍن تناسبن ۾ موجود هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;/&gt;

=== مذهب ===
2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي 1,233,957 ماڻهن مان 1,190,767 مسلمان هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_9_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندو ۽ درج فهرست ذاتيون گڏجي ضلعي جي لڳ ڀڳ 3.21 سيڪڙو آباديءَ تي مشتمل هيون ۽ انهن جو تناسب شهري علائقن ۾ ٻهراڙيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;width:100%;&quot;
|+ style=&quot;background:#D0A85C;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي ۾ مذهب، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | مذهب
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | سيڪڙو
|-
| [[اسلام]] || 1,190,767 || 96.50٪
|-
| [[هندومت]] ۽ درج فهرست ذاتيون || 39,667 || 3.21٪
|-
| ٻيا || 3,523 || 0.29٪
|-
! ڪل
! 1,233,957
! 100٪
|}

1941ع جي آدمشماريءَ ۾ موجوده ڪشمور ضلعي سان تقريباً ملندڙ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن جي آباديءَ ۾ مسلمان 92.81٪ ۽ هندو 7.16٪ هئا؛ پر ان دور جون انتظامي حدون موجوده ضلعي جي حدن سان مڪمل طور هڪجهڙيون نه هيون.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Census of India, 1941 – Volume XII, Sind Province
 |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
ڪشمور ضلعي جي معيشت جو بنياد زراعت، چوپائي مال، زرعي مزدوري، مڇيگيري، واپار، گئس ۽ بجليءَ جي پيداوار تي آهي. هڪ ضلعي اقتصادي پروفائيل موجب زراعت، مالداري، مڇيگيري ۽ شڪار سان لاڳاپيل روزگار ضلعي جي معاشي سرگرمين ۾ سڀ کان وڏو حصو رکي ٿو.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sindh – Kashmore-Kandhkot
 |url=https://pakistanalmanac.com/sindh-kashmore-kandhkot/
 |website=Pakistan Almanac
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

پاڪستان المانڪ ۾ سنڌ ڊولپمينٽ اسٽيٽسٽڪس 2017–18 جي بنياد تي ضلعي جي 261,000 هيڪٽر رپورٽ ٿيل ايراضيءَ مان لڳ ڀڳ 117,000 هيڪٽر پوکيل ۽ 16,000 هيڪٽر ٻيلي هيٺ ڄاڻايا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;/&gt;

چانور، ڪڻڪ، ڪمند ۽ مختلف چارا ۽ موسمي فصل علائقي جي اهم زرعي پيداوار ۾ شامل آهن. چوپائي مال جي پالنا ۽ مال جون منڊيون پڻ ٻهراڙيءَ جي معيشت جو اهم حصو آهن.

== توانائي ==

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]] ضلعي جي اهم قدرتي وسيلن مان هڪ آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي ۽ 1959ع ۾ دريافت ٿيو؛ گهٽ مقامي گئس طلب سبب تجارتي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گئس جا اهم ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون ۾ آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt; ڪنڌڪوٽ فيلڊ جي گئس جو وڏو حصو گڊو ٿرمل بجلي گهر کي فراهم ٿيندو رهيو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=PPL signs Gas Sales Agreement for Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/ppl-signs-gas-sales-agreement-kandhkot
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |date=24 October 2017
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

=== چاچڙ گئس فيلڊ ===
چاچڙ گئس فيلڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ جي اتر اوڀر واري ڍانچي جي توسيع آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب اهو 1995ع ۾ دريافت ٿيو ۽ لڳ ڀڳ 34 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chachar Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/chachar-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;


=== گڊو ٿرمل بجلي گهر ===
[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]] ڪشمور ضلعي جي اهم بجلي پيدا ڪندڙ مرڪزن مان هڪ آهي. اهو گڊو ۽ سنڌو درياهه ڀرسان واقع آهي ۽ قدرتي گئس سميت حرارتي ٻارڻ استعمال ڪندڙ قومي بجلي نظام جو اهم حصو رهيو آهي.

== آمدورفت ==
ڪشمور ضلعي جي سرحدي حيثيت ان کي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي وچ ۾ روڊ ۽ ريل رابطن لاءِ اهم بڻائي ٿي. ڪشمور طرفان روڊ [[راجن پور ضلعو|راجن پور]] ۽ پنجاب ڏانهن وڃي ٿو، جڏهن تہ تنگواڻي ۽ اتر اولهندي رستا بلوچستان سان ڳنڍجن ٿا.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ضلعي عدالت جي سرڪاري پروفائيل موجب ضلعي مان ريلوي لائين پڻ گذري ٿي ۽ بخشاپور، ڪنڌڪوٽ، تنگواڻي ۽ هيبت شهيد سميت اسٽيشنون موجود آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا ==
سنڌو درياهه جي ڪچي واري پٽي سبب ڪشمور ٻوڏ جي خطري وارن ضلعن مان آهي. PDMA جي ضلعي جائزي ۾ دريائي ٻوڏ، بندن جي حفاظت ۽ ٻهراڙيءَ جي آباديءَ کي اهم آفتن سان لاڳاپيل مسئلا قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

2010ع جي پاڪستاني ٻوڏ دوران گڊو بئراج تي پاڻيءَ جو وهڪرو 11 لک ڪيوسڪ کان مٿي پهتو. سنڌ آبپاشي کاتي موجب 8 آگسٽ 2010ع تي بئراج مان 1,148,350 ڪيوسڪ وهڪرو گذريو، جيڪو ان جي تاريخ جي انتهائي وڏن وهڪرن مان هڪ هو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

== ثقافتي ۽ تاريخي ورثو ==
ڪشمور ضلعو جديد آبپاشي ۽ توانائيءَ جي اڏاوتن سان گڏ پراڻين مذهبي، تعليمي، ريلوي، انتظامي ۽ رهائشي عمارتن جو پڻ مالڪ آهي. [[اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ]] ضلعي اندر ڪيترن ماڳن کي دستاويز ڪيو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن ماڳن ۾ هيٺيان شامل آهن:
* [[گڊو بئراج]]
* [[ٽوڙي بنگلو]]
* گوڊي بنگلو
* ايڪس-2 ريگيوليٽر
* چٽي مسجد
* ڊومڪي قبرستان
* هيبت شهيد جو مقبرو
* گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج
* پراڻيون آبپاشي ۽ سرڪاري عمارتون.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

[[File:Ancient bungalow.jpg|thumb|تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ ۾ پراڻي حويلي.]]

وڪيميڊيا ڪامنز تي موجود ''Ancient bungalow.jpg'' جي اصل فائل بيان موجب اها حويلي '''ڳوٺ مري شير محمد بجاراڻي، تعلقو تنگواڻي، ضلعو ڪشمور''' ۾ واقع آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=File:Ancient bungalow.jpg
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ancient_bungalow.jpg
 |publisher=[[وڪيميڊيا ڪامنز]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg|thumb|مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي، ڪشمور ضلعو.]]

== سياسي نمائندگي ==
2024ع کان جاري سنڌ اسيمبليءَ جي دور ۾ ڪشمور ضلعو ٽن صوبائي تڪن ۾ ورهايل آهي. سنڌ اسيمبليءَ جي موجوده ڊائريڪٽري موجب انهن ٽنهي تڪن جي نمائندگي [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]] جا ميمبر ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;PAS&quot;&gt;{{cite web
 |title=Assembly Members Directory – District Kashmore
 |url=https://www.pas.gov.pk/assembly-members-directory/33/138
 |publisher=[[سنڌ صوبائي اسيمبلي]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#765D69;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا صوبائي اسيمبلي تڪ
|-
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | تڪ
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | ميمبر
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | جماعت
|-
| [[پي ايس-4 ڪشمور-1]]
| [[عبدالرؤف کوسو]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-5 ڪشمور-2]]
| [[غلام عابد]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-6 ڪشمور-3]]
| [[محبوب علي خان بجاراڻي]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪشمور]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[تنگواڻي]]
* [[گڊو بئراج]]
* [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا ضلعا]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== ڪتابيات ==
* {{Cite book
 |title=1998 District Census Report of Jacobabad
 |location=اسلام آباد
 |publisher=Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan
 |series=Census Publication
 |volume=17
 |date=1999
 |language=en
}}
* {{cite report
 |title=Pakistan Emergency Situational Analysis: District Kashmore
 |url=https://reliefweb.int/report/pakistan/pakistan-emergency-situational-analysis-district-kashmore-july-2014
 |publisher=ReliefWeb
 |date=July 2014
 |language=en
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|Kashmore District}}
* [https://sindhzameen.gos.pk/ سنڌ زمين — بورڊ آف روينيو سنڌ]
* [https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage گڊو بئراج ريجن — سنڌ آبپاشي کاتو]

{{Districts of Sindh}}
{{Authority control}}

[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:لاڙڪاڻي ڊويزن جا ضلعا]]
[[زمرو:2004ع ۾ قائم ٿيل انتظامي علائقا]]</text>
      <sha1>gj5n4cp61f394i36t4g57hqyxj9j2qt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412389</id>
      <parentid>412388</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T23:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34139" sha1="m2jrz40m8mnwa45heb90myz3fkpd1hf" xml:space="preserve">{{Short description|سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جو ضلعو}}


{{Infobox settlement
| name               = ڪشمور ضلعو
| official_name      = ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو
| native_name        = Kashmore District
| native_name_lang   = sd
| settlement_type    = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| image_skyline      = {{multiple image
 | border      = infobox
 | total_width = 280
 | image_style = border:1;
 | perrow      = 1/2/2
 | image1      = Pakistan - Sindh - Kashmore district.svg
 | caption1    = سنڌ ۾ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو مقام
 | image2      = Ancient bungalow.jpg
 | caption2    = [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي تعلقي]] جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ جي پراڻي حويلي
 | image3      = Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg
 | caption3    = مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي
 | image4      = Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg
 | caption4    = [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
}}
| image_map          = 
| coordinates        = {{coord|28|21|N|69|23|E|region:PK_type:adm2nd_dim:50000|display=inline,title}}
| subdivision_type   = ملڪ
| subdivision_name   = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1  = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1  = [[سنڌ]]
| subdivision_type2  = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2  = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| established_title  = قيام
| established_date   = 13 ڊسمبر 2004ع&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore @ Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن عدالت ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;&gt;{{cite news
 |title=Four new districts created in Sindh
 |url=https://www.brecorder.com/news/3109987
 |work=Business Recorder
 |date=14 December 2004
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| seat_type          = [[ضلعي هيڊڪوارٽر]]
| seat               = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type    = ضلعي انتظاميا
| unit_pref          = Metric
| area_total_km2     = 2580
| population_total   = 1233957
| population_as_of   = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_density_km2 = 478.28
| population_urban   = 271,782 (22.03٪)
| population_rural   = 962,175
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = شرح خواندگي
| demographics1_title1 = ڪل
| demographics1_info1 = 35.59٪
| demographics1_title2 = مرد
| demographics1_info2 = 45.08٪
| demographics1_title3 = عورتون
| demographics1_info3 = 25.72٪
| demographics1_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;&gt;{{cite web
 |title=Literacy Rate, Enrolment and Out of School Population by Sex and Rural/Urban, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| timezone1          = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1        = +5
| blank1_name_sec1   = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقا]]
| blank1_info_sec1   = 3
| blank2_name_sec1   = يونين ڪائونسلون
| blank2_info_sec1   = 41
}}

'''ڪشمور ضلعو'''، جنهن کي سرڪاري دستاويزن ۾ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو''' پڻ لکيو وڃي ٿو، [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] آهي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt; ڪشمور ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]] ۽ [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] تعلقن کي ڌار ڪري قائم ڪيو ويو؛ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو]] به نئين ضلعي جو ٽيون تعلقو بڻيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي '''1,233,957''' هئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 22.03 سيڪڙو شهري ۽ 77.97 سيڪڙو ٻهراڙيءَ واري آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt; ضلعي جي ڪل ايراضي 2,580 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 478 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ڪشمور سنڌ جي انهن ٿورن ضلعن مان آهي، جيڪي ٻن ٻين صوبن سان سڌي سرحد رکن ٿا. اتر ۾ [[بلوچستان]] جو [[ڊيره بگٽي ضلعو]]، اوڀر ۾ [[پنجاب]] جو [[راجن پور ضلعو]]، اولهه ۾ [[جيڪب آباد ضلعو]] ۽ [[شڪارپور ضلعو]]، جڏهن تہ ڏکڻ طرف [[گهوٽڪي ضلعو]] ۽ [[سکر ضلعو]] واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;&gt;{{cite report
 |title=Organizational Capacity Assessment and Development of Capacity Enhancement Plan – District Kashmore
 |url=https://pdma.gos.pk/Documents/Reports/NSO_FR_Part_B.pdf
 |publisher=پراونشل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي، حڪومت سنڌ
 |language=en
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين پاسي سان وهي ٿو، جنهن سبب دريائي ڪچو، ٻوڏ جا ميدان، ٻيلا ۽ آبپاشيءَ واري زراعت ضلعي جي قدرتي جاگرافيءَ جا اهم جزا آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

== نالو ==
ضلعي جو نالو [[ڪشمور]] شهر تان پيل آهي، جڏهن تہ ضلعي جو هيڊڪوارٽر [[ڪنڌڪوٽ]] ۾ واقع آهي. سرڪاري ادارا ٻنهي صورتن، '''ڪشمور ضلعو''' ۽ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو'''، کي استعمال ڪن ٿا. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي 2022ع واري نوٽيفڪيشن ۾ سرڪاري نالو ''District Kashmore@Kandhkot'' لکيل آهي.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه ثانوي ذريعن ۾ ڪشمور لاءِ تاريخي صورتون ''خيزمر'' يا ''خيزمور'' پڻ ڏنيون ويون آهن، پر انهن صورتن جي اصليت بابت مستند قديم دستاويزي ثبوت محدود آهن، تنهنڪري انهن کي ضلعي جو قطعي طور ثابت ٿيل پراڻو نالو چوڻ کان پاسو ڪيو وڃي ٿو.

== تاريخ ==

=== نوآبادياتي دور کان اڳ ===
هاڻوڪي ڪشمور ضلعي وارو علائقو تاريخي طور اتر سنڌ جي دريائي، زرعي ۽ قبائلي سرحدي پٽي جو حصو رهيو آهي. 18هين صديءَ ۾ علائقو [[ڪلهوڙا خاندان|ڪلهوڙا]] ۽ پوءِ [[ٽالپر خاندان|ٽالپر]] حڪمرانيءَ هيٺ رهيو. 1783ع ۾ [[هالاڻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ جي وڏي حصي ۾ ٽالپر حڪمراني قائم ٿي، جيڪا 1843ع تائين جاري رهي.

علائقي ۾ سنڌو درياهه، پراڻن واهن، چراگاهن ۽ بلوچستان ڏانهن ويندڙ رستن سبب آبادي ۽ مقامي واپار تاريخي طور درياهه ۽ زرعي نظام سان ڳنڍيل رهيو.

=== برطانوي دور ===
1843ع ۾ [[مياڻي جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سنڌ جي وڏي حصي تي قبضو ڪيو. موجوده ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي جا علائقا بعد ۾ اپر سنڌ جي انتظامي ڍانچي ۾ شامل رهيا.

19هين صديءَ دوران علائقو جيڪب آباد ۽ اپر سنڌ سرحدي انتظام سان لاڳاپيل رهيو. بعد ۾ برطانوي دور جي انتظامي بندوبست ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ [[اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعو|اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعي]] ۽ پوءِ جيڪب آباد ضلعي سان ڳنڍيل رهيا.

ريلوي، آبپاشي ۽ روڊن جي واڌ سان ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ غوثپور مقامي واپار ۽ مواصلات جا اهم مرڪز بڻيا.

=== پاڪستان کان پوءِ ===
1947ع کان پوءِ ڪشمور وارو علائقو [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. 13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت صوبي ۾ چار نوان ضلعا قائم ڪيا، جن مان ڪشمور به هڪ هو. نئين ضلعي ۾ شروعاتي طور ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا شامل هئا ۽ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;

ضلعي جي عدالتن جي سرڪاري تاريخ موجب نئون ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي قائم ٿيو ۽ جولاءِ 2005ع ۾ ڪنڌڪوٽ ۾ ان جي پنهنجي ضلعي ۽ سيشن عدالت قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

بعد ۾ [[تنگواڻي]] کي الڳ تعلقي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ضلعي جي موجوده انتظامي ورهاست ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—تي مشتمل ٿي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي. اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ پنجاب، اولهه ۾ جيڪب آباد ۽ شڪارپور، ۽ ڏکڻ ۾ گهوٽڪي ۽ سکر ضلعا واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

[[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين ڪناري سان وهي ٿو. درياهه سان لڳندڙ علائقن ۾ وسيع [[ڪچو|ڪچي]] جا ميدان، دريائي ٻيلا، چراگاهه ۽ موسمي ٻوڏ جا علائقا موجود آهن. ضلعي جا آباد پڪا علائقا آبپاشيءَ جي واهن ذريعي زرعي پيداوار جو مرڪز آهن.

[[File:Flooding near Kashmor, Pakistan August 2010 (4976450371).jpg|thumb|کاٻو|2010ع جي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ [[گڊو بئراج]] ڀرسان سنڌو درياهه جو سيٽلائيٽ منظر.]]

درياهه سان ويجهڙائيءَ سبب ضلعو ٻوڏ جي خطري کي به منهن ڏيندو رهي ٿو. 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو ڀرسان سنڌو درياهه جو وهڪرو انتهائي وڌي ويو ۽ ڪچي توڙي زرعي زمينن جا وسيع حصا پاڻي هيٺ آيا. [[ناسا]] جي لينڊسيٽ تصويرن ۾ گڊو بئراج، کيوالي ۽ ڀرپاسي جي ٻوڏ صاف ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

== آبپاشي ۽ گڊو بئراج ==
[[گڊو بئراج]] ڪشمور ضلعي جي سڀ کان اهم آبي اڏاوتن مان هڪ آهي. اهو سنڌو درياهه تي ڪشمور شهر کان لڳ ڀڳ 10 ميل اتر اولهه ۾ واقع آهي.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;&gt;{{cite web
 |title=Guddu Barrage Region
 |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage
 |publisher=آبپاشي کاتو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بئراج جا هيڊ ورڪس 1962ع ۾ مڪمل ٿيا ۽ 1 مارچ 1963ع تي ان جو افتتاح ٿيو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt; سنڌ آبپاشي کاتي موجب بئراج جي ڊزائن ڊسچارج 12 لک ڪيوسڪ آهي ۽ ان مان [[بيگاري سنڌ فيڊر]]، [[ڊيزرٽ پٽ فيڊر]]، [[گهوٽڪي فيڊر]] ۽ [[ريني ڪئنال]] سميت اهم واهه نڪرن ٿا.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

گڊو بئراج جي ڪمانڊ ايريا سنڌ ۽ بلوچستان جي لکين ايڪڙ زرعي زمينن تائين پکڙيل آهي. بيگاري سنڌ فيڊر ۽ ڊيزرٽ پٽ فيڊر خاص طور اتر سنڌ ۽ بلوچستان جي آبپاشيءَ لاءِ اهم آهن.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

[[File:Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg|thumb|[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]، ڪشمور ضلعو.]]

== انتظامي ورهاست ==
ڪشمور ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورهايل آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#3F7CAC;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا تعلقا — 2023ع
|-
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | تعلقو
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | ايراضي&lt;br /&gt;(ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | گهاٽائي&lt;br /&gt;(ماڻهو في ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | شرح خواندگي
|-
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| 654
| 407,592
| 623.23
| 37.91٪
|-
| [[ڪشمور تعلقو]]
| 1,262
| 487,601
| 386.37
| 32.65٪
|-
| [[تنگواڻي تعلقو]]
| 664
| 338,764
| 510.19
| 36.95٪
|-
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | ڪل
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 2,580
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 1,233,957
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 478.28
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 35.59٪
|}

=== يونين ڪائونسلون ===
سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ جي 27 اپريل 2022ع واري نوٽيفڪيشن موجب ضلعي ڪائونسل ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ۾ '''41 يونين ڪائونسلون''' آهن.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#356859;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون، 2022ع
|-
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
|-
| 1 || [[گلان پور]] || 22 || [[اڪهرو]]
|-
| 2 || [[لائين پراڻي]] || 23 || [[واڪڙو]]
|-
| 3 || [[کيوالي]] || 24 || [[ملهير]]
|-
| 4 || [[ڊومي ولي]] || 25 || [[هيبت]]
|-
| 5 || [[مساوالو]] || 26 || [[ڏاڏر]]
|-
| 6 || [[سوڌي]] || 27 || [[داري]]
|-
| 7 || [[سامو]] || 28 || [[منگي]]
|-
| 8 || [[ڪچو بهادرپور]] || 29 || [[جعفرآباد]]
|-
| 9 || [[گيهل پور]] || 30 || [[چيل]]
|-
| 10 || [[آر بي چاچڙ]] || 31 || [[بجاراڻي]]
|-
| 11 || [[بڊاڻي]] || 32 || [[بهلڪاڻي]]
|-
| 12 || [[زور ڳڙهه]] || 33 || [[نصير]]
|-
| 13 || [[گبلو]] || 34 || [[منجهي]]
|-
| 14 || [[ڪمڀري]] || 35 || [[دنياپور]]
|-
| 15 || [[ڪمب]] || 36 || [[گل والي]]
|-
| 16 || [[توج]] || 37 || [[جمال]]
|-
| 17 || [[چاچڙ]] || 38 || [[ڪرم پور]]
|-
| 18 || [[ملگزار]] || 39 || [[سيدو ڪوٽ]]
|-
| 19 || [[رسالدار]] || 40 || [[سيفل]]
|-
| 20 || [[جاگيرآباد]] || 41 || [[سهلياڻي]]
|-
| 21 || [[دولت پور]] || ||
|}

موجوده 2022ع واري نمبرنگ پراڻين بلدياتي فهرستن کان مختلف آهي؛ تنهنڪري اڳين دستاويزن ۾ ساڳين يونين ڪائونسلن جا ٻيا نمبر ملي سگهن ٿا.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

=== ديهون ===
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري فهرست موجب ڪشمور ضلعي ۾ ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي تعلقن ۾ وڏي تعداد ۾ ديهون آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

'''ڪشمور تعلقي''' ۾ 57، '''ڪنڌڪوٽ تعلقي''' ۾ 49 ۽ '''تنگواڻي تعلقي''' ۾ 42 ديهون درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
'''ڪشمور تعلقو'''
* بڊاڻي ڪچو
* بڊاڻي پڪو
* ٻائي روپ
* ٻيلو
* ڀنر
* بندپ مراد
* بخشاپور
* چاچڙ
* ڏارو جهنڊو
* ڊومي ولي
* ايلسي
* گنڌير
* گيهلپور
* گشڪوري
* گونڊڪ ڪوش
* گبلو
* گلانپور
* حاجي خان
* جکراڻي
* جلال سوڌ
* ڪچو بهادرپور
* ڪچو ڪشمور
* ڪچو خوسڪي
* ڪريم آباد
* ڪٺ ڳڙهه
* ڪائورو مهر
* ڪيجهر
* کاهي ڪچو
* کاهي پڪو
* کيوالي
* ڪڀر
* ڪمب
* ڪمڀري
* لائين پراڻي
* ماڇي
* مهر
* مساوالو
* ميخان ٻيلو
* مٺڙي
* محمد آڏاڻي
* نورپور ڪچو
* نورپور پڪو
* پڪو بهادرپور
* پڪو ڪشمور
* پڪو خوسڪي
* ريو ڪچو
* سائين
* سامو
* شاهه علي پور
* شاهه ڳڙهه ڪچو
* شاهه ڳڙهه پڪو
* سيلاچي
* سوڌي
* سورهه
* ٿالهو
* توج
* زور ڳڙهه

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو'''
* عالم آباد
* اڪهرو
* آرائين
* بابرواڙي
* بلوچ آباد
* بلهاري
* بخشپور
* چمن
* ڏاڏر
* داري
* ڌڀاڻي
* ڌنڌي
* ڍائو
* لاهري ڊومڪي
* دولت پور
* فريد آباد
* ڳڙهي
* گهوراگهر ڪچو
* گهوراگهٽ پڪو
* غوثپور
* گلاب پور
* هيبت ڪچو
* هيبت پڪو
* جعفرآباد ڪچو
* جاگيرآباد
* جانگين
* ڪاجلي
* ڪنڌڪوٽ
* ڪيٽي
* خيرواهه
* خان واهه
* خانڀري
* ڪنڌارو ڪچو
* ماچڪو
* مڪان مارو
* مکواڻي
* ملگزار
* ملهير
* ملوڪان
* منگي
* ماري
* ميٽاهر
* رسالدار
* ريجمت آباد
* شاهه محمد جيلاني
* سنهياني پور
* تيغاڻي
* واحدپور
* واڪڙو

'''تنگواڻي تعلقو'''
* الله آباد
* بهلڪاڻي
* برغ
* بيگهو
* بجاراڻي
* چيل
* ڏابلي
* دنياپور
* غازي
* گهاڻو کوسو
* گودو
* گل والي
* هاجاڻو
* هزارو
* هيرانپور
* جعفرآباد
* جمال
* جهلو
* ڪرم پور
* ڪير
* خيرو
* ڪوٽ ڏوٿي
* لالائو
* لشاري
* منجهي
* ماري جعفر
* نار
* نصير
* نندي جي ڌوري
* قريشي
* سيدو ڪوٽ
* سيفل
* سلگهڻي
* سنهيري
* ساون گبول
* شاهه غازي
* شير ڳڙهه
* شيرهان
* سورواهه
* سهلياڻي
* تنگواڻي
* اونڙ
{{div col end}}

== آبادي ==
{{Historical populations
|1998|677120
|2017|1090336
|2023|1233957
|align=center
|percentages=pagr
|footnote=ذريعا: [[پاڪستان شماريات بيورو]].&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Population by Administrative Units 1951–1998
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;
}}

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي. 2017ع ۾ اها 1,090,336 هئي، جنهن موجب ٻنهي آدمشمارين جي وچ ۾ سالياني سراسري واڌ لڳ ڀڳ 2.09 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ضلعي ۾ 208,894 گهراڻا رڪارڊ ڪيا ويا. 485,925 ماڻهو، يعني ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 39.38 سيڪڙو، ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T5&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 5: Population by Selected Age Group, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#8E6C88;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جي آباديءَ جو ڍانچو، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | تفصيل
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | سيڪڙو
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | جنس
| مرد || 628,265 || 50.91٪
|-
| عورتون || 605,646 || 49.08٪
|-
| ٽرانسجينڊر || 46 || 0.004٪
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | عمر
| 15 سالن کان گهٽ || 644,781 || 52.25٪
|-
| 15–64 سال || 560,899 || 45.46٪
|-
| 65 سال ۽ مٿي || 28,277 || 2.29٪
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | رهائش
| ٻهراڙي || 962,175 || 77.97٪
|-
| شهري || 271,782 || 22.03٪
|}

=== شرح خواندگي ===
2023ع ۾ ڏهن سالن ۽ ان کان مٿي عمر واري آباديءَ جي مجموعي شرح خواندگي '''35.59٪''' هئي. مردن جي شرح 45.08٪ جڏهن تہ عورتن جي شرح 25.72٪ هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

انگ مردن ۽ عورتن جي وچ ۾ تعليم ۾ نمايان فرق ظاهر ڪن ٿا. ضلعي اندر ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شرح خواندگي 37.91٪، تنگواڻي جي 36.95٪ ۽ ڪشمور تعلقي جي 32.65٪ رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

=== ٻوليون ===
[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ضلعي جي وڏي اڪثريت جي مادري ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن تہ [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ٻيو وڏو مادري ٻوليءَ وارو گروهه هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_11_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

تقريباً '''94.1٪''' آبادي سنڌي ۽ '''5.2٪''' بلوچي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي؛ اردو، پنجابي، پشتو، سرائيڪي، براهوي ۽ ٻيون ٻوليون ننڍن تناسبن ۾ موجود هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;/&gt;

=== مذهب ===
2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي 1,233,957 ماڻهن مان 1,190,767 مسلمان هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_9_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندو ۽ درج فهرست ذاتيون گڏجي ضلعي جي لڳ ڀڳ 3.21 سيڪڙو آباديءَ تي مشتمل هيون ۽ انهن جو تناسب شهري علائقن ۾ ٻهراڙيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;width:100%;&quot;
|+ style=&quot;background:#D0A85C;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي ۾ مذهب، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | مذهب
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | سيڪڙو
|-
| [[اسلام]] || 1,190,767 || 96.50٪
|-
| [[هندومت]] ۽ درج فهرست ذاتيون || 39,667 || 3.21٪
|-
| ٻيا || 3,523 || 0.29٪
|-
! ڪل
! 1,233,957
! 100٪
|}

1941ع جي آدمشماريءَ ۾ موجوده ڪشمور ضلعي سان تقريباً ملندڙ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن جي آباديءَ ۾ مسلمان 92.81٪ ۽ هندو 7.16٪ هئا؛ پر ان دور جون انتظامي حدون موجوده ضلعي جي حدن سان مڪمل طور هڪجهڙيون نه هيون.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Census of India, 1941 – Volume XII, Sind Province
 |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
ڪشمور ضلعي جي معيشت جو بنياد زراعت، چوپائي مال، زرعي مزدوري، مڇيگيري، واپار، گئس ۽ بجليءَ جي پيداوار تي آهي. هڪ ضلعي اقتصادي پروفائيل موجب زراعت، مالداري، مڇيگيري ۽ شڪار سان لاڳاپيل روزگار ضلعي جي معاشي سرگرمين ۾ سڀ کان وڏو حصو رکي ٿو.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sindh – Kashmore-Kandhkot
 |url=https://pakistanalmanac.com/sindh-kashmore-kandhkot/
 |website=Pakistan Almanac
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

پاڪستان المانڪ ۾ سنڌ ڊولپمينٽ اسٽيٽسٽڪس 2017–18 جي بنياد تي ضلعي جي 261,000 هيڪٽر رپورٽ ٿيل ايراضيءَ مان لڳ ڀڳ 117,000 هيڪٽر پوکيل ۽ 16,000 هيڪٽر ٻيلي هيٺ ڄاڻايا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;/&gt;

چانور، ڪڻڪ، ڪمند ۽ مختلف چارا ۽ موسمي فصل علائقي جي اهم زرعي پيداوار ۾ شامل آهن. چوپائي مال جي پالنا ۽ مال جون منڊيون پڻ ٻهراڙيءَ جي معيشت جو اهم حصو آهن.

== توانائي ==

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]] ضلعي جي اهم قدرتي وسيلن مان هڪ آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي ۽ 1959ع ۾ دريافت ٿيو؛ گهٽ مقامي گئس طلب سبب تجارتي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گئس جا اهم ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون ۾ آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt; ڪنڌڪوٽ فيلڊ جي گئس جو وڏو حصو گڊو ٿرمل بجلي گهر کي فراهم ٿيندو رهيو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=PPL signs Gas Sales Agreement for Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/ppl-signs-gas-sales-agreement-kandhkot
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |date=24 October 2017
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

=== چاچڙ گئس فيلڊ ===
چاچڙ گئس فيلڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ جي اتر اوڀر واري ڍانچي جي توسيع آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب اهو 1995ع ۾ دريافت ٿيو ۽ لڳ ڀڳ 34 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chachar Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/chachar-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;


=== گڊو ٿرمل بجلي گهر ===
[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]] ڪشمور ضلعي جي اهم بجلي پيدا ڪندڙ مرڪزن مان هڪ آهي. اهو گڊو ۽ سنڌو درياهه ڀرسان واقع آهي ۽ قدرتي گئس سميت حرارتي ٻارڻ استعمال ڪندڙ قومي بجلي نظام جو اهم حصو رهيو آهي.

== آمدورفت ==
ڪشمور ضلعي جي سرحدي حيثيت ان کي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي وچ ۾ روڊ ۽ ريل رابطن لاءِ اهم بڻائي ٿي. ڪشمور طرفان روڊ [[راجن پور ضلعو|راجن پور]] ۽ پنجاب ڏانهن وڃي ٿو، جڏهن تہ تنگواڻي ۽ اتر اولهندي رستا بلوچستان سان ڳنڍجن ٿا.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ضلعي عدالت جي سرڪاري پروفائيل موجب ضلعي مان ريلوي لائين پڻ گذري ٿي ۽ بخشاپور، ڪنڌڪوٽ، تنگواڻي ۽ هيبت شهيد سميت اسٽيشنون موجود آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا ==
سنڌو درياهه جي ڪچي واري پٽي سبب ڪشمور ٻوڏ جي خطري وارن ضلعن مان آهي. PDMA جي ضلعي جائزي ۾ دريائي ٻوڏ، بندن جي حفاظت ۽ ٻهراڙيءَ جي آباديءَ کي اهم آفتن سان لاڳاپيل مسئلا قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

2010ع جي پاڪستاني ٻوڏ دوران گڊو بئراج تي پاڻيءَ جو وهڪرو 11 لک ڪيوسڪ کان مٿي پهتو. سنڌ آبپاشي کاتي موجب 8 آگسٽ 2010ع تي بئراج مان 1,148,350 ڪيوسڪ وهڪرو گذريو، جيڪو ان جي تاريخ جي انتهائي وڏن وهڪرن مان هڪ هو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

== ثقافتي ۽ تاريخي ورثو ==
ڪشمور ضلعو جديد آبپاشي ۽ توانائيءَ جي اڏاوتن سان گڏ پراڻين مذهبي، تعليمي، ريلوي، انتظامي ۽ رهائشي عمارتن جو پڻ مالڪ آهي. [[اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ]] ضلعي اندر ڪيترن ماڳن کي دستاويز ڪيو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن ماڳن ۾ هيٺيان شامل آهن:
* [[گڊو بئراج]]
* [[ٽوڙي بنگلو]]
* گوڊي بنگلو
* ايڪس-2 ريگيوليٽر
* چٽي مسجد
* ڊومڪي قبرستان
* هيبت شهيد جو مقبرو
* گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج
* پراڻيون آبپاشي ۽ سرڪاري عمارتون.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

[[File:Ancient bungalow.jpg|thumb|تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ ۾ پراڻي حويلي.]]

وڪيميڊيا ڪامنز تي موجود ''Ancient bungalow.jpg'' جي اصل فائل بيان موجب اها حويلي '''ڳوٺ مري شير محمد بجاراڻي، تعلقو تنگواڻي، ضلعو ڪشمور''' ۾ واقع آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=File:Ancient bungalow.jpg
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ancient_bungalow.jpg
 |publisher=[[وڪيميڊيا ڪامنز]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg|thumb|مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي، ڪشمور ضلعو.]]

== سياسي نمائندگي ==
2024ع کان جاري سنڌ اسيمبليءَ جي دور ۾ ڪشمور ضلعو ٽن صوبائي تڪن ۾ ورهايل آهي. سنڌ اسيمبليءَ جي موجوده ڊائريڪٽري موجب انهن ٽنهي تڪن جي نمائندگي [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]] جا ميمبر ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;PAS&quot;&gt;{{cite web
 |title=Assembly Members Directory – District Kashmore
 |url=https://www.pas.gov.pk/assembly-members-directory/33/138
 |publisher=[[سنڌ صوبائي اسيمبلي]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#765D69;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا صوبائي اسيمبلي تڪ
|-
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | تڪ
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | ميمبر
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | جماعت
|-
| [[پي ايس-4 ڪشمور-1]]
| [[عبدالرؤف کوسو]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-5 ڪشمور-2]]
| [[غلام عابد]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-6 ڪشمور-3]]
| [[محبوب علي خان بجاراڻي]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪشمور]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[تنگواڻي]]
* [[گڊو بئراج]]
* [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا ضلعا]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== ڪتابيات ==
* {{Cite book
 |title=1998 District Census Report of Jacobabad
 |location=اسلام آباد
 |publisher=Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan
 |series=Census Publication
 |volume=17
 |date=1999
 |language=en
}}
* {{cite report
 |title=Pakistan Emergency Situational Analysis: District Kashmore
 |url=https://reliefweb.int/report/pakistan/pakistan-emergency-situational-analysis-district-kashmore-july-2014
 |publisher=ReliefWeb
 |date=July 2014
 |language=en
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|Kashmore District}}
* [https://sindhzameen.gos.pk/ سنڌ زمين — بورڊ آف روينيو سنڌ]
* [https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage گڊو بئراج ريجن — سنڌ آبپاشي کاتو]

{{Districts of Sindh}}
{{Authority control}}

[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:لاڙڪاڻي ڊويزن جا ضلعا]]
[[زمرو:2004ع ۾ قائم ٿيل انتظامي علائقا]]</text>
      <sha1>m2jrz40m8mnwa45heb90myz3fkpd1hf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412390</id>
      <parentid>412389</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T23:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37988" sha1="47s5mqo31p7szx942f8dtzbjy5p0jdh" xml:space="preserve">{{Short description|سنڌ جي لاڙڪاڻو ڊويزن جو ضلعو}}


{{Infobox settlement
| name               = ڪشمور ضلعو
| official_name      = ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو
| native_name        = Kashmore District
| native_name_lang   = sd
| settlement_type    = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| image_skyline      = {{multiple image
 | border      = infobox
 | total_width = 280
 | image_style = border:1;
 | perrow      = 1/2/2
 | image1      = Pakistan - Sindh - Kashmore district.svg
 | caption1    = سنڌ ۾ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو مقام
 | image2      = Ancient bungalow.jpg
 | caption2    = [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي تعلقي]] جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ جي پراڻي حويلي
 | image3      = Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg
 | caption3    = مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي
 | image4      = Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg
 | caption4    = [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
}}
| image_map          = 
| coordinates        = {{coord|28|21|N|69|23|E|region:PK_type:adm2nd_dim:50000|display=inline,title}}
| subdivision_type   = ملڪ
| subdivision_name   = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1  = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1  = [[سنڌ]]
| subdivision_type2  = [[پاڪستان جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2  = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| established_title  = قيام
| established_date   = 13 ڊسمبر 2004ع&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore @ Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن عدالت ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;&gt;{{cite news
 |title=Four new districts created in Sindh
 |url=https://www.brecorder.com/news/3109987
 |work=Business Recorder
 |date=14 December 2004
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| seat_type          = [[ضلعي هيڊڪوارٽر]]
| seat               = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type    = ضلعي انتظاميا
| unit_pref          = Metric
| area_total_km2     = 2580
| population_total   = 1233957
| population_as_of   = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_density_km2 = 478.28
| population_urban   = 271,782 (22.03٪)
| population_rural   = 962,175
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = شرح خواندگي
| demographics1_title1 = ڪل
| demographics1_info1 = 35.59٪
| demographics1_title2 = مرد
| demographics1_info2 = 45.08٪
| demographics1_title3 = عورتون
| demographics1_info3 = 25.72٪
| demographics1_footnotes = &lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;&gt;{{cite web
 |title=Literacy Rate, Enrolment and Out of School Population by Sex and Rural/Urban, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_12_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| timezone1          = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1        = +5
| blank1_name_sec1   = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقا]]
| blank1_info_sec1   = 3
| blank2_name_sec1   = يونين ڪائونسلون
| blank2_info_sec1   = 41
}}

'''ڪشمور ضلعو'''، جنهن کي سرڪاري دستاويزن ۾ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو''' پڻ لکيو وڃي ٿو، [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جو هڪ ضلعو آهي. ضلعي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] آهي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt; ڪشمور ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]] ۽ [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] تعلقن کي ڌار ڪري قائم ڪيو ويو؛ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو]] به نئين ضلعي جو ٽيون تعلقو بڻيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي '''1,233,957''' هئي، جنهن مان لڳ ڀڳ 22.03 سيڪڙو شهري ۽ 77.97 سيڪڙو ٻهراڙيءَ واري آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt; ضلعي جي ڪل ايراضي 2,580 چورس ڪلوميٽر آهي ۽ آباديءَ جي گهاٽائي لڳ ڀڳ 478 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ڪشمور سنڌ جي انهن ٿورن ضلعن مان آهي، جيڪي ٻن ٻين صوبن سان سڌي سرحد رکن ٿا. اتر ۾ [[بلوچستان]] جو [[ڊيره بگٽي ضلعو]]، اوڀر ۾ [[پنجاب]] جو [[راجن پور ضلعو]]، اولهه ۾ [[جيڪب آباد ضلعو]] ۽ [[شڪارپور ضلعو]]، جڏهن تہ ڏکڻ طرف [[گهوٽڪي ضلعو]] ۽ [[سکر ضلعو]] واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;&gt;{{cite report
 |title=Organizational Capacity Assessment and Development of Capacity Enhancement Plan – District Kashmore
 |url=https://pdma.gos.pk/Documents/Reports/NSO_FR_Part_B.pdf
 |publisher=پراونشل ڊزاسٽر مئنيجمينٽ اٿارٽي، حڪومت سنڌ
 |language=en
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين پاسي سان وهي ٿو، جنهن سبب دريائي ڪچو، ٻوڏ جا ميدان، ٻيلا ۽ آبپاشيءَ واري زراعت ضلعي جي قدرتي جاگرافيءَ جا اهم جزا آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

== نالو ==
ضلعي جو نالو [[ڪشمور]] شهر تان پيل آهي، جڏهن تہ ضلعي جو هيڊڪوارٽر [[ڪنڌڪوٽ]] ۾ واقع آهي. سرڪاري ادارا ٻنهي صورتن، '''ڪشمور ضلعو''' ۽ '''ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعو'''، کي استعمال ڪن ٿا. سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ کاتي جي 2022ع واري نوٽيفڪيشن ۾ سرڪاري نالو ''District Kashmore@Kandhkot'' لکيل آهي.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه ثانوي ذريعن ۾ ڪشمور لاءِ تاريخي صورتون ''خيزمر'' يا ''خيزمور'' پڻ ڏنيون ويون آهن، پر انهن صورتن جي اصليت بابت مستند قديم دستاويزي ثبوت محدود آهن، تنهنڪري انهن کي ضلعي جو قطعي طور ثابت ٿيل پراڻو نالو چوڻ کان پاسو ڪيو وڃي ٿو.

== تاريخ ==

=== نوآبادياتي دور کان اڳ ===
هاڻوڪي ڪشمور ضلعي وارو علائقو تاريخي طور اتر سنڌ جي دريائي، زرعي ۽ قبائلي سرحدي پٽي جو حصو رهيو آهي. 18هين صديءَ ۾ علائقو [[ڪلهوڙا خاندان|ڪلهوڙا]] ۽ پوءِ [[ٽالپر خاندان|ٽالپر]] حڪمرانيءَ هيٺ رهيو. 1783ع ۾ [[هالاڻي جي جنگ]] کان پوءِ سنڌ جي وڏي حصي ۾ ٽالپر حڪمراني قائم ٿي، جيڪا 1843ع تائين جاري رهي.

علائقي ۾ سنڌو درياهه، پراڻن واهن، چراگاهن ۽ بلوچستان ڏانهن ويندڙ رستن سبب آبادي ۽ مقامي واپار تاريخي طور درياهه ۽ زرعي نظام سان ڳنڍيل رهيو.

=== برطانوي دور ===
1843ع ۾ [[مياڻي جي جنگ]] ۽ [[دٻي جي جنگ]] کان پوءِ برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ سنڌ جي وڏي حصي تي قبضو ڪيو. موجوده ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي جا علائقا بعد ۾ اپر سنڌ جي انتظامي ڍانچي ۾ شامل رهيا.

19هين صديءَ دوران علائقو جيڪب آباد ۽ اپر سنڌ سرحدي انتظام سان لاڳاپيل رهيو. بعد ۾ برطانوي دور جي انتظامي بندوبست ۾ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ [[اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعو|اپر سنڌ فرنٽيئر ضلعي]] ۽ پوءِ جيڪب آباد ضلعي سان ڳنڍيل رهيا.

ريلوي، آبپاشي ۽ روڊن جي واڌ سان ڪنڌڪوٽ، ڪشمور ۽ غوثپور مقامي واپار ۽ مواصلات جا اهم مرڪز بڻيا.

=== پاڪستان کان پوءِ ===
1947ع کان پوءِ ڪشمور وارو علائقو [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. 13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت صوبي ۾ چار نوان ضلعا قائم ڪيا، جن مان ڪشمور به هڪ هو. نئين ضلعي ۾ شروعاتي طور ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقا شامل هئا ۽ ضلعي جو هيڊڪوارٽر ڪنڌڪوٽ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;BR2004&quot;/&gt;

ضلعي جي عدالتن جي سرڪاري تاريخ موجب نئون ضلعو 13 ڊسمبر 2004ع تي قائم ٿيو ۽ جولاءِ 2005ع ۾ ڪنڌڪوٽ ۾ ان جي پنهنجي ضلعي ۽ سيشن عدالت قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

بعد ۾ [[تنگواڻي]] کي الڳ تعلقي جو درجو ڏنو ويو، جنهن کان پوءِ ضلعي جي موجوده انتظامي ورهاست ٽن تعلقن—ڪشمور، ڪنڌڪوٽ ۽ تنگواڻي—تي مشتمل ٿي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي. اتر ۾ بلوچستان، اوڀر ۾ پنجاب، اولهه ۾ جيڪب آباد ۽ شڪارپور، ۽ ڏکڻ ۾ گهوٽڪي ۽ سکر ضلعا واقع آهن.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

[[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين ڪناري سان وهي ٿو. درياهه سان لڳندڙ علائقن ۾ وسيع [[ڪچو|ڪچي]] جا ميدان، دريائي ٻيلا، چراگاهه ۽ موسمي ٻوڏ جا علائقا موجود آهن. ضلعي جا آباد پڪا علائقا آبپاشيءَ جي واهن ذريعي زرعي پيداوار جو مرڪز آهن.

[[File:Flooding near Kashmor, Pakistan August 2010 (4976450371).jpg|thumb|کاٻو|2010ع جي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ [[گڊو بئراج]] ڀرسان سنڌو درياهه جو سيٽلائيٽ منظر.]]

درياهه سان ويجهڙائيءَ سبب ضلعو ٻوڏ جي خطري کي به منهن ڏيندو رهي ٿو. 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪشمور ۽ گڊو ڀرسان سنڌو درياهه جو وهڪرو انتهائي وڌي ويو ۽ ڪچي توڙي زرعي زمينن جا وسيع حصا پاڻي هيٺ آيا. [[ناسا]] جي لينڊسيٽ تصويرن ۾ گڊو بئراج، کيوالي ۽ ڀرپاسي جي ٻوڏ صاف ڏسڻ ۾ اچي ٿي.

== آبپاشي ۽ گڊو بئراج ==
[[گڊو بئراج]] ڪشمور ضلعي جي سڀ کان اهم آبي اڏاوتن مان هڪ آهي. اهو سنڌو درياهه تي ڪشمور شهر کان لڳ ڀڳ 10 ميل اتر اولهه ۾ واقع آهي.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;&gt;{{cite web
 |title=Guddu Barrage Region
 |url=https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage
 |publisher=آبپاشي کاتو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بئراج جا هيڊ ورڪس 1962ع ۾ مڪمل ٿيا ۽ 1 مارچ 1963ع تي ان جو افتتاح ٿيو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt; سنڌ آبپاشي کاتي موجب بئراج جي ڊزائن ڊسچارج 12 لک ڪيوسڪ آهي ۽ ان مان [[بيگاري سنڌ فيڊر]]، [[ڊيزرٽ پٽ فيڊر]]، [[گهوٽڪي فيڊر]] ۽ [[ريني ڪئنال]] سميت اهم واهه نڪرن ٿا.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

گڊو بئراج جي ڪمانڊ ايريا سنڌ ۽ بلوچستان جي لکين ايڪڙ زرعي زمينن تائين پکڙيل آهي. بيگاري سنڌ فيڊر ۽ ڊيزرٽ پٽ فيڊر خاص طور اتر سنڌ ۽ بلوچستان جي آبپاشيءَ لاءِ اهم آهن.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

[[File:Guddu Power Station, Sindh Pakistan.jpg|thumb|[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]، ڪشمور ضلعو.]]

== انتظامي ورهاست ==
ڪشمور ضلعو ٽن تعلقن ۾ ورهايل آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#3F7CAC;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا تعلقا — 2023ع
|-
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | تعلقو
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | ايراضي&lt;br /&gt;(ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | گهاٽائي&lt;br /&gt;(ماڻهو في ڪلوميٽر²)
! style=&quot;background:#DCEAF7;&quot; | شرح خواندگي
|-
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| 654
| 407,592
| 623.23
| 37.91٪
|-
| [[ڪشمور تعلقو]]
| 1,262
| 487,601
| 386.37
| 32.65٪
|-
| [[تنگواڻي تعلقو]]
| 664
| 338,764
| 510.19
| 36.95٪
|-
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | ڪل
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 2,580
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 1,233,957
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 478.28
! style=&quot;background:#EAF4EA;&quot; | 35.59٪
|}

=== يونين ڪائونسلون ===
سنڌ حڪومت جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ جي 27 اپريل 2022ع واري نوٽيفڪيشن موجب ضلعي ڪائونسل ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ۾ '''41 يونين ڪائونسلون''' آهن.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#356859;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور @ ڪنڌڪوٽ ضلعي جون يونين ڪائونسلون، 2022ع
|-
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#DDEFE9;&quot; | يونين ڪائونسل
|-
| 1 || [[گلان پور]] || 22 || [[اڪهرو]]
|-
| 2 || [[لائين پراڻي]] || 23 || [[واڪڙو]]
|-
| 3 || [[کيوالي]] || 24 || [[ملهير]]
|-
| 4 || [[ڊومي ولي]] || 25 || [[هيبت]]
|-
| 5 || [[مساوالو]] || 26 || [[ڏاڏر]]
|-
| 6 || [[سوڌي]] || 27 || [[داري]]
|-
| 7 || [[سامو]] || 28 || [[منگي]]
|-
| 8 || [[ڪچو بهادرپور]] || 29 || [[جعفرآباد]]
|-
| 9 || [[گيهل پور]] || 30 || [[چيل]]
|-
| 10 || [[آر بي چاچڙ]] || 31 || [[بجاراڻي]]
|-
| 11 || [[بڊاڻي]] || 32 || [[بهلڪاڻي]]
|-
| 12 || [[زور ڳڙهه]] || 33 || [[نصير]]
|-
| 13 || [[گبلو]] || 34 || [[منجهي]]
|-
| 14 || [[ڪمڀري]] || 35 || [[دنياپور]]
|-
| 15 || [[ڪمب]] || 36 || [[گل والي]]
|-
| 16 || [[توج]] || 37 || [[جمال]]
|-
| 17 || [[چاچڙ]] || 38 || [[ڪرم پور]]
|-
| 18 || [[ملگزار]] || 39 || [[سيدو ڪوٽ]]
|-
| 19 || [[رسالدار]] || 40 || [[سيفل]]
|-
| 20 || [[جاگيرآباد]] || 41 || [[سهلياڻي]]
|-
| 21 || [[دولت پور]] || ||
|}

موجوده 2022ع واري نمبرنگ پراڻين بلدياتي فهرستن کان مختلف آهي؛ تنهنڪري اڳين دستاويزن ۾ ساڳين يونين ڪائونسلن جا ٻيا نمبر ملي سگهن ٿا.&lt;ref name=&quot;LG2022&quot;/&gt;

=== ديهون ===
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري فهرست موجب ڪشمور ضلعي جي ٽن تعلقن—[[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]]، [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي]]—۾ مجموعي طور '''148 ديهون''' درج ٿيل آهن. انهن مان ڪشمور تعلقي ۾ 57، ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ 49 ۽ تنگواڻي تعلقي ۾ 42 ديهون آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:8px;&quot; | ڪشمور ضلعي جون ديهون، تعلقيوار
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white; width:7%;&quot; | نمبر
! style=&quot;background:#C06C84; color:white; width:20%;&quot; | تعلقو
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || rowspan=&quot;57&quot; style=&quot;background:#EAF4FF; font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; | [[ڪشمور تعلقو]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;57 ديهون&lt;/small&gt; || [[بڊاڻي ڪچو]]
|-
| 2 || [[بڊاڻي پڪو]]
|-
| 3 || [[ٻائي روپ]]
|-
| 4 || [[ٻيلو، ڪشمور|ٻيلو]]
|-
| 5 || [[ڀنر]]
|-
| 6 || [[بندپ مراد]]
|-
| 7 || [[بخشاپور]]
|-
| 8 || [[چاچڙ، ڪشمور|چاچڙ]]
|-
| 9 || [[ڏارو جهنڊو]]
|-
| 10 || [[ڊومي ولي]]
|-
| 11 || [[ايلسي]]
|-
| 12 || [[گنڌير]]
|-
| 13 || [[گيهلپور]]
|-
| 14 || [[گشڪوري، سنڌ|گشڪوري]]
|-
| 15 || [[گونڊڪ ڪوش]]
|-
| 16 || [[گبلو]]
|-
| 17 || [[گلانپور]]
|-
| 18 || [[حاجي خان، ڪشمور|حاجي خان]]
|-
| 19 || [[جکراڻي، سنڌ|جکراڻي]]
|-
| 20 || [[جلال سوڌ]]
|-
| 21 || [[ڪچو بهادرپور]]
|-
| 22 || [[ڪچو ڪشمور]]
|-
| 23 || [[ڪچو خوسڪي]]
|-
| 24 || [[ڪريم آباد، ڪشمور|ڪريم آباد]]
|-
| 25 || [[ڪٺ ڳڙهه]]
|-
| 26 || [[ڪائورو مهر]]
|-
| 27 || [[ڪيجهر]]
|-
| 28 || [[کاهي ڪچو]]
|-
| 29 || [[کاهي پڪو]]
|-
| 30 || [[کيوالي]]
|-
| 31 || [[ڪڀر]]
|-
| 32 || [[ڪمب]]
|-
| 33 || [[ڪمڀري]]
|-
| 34 || [[لائين پراڻي]]
|-
| 35 || [[ماڇي]]
|-
| 36 || [[مهر، ڪشمور|مهر]]
|-
| 37 || [[مساوالو]]
|-
| 38 || [[ميخان ٻيلو]]
|-
| 39 || [[مٺڙي، ڪشمور|مٺڙي]]
|-
| 40 || [[محمد آڏاڻي]]
|-
| 41 || [[نورپور ڪچو]]
|-
| 42 || [[نورپور پڪو]]
|-
| 43 || [[پڪو بهادرپور]]
|-
| 44 || [[پڪو ڪشمور]]
|-
| 45 || [[پڪو خوسڪي]]
|-
| 46 || [[ريو ڪچو]]
|-
| 47 || [[سائين، سنڌ|سائين]]
|-
| 48 || [[سامو، سنڌ|سامو]]
|-
| 49 || [[شاهه علي پور]]
|-
| 50 || [[شاهه ڳڙهه ڪچو]]
|-
| 51 || [[شاهه ڳڙهه پڪو]]
|-
| 52 || [[سيلاچي]]
|-
| 53 || [[سوڌي، سنڌ|سوڌي]]
|-
| 54 || [[سورهه]]
|-
| 55 || [[ٿالهو]]
|-
| 56 || [[توج، ڪشمور|توج]]
|-
| 57 || [[زور ڳڙهه]]
|-
| 58 || rowspan=&quot;49&quot; style=&quot;background:#ECF8EE; font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; | [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;49 ديهون&lt;/small&gt; || [[عالم آباد]]
|-
| 59 || [[اڪهرو]]
|-
| 60 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]]
|-
| 61 || [[بابرواڙي]]
|-
| 62 || [[بلوچ آباد]]
|-
| 63 || [[بلهاري]]
|-
| 64 || [[بخشپور]]
|-
| 65 || [[چمن، سنڌ|چمن]]
|-
| 66 || [[ڏاڏر، سنڌ|ڏاڏر]]
|-
| 67 || [[داري، ڪشمور|داري]]
|-
| 68 || [[ڌڀاڻي]]
|-
| 69 || [[ڌنڌي]]
|-
| 70 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]]
|-
| 71 || [[لاهري ڊومڪي]]
|-
| 72 || [[دولت پور]]
|-
| 73 || [[فريد آباد]]
|-
| 74 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]]
|-
| 75 || [[گهوراگهر ڪچو]]
|-
| 76 || [[گهوراگهٽ پڪو]]
|-
| 77 || [[غوثپور]]
|-
| 78 || [[گلاب پور]]
|-
| 79 || [[هيبت ڪچو]]
|-
| 80 || [[هيبت پڪو]]
|-
| 81 || [[جعفرآباد ڪچو]]
|-
| 82 || [[جاگيرآباد]]
|-
| 83 || [[جانگين]]
|-
| 84 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]]
|-
| 85 || [[ڪنڌڪوٽ]]
|-
| 86 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]]
|-
| 87 || [[خيرواهه، ڪشمور|خيرواهه]]
|-
| 88 || [[خان واهه]]
|-
| 89 || [[خانڀري]]
|-
| 90 || [[ڪنڌارو ڪچو]]
|-
| 91 || [[ماچڪو]]
|-
| 92 || [[مڪان مارو]]
|-
| 93 || [[مکواڻي]]
|-
| 94 || [[ملگزار]]
|-
| 95 || [[ملهير]]
|-
| 96 || [[ملوڪان]]
|-
| 97 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 98 || [[ماري، ڪشمور|ماري]]
|-
| 99 || [[ميٽاهر]]
|-
| 100 || [[رسالدار]]
|-
| 101 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 102 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 103 || [[سنهياني پور]]
|-
| 104 || [[تيغاڻي]]
|-
| 105 || [[واحدپور]]
|-
| 106 || [[واڪڙو، ڪشمور|واڪڙو]]
|-
| 107 || rowspan=&quot;42&quot; style=&quot;background:#FFF4E5; font-weight:bold; vertical-align:top;&quot; | [[تنگواڻي تعلقو]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;42 ديهون&lt;/small&gt; || [[الله آباد]]
|-
| 108 || [[بهلڪاڻي]]
|-
| 109 || [[برغ، سنڌ|برغ]]
|-
| 110 || [[بيگهو]]
|-
| 111 || [[بجاراڻي، سنڌ|بجاراڻي]]
|-
| 112 || [[چيل، ڪشمور|چيل]]
|-
| 113 || [[ڏابلي]]
|-
| 114 || [[دنياپور، ڪشمور|دنياپور]]
|-
| 115 || [[غازي، سنڌ|غازي]]
|-
| 116 || [[گهاڻو کوسو]]
|-
| 117 || [[گودو، سنڌ|گودو]]
|-
| 118 || [[گل والي]]
|-
| 119 || [[هاجاڻو]]
|-
| 120 || [[هزارو]]
|-
| 121 || [[هيرانپور]]
|-
| 122 || [[جعفرآباد، تنگواڻي، ڪشمور|جعفرآباد]]
|-
| 123 || [[جمال، ڪشمور|جمال]]
|-
| 124 || [[جهلو]]
|-
| 125 || [[ڪرم پور]]
|-
| 126 || [[ڪير، ڪشمور|ڪير]]
|-
| 127 || [[خيرو، ڪشمور|خيرو]]
|-
| 128 || [[ڪوٽ ڏوٿي]]
|-
| 129 || [[لالائو]]
|-
| 130 || [[لشاري، ڪشمور|لشاري]]
|-
| 131 || [[منجهي، سنڌ|منجهي]]
|-
| 132 || [[ماري جعفر]]
|-
| 133 || [[نار، ڪشمور|نار]]
|-
| 134 || [[نصير، سنڌ|نصير]]
|-
| 135 || [[نندي جي ڌوري]]
|-
| 136 || [[قريشي، سنڌ|قريشي]]
|-
| 137 || [[سيدو ڪوٽ]]
|-
| 138 || [[سيفل]]
|-
| 139 || [[سلگهڻي]]
|-
| 140 || [[سنهيري]]
|-
| 141 || [[ساون گبول]]
|-
| 142 || [[شاهه غازي]]
|-
| 143 || [[شير ڳڙهه]]
|-
| 144 || [[شيرهان]]
|-
| 145 || [[سورواهه]]
|-
| 146 || [[سهلياڻي]]
|-
| 147 || [[تنگواڻي]]
|-
| 148 || [[اونڙ، ڪشمور|اونڙ]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#355C7D; color:white; text-align:right;&quot; | ڪل ديهون
! style=&quot;background:#355C7D; color:white; text-align:center; font-size:110%;&quot; | '''148'''
|}

== آبادي ==
{{Historical populations
|1998|677120
|2017|1090336
|2023|1233957
|align=center
|percentages=pagr
|footnote=ذريعا: [[پاڪستان شماريات بيورو]].&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Population by Administrative Units 1951–1998
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/1998/administrative_units.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;
}}

2023ع جي آدمشماري موجب ڪشمور ضلعي جي آبادي 1,233,957 هئي. 2017ع ۾ اها 1,090,336 هئي، جنهن موجب ٻنهي آدمشمارين جي وچ ۾ سالياني سراسري واڌ لڳ ڀڳ 2.09 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T1&quot;/&gt;

ضلعي ۾ 208,894 گهراڻا رڪارڊ ڪيا ويا. 485,925 ماڻهو، يعني ڪل آبادي جو لڳ ڀڳ 39.38 سيڪڙو، ڏهن سالن کان گهٽ عمر جا هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T5&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 5: Population by Selected Age Group, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_5.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#8E6C88;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جي آباديءَ جو ڍانچو، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | تفصيل
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#EDE3EB;&quot; | سيڪڙو
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | جنس
| مرد || 628,265 || 50.91٪
|-
| عورتون || 605,646 || 49.08٪
|-
| ٽرانسجينڊر || 46 || 0.004٪
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | عمر
| 15 سالن کان گهٽ || 644,781 || 52.25٪
|-
| 15–64 سال || 560,899 || 45.46٪
|-
| 65 سال ۽ مٿي || 28,277 || 2.29٪
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | رهائش
| ٻهراڙي || 962,175 || 77.97٪
|-
| شهري || 271,782 || 22.03٪
|}

=== شرح خواندگي ===
2023ع ۾ ڏهن سالن ۽ ان کان مٿي عمر واري آباديءَ جي مجموعي شرح خواندگي '''35.59٪''' هئي. مردن جي شرح 45.08٪ جڏهن تہ عورتن جي شرح 25.72٪ هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

انگ مردن ۽ عورتن جي وچ ۾ تعليم ۾ نمايان فرق ظاهر ڪن ٿا. ضلعي اندر ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شرح خواندگي 37.91٪، تنگواڻي جي 36.95٪ ۽ ڪشمور تعلقي جي 32.65٪ رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023T12&quot;/&gt;

=== ٻوليون ===
[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ضلعي جي وڏي اڪثريت جي مادري ٻولي [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] هئي، جڏهن تہ [[بلوچي ٻولي|بلوچي]] ٻيو وڏو مادري ٻوليءَ وارو گروهه هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 11: Population by Mother Tongue, Sex and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_11_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

تقريباً '''94.1٪''' آبادي سنڌي ۽ '''5.2٪''' بلوچي کي مادري ٻولي طور ڳالهائيندي هئي؛ اردو، پنجابي، پشتو، سرائيڪي، براهوي ۽ ٻيون ٻوليون ننڍن تناسبن ۾ موجود هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023T11&quot;/&gt;

=== مذهب ===
2023ع جي آدمشماري موجب ضلعي جي 1,233,957 ماڻهن مان 1,190,767 مسلمان هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 9: Population by Sex, Religion and Rural/Urban, Census-2023
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_9_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |year=2023
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندو ۽ درج فهرست ذاتيون گڏجي ضلعي جي لڳ ڀڳ 3.21 سيڪڙو آباديءَ تي مشتمل هيون ۽ انهن جو تناسب شهري علائقن ۾ ٻهراڙيءَ جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023T9&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;width:100%;&quot;
|+ style=&quot;background:#D0A85C;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي ۾ مذهب، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | مذهب
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F5E9CE;&quot; | سيڪڙو
|-
| [[اسلام]] || 1,190,767 || 96.50٪
|-
| [[هندومت]] ۽ درج فهرست ذاتيون || 39,667 || 3.21٪
|-
| ٻيا || 3,523 || 0.29٪
|-
! ڪل
! 1,233,957
! 100٪
|}

1941ع جي آدمشماريءَ ۾ موجوده ڪشمور ضلعي سان تقريباً ملندڙ ڪشمور ۽ ڪنڌڪوٽ تعلقن جي آباديءَ ۾ مسلمان 92.81٪ ۽ هندو 7.16٪ هئا؛ پر ان دور جون انتظامي حدون موجوده ضلعي جي حدن سان مڪمل طور هڪجهڙيون نه هيون.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Census of India, 1941 – Volume XII, Sind Province
 |url=http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/7435/1/40138_1941_TAB.pdf
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
ڪشمور ضلعي جي معيشت جو بنياد زراعت، چوپائي مال، زرعي مزدوري، مڇيگيري، واپار، گئس ۽ بجليءَ جي پيداوار تي آهي. هڪ ضلعي اقتصادي پروفائيل موجب زراعت، مالداري، مڇيگيري ۽ شڪار سان لاڳاپيل روزگار ضلعي جي معاشي سرگرمين ۾ سڀ کان وڏو حصو رکي ٿو.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sindh – Kashmore-Kandhkot
 |url=https://pakistanalmanac.com/sindh-kashmore-kandhkot/
 |website=Pakistan Almanac
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

پاڪستان المانڪ ۾ سنڌ ڊولپمينٽ اسٽيٽسٽڪس 2017–18 جي بنياد تي ضلعي جي 261,000 هيڪٽر رپورٽ ٿيل ايراضيءَ مان لڳ ڀڳ 117,000 هيڪٽر پوکيل ۽ 16,000 هيڪٽر ٻيلي هيٺ ڄاڻايا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;Almanac&quot;/&gt;

چانور، ڪڻڪ، ڪمند ۽ مختلف چارا ۽ موسمي فصل علائقي جي اهم زرعي پيداوار ۾ شامل آهن. چوپائي مال جي پالنا ۽ مال جون منڊيون پڻ ٻهراڙيءَ جي معيشت جو اهم حصو آهن.

== توانائي ==

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]] ضلعي جي اهم قدرتي وسيلن مان هڪ آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي ۽ 1959ع ۾ دريافت ٿيو؛ گهٽ مقامي گئس طلب سبب تجارتي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گئس جا اهم ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون ۾ آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt; ڪنڌڪوٽ فيلڊ جي گئس جو وڏو حصو گڊو ٿرمل بجلي گهر کي فراهم ٿيندو رهيو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=PPL signs Gas Sales Agreement for Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/ppl-signs-gas-sales-agreement-kandhkot
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |date=24 October 2017
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

=== چاچڙ گئس فيلڊ ===
چاچڙ گئس فيلڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ جي اتر اوڀر واري ڍانچي جي توسيع آهي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ موجب اهو 1995ع ۾ دريافت ٿيو ۽ لڳ ڀڳ 34 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Chachar Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/chachar-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;


=== گڊو ٿرمل بجلي گهر ===
[[گڊو ٿرمل بجلي گهر]] ڪشمور ضلعي جي اهم بجلي پيدا ڪندڙ مرڪزن مان هڪ آهي. اهو گڊو ۽ سنڌو درياهه ڀرسان واقع آهي ۽ قدرتي گئس سميت حرارتي ٻارڻ استعمال ڪندڙ قومي بجلي نظام جو اهم حصو رهيو آهي.

== آمدورفت ==
ڪشمور ضلعي جي سرحدي حيثيت ان کي سنڌ، پنجاب ۽ بلوچستان جي وچ ۾ روڊ ۽ ريل رابطن لاءِ اهم بڻائي ٿي. ڪشمور طرفان روڊ [[راجن پور ضلعو|راجن پور]] ۽ پنجاب ڏانهن وڃي ٿو، جڏهن تہ تنگواڻي ۽ اتر اولهندي رستا بلوچستان سان ڳنڍجن ٿا.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ضلعي عدالت جي سرڪاري پروفائيل موجب ضلعي مان ريلوي لائين پڻ گذري ٿي ۽ بخشاپور، ڪنڌڪوٽ، تنگواڻي ۽ هيبت شهيد سميت اسٽيشنون موجود آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا ==
سنڌو درياهه جي ڪچي واري پٽي سبب ڪشمور ٻوڏ جي خطري وارن ضلعن مان آهي. PDMA جي ضلعي جائزي ۾ دريائي ٻوڏ، بندن جي حفاظت ۽ ٻهراڙيءَ جي آباديءَ کي اهم آفتن سان لاڳاپيل مسئلا قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;PDMA&quot;/&gt;

2010ع جي پاڪستاني ٻوڏ دوران گڊو بئراج تي پاڻيءَ جو وهڪرو 11 لک ڪيوسڪ کان مٿي پهتو. سنڌ آبپاشي کاتي موجب 8 آگسٽ 2010ع تي بئراج مان 1,148,350 ڪيوسڪ وهڪرو گذريو، جيڪو ان جي تاريخ جي انتهائي وڏن وهڪرن مان هڪ هو.&lt;ref name=&quot;Irrigation&quot;/&gt;

== ثقافتي ۽ تاريخي ورثو ==
ڪشمور ضلعو جديد آبپاشي ۽ توانائيءَ جي اڏاوتن سان گڏ پراڻين مذهبي، تعليمي، ريلوي، انتظامي ۽ رهائشي عمارتن جو پڻ مالڪ آهي. [[اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ]] ضلعي اندر ڪيترن ماڳن کي دستاويز ڪيو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن ماڳن ۾ هيٺيان شامل آهن:
* [[گڊو بئراج]]
* [[ٽوڙي بنگلو]]
* گوڊي بنگلو
* ايڪس-2 ريگيوليٽر
* چٽي مسجد
* ڊومڪي قبرستان
* هيبت شهيد جو مقبرو
* گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ
* گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج
* پراڻيون آبپاشي ۽ سرڪاري عمارتون.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

[[File:Ancient bungalow.jpg|thumb|تنگواڻي تعلقي جي مري شير محمد بجاراڻي ڳوٺ ۾ پراڻي حويلي.]]

وڪيميڊيا ڪامنز تي موجود ''Ancient bungalow.jpg'' جي اصل فائل بيان موجب اها حويلي '''ڳوٺ مري شير محمد بجاراڻي، تعلقو تنگواڻي، ضلعو ڪشمور''' ۾ واقع آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=File:Ancient bungalow.jpg
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ancient_bungalow.jpg
 |publisher=[[وڪيميڊيا ڪامنز]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Castle of Mir Raja Ghous Bux Khan Bijarani - panoramio.jpg|thumb|مير راجا غوث بخش خان بجاراڻي جي حويلي، ڪشمور ضلعو.]]

== سياسي نمائندگي ==
2024ع کان جاري سنڌ اسيمبليءَ جي دور ۾ ڪشمور ضلعو ٽن صوبائي تڪن ۾ ورهايل آهي. سنڌ اسيمبليءَ جي موجوده ڊائريڪٽري موجب انهن ٽنهي تڪن جي نمائندگي [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]] جا ميمبر ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;PAS&quot;&gt;{{cite web
 |title=Assembly Members Directory – District Kashmore
 |url=https://www.pas.gov.pk/assembly-members-directory/33/138
 |publisher=[[سنڌ صوبائي اسيمبلي]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%;text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#765D69;color:white;font-size:115%;font-weight:bold;&quot; | ڪشمور ضلعي جا صوبائي اسيمبلي تڪ
|-
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | تڪ
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | ميمبر
! style=&quot;background:#E9DEE3;&quot; | جماعت
|-
| [[پي ايس-4 ڪشمور-1]]
| [[عبدالرؤف کوسو]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-5 ڪشمور-2]]
| [[غلام عابد]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|-
| [[پي ايس-6 ڪشمور-3]]
| [[محبوب علي خان بجاراڻي]]
| [[پاڪستان پيپلز پارٽي پارليامينٽرينز]]
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪشمور]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[تنگواڻي]]
* [[گڊو بئراج]]
* [[گڊو ٿرمل بجلي گهر]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا ضلعا]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== ڪتابيات ==
* {{Cite book
 |title=1998 District Census Report of Jacobabad
 |location=اسلام آباد
 |publisher=Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan
 |series=Census Publication
 |volume=17
 |date=1999
 |language=en
}}
* {{cite report
 |title=Pakistan Emergency Situational Analysis: District Kashmore
 |url=https://reliefweb.int/report/pakistan/pakistan-emergency-situational-analysis-district-kashmore-july-2014
 |publisher=ReliefWeb
 |date=July 2014
 |language=en
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|Kashmore District}}
* [https://sindhzameen.gos.pk/ سنڌ زمين — بورڊ آف روينيو سنڌ]
* [https://irrigation.sindh.gov.pk/public/guddubarrage گڊو بئراج ريجن — سنڌ آبپاشي کاتو]

{{Districts of Sindh}}
{{Authority control}}

[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:لاڙڪاڻي ڊويزن جا ضلعا]]
[[زمرو:2004ع ۾ قائم ٿيل انتظامي علائقا]]</text>
      <sha1>47s5mqo31p7szx942f8dtzbjy5p0jdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪنڌڪوٽ تعلقو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10022</id>
    <revision>
      <id>412476</id>
      <parentid>393561</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T06:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19261" sha1="kircnzl2jnhgyaeu0u43unu33gzk5ou" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو تعلقو}}
{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ تعلقو
| official_name           = تعلقو ڪنڌڪوٽ
| native_name             = ڪنڌڪوٽ
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| image_skyline           = Kandhkot_Taluka.jpg
| imagesize               = 250px
| image_alt               = ڪنڌڪوٽ تعلقي جو نقشو
| image_caption           = [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڪنڌڪوٽ تعلقو
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_mapsize         = 250px
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|N|69|10|E|region:PK_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| seat_type               = تعلقي جو صدر مقام
| seat                    = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type         = تعلقي انتظاميا
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 654
| population_total        = 407592
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = 623.23
| population_urban        = 142631 (34.99٪)
| population_rural        = 264961 (65.01٪)
| population_male         = 209395
| population_female       = 198186
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = ديهون
| blank_info_sec1         = 49
| blank1_name_sec1        = اهم شهري مرڪز
| blank1_info_sec1        = [[ڪنڌڪوٽ]]، [[غوثپور]]
| blank2_name_sec1        = آباديءَ جي سراسري سالياني واڌ
| blank2_info_sec1        = 1.81٪ (2017ع–2023ع)
}}

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو''' [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. تعلقي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] شهر آهي، جڏهن ته [[غوثپور]] ان جو ٻيو اهم شهري مرڪز آهي. تعلقو [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي ايراضي 654 چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ڪل آبادي '''407,592''' هئي، جنهن ۾ 209,395 مرد، 198,186 عورتون ۽ 11 ٽرانسجينڊر ماڻهو شامل هئا. تعلقي جي آباديءَ جي گهاٽائي 623.23 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. ڪل آبادي مان 142,631 ماڻهو، يعني 34.99 سيڪڙو، شهري علائقن ۾ ۽ 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. 2017ع ۾ آبادي 366,111 هئي، جنهن جي ڀيٽ ۾ 2017ع کان 2023ع تائين سراسري سالياني واڌ جي شرح 1.81 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو اتر سنڌ جي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. تعلقي ۽ ڀرپاسي جو زميني ڍانچو گهڻو ڪري هموار زرعي ميدانن تي مشتمل آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ ان سان لاڳاپيل آبپاشي نظام اتر سنڌ جي هن حصي جي آبادڪاري، زراعت ۽ معاشي سرگرمين تي اهم اثر رکن ٿا.

ڪنڌڪوٽ واري علائقي جي آبهوا گرم ۽ خشڪ آهي. ڪوپن-گائيگر آبهوا جي درجابندي موجب علائقو گرم ريگستاني آبهوا (''BWh'') واري پٽي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي پد تمام گهڻو وڌي سگهي ٿو، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ رهي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot climate — normals and trends
 |url=https://climatememory.com/en/climate/pakistan/kandhkot
 |website=Climate Memory
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
2023ع جي سرڪاري آدمشماري موجب تعلقي جي 407,592 آبادي مان لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو ٻهراڙيءَ ۽ هڪ ٽيون حصو شهري علائقن ۾ رهندو هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جي آبادي، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | تناسب/تفصيل
|-
| ڪل آبادي
| '''407,592'''
| 100٪
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 209,395
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 51.37٪ لڳ ڀڳ
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | عورتون
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 198,186
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 48.62٪ لڳ ڀڳ
|-
| ٽرانسجينڊر
| 11
| —
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ٻهراڙي آبادي
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 264,961
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 65.01٪
|-
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | شهري آبادي
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 142,631
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 34.99٪
|-
| 2017ع جي آبادي
| 366,111
| —
|-
| سراسري سالياني واڌ (2017ع–2023ع)
| —
| 1.81٪
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

=== شهري مرڪز ===
2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جا ٻه اهم سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] هئا. ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪميٽي جي آبادي 99,155، جڏهن ته غوثپور ٽائون ڪميٽي جي آبادي 43,476 هئي.&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2E86C1; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جا شهري مرڪز، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#5DADE2;&quot; | شهري علائقو
! style=&quot;background:#48C9B0;&quot; | انتظامي حيثيت
! style=&quot;background:#F5B041;&quot; | آبادي 2023ع
! style=&quot;background:#AF7AC5;&quot; | آبادي 2017ع
|-
| [[ڪنڌڪوٽ]]
| ميونسپل ڪميٽي
| 99,155
| 100,850
|-
| [[غوثپور]]
| ٽائون ڪميٽي
| 43,476
| 35,319
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | ڪل شهري آبادي
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''142,631'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''136,169'''
|}&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ٻهراڙيءَ واري معيشت ۾ زراعت ۽ مالداري بنيادي حيثيت رکن ٿا. تعلقي جو وڏو حصو آباد زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ شهر واپار، خدمتن، ٽرانسپورٽ ۽ ضلعي سطح جي انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي.

تعلقي جي صنعتي ۽ توانائي واري اهميت ۾ '''ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ''' نمايان آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گئس جي ان وقت گهٽ طلب سبب باقاعدي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي. گئس جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون جي ذخيرن سان لاڳاپيل آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandhkot Field Gas Compressor Station.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ۾ گئس جي پيداوار ۽ پروسيسنگ جون سهولتون.]]

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ کي پنهنجي هلندڙ پيداواري اثاثن مان هڪ طور هلائي ٿي. ڪمپني فيلڊ ۾ ذخيرن جي نگراني، کوهن جي مرمت ۽ ترقي، ڪمپريسرن ۽ سطحي سهولتن جي سارسنڀال ۽ پيداوار وڌائڻ جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sui &amp; Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/sui
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Production Overview
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/production-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آمدرفت ==
[[ڪنڌڪوٽ]] اتر سنڌ جو هڪ اهم روڊ ۽ ريلوي مرڪز آهي. شهر ۾ [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي، جنهن وسيلي علائقو پاڪستان جي ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي. سنڌ جي ورثي واري رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي علائقي جي اهم آمدرفت واري اڏاوت طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore: Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandkot railway station.jpg|thumb|[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]].]]

پاڪستان ۾ ريلوي نظام جي شروعات برطانوي دور ۾ ٿي ۽ سنڌ ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين پهرين ريلوي لائين 13 مئي 1861ع تي عام آمدرفت لاءِ کولي وئي؛ بعد ۾ ريلوي نيٽ ورڪ سنڌ ۽ اتر هندستان جي ٻين حصن تائين وڌايو ويو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=History
 |url=https://pakrail.gov.pk/History.aspx
 |publisher=[[پاڪستان ريلوي]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي ورهاست ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي انتظامي ڍانچي جو حصو آهي. مقامي حڪومت جي انتظام هيٺ ڳوٺاڻا علائقا يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ ۽ غوثپور شهري مڪاني ادارن جي حيثيت رکن ٿا.&lt;ref name=&quot;LGSindh&quot;&gt;{{cite web
 |title=Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ، هائوسنگ اينڊ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ديهون ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ '''49 ديهون''' درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=[[بورڊ آف روينيو سنڌ]]
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; 2023ع جي آدمشماري ۾ تعلقي اندر 49 ڳوٺاڻا مقاما ڳڻيا ويا، جن جي گڏيل آبادي 264,961 هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 3: Number of Rural Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_3_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:7px;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جون 49 ديهون
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || [[عالم آباد]] || 18 || [[گهوراگهر ڪچو]] || 35 || [[مڪان مارو]]
|-
| 2 || [[اڪهرو]] || 19 || [[گهوراگهٽ پڪو]] || 36 || [[مکواڻي]]
|-
| 3 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]] || 20 || [[غوثپور]] || 37 || [[ملگزار]]
|-
| 4 || [[بابرواڙي]] || 21 || [[گلاب پور]] || 38 || [[ملهير]]
|-
| 5 || [[بلوچ آباد]] || 22 || [[هيبت ڪچو]] || 39 || [[ملوڪان]]
|-
| 6 || [[بلهاري]] || 23 || [[هيبت پڪو]] || 40 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 7 || [[بخشپور]] || 24 || [[جعفرآباد ڪچو]] || 41 || [[ماري، ڪشمور|ماري]]
|-
| 8 || [[چمن، سنڌ|چمن]] || 25 || [[جاگيرآباد]] || 42 || [[ميٽاهر]]
|-
| 9 || [[ڏاڏر، سنڌ|ڏاڏر]] || 26 || [[جانگين]] || 43 || [[رسالدار]]
|-
| 10 || [[داري، ڪشمور|داري]] || 27 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]] || 44 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 11 || [[ڌڀاڻي]] || 28 || [[ڪنڌڪوٽ ديهه|ڪنڌڪوٽ]] || 45 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 12 || [[ڌنڌي]] || 29 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]] || 46 || [[سنهياني پور]]
|-
| 13 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]] || 30 || [[خيرواهه، ڪشمور|خيرواهه]] || 47 || [[تيغاڻي]]
|-
| 14 || [[لاهري ڊومڪي]] || 31 || [[خان واهه]] || 48 || [[واحدپور]]
|-
| 15 || [[دولت پور]] || 32 || [[خانڀري]] || 49 || [[واڪڙو، ڪشمور|واڪڙو]]
|-
| 16 || [[فريد آباد]] || 33 || [[ڪنڌارو ڪچو]] || — || —
|-
| 17 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]] || 34 || [[ماچڪو]] || — || —
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D6EAF8; text-align:right;&quot; | '''ڪل ديهون'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''49'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مختلف دورن سان لاڳاپيل مذهبي، تعليمي، انتظامي ۽ تعميراتي ورثي جا ڪيترائي ماڳ موجود آهن. سنڌ جي ورثي جي تحفظ لاءِ قائم اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي سروي ۾ ڪنڌڪوٽ، غوثپور ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪيترائي ماڳ درج ڪيا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[غوثپور]] ۾ '''بابا غريب داس مندر''' ۽ '''حضرت شاهه حسين عرف شاهه غوث جيلاني جي درگاهه''' علائقي جي مذهبي ۽ ثقافتي تاريخ جا اهم ماڳ آهن. ساڳئي علائقي ۾ پراڻيون حويليون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

ڪنڌڪوٽ شهر جي تاريخي عمارتن ۾ پراڻيون سرڪاري آفيسون خاص اهميت رکن ٿيون. ورثي جي سروي موجب ڪنڌڪوٽ جي مختيارڪار آفيس جي پراڻي عمارت 1902ع ۾ ٺاهي وئي هئي. ان کان سواءِ شهر ۾ پراڻو ريسٽ هائوس، سٽيزن ڪلب، اقبال يادگار پبلڪ لائبريري، پراڻا تعليمي ادارا ۽ مذهبي عمارتون پڻ موجود آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Incomplete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Ancient bungalow.jpg|thumb|ڪشمور ضلعي جي ڪنڌڪوٽ–غوثپور واري علائقي سان لاڳاپيل پراڻي طرز جي عمارت.]]

'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' پڻ شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي؛ سنڌ جي ورثي واري سروي موجب موجوده عمارت 1947ع ۾ تعمير ٿي. شهر ۾ گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج ۽ ٻين پراڻن تعليمي ادارن جون عمارتون پڻ ضلعي جي تاريخي ورثي ۾ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

رسالدار واري علائقي ۾ پراڻي '''رسالدار مسجد''' ۽ برطانوي دور سان لاڳاپيل عمارتن جا آثار موجود آهن. ورثي جي سروي ۾ رسالدار پوليس اسٽيشن جي عمارت کي به 1902ع سان منسوب ڪيو ويو آهي؛ اها عمارت اصل ۾ اصطبل طور تعمير ڪئي وئي هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== رهائش ==
2023ع جي آدمشماري ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''69,182 گهر''' ڳڻيا ويا. انهن مان 43,791 گهر تعلقي جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ هئا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 20: Type of Housing Unit by Region, Census 2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_20_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪشمور تعلقو]]
* [[تنگواڻي تعلقو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{ڪشمور ضلعو}}
{{سنڌ جا تعلقا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا تعلقا]]
[[زمرو:سنڌ جا تعلقا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]</text>
      <sha1>kircnzl2jnhgyaeu0u43unu33gzk5ou</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412482</id>
      <parentid>412476</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19259" sha1="nxbhjc398gs9r8zo4ykbh5ky9dl3ekj" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو تعلقو}}
{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ تعلقو
| official_name           = تعلقو ڪنڌڪوٽ
| native_name             = ڪنڌڪوٽ
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| image_skyline           = Kandhkot_Taluka.jpg
| imagesize               = 250px
| image_alt               = ڪنڌڪوٽ تعلقي جو نقشو
| image_caption           = [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڪنڌڪوٽ تعلقو
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_mapsize         = 250px
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|N|69|10|E|region:PK_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| seat_type               = تعلقي جو صدر مقام
| seat                    = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type         = تعلقي انتظاميا
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 654
| population_total        = 407592
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = 623.23
| population_urban        = 142631 (34.99٪)
| population_rural        = 264961 (65.01٪)
| population_male         = 209395
| population_female       = 198186
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = ديهون
| blank_info_sec1         = 49
| blank1_name_sec1        = اهم شهري مرڪز
| blank1_info_sec1        = [[ڪنڌڪوٽ]]، [[غوثپور]]
| blank2_name_sec1        = آباديءَ جي سراسري سالياني واڌ
| blank2_info_sec1        = 1.81٪ (2017ع–2023ع)
}}

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو''' [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. تعلقي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] شهر آهي، جڏهن ته [[غوثپور]] ان جو ٻيو اهم شهري مرڪز آهي. تعلقو [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي ايراضي 654 چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ڪل آبادي '''407,592''' هئي، جنهن ۾ 209,395 مرد، 198,186 عورتون ۽ 11 ٽرانسجينڊر ماڻهو شامل هئا. تعلقي جي آباديءَ جي گهاٽائي 623.23 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. ڪل آبادي مان 142,631 ماڻهو، يعني 34.99 سيڪڙو، شهري علائقن ۾ ۽ 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. 2017ع ۾ آبادي 366,111 هئي، جنهن جي ڀيٽ ۾ 2017ع کان 2023ع تائين سراسري سالياني واڌ جي شرح 1.81 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو اتر سنڌ جي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. تعلقي ۽ ڀرپاسي جو زميني ڍانچو گهڻو ڪري هموار زرعي ميدانن تي مشتمل آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ ان سان لاڳاپيل آبپاشي نظام اتر سنڌ جي هن حصي جي آبادڪاري، زراعت ۽ معاشي سرگرمين تي اهم اثر رکن ٿا.

ڪنڌڪوٽ واري علائقي جي آبهوا گرم ۽ خشڪ آهي. ڪوپن-گائيگر آبهوا جي درجابندي موجب علائقو گرم ريگستاني آبهوا (''BWh'') واري پٽي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي پد تمام گهڻو وڌي سگهي ٿو، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ رهي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot climate — normals and trends
 |url=https://climatememory.com/en/climate/pakistan/kandhkot
 |website=Climate Memory
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
2023ع جي سرڪاري آدمشماري موجب تعلقي جي 407,592 آبادي مان لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو ٻهراڙيءَ ۽ هڪ ٽيون حصو شهري علائقن ۾ رهندو هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جي آبادي، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | تناسب/تفصيل
|-
| ڪل آبادي
| '''407,592'''
| 100٪
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 209,395
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 51.37٪ لڳ ڀڳ
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | عورتون
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 198,186
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 48.62٪ لڳ ڀڳ
|-
| ٽرانسجينڊر
| 11
| —
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ٻهراڙي آبادي
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 264,961
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 65.01٪
|-
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | شهري آبادي
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 142,631
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 34.99٪
|-
| 2017ع جي آبادي
| 366,111
| —
|-
| سراسري سالياني واڌ (2017ع–2023ع)
| —
| 1.81٪
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

=== شهري مرڪز ===
2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جا ٻه اهم سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] هئا. ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪميٽي جي آبادي 99,155، جڏهن ته غوثپور ٽائون ڪميٽي جي آبادي 43,476 هئي.&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2E86C1; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جا شهري مرڪز، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#5DADE2;&quot; | شهري علائقو
! style=&quot;background:#48C9B0;&quot; | انتظامي حيثيت
! style=&quot;background:#F5B041;&quot; | آبادي 2023ع
! style=&quot;background:#AF7AC5;&quot; | آبادي 2017ع
|-
| [[ڪنڌڪوٽ]]
| ميونسپل ڪميٽي
| 99,155
| 100,850
|-
| [[غوثپور]]
| ٽائون ڪميٽي
| 43,476
| 35,319
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | ڪل شهري آبادي
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''142,631'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''136,169'''
|}&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ٻهراڙيءَ واري معيشت ۾ زراعت ۽ مالداري بنيادي حيثيت رکن ٿا. تعلقي جو وڏو حصو آباد زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ شهر واپار، خدمتن، ٽرانسپورٽ ۽ ضلعي سطح جي انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي.

تعلقي جي صنعتي ۽ توانائي واري اهميت ۾ '''ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ''' نمايان آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گئس جي ان وقت گهٽ طلب سبب باقاعدي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي. گئس جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون جي ذخيرن سان لاڳاپيل آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandhkot Field Gas Compressor Station.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ۾ گئس جي پيداوار ۽ پروسيسنگ جون سهولتون.]]

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ کي پنهنجي هلندڙ پيداواري اثاثن مان هڪ طور هلائي ٿي. ڪمپني فيلڊ ۾ ذخيرن جي نگراني، کوهن جي مرمت ۽ ترقي، ڪمپريسرن ۽ سطحي سهولتن جي سارسنڀال ۽ پيداوار وڌائڻ جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sui &amp; Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/sui
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Production Overview
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/production-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آمدرفت ==
[[ڪنڌڪوٽ]] اتر سنڌ جو هڪ اهم روڊ ۽ ريلوي مرڪز آهي. شهر ۾ [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي، جنهن وسيلي علائقو پاڪستان جي ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي. سنڌ جي ورثي واري رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي علائقي جي اهم آمدرفت واري اڏاوت طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore: Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandkot railway station.jpg|thumb|[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]].]]

پاڪستان ۾ ريلوي نظام جي شروعات برطانوي دور ۾ ٿي ۽ سنڌ ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين پهرين ريلوي لائين 13 مئي 1861ع تي عام آمدرفت لاءِ کولي وئي؛ بعد ۾ ريلوي نيٽ ورڪ سنڌ ۽ اتر هندستان جي ٻين حصن تائين وڌايو ويو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=History
 |url=https://pakrail.gov.pk/History.aspx
 |publisher=[[پاڪستان ريلوي]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي ورهاست ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي انتظامي ڍانچي جو حصو آهي. مقامي حڪومت جي انتظام هيٺ ڳوٺاڻا علائقا يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ ۽ غوثپور شهري مڪاني ادارن جي حيثيت رکن ٿا.&lt;ref name=&quot;LGSindh&quot;&gt;{{cite web
 |title=Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ، هائوسنگ اينڊ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ديهون ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ '''49 ديهون''' درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=[[بورڊ آف روينيو سنڌ]]
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; 2023ع جي آدمشماري ۾ تعلقي اندر 49 ڳوٺاڻا مقاما ڳڻيا ويا، جن جي گڏيل آبادي 264,961 هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 3: Number of Rural Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_3_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:7px;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جون 49 ديهون
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || [[عالم آباد]] || 18 || [[گهوراگهر ڪچو]] || 35 || [[مڪان مارو]]
|-
| 2 || [[اڪهرو]] || 19 || [[گهوراگهٽ پڪو]] || 36 || [[مکواڻي]]
|-
| 3 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]] || 20 || [[غوثپور]] || 37 || [[ملگزار]]
|-
| 4 || [[ٻٻرواري]] || 21 || [[گلاب پور]] || 38 || [[ملهير]]
|-
| 5 || [[بلوچ آباد]] || 22 || [[هيبت ڪچو]] || 39 || [[ملوڪان]]
|-
| 6 || [[بلهاري]] || 23 || [[هيبت پڪو]] || 40 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 7 || [[بخشپور]] || 24 || [[جعفرآباد ڪچو]] || 41 || [[ماري، ڪشمور|ماري]]
|-
| 8 || [[چمن، سنڌ|چمن]] || 25 || [[جاگيرآباد]] || 42 || [[ميٽاهر]]
|-
| 9 || [[ڏاڏر، سنڌ|ڏاڏر]] || 26 || [[جانگين]] || 43 || [[رسالدار]]
|-
| 10 || [[داري، ڪشمور|داري]] || 27 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]] || 44 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 11 || [[ڌڀاڻي]] || 28 || [[ڪنڌڪوٽ ديهه|ڪنڌڪوٽ]] || 45 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 12 || [[ڌنڌي]] || 29 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]] || 46 || [[سنهياني پور]]
|-
| 13 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]] || 30 || [[خيرواهه، ڪشمور|خيرواهه]] || 47 || [[تيغاڻي]]
|-
| 14 || [[لاهري ڊومڪي]] || 31 || [[خان واهه]] || 48 || [[واحدپور]]
|-
| 15 || [[دولت پور]] || 32 || [[خانڀري]] || 49 || [[واڪڙو، ڪشمور|واڪڙو]]
|-
| 16 || [[فريد آباد]] || 33 || [[ڪنڌارو ڪچو]] || — || —
|-
| 17 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]] || 34 || [[ماچڪو]] || — || —
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D6EAF8; text-align:right;&quot; | '''ڪل ديهون'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''49'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مختلف دورن سان لاڳاپيل مذهبي، تعليمي، انتظامي ۽ تعميراتي ورثي جا ڪيترائي ماڳ موجود آهن. سنڌ جي ورثي جي تحفظ لاءِ قائم اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي سروي ۾ ڪنڌڪوٽ، غوثپور ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪيترائي ماڳ درج ڪيا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[غوثپور]] ۾ '''بابا غريب داس مندر''' ۽ '''حضرت شاهه حسين عرف شاهه غوث جيلاني جي درگاهه''' علائقي جي مذهبي ۽ ثقافتي تاريخ جا اهم ماڳ آهن. ساڳئي علائقي ۾ پراڻيون حويليون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

ڪنڌڪوٽ شهر جي تاريخي عمارتن ۾ پراڻيون سرڪاري آفيسون خاص اهميت رکن ٿيون. ورثي جي سروي موجب ڪنڌڪوٽ جي مختيارڪار آفيس جي پراڻي عمارت 1902ع ۾ ٺاهي وئي هئي. ان کان سواءِ شهر ۾ پراڻو ريسٽ هائوس، سٽيزن ڪلب، اقبال يادگار پبلڪ لائبريري، پراڻا تعليمي ادارا ۽ مذهبي عمارتون پڻ موجود آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Incomplete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Ancient bungalow.jpg|thumb|ڪشمور ضلعي جي ڪنڌڪوٽ–غوثپور واري علائقي سان لاڳاپيل پراڻي طرز جي عمارت.]]

'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' پڻ شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي؛ سنڌ جي ورثي واري سروي موجب موجوده عمارت 1947ع ۾ تعمير ٿي. شهر ۾ گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج ۽ ٻين پراڻن تعليمي ادارن جون عمارتون پڻ ضلعي جي تاريخي ورثي ۾ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

رسالدار واري علائقي ۾ پراڻي '''رسالدار مسجد''' ۽ برطانوي دور سان لاڳاپيل عمارتن جا آثار موجود آهن. ورثي جي سروي ۾ رسالدار پوليس اسٽيشن جي عمارت کي به 1902ع سان منسوب ڪيو ويو آهي؛ اها عمارت اصل ۾ اصطبل طور تعمير ڪئي وئي هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== رهائش ==
2023ع جي آدمشماري ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''69,182 گهر''' ڳڻيا ويا. انهن مان 43,791 گهر تعلقي جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ هئا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 20: Type of Housing Unit by Region, Census 2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_20_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪشمور تعلقو]]
* [[تنگواڻي تعلقو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{ڪشمور ضلعو}}
{{سنڌ جا تعلقا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا تعلقا]]
[[زمرو:سنڌ جا تعلقا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]</text>
      <sha1>nxbhjc398gs9r8zo4ykbh5ky9dl3ekj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412483</id>
      <parentid>412482</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:06:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19259" sha1="95d8gyb2vb9i5p7gejh26slrrk5gruh" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو تعلقو}}
{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ تعلقو
| official_name           = تعلقو ڪنڌڪوٽ
| native_name             = ڪنڌڪوٽ
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| image_skyline           = Kandhkot_Taluka.jpg
| imagesize               = 250px
| image_alt               = ڪنڌڪوٽ تعلقي جو نقشو
| image_caption           = [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڪنڌڪوٽ تعلقو
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_mapsize         = 250px
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|N|69|10|E|region:PK_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| seat_type               = تعلقي جو صدر مقام
| seat                    = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type         = تعلقي انتظاميا
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 654
| population_total        = 407592
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = 623.23
| population_urban        = 142631 (34.99٪)
| population_rural        = 264961 (65.01٪)
| population_male         = 209395
| population_female       = 198186
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = ديهون
| blank_info_sec1         = 49
| blank1_name_sec1        = اهم شهري مرڪز
| blank1_info_sec1        = [[ڪنڌڪوٽ]]، [[غوثپور]]
| blank2_name_sec1        = آباديءَ جي سراسري سالياني واڌ
| blank2_info_sec1        = 1.81٪ (2017ع–2023ع)
}}

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو''' [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. تعلقي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] شهر آهي، جڏهن ته [[غوثپور]] ان جو ٻيو اهم شهري مرڪز آهي. تعلقو [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي ايراضي 654 چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ڪل آبادي '''407,592''' هئي، جنهن ۾ 209,395 مرد، 198,186 عورتون ۽ 11 ٽرانسجينڊر ماڻهو شامل هئا. تعلقي جي آباديءَ جي گهاٽائي 623.23 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. ڪل آبادي مان 142,631 ماڻهو، يعني 34.99 سيڪڙو، شهري علائقن ۾ ۽ 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. 2017ع ۾ آبادي 366,111 هئي، جنهن جي ڀيٽ ۾ 2017ع کان 2023ع تائين سراسري سالياني واڌ جي شرح 1.81 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو اتر سنڌ جي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. تعلقي ۽ ڀرپاسي جو زميني ڍانچو گهڻو ڪري هموار زرعي ميدانن تي مشتمل آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ ان سان لاڳاپيل آبپاشي نظام اتر سنڌ جي هن حصي جي آبادڪاري، زراعت ۽ معاشي سرگرمين تي اهم اثر رکن ٿا.

ڪنڌڪوٽ واري علائقي جي آبهوا گرم ۽ خشڪ آهي. ڪوپن-گائيگر آبهوا جي درجابندي موجب علائقو گرم ريگستاني آبهوا (''BWh'') واري پٽي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي پد تمام گهڻو وڌي سگهي ٿو، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ رهي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot climate — normals and trends
 |url=https://climatememory.com/en/climate/pakistan/kandhkot
 |website=Climate Memory
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
2023ع جي سرڪاري آدمشماري موجب تعلقي جي 407,592 آبادي مان لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو ٻهراڙيءَ ۽ هڪ ٽيون حصو شهري علائقن ۾ رهندو هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جي آبادي، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | تناسب/تفصيل
|-
| ڪل آبادي
| '''407,592'''
| 100٪
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 209,395
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 51.37٪ لڳ ڀڳ
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | عورتون
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 198,186
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 48.62٪ لڳ ڀڳ
|-
| ٽرانسجينڊر
| 11
| —
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ٻهراڙي آبادي
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 264,961
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 65.01٪
|-
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | شهري آبادي
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 142,631
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 34.99٪
|-
| 2017ع جي آبادي
| 366,111
| —
|-
| سراسري سالياني واڌ (2017ع–2023ع)
| —
| 1.81٪
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

=== شهري مرڪز ===
2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جا ٻه اهم سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] هئا. ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪميٽي جي آبادي 99,155، جڏهن ته غوثپور ٽائون ڪميٽي جي آبادي 43,476 هئي.&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2E86C1; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جا شهري مرڪز، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#5DADE2;&quot; | شهري علائقو
! style=&quot;background:#48C9B0;&quot; | انتظامي حيثيت
! style=&quot;background:#F5B041;&quot; | آبادي 2023ع
! style=&quot;background:#AF7AC5;&quot; | آبادي 2017ع
|-
| [[ڪنڌڪوٽ]]
| ميونسپل ڪميٽي
| 99,155
| 100,850
|-
| [[غوثپور]]
| ٽائون ڪميٽي
| 43,476
| 35,319
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | ڪل شهري آبادي
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''142,631'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''136,169'''
|}&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ٻهراڙيءَ واري معيشت ۾ زراعت ۽ مالداري بنيادي حيثيت رکن ٿا. تعلقي جو وڏو حصو آباد زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ شهر واپار، خدمتن، ٽرانسپورٽ ۽ ضلعي سطح جي انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي.

تعلقي جي صنعتي ۽ توانائي واري اهميت ۾ '''ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ''' نمايان آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گئس جي ان وقت گهٽ طلب سبب باقاعدي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي. گئس جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون جي ذخيرن سان لاڳاپيل آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandhkot Field Gas Compressor Station.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ۾ گئس جي پيداوار ۽ پروسيسنگ جون سهولتون.]]

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ کي پنهنجي هلندڙ پيداواري اثاثن مان هڪ طور هلائي ٿي. ڪمپني فيلڊ ۾ ذخيرن جي نگراني، کوهن جي مرمت ۽ ترقي، ڪمپريسرن ۽ سطحي سهولتن جي سارسنڀال ۽ پيداوار وڌائڻ جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sui &amp; Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/sui
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Production Overview
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/production-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آمدرفت ==
[[ڪنڌڪوٽ]] اتر سنڌ جو هڪ اهم روڊ ۽ ريلوي مرڪز آهي. شهر ۾ [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي، جنهن وسيلي علائقو پاڪستان جي ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي. سنڌ جي ورثي واري رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي علائقي جي اهم آمدرفت واري اڏاوت طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore: Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandkot railway station.jpg|thumb|[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]].]]

پاڪستان ۾ ريلوي نظام جي شروعات برطانوي دور ۾ ٿي ۽ سنڌ ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين پهرين ريلوي لائين 13 مئي 1861ع تي عام آمدرفت لاءِ کولي وئي؛ بعد ۾ ريلوي نيٽ ورڪ سنڌ ۽ اتر هندستان جي ٻين حصن تائين وڌايو ويو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=History
 |url=https://pakrail.gov.pk/History.aspx
 |publisher=[[پاڪستان ريلوي]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي ورهاست ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي انتظامي ڍانچي جو حصو آهي. مقامي حڪومت جي انتظام هيٺ ڳوٺاڻا علائقا يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ ۽ غوثپور شهري مڪاني ادارن جي حيثيت رکن ٿا.&lt;ref name=&quot;LGSindh&quot;&gt;{{cite web
 |title=Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ، هائوسنگ اينڊ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ديهون ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ '''49 ديهون''' درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=[[بورڊ آف روينيو سنڌ]]
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; 2023ع جي آدمشماري ۾ تعلقي اندر 49 ڳوٺاڻا مقاما ڳڻيا ويا، جن جي گڏيل آبادي 264,961 هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 3: Number of Rural Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_3_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:7px;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جون 49 ديهون
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || [[عالم آباد]] || 18 || [[گهوراگهر ڪچو]] || 35 || [[مڪان مارو]]
|-
| 2 || [[اڪهرو]] || 19 || [[گهوراگهٽ پڪو]] || 36 || [[مکواڻي]]
|-
| 3 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]] || 20 || [[غوثپور]] || 37 || [[ملگزار]]
|-
| 4 || [[ٻٻرواري]] || 21 || [[گلاب پور]] || 38 || [[ملهير]]
|-
| 5 || [[بلوچ آباد]] || 22 || [[هيبت ڪچو]] || 39 || [[ملوڪان]]
|-
| 6 || [[ٻلھاري]] || 23 || [[هيبت پڪو]] || 40 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 7 || [[بخشپور]] || 24 || [[جعفرآباد ڪچو]] || 41 || [[ماري، ڪشمور|ماري]]
|-
| 8 || [[چمن، سنڌ|چمن]] || 25 || [[جاگيرآباد]] || 42 || [[ميٽاهر]]
|-
| 9 || [[ڏاڏر، سنڌ|ڏاڏر]] || 26 || [[جانگين]] || 43 || [[رسالدار]]
|-
| 10 || [[داري، ڪشمور|داري]] || 27 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]] || 44 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 11 || [[ڌڀاڻي]] || 28 || [[ڪنڌڪوٽ ديهه|ڪنڌڪوٽ]] || 45 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 12 || [[ڌنڌي]] || 29 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]] || 46 || [[سنهياني پور]]
|-
| 13 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]] || 30 || [[خيرواهه، ڪشمور|خيرواهه]] || 47 || [[تيغاڻي]]
|-
| 14 || [[لاهري ڊومڪي]] || 31 || [[خان واهه]] || 48 || [[واحدپور]]
|-
| 15 || [[دولت پور]] || 32 || [[خانڀري]] || 49 || [[واڪڙو، ڪشمور|واڪڙو]]
|-
| 16 || [[فريد آباد]] || 33 || [[ڪنڌارو ڪچو]] || — || —
|-
| 17 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]] || 34 || [[ماچڪو]] || — || —
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D6EAF8; text-align:right;&quot; | '''ڪل ديهون'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''49'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مختلف دورن سان لاڳاپيل مذهبي، تعليمي، انتظامي ۽ تعميراتي ورثي جا ڪيترائي ماڳ موجود آهن. سنڌ جي ورثي جي تحفظ لاءِ قائم اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي سروي ۾ ڪنڌڪوٽ، غوثپور ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪيترائي ماڳ درج ڪيا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[غوثپور]] ۾ '''بابا غريب داس مندر''' ۽ '''حضرت شاهه حسين عرف شاهه غوث جيلاني جي درگاهه''' علائقي جي مذهبي ۽ ثقافتي تاريخ جا اهم ماڳ آهن. ساڳئي علائقي ۾ پراڻيون حويليون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

ڪنڌڪوٽ شهر جي تاريخي عمارتن ۾ پراڻيون سرڪاري آفيسون خاص اهميت رکن ٿيون. ورثي جي سروي موجب ڪنڌڪوٽ جي مختيارڪار آفيس جي پراڻي عمارت 1902ع ۾ ٺاهي وئي هئي. ان کان سواءِ شهر ۾ پراڻو ريسٽ هائوس، سٽيزن ڪلب، اقبال يادگار پبلڪ لائبريري، پراڻا تعليمي ادارا ۽ مذهبي عمارتون پڻ موجود آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Incomplete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Ancient bungalow.jpg|thumb|ڪشمور ضلعي جي ڪنڌڪوٽ–غوثپور واري علائقي سان لاڳاپيل پراڻي طرز جي عمارت.]]

'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' پڻ شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي؛ سنڌ جي ورثي واري سروي موجب موجوده عمارت 1947ع ۾ تعمير ٿي. شهر ۾ گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج ۽ ٻين پراڻن تعليمي ادارن جون عمارتون پڻ ضلعي جي تاريخي ورثي ۾ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

رسالدار واري علائقي ۾ پراڻي '''رسالدار مسجد''' ۽ برطانوي دور سان لاڳاپيل عمارتن جا آثار موجود آهن. ورثي جي سروي ۾ رسالدار پوليس اسٽيشن جي عمارت کي به 1902ع سان منسوب ڪيو ويو آهي؛ اها عمارت اصل ۾ اصطبل طور تعمير ڪئي وئي هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== رهائش ==
2023ع جي آدمشماري ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''69,182 گهر''' ڳڻيا ويا. انهن مان 43,791 گهر تعلقي جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ هئا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 20: Type of Housing Unit by Region, Census 2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_20_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪشمور تعلقو]]
* [[تنگواڻي تعلقو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{ڪشمور ضلعو}}
{{سنڌ جا تعلقا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا تعلقا]]
[[زمرو:سنڌ جا تعلقا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]</text>
      <sha1>95d8gyb2vb9i5p7gejh26slrrk5gruh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412487</id>
      <parentid>412483</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19291" sha1="alvvrpt7wtyilw6bqlq2f12jdleyig6" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو تعلقو}}
{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ تعلقو
| official_name           = تعلقو ڪنڌڪوٽ
| native_name             = ڪنڌڪوٽ
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| image_skyline           = Kandhkot_Taluka.jpg
| imagesize               = 250px
| image_alt               = ڪنڌڪوٽ تعلقي جو نقشو
| image_caption           = [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڪنڌڪوٽ تعلقو
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_mapsize         = 250px
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|N|69|10|E|region:PK_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| seat_type               = تعلقي جو صدر مقام
| seat                    = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type         = تعلقي انتظاميا
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 654
| population_total        = 407592
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = 623.23
| population_urban        = 142631 (34.99٪)
| population_rural        = 264961 (65.01٪)
| population_male         = 209395
| population_female       = 198186
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = ديهون
| blank_info_sec1         = 49
| blank1_name_sec1        = اهم شهري مرڪز
| blank1_info_sec1        = [[ڪنڌڪوٽ]]، [[غوثپور]]
| blank2_name_sec1        = آباديءَ جي سراسري سالياني واڌ
| blank2_info_sec1        = 1.81٪ (2017ع–2023ع)
}}

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو''' [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. تعلقي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] شهر آهي، جڏهن ته [[غوثپور]] ان جو ٻيو اهم شهري مرڪز آهي. تعلقو [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي ايراضي 654 چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ڪل آبادي '''407,592''' هئي، جنهن ۾ 209,395 مرد، 198,186 عورتون ۽ 11 ٽرانسجينڊر ماڻهو شامل هئا. تعلقي جي آباديءَ جي گهاٽائي 623.23 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. ڪل آبادي مان 142,631 ماڻهو، يعني 34.99 سيڪڙو، شهري علائقن ۾ ۽ 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. 2017ع ۾ آبادي 366,111 هئي، جنهن جي ڀيٽ ۾ 2017ع کان 2023ع تائين سراسري سالياني واڌ جي شرح 1.81 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو اتر سنڌ جي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. تعلقي ۽ ڀرپاسي جو زميني ڍانچو گهڻو ڪري هموار زرعي ميدانن تي مشتمل آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ ان سان لاڳاپيل آبپاشي نظام اتر سنڌ جي هن حصي جي آبادڪاري، زراعت ۽ معاشي سرگرمين تي اهم اثر رکن ٿا.

ڪنڌڪوٽ واري علائقي جي آبهوا گرم ۽ خشڪ آهي. ڪوپن-گائيگر آبهوا جي درجابندي موجب علائقو گرم ريگستاني آبهوا (''BWh'') واري پٽي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي پد تمام گهڻو وڌي سگهي ٿو، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ رهي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot climate — normals and trends
 |url=https://climatememory.com/en/climate/pakistan/kandhkot
 |website=Climate Memory
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
2023ع جي سرڪاري آدمشماري موجب تعلقي جي 407,592 آبادي مان لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو ٻهراڙيءَ ۽ هڪ ٽيون حصو شهري علائقن ۾ رهندو هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جي آبادي، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | تناسب/تفصيل
|-
| ڪل آبادي
| '''407,592'''
| 100٪
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 209,395
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 51.37٪ لڳ ڀڳ
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | عورتون
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 198,186
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 48.62٪ لڳ ڀڳ
|-
| ٽرانسجينڊر
| 11
| —
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ٻهراڙي آبادي
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 264,961
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 65.01٪
|-
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | شهري آبادي
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 142,631
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 34.99٪
|-
| 2017ع جي آبادي
| 366,111
| —
|-
| سراسري سالياني واڌ (2017ع–2023ع)
| —
| 1.81٪
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

=== شهري مرڪز ===
2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جا ٻه اهم سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] هئا. ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪميٽي جي آبادي 99,155، جڏهن ته غوثپور ٽائون ڪميٽي جي آبادي 43,476 هئي.&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2E86C1; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جا شهري مرڪز، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#5DADE2;&quot; | شهري علائقو
! style=&quot;background:#48C9B0;&quot; | انتظامي حيثيت
! style=&quot;background:#F5B041;&quot; | آبادي 2023ع
! style=&quot;background:#AF7AC5;&quot; | آبادي 2017ع
|-
| [[ڪنڌڪوٽ]]
| ميونسپل ڪميٽي
| 99,155
| 100,850
|-
| [[غوثپور]]
| ٽائون ڪميٽي
| 43,476
| 35,319
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | ڪل شهري آبادي
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''142,631'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''136,169'''
|}&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ٻهراڙيءَ واري معيشت ۾ زراعت ۽ مالداري بنيادي حيثيت رکن ٿا. تعلقي جو وڏو حصو آباد زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ شهر واپار، خدمتن، ٽرانسپورٽ ۽ ضلعي سطح جي انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي.

تعلقي جي صنعتي ۽ توانائي واري اهميت ۾ '''ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ''' نمايان آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گئس جي ان وقت گهٽ طلب سبب باقاعدي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي. گئس جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون جي ذخيرن سان لاڳاپيل آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandhkot Field Gas Compressor Station.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ۾ گئس جي پيداوار ۽ پروسيسنگ جون سهولتون.]]

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ کي پنهنجي هلندڙ پيداواري اثاثن مان هڪ طور هلائي ٿي. ڪمپني فيلڊ ۾ ذخيرن جي نگراني، کوهن جي مرمت ۽ ترقي، ڪمپريسرن ۽ سطحي سهولتن جي سارسنڀال ۽ پيداوار وڌائڻ جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sui &amp; Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/sui
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Production Overview
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/production-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آمدرفت ==
[[ڪنڌڪوٽ]] اتر سنڌ جو هڪ اهم روڊ ۽ ريلوي مرڪز آهي. شهر ۾ [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي، جنهن وسيلي علائقو پاڪستان جي ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي. سنڌ جي ورثي واري رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي علائقي جي اهم آمدرفت واري اڏاوت طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore: Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandkot railway station.jpg|thumb|[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]].]]

پاڪستان ۾ ريلوي نظام جي شروعات برطانوي دور ۾ ٿي ۽ سنڌ ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين پهرين ريلوي لائين 13 مئي 1861ع تي عام آمدرفت لاءِ کولي وئي؛ بعد ۾ ريلوي نيٽ ورڪ سنڌ ۽ اتر هندستان جي ٻين حصن تائين وڌايو ويو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=History
 |url=https://pakrail.gov.pk/History.aspx
 |publisher=[[پاڪستان ريلوي]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي ورهاست ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي انتظامي ڍانچي جو حصو آهي. مقامي حڪومت جي انتظام هيٺ ڳوٺاڻا علائقا يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ ۽ غوثپور شهري مڪاني ادارن جي حيثيت رکن ٿا.&lt;ref name=&quot;LGSindh&quot;&gt;{{cite web
 |title=Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ، هائوسنگ اينڊ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ديهون ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ '''49 ديهون''' درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=[[بورڊ آف روينيو سنڌ]]
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; 2023ع جي آدمشماري ۾ تعلقي اندر 49 ڳوٺاڻا مقاما ڳڻيا ويا، جن جي گڏيل آبادي 264,961 هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 3: Number of Rural Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_3_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:7px;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جون 49 ديهون
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || [[عالم آباد]] || 18 || [[گهوراگهر ڪچو]] || 35 || [[مڪان مارو]]
|-
| 2 || [[اڪهرو]] || 19 || [[گهوراگهٽ پڪو]] || 36 || [[مکواڻي]]
|-
| 3 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]] || 20 || [[غوثپور]] || 37 || [[ملگزار]]
|-
| 4 || [[ٻٻرواري]] || 21 || [[گلاب پور]] || 38 || [[ملھير]]
|-
| 5 || [[بلوچ آباد]] || 22 || [[هيبت ڪچو]] || 39 || [[ملوڪان]]
|-
| 6 || [[ٻلھاري]] || 23 || [[هيبت پڪو]] || 40 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 7 || [[بخشپور]] || 24 || [[جعفرآباد ڪچو]] || 41 || [[ماري، ڪشمور|ماري]]
|-
| 8 || [[چمن، سنڌ|چمن]] || 25 || [[جاگيرآباد]] || 42 || [[ميٽاهر]]
|-
| 9 || [[ڊاڊر، سنڌ|ڊاڊر]] || 26 || [[جانگين]] || 43 || [[رسالدار]]
|-
| 10 || [[دڙي، ڪشمور|دڙي]] || 27 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]] || 44 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 11 || [[ڌڀاڻي]] || 28 || [[ڪنڌڪوٽ ديهه|ڪنڌڪوٽ]] || 45 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 12 || [[ڍنڍي]] || 29 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]] || 46 || [[سنهياني پور]]
|-
| 13 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]] || 30 || [[خيرواھ، ڪشمور|خيرواهه]] || 47 || [[تيغاڻي]]
|-
| 14 || [[لاهري ڊومڪي]] || 31 || [[خان واھ ديھ|خانواھ]] || 48 || [[واحدپور]]
|-
| 15 || [[دولت پور]] || 32 || [[کنڀڙي]] || 49 || [[وڪڙو، ڪشمور|وڪڙو]]
|-
| 16 || [[فريد آباد ديھ| فريد آباد]] || 33 || [[ڪنڌارو ڪچو]] || — || —
|-
| 17 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]] || 34 || [[ماچڪو]] || — || —
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D6EAF8; text-align:right;&quot; | '''ڪل ديهون'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''49'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مختلف دورن سان لاڳاپيل مذهبي، تعليمي، انتظامي ۽ تعميراتي ورثي جا ڪيترائي ماڳ موجود آهن. سنڌ جي ورثي جي تحفظ لاءِ قائم اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي سروي ۾ ڪنڌڪوٽ، غوثپور ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪيترائي ماڳ درج ڪيا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[غوثپور]] ۾ '''بابا غريب داس مندر''' ۽ '''حضرت شاهه حسين عرف شاهه غوث جيلاني جي درگاهه''' علائقي جي مذهبي ۽ ثقافتي تاريخ جا اهم ماڳ آهن. ساڳئي علائقي ۾ پراڻيون حويليون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

ڪنڌڪوٽ شهر جي تاريخي عمارتن ۾ پراڻيون سرڪاري آفيسون خاص اهميت رکن ٿيون. ورثي جي سروي موجب ڪنڌڪوٽ جي مختيارڪار آفيس جي پراڻي عمارت 1902ع ۾ ٺاهي وئي هئي. ان کان سواءِ شهر ۾ پراڻو ريسٽ هائوس، سٽيزن ڪلب، اقبال يادگار پبلڪ لائبريري، پراڻا تعليمي ادارا ۽ مذهبي عمارتون پڻ موجود آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Incomplete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Ancient bungalow.jpg|thumb|ڪشمور ضلعي جي ڪنڌڪوٽ–غوثپور واري علائقي سان لاڳاپيل پراڻي طرز جي عمارت.]]

'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' پڻ شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي؛ سنڌ جي ورثي واري سروي موجب موجوده عمارت 1947ع ۾ تعمير ٿي. شهر ۾ گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج ۽ ٻين پراڻن تعليمي ادارن جون عمارتون پڻ ضلعي جي تاريخي ورثي ۾ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

رسالدار واري علائقي ۾ پراڻي '''رسالدار مسجد''' ۽ برطانوي دور سان لاڳاپيل عمارتن جا آثار موجود آهن. ورثي جي سروي ۾ رسالدار پوليس اسٽيشن جي عمارت کي به 1902ع سان منسوب ڪيو ويو آهي؛ اها عمارت اصل ۾ اصطبل طور تعمير ڪئي وئي هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== رهائش ==
2023ع جي آدمشماري ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''69,182 گهر''' ڳڻيا ويا. انهن مان 43,791 گهر تعلقي جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ هئا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 20: Type of Housing Unit by Region, Census 2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_20_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪشمور تعلقو]]
* [[تنگواڻي تعلقو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{ڪشمور ضلعو}}
{{سنڌ جا تعلقا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا تعلقا]]
[[زمرو:سنڌ جا تعلقا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]</text>
      <sha1>alvvrpt7wtyilw6bqlq2f12jdleyig6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412489</id>
      <parentid>412487</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19291" sha1="q77sbjkqiiw4st8x8rlzmu84xjle58r" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو تعلقو}}
{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ تعلقو
| official_name           = تعلقو ڪنڌڪوٽ
| native_name             = ڪنڌڪوٽ
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| image_skyline           = Kandhkot_Taluka.jpg
| imagesize               = 250px
| image_alt               = ڪنڌڪوٽ تعلقي جو نقشو
| image_caption           = [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ ڳاڙهي رنگ سان نمايان ڪنڌڪوٽ تعلقو
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_mapsize         = 250px
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۽ پاڪستان ۾ مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|N|69|10|E|region:PK_type:adm3rd|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| seat_type               = تعلقي جو صدر مقام
| seat                    = [[ڪنڌڪوٽ]]
| government_type         = تعلقي انتظاميا
| unit_pref               = Metric
| area_total_km2          = 654
| population_total        = 407592
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2  = 623.23
| population_urban        = 142631 (34.99٪)
| population_rural        = 264961 (65.01٪)
| population_male         = 209395
| population_female       = 198186
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = ديهون
| blank_info_sec1         = 49
| blank1_name_sec1        = اهم شهري مرڪز
| blank1_info_sec1        = [[ڪنڌڪوٽ]]، [[غوثپور]]
| blank2_name_sec1        = آباديءَ جي سراسري سالياني واڌ
| blank2_info_sec1        = 1.81٪ (2017ع–2023ع)
}}

'''ڪنڌڪوٽ تعلقو''' [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي. تعلقي جو انتظامي صدر مقام [[ڪنڌڪوٽ]] شهر آهي، جڏهن ته [[غوثپور]] ان جو ٻيو اهم شهري مرڪز آهي. تعلقو [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ ان جي ايراضي 654 چورس ڪلوميٽر آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

[[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ڪل آبادي '''407,592''' هئي، جنهن ۾ 209,395 مرد، 198,186 عورتون ۽ 11 ٽرانسجينڊر ماڻهو شامل هئا. تعلقي جي آباديءَ جي گهاٽائي 623.23 ماڻهو في چورس ڪلوميٽر هئي. ڪل آبادي مان 142,631 ماڻهو، يعني 34.99 سيڪڙو، شهري علائقن ۾ ۽ 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ ۾ رهندا هئا. 2017ع ۾ آبادي 366,111 هئي، جنهن جي ڀيٽ ۾ 2017ع کان 2023ع تائين سراسري سالياني واڌ جي شرح 1.81 سيڪڙو رهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو اتر سنڌ جي ميداني علائقي ۾ واقع آهي. تعلقي ۽ ڀرپاسي جو زميني ڍانچو گهڻو ڪري هموار زرعي ميدانن تي مشتمل آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ ان سان لاڳاپيل آبپاشي نظام اتر سنڌ جي هن حصي جي آبادڪاري، زراعت ۽ معاشي سرگرمين تي اهم اثر رکن ٿا.

ڪنڌڪوٽ واري علائقي جي آبهوا گرم ۽ خشڪ آهي. ڪوپن-گائيگر آبهوا جي درجابندي موجب علائقو گرم ريگستاني آبهوا (''BWh'') واري پٽي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي پد تمام گهڻو وڌي سگهي ٿو، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ رهي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot climate — normals and trends
 |url=https://climatememory.com/en/climate/pakistan/kandhkot
 |website=Climate Memory
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
2023ع جي سرڪاري آدمشماري موجب تعلقي جي 407,592 آبادي مان لڳ ڀڳ ٻه ٽيون حصو ٻهراڙيءَ ۽ هڪ ٽيون حصو شهري علائقن ۾ رهندو هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جي آبادي، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | تناسب/تفصيل
|-
| ڪل آبادي
| '''407,592'''
| 100٪
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 209,395
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 51.37٪ لڳ ڀڳ
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | عورتون
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 198,186
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 48.62٪ لڳ ڀڳ
|-
| ٽرانسجينڊر
| 11
| —
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ٻهراڙي آبادي
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 264,961
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | 65.01٪
|-
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | شهري آبادي
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 142,631
| style=&quot;background:#FDEDEC;&quot; | 34.99٪
|-
| 2017ع جي آبادي
| 366,111
| —
|-
| سراسري سالياني واڌ (2017ع–2023ع)
| —
| 1.81٪
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Table1&quot;/&gt;

=== شهري مرڪز ===
2023ع جي آدمشماري موجب تعلقي جا ٻه اهم سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] هئا. ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪميٽي جي آبادي 99,155، جڏهن ته غوثپور ٽائون ڪميٽي جي آبادي 43,476 هئي.&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2E86C1; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جا شهري مرڪز، 2023ع
|-
! style=&quot;background:#5DADE2;&quot; | شهري علائقو
! style=&quot;background:#48C9B0;&quot; | انتظامي حيثيت
! style=&quot;background:#F5B041;&quot; | آبادي 2023ع
! style=&quot;background:#AF7AC5;&quot; | آبادي 2017ع
|-
| [[ڪنڌڪوٽ]]
| ميونسپل ڪميٽي
| 99,155
| 100,850
|-
| [[غوثپور]]
| ٽائون ڪميٽي
| 43,476
| 35,319
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | ڪل شهري آبادي
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''142,631'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''136,169'''
|}&lt;ref name=&quot;PBSUrban2023&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ٻهراڙيءَ واري معيشت ۾ زراعت ۽ مالداري بنيادي حيثيت رکن ٿا. تعلقي جو وڏو حصو آباد زرعي ميدانن تي مشتمل آهي، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ شهر واپار، خدمتن، ٽرانسپورٽ ۽ ضلعي سطح جي انتظامي سرگرمين جو مرڪز آهي.

تعلقي جي صنعتي ۽ توانائي واري اهميت ۾ '''ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ''' نمايان آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] موجب هي گئس فيلڊ سنڌو درياهه جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. فيلڊ 1959ع ۾ دريافت ٿيو، پر گئس جي ان وقت گهٽ طلب سبب باقاعدي پيداوار 1987ع ۾ شروع ٿي. گئس جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ اپر لائيم اسٽون جي ذخيرن سان لاڳاپيل آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandhkot Field Gas Compressor Station.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ۾ گئس جي پيداوار ۽ پروسيسنگ جون سهولتون.]]

پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ کي پنهنجي هلندڙ پيداواري اثاثن مان هڪ طور هلائي ٿي. ڪمپني فيلڊ ۾ ذخيرن جي نگراني، کوهن جي مرمت ۽ ترقي، ڪمپريسرن ۽ سطحي سهولتن جي سارسنڀال ۽ پيداوار وڌائڻ جون سرگرميون انجام ڏئي ٿي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sui &amp; Kandhkot
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/sui
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Production Overview
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/production-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آمدرفت ==
[[ڪنڌڪوٽ]] اتر سنڌ جو هڪ اهم روڊ ۽ ريلوي مرڪز آهي. شهر ۾ [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي، جنهن وسيلي علائقو پاڪستان جي ريلوي نيٽ ورڪ سان ڳنڍيل آهي. سنڌ جي ورثي واري رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي علائقي جي اهم آمدرفت واري اڏاوت طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore: Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Kandkot railway station.jpg|thumb|[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]].]]

پاڪستان ۾ ريلوي نظام جي شروعات برطانوي دور ۾ ٿي ۽ سنڌ ۾ ڪراچي کان ڪوٽڙي تائين پهرين ريلوي لائين 13 مئي 1861ع تي عام آمدرفت لاءِ کولي وئي؛ بعد ۾ ريلوي نيٽ ورڪ سنڌ ۽ اتر هندستان جي ٻين حصن تائين وڌايو ويو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=History
 |url=https://pakrail.gov.pk/History.aspx
 |publisher=[[پاڪستان ريلوي]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي ورهاست ==
ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي انتظامي ڍانچي جو حصو آهي. مقامي حڪومت جي انتظام هيٺ ڳوٺاڻا علائقا يونين ڪائونسلن ۾ ورهايل آهن، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ ۽ غوثپور شهري مڪاني ادارن جي حيثيت رکن ٿا.&lt;ref name=&quot;LGSindh&quot;&gt;{{cite web
 |title=Councils of District Kashmore@Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ، هائوسنگ اينڊ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== ديهون ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ '''49 ديهون''' درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=[[بورڊ آف روينيو سنڌ]]
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt; 2023ع جي آدمشماري ۾ تعلقي اندر 49 ڳوٺاڻا مقاما ڳڻيا ويا، جن جي گڏيل آبادي 264,961 هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 3: Number of Rural Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_3_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:120%; font-weight:bold; padding:7px;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي جون 49 ديهون
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | #
! style=&quot;background:#F67280; color:white;&quot; | ديهه
|-
| 1 || [[عالم آباد]] || 18 || [[گهوراگهر ڪچو]] || 35 || [[مڪان مارو]]
|-
| 2 || [[اڪهرو]] || 19 || [[گهوراگهٽ پڪو]] || 36 || [[مکواڻي]]
|-
| 3 || [[آرائين، ڪشمور|آرائين]] || 20 || [[غوثپور]] || 37 || [[ملگزار]]
|-
| 4 || [[ٻٻرواري]] || 21 || [[گلاب پور]] || 38 || [[ملھير]]
|-
| 5 || [[بلوچ آباد]] || 22 || [[هيبت ڪچو]] || 39 || [[ملوڪان]]
|-
| 6 || [[ٻلھاري]] || 23 || [[هيبت پڪو]] || 40 || [[منگي، ڪشمور|منگي]]
|-
| 7 || [[بخشپور]] || 24 || [[جعفرآباد ڪچو]] || 41 || [[ماڙي، ڪشمور|ماڙي]]
|-
| 8 || [[چمن، سنڌ|چمن]] || 25 || [[جاگيرآباد]] || 42 || [[ميٽاهر]]
|-
| 9 || [[ڊاڊر، سنڌ|ڊاڊر]] || 26 || [[جانگين]] || 43 || [[رسالدار]]
|-
| 10 || [[دڙي، ڪشمور|دڙي]] || 27 || [[ڪاجلي، سنڌ|ڪاجلي]] || 44 || [[ريجمت آباد]]
|-
| 11 || [[ڌڀاڻي]] || 28 || [[ڪنڌڪوٽ ديهه|ڪنڌڪوٽ]] || 45 || [[شاهه محمد جيلاني]]
|-
| 12 || [[ڍنڍي]] || 29 || [[ڪيٽي، ڪشمور|ڪيٽي]] || 46 || [[سنهياني پور]]
|-
| 13 || [[ڍائو، سنڌ|ڍائو]] || 30 || [[خيرواھ، ڪشمور|خيرواهه]] || 47 || [[تيغاڻي]]
|-
| 14 || [[لاهري ڊومڪي]] || 31 || [[خان واھ ديھ|خانواھ]] || 48 || [[واحدپور]]
|-
| 15 || [[دولت پور]] || 32 || [[کنڀڙي]] || 49 || [[وڪڙو، ڪشمور|وڪڙو]]
|-
| 16 || [[فريد آباد ديھ| فريد آباد]] || 33 || [[ڪنڌارو ڪچو]] || — || —
|-
| 17 || [[ڳڙهي، ڪشمور|ڳڙهي]] || 34 || [[ماچڪو]] || — || —
|-
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#D6EAF8; text-align:right;&quot; | '''ڪل ديهون'''
! style=&quot;background:#D6EAF8;&quot; | '''49'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مختلف دورن سان لاڳاپيل مذهبي، تعليمي، انتظامي ۽ تعميراتي ورثي جا ڪيترائي ماڳ موجود آهن. سنڌ جي ورثي جي تحفظ لاءِ قائم اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي سروي ۾ ڪنڌڪوٽ، غوثپور ۽ ڀرپاسي وارن علائقن جا ڪيترائي ماڳ درج ڪيا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[غوثپور]] ۾ '''بابا غريب داس مندر''' ۽ '''حضرت شاهه حسين عرف شاهه غوث جيلاني جي درگاهه''' علائقي جي مذهبي ۽ ثقافتي تاريخ جا اهم ماڳ آهن. ساڳئي علائقي ۾ پراڻيون حويليون ۽ ٻيون تاريخي عمارتون پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

ڪنڌڪوٽ شهر جي تاريخي عمارتن ۾ پراڻيون سرڪاري آفيسون خاص اهميت رکن ٿيون. ورثي جي سروي موجب ڪنڌڪوٽ جي مختيارڪار آفيس جي پراڻي عمارت 1902ع ۾ ٺاهي وئي هئي. ان کان سواءِ شهر ۾ پراڻو ريسٽ هائوس، سٽيزن ڪلب، اقبال يادگار پبلڪ لائبريري، پراڻا تعليمي ادارا ۽ مذهبي عمارتون پڻ موجود آهن.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Incomplete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Ancient bungalow.jpg|thumb|ڪشمور ضلعي جي ڪنڌڪوٽ–غوثپور واري علائقي سان لاڳاپيل پراڻي طرز جي عمارت.]]

'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' پڻ شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي؛ سنڌ جي ورثي واري سروي موجب موجوده عمارت 1947ع ۾ تعمير ٿي. شهر ۾ گورنمينٽ ايليمينٽري ڪاليج ۽ ٻين پراڻن تعليمي ادارن جون عمارتون پڻ ضلعي جي تاريخي ورثي ۾ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;EFTKashmore&quot;/&gt;

رسالدار واري علائقي ۾ پراڻي '''رسالدار مسجد''' ۽ برطانوي دور سان لاڳاپيل عمارتن جا آثار موجود آهن. ورثي جي سروي ۾ رسالدار پوليس اسٽيشن جي عمارت کي به 1902ع سان منسوب ڪيو ويو آهي؛ اها عمارت اصل ۾ اصطبل طور تعمير ڪئي وئي هئي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kashmore Heritage Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/pending/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== رهائش ==
2023ع جي آدمشماري ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''69,182 گهر''' ڳڻيا ويا. انهن مان 43,791 گهر تعلقي جي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ هئا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=TABLE 20: Type of Housing Unit by Region, Census 2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_20_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪشمور تعلقو]]
* [[تنگواڻي تعلقو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جا تعلقا]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{ڪشمور ضلعو}}
{{سنڌ جا تعلقا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا تعلقا]]
[[زمرو:سنڌ جا تعلقا]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]</text>
      <sha1>q77sbjkqiiw4st8x8rlzmu84xjle58r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گريگورين ڪئلينڊر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10798</id>
    <revision>
      <id>412361</id>
      <parentid>381657</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6379" sha1="kvqnk2kxvjkt2fnd97xpa2bsloviown" xml:space="preserve">عيسوي سال جو آغاز [[عيسيٰ]] جي صليب تي لٽڪائڻ واري واقعي کانپوء ٿيو. هن سال ۾ ٻارنهن مهينا ٿين ٿا جن مان ست مهينا 31 ڏينهن جا ٿين ٿا، چار مهينا 30 ڏينهن جا ٿين ٿا ۽ هڪ مهينو 28 ڏينهن جو ٿئي ٿو ۽ هر [[ليپ سال]] ۾ اهو مهينو 29 ڏينهن جو ٿئي ٿو. عيسوي سال ۾ ڪل 365 ڏينهن ٿين ٿا ۽ ليپ سال هڪ ڏينهن جي واڌاري سان 366 ڏينهن جو ٿئي ٿو. ليپ سال هر چوٿين سال ايندو آهي، مطلب ته جنهن سال تي 4 جو کوڙو مڪمل وڃين. عيسوي سال جو 2026هون سال هلي رهيو آهي. دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ هن ڪئلنڊر کي مختلف ڪمن ڪارن لاء استعمال ڪيو وڃي ٿو.

'''عيسوي سال جي مهينن جا نالا ۽ انهن جا ڏينهن'''

*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

عيسوي سال ۾ 52 هفتا ٿين ٿا ۽ هر هفتي ۾ 7 ڏينهن هوندا آهن، ستئي ڏينهن تي مختلف ٻولين ۾ مختلف نالا آهن. [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]

ليپ سالن لاءِ قاعدو اهو آهي ته هر سال جيڪو چار سان ورهائجي ٿو اهو هڪ ليپ سال آهي، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 100 سان ورهائجي سگهن ٿا، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 400 سان ورهائجي سگهن ٿا. مثال طور، 1800 ۽ 1900 ليپ سال نه هئا، پر 1600 ۽ 2000 ليپ سال هئا. * گريگورين ڪئلينڊر قائم ڪرڻ جا ٻه سبب هئا. پهريون، جولين ڪئلينڊر ان اندازي تي ٻڌل هو ته سراسري شمسي سال بلڪل 365.25 ڏينهن ڊگهو آهي، جيڪو هر صدي ۾ هڪ ڏينهن کان ٿورو گهٽ آهي، ۽ اهڙي طرح هر چئن سالن ۾ هڪ ليپ سال بغير ڪنهن استثنا جي هوندو آهي. گريگورين سڌارن سراسري (ڪئلينڊر) سال کي 0.0075 ڏينهن گهٽائي ڇڏيو ته جيئن مساوات جي حوالي سان ڪئلينڊر جي وهڪري کي روڪي سگهجي. ٻيو، 325 عيسوي ۾ نيڪيا جي پهرين ڪائونسل کان وٺي سالن ۾، جولين الگورتھم پاران متعارف ڪرايل اضافي ليپ ڏينهن ڪئلينڊر کي اهڙي طرح منتقل ڪري ڇڏيو هو جو مارچ جو مساوات ان جي نامزد 21 مارچ جي تاريخ کان گهڻو اڳ ٿي رهيو هو. هي تاريخ عيسائي گرجا گهرن لاءِ اهم هئي، ڇاڪاڻ ته اهو ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ بنيادي آهي. ايسوسيئيشن کي بحال ڪرڻ لاءِ، سڌاري تاريخ کي 10 ڏينهن اڳتي وڌايو: خميس 4 آڪٽوبر 1582 کان پوءِ جمعو 15 آڪٽوبر 1582 هو. ان کان علاوه، سڌاري چرچ پاران ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ استعمال ٿيندڙ قمري چڪر کي به تبديل ڪيو، ڇاڪاڻ ته فلڪياتي نوان چنڊ ​​حساب ڪيل تاريخن کان چار ڏينهن اڳ ٿي رهيا هئا. * اصلاح شروعاتي طور تي يورپ جي ڪيٿولڪ ملڪن ۽ انهن جي ٻاهرين ملڪيتن پاران اختيار ڪئي وئي هئي. ايندڙ ٽن صدين دوران، پروٽيسٽنٽ ۽ مشرقي آرٿوڊوڪس ملڪ پڻ بتدريج &quot;بهتر ڪيل ڪئلينڊر&quot; ڏانهن منتقل ٿيا، [d] يونان آخري يورپي ملڪ هو جنهن 1923 ۾ ڪئلينڊر (صرف سول استعمال لاءِ) اختيار ڪيو. بهرحال، ڪيترائي آرٿوڊوڪس گرجا گھر مذهبي رسمن ۽ وڏن دعوتن جي تاريخن لاءِ جولين ڪئلينڊر استعمال ڪندا رهندا آهن. منتقلي جي دور ۾ هڪ تاريخ کي واضح طور تي بيان ڪرڻ لاءِ (معاصر دستاويزن ۾ يا تاريخ جي متنن ۾)، ٻئي نوٽس ڏنا ويا، &quot;پراڻي انداز&quot; يا &quot;نئين انداز&quot; جي طور تي ٽيگ ڪيو ويو جيئن مناسب هجي. 20 صدي دوران، اڪثر غير مغربي ملڪن پڻ ڪئلينڊر کي اختيار ڪيو، گهٽ ۾ گهٽ سول مقصدن لاءِ.

==وضاحت== 
==گريگورين سڌارا==
==گريگورين ۽ جولين ڪئلينڊر جي تاريخن ۾ فرق==
==سال جي شروعات== 
==ٻٽي تاريخ==
==پروليپٽڪ گريگورين ڪئلينڊر==
==مهينا==
===عيسوي سال جي مهينن جا نالا===
*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

==هفتا==

===ڏينهن جا نالا===
 [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]
{{هفتي جا ڏينهن}}

==درستگي==
==تجويز ڪيل سڌارا==

==پڻ ڏسو==
* [[قمري ڪئلينڊر]]. اسلامي، Y2K. 
==نوٽس== 
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ== 
==ٻاهرين لنڪس==
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ايجادون]]
[[زمرو:عيسوي سال]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]</text>
      <sha1>kvqnk2kxvjkt2fnd97xpa2bsloviown</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412364</id>
      <parentid>412361</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* ٻاهرين لنڪس */</comment>
      <origin>412364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6341" sha1="mzq9pa44cb1xsqebvd1m9o2eyvzrfb6" xml:space="preserve">عيسوي سال جو آغاز [[عيسيٰ]] جي صليب تي لٽڪائڻ واري واقعي کانپوء ٿيو. هن سال ۾ ٻارنهن مهينا ٿين ٿا جن مان ست مهينا 31 ڏينهن جا ٿين ٿا، چار مهينا 30 ڏينهن جا ٿين ٿا ۽ هڪ مهينو 28 ڏينهن جو ٿئي ٿو ۽ هر [[ليپ سال]] ۾ اهو مهينو 29 ڏينهن جو ٿئي ٿو. عيسوي سال ۾ ڪل 365 ڏينهن ٿين ٿا ۽ ليپ سال هڪ ڏينهن جي واڌاري سان 366 ڏينهن جو ٿئي ٿو. ليپ سال هر چوٿين سال ايندو آهي، مطلب ته جنهن سال تي 4 جو کوڙو مڪمل وڃين. عيسوي سال جو 2026هون سال هلي رهيو آهي. دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ هن ڪئلنڊر کي مختلف ڪمن ڪارن لاء استعمال ڪيو وڃي ٿو.

'''عيسوي سال جي مهينن جا نالا ۽ انهن جا ڏينهن'''

*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

عيسوي سال ۾ 52 هفتا ٿين ٿا ۽ هر هفتي ۾ 7 ڏينهن هوندا آهن، ستئي ڏينهن تي مختلف ٻولين ۾ مختلف نالا آهن. [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]

ليپ سالن لاءِ قاعدو اهو آهي ته هر سال جيڪو چار سان ورهائجي ٿو اهو هڪ ليپ سال آهي، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 100 سان ورهائجي سگهن ٿا، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 400 سان ورهائجي سگهن ٿا. مثال طور، 1800 ۽ 1900 ليپ سال نه هئا، پر 1600 ۽ 2000 ليپ سال هئا. * گريگورين ڪئلينڊر قائم ڪرڻ جا ٻه سبب هئا. پهريون، جولين ڪئلينڊر ان اندازي تي ٻڌل هو ته سراسري شمسي سال بلڪل 365.25 ڏينهن ڊگهو آهي، جيڪو هر صدي ۾ هڪ ڏينهن کان ٿورو گهٽ آهي، ۽ اهڙي طرح هر چئن سالن ۾ هڪ ليپ سال بغير ڪنهن استثنا جي هوندو آهي. گريگورين سڌارن سراسري (ڪئلينڊر) سال کي 0.0075 ڏينهن گهٽائي ڇڏيو ته جيئن مساوات جي حوالي سان ڪئلينڊر جي وهڪري کي روڪي سگهجي. ٻيو، 325 عيسوي ۾ نيڪيا جي پهرين ڪائونسل کان وٺي سالن ۾، جولين الگورتھم پاران متعارف ڪرايل اضافي ليپ ڏينهن ڪئلينڊر کي اهڙي طرح منتقل ڪري ڇڏيو هو جو مارچ جو مساوات ان جي نامزد 21 مارچ جي تاريخ کان گهڻو اڳ ٿي رهيو هو. هي تاريخ عيسائي گرجا گهرن لاءِ اهم هئي، ڇاڪاڻ ته اهو ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ بنيادي آهي. ايسوسيئيشن کي بحال ڪرڻ لاءِ، سڌاري تاريخ کي 10 ڏينهن اڳتي وڌايو: خميس 4 آڪٽوبر 1582 کان پوءِ جمعو 15 آڪٽوبر 1582 هو. ان کان علاوه، سڌاري چرچ پاران ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ استعمال ٿيندڙ قمري چڪر کي به تبديل ڪيو، ڇاڪاڻ ته فلڪياتي نوان چنڊ ​​حساب ڪيل تاريخن کان چار ڏينهن اڳ ٿي رهيا هئا. * اصلاح شروعاتي طور تي يورپ جي ڪيٿولڪ ملڪن ۽ انهن جي ٻاهرين ملڪيتن پاران اختيار ڪئي وئي هئي. ايندڙ ٽن صدين دوران، پروٽيسٽنٽ ۽ مشرقي آرٿوڊوڪس ملڪ پڻ بتدريج &quot;بهتر ڪيل ڪئلينڊر&quot; ڏانهن منتقل ٿيا، [d] يونان آخري يورپي ملڪ هو جنهن 1923 ۾ ڪئلينڊر (صرف سول استعمال لاءِ) اختيار ڪيو. بهرحال، ڪيترائي آرٿوڊوڪس گرجا گھر مذهبي رسمن ۽ وڏن دعوتن جي تاريخن لاءِ جولين ڪئلينڊر استعمال ڪندا رهندا آهن. منتقلي جي دور ۾ هڪ تاريخ کي واضح طور تي بيان ڪرڻ لاءِ (معاصر دستاويزن ۾ يا تاريخ جي متنن ۾)، ٻئي نوٽس ڏنا ويا، &quot;پراڻي انداز&quot; يا &quot;نئين انداز&quot; جي طور تي ٽيگ ڪيو ويو جيئن مناسب هجي. 20 صدي دوران، اڪثر غير مغربي ملڪن پڻ ڪئلينڊر کي اختيار ڪيو، گهٽ ۾ گهٽ سول مقصدن لاءِ.

==وضاحت== 
==گريگورين سڌارا==
==گريگورين ۽ جولين ڪئلينڊر جي تاريخن ۾ فرق==
==سال جي شروعات== 
==ٻٽي تاريخ==
==پروليپٽڪ گريگورين ڪئلينڊر==
==مهينا==
===عيسوي سال جي مهينن جا نالا===
*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

==هفتا==

===ڏينهن جا نالا===
 [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]
{{هفتي جا ڏينهن}}

==درستگي==
==تجويز ڪيل سڌارا==

==پڻ ڏسو==
* [[قمري ڪئلينڊر]]. اسلامي، Y2K. 
==نوٽس== 
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ== 
==ٻاهرين لنڪس==
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ايجادون]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>mzq9pa44cb1xsqebvd1m9o2eyvzrfb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412374</id>
      <parentid>412364</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:33:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* ٻاهرين لنڪس */</comment>
      <origin>412374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6313" sha1="o8b21rxglyj63iymwuac5trxsxussou" xml:space="preserve">عيسوي سال جو آغاز [[عيسيٰ]] جي صليب تي لٽڪائڻ واري واقعي کانپوء ٿيو. هن سال ۾ ٻارنهن مهينا ٿين ٿا جن مان ست مهينا 31 ڏينهن جا ٿين ٿا، چار مهينا 30 ڏينهن جا ٿين ٿا ۽ هڪ مهينو 28 ڏينهن جو ٿئي ٿو ۽ هر [[ليپ سال]] ۾ اهو مهينو 29 ڏينهن جو ٿئي ٿو. عيسوي سال ۾ ڪل 365 ڏينهن ٿين ٿا ۽ ليپ سال هڪ ڏينهن جي واڌاري سان 366 ڏينهن جو ٿئي ٿو. ليپ سال هر چوٿين سال ايندو آهي، مطلب ته جنهن سال تي 4 جو کوڙو مڪمل وڃين. عيسوي سال جو 2026هون سال هلي رهيو آهي. دنيا ۾ سڀ کان وڌيڪ هن ڪئلنڊر کي مختلف ڪمن ڪارن لاء استعمال ڪيو وڃي ٿو.

'''عيسوي سال جي مهينن جا نالا ۽ انهن جا ڏينهن'''

*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

عيسوي سال ۾ 52 هفتا ٿين ٿا ۽ هر هفتي ۾ 7 ڏينهن هوندا آهن، ستئي ڏينهن تي مختلف ٻولين ۾ مختلف نالا آهن. [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]

ليپ سالن لاءِ قاعدو اهو آهي ته هر سال جيڪو چار سان ورهائجي ٿو اهو هڪ ليپ سال آهي، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 100 سان ورهائجي سگهن ٿا، سواءِ انهن سالن جي جيڪي 400 سان ورهائجي سگهن ٿا. مثال طور، 1800 ۽ 1900 ليپ سال نه هئا، پر 1600 ۽ 2000 ليپ سال هئا. * گريگورين ڪئلينڊر قائم ڪرڻ جا ٻه سبب هئا. پهريون، جولين ڪئلينڊر ان اندازي تي ٻڌل هو ته سراسري شمسي سال بلڪل 365.25 ڏينهن ڊگهو آهي، جيڪو هر صدي ۾ هڪ ڏينهن کان ٿورو گهٽ آهي، ۽ اهڙي طرح هر چئن سالن ۾ هڪ ليپ سال بغير ڪنهن استثنا جي هوندو آهي. گريگورين سڌارن سراسري (ڪئلينڊر) سال کي 0.0075 ڏينهن گهٽائي ڇڏيو ته جيئن مساوات جي حوالي سان ڪئلينڊر جي وهڪري کي روڪي سگهجي. ٻيو، 325 عيسوي ۾ نيڪيا جي پهرين ڪائونسل کان وٺي سالن ۾، جولين الگورتھم پاران متعارف ڪرايل اضافي ليپ ڏينهن ڪئلينڊر کي اهڙي طرح منتقل ڪري ڇڏيو هو جو مارچ جو مساوات ان جي نامزد 21 مارچ جي تاريخ کان گهڻو اڳ ٿي رهيو هو. هي تاريخ عيسائي گرجا گهرن لاءِ اهم هئي، ڇاڪاڻ ته اهو ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ بنيادي آهي. ايسوسيئيشن کي بحال ڪرڻ لاءِ، سڌاري تاريخ کي 10 ڏينهن اڳتي وڌايو: خميس 4 آڪٽوبر 1582 کان پوءِ جمعو 15 آڪٽوبر 1582 هو. ان کان علاوه، سڌاري چرچ پاران ايسٽر جي تاريخ جي حساب لاءِ استعمال ٿيندڙ قمري چڪر کي به تبديل ڪيو، ڇاڪاڻ ته فلڪياتي نوان چنڊ ​​حساب ڪيل تاريخن کان چار ڏينهن اڳ ٿي رهيا هئا. * اصلاح شروعاتي طور تي يورپ جي ڪيٿولڪ ملڪن ۽ انهن جي ٻاهرين ملڪيتن پاران اختيار ڪئي وئي هئي. ايندڙ ٽن صدين دوران، پروٽيسٽنٽ ۽ مشرقي آرٿوڊوڪس ملڪ پڻ بتدريج &quot;بهتر ڪيل ڪئلينڊر&quot; ڏانهن منتقل ٿيا، [d] يونان آخري يورپي ملڪ هو جنهن 1923 ۾ ڪئلينڊر (صرف سول استعمال لاءِ) اختيار ڪيو. بهرحال، ڪيترائي آرٿوڊوڪس گرجا گھر مذهبي رسمن ۽ وڏن دعوتن جي تاريخن لاءِ جولين ڪئلينڊر استعمال ڪندا رهندا آهن. منتقلي جي دور ۾ هڪ تاريخ کي واضح طور تي بيان ڪرڻ لاءِ (معاصر دستاويزن ۾ يا تاريخ جي متنن ۾)، ٻئي نوٽس ڏنا ويا، &quot;پراڻي انداز&quot; يا &quot;نئين انداز&quot; جي طور تي ٽيگ ڪيو ويو جيئن مناسب هجي. 20 صدي دوران، اڪثر غير مغربي ملڪن پڻ ڪئلينڊر کي اختيار ڪيو، گهٽ ۾ گهٽ سول مقصدن لاءِ.

==وضاحت== 
==گريگورين سڌارا==
==گريگورين ۽ جولين ڪئلينڊر جي تاريخن ۾ فرق==
==سال جي شروعات== 
==ٻٽي تاريخ==
==پروليپٽڪ گريگورين ڪئلينڊر==
==مهينا==
===عيسوي سال جي مهينن جا نالا===
*[[جنوري]]31 ڏينهن
*[[فيبروري]] 28 ڏينهن([[ليپ سال]] ۾ 29 ڏينهن)
*[[مارچ]] 31 ڏينهن
*[[اپريل]] 30 ڏينهن
*[[مئي]] 31 ڏينهن
*[[جون]] 30 ڏينهن
*[[جولاء]] 31 ڏينهن
*[[آگسٽ]] 31 ڏينهن
*[[سيپٽمبر]]30 ڏينهن
*[[آڪٽوبر]] 31 ڏينهن
*[[نومبر]]30 ڏينهن
*[[ڊسمبر ]]31 ڏينهن

==هفتا==

===ڏينهن جا نالا===
 [[سنڌي ٻولي]] ۾ [[هفتي جا ڏينهن]] ھنن لفظن سان سڃاتا ويندا آهن.
* [[سومر]] 
* [[اڱارو]] 
* [[اربع]] 
* [[خميس]] 
* [[جمعو]] 
* [[ڇنڇر]]
* [[آچر]]
{{هفتي جا ڏينهن}}

==درستگي==
==تجويز ڪيل سڌارا==

==پڻ ڏسو==
* [[قمري ڪئلينڊر]]. اسلامي، Y2K. 
==نوٽس== 
==حوالا==
{{حوالا}}
==وڌيڪ پڙهڻ== 
==ٻاهرين لنڪس==
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:ايجادون]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>o8b21rxglyj63iymwuac5trxsxussou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ليپ سال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10799</id>
    <revision>
      <id>412367</id>
      <parentid>167498</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="769" sha1="hbn1yz3805xr23rjevpq9cmztrcoh6p" xml:space="preserve">سائنسي علم موجب زمين پنهنجو سج جي چوڌاري چڪر 365.25 ڏينهن ۾ مڪمل ڪندي آهي جنهن تي [[عيسوي سال]] مشتمل آهي پر 0.25 ڏينهن کي سال(ڪئلنڊر) ۾ شمار نٿو ڪري سگهجي ان ڪري هر چوٿين سال ۾ هڪ ڏينهن جو واڌارو ڪيو ويندو آهي ۽ ان سال کي ليپ سال سڏيو ويندو آهي. اهو هڪ ڏينهن جو واڌارو [[فيبروري]] مهيني ۾ ڪيو ويندو آهي مطلب ته ان سال [[فيبروري]] مهينو 29 ڏينهن جو ٿيندو آهي.گذريل ليپ سال [[2016ع]] ۾ ٿيو ۽ ايندڙ ليپ سال [[2020ع]] ۾ ٿيندو.

[[زمرو:ليپ سال]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>hbn1yz3805xr23rjevpq9cmztrcoh6p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412368</id>
      <parentid>412367</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:27:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="788" sha1="huxatnc6qjr6v6uqubpujdrjdve3nbm" xml:space="preserve">سائنسي علم موجب زمين پنهنجو سج جي چوڌاري چڪر 365.25 ڏينهن ۾ مڪمل ڪندي آهي جنهن تي [[عيسوي سال]] مشتمل آهي پر 0.25 ڏينهن کي سال(ڪئلنڊر) ۾ شمار نٿو ڪري سگهجي ان ڪري هر چوٿين سال ۾ هڪ ڏينهن جو واڌارو ڪيو ويندو آهي ۽ ان سال کي ليپ سال سڏيو ويندو آهي. اهو هڪ ڏينهن جو واڌارو [[فيبروري]] مهيني ۾ ڪيو ويندو آهي مطلب ته ان سال [[فيبروري]] مهينو 29 ڏينهن جو ٿيندو آهي.گذريل ليپ سال [[2016ع]] ۾ ٿيو ۽ ايندڙ ليپ سال [[2020ع]] ۾ ٿيندو.

[[زمرو:ليپ سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]</text>
      <sha1>huxatnc6qjr6v6uqubpujdrjdve3nbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سلطان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11837</id>
    <revision>
      <id>412411</id>
      <parentid>412164</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HK Chachar</username>
        <id>22860</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="764" sha1="04ceijrk9ffidjwdqngj6lq8f96pw9y" xml:space="preserve">[[فائل:Sultan Mehmed II The Conqueror.jpg|thumb|331x331 عڪسلون|سلطان محمد فاتح]]
ڪنهن [[صوبي]] يا [[رياست]] جي مرد حڪمران کي '''سلطان''' چئي سگهجي ٿو۔ پر عام طور تي هي [[اصطلاح]] مسلمان حڪمران جي لاء استعمال ڪيو ويندو آهي۔ عورت حڪمران [[سلطانه]] سڏرائيندي آهي۔

== اسلامي لقب ==
* [[اميرالمومنين]]
* [[امير]]
* [[بزرگ]]
* [[خليفو]]
* [[داعي]]
* [[درويش]]
* [[امام]]
* [[والي]]
* [[مير (لقب)]]
* [[مرزا (لقب)]]
* [[شيخ]]
* [[سيد]]
* [[شاهه]]
* [[سلطان]]
[[زمرو:اختيار وارا عھدا]]
[[زمرو:رياستي سربراھ]]</text>
      <sha1>04ceijrk9ffidjwdqngj6lq8f96pw9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1951ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12041</id>
    <revision>
      <id>412225</id>
      <parentid>277150</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگييون */</comment>
      <origin>412225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="78zfgcp3p3cz1agz4uusy6yvb98doax" xml:space="preserve">== واقعا ==
* '''[[9 جنوري]]''' — [[نيو يارڪ|نيويارڪ]] ۾ [[گڏيل قومون|گڏيل قومن]] جي دفتر جو باقاعده افتتاح
* '''[[13 جُولاءِ]]''' — [[آل انڊيا مسلم ليگ|مسلم ليگ]] [[پنجاب، پاڪستان|پنجاب]] مان 474 عهديدارن ۽ ڪارڪنن کي پارٽي مفادن خلاف ڪم ڪرڻ جو الزام هڻي نيڪالي ڏني وئي.
* '''[[16 جُولاءِ]]''' — [[لياقت علي خان]] [[ڪراچي]] ۾ [[ريڊيو پاڪستان]] جي نئين برادڪاسٽنگ گھر جو افتتاح ڪيو.
* '''[[17 جُولاءِ]]''' — [[لبنان|لبناني]] وزير اعظم رياض بن صالح کي گولي هڻي هلاڪ ڪيو ويو.

== پيدائش ==
* '''[[1 جنوري]]''' — [[اشفاق حسين زيدي]]، اردو شاعر
* '''[[17 فيبروري]]''' — [[راشد منهاس]]، پاڪستاني پائليٽ
* '''[[19 فيبروري]]''' — ڊاڪٽر محمد [[طاهرالقادري]] عالم دين
* '''[[10 جُولاءِ]]''' — [[راجناٿ سنگھ]]، ھندوستاني سياستدان
*'''[[26 آڪٽوبر]]''' – [[الياس شاڪر]]، صحافي

== فوتگييون ==
* '''[[20 جُولاءِ]]''' — [[عبدالله بن حسين بن طلال بن عبدالله بن حسين بن علي|عبدالله بن حسين]] کي [[مسجد اقصٰي|مسجد اقصيٰ]] ۾ قتل ڪيو ويو.
* '''[[16 آڪٽوبر]]''' — [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزيراعظم پاڪستان]] [[لياقت علي خان]] کي قتل ڪيو ويو۔


{{عشرو}}

[[زمرو:1951ع]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>78zfgcp3p3cz1agz4uusy6yvb98doax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1963ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12055</id>
    <revision>
      <id>412246</id>
      <parentid>276364</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:38:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="663" sha1="ka72ccwewcrxmxjgpovwb75payxem8v" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1963}}
{{Year nav|1963}}

== واقعا ==
*'''[[3 جُونِ]]''' – [[ٺيڙهي]] ۾ [[عاشورو|عاشور]] جي ڏينھن تي [[ٺيڙھي ڪوس|شيعن مٿان حملي]] ۾ 118 ماڻھو قتل ٿي ويا. 
*'''[[18 جُولاءِ]]''' – [[شام]] ۾ فوجي حڪومت جو خاتمو ٿيو.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – جنرل امين الحفيظ [[شام]] جو صدر ٿيو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[بابا صلاح الدين]]، پير

{{عشرو}}

[[زمرو:1963ع]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ka72ccwewcrxmxjgpovwb75payxem8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1973ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12131</id>
    <revision>
      <id>412255</id>
      <parentid>275992</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:46:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="ar48supat42f7najpuvt1c07lv3b8bw" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1973}}
{{Year nav|1973}}

== واقعا ==
*'''[[10 اپريل]]''' – اسلامي جمهوريه [[پاڪستان]] جو آئين [[1973ع|1973ع]] منظور ٿيو۔
*'''[[10 جُولاءِ]]''' – [[بهاماس]] [[گڏيل بادشاھت]] کان آزادي ورتي.
*'''[[17 جُولاءِ]]''' – [[افغانستان]] جي جنرل سردار دائود خان، ظاهر شاهه جي حڪومت جو خاتمو آندو.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – جماعت اسلامي [[بنگلاديش]] کي تسليم نه ڪرڻ جو مطالبو ڪيو.
*'''[[30 جُولاءِ]]''' – فورسز [[مري قبيلو|مري]] ۽ [[مينگل قبيلو|مينگل]] قبيلن جي علائقن تي چڙهائي ڪري ڏني، پهرين ڏينهن تي 8 کان وڌيڪ ماڻهو مارجي ويا.
*'''[[10 آگسٽ]]''' – [[پاڪستان]] جي قومي اسيمبلي ۾ [[بنگلاديش]] کي تسليم ڪرڻ واري قرارداد پيش ٿي.
*'''[[10 آگسٽ]]''' – ويسٽ انڊيز جي رياست بهاماس [[برطانيا]] کان آزادي حاصل ڪئي.
*'''[[14 آگسٽ]]''' – [[ذوالفقار علي ڀٽو]] وزيراعظم [[پاڪستان]] جي حيثيت سان حلف کنيو۔
*'''[[14 آگسٽ]]''' – فضل الاهي چوڌري [[پاڪستان جو صدر|پاڪستان جي صدر]] جي حيثيت سان قسم کنيو.
*'''[[7 سيپٽمبر]]''' – [[احمديه|احمديه فرقو]] پاڪستان ۾ ڪافر قرار ڏنو ويو.
*'''[[1 نومبر]]''' – هندوستاني رياست [[ميسور]] جو نالو تبديل ڪري [[ڪرناٽڪ]] رکيو ويو.

== پيدائش ==
* '''[[21 جُونِ]]''' — [[زوزانا چاپوتووا]]، چيڪوسلوواڪيا جي سياستدان ۽ وڪيل
*'''[[15 آگسٽ]]''' — [[عدنان سميع]]، موسيقار

== فوتگيون==
{{عشرو}}

[[زمرو:1973ع]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ar48supat42f7najpuvt1c07lv3b8bw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مهينا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14247</id>
    <revision>
      <id>412371</id>
      <parentid>381523</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:30:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="cnr6zxci0a3o7b00peql5jxus26fkxp" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]
[[زمرو:وقت جي اڪائيون]]</text>
      <sha1>cnr6zxci0a3o7b00peql5jxus26fkxp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412432</id>
      <parentid>412371</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="djnk3cxunvjiw9qsgx96t2v91jrjjk2" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:وقت جي اڪائيون]]</text>
      <sha1>djnk3cxunvjiw9qsgx96t2v91jrjjk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ڪلينڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>14250</id>
    <revision>
      <id>412437</id>
      <parentid>381529</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1012" sha1="lcs4xaphuinqkney96f7qc6nncwmyo6" xml:space="preserve">
'''ڪئلينڊر''' ھڪڙو اهڙو نظام آهي جنهن سان  ڏينهنن کي سماجي، مذهبي، تجارتي يا انتظامي مقصدن حاصل ڪرڻ لاء منظم ڪيو ويندو آھي. اهو وقت کان وٺي پهرن تائين نالا ڏيڻ، عام طور تي ڏينهن، هفتا، مهينا ۽ سالن جي ذريعي ڪم ڪري ٿو.

سنڌي سماج ۾ چار ڪئلينڊر استعمال ڪيا ويندا آهن.
* '''[[عيسوي سال|شمسي مهينا يا عيسوي مهينا]]'''
* '''[[قمري ڪئلينڊر|هجري ڪئلينڊر يا هجري مهينا]]'''
* '''[[سنڌي مهينا|سنڌي مهينا يا سنبت / بڪرمي / وڪرمي مهينا]]'''
* '''[[زرعي ڪئلينڊر]]''' (جيڪو فصل پوکڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي)


[[زمرو:ثقافتي رواج]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]
[[زمرو:وقت جو انتظام]]
[[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]]</text>
      <sha1>lcs4xaphuinqkney96f7qc6nncwmyo6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412438</id>
      <parentid>412437</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1074" sha1="6qgnk4m3mseoc3v6wfpk9g63svsbpvq" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Cat main|Calendar}}
'''ڪئلينڊر''' ھڪڙو اهڙو نظام آهي جنهن سان  ڏينهنن کي سماجي، مذهبي، تجارتي يا انتظامي مقصدن حاصل ڪرڻ لاء منظم ڪيو ويندو آھي. اهو وقت کان وٺي پهرن تائين نالا ڏيڻ، عام طور تي ڏينهن، هفتا، مهينا ۽ سالن جي ذريعي ڪم ڪري ٿو.

سنڌي سماج ۾ چار ڪئلينڊر استعمال ڪيا ويندا آهن.
* '''[[عيسوي سال|شمسي مهينا يا عيسوي مهينا]]'''
* '''[[قمري ڪئلينڊر|هجري ڪئلينڊر يا هجري مهينا]]'''
* '''[[سنڌي مهينا|سنڌي مهينا يا سنبت / بڪرمي / وڪرمي مهينا]]'''
* '''[[زرعي ڪئلينڊر]]''' (جيڪو فصل پوکڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي)


[[زمرو:ثقافتي رواج]]
[[زمرو:وقت]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]
[[زمرو:وقت جو انتظام]]
[[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]]</text>
      <sha1>6qgnk4m3mseoc3v6wfpk9g63svsbpvq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412439</id>
      <parentid>412438</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="0dhfp3kwla2r4yspc2kpsz7ttd27dsp" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Cat main|ڪئلينڊر}}
'''ڪئلينڊر''' ھڪڙو اهڙو نظام آهي جنهن سان  ڏينهنن کي سماجي، مذهبي، تجارتي يا انتظامي مقصدن حاصل ڪرڻ لاء منظم ڪيو ويندو آھي. اهو وقت کان وٺي پهرن تائين نالا ڏيڻ، عام طور تي ڏينهن، هفتا، مهينا ۽ سالن جي ذريعي ڪم ڪري ٿو.

سنڌي سماج ۾ چار ڪئلينڊر استعمال ڪيا ويندا آهن.
* '''[[عيسوي سال|شمسي مهينا يا عيسوي مهينا]]'''
* '''[[قمري ڪئلينڊر|هجري ڪئلينڊر يا هجري مهينا]]'''
* '''[[سنڌي مهينا|سنڌي مهينا يا سنبت / بڪرمي / وڪرمي مهينا]]'''
* '''[[زرعي ڪئلينڊر]]''' (جيڪو فصل پوکڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي)


[[زمرو:ثقافتي رواج]]
[[زمرو:وقت]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]
[[زمرو:وقت جو انتظام]]
[[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]]</text>
      <sha1>0dhfp3kwla2r4yspc2kpsz7ttd27dsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2003ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17810</id>
    <revision>
      <id>412310</id>
      <parentid>273245</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="817" sha1="0gyy8co1jjp70cc92npuw9dhl92dczt" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2003}}
{{Year nav|2003}}
== واقعا ==
* '''[[20 جُونِ]]''' –  آمريڪا جي شهر سان فرانسسڪو ۾ [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جو بنياد پيو.
* '''[[11 آگسٽ]]''' – ارڙهن مهينن کان پوءِ [[لاهور]] [[دهلي]] بس کي ٻيهر شروع ڪيو ويو.
* '''[[27 ڊسمبر]]''' – [[پاڪستان جو صدر|صدرِ پاڪستان]] جنرل [[پرویز مشرف]] تي [[راولپنڊي]] ۾ قاتلاڻو حملو ٿيو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
* '''[[13 ڊسمبر]]''' — [[شمس سومرو]]، نثر نويس، ڪهاڻيڪار ۽ شاعر

== حوالا ==
{{حوالا}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2003ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0gyy8co1jjp70cc92npuw9dhl92dczt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412323</id>
      <parentid>412310</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="904" sha1="g1uwolyp76ggadagw7xq5ijdlaf00sm" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2003}}
{{Year nav|2003}}
== واقعا ==
* '''[[20 جُونِ]]''' –  آمريڪا جي شهر سان فرانسسڪو ۾ [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جو بنياد پيو.
* '''[[11 آگسٽ]]''' – ارڙهن مهينن کان پوءِ [[لاهور]] [[دهلي]] بس کي ٻيهر شروع ڪيو ويو.
* '''[[27 ڊسمبر]]''' – [[پاڪستان جو صدر|صدرِ پاڪستان]] جنرل [[پرویز مشرف]] تي [[راولپنڊي]] ۾ قاتلاڻو حملو ٿيو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
* '''[[13 ڊسمبر]]''' — [[شمس سومرو]]، نثر نويس، ڪهاڻيڪار ۽ شاعر

== حوالا ==
{{حوالا}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2003ع]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>g1uwolyp76ggadagw7xq5ijdlaf00sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2004ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17811</id>
    <revision>
      <id>412311</id>
      <parentid>274410</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1186" sha1="aq2wiph8r02emfgd1ts5cxvkoq2qpmh" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2004}}
{{Year nav|2004}}

== واقعا ==
*'''[[22 جُونِ]]''' ــ [[عمران خان]] ۽ [[جمائما گولڊ سمٿ]] وچ ۾ طلاق ٿي وئي، سندن شادي 9 سال ھلي.
* '''[[24 جُونِ]]''' ــ نيويارڪ رياست ۾ [[موت جي سزا جي خاتمي جي تحريڪ|موت جي سزا]] وارو قانون ختم ڪيو ويو.
* '''[[28 جُونِ]]''' ــ [[عراق |عراق]] مٿان آمريڪي ۽ اتحادي طاقتن جي حڪمراني ختم ٿي، سمورا اختيار عراقي عبوري حڪومت حوالي ڪيا ويا.
*'''[[22 جُولاءِ]]''' – [[استنبول]] کان [[انقره]] ويندڙ ريل جي حادثي ۾ 140 ماڻهو فوت ٿي ويا.
*'''[[23 سيپٽمبر]]''' – [[هيريڪن جيني]] سبب [[هيٽي]] ۾ ٽي هزار کان وڌيڪ ماڻهو فوت ٿي ويا.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[30 جُونِ]]''' ــ [[جمال ابڙو]]، ليکڪ
{{عشرو}}

[[زمرو:2004ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>aq2wiph8r02emfgd1ts5cxvkoq2qpmh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412325</id>
      <parentid>412311</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1273" sha1="o1q86kerj6vx4xvpcp2otzat8mdmc6a" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2004}}
{{Year nav|2004}}

== واقعا ==
*'''[[22 جُونِ]]''' ــ [[عمران خان]] ۽ [[جمائما گولڊ سمٿ]] وچ ۾ طلاق ٿي وئي، سندن شادي 9 سال ھلي.
* '''[[24 جُونِ]]''' ــ نيويارڪ رياست ۾ [[موت جي سزا جي خاتمي جي تحريڪ|موت جي سزا]] وارو قانون ختم ڪيو ويو.
* '''[[28 جُونِ]]''' ــ [[عراق |عراق]] مٿان آمريڪي ۽ اتحادي طاقتن جي حڪمراني ختم ٿي، سمورا اختيار عراقي عبوري حڪومت حوالي ڪيا ويا.
*'''[[22 جُولاءِ]]''' – [[استنبول]] کان [[انقره]] ويندڙ ريل جي حادثي ۾ 140 ماڻهو فوت ٿي ويا.
*'''[[23 سيپٽمبر]]''' – [[هيريڪن جيني]] سبب [[هيٽي]] ۾ ٽي هزار کان وڌيڪ ماڻهو فوت ٿي ويا.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[30 جُونِ]]''' ــ [[جمال ابڙو]]، ليکڪ
{{عشرو}}

[[زمرو:2004ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>o1q86kerj6vx4xvpcp2otzat8mdmc6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2005ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17812</id>
    <revision>
      <id>412312</id>
      <parentid>276838</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:02:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2272" sha1="4jeeaaa3wuyo8z9hw38eks3w3fc0r1h" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2005}}
{{Year nav|2005}}
== واقعا ==
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[گھوٽڪي]] ريل حادثي ۾ 136 مسافر فوت ۽ 170 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[14 جُولاءِ]]''' – نيو هورائيزن پهريون خلائي مشن هو، جنهن [[پلوٽو]] جو مشاهدو ڪيو.
*'''[[17 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستان]] جي سڪيورٽي فورسز [[اتر وزيرستان]] ۾ 70 غيرملڪي دهشتگرد ماري ڇڏيا.
*'''[[23 جُولاءِ]]''' – [[مصر]] جي علائقي شرم الشيخ ۾ ٽن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ اسي ماڻهو قتل ۽ سو کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[26 جُولاءِ]]''' – [[ممبئي]] ۾ 24 ڪلاڪن ۾ 90 سينٽي ميٽر بارش ٿي.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – [[ممبئي]] ۾ 24 ڪلاڪن جي دوران ريڪارڊ 944 ملي ميٽر مينهن سبب 786 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
*'''[[28 جُولاءِ]]''' – آئرش ري پبلڪن آرمي (آئي آر اي) طرفان 30 سالن کان هلندڙ هٿياربند جهدوجهد جي خاتمي جو اعلان ڪيو ويو.
*'''[[3 آگسٽ]]''' – [[ماريطانيہ]] ۾ فوجي بغاوت ٿي ۽ صدر احمد طايا جي حڪومت کي برطرف ڪيو ويو.
*'''[[7 آگسٽ]]''' – [[لنڊن]] ۾ چار بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ 37 شهري مارجي ويا.
*'''[[15 آگسٽ]]''' – [[اسرائيل]] پاران غزه پٽي تان اٺٽيهه سالن کان پوءِ پنهنجا فوجي ڪڍيا ويا.
*'''[[30 سيپٽمبر]]''' – [[لينس پوسٽين محمد جا متنازه ڪارٽون|محمد جا متنازه ڪارٽون]] [[ڊينمارڪ]] جي اخبار ۾ ڇاپيا ويا.
*'''[[8 آڪٽوبر]]''' – 7.6 جي شدت سان [[ڪشمير زلزلو 2005ع|ڪشمير ۾ آيل زلزلي]] ۾ 86 هزار کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

== پيدائش ==

== وفات ==
*'''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[زرينه بلوچ]]، لوڪ فنڪاره

== حوالا ==
{{حوالا}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2005ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4jeeaaa3wuyo8z9hw38eks3w3fc0r1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412326</id>
      <parentid>412312</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2359" sha1="79mx2fcg0gzyamij0i3vtko9vwl0bzu" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2005}}
{{Year nav|2005}}
== واقعا ==
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[گھوٽڪي]] ريل حادثي ۾ 136 مسافر فوت ۽ 170 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[14 جُولاءِ]]''' – نيو هورائيزن پهريون خلائي مشن هو، جنهن [[پلوٽو]] جو مشاهدو ڪيو.
*'''[[17 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستان]] جي سڪيورٽي فورسز [[اتر وزيرستان]] ۾ 70 غيرملڪي دهشتگرد ماري ڇڏيا.
*'''[[23 جُولاءِ]]''' – [[مصر]] جي علائقي شرم الشيخ ۾ ٽن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ اسي ماڻهو قتل ۽ سو کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[26 جُولاءِ]]''' – [[ممبئي]] ۾ 24 ڪلاڪن ۾ 90 سينٽي ميٽر بارش ٿي.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – [[ممبئي]] ۾ 24 ڪلاڪن جي دوران ريڪارڊ 944 ملي ميٽر مينهن سبب 786 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
*'''[[28 جُولاءِ]]''' – آئرش ري پبلڪن آرمي (آئي آر اي) طرفان 30 سالن کان هلندڙ هٿياربند جهدوجهد جي خاتمي جو اعلان ڪيو ويو.
*'''[[3 آگسٽ]]''' – [[ماريطانيہ]] ۾ فوجي بغاوت ٿي ۽ صدر احمد طايا جي حڪومت کي برطرف ڪيو ويو.
*'''[[7 آگسٽ]]''' – [[لنڊن]] ۾ چار بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ 37 شهري مارجي ويا.
*'''[[15 آگسٽ]]''' – [[اسرائيل]] پاران غزه پٽي تان اٺٽيهه سالن کان پوءِ پنهنجا فوجي ڪڍيا ويا.
*'''[[30 سيپٽمبر]]''' – [[لينس پوسٽين محمد جا متنازه ڪارٽون|محمد جا متنازه ڪارٽون]] [[ڊينمارڪ]] جي اخبار ۾ ڇاپيا ويا.
*'''[[8 آڪٽوبر]]''' – 7.6 جي شدت سان [[ڪشمير زلزلو 2005ع|ڪشمير ۾ آيل زلزلي]] ۾ 86 هزار کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

== پيدائش ==

== وفات ==
*'''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[زرينه بلوچ]]، لوڪ فنڪاره

== حوالا ==
{{حوالا}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2005ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>79mx2fcg0gzyamij0i3vtko9vwl0bzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2006ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17813</id>
    <revision>
      <id>412328</id>
      <parentid>276850</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="890" sha1="jl8jczqrmcfsd9banzvlbwql7lu48hm" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2006}}
{{Year nav|2006}}

== واقعا ==
* '''[[6 فيبروري]]''' – [[سنڌي وڪيپيڊيا]]، کليل ڄاڻ چيڪلي جي شروعات ٿي.
* '''[[15 جُولاءِ]]''' –  سماجي رابطن جي ويبسائيٽ [[ٽوئيٽر]] جو بنياد پيو.
* '''[[5 سيپٽمبر]]''' – وزيرستان ۾ ويڙهاڪ ۽ [[پاڪستان فوج|پاڪستان سڪيورٽي]] فورسز جي وچ ۾ امن مهادو ٿيو.
* '''[[4 آڪٽوبر]]''' – [[وڪي ليڪس]] جو بنياد پيو.
* '''[[9 آڪٽوبر]]''' – اتر ڪوريا پهريون [[اتر ڪوريا ايٽمي تجربو 2006ع|ايٽمي تجربو]] ڪيو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
{{عشرو}}
[[زمرو:2006ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>jl8jczqrmcfsd9banzvlbwql7lu48hm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2008ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17814</id>
    <revision>
      <id>412314</id>
      <parentid>286089</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1377" sha1="qxpy7s9xsqx13hau3gpuer1thgj2jzk" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2008}}
{{Year nav|2008}}

== واقعا ==
*'''[[26 جُولاءِ]]''' – [[احمد آباد (انڊيا)|احمد آباد]] ۾ 21 بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ 56 ماڻهو قتل ۽ 200 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[18 آگسٽ]]''' – [[پرويز مشرف]] قوم سان خطاب دوران پاڪستان جي [[پاڪستان جو صدر|صدارت]] تان استعفي جو اعلان ڪيو.
*'''[[6 سيپٽمبر]]''' – پاڪستان ۾ صدارتي چونڊون ٿيون، [[آصف علي زرداري]] 481 ووٽ کڻي [[پاڪستان جو صدر]] منتخب ٿيو.
*'''[[9 سيپٽمبر]]''' – [[آصف علي زرداري]] پاڪستان جي [[پاڪستان جو صدر|يارهين صدر]] جو قسم کنيو.
*'''[[20 سيپٽمبر]]''' – باورد سان ڀريل ٽرڪ کي [[اسلام آباد]] جي ميريٽ هوٽل سان ٽڪرايو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ 54 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 266 زخمي ٿيا.
*'''[[7 آڪٽوبر]]''' – خلائي پٿر [[2008 ٽي سي 3|ٽي سي 3]] سوڊان جي مٿان اچي ڪريو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==

{{عشرو}}
[[زمرو:2008ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>qxpy7s9xsqx13hau3gpuer1thgj2jzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412333</id>
      <parentid>412314</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1464" sha1="j9nzyk3j9myejirwsbi8fxb3xca0jbk" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2008}}
{{Year nav|2008}}

== واقعا ==
*'''[[26 جُولاءِ]]''' – [[احمد آباد (انڊيا)|احمد آباد]] ۾ 21 بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ 56 ماڻهو قتل ۽ 200 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
*'''[[18 آگسٽ]]''' – [[پرويز مشرف]] قوم سان خطاب دوران پاڪستان جي [[پاڪستان جو صدر|صدارت]] تان استعفي جو اعلان ڪيو.
*'''[[6 سيپٽمبر]]''' – پاڪستان ۾ صدارتي چونڊون ٿيون، [[آصف علي زرداري]] 481 ووٽ کڻي [[پاڪستان جو صدر]] منتخب ٿيو.
*'''[[9 سيپٽمبر]]''' – [[آصف علي زرداري]] پاڪستان جي [[پاڪستان جو صدر|يارهين صدر]] جو قسم کنيو.
*'''[[20 سيپٽمبر]]''' – باورد سان ڀريل ٽرڪ کي [[اسلام آباد]] جي ميريٽ هوٽل سان ٽڪرايو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ 54 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 266 زخمي ٿيا.
*'''[[7 آڪٽوبر]]''' – خلائي پٿر [[2008 ٽي سي 3|ٽي سي 3]] سوڊان جي مٿان اچي ڪريو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==

{{عشرو}}
[[زمرو:2008ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>j9nzyk3j9myejirwsbi8fxb3xca0jbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2009ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17815</id>
    <revision>
      <id>412315</id>
      <parentid>273507</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="723" sha1="fijl4ewhok9kzh3bifclcvypggu4pkq" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2009}}
{{Year nav|2009}}

== واقعا ==
* '''[[21 جُونِ]]''' — پاڪستان سريلنڪا کي ھارائي [[ٽوينٽي20]] ورلڊ ڪپ کٽيو.
*'''[[28 آڪٽوبر]]''' – [[28 آڪٽوبر 2009ع پشاور بم ڌماڪو|پشاور بم ڌماڪي]] جي نتيجي ۾ 137 ماڻهو اجل جو شڪار ۽ 213 زخمي ٿيا.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[30 جُولاءِ]]''' – [[ظهير الاسلام عباسي]]، پاڪستاني فوج جو جنرل
*'''[[23 آڪٽوبر]]''' – [[سھراب فقير]]، سنڌي فنڪار

{{عشرو}}
[[زمرو:2009ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>fijl4ewhok9kzh3bifclcvypggu4pkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2011ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17817</id>
    <revision>
      <id>412298</id>
      <parentid>276377</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1637" sha1="tol6vwlnzwkgdlxsaq8gyt3ddfr3cd3" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2011}}
{{Year nav|2011}}

== واقعا ==
*'''[[11 جُولاءِ]]''' – مڪاني ادارن جي ناظمن واري نظام جو خاتمو ڪري [[ڪراچي]] جا پنج [[سنڌ جا ضلعا|ضلعا]] بحال ڪيا ويا.
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[گڏيل قومن جو عالمي ادارو|گڏيل قومن]] جي [[گڏيل قومن جي سيڪيورٽي ڪائونسل جي قراداد 1999|سيڪيورٽي ڪائونسل جي قرارداد 1999]] تحت [[ڏکڻ سوڊان]] گڏيل قومن جي اداري جو 193ھون رڪن بڻيو.
*'''[[20 سيپٽمبر]]''' – [[آمريڪي فوج]] ”[[نه پڇو، نه ٻڌايو]]“ پاليسي جو خاتمو آڻيندي هم جنس پرست مرد ۽ عورتن کي فوج ۾ شامل ڪرڻ جو اعلان ڪيو.
*'''[[31 آڪٽوبر]]''' – [[دنيا جي آبادي]] ست ارب کان وڌي وئي. هن ڏينهن کي گڏيل قومن جي اداري [[ست ارب جو ڏينهن]] طور مقرر ڪيو آهي.

==فوتگيون==
*'''[[4 جنوري]]''' – [[سالمان تاثير|سلمان تاثير]]، پنجاب جو گورنر
*'''[[12 جُولاءِ]]''' – [[عبدالجبار جوڻيجو]]، سنڌ جو ناميارو اديب
*'''[[10 آڪٽوبر]]''' – [[جگجيت سنگهه]]، هندوستاني ڪلاڪار
*'''[[23 آڪٽوبر]]''' – [[نصرت ڀٽو]]، پاڪستاني سياستدان

== حوالا ==
{{حوالا}}

== خارجي ڳنڍڻا ==
{{عشرو}}
[[زمرو:2011ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tol6vwlnzwkgdlxsaq8gyt3ddfr3cd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2012ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17818</id>
    <revision>
      <id>412299</id>
      <parentid>277480</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="872" sha1="dp9xsm9dx9yupz07mizshkh732lzb39" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2012}}
{{Year nav|2012}}

== واقعا ==
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – لنڊن اولمپڪس جو افتتاح ٿيو.
*'''[[12 آگسٽ]]''' – سشيل ڪمار پهريون [[هندوستان|هندوستاني]] پهلوان هو جنهن [[اولمپڪ رانديون|اولمپڪس راندين]]  ۾ پهلواني جي مقابلن ۾ چاندي جو ٻلو کٽيو.
*'''[[9 آڪٽوبر]]''' – [[ملالا يوسفزئي]] کي قتل ڪرڻ جي طالبانن جي ڪوشش ناڪام وئي.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[18 جُولاءِ]]''' – [[راجيش کنا]]، هندوستاني اداڪار

==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2012ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>dp9xsm9dx9yupz07mizshkh732lzb39</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2013ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17819</id>
    <revision>
      <id>412300</id>
      <parentid>275544</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:52:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1317" sha1="j7nh22t5xukpxm9fd6nrfzg6qvx0w5l" xml:space="preserve">{{Year dab|2013}}
{{Year nav|2013}}

== واقعا ==
*'''[[11 مئي]]''' ــ [[پاڪستاني عام چونڊون، 2013|پاڪستان ۾ عام چونڊون]] منعقد ٿيون.
* '''[[23 جُونِ]]''' ــ [[گلگت بلتستان]] جي [[نانگا پربت |نانگا پربت چوٽي]] تي ڪوھ پيمانن جي ڪيمپ تي دھشتگردن حملو ڪري 10 ڪوھ پيمان قتل ڪري ڇڏيا.
* '''[[1 جُولاءِ]]''' ــ [[ڪروشيا]] [[يورپي اتحاد]] جو 28ھون رڪن بڻيو.
* '''[[3 جُولاءِ]]''' ــ مصري صدر [[محمد مرسي]] کي فوج عوامي احتجاج کانپوءِ عھدي تان لاھي ڇڏيو.
*'''[[24 سيپٽمبر]]''' ــ [[بلوچستان]] ۾ 7.7 جي شدت سان آيل زلزلي سبب 327 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

==پيدائش ==


== فوتگيون ==
*'''[[2 جُولاءِ]]''' – [[ڊگلس اينجلبارٽ]]، [[ڪمپيوٽر مائوس]] ايجاد ڪندڙ آمريڪي سائنسدان
*'''[[8 جُولاءِ]]''' – [[سندري اتمچنداڻي]]، ليکڪہ
*'''[[3 جنوري]]''' – [[ايس. آر. رائو]]، ماهر آثار قديمہ

{{عشرو}}
[[زمرو:2013ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>j7nh22t5xukpxm9fd6nrfzg6qvx0w5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2014ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17820</id>
    <revision>
      <id>412301</id>
      <parentid>348977</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="83do84ixn15ghoojrkeknkfy1r08ucu" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2014}}
{{Year nav|2014}}

== واقعا ==
*'''[[1 جنوري]]''' – [[لٽويا]] سرڪاري طور تي [[يورو|يورو ڪرنسي]] کي اپنايو &amp; يورو استعمال ڪندڙ ارڙهون ملڪ بڻجي ويو.
*'''[[17 جُولاءِ]]''' – [[ملائيشيا]] جي جهاز ايم ايڇ 17 کي [[يوڪرين]] ۾ مزائيل هڻي ڪيرايو ويو. جنهن ۾ سوار 298 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
* '''[[24 جُونِ]]''' ــ [[لهڻو خان جمالي]]، [[سنڌي ٻولي]] جو شاعر، نثر نویس ۽ سماجي اڳواڻ
* '''[[18 نومبر]]''' ــ [[زان فرانسوا جاريج]]، فرينچ آثار قديمه ۽ سنڌيات جو ماهر

{{عشرو}}
[[زمرو:2014ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>83do84ixn15ghoojrkeknkfy1r08ucu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2015ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17821</id>
    <revision>
      <id>412302</id>
      <parentid>285990</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1313" sha1="k9oio5cz7v4nzh8yjhlvkqp9vgnv34h" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2015}}
{{Year nav|2015}}

== واقعا ==
* '''[[11 سيپٽمبر]]''' – [[مسجد الحرام]]، [[سعودي عرب]] ۾ [[مڪو ڪرين حادثو|ڪرين حادثي]] سبب 111 ماڻهو فوت ۽ 394 زخمي ٿي پيا.
* '''[[10 آڪٽوبر]]''' – [[ترڪي]] جي گادي واري هند [[انقره]] ۾ مرڪزي ريلوي اسٽيشن ويجهو [[انقره ريلوي اسٽيشن ڌماڪو 2015ع|ڌماڪي]] سبب 102 ماڻهو اجل جو شڪار ۽ 400 کان وڌيڪ زخمي ٿي پيا.
* '''[[14 آڪٽوبر]]''' – [[تونسا شريف بم ڌماڪو|تونسا شريف ۾ بم ڌماڪي]] جي نتيجي ۾ 7 ماڻهو اجل جو شڪار ۽ 13 زخمي ٿي پيا.
* '''[[26 آڪٽوبر]]''' – [[افغانستان]] جي اترين علائقن ۾ [[هندو ڪش|هندوڪش جبل]] وٽ 7.5 شدت سان آيل [[آڪٽوبر 2015 هندو ڪش زلزلو|زلزلي]] ۾ 398 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 2536 زخمي ٿي پيا.

== فوتگيون ==
* '''[[15 جُولاءِ]]''' – [[شيلا راماڻي]]، [[ڀارت|هندوستان]] اداڪاره

== حوالا ==
{{حوالا}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2015ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>k9oio5cz7v4nzh8yjhlvkqp9vgnv34h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2016ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17822</id>
    <revision>
      <id>412303</id>
      <parentid>275545</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="76hqcwv18sbnu6wiu7fc1frhnlx81fj" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2016}}
{{Year nav|2016}}

== واقعا ==
*'''[[22 جُونِ]]''' ــ پاڪستاني قوال [[امجد صابري]] کي نامعلوم ماڻھن قتل ڪري ڇڏيو.
* '''[[14 جُولاءِ]]''' ــ نيس، [[فرانس]] ۾ دهشتگرد ڪاروائي ۾ 86 شهري قتل ۽ 400 کان مٿي زخمي ٿي پيا.
* '''[[18 سيپٽمبر]]''' ــ [[ڄمون ۽ ڪشمير]] جي اوري سيڪٽر ۾ ھندوستاني فوج جي [[2016ع اوڙي حملو|هيڊڪوارٽر تي حملي]] سبب 18 فوجي قتل ٿي ويا.
* '''[[7 آڪٽوبر]]''' ــ [[هيريڪن ميٿيو]] سبب 800 کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* '''[[13 آڪٽوبر]]''' ــ مالديپ [[قومن جي دولت مشترڪه|دولت مشترڪه]] مان نڪري ويو.

== فوتگيون ==
*'''[[22 جُونِ]]''' ــ [[امجد صابري]]، پاڪستاني قوال
* '''[[8 جُولاءِ]]''' ــ [[عبدالستار ايڌي]]، سماجي ڪارڪن
* '''[[15 جُولاءِ]]''' ــ [[قنديل بلوچ]]، پاڪستان ماڊل

{{عشرو}}
[[زمرو:2016ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>76hqcwv18sbnu6wiu7fc1frhnlx81fj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2017ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17823</id>
    <revision>
      <id>412304</id>
      <parentid>276594</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:55:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1232" sha1="r2agn301aq41q9388cgmdebe4kzp8fn" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2017}}
{{Year nav|2017}}

2017ع  [[عيسوي سال]] جو، هڪ عام سال، جيڪو [[آچر (ڏينهن)|آچر جي ڏينهن]] کان شروع ٿيو. هي عام دور جو 2017هون سال، 21 هين صدي جو سترهون سال ۽ [[2010]] جي ڏهاڪي جو اٺون سال آهي. 

== واقعا ==
*'''[[20 سيپٽمبر]]''' – [[هريڪن ماريا]] پورٽو ريڪو سان ٽڪرايو، جنهن جي نتيجي ۾ 2975 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا ۽ 90 ارب آمريڪي ڊالر جو نقصان ٿيو.
*'''[[12 آڪٽوبر]]''' – آمريڪا [[يونيسڪو]] مان ٻاهر نڪرڻ جو اعلان ڪيو، جنهن کان پوءِ اسرائيل پڻ ان اداري مان نڪري ويو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[12 جنوري]]''' – [[ڪريما مختيار]]، مصري اداڪارہ
*'''[[14 جُولاءِ]]''' – [[مريم ميرزاخاني]]، ايراني رياضيدان
* '''[[23 آڪٽوبر]]''' – [[حامد علي مرزا (جسٽس)|حامد علي مرزا ]]، قانوندان

{{عشرو}}
[[زمرو:2017ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>r2agn301aq41q9388cgmdebe4kzp8fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2018ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17824</id>
    <revision>
      <id>412305</id>
      <parentid>275309</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4984" sha1="5v4r7vexmf3z7g3q74b857qkqoy8hhp" xml:space="preserve">{{Year dab|2018}}
{{Year nav|2018}}
[[فائل:Asma Jahangir Four Freedoms Awards 2010 cropped.jpg|thumb|left|100px|[[عاصمه جھانگير]]]]
[[فائل:Sridevi.jpg|thumb|left|100px|[[سري ديوي]]]]
[[فائل:Stephen Hawking.StarChild.jpg|thumb|left|100px|[[اسٽيفن هاڪنگ]]]]

[[فائل:Rasool Bux Paleejo.jpg|thumb|left|100px|[[رسول بخش پليجو]]]]
[[فائل:Maulana Fazlullah.png|thumb|left|100px|[[ملا فضل الله]]]]
'''2018ع''' [[عيسوي سال]] جو، هڪ عام سال، جيڪو [[سومر (ڏينهن)|سومر جي ڏينهن]] کان شروع ٿيو. هي عيسوي سال جو 2018هون سال، 21 هين صدي جو ارڙهون سال ۽ [[2010]] جي ڏهاڪي جو نائون سال آهي.

==واقعا==
*'''[[6 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستان جي اڳوڻي وزيراعظم]] [[نواز شريف]] کي اپت کان وڌيڪ جائداد ٺاهڻ جي ڏوهہ ۾ 10 سال سزا ڏني وئي.
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[چين]] ۾ ڪيميائي فيڪٽري ۾ ڌماڪي سبب 19 کان وڌيڪ ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[مستونگ]] ۾ [[پاڪستاني عام چونڊون، 2018|چونڊ مهم]] دوران ڌماڪي ۾ اسلم رئيساڻي سميت 70 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
* '''[[15 جُولاءِ]]''' – فٽبال ورلڊ ڪپ ڪروئيشيا کان [[فرانس]] کٽي ورتي.
* '''[[22 جُولاءِ]]''' – [[ڊيرا اسماعيل خان ضلعو|ڊيرا اسماعيل خان]] ۾ خودڪش بم ڌماڪي ۾ [[پاڪستان تحريڪ انصاف]] جو اميدوار اڪرام الله گنڊاپور قتل ٿي ويو.
* '''[[25 جُولاءِ]]''' – [[پاڪستاني عام چونڊون، 2018|پاڪستان ۾ عام چونڊون]] ٿي گذريون.
* '''[[26 جُولاءِ]]''' – سائنسدانن پاران [[مريخ]] تي 20 ڪلوميٽر ڊگھي (12 ميل) پاڻي جي تلاهه دريافت ڪئي وئي.
* '''[[18 آگسٽ]]''' – [[عمران خان]] [[پاڪستان جو وزيراعظم|پاڪستان جي 22هين وزير اعظم]] جو قسم کنيون.
* '''[[31 آگسٽ]]''' – [[عوامي جمهوريه دونيتسڪ]] جو وزير اعظم [[اليگزينڊر زاخارچنڪو]] بم ڌماڪي ۾ مارجي ويو.
*'''[[6 سيپٽمبر]]''' – پاڪستان ۾ صدارتي چونڊون ٿيون، [[عارف علوق]] 353 ووٽ کڻي [[پاڪستان جو صدر|پاڪستان جو تيرهون صدر]] منتخب ٿيو.
* '''[[6 سيپٽمبر]]''' – هندوستان جي سپريم ڪورٽ تاريخ ساز فيصلي ۾ انڊين پينل ڪوڊ سيڪشن 377 کي ختم ڪري ڇڏيو، جنهن تحت هم جنس پرستي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو هو.
* '''[[9 سيپٽمبر]]''' – [[عارف علوي]] پاڪستان جي [[پاڪستان جو صدر|تيرهين صدر]] جو قسم کنيو.
* '''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[سهالي ورڪ زيوڊي]] ايٿوپيا جي پهرين عورت صدر چونڊي وئي.
* '''[[25 آڪٽوبر]]''' – پاڪستان جي سپريم ڪورٽ [[آسيه بيبي توهين رسالت مقدمو|آسيه بيبي]] جي سزاءِ موت ختم ڪئي وئي.
* '''[[23 نومبر]]''' – ڪراچي ۾ چيني سفارتخاني تي [[ڪراچي چيني سفارتخاني مٿان حملو، 2018ع|بلوچ آزادي پسندن پاران]] حملو ڪيو ويو.

==پيدائش==
==فوتگيون==
*'''[[11 فيبروري]]''' – [[عاصمه جھانگير]]، وڪيل، انساني حقن جي علمبردار
*'''[[24 فيبروري]]''' – [[سري ديوي]]، هندوستان اداڪاره
*'''[[14 مارچ]]''' – [[ڄام ساقي]]، سنڌي ليکڪ
*'''[[14 مارچ]]''' – [[اسٽيفن هاڪنگ]]، مشهور سائنسدان
*'''[[17 اپريل]]''' – [[باربرا بش]]، آمريڪي صدر بش سينئر جي گھرواري 
*'''[[7 جُونِ]]''' – [[رسول بخش پليجو]]، کاٻي ڌر جو اڳواڻ ۽ وڪيل
*'''[[14 جُونِ]]''' – [[ملا فضل الله]]، اڳواڻ تحريڪ طالبان پاڪستان
*'''[[20 جُونِ]]''' – [[مشتاق احمد يوسفي]]، اردو ادب جو وڏو نالو
*'''[[12 جُولاءِ]]''' – [[دادا جشن واسواڻي]]، ناميارو روحاني عالم
* '''[[16 آگسٽ]]''' – اٽل بيهاري واجپائي، هندوستاني وزيراعظم
* '''[[25 آگسٽ]]''' – [[جان مڪين]]، آمريڪي سياستدان
* '''[[31 آگسٽ]]''' – [[اليگزينڊر زاخارچنڪو]]، عوامي جمهوريه دونيتسڪ جو وزير اعظم

== حوالا ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
{{عشرو}}
[[زمرو:2018ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>5v4r7vexmf3z7g3q74b857qkqoy8hhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2019ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17825</id>
    <revision>
      <id>412306</id>
      <parentid>280693</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="784" sha1="qrcwndhyefdayjtto56eol52sf9ghww" xml:space="preserve">{{Year dab|2018}}
{{Year nav|2018}}
'''2019ع''' موجوده سال آهي، [[عيسوي سال]] جو، هڪ عام سال، جيڪو [[اڱارو|اڱاري]] کان شروع ٿيو. هي عيسوي سال جو 2019هون سال، 21 هين صدي جو اوڻھيون سال ۽ [[2010 (سلجھائپ)|2010]] جي ڏهاڪي جو ڏھون سال آهي.
 
== واقعا ==
*'''[[30 جُونِ]]''' – [[ڊونلڊ ٽرمپ]] پھريون آمريڪي صدر ھو جنھن [[اتر ڪوريا]] جو دورو ڪيو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
* '''[[13 سيپٽمبر]]''' – [[غلام شاھ جيلاني]]، پاڪستاني سياستدان

{{ڏهاڪو}}
[[زمرو:2019ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>qrcwndhyefdayjtto56eol52sf9ghww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2016ء</title>
    <ns>14</ns>
    <id>17972</id>
    <revision>
      <id>412357</id>
      <parentid>97890</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="lem5nzeg1czveihnspk6g7uu4ed6fx4" xml:space="preserve">{{portal|تاريخ}}
{{yearcat}}

{{Decade category header|decade=2010}}

{{Commons category|2016}}
{{ڪومنز|2016}}

[[زمرو:2016ع]]</text>
      <sha1>lem5nzeg1czveihnspk6g7uu4ed6fx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2016ع جون وفاتون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>21673</id>
    <revision>
      <id>412358</id>
      <parentid>410586</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202" sha1="9e25lsylzh4z2g529t3mws8vbzev4kf" xml:space="preserve">{{ڪومنز|2016 deaths}}

[[زمرو:2016ع]]
[[زمرو:فوتگيون بلحاظ سال]]
[[زمرو:21هين صدي جون فوتگيون]]
[[زمرو:2010ء جي ڏهاڪي جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>9e25lsylzh4z2g529t3mws8vbzev4kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>هولي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29537</id>
    <revision>
      <id>412555</id>
      <parentid>340962</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1652" sha1="p1plhzmlwy9q83xy3d1357uurwejrs3" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name  = Holi&lt;br /&gt;Festival of Colours
| nickname      = &lt;!-- Festival of Colours! --&gt;
| image         = [[فائل:Holi Festival of Colors Utah, United States 2013.jpg|300px|Holi Celebration]]
| caption       = Holi celebration at [[Sri Sri Radha Krishna Temple (Spanish Fork)|Sri Radha Krishna Temple]], [[Spanish Fork, Utah]], [[United States]].
}}
'''هوليءَ''' ({{lang-en|Holi}}؛ ھندی:होली )، هي ڏڻ به هندو ڌرم جو هڪ اهم ڏينهن آهي. جو هي ڏڻ، سنبت وڪرمي سال جي ڦڳڻ مهيني ۾ ملهايو ويندو آهي. هوليءَ کي هڪٻئي تي رنگ هڻي ملهايو ويندو آهي. هن ڏڻ تي ڀڄن ڀاو، ڪيرتون ۽ ستوئيون ڪيون وينديون آهن ۽ خوشبوئون پکيڙيون وينديو آهن. باهه جا مچ ٻاري هونڪار راڪشش کي ساڙيو ويندو آهي.&lt;ref&gt;{{Citation |title=ٿر جي لوڪ ڏاهپ ۽ سائنس (مشڪور ڦلڪارو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=124#4164 |accessdate=2016-07-24 |archive-date=2017-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912090617/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=124#4164 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Holi Holi - Wikipedia&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;
==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:هولي]]
[[زمرو:ھندومت]]
[[زمرو:هندو ڌرم جي تاريخ]]
[[زمرو:بنگلاديش ۾ عام موڪلون]]
[[زمرو:تقريبون بلحاظ مڪمل چنڊ]]</text>
      <sha1>p1plhzmlwy9q83xy3d1357uurwejrs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جان جيڪب</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30271</id>
    <revision>
      <id>412381</id>
      <parentid>196869</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412381</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9330" sha1="0fk6c5jp4wccgqyb72krldwe0xyygae" xml:space="preserve">[[فائل:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|کاٻو|جان جيڪب جو پورٽريٽ مجسمو]]
'''جنرل جان جيڪب'''، 11 جنوري 1812ع تي انگلنڊ جي سمرسٽ نالي شهر ۾ ڄائو. هو هڪ پادري ’اسٽيفن لانگ جيڪب‘ جو پٽ هو. 
==تعليم==
هن ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي هڪ قومي مرڪز ’ايڊس ڪومب اسڪول‘ ۾ تعليم حاصل ڪئي. هن اسڪول مان تعليم حاصل ڪندڙ نوڪري ڪرڻ لاءِ پابند هوندا هئا. 
==ايسٽ انڊيا==
هن 16 سالن جي عمر ۾، 11 جـنـوري 1828ع تـي ايـسـٽ انـڊيـا ڪمپنيءَ ({{lang-en| '''East India Company'''}}) ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ جي عهدي تي هندستان جي صوبي گجرات ۾ پنهنجون ذميواريون سنڀاليون. 14 مئي 1836ع تي ليفٽيننٽ ۽ سگهو ئي پوءِ ڪئپٽن جي عهدي تي ترقي ماڻيائين. 1838ع ۾ پهرين افغان جنگ ۾ کيس فوج جي هڪ قافلي جي سلامتيءَ لاءِ خانڳڙهه چوڪيءَ جو عملدار مقرر ڪيو ويو. ان کان پوءِ ڪجهه ڏينهن جهرڪن واري فوجي ڪئمپ ۾ گذاريائين. انگريز لشڪر سان گڏ سکر ۽ شڪارپور روانو ٿيو. ان دوران ڪجهه عرصو بکر واري قديم قلعي ۾ رهندي، سکر، بکر ۽ روهڙيءَ جو جاگرافيائي مطالعو ڪري سکر ۽ روهڙيءَ کي پُل وسيلي ڳنڍڻ جو خاڪو تيار ڪيائين، جيڪو اڳتي هلي لئنسڊائون پل جي شڪل ۾ نروار ٿيو. 
==جيڪب آباد ۾==
1843ع ۾ جڏهن انگريزن سنڌ تي قبضو ڪيو، تڏهن سر چارلس نيپيئر کيس جنرل جي عهدي تي مقرر ڪيو. هن خانڳڙهه ۾ قبائلي سردارن جي بغاوت کي ختم ڪرڻ لاءِ ڪم ڪيو. 1847ع ۾ کيس خانڳڙهه ({{lang-en| '''Khangarh'''}}) جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ مقرر ڪيو ويو. ڪجهه وقت کان پوءِ هن خانڳڙهه جو نالو بدلائي پنهنجي نالي جي پٺيان ’جيڪب آباد‘ ({{lang-en| '''Jacobabad'''}}) رکي ڇڏيو. جيڪب آباد تي سندس نالو هئڻ سبب کيس هيءُ شهر گهڻو پيارو هو، جنهن جي ترقيءَ لاءِ هيءُ مسلسل جاکوڙيندو رهيو. 13 اپريل 1855ع تي ليفٽيننٽ ڪرنل ۽ 20 مارچ 1857ع تي ڪرنل جي عهدي تي ترقي ماڻيائين. 
==ڪيٽل شو جو بنياد==
1857 جان جيڪب هتي ’هارس ۽ ڪيٽل شو‘ جو بنياد وڌو، جنهن جو سبب هن علائقي جا اعليٰ نسل  وارا گهوڙا هئا. اهو هارس ۽ ڪيٽل شو مختلف وقتن تي اڄ تائين منعقد ڪيو پيو وڃي. جنهن ۾ گهوڙن جي ڊوڙ، چوپائي مال جي نمائش ۽ عام ماڻهن جي وندر لاءِ مختلف اسٽال لڳايا ويندا آهن. ڪن ماڻهن جو خيال آهي ته ان شهر ۾ آزاديءَ جي تحريڪ جا متوالا مير عنايت شاهه شاهپوري، دريا خان جکراڻي، دلمراد خان کوسو، مير بجار خان آزاديءَ لاءِ گوريلا ويڙهه جاري رکندي انگريز سرڪار کي پريشان ڪندا رهندا هئا، جن جي قوت جو مدار سندن اعليٰ نسل ۽ طاقتور گهوڙن تي هو، انهيءَ پسمنظر ۾ شايد جان جيڪب سوچيو ته جيڪڏهن هن علائقي جا ڀلا گهوڙا انگريز سرڪار جي حوالي ٿي وڃن ته پوءِ ماڻهو انگريزن جو ڪجهه بگاڙي نه سگهندا، تنهنڪري هن هارس ۽ ڪيٽل شو منعقد ڪرائي ڀلن گهوڙن تي انعام اڪرام ڏيڻ ۽ اهي خريد ڪرڻ جو مقصد ذهن ۾ رکيو هوندو. پر عام راءِ اها آهي ته جان جيڪب ماڻهن جو همدرد ۽ سماجي ڀلائيءَ جي ڪمن ۾ اڳڀرو رهندو هو. هن وٽ خود هڪ ڀلي نسل جو گهوڙو موجود هو، جنهن جو هن نالو ميسينجر رکيو، جيڪو سندس حياتيءَ ۾ ئي مري ويو. ان گهوڙي جي قبر جا نشان جيڪب آباد جي ريڊ ڪريسنٽ اسپتال ۾ موجود آهن. 
==شهري ترقي==
جيڪب آباد جو گهنٽا گهر، جنهن کي وڪٽوريا ٽاور ({{lang-en| '''Victoria Tower'''}}) به چيو وڃي ٿو، اهو به جان جيڪب ({{lang-en| '''John Jacob'''}}) جي ڪوششن سان تعمير ٿيو، جيڪو سندس سئوٽ ڪرنل ايس ايس ڊزائين ڪيو ۽ راڻي وڪٽوريا جي راڄ جي سلور جوبليءَ جي موقعي تي مقامي زميندارن ۽ سماجي تنظيمن جي چندي سان تعمير ڪرايو ويو هو. اهو گهنٽا گهر 60 فوٽ اوچو، هڪ مينار جي شڪل ۾ آهي، جنهن کي چئني پاسن کان گهڙيال لڳل آهن، جيڪو اڄ به موجود آهي. جان جيڪب فوجين جي رهائش لاءِ هتي ڪالونيون ٺهرايون. هن شهر جا ٻيلا ۽ جهنگ صاف ڪرائي آسپاس جي بلوچن ۽ ٻين قبيلن کي هتي آباد ڪيو، ان کان سواءِ ڪبوتر خانو ۽ ٽاور به ٺهرايو، جنهن ۾ مختلف نسلن جا ڪبوتر پاليا ويا، جيڪي خطن جي ترسيل جو ڪم ڏيندا هئا. اهو ڪبوتر خانو به معمولي تبديلين سان جيڪب آباد ۾ موجود آهي. جان جيڪب جي دور ۾ مليريا جي بخار جي دوا ڪوئنين ايجاد ٿي چڪي هئي ۽ هو اهڙن مريضن کي ان دوا جون پڙيون ڏيندو رهندو هو، جنهن جي ڪري بخار لهي ويندو هو. فائدو ٿيڻ تي ڪجهه سادا ۽ ڪمزور عقيدي وارا ڳوٺاڻا کيس پير جي حيثيت به ڏيندا هئا. 
==سماجي ڪم==
هو سماجي ڀلائي لاءِ پتوڙيندو هو. جان جيڪب هڪ ذهين عملدار، انجنيئر ۽ مڪئنڪ هو. هن شهر ۾ هڪ گهڙيال ٺاهيو، جيڪو اڃا تائين وقت، تاريخ، ڏينهن ۽ چنڊ جا تاريخوار نشان ٻڌائيندو آهي. اهو گهڙيال ڊي. سي جيڪب آباد جي ريزيڊنسيءَ ۾ اڄ به موجود آهي. هيءُ گهڙيال زمين کان 5 فوٽ مٿي هڪ شيشي جي ڪٻٽ ۾ نصب ٿيل آهي. هيءُ گهڙيال ٻن پاسن وارو آهي. هن جي هڪ پاسي جيڪو ڏيک آهي، انهيءَ ۾ پاڪستان اسٽئنڊرڊ ٽائيم، هفتي جو ڏينهن، عيسوي سن جو مهينو ۽ چنڊ جي تاريخ جو نظام رکيل آهي، جنهن تحت چنڊ جي تاريخ  پٽاندر شڪل ڏسي سگهجي ٿي. يعني جڏهن چنڊ جي پهرين تاريخ هوندي آهي ته  صفا هلڪي ڪريسنٽ واري شڪل نظر ايندي آهي ۽ چوڏهين تاريخ تائين مڪمل چنڊ جي شڪل نظر ايندي آهي ۽ جيئن جيئن چنڊ جي تاريخ اڳتي ويندي آهي، اها شڪل وري گهٽجي ويندي ِآهي. ٻئي پاسي هن گهڙيال ۾ ساڳئي وقت گرين وچ ٽائيم ڏسي سگهجي ٿو. هن گهڙيال جا پرزا گهڻي ڀاڱي پتل جا جڙيل  آهن، جيڪي مختلف وزن جا آهن، جن مان ڪو هڪ ڪلو، ڪو پنج ڪلو، ته ڪو وري ڏهه ڪلو وزن تائين آهي. انهيءَ گهڙيال جا 80 کان مٿي پرزا آهن. هن گهڙيال جي مٿان تاريخي نوعيت جو هڪ گهنڊ پڻ نصب ٿيل آهي، جيڪو هر ڪلاڪ تي وڄندو آهي. هن گهڙيال جو پنڊوليم اڍائي مڻ وزن جو آهي ۽ هيٺ ان جو وزن 6 مڻ آهي جيڪو چين ذريعي گراڙيءَ  کي هلائي ٿو ۽ اهو پينڊوليم  هيٺ 60 کان 70 فٽ پاڻيءَ جي کوهه ۾ لهندو  رهندو آهي ۽ ان ذريعي اهو گهڙيال هلندو رهي ٿو. هيٺ پاڻيءَ جي کوهه ۾ مقناطيس لڳل آهي، جنهن جو وزن اڌ مڻ آهي. هن گهڙيال ۾ هينڊل وانگر هڪ چاٻي به آهي، جنهن کي ٻه ماڻهو ڦيرائيندا آهن ۽ اها چاٻي 15 ڏينهن تائين ڪارگر رهي ٿي. هن گهڙيال جي ڊائل تي ڪلاڪن لاءِ ٻه ڪانٽا آهن ۽ هفتي جي ڏينهن لاءِ پڻ نشان اڪريل آهن.
==وفات==
جان جيڪب 46 سالن جي عمر ۾ 5 ڊسمبر 1858ع تي وفات ڪئي. کيس وصيت موجب گورا قبرستان جيڪب آباد ۾ دفنايو ويو.&lt;ref&gt;ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد ٽيون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-40-6) سال: 2011 &lt;/ref&gt;


== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:1812ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1858ع جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>0fk6c5jp4wccgqyb72krldwe0xyygae</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412382</id>
      <parentid>412381</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412382</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38677" sha1="8wdcmppbru2vezm2yh02yhwp37ahdnb" xml:space="preserve">{{Short description|برطانوي فوجي عملدار ۽ جيڪب آباد جو باني (1812–1858)}}
{{Use dmy dates|date=September 2026}}

{{Infobox military person
| name              = جان جيڪب
| honorific_prefix  = برگيڊيئر جنرل
| honorific_suffix  = [[آرڊر آف دي باٿ|سي بي]]
| image             = JohnJacob NPG 2186a.jpg
| image_size        = 300
| caption           = برگيڊيئر جنرل جان جيڪب، [[ٿامس لوئس ائٽڪنسن]] جو 1859ع وارو اُڪريل پورٽريٽ
| birth_date        = {{Birth date|df=y|1812|1|11}}
| birth_place       = [[وولاونگٽن]]، [[سمرسٽ]]، [[انگلينڊ]]
| death_date        = {{Death date and age|df=y|1858|12|5|1812|1|11}}
| death_place       = [[جيڪب آباد]]، [[سنڌ]]، [[برطانوي هندستان]]
| burial_place      = [[جيڪب آباد]]، سنڌ
| allegiance        = [[برطانيا]]
| branch            = [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
| service_years     = 1828–1858
| rank              = [[برگيڊيئر جنرل]]
| commands          = [[سنڌ اريگيولر هارس]]، جيڪبز هارس
| battles           = {{plainlist|
* [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد جي جنگ]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]
}}
| awards            = [[آرڊر آف دي باٿ|ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ]]
}}

'''جان جيڪب''' (11 جنوري 1812ع – 5 ڊسمبر 1858ع) [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] جي بمبئي فوج جو فوجي آفيسر، سرحدي منتظم، فوجي تنظيم بابت ليکڪ، هٿيارن جو تجربيڪار موجد ۽ [[جيڪب آباد]] شهر جي ترقيءَ جو بنيادي منصوبه ساز هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;&gt;{{cite DNB
 |wstitle=Jacob, John
 |volume=29
 |short=x
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;&gt;{{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |author-link=هيو ٽريور لئمبرڪ
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |orig-year=1960
 |year=1975
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |location=Karachi
 |isbn=0195772016
 |url=https://books.google.com/books?id=uXZDAAAAYAAJ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; هن پنهنجي فوجي زندگيءَ جو وڏو حصو [[سنڌ]]، ڪڇي ۽ سنڌ-بلوچستان سرحدي علائقن ۾ گذاريو. 1847ع کان 1858ع تائين هو اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ رهيو.&lt;ref name=&quot;BLPapers&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brig-Gen John Jacob, Bombay Artillery 1828–58
 |url=https://searcharchives.bl.uk/
 |publisher=برٽش لائبريري، انڊيا آفيس رڪارڊس اينڊ پرائيويٽ پيپرز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

1847ع ۾ هن خانڳڙهه کي پنهنجي سرحدي انتظام جو مرڪز بڻايو. سندس دور ۾ روڊ، آبپاشي، پاڻيءَ جا ذخيرا، فوجي چوڪيون ۽ شهري انتظام وڌايا ويا ۽ آبادي تيزيءَ سان وڌي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;&gt;{{cite news
 |title=Remembering General John Jacob – an able administrator and a master planner
 |url=https://www.dawn.com/news/720466/
 |work=[[ڊان]]
 |date=22 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; 1851ع ۾ گورنر جنرل [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو نالو سندس اعزاز ۾ '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب [[سنڌ اريگيولر هارس]] سان تمام ويجهو لاڳاپيل رهيو ۽ سندس نالي سان مشهور ٻيو گهوڙيسوار دستو پوءِ '''جيڪبز هارس''' طور سڃاتو ويو. نيشنل آرمي ميوزيم جي رڪارڊ موجب سنڌ اريگيولر هارس 1839ع ۾ قائم ٿيو ۽ 1846ع ۾ پهريون سنڌ اريگيولر هارس بڻيو؛ بعد ۾ انهن فوجي روايتن مان 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جهڙا رجمنٽ وجود ۾ آيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;&gt;{{cite web
 |title=Waistbelt clasp, Scinde Irregular Horse, 1843–1853
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=2013-10-20-15-2
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم، لنڊن
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ خاندان ==
جان جيڪب 11 جنوري 1812ع تي انگلينڊ جي [[سمرسٽ]] ڪائونٽي جي [[وولاونگٽن]] ڳوٺ ۾ ڄائو. سندس پيءُ ريورنڊ '''اسٽيفن لانگ جيڪب''' وولاونگٽن-ڪم-پوريٽن جو پادري هو ۽ سندس ماءُ '''ايلزا سوزانا'''، ايشفورڊ، ڪينٽ جي پادري جيمس بانڊ جي ڌيءَ هئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;&gt;{{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |year=1900
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هو پنهنجي والد جي يارهن ٻارن مان پنجون پٽ هو. سندس ننڍو ڀاءُ [[وليم اسٽيفن جيڪب]] بعد ۾ فلڪيات دان ۽ بمبئي انجنيئرز جو آفيسر بڻيو، جڏهن ته سندس سئوٽ [[جارج لي گرانڊ جيڪب]] پڻ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۽ انتظام ۾ نمايان رهيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب جي ابتدائي تعليم گهر ۾ سندس والد وٽ ٿي. 1826ع ۾ هو [[ايڊسڪومب ملٽري سيمينري]] ۾ داخل ٿيو، جيڪو ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي ڪيڊٽن لاءِ اهم تربيت گاهه هو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt; سندس همعصرن ۾ [[ايلڊرڊ پوٽنگر]]، [[رابرٽ ڪارنيلس نيپيئر]]، [[هينري ماريون ڊيورنڊ]] ۽ [[ونسينٽ ائير]] جهڙا مستقبل جا فوجي عملدار شامل هئا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

== ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۾ شروعات ==
11 جنوري 1828ع، پنهنجي سورهن سالگرهه تي، جيڪب کي [[بمبئي آرٽلري]] ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ جي ڪميشن ملي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هو ساڳئي سال هندستان روانو ٿيو ۽ پوءِ پنهنجي حياتيءَ ۾ ٻيهر انگلينڊ واپس نه ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

شروعاتي ست سال هن بمبئي آرٽلري سان گذاريا. ان کان پوءِ کيس هڪ ننڍي آزاد فوجي دستي جي ذميواري ملي ۽ ڪجهه عرصو [[گجرات]] جي صوبائي انتظام ۾ پڻ ڪم ڪيائين. 14 مئي 1836ع تي کيس ليفٽيننٽ بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== پهرين اينگلو-افغان جنگ ۽ سنڌ ==
1838ع ۾ [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيڪب بمبئي ڪالم سان سنڌ پهتو، جيڪو [[جان ڪين، پهريون بيرن ڪين|سر جان ڪين]] جي اڳواڻيءَ هيٺ ''آرمي آف دي انڊس'' جو حصو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 1839ع ۾ هن ميجر بلامور جي ڪڇي جي اترين جبلن واري مهم ۾ آرٽلري جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

ان مهم بابت جيڪب پوءِ پاڻ به لکيو. سندس هٿ اکرن ۾ تيار ڪيل مهم جو هڪ نسخو اڄ [[برٽش لائبريري]] جي انڊيا آفيس پرائيويٽ پيپرز ۾ محفوظ آهي.&lt;ref name=&quot;BLMemoir&quot;&gt;{{cite web
 |title=Manuscript copy of memoir by John Jacob of the campaign commanded by Major T. R. Billamore, 1839–40
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002283497
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

مهم کان پوءِ جيڪب حيدرآباد کان نگرپارڪر تائين رستي جو جاگرافيائي جائزو پڻ ورتو، جنهن تي بمبئي حڪومت سندس واکاڻ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== سنڌ اريگيولر هارس ==
1839ع کان سنڌ جي اتر-اولهندي سرحد لاءِ غيرقاعدي گهوڙيسوار دستا منظم ٿيڻ شروع ٿيا. 1841ع تائين تقريباً 600 سپاهي '''سنڌ اريگيولر هارس''' ۾ شامل ٿي چڪا هئا. سال جي پڇاڙيءَ ۾ [[جيمس آئوٽرم]] جان جيڪب کي ان دستي جي ڪمان ۽ اوڀر ڪڇي جي سياسي نگراني لاءِ چونڊيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم موجب جيڪب 5 جنوري 1842ع تي عملي طور سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;&gt;{{cite web
 |title=Single barrel .65 inch percussion carbine, used by the Scinde Irregular Horse
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1989-09-1-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب دستي جي تربيت، تيز نقل و حرکت، کليل ميدان ۾ چوڪين ۽ گشت تي خاص زور ڏنو. دفاعي قلعن ۾ بند رهڻ بدران سندس پاليسي اها هئي ته گهوڙيسوار دستا سرحد تي مسلسل گشت ڪن ۽ حملي آور ٽولن کي سندن ظاهر ٿيڻ سان ئي منهن ڏين.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1846ع ۾ سنڌ اريگيولر هارس کي وڌايو ويو ۽ جيڪب ٻيو رجمنٽ قائم ڪيو، جيڪو سندس نالي سان '''جيڪبز هارس''' سڏجڻ لڳو.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt; بعد جي فوجي تنظيمن ۾ اهي دستا مختلف نالن سان برقرار رهيا ۽ 20هين صديءَ ۾ 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جي تاريخي روايتن ۾ شامل ٿيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|کاٻو|[[ٽانٽن]] جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

== سنڌ جي فتح ۽ مياڻي جي جنگ ==
1843ع ۾ برطانوي فوج جي سنڌ تي قبضي دوران جيڪب ۽ سندس گهوڙيسوار دستي سرگرم حصو ورتو. 17 فيبروري 1843ع تي [[مياڻي جي جنگ]] ۾ [[چارلس جيمس نيپيئر|سر چارلس نيپيئر]] پنهنجي سرڪاري رپورٽ ۾ جيڪبز هارس ۽ 9هين بنگال ڪيولري جي حملي کي جنگ جي اهم مرحلي سان ڳنڍيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

مياڻي کان پوءِ جيڪب جي دستي [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد]]، شهدادپور ۽ عمرڪوٽ جي مهمن ۾ پڻ حصو ورتو. DNB موجب شهدادپور وٽ جيڪب لڳ ڀڳ 800 فوجين سان مير شير محمد جي وڏي فوج کي شڪست ڏني.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

11 جنوري 1843ع تي جيڪب کي بريويٽ ڪئپٽن بڻايو ويو ۽ مارچ ۾ گورنر جنرل جو اعزازي ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 10 سيپٽمبر 1850ع تي سنڌ واري مهم ۾ خدمتن جي اعتراف طور کيس '''ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ'''، يعني سي بي، جو اعزاز ڏنو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== خانڳڙهه ۽ اپر سنڌ سرحد ==
1847ع ۾ نيپيئر جي سنڌ ڇڏڻ کان پوءِ جيڪب کي '''اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هن خانڳڙهه کي پنهنجي هيڊڪوارٽر طور اختيار ڪيو.

ان وقت اپر سنڌ ۽ ڪڇي جي وچ وارو سرحدي علائقو مختلف قبائلي حملن، ڦرلٽ ۽ محدود آبپاشيءَ سبب غيرمستحڪم هو. جيڪب فوجي گشت ۽ سياسي انتظام سان گڏ روڊ، آبپاشي ۽ مقامي انتظام تي ڪم شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

1847ع ۾ شاهپور وٽ بگٽي قبيلن خلاف فوجي مهم کان پوءِ سرحدي چوڪين ۽ گشت جي نظام کي وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جيڪب جي انتظامي طريقي ۾ فوجي ڪنٽرول سان گڏ زمين آباد ڪرائڻ، رستا کولڻ ۽ پاڻي پهچائڻ اهم هئا.

== جيڪب آباد جي قيام ۽ شهري رٿابندي ==
خانڳڙهه جيڪب جي اچڻ کان اڳ ننڍي آبادي هئي. DNB موجب لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي ۾ اها آبادي، جيڪا اڳ پنجاهه ماڻهن کان به گهٽ ڄاڻائي وئي هئي، ٻارهن هزار جي لڳ ڀڳ شهر ۾ تبديل ٿي وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1851ع ۾ [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو سرڪاري نالو '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; تنهنڪري مشهور روايت ته جان جيڪب پاڻ شهر جو نالو پنهنجي نالي تي رکيو، تاريخي ذريعن سان مڪمل طور درست نٿي ٺهڪي؛ نالو برطانوي هندستان جي حڪومت طرفان سندس اعزاز ۾ رکيو ويو.

جيڪب شهر جي رستن کي وسيع ۽ نسبتاً منظم گرڊ جهڙي نموني ترتيب ڏيڻ، پاڻيءَ جا ذخيرا ٺاهڻ ۽ ٻهراڙيءَ کي شهر سان ڳنڍيندڙ رستا کولڻ تي ڪم ڪيو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; DNB موجب سندس دور ۾ علائقي ۾ آبپاشيءَ جا وسيلا ڪيترائي ڀيرا وڌيا ۽ سرحدي رستن جو ڄار وڌايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== آبپاشي ۽ بيگاري واهه ==
جيڪب آباد جي زرعي ترقيءَ سان سندس نالو خاص طور آبپاشيءَ جي واڌ سان ڳنڍيل آهي. هن پراڻن واهن جي سڌاري، نون چينلن ۽ زمينن تائين پاڻي پهچائڻ لاءِ مختلف منصوبا اختيار ڪيا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

ڪجهه جديد مضمونن ۾ بيگاري واهه کي جان جيڪب جي دور ۾ '''گڊو بئراج مان نڪرندڙ واهه''' لکيو ويو آهي، پر اها تشريح تاريخي طور غلط آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ [[گڊو بئراج]] 20هين صديءَ ۾ تعمير ٿيو. جيڪب جي زماني ۾ بيگاري نظام جو پاڻي سڌو [[سنڌو درياهه]] جي قدرتي يا اڳوڻي آبپاشي نظام سان لاڳاپيل هو؛ بعد ۾ جديد بئراج نظام ٺهڻ کان پوءِ واهن جي فراهميءَ جو ڍانچو تبديل ٿيو.

جيڪب جي دور ۾ پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ شهر اندر هڪ وڏو پاڻيءَ جو ٽانڪو پڻ ٺاهيو ويو، جنهن ڏانهن واهه وسيلي پاڻي آندو ويندو هو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt;

== انتظامي پاليسي ==
جيڪب صرف فوجي آفيسر نه رهيو پر سرحدي علائقي ۾ روينيو، پوليس، عدالتي ۽ سياسي معاملن ۾ پڻ وڏي اختيار سان ڪم ڪندو رهيو. هن مقامي سردارن سان معاهدا ڪيا، روڊن ۽ واهن لاءِ مقامي مزدوري منظم ڪئي ۽ سرحدي چوڪين کي گڏيل فوجي-انتظامي نظام جو حصو بڻايو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

سندس انتظام بابت برطانوي دور جي ذريعن ۾ تمام گهڻي واکاڻ ملي ٿي، پر سندس سوچ کي نوآبادياتي پسمنظر ۾ به ڏٺو وڃي ٿو. پاڻ جيڪب جي لکڻين مان ظاهر ٿئي ٿو ته هو يورپين کي ايشيائي ماڻهن کان فطري طور مٿانهون سمجهندو هو ۽ مضبوط پدراڻي حڪمرانيءَ کي مناسب سمجهندو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهڙي سوچ 19هين صديءَ جي برطانوي سامراجي انتظام جي نسلي ۽ نوآبادياتي تصورن سان ڳنڍيل هئي.

ان باوجود، سندس همعصر ۽ بعد وارا مؤرخ عام طور سندس انتظامي صلاحيت، سرحدي سيڪيورٽي، پاڻيءَ جي منصوبن ۽ فوجي تنظيم کي سندس اهم ڪم شمار ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

== قلات سان معاهدو ==
1854ع ۾ جان جيڪب کي [[قلات جي خانيت|خانِ قلات]] سان نئين سياسي معاهدي بابت ڳالهين جي ذميواري ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; سرحدي واپار ۽ برطانوي هندستان ۽ بلوچستان جي وچ واري سياسي صورتحال ۾ هن معاهدي کي اهم سمجهيو ويو.

معاهدي کان پوءِ سندس سرحدي انتظام تي برطانوي حڪومت جو اعتماد وڌيو. 13 اپريل 1855ع تي کيس ليفٽيننٽ ڪرنل بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== قائم مقام ڪمشنر سنڌ ==
1856ع ۾ [[بارٽل فريئر]] موڪل تي انگلينڊ وڃڻ وقت جيڪب کي ڪجهه عرصي لاءِ '''قائم مقام ڪمشنر سنڌ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهو سندس فوجي ڪمان کان ٻاهر سنڌ جي اعليٰ سول انتظام ۾ سڀ کان اهم ذميوارين مان هڪ هو.

== اينگلو-فارسي جنگ ==
[[اينگلو-فارسي جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيمس آئوٽرم کي برطانوي فوج جي ڪمان ملي ۽ جيڪب کي ڪيولري ڊويزن جي اڳواڻي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; مارچ 1857ع ۾ هو [[بوشهر]] پهتو.

20 مارچ 1857ع تي کيس راڻي [[وڪٽوريا]] جو ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ڪيو ويو ۽ فوج ۾ ڪرنل جو درجو ڏنو ويو. اهو حڪم ''لنڊن گزيٽ'' ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;Gazette1857&quot;&gt;{{cite web
 |title=The London Gazette, 20 March 1857
 |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/21979/page/1054/data.pdf
 |publisher=دي لنڊن گزيٽ
 |date=20 March 1857
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بوشهر ۾ برطانوي جنرل اسٽالڪر جي وفات کان پوءِ جيڪب کي اتي موجود برطانوي فوج جي ڪمان ملي. جنگ ختم ٿيڻ تي برگيڊيئر جنرل جي حيثيت ۾ هن بوشهر مان برطانوي فوج جي واپسيءَ جي نگراني ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

[[قطر ڊجيٽل لائبريري]] ۾ محفوظ جيڪب جي اصل سرڪاري ڪاغذن مان جون 1857ع ۾ بوشهر ۾ سندس ڪمان، آفيسرن بابت سفارشون ۽ اينگلو-فارسي جنگ کان پوءِ فوج جي واپسيءَ جا تفصيل ملن ٿا.&lt;ref name=&quot;QDL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brigadier-General John Jacob Mainly Relating to the Anglo-Persian War
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100131633617.0x000029
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري ۽ برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== 1857ع جي بغاوت ۽ جيڪبز رائفلز ==
1857ع ۾ هندستاني بغاوت دوران جيڪبز هارس برطانوي حڪومت سان وفادار رهيو. جيڪب کي وچ هندستان واري فوج جي ڪمان ڏيڻ تي غور ڪيو ويو، پر فارس مان سندس واپسيءَ ۾ دير ٿيڻ سبب اها ذميواري آخرڪار [[هيو روز]] کي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;&gt;{{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |year=1901
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندستان واپس اچڻ کان پوءِ جيڪب کي ٻه پيادل رجمنٽ قائم ڪرڻ جي اجازت ملي، جيڪي '''جيڪبز رائفلز''' جي نالي سان مشهور ٿيا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; انهن لاءِ هن پنهنجي ڊزائين ڪيل رائفل استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.

== فوجي انجنيئر ۽ هٿيارن جو موجد ==
جان جيڪب هٿيارن ۽ گولي بارود بابت تجربن ۾ گهڻي دلچسپي رکندو هو. هن سنڌ اريگيولر هارس لاءِ هلڪيون ڪارباين تيار ڪرايون ۽ سندن استعمال بابت عملي تجربا ڪيا.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1850ع جي لڳ ڀڳ استعمال ٿيل اهڙي هڪ .65 انچ پرڪشن ڪاربائن محفوظ آهي، جيڪا جيڪب جي حڪم هيٺ سنڌ اريگيولر هارس لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

هو پوءِ چار نالن واري رائفل ۽ ڌماڪيدار پروجيڪٽائلن تي پڻ تجربا ڪندو رهيو. سندس نالي سان مشهور '''جيڪب رائفل''' ڊگهي مفاصلي تي فائرنگ جي تجربن لاءِ ڄاتي وڃي ٿي. هن انهن تجربن تي پنهنجي ذاتي رقم پڻ خرچ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1857ع جي لڳ ڀڳ جيڪب سان منسوب هڪ تلوار پڻ محفوظ آهي، جنهن جي بليڊ تي بمبئي آرٽلري ۽ سنڌ اريگيولر هارس سان لاڳاپيل لکت آهي.&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sword belonging to Brigadier General John Jacob, 1857
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1995-07-58-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== فوجي خيال ۽ لکڻيون ==
جيڪب فوجي تنظيم بابت گهڻو لکندو هو ۽ هندستاني فوج ۾ آفيسرن جي تعداد، نظم، ڀرتي ۽ ڪمان جي نظام تي تنقيد ڪندو هو. سندس اهم لکڻين ۾ ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، ''Rifle Practice'' ۽ فوجي تنظيم بابت مختلف ٽريڪٽ شامل هئا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس اسٽاف آفيسر [[لوئس پيلي]] سندس سياسي ۽ فوجي خيالن کي گڏ ڪري ''The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob'' نالي شايع ڪيو. 1858ع تائين ان جو ٻيو ڇاپو به نڪري چڪو هو.&lt;ref name=&quot;QDLViews&quot;&gt;{{cite web
 |title=The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100024086604.0x00000d
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب 1855ع ۾ خانگي طور ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe'' پڻ ڇپرايو، جنهن جو وڌايل ڇاپو 1858ع ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;BLProgress&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notes on Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002286487
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; ان ڪتاب ۾ هن فطرت، حياتياتي تبديلي، مذهب ۽ ڪائنات بابت پنهنجا فلسفيانه خيال پيش ڪيا، جيڪي ان دور ۾ بحث جو سبب بڻيا.

== جيڪب جو گهڙيال ==
[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|جان جيڪب جو مقبرو، جيڪب آباد.]]

جيڪب آباد ۾ ڊپٽي ڪمشنر جي رهائشگاهه سان لاڳاپيل هڪ پيچيده مشيني گهڙيال جان جيڪب سان منسوب آهي. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ '''Jacob's Clock''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ورثي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |url=https://ene.sindhculture.gov.pk/field-diaries/survey-of-archaeological-sites-sindh-sukkur-division-80-zarar-pirzado1995/
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گهڙيال بابت مقامي تاريخي بيانن موجب اهو وقت سان گڏ هفتي جو ڏينهن، مهينو ۽ قمري مرحلا پڻ ظاهر ڪندو هو. ان جي مشيني نظام ۾ ڳرا وزن، زنجيرون، گيئر ۽ پنڊوليم استعمال ٿيندا هئا.

== وڪٽوريا ٽاور بابت غلط نسبت ==
[[جيڪب آباد]] جو مشهور '''وڪٽوريا ٽاور''' ڪڏهن ڪڏهن غلط طور جان جيڪب جي تعمير ڪرايل عمارتن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي. حقيقت ۾ جان جيڪب 1858ع ۾ وفات ڪري چڪو هو، جڏهن ته وڪٽوريا ٽاور 1887ع ۾ راڻي وڪٽوريا جي جوبلي جي ياد ۾ تعمير ٿيو.&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;&gt;{{cite web
 |title=Victoria Tower, Jacobabad
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/jacobabad/victoria-tower.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٽاور جي ڊزائن ڪرنل '''ايس. ايس. جيڪب''' تيار ڪئي، جيڪو جان جيڪب جو مائٽ هو. 60 فوٽ اوچي هن ٽاور جي خرچ ۾ مقامي زميندارن، هندو پنچائت، ميونسپلٽي ۽ ضلعي فنڊ حصو ورتو.&lt;ref name=&quot;DawnHeritage&quot;&gt;{{cite news
 |title=The treasures of Upper Sindh
 |url=https://www.dawn.com/news/719817/
 |work=[[ڊان]]
 |date=20 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;/&gt;

اهڙيءَ طرح وڪٽوريا ٽاور کي جان جيڪب جي ذاتي تعمير چوڻ تاريخي طور درست نه آهي.

== هارس ۽ ڪيٽل شو ==
جيڪب آباد جو هارس ۽ ڪيٽل شو شهر جي مشهور روايتي ميلن مان هڪ آهي. جديد دور ۾ ان ۾ اعليٰ نسل جي گهوڙن ۽ چوپائي مال جون نمائشون، مقابلن، راندين، ثقافتي پروگرامن ۽ لوڪ موسيقيءَ جا پروگرام ٿيندا آهن.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;&gt;{{cite news
 |title=Horse &amp; Cattle Show begins in Jacobabad
 |url=https://www.dawn.com/news/1388580/
 |work=[[ڊان]]
 |date=11 February 2018
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه مقامي روايتون هن ميلي جو بنياد سڌو جان جيڪب سان ڳنڍين ٿيون، پر دستياب معتبر ذريعن مان '''1857ع ۾ پاڻ جان جيڪب طرفان هارس ۽ ڪيٽل شو شروع ڪرڻ''' واري دعويٰ لاءِ مضبوط همعصر ثبوت واضح طور نٿو ملي. ان ڪري ان کي قطعي تاريخي حقيقت بدران مقامي روايت طور بيان ڪرڻ وڌيڪ مناسب آهي.

2018ع ۾ منعقد ٿيل تقريب کي منتظمين '''146هون سنڌ هارس اينڊ ڪيٽل شو''' سڏيو، پر ان مان هر سال بنا وقفي جي 1850ع واري ڏهاڪي کان انعقاد ثابت نٿو ٿئي، ڇاڪاڻ⁠تہ شو ڪيترن دورن ۾ بند پڻ رهيو آهي.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;/&gt;

== مذهبي ۽ مقامي يادگيري ==
جان جيڪب جي وفات کان پوءِ سندس قبر مقامي ماڻهن ۾ غيرمعمولي توجهه جو مرڪز رهي. ايڇ. ٽي. لئمبرڪ جي بيان موجب ڪجهه مسلمان ۽ هندو ماڻهو قبر وٽ ڏيئو ٻاريندا هئا، جيڪا روايت 1930ع واري ڏهاڪي ۾ سرڪاري حڪم سان روڪي وئي.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

بعد ۾ بي بي سي جي صحافي [[مارڪ ٽلي]] پڻ پنهنجي سفرنامي واري پروگرام ۾ ٻڌايو ته جيڪب آباد جي ڪجهه مقامي ماڻهن ۾ جان جيڪب بابت تقريباً بزرگ جهڙي عزت واري روايت موجود رهي آهي.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite episode
 |last=Tully
 |first=Mark
 |author-link=مارڪ ٽلي
 |title=Karachi to the Khyber Pass
 |series=Great Railway Journeys
 |publisher=بي بي سي
 |date=17 February 1994
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

اهڙي مقامي يادگيري سندس نوآبادياتي فوجي ڪردار سان گڏوگڏ پاڻي، روڊن ۽ شهر جي انتظام سان لاڳاپيل ڪمن سان جڙيل رهي آهي.

== وفات ==
1858ع جي آخر ۾ جيڪب ضلعي ۾ سروي دوران بيمار ٿيو. DNB موجب 24 نومبر تي بيمار ٿيڻ کان پوءِ هو لڳ ڀڳ 50 ميل سفر ڪري جيڪب آباد آيو ۽ 28 نومبر تي اتي پهتو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

DNB، شينڊ ۽ ڪجهه پاڪستاني تاريخي ذريعن موجب هو '''5 ڊسمبر 1858ع''' تي دماغي بخار سبب وفات ڪري ويو ۽ ٻئي ڏينهن دفن ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; جڏهن ته [[آڪسفورڊ ڊڪشنري آف نيشنل بائيوگرافي]] جي جديد آن لائين فهرست ۽ ڪجهه بعد وارا حوالا وفات جي تاريخ '''6 ڊسمبر 1858ع''' ڏين ٿا.&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;&gt;{{cite ODNB
 |title=Jacob, John (1812–1858)
 |doi=10.1093/ref:odnb/14571
 |year=2004
}}&lt;/ref&gt; پراڻي DNB ۾ واقعن جي تفصيلي ترتيب موجب 5 ڊسمبر تي وفات ۽ 6 ڊسمبر تي تدفين لکيل آهي؛ انهيءَ ڪري هتي 5 ڊسمبر کي بنيادي تاريخ طور اختيار ڪيو ويو آهي.

سندس تدفين جيڪب آباد ۾ ٿي. DNB جي مطابق سندس جنازي ۾ شهر جي وڏي تعداد ۾ ماڻهن شرڪت ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سنڌ حڪومت جي 1995ع واري آثار قديمه سروي ۾ '''Jacob's Grave''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ماڳن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|مرڪز|300px|جيڪب آباد ۾ جان جيڪب جي قبر/مقبرو؛ وڪيميڊيا ڪامنز تي پاڪستاني ثقافتي ورثي جي تصوير طور موجود.]]

== تاريخي جائزو ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#4b6584; color:white;&quot; | سال
! style=&quot;background:#3867d6; color:white;&quot; | عهدو يا واقعو
! style=&quot;background:#20bf6b; color:white;&quot; | اهميت
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1812ع'''
| وولاونگٽن، سمرسٽ ۾ پيدائش
| شروعاتي زندگي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1826ع'''
| ايڊسڪومب ملٽري سيمينري ۾ داخلا
| ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي تربيت
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1828ع'''
| بمبئي آرٽلري ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ
| فوجي ڪيريئر جي شروعات
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1836ع'''
| ليفٽيننٽ
| بمبئي فوج ۾ ترقي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1838–1840ع'''
| افغان جنگ ۽ ڪڇي مهم
| سنڌ ۽ سرحدي علائقي سان شروعاتي واسطو
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1842ع'''
| سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان
| سرحدي فوجي نظام جي تنظيم
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1843ع'''
| مياڻي، حيدرآباد ۽ سنڌ مهم
| سنڌ تي برطانوي قبضي ۾ فوجي ڪردار
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1847ع'''
| اپر سنڌ سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ
| خانڳڙهه ۾ هيڊڪوارٽر ۽ شهري ترقي
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1850ع'''
| ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ
| فوجي خدمتن جو اعزاز
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1851ع'''
| خانڳڙهه جو نالو جيڪب آباد رکيو ويو
| لارڊ ڊلهوزي طرفان سندس اعزاز ۾ نالو
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1854ع'''
| خانِ قلات سان معاهدي جون ڳالهيون
| بلوچستان-سنڌ سرحدي سياست
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1855ع'''
| ليفٽيننٽ ڪرنل
| فوجي ترقي
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1856ع'''
| قائم مقام ڪمشنر سنڌ
| سول انتظام ۾ اعليٰ ذميواري
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1857ع'''
| ڪرنل، راڻي جو ايڊ ڊي ڪيمپ ۽ فارس ۾ برگيڊيئر جنرل
| فوجي ڪيريئر جي بلند ترين مرحلن مان هڪ
|-
| style=&quot;background:#fff0f0;&quot; | '''1858ع'''
| جيڪب آباد ۾ وفات
| شهر ۾ تدفين
|}

== ورثو ==
جان جيڪب جي نالي سان سڀ کان مستقل ورثو [[جيڪب آباد]] جو نالو آهي. شهر جو موجوده نالو 1851ع کان سندس نالي سان لاڳاپيل آهي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس فوجي ورثي ۾ سنڌ اريگيولر هارس، جيڪبز هارس ۽ جيڪبز رائفلز شامل آهن. نيشنل آرمي ميوزيم وٽ انهن رجمنٽن ۽ سندس استعمال يا ڊزائن سان لاڳاپيل هٿيارن ۽ فوجي شين جا ڪيترائي نمونا محفوظ آهن.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;/&gt;

سندس شهري ورثي ۾ جيڪب آباد جي شروعاتي روڊن، پاڻيءَ جي نظام، آبپاشي ۽ انتظامي مرڪزن جو ذڪر ٿئي ٿو. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ سندس گهڙيال، قبر ۽ جيڪب آباد سان لاڳاپيل ٻين برطانوي دور جي عمارتن کي تاريخي ورثي جو حصو قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|ٽانٽن، سمرسٽ جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

سندس اباڻي ڪائونٽي سمرسٽ جي [[ٽانٽن]] شائر هال ۾ سندس مجسمو نصب ڪيو ويو. DNB به ان مجسمي جو ذڪر ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جان جيڪب، سندس مجسمي ۽ جيڪب آباد واري قبر جون تصويرون [[وڪيميڊيا ڪامنز]] تي موجود آهن.&lt;ref name=&quot;Commons&quot;&gt;{{cite web
 |title=Category:John Jacob (East India Company officer)
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:John_Jacob_(East_India_Company_officer)
 |publisher=وڪيميڊيا ڪامنز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شخصيت بابت تاريخ نويسي ==
19هين ۽ 20هين صديءَ جي برطانوي تاريخ نويسيءَ ۾ جيڪب کي گهڻو ڪري بهادر فوجي، غيرمعمولي منتظم ۽ سرحدي سڌارن جو علمبردار پيش ڪيو ويو. اليگزينڊر انيس شينڊ جي 1900ع واري مڪمل سوانح عمري ۽ جارج ڊبليو. فاريسٽ جي ''Sepoy Generals'' ۾ اهڙي تصوير نمايان آهي.&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;/&gt;

بعد ۾ ايڇ. ٽي. لئمبرڪ پنهنجي تفصيلي سياسي سوانح عمري ''John Jacob of Jacobabad'' ۾ سرحدي سياست، مقامي قبيلن، فوجي پاليسين ۽ انتظامي فيصلن کي وڌيڪ وسيع دستاويزي پسمنظر ۾ ڏٺو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

جديد تاريخي جائزي ۾ سندس شهري ۽ آبپاشي ڪم کي تسليم ڪرڻ سان گڏ اهو به اهم آهي ته سندس ڪيريئر [[برطانوي نوآبادياتي راڄ]]، سنڌ جي فوجي فتح ۽ مقامي خودمختياريءَ جي خاتمي سان ڳنڍيل هو. ان ڪري سندس ورثي کي رڳو “سماجي ڀلائي ڪندڙ” يا رڳو “نوآبادياتي فاتح” جي هڪ رخ واري تصوير بدران ٻنهي تاريخي رخن سان ڏسڻ وڌيڪ متوازن آهي.

== اهم تصنيفات ==
جان جيڪب فوجي ۽ سياسي موضوعن تي گهڻيون لکڻيون ڪيون. DNB ۾ سندس اهم ڪم هن ريت درج آهن:&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

* ''Memoir of the First Campaign in the Hills North of Cutchee''، 1852ع
* ''Record Book of the Scinde Irregular Horse''، 1853ع ۽ 1856ع
* ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، 1854ع
* ''On the Causes of the Defects Existing in Our Army and in Our Military Arrangement''، 1855ع
* ''Rifle Practice''، 1855ع؛ بعد وارا ڇاپا 1856ع ۽ 1857ع
* ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe''، 1855ع؛ عام ڇاپو 1858ع
* ''Tracts on the Native Army of India, its Organisation and Discipline''، 1857ع
* ''Notes on Sir William Napier's Administration of Scinde''

== پڻ ڏسو ==
* [[جيڪب آباد]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[سنڌ جي تاريخ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[چارلس جيمس نيپيئر]]
* [[جيمس آئوٽرم]]
* [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
* [[سنڌ اريگيولر هارس]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== وڌيڪ پڙهڻ ==
* {{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |year=1900
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
}}
* {{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |year=1975
 |orig-year=1960
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=0195772016
}}
* {{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |year=1901
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
}}
* Kenneth W. Jacob, ''Brigadier General John Jacob of Jacobabad'', ''Family History'', جلد 20، شمارو 163، اپريل 2000ع.
* {{cite report
 |last=Jacob
 |first=John
 |year=1854
 |title=Remarks on the Native Troops of the Indian Army
 |location=Bombay
 |publisher=Times Press
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|John Jacob (East India Company officer)}}
* [https://collection.nam.ac.uk/ نيشنل آرمي ميوزيم جو آن لائين ذخيرو]
* [https://www.qdl.qa/ قطر ڊجيٽل لائبريري]
* [https://ene.sindhculture.gov.pk/ سنڌ حڪومت جو آثار قديمه ۽ کوجنا وارو شعبو]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:جيڪب، جان}}
[[زمرو:1812ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1858ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]
[[زمرو:جيڪب آباد]]
[[زمرو:سنڌ جي تاريخ]]
[[زمرو:برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني جا فوجي عملدار]]
[[زمرو:پهرين اينگلو-افغان جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:اينگلو-فارسي جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:آرڊر آف دي باٿ جا ڪمپينين]]
[[زمرو:سمرسٽ جا ماڻهو]]</text>
      <sha1>8wdcmppbru2vezm2yh02yhwp37ahdnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412383</id>
      <parentid>412382</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38640" sha1="q8gga9zrm96m3kl6rtj7ioed2olwcvy" xml:space="preserve">{{Short description|برطانوي فوجي عملدار ۽ جيڪب آباد جو باني (1812–1858)}}


{{Infobox military person
| name              = جان جيڪب
| honorific_prefix  = برگيڊيئر جنرل
| honorific_suffix  = [[آرڊر آف دي باٿ|سي بي]]
| image             = JohnJacob NPG 2186a.jpg
| image_size        = 300
| caption           = برگيڊيئر جنرل جان جيڪب، [[ٿامس لوئس ائٽڪنسن]] جو 1859ع وارو اُڪريل پورٽريٽ
| birth_date        = {{Birth date|df=y|1812|1|11}}
| birth_place       = [[وولاونگٽن]]، [[سمرسٽ]]، [[انگلينڊ]]
| death_date        = {{Death date and age|df=y|1858|12|5|1812|1|11}}
| death_place       = [[جيڪب آباد]]، [[سنڌ]]، [[برطانوي هندستان]]
| burial_place      = [[جيڪب آباد]]، سنڌ
| allegiance        = [[برطانيا]]
| branch            = [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
| service_years     = 1828–1858
| rank              = [[برگيڊيئر جنرل]]
| commands          = [[سنڌ اريگيولر هارس]]، جيڪبز هارس
| battles           = {{plainlist|
* [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد جي جنگ]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]
}}
| awards            = [[آرڊر آف دي باٿ|ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ]]
}}

'''جان جيڪب''' (11 جنوري 1812ع – 5 ڊسمبر 1858ع) [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] جي بمبئي فوج جو فوجي آفيسر، سرحدي منتظم، فوجي تنظيم بابت ليکڪ، هٿيارن جو تجربيڪار موجد ۽ [[جيڪب آباد]] شهر جي ترقيءَ جو بنيادي منصوبه ساز هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;&gt;{{cite DNB
 |wstitle=Jacob, John
 |volume=29
 |short=x
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;&gt;{{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |author-link=هيو ٽريور لئمبرڪ
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |orig-year=1960
 |year=1975
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |location=Karachi
 |isbn=0195772016
 |url=https://books.google.com/books?id=uXZDAAAAYAAJ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; هن پنهنجي فوجي زندگيءَ جو وڏو حصو [[سنڌ]]، ڪڇي ۽ سنڌ-بلوچستان سرحدي علائقن ۾ گذاريو. 1847ع کان 1858ع تائين هو اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ رهيو.&lt;ref name=&quot;BLPapers&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brig-Gen John Jacob, Bombay Artillery 1828–58
 |url=https://searcharchives.bl.uk/
 |publisher=برٽش لائبريري، انڊيا آفيس رڪارڊس اينڊ پرائيويٽ پيپرز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

1847ع ۾ هن خانڳڙهه کي پنهنجي سرحدي انتظام جو مرڪز بڻايو. سندس دور ۾ روڊ، آبپاشي، پاڻيءَ جا ذخيرا، فوجي چوڪيون ۽ شهري انتظام وڌايا ويا ۽ آبادي تيزيءَ سان وڌي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;&gt;{{cite news
 |title=Remembering General John Jacob – an able administrator and a master planner
 |url=https://www.dawn.com/news/720466/
 |work=[[ڊان]]
 |date=22 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; 1851ع ۾ گورنر جنرل [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو نالو سندس اعزاز ۾ '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب [[سنڌ اريگيولر هارس]] سان تمام ويجهو لاڳاپيل رهيو ۽ سندس نالي سان مشهور ٻيو گهوڙيسوار دستو پوءِ '''جيڪبز هارس''' طور سڃاتو ويو. نيشنل آرمي ميوزيم جي رڪارڊ موجب سنڌ اريگيولر هارس 1839ع ۾ قائم ٿيو ۽ 1846ع ۾ پهريون سنڌ اريگيولر هارس بڻيو؛ بعد ۾ انهن فوجي روايتن مان 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جهڙا رجمنٽ وجود ۾ آيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;&gt;{{cite web
 |title=Waistbelt clasp, Scinde Irregular Horse, 1843–1853
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=2013-10-20-15-2
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم، لنڊن
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ خاندان ==
جان جيڪب 11 جنوري 1812ع تي انگلينڊ جي [[سمرسٽ]] ڪائونٽي جي [[وولاونگٽن]] ڳوٺ ۾ ڄائو. سندس پيءُ ريورنڊ '''اسٽيفن لانگ جيڪب''' وولاونگٽن-ڪم-پوريٽن جو پادري هو ۽ سندس ماءُ '''ايلزا سوزانا'''، ايشفورڊ، ڪينٽ جي پادري جيمس بانڊ جي ڌيءَ هئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;&gt;{{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |year=1900
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هو پنهنجي والد جي يارهن ٻارن مان پنجون پٽ هو. سندس ننڍو ڀاءُ [[وليم اسٽيفن جيڪب]] بعد ۾ فلڪيات دان ۽ بمبئي انجنيئرز جو آفيسر بڻيو، جڏهن ته سندس سئوٽ [[جارج لي گرانڊ جيڪب]] پڻ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۽ انتظام ۾ نمايان رهيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب جي ابتدائي تعليم گهر ۾ سندس والد وٽ ٿي. 1826ع ۾ هو [[ايڊسڪومب ملٽري سيمينري]] ۾ داخل ٿيو، جيڪو ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي ڪيڊٽن لاءِ اهم تربيت گاهه هو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt; سندس همعصرن ۾ [[ايلڊرڊ پوٽنگر]]، [[رابرٽ ڪارنيلس نيپيئر]]، [[هينري ماريون ڊيورنڊ]] ۽ [[ونسينٽ ائير]] جهڙا مستقبل جا فوجي عملدار شامل هئا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

== ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۾ شروعات ==
11 جنوري 1828ع، پنهنجي سورهن سالگرهه تي، جيڪب کي [[بمبئي آرٽلري]] ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ جي ڪميشن ملي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هو ساڳئي سال هندستان روانو ٿيو ۽ پوءِ پنهنجي حياتيءَ ۾ ٻيهر انگلينڊ واپس نه ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

شروعاتي ست سال هن بمبئي آرٽلري سان گذاريا. ان کان پوءِ کيس هڪ ننڍي آزاد فوجي دستي جي ذميواري ملي ۽ ڪجهه عرصو [[گجرات]] جي صوبائي انتظام ۾ پڻ ڪم ڪيائين. 14 مئي 1836ع تي کيس ليفٽيننٽ بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== پهرين اينگلو-افغان جنگ ۽ سنڌ ==
1838ع ۾ [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيڪب بمبئي ڪالم سان سنڌ پهتو، جيڪو [[جان ڪين، پهريون بيرن ڪين|سر جان ڪين]] جي اڳواڻيءَ هيٺ ''آرمي آف دي انڊس'' جو حصو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 1839ع ۾ هن ميجر بلامور جي ڪڇي جي اترين جبلن واري مهم ۾ آرٽلري جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

ان مهم بابت جيڪب پوءِ پاڻ به لکيو. سندس هٿ اکرن ۾ تيار ڪيل مهم جو هڪ نسخو اڄ [[برٽش لائبريري]] جي انڊيا آفيس پرائيويٽ پيپرز ۾ محفوظ آهي.&lt;ref name=&quot;BLMemoir&quot;&gt;{{cite web
 |title=Manuscript copy of memoir by John Jacob of the campaign commanded by Major T. R. Billamore, 1839–40
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002283497
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

مهم کان پوءِ جيڪب حيدرآباد کان نگرپارڪر تائين رستي جو جاگرافيائي جائزو پڻ ورتو، جنهن تي بمبئي حڪومت سندس واکاڻ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== سنڌ اريگيولر هارس ==
1839ع کان سنڌ جي اتر-اولهندي سرحد لاءِ غيرقاعدي گهوڙيسوار دستا منظم ٿيڻ شروع ٿيا. 1841ع تائين تقريباً 600 سپاهي '''سنڌ اريگيولر هارس''' ۾ شامل ٿي چڪا هئا. سال جي پڇاڙيءَ ۾ [[جيمس آئوٽرم]] جان جيڪب کي ان دستي جي ڪمان ۽ اوڀر ڪڇي جي سياسي نگراني لاءِ چونڊيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم موجب جيڪب 5 جنوري 1842ع تي عملي طور سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;&gt;{{cite web
 |title=Single barrel .65 inch percussion carbine, used by the Scinde Irregular Horse
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1989-09-1-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب دستي جي تربيت، تيز نقل و حرکت، کليل ميدان ۾ چوڪين ۽ گشت تي خاص زور ڏنو. دفاعي قلعن ۾ بند رهڻ بدران سندس پاليسي اها هئي ته گهوڙيسوار دستا سرحد تي مسلسل گشت ڪن ۽ حملي آور ٽولن کي سندن ظاهر ٿيڻ سان ئي منهن ڏين.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1846ع ۾ سنڌ اريگيولر هارس کي وڌايو ويو ۽ جيڪب ٻيو رجمنٽ قائم ڪيو، جيڪو سندس نالي سان '''جيڪبز هارس''' سڏجڻ لڳو.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt; بعد جي فوجي تنظيمن ۾ اهي دستا مختلف نالن سان برقرار رهيا ۽ 20هين صديءَ ۾ 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جي تاريخي روايتن ۾ شامل ٿيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|کاٻو|[[ٽانٽن]] جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

== سنڌ جي فتح ۽ مياڻي جي جنگ ==
1843ع ۾ برطانوي فوج جي سنڌ تي قبضي دوران جيڪب ۽ سندس گهوڙيسوار دستي سرگرم حصو ورتو. 17 فيبروري 1843ع تي [[مياڻي جي جنگ]] ۾ [[چارلس جيمس نيپيئر|سر چارلس نيپيئر]] پنهنجي سرڪاري رپورٽ ۾ جيڪبز هارس ۽ 9هين بنگال ڪيولري جي حملي کي جنگ جي اهم مرحلي سان ڳنڍيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

مياڻي کان پوءِ جيڪب جي دستي [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد]]، شهدادپور ۽ عمرڪوٽ جي مهمن ۾ پڻ حصو ورتو. DNB موجب شهدادپور وٽ جيڪب لڳ ڀڳ 800 فوجين سان مير شير محمد جي وڏي فوج کي شڪست ڏني.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

11 جنوري 1843ع تي جيڪب کي بريويٽ ڪئپٽن بڻايو ويو ۽ مارچ ۾ گورنر جنرل جو اعزازي ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 10 سيپٽمبر 1850ع تي سنڌ واري مهم ۾ خدمتن جي اعتراف طور کيس '''ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ'''، يعني سي بي، جو اعزاز ڏنو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== خانڳڙهه ۽ اپر سنڌ سرحد ==
1847ع ۾ نيپيئر جي سنڌ ڇڏڻ کان پوءِ جيڪب کي '''اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هن خانڳڙهه کي پنهنجي هيڊڪوارٽر طور اختيار ڪيو.

ان وقت اپر سنڌ ۽ ڪڇي جي وچ وارو سرحدي علائقو مختلف قبائلي حملن، ڦرلٽ ۽ محدود آبپاشيءَ سبب غيرمستحڪم هو. جيڪب فوجي گشت ۽ سياسي انتظام سان گڏ روڊ، آبپاشي ۽ مقامي انتظام تي ڪم شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

1847ع ۾ شاهپور وٽ بگٽي قبيلن خلاف فوجي مهم کان پوءِ سرحدي چوڪين ۽ گشت جي نظام کي وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جيڪب جي انتظامي طريقي ۾ فوجي ڪنٽرول سان گڏ زمين آباد ڪرائڻ، رستا کولڻ ۽ پاڻي پهچائڻ اهم هئا.

== جيڪب آباد جي قيام ۽ شهري رٿابندي ==
خانڳڙهه جيڪب جي اچڻ کان اڳ ننڍي آبادي هئي. DNB موجب لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي ۾ اها آبادي، جيڪا اڳ پنجاهه ماڻهن کان به گهٽ ڄاڻائي وئي هئي، ٻارهن هزار جي لڳ ڀڳ شهر ۾ تبديل ٿي وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1851ع ۾ [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو سرڪاري نالو '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; تنهنڪري مشهور روايت ته جان جيڪب پاڻ شهر جو نالو پنهنجي نالي تي رکيو، تاريخي ذريعن سان مڪمل طور درست نٿي ٺهڪي؛ نالو برطانوي هندستان جي حڪومت طرفان سندس اعزاز ۾ رکيو ويو.

جيڪب شهر جي رستن کي وسيع ۽ نسبتاً منظم گرڊ جهڙي نموني ترتيب ڏيڻ، پاڻيءَ جا ذخيرا ٺاهڻ ۽ ٻهراڙيءَ کي شهر سان ڳنڍيندڙ رستا کولڻ تي ڪم ڪيو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; DNB موجب سندس دور ۾ علائقي ۾ آبپاشيءَ جا وسيلا ڪيترائي ڀيرا وڌيا ۽ سرحدي رستن جو ڄار وڌايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== آبپاشي ۽ بيگاري واهه ==
جيڪب آباد جي زرعي ترقيءَ سان سندس نالو خاص طور آبپاشيءَ جي واڌ سان ڳنڍيل آهي. هن پراڻن واهن جي سڌاري، نون چينلن ۽ زمينن تائين پاڻي پهچائڻ لاءِ مختلف منصوبا اختيار ڪيا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

ڪجهه جديد مضمونن ۾ بيگاري واهه کي جان جيڪب جي دور ۾ '''گڊو بئراج مان نڪرندڙ واهه''' لکيو ويو آهي، پر اها تشريح تاريخي طور غلط آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ [[گڊو بئراج]] 20هين صديءَ ۾ تعمير ٿيو. جيڪب جي زماني ۾ بيگاري نظام جو پاڻي سڌو [[سنڌو درياهه]] جي قدرتي يا اڳوڻي آبپاشي نظام سان لاڳاپيل هو؛ بعد ۾ جديد بئراج نظام ٺهڻ کان پوءِ واهن جي فراهميءَ جو ڍانچو تبديل ٿيو.

جيڪب جي دور ۾ پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ شهر اندر هڪ وڏو پاڻيءَ جو ٽانڪو پڻ ٺاهيو ويو، جنهن ڏانهن واهه وسيلي پاڻي آندو ويندو هو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt;

== انتظامي پاليسي ==
جيڪب صرف فوجي آفيسر نه رهيو پر سرحدي علائقي ۾ روينيو، پوليس، عدالتي ۽ سياسي معاملن ۾ پڻ وڏي اختيار سان ڪم ڪندو رهيو. هن مقامي سردارن سان معاهدا ڪيا، روڊن ۽ واهن لاءِ مقامي مزدوري منظم ڪئي ۽ سرحدي چوڪين کي گڏيل فوجي-انتظامي نظام جو حصو بڻايو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

سندس انتظام بابت برطانوي دور جي ذريعن ۾ تمام گهڻي واکاڻ ملي ٿي، پر سندس سوچ کي نوآبادياتي پسمنظر ۾ به ڏٺو وڃي ٿو. پاڻ جيڪب جي لکڻين مان ظاهر ٿئي ٿو ته هو يورپين کي ايشيائي ماڻهن کان فطري طور مٿانهون سمجهندو هو ۽ مضبوط پدراڻي حڪمرانيءَ کي مناسب سمجهندو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهڙي سوچ 19هين صديءَ جي برطانوي سامراجي انتظام جي نسلي ۽ نوآبادياتي تصورن سان ڳنڍيل هئي.

ان باوجود، سندس همعصر ۽ بعد وارا مؤرخ عام طور سندس انتظامي صلاحيت، سرحدي سيڪيورٽي، پاڻيءَ جي منصوبن ۽ فوجي تنظيم کي سندس اهم ڪم شمار ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

== قلات سان معاهدو ==
1854ع ۾ جان جيڪب کي [[قلات جي خانيت|خانِ قلات]] سان نئين سياسي معاهدي بابت ڳالهين جي ذميواري ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; سرحدي واپار ۽ برطانوي هندستان ۽ بلوچستان جي وچ واري سياسي صورتحال ۾ هن معاهدي کي اهم سمجهيو ويو.

معاهدي کان پوءِ سندس سرحدي انتظام تي برطانوي حڪومت جو اعتماد وڌيو. 13 اپريل 1855ع تي کيس ليفٽيننٽ ڪرنل بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== قائم مقام ڪمشنر سنڌ ==
1856ع ۾ [[بارٽل فريئر]] موڪل تي انگلينڊ وڃڻ وقت جيڪب کي ڪجهه عرصي لاءِ '''قائم مقام ڪمشنر سنڌ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهو سندس فوجي ڪمان کان ٻاهر سنڌ جي اعليٰ سول انتظام ۾ سڀ کان اهم ذميوارين مان هڪ هو.

== اينگلو-فارسي جنگ ==
[[اينگلو-فارسي جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيمس آئوٽرم کي برطانوي فوج جي ڪمان ملي ۽ جيڪب کي ڪيولري ڊويزن جي اڳواڻي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; مارچ 1857ع ۾ هو [[بوشهر]] پهتو.

20 مارچ 1857ع تي کيس راڻي [[وڪٽوريا]] جو ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ڪيو ويو ۽ فوج ۾ ڪرنل جو درجو ڏنو ويو. اهو حڪم ''لنڊن گزيٽ'' ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;Gazette1857&quot;&gt;{{cite web
 |title=The London Gazette, 20 March 1857
 |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/21979/page/1054/data.pdf
 |publisher=دي لنڊن گزيٽ
 |date=20 March 1857
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بوشهر ۾ برطانوي جنرل اسٽالڪر جي وفات کان پوءِ جيڪب کي اتي موجود برطانوي فوج جي ڪمان ملي. جنگ ختم ٿيڻ تي برگيڊيئر جنرل جي حيثيت ۾ هن بوشهر مان برطانوي فوج جي واپسيءَ جي نگراني ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

[[قطر ڊجيٽل لائبريري]] ۾ محفوظ جيڪب جي اصل سرڪاري ڪاغذن مان جون 1857ع ۾ بوشهر ۾ سندس ڪمان، آفيسرن بابت سفارشون ۽ اينگلو-فارسي جنگ کان پوءِ فوج جي واپسيءَ جا تفصيل ملن ٿا.&lt;ref name=&quot;QDL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brigadier-General John Jacob Mainly Relating to the Anglo-Persian War
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100131633617.0x000029
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري ۽ برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== 1857ع جي بغاوت ۽ جيڪبز رائفلز ==
1857ع ۾ هندستاني بغاوت دوران جيڪبز هارس برطانوي حڪومت سان وفادار رهيو. جيڪب کي وچ هندستان واري فوج جي ڪمان ڏيڻ تي غور ڪيو ويو، پر فارس مان سندس واپسيءَ ۾ دير ٿيڻ سبب اها ذميواري آخرڪار [[هيو روز]] کي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;&gt;{{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |year=1901
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندستان واپس اچڻ کان پوءِ جيڪب کي ٻه پيادل رجمنٽ قائم ڪرڻ جي اجازت ملي، جيڪي '''جيڪبز رائفلز''' جي نالي سان مشهور ٿيا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; انهن لاءِ هن پنهنجي ڊزائين ڪيل رائفل استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.

== فوجي انجنيئر ۽ هٿيارن جو موجد ==
جان جيڪب هٿيارن ۽ گولي بارود بابت تجربن ۾ گهڻي دلچسپي رکندو هو. هن سنڌ اريگيولر هارس لاءِ هلڪيون ڪارباين تيار ڪرايون ۽ سندن استعمال بابت عملي تجربا ڪيا.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1850ع جي لڳ ڀڳ استعمال ٿيل اهڙي هڪ .65 انچ پرڪشن ڪاربائن محفوظ آهي، جيڪا جيڪب جي حڪم هيٺ سنڌ اريگيولر هارس لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

هو پوءِ چار نالن واري رائفل ۽ ڌماڪيدار پروجيڪٽائلن تي پڻ تجربا ڪندو رهيو. سندس نالي سان مشهور '''جيڪب رائفل''' ڊگهي مفاصلي تي فائرنگ جي تجربن لاءِ ڄاتي وڃي ٿي. هن انهن تجربن تي پنهنجي ذاتي رقم پڻ خرچ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1857ع جي لڳ ڀڳ جيڪب سان منسوب هڪ تلوار پڻ محفوظ آهي، جنهن جي بليڊ تي بمبئي آرٽلري ۽ سنڌ اريگيولر هارس سان لاڳاپيل لکت آهي.&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sword belonging to Brigadier General John Jacob, 1857
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1995-07-58-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== فوجي خيال ۽ لکڻيون ==
جيڪب فوجي تنظيم بابت گهڻو لکندو هو ۽ هندستاني فوج ۾ آفيسرن جي تعداد، نظم، ڀرتي ۽ ڪمان جي نظام تي تنقيد ڪندو هو. سندس اهم لکڻين ۾ ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، ''Rifle Practice'' ۽ فوجي تنظيم بابت مختلف ٽريڪٽ شامل هئا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس اسٽاف آفيسر [[لوئس پيلي]] سندس سياسي ۽ فوجي خيالن کي گڏ ڪري ''The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob'' نالي شايع ڪيو. 1858ع تائين ان جو ٻيو ڇاپو به نڪري چڪو هو.&lt;ref name=&quot;QDLViews&quot;&gt;{{cite web
 |title=The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100024086604.0x00000d
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب 1855ع ۾ خانگي طور ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe'' پڻ ڇپرايو، جنهن جو وڌايل ڇاپو 1858ع ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;BLProgress&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notes on Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002286487
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; ان ڪتاب ۾ هن فطرت، حياتياتي تبديلي، مذهب ۽ ڪائنات بابت پنهنجا فلسفيانه خيال پيش ڪيا، جيڪي ان دور ۾ بحث جو سبب بڻيا.

== جيڪب جو گهڙيال ==
[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|جان جيڪب جو مقبرو، جيڪب آباد.]]

جيڪب آباد ۾ ڊپٽي ڪمشنر جي رهائشگاهه سان لاڳاپيل هڪ پيچيده مشيني گهڙيال جان جيڪب سان منسوب آهي. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ '''Jacob's Clock''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ورثي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |url=https://ene.sindhculture.gov.pk/field-diaries/survey-of-archaeological-sites-sindh-sukkur-division-80-zarar-pirzado1995/
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گهڙيال بابت مقامي تاريخي بيانن موجب اهو وقت سان گڏ هفتي جو ڏينهن، مهينو ۽ قمري مرحلا پڻ ظاهر ڪندو هو. ان جي مشيني نظام ۾ ڳرا وزن، زنجيرون، گيئر ۽ پنڊوليم استعمال ٿيندا هئا.

== وڪٽوريا ٽاور بابت غلط نسبت ==
[[جيڪب آباد]] جو مشهور '''وڪٽوريا ٽاور''' ڪڏهن ڪڏهن غلط طور جان جيڪب جي تعمير ڪرايل عمارتن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي. حقيقت ۾ جان جيڪب 1858ع ۾ وفات ڪري چڪو هو، جڏهن ته وڪٽوريا ٽاور 1887ع ۾ راڻي وڪٽوريا جي جوبلي جي ياد ۾ تعمير ٿيو.&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;&gt;{{cite web
 |title=Victoria Tower, Jacobabad
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/jacobabad/victoria-tower.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٽاور جي ڊزائن ڪرنل '''ايس. ايس. جيڪب''' تيار ڪئي، جيڪو جان جيڪب جو مائٽ هو. 60 فوٽ اوچي هن ٽاور جي خرچ ۾ مقامي زميندارن، هندو پنچائت، ميونسپلٽي ۽ ضلعي فنڊ حصو ورتو.&lt;ref name=&quot;DawnHeritage&quot;&gt;{{cite news
 |title=The treasures of Upper Sindh
 |url=https://www.dawn.com/news/719817/
 |work=[[ڊان]]
 |date=20 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;/&gt;

اهڙيءَ طرح وڪٽوريا ٽاور کي جان جيڪب جي ذاتي تعمير چوڻ تاريخي طور درست نه آهي.

== هارس ۽ ڪيٽل شو ==
جيڪب آباد جو هارس ۽ ڪيٽل شو شهر جي مشهور روايتي ميلن مان هڪ آهي. جديد دور ۾ ان ۾ اعليٰ نسل جي گهوڙن ۽ چوپائي مال جون نمائشون، مقابلن، راندين، ثقافتي پروگرامن ۽ لوڪ موسيقيءَ جا پروگرام ٿيندا آهن.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;&gt;{{cite news
 |title=Horse &amp; Cattle Show begins in Jacobabad
 |url=https://www.dawn.com/news/1388580/
 |work=[[ڊان]]
 |date=11 February 2018
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه مقامي روايتون هن ميلي جو بنياد سڌو جان جيڪب سان ڳنڍين ٿيون، پر دستياب معتبر ذريعن مان '''1857ع ۾ پاڻ جان جيڪب طرفان هارس ۽ ڪيٽل شو شروع ڪرڻ''' واري دعويٰ لاءِ مضبوط همعصر ثبوت واضح طور نٿو ملي. ان ڪري ان کي قطعي تاريخي حقيقت بدران مقامي روايت طور بيان ڪرڻ وڌيڪ مناسب آهي.

2018ع ۾ منعقد ٿيل تقريب کي منتظمين '''146هون سنڌ هارس اينڊ ڪيٽل شو''' سڏيو، پر ان مان هر سال بنا وقفي جي 1850ع واري ڏهاڪي کان انعقاد ثابت نٿو ٿئي، ڇاڪاڻ⁠تہ شو ڪيترن دورن ۾ بند پڻ رهيو آهي.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;/&gt;

== مذهبي ۽ مقامي يادگيري ==
جان جيڪب جي وفات کان پوءِ سندس قبر مقامي ماڻهن ۾ غيرمعمولي توجهه جو مرڪز رهي. ايڇ. ٽي. لئمبرڪ جي بيان موجب ڪجهه مسلمان ۽ هندو ماڻهو قبر وٽ ڏيئو ٻاريندا هئا، جيڪا روايت 1930ع واري ڏهاڪي ۾ سرڪاري حڪم سان روڪي وئي.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

بعد ۾ بي بي سي جي صحافي [[مارڪ ٽلي]] پڻ پنهنجي سفرنامي واري پروگرام ۾ ٻڌايو ته جيڪب آباد جي ڪجهه مقامي ماڻهن ۾ جان جيڪب بابت تقريباً بزرگ جهڙي عزت واري روايت موجود رهي آهي.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite episode
 |last=Tully
 |first=Mark
 |author-link=مارڪ ٽلي
 |title=Karachi to the Khyber Pass
 |series=Great Railway Journeys
 |publisher=بي بي سي
 |date=17 February 1994
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

اهڙي مقامي يادگيري سندس نوآبادياتي فوجي ڪردار سان گڏوگڏ پاڻي، روڊن ۽ شهر جي انتظام سان لاڳاپيل ڪمن سان جڙيل رهي آهي.

== وفات ==
1858ع جي آخر ۾ جيڪب ضلعي ۾ سروي دوران بيمار ٿيو. DNB موجب 24 نومبر تي بيمار ٿيڻ کان پوءِ هو لڳ ڀڳ 50 ميل سفر ڪري جيڪب آباد آيو ۽ 28 نومبر تي اتي پهتو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

DNB، شينڊ ۽ ڪجهه پاڪستاني تاريخي ذريعن موجب هو '''5 ڊسمبر 1858ع''' تي دماغي بخار سبب وفات ڪري ويو ۽ ٻئي ڏينهن دفن ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; جڏهن ته [[آڪسفورڊ ڊڪشنري آف نيشنل بائيوگرافي]] جي جديد آن لائين فهرست ۽ ڪجهه بعد وارا حوالا وفات جي تاريخ '''6 ڊسمبر 1858ع''' ڏين ٿا.&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;&gt;{{cite ODNB
 |title=Jacob, John (1812–1858)
 |doi=10.1093/ref:odnb/14571
 |year=2004
}}&lt;/ref&gt; پراڻي DNB ۾ واقعن جي تفصيلي ترتيب موجب 5 ڊسمبر تي وفات ۽ 6 ڊسمبر تي تدفين لکيل آهي؛ انهيءَ ڪري هتي 5 ڊسمبر کي بنيادي تاريخ طور اختيار ڪيو ويو آهي.

سندس تدفين جيڪب آباد ۾ ٿي. DNB جي مطابق سندس جنازي ۾ شهر جي وڏي تعداد ۾ ماڻهن شرڪت ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سنڌ حڪومت جي 1995ع واري آثار قديمه سروي ۾ '''Jacob's Grave''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ماڳن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|مرڪز|300px|جيڪب آباد ۾ جان جيڪب جي قبر/مقبرو؛ وڪيميڊيا ڪامنز تي پاڪستاني ثقافتي ورثي جي تصوير طور موجود.]]

== تاريخي جائزو ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#4b6584; color:white;&quot; | سال
! style=&quot;background:#3867d6; color:white;&quot; | عهدو يا واقعو
! style=&quot;background:#20bf6b; color:white;&quot; | اهميت
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1812ع'''
| وولاونگٽن، سمرسٽ ۾ پيدائش
| شروعاتي زندگي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1826ع'''
| ايڊسڪومب ملٽري سيمينري ۾ داخلا
| ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي تربيت
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1828ع'''
| بمبئي آرٽلري ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ
| فوجي ڪيريئر جي شروعات
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1836ع'''
| ليفٽيننٽ
| بمبئي فوج ۾ ترقي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1838–1840ع'''
| افغان جنگ ۽ ڪڇي مهم
| سنڌ ۽ سرحدي علائقي سان شروعاتي واسطو
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1842ع'''
| سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان
| سرحدي فوجي نظام جي تنظيم
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1843ع'''
| مياڻي، حيدرآباد ۽ سنڌ مهم
| سنڌ تي برطانوي قبضي ۾ فوجي ڪردار
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1847ع'''
| اپر سنڌ سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ
| خانڳڙهه ۾ هيڊڪوارٽر ۽ شهري ترقي
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1850ع'''
| ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ
| فوجي خدمتن جو اعزاز
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1851ع'''
| خانڳڙهه جو نالو جيڪب آباد رکيو ويو
| لارڊ ڊلهوزي طرفان سندس اعزاز ۾ نالو
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1854ع'''
| خانِ قلات سان معاهدي جون ڳالهيون
| بلوچستان-سنڌ سرحدي سياست
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1855ع'''
| ليفٽيننٽ ڪرنل
| فوجي ترقي
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1856ع'''
| قائم مقام ڪمشنر سنڌ
| سول انتظام ۾ اعليٰ ذميواري
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1857ع'''
| ڪرنل، راڻي جو ايڊ ڊي ڪيمپ ۽ فارس ۾ برگيڊيئر جنرل
| فوجي ڪيريئر جي بلند ترين مرحلن مان هڪ
|-
| style=&quot;background:#fff0f0;&quot; | '''1858ع'''
| جيڪب آباد ۾ وفات
| شهر ۾ تدفين
|}

== ورثو ==
جان جيڪب جي نالي سان سڀ کان مستقل ورثو [[جيڪب آباد]] جو نالو آهي. شهر جو موجوده نالو 1851ع کان سندس نالي سان لاڳاپيل آهي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس فوجي ورثي ۾ سنڌ اريگيولر هارس، جيڪبز هارس ۽ جيڪبز رائفلز شامل آهن. نيشنل آرمي ميوزيم وٽ انهن رجمنٽن ۽ سندس استعمال يا ڊزائن سان لاڳاپيل هٿيارن ۽ فوجي شين جا ڪيترائي نمونا محفوظ آهن.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;/&gt;

سندس شهري ورثي ۾ جيڪب آباد جي شروعاتي روڊن، پاڻيءَ جي نظام، آبپاشي ۽ انتظامي مرڪزن جو ذڪر ٿئي ٿو. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ سندس گهڙيال، قبر ۽ جيڪب آباد سان لاڳاپيل ٻين برطانوي دور جي عمارتن کي تاريخي ورثي جو حصو قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|ٽانٽن، سمرسٽ جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

سندس اباڻي ڪائونٽي سمرسٽ جي [[ٽانٽن]] شائر هال ۾ سندس مجسمو نصب ڪيو ويو. DNB به ان مجسمي جو ذڪر ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جان جيڪب، سندس مجسمي ۽ جيڪب آباد واري قبر جون تصويرون [[وڪيميڊيا ڪامنز]] تي موجود آهن.&lt;ref name=&quot;Commons&quot;&gt;{{cite web
 |title=Category:John Jacob (East India Company officer)
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:John_Jacob_(East_India_Company_officer)
 |publisher=وڪيميڊيا ڪامنز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شخصيت بابت تاريخ نويسي ==
19هين ۽ 20هين صديءَ جي برطانوي تاريخ نويسيءَ ۾ جيڪب کي گهڻو ڪري بهادر فوجي، غيرمعمولي منتظم ۽ سرحدي سڌارن جو علمبردار پيش ڪيو ويو. اليگزينڊر انيس شينڊ جي 1900ع واري مڪمل سوانح عمري ۽ جارج ڊبليو. فاريسٽ جي ''Sepoy Generals'' ۾ اهڙي تصوير نمايان آهي.&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;/&gt;

بعد ۾ ايڇ. ٽي. لئمبرڪ پنهنجي تفصيلي سياسي سوانح عمري ''John Jacob of Jacobabad'' ۾ سرحدي سياست، مقامي قبيلن، فوجي پاليسين ۽ انتظامي فيصلن کي وڌيڪ وسيع دستاويزي پسمنظر ۾ ڏٺو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

جديد تاريخي جائزي ۾ سندس شهري ۽ آبپاشي ڪم کي تسليم ڪرڻ سان گڏ اهو به اهم آهي ته سندس ڪيريئر [[برطانوي نوآبادياتي راڄ]]، سنڌ جي فوجي فتح ۽ مقامي خودمختياريءَ جي خاتمي سان ڳنڍيل هو. ان ڪري سندس ورثي کي رڳو “سماجي ڀلائي ڪندڙ” يا رڳو “نوآبادياتي فاتح” جي هڪ رخ واري تصوير بدران ٻنهي تاريخي رخن سان ڏسڻ وڌيڪ متوازن آهي.

== اهم تصنيفات ==
جان جيڪب فوجي ۽ سياسي موضوعن تي گهڻيون لکڻيون ڪيون. DNB ۾ سندس اهم ڪم هن ريت درج آهن:&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

* ''Memoir of the First Campaign in the Hills North of Cutchee''، 1852ع
* ''Record Book of the Scinde Irregular Horse''، 1853ع ۽ 1856ع
* ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، 1854ع
* ''On the Causes of the Defects Existing in Our Army and in Our Military Arrangement''، 1855ع
* ''Rifle Practice''، 1855ع؛ بعد وارا ڇاپا 1856ع ۽ 1857ع
* ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe''، 1855ع؛ عام ڇاپو 1858ع
* ''Tracts on the Native Army of India, its Organisation and Discipline''، 1857ع
* ''Notes on Sir William Napier's Administration of Scinde''

== پڻ ڏسو ==
* [[جيڪب آباد]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[سنڌ جي تاريخ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[چارلس جيمس نيپيئر]]
* [[جيمس آئوٽرم]]
* [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
* [[سنڌ اريگيولر هارس]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== وڌيڪ پڙهڻ ==
* {{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |year=1900
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
}}
* {{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |year=1975
 |orig-year=1960
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=0195772016
}}
* {{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |year=1901
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
}}
* Kenneth W. Jacob, ''Brigadier General John Jacob of Jacobabad'', ''Family History'', جلد 20، شمارو 163، اپريل 2000ع.
* {{cite report
 |last=Jacob
 |first=John
 |year=1854
 |title=Remarks on the Native Troops of the Indian Army
 |location=Bombay
 |publisher=Times Press
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|John Jacob (East India Company officer)}}
* [https://collection.nam.ac.uk/ نيشنل آرمي ميوزيم جو آن لائين ذخيرو]
* [https://www.qdl.qa/ قطر ڊجيٽل لائبريري]
* [https://ene.sindhculture.gov.pk/ سنڌ حڪومت جو آثار قديمه ۽ کوجنا وارو شعبو]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:جيڪب، جان}}
[[زمرو:1812ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1858ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]
[[زمرو:جيڪب آباد]]
[[زمرو:سنڌ جي تاريخ]]
[[زمرو:برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني جا فوجي عملدار]]
[[زمرو:پهرين اينگلو-افغان جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:اينگلو-فارسي جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:آرڊر آف دي باٿ جا ڪمپينين]]
[[زمرو:سمرسٽ جا ماڻهو]]</text>
      <sha1>q8gga9zrm96m3kl6rtj7ioed2olwcvy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412384</id>
      <parentid>412383</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38650" sha1="ab7x3ekm549hzij1x5ch7g14g6e6wct" xml:space="preserve">{{Short description|برطانوي فوجي عملدار ۽ جيڪب آباد جو باني (1812–1858)}}


{{Infobox military person
| name              = جان جيڪب&lt;br/&gt;
| honorific_prefix  = برگيڊيئر جنرل&lt;br/&gt;
| honorific_suffix  = [[آرڊر آف دي باٿ|سي بي]]
| image             = JohnJacob NPG 2186a.jpg
| image_size        = 300
| caption           = برگيڊيئر جنرل جان جيڪب، [[ٿامس لوئس ائٽڪنسن]] جو 1859ع وارو اُڪريل پورٽريٽ
| birth_date        = {{Birth date|df=y|1812|1|11}}
| birth_place       = [[وولاونگٽن]]، [[سمرسٽ]]، [[انگلينڊ]]
| death_date        = {{Death date and age|df=y|1858|12|5|1812|1|11}}
| death_place       = [[جيڪب آباد]]، [[سنڌ]]، [[برطانوي هندستان]]
| burial_place      = [[جيڪب آباد]]، سنڌ
| allegiance        = [[برطانيا]]
| branch            = [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
| service_years     = 1828–1858
| rank              = [[برگيڊيئر جنرل]]
| commands          = [[سنڌ اريگيولر هارس]]، جيڪبز هارس
| battles           = {{plainlist|
* [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد جي جنگ]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]
}}
| awards            = [[آرڊر آف دي باٿ|ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ]]
}}

'''جان جيڪب''' (11 جنوري 1812ع – 5 ڊسمبر 1858ع) [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] جي بمبئي فوج جو فوجي آفيسر، سرحدي منتظم، فوجي تنظيم بابت ليکڪ، هٿيارن جو تجربيڪار موجد ۽ [[جيڪب آباد]] شهر جي ترقيءَ جو بنيادي منصوبه ساز هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;&gt;{{cite DNB
 |wstitle=Jacob, John
 |volume=29
 |short=x
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;&gt;{{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |author-link=هيو ٽريور لئمبرڪ
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |orig-year=1960
 |year=1975
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |location=Karachi
 |isbn=0195772016
 |url=https://books.google.com/books?id=uXZDAAAAYAAJ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; هن پنهنجي فوجي زندگيءَ جو وڏو حصو [[سنڌ]]، ڪڇي ۽ سنڌ-بلوچستان سرحدي علائقن ۾ گذاريو. 1847ع کان 1858ع تائين هو اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ رهيو.&lt;ref name=&quot;BLPapers&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brig-Gen John Jacob, Bombay Artillery 1828–58
 |url=https://searcharchives.bl.uk/
 |publisher=برٽش لائبريري، انڊيا آفيس رڪارڊس اينڊ پرائيويٽ پيپرز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

1847ع ۾ هن خانڳڙهه کي پنهنجي سرحدي انتظام جو مرڪز بڻايو. سندس دور ۾ روڊ، آبپاشي، پاڻيءَ جا ذخيرا، فوجي چوڪيون ۽ شهري انتظام وڌايا ويا ۽ آبادي تيزيءَ سان وڌي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;&gt;{{cite news
 |title=Remembering General John Jacob – an able administrator and a master planner
 |url=https://www.dawn.com/news/720466/
 |work=[[ڊان]]
 |date=22 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; 1851ع ۾ گورنر جنرل [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو نالو سندس اعزاز ۾ '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب [[سنڌ اريگيولر هارس]] سان تمام ويجهو لاڳاپيل رهيو ۽ سندس نالي سان مشهور ٻيو گهوڙيسوار دستو پوءِ '''جيڪبز هارس''' طور سڃاتو ويو. نيشنل آرمي ميوزيم جي رڪارڊ موجب سنڌ اريگيولر هارس 1839ع ۾ قائم ٿيو ۽ 1846ع ۾ پهريون سنڌ اريگيولر هارس بڻيو؛ بعد ۾ انهن فوجي روايتن مان 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جهڙا رجمنٽ وجود ۾ آيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;&gt;{{cite web
 |title=Waistbelt clasp, Scinde Irregular Horse, 1843–1853
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=2013-10-20-15-2
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم، لنڊن
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شروعاتي زندگي ۽ خاندان ==
جان جيڪب 11 جنوري 1812ع تي انگلينڊ جي [[سمرسٽ]] ڪائونٽي جي [[وولاونگٽن]] ڳوٺ ۾ ڄائو. سندس پيءُ ريورنڊ '''اسٽيفن لانگ جيڪب''' وولاونگٽن-ڪم-پوريٽن جو پادري هو ۽ سندس ماءُ '''ايلزا سوزانا'''، ايشفورڊ، ڪينٽ جي پادري جيمس بانڊ جي ڌيءَ هئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;&gt;{{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |year=1900
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هو پنهنجي والد جي يارهن ٻارن مان پنجون پٽ هو. سندس ننڍو ڀاءُ [[وليم اسٽيفن جيڪب]] بعد ۾ فلڪيات دان ۽ بمبئي انجنيئرز جو آفيسر بڻيو، جڏهن ته سندس سئوٽ [[جارج لي گرانڊ جيڪب]] پڻ ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۽ انتظام ۾ نمايان رهيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

جان جيڪب جي ابتدائي تعليم گهر ۾ سندس والد وٽ ٿي. 1826ع ۾ هو [[ايڊسڪومب ملٽري سيمينري]] ۾ داخل ٿيو، جيڪو ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي ڪيڊٽن لاءِ اهم تربيت گاهه هو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt; سندس همعصرن ۾ [[ايلڊرڊ پوٽنگر]]، [[رابرٽ ڪارنيلس نيپيئر]]، [[هينري ماريون ڊيورنڊ]] ۽ [[ونسينٽ ائير]] جهڙا مستقبل جا فوجي عملدار شامل هئا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

== ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوج ۾ شروعات ==
11 جنوري 1828ع، پنهنجي سورهن سالگرهه تي، جيڪب کي [[بمبئي آرٽلري]] ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ جي ڪميشن ملي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هو ساڳئي سال هندستان روانو ٿيو ۽ پوءِ پنهنجي حياتيءَ ۾ ٻيهر انگلينڊ واپس نه ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

شروعاتي ست سال هن بمبئي آرٽلري سان گذاريا. ان کان پوءِ کيس هڪ ننڍي آزاد فوجي دستي جي ذميواري ملي ۽ ڪجهه عرصو [[گجرات]] جي صوبائي انتظام ۾ پڻ ڪم ڪيائين. 14 مئي 1836ع تي کيس ليفٽيننٽ بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== پهرين اينگلو-افغان جنگ ۽ سنڌ ==
1838ع ۾ [[پهرين اينگلو-افغان جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيڪب بمبئي ڪالم سان سنڌ پهتو، جيڪو [[جان ڪين، پهريون بيرن ڪين|سر جان ڪين]] جي اڳواڻيءَ هيٺ ''آرمي آف دي انڊس'' جو حصو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 1839ع ۾ هن ميجر بلامور جي ڪڇي جي اترين جبلن واري مهم ۾ آرٽلري جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

ان مهم بابت جيڪب پوءِ پاڻ به لکيو. سندس هٿ اکرن ۾ تيار ڪيل مهم جو هڪ نسخو اڄ [[برٽش لائبريري]] جي انڊيا آفيس پرائيويٽ پيپرز ۾ محفوظ آهي.&lt;ref name=&quot;BLMemoir&quot;&gt;{{cite web
 |title=Manuscript copy of memoir by John Jacob of the campaign commanded by Major T. R. Billamore, 1839–40
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002283497
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

مهم کان پوءِ جيڪب حيدرآباد کان نگرپارڪر تائين رستي جو جاگرافيائي جائزو پڻ ورتو، جنهن تي بمبئي حڪومت سندس واکاڻ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== سنڌ اريگيولر هارس ==
1839ع کان سنڌ جي اتر-اولهندي سرحد لاءِ غيرقاعدي گهوڙيسوار دستا منظم ٿيڻ شروع ٿيا. 1841ع تائين تقريباً 600 سپاهي '''سنڌ اريگيولر هارس''' ۾ شامل ٿي چڪا هئا. سال جي پڇاڙيءَ ۾ [[جيمس آئوٽرم]] جان جيڪب کي ان دستي جي ڪمان ۽ اوڀر ڪڇي جي سياسي نگراني لاءِ چونڊيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم موجب جيڪب 5 جنوري 1842ع تي عملي طور سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان سنڀالي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;&gt;{{cite web
 |title=Single barrel .65 inch percussion carbine, used by the Scinde Irregular Horse
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1989-09-1-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب دستي جي تربيت، تيز نقل و حرکت، کليل ميدان ۾ چوڪين ۽ گشت تي خاص زور ڏنو. دفاعي قلعن ۾ بند رهڻ بدران سندس پاليسي اها هئي ته گهوڙيسوار دستا سرحد تي مسلسل گشت ڪن ۽ حملي آور ٽولن کي سندن ظاهر ٿيڻ سان ئي منهن ڏين.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1846ع ۾ سنڌ اريگيولر هارس کي وڌايو ويو ۽ جيڪب ٻيو رجمنٽ قائم ڪيو، جيڪو سندس نالي سان '''جيڪبز هارس''' سڏجڻ لڳو.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt; بعد جي فوجي تنظيمن ۾ اهي دستا مختلف نالن سان برقرار رهيا ۽ 20هين صديءَ ۾ 35هين سنڌ هارس ۽ 36هين جيڪبز هارس جي تاريخي روايتن ۾ شامل ٿيا.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|کاٻو|[[ٽانٽن]] جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

== سنڌ جي فتح ۽ مياڻي جي جنگ ==
1843ع ۾ برطانوي فوج جي سنڌ تي قبضي دوران جيڪب ۽ سندس گهوڙيسوار دستي سرگرم حصو ورتو. 17 فيبروري 1843ع تي [[مياڻي جي جنگ]] ۾ [[چارلس جيمس نيپيئر|سر چارلس نيپيئر]] پنهنجي سرڪاري رپورٽ ۾ جيڪبز هارس ۽ 9هين بنگال ڪيولري جي حملي کي جنگ جي اهم مرحلي سان ڳنڍيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

مياڻي کان پوءِ جيڪب جي دستي [[حيدرآباد جي جنگ، 1843ع|حيدرآباد]]، شهدادپور ۽ عمرڪوٽ جي مهمن ۾ پڻ حصو ورتو. DNB موجب شهدادپور وٽ جيڪب لڳ ڀڳ 800 فوجين سان مير شير محمد جي وڏي فوج کي شڪست ڏني.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

11 جنوري 1843ع تي جيڪب کي بريويٽ ڪئپٽن بڻايو ويو ۽ مارچ ۾ گورنر جنرل جو اعزازي ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ٿيو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; 10 سيپٽمبر 1850ع تي سنڌ واري مهم ۾ خدمتن جي اعتراف طور کيس '''ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ'''، يعني سي بي، جو اعزاز ڏنو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== خانڳڙهه ۽ اپر سنڌ سرحد ==
1847ع ۾ نيپيئر جي سنڌ ڇڏڻ کان پوءِ جيڪب کي '''اپر سنڌ جي سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ ۽ ڪمانڊنٽ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; هن خانڳڙهه کي پنهنجي هيڊڪوارٽر طور اختيار ڪيو.

ان وقت اپر سنڌ ۽ ڪڇي جي وچ وارو سرحدي علائقو مختلف قبائلي حملن، ڦرلٽ ۽ محدود آبپاشيءَ سبب غيرمستحڪم هو. جيڪب فوجي گشت ۽ سياسي انتظام سان گڏ روڊ، آبپاشي ۽ مقامي انتظام تي ڪم شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

1847ع ۾ شاهپور وٽ بگٽي قبيلن خلاف فوجي مهم کان پوءِ سرحدي چوڪين ۽ گشت جي نظام کي وڌيڪ مضبوط ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جيڪب جي انتظامي طريقي ۾ فوجي ڪنٽرول سان گڏ زمين آباد ڪرائڻ، رستا کولڻ ۽ پاڻي پهچائڻ اهم هئا.

== جيڪب آباد جي قيام ۽ شهري رٿابندي ==
خانڳڙهه جيڪب جي اچڻ کان اڳ ننڍي آبادي هئي. DNB موجب لڳ ڀڳ هڪ ڏهاڪي ۾ اها آبادي، جيڪا اڳ پنجاهه ماڻهن کان به گهٽ ڄاڻائي وئي هئي، ٻارهن هزار جي لڳ ڀڳ شهر ۾ تبديل ٿي وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

1851ع ۾ [[لارڊ ڊلهوزي]] جي حڪم سان خانڳڙهه جو سرڪاري نالو '''جيڪب آباد''' رکيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; تنهنڪري مشهور روايت ته جان جيڪب پاڻ شهر جو نالو پنهنجي نالي تي رکيو، تاريخي ذريعن سان مڪمل طور درست نٿي ٺهڪي؛ نالو برطانوي هندستان جي حڪومت طرفان سندس اعزاز ۾ رکيو ويو.

جيڪب شهر جي رستن کي وسيع ۽ نسبتاً منظم گرڊ جهڙي نموني ترتيب ڏيڻ، پاڻيءَ جا ذخيرا ٺاهڻ ۽ ٻهراڙيءَ کي شهر سان ڳنڍيندڙ رستا کولڻ تي ڪم ڪيو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; DNB موجب سندس دور ۾ علائقي ۾ آبپاشيءَ جا وسيلا ڪيترائي ڀيرا وڌيا ۽ سرحدي رستن جو ڄار وڌايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== آبپاشي ۽ بيگاري واهه ==
جيڪب آباد جي زرعي ترقيءَ سان سندس نالو خاص طور آبپاشيءَ جي واڌ سان ڳنڍيل آهي. هن پراڻن واهن جي سڌاري، نون چينلن ۽ زمينن تائين پاڻي پهچائڻ لاءِ مختلف منصوبا اختيار ڪيا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

ڪجهه جديد مضمونن ۾ بيگاري واهه کي جان جيڪب جي دور ۾ '''گڊو بئراج مان نڪرندڙ واهه''' لکيو ويو آهي، پر اها تشريح تاريخي طور غلط آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ [[گڊو بئراج]] 20هين صديءَ ۾ تعمير ٿيو. جيڪب جي زماني ۾ بيگاري نظام جو پاڻي سڌو [[سنڌو درياهه]] جي قدرتي يا اڳوڻي آبپاشي نظام سان لاڳاپيل هو؛ بعد ۾ جديد بئراج نظام ٺهڻ کان پوءِ واهن جي فراهميءَ جو ڍانچو تبديل ٿيو.

جيڪب جي دور ۾ پاڻيءَ جي فراهميءَ لاءِ شهر اندر هڪ وڏو پاڻيءَ جو ٽانڪو پڻ ٺاهيو ويو، جنهن ڏانهن واهه وسيلي پاڻي آندو ويندو هو.&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt;

== انتظامي پاليسي ==
جيڪب صرف فوجي آفيسر نه رهيو پر سرحدي علائقي ۾ روينيو، پوليس، عدالتي ۽ سياسي معاملن ۾ پڻ وڏي اختيار سان ڪم ڪندو رهيو. هن مقامي سردارن سان معاهدا ڪيا، روڊن ۽ واهن لاءِ مقامي مزدوري منظم ڪئي ۽ سرحدي چوڪين کي گڏيل فوجي-انتظامي نظام جو حصو بڻايو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

سندس انتظام بابت برطانوي دور جي ذريعن ۾ تمام گهڻي واکاڻ ملي ٿي، پر سندس سوچ کي نوآبادياتي پسمنظر ۾ به ڏٺو وڃي ٿو. پاڻ جيڪب جي لکڻين مان ظاهر ٿئي ٿو ته هو يورپين کي ايشيائي ماڻهن کان فطري طور مٿانهون سمجهندو هو ۽ مضبوط پدراڻي حڪمرانيءَ کي مناسب سمجهندو هو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهڙي سوچ 19هين صديءَ جي برطانوي سامراجي انتظام جي نسلي ۽ نوآبادياتي تصورن سان ڳنڍيل هئي.

ان باوجود، سندس همعصر ۽ بعد وارا مؤرخ عام طور سندس انتظامي صلاحيت، سرحدي سيڪيورٽي، پاڻيءَ جي منصوبن ۽ فوجي تنظيم کي سندس اهم ڪم شمار ڪن ٿا.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;

== قلات سان معاهدو ==
1854ع ۾ جان جيڪب کي [[قلات جي خانيت|خانِ قلات]] سان نئين سياسي معاهدي بابت ڳالهين جي ذميواري ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; سرحدي واپار ۽ برطانوي هندستان ۽ بلوچستان جي وچ واري سياسي صورتحال ۾ هن معاهدي کي اهم سمجهيو ويو.

معاهدي کان پوءِ سندس سرحدي انتظام تي برطانوي حڪومت جو اعتماد وڌيو. 13 اپريل 1855ع تي کيس ليفٽيننٽ ڪرنل بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

== قائم مقام ڪمشنر سنڌ ==
1856ع ۾ [[بارٽل فريئر]] موڪل تي انگلينڊ وڃڻ وقت جيڪب کي ڪجهه عرصي لاءِ '''قائم مقام ڪمشنر سنڌ''' مقرر ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; اهو سندس فوجي ڪمان کان ٻاهر سنڌ جي اعليٰ سول انتظام ۾ سڀ کان اهم ذميوارين مان هڪ هو.

== اينگلو-فارسي جنگ ==
[[اينگلو-فارسي جنگ]] شروع ٿيڻ تي جيمس آئوٽرم کي برطانوي فوج جي ڪمان ملي ۽ جيڪب کي ڪيولري ڊويزن جي اڳواڻي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; مارچ 1857ع ۾ هو [[بوشهر]] پهتو.

20 مارچ 1857ع تي کيس راڻي [[وڪٽوريا]] جو ايڊ ڊي ڪيمپ مقرر ڪيو ويو ۽ فوج ۾ ڪرنل جو درجو ڏنو ويو. اهو حڪم ''لنڊن گزيٽ'' ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;Gazette1857&quot;&gt;{{cite web
 |title=The London Gazette, 20 March 1857
 |url=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/21979/page/1054/data.pdf
 |publisher=دي لنڊن گزيٽ
 |date=20 March 1857
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بوشهر ۾ برطانوي جنرل اسٽالڪر جي وفات کان پوءِ جيڪب کي اتي موجود برطانوي فوج جي ڪمان ملي. جنگ ختم ٿيڻ تي برگيڊيئر جنرل جي حيثيت ۾ هن بوشهر مان برطانوي فوج جي واپسيءَ جي نگراني ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

[[قطر ڊجيٽل لائبريري]] ۾ محفوظ جيڪب جي اصل سرڪاري ڪاغذن مان جون 1857ع ۾ بوشهر ۾ سندس ڪمان، آفيسرن بابت سفارشون ۽ اينگلو-فارسي جنگ کان پوءِ فوج جي واپسيءَ جا تفصيل ملن ٿا.&lt;ref name=&quot;QDL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Papers of Brigadier-General John Jacob Mainly Relating to the Anglo-Persian War
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100131633617.0x000029
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري ۽ برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== 1857ع جي بغاوت ۽ جيڪبز رائفلز ==
1857ع ۾ هندستاني بغاوت دوران جيڪبز هارس برطانوي حڪومت سان وفادار رهيو. جيڪب کي وچ هندستان واري فوج جي ڪمان ڏيڻ تي غور ڪيو ويو، پر فارس مان سندس واپسيءَ ۾ دير ٿيڻ سبب اها ذميواري آخرڪار [[هيو روز]] کي ڏني وئي.&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;&gt;{{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |year=1901
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

هندستان واپس اچڻ کان پوءِ جيڪب کي ٻه پيادل رجمنٽ قائم ڪرڻ جي اجازت ملي، جيڪي '''جيڪبز رائفلز''' جي نالي سان مشهور ٿيا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; انهن لاءِ هن پنهنجي ڊزائين ڪيل رائفل استعمال ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي.

== فوجي انجنيئر ۽ هٿيارن جو موجد ==
جان جيڪب هٿيارن ۽ گولي بارود بابت تجربن ۾ گهڻي دلچسپي رکندو هو. هن سنڌ اريگيولر هارس لاءِ هلڪيون ڪارباين تيار ڪرايون ۽ سندن استعمال بابت عملي تجربا ڪيا.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1850ع جي لڳ ڀڳ استعمال ٿيل اهڙي هڪ .65 انچ پرڪشن ڪاربائن محفوظ آهي، جيڪا جيڪب جي حڪم هيٺ سنڌ اريگيولر هارس لاءِ تيار ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;

هو پوءِ چار نالن واري رائفل ۽ ڌماڪيدار پروجيڪٽائلن تي پڻ تجربا ڪندو رهيو. سندس نالي سان مشهور '''جيڪب رائفل''' ڊگهي مفاصلي تي فائرنگ جي تجربن لاءِ ڄاتي وڃي ٿي. هن انهن تجربن تي پنهنجي ذاتي رقم پڻ خرچ ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

نيشنل آرمي ميوزيم وٽ 1857ع جي لڳ ڀڳ جيڪب سان منسوب هڪ تلوار پڻ محفوظ آهي، جنهن جي بليڊ تي بمبئي آرٽلري ۽ سنڌ اريگيولر هارس سان لاڳاپيل لکت آهي.&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;&gt;{{cite web
 |title=Sword belonging to Brigadier General John Jacob, 1857
 |url=https://collection.nam.ac.uk/detail.php?acc=1995-07-58-1
 |publisher=نيشنل آرمي ميوزيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== فوجي خيال ۽ لکڻيون ==
جيڪب فوجي تنظيم بابت گهڻو لکندو هو ۽ هندستاني فوج ۾ آفيسرن جي تعداد، نظم، ڀرتي ۽ ڪمان جي نظام تي تنقيد ڪندو هو. سندس اهم لکڻين ۾ ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، ''Rifle Practice'' ۽ فوجي تنظيم بابت مختلف ٽريڪٽ شامل هئا.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس اسٽاف آفيسر [[لوئس پيلي]] سندس سياسي ۽ فوجي خيالن کي گڏ ڪري ''The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob'' نالي شايع ڪيو. 1858ع تائين ان جو ٻيو ڇاپو به نڪري چڪو هو.&lt;ref name=&quot;QDLViews&quot;&gt;{{cite web
 |title=The Views and Opinions of Brigadier General John Jacob
 |url=https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100024086604.0x00000d
 |publisher=قطر ڊجيٽل لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

جيڪب 1855ع ۾ خانگي طور ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe'' پڻ ڇپرايو، جنهن جو وڌايل ڇاپو 1858ع ۾ شايع ٿيو.&lt;ref name=&quot;BLProgress&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notes on Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe
 |url=https://searcharchives.bl.uk/catalog/040-002286487
 |publisher=برٽش لائبريري
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; ان ڪتاب ۾ هن فطرت، حياتياتي تبديلي، مذهب ۽ ڪائنات بابت پنهنجا فلسفيانه خيال پيش ڪيا، جيڪي ان دور ۾ بحث جو سبب بڻيا.

== جيڪب جو گهڙيال ==
[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|جان جيڪب جو مقبرو، جيڪب آباد.]]

جيڪب آباد ۾ ڊپٽي ڪمشنر جي رهائشگاهه سان لاڳاپيل هڪ پيچيده مشيني گهڙيال جان جيڪب سان منسوب آهي. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ '''Jacob's Clock''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ورثي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |url=https://ene.sindhculture.gov.pk/field-diaries/survey-of-archaeological-sites-sindh-sukkur-division-80-zarar-pirzado1995/
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

گهڙيال بابت مقامي تاريخي بيانن موجب اهو وقت سان گڏ هفتي جو ڏينهن، مهينو ۽ قمري مرحلا پڻ ظاهر ڪندو هو. ان جي مشيني نظام ۾ ڳرا وزن، زنجيرون، گيئر ۽ پنڊوليم استعمال ٿيندا هئا.

== وڪٽوريا ٽاور بابت غلط نسبت ==
[[جيڪب آباد]] جو مشهور '''وڪٽوريا ٽاور''' ڪڏهن ڪڏهن غلط طور جان جيڪب جي تعمير ڪرايل عمارتن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي. حقيقت ۾ جان جيڪب 1858ع ۾ وفات ڪري چڪو هو، جڏهن ته وڪٽوريا ٽاور 1887ع ۾ راڻي وڪٽوريا جي جوبلي جي ياد ۾ تعمير ٿيو.&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;&gt;{{cite web
 |title=Victoria Tower, Jacobabad
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/jacobabad/victoria-tower.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٽاور جي ڊزائن ڪرنل '''ايس. ايس. جيڪب''' تيار ڪئي، جيڪو جان جيڪب جو مائٽ هو. 60 فوٽ اوچي هن ٽاور جي خرچ ۾ مقامي زميندارن، هندو پنچائت، ميونسپلٽي ۽ ضلعي فنڊ حصو ورتو.&lt;ref name=&quot;DawnHeritage&quot;&gt;{{cite news
 |title=The treasures of Upper Sindh
 |url=https://www.dawn.com/news/719817/
 |work=[[ڊان]]
 |date=20 May 2012
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;VictoriaTower&quot;/&gt;

اهڙيءَ طرح وڪٽوريا ٽاور کي جان جيڪب جي ذاتي تعمير چوڻ تاريخي طور درست نه آهي.

== هارس ۽ ڪيٽل شو ==
جيڪب آباد جو هارس ۽ ڪيٽل شو شهر جي مشهور روايتي ميلن مان هڪ آهي. جديد دور ۾ ان ۾ اعليٰ نسل جي گهوڙن ۽ چوپائي مال جون نمائشون، مقابلن، راندين، ثقافتي پروگرامن ۽ لوڪ موسيقيءَ جا پروگرام ٿيندا آهن.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;&gt;{{cite news
 |title=Horse &amp; Cattle Show begins in Jacobabad
 |url=https://www.dawn.com/news/1388580/
 |work=[[ڊان]]
 |date=11 February 2018
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪجهه مقامي روايتون هن ميلي جو بنياد سڌو جان جيڪب سان ڳنڍين ٿيون، پر دستياب معتبر ذريعن مان '''1857ع ۾ پاڻ جان جيڪب طرفان هارس ۽ ڪيٽل شو شروع ڪرڻ''' واري دعويٰ لاءِ مضبوط همعصر ثبوت واضح طور نٿو ملي. ان ڪري ان کي قطعي تاريخي حقيقت بدران مقامي روايت طور بيان ڪرڻ وڌيڪ مناسب آهي.

2018ع ۾ منعقد ٿيل تقريب کي منتظمين '''146هون سنڌ هارس اينڊ ڪيٽل شو''' سڏيو، پر ان مان هر سال بنا وقفي جي 1850ع واري ڏهاڪي کان انعقاد ثابت نٿو ٿئي، ڇاڪاڻ⁠تہ شو ڪيترن دورن ۾ بند پڻ رهيو آهي.&lt;ref name=&quot;HorseShow&quot;/&gt;

== مذهبي ۽ مقامي يادگيري ==
جان جيڪب جي وفات کان پوءِ سندس قبر مقامي ماڻهن ۾ غيرمعمولي توجهه جو مرڪز رهي. ايڇ. ٽي. لئمبرڪ جي بيان موجب ڪجهه مسلمان ۽ هندو ماڻهو قبر وٽ ڏيئو ٻاريندا هئا، جيڪا روايت 1930ع واري ڏهاڪي ۾ سرڪاري حڪم سان روڪي وئي.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

بعد ۾ بي بي سي جي صحافي [[مارڪ ٽلي]] پڻ پنهنجي سفرنامي واري پروگرام ۾ ٻڌايو ته جيڪب آباد جي ڪجهه مقامي ماڻهن ۾ جان جيڪب بابت تقريباً بزرگ جهڙي عزت واري روايت موجود رهي آهي.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite episode
 |last=Tully
 |first=Mark
 |author-link=مارڪ ٽلي
 |title=Karachi to the Khyber Pass
 |series=Great Railway Journeys
 |publisher=بي بي سي
 |date=17 February 1994
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

اهڙي مقامي يادگيري سندس نوآبادياتي فوجي ڪردار سان گڏوگڏ پاڻي، روڊن ۽ شهر جي انتظام سان لاڳاپيل ڪمن سان جڙيل رهي آهي.

== وفات ==
1858ع جي آخر ۾ جيڪب ضلعي ۾ سروي دوران بيمار ٿيو. DNB موجب 24 نومبر تي بيمار ٿيڻ کان پوءِ هو لڳ ڀڳ 50 ميل سفر ڪري جيڪب آباد آيو ۽ 28 نومبر تي اتي پهتو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

DNB، شينڊ ۽ ڪجهه پاڪستاني تاريخي ذريعن موجب هو '''5 ڊسمبر 1858ع''' تي دماغي بخار سبب وفات ڪري ويو ۽ ٻئي ڏينهن دفن ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2012&quot;/&gt; جڏهن ته [[آڪسفورڊ ڊڪشنري آف نيشنل بائيوگرافي]] جي جديد آن لائين فهرست ۽ ڪجهه بعد وارا حوالا وفات جي تاريخ '''6 ڊسمبر 1858ع''' ڏين ٿا.&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;&gt;{{cite ODNB
 |title=Jacob, John (1812–1858)
 |doi=10.1093/ref:odnb/14571
 |year=2004
}}&lt;/ref&gt; پراڻي DNB ۾ واقعن جي تفصيلي ترتيب موجب 5 ڊسمبر تي وفات ۽ 6 ڊسمبر تي تدفين لکيل آهي؛ انهيءَ ڪري هتي 5 ڊسمبر کي بنيادي تاريخ طور اختيار ڪيو ويو آهي.

سندس تدفين جيڪب آباد ۾ ٿي. DNB جي مطابق سندس جنازي ۾ شهر جي وڏي تعداد ۾ ماڻهن شرڪت ڪئي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سنڌ حڪومت جي 1995ع واري آثار قديمه سروي ۾ '''Jacob's Grave''' کي جيڪب آباد جي تاريخي ماڳن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:Mausoleum of John Jacob.jpg|thumb|مرڪز|300px|جيڪب آباد ۾ جان جيڪب جي قبر/مقبرو؛ وڪيميڊيا ڪامنز تي پاڪستاني ثقافتي ورثي جي تصوير طور موجود.]]

== تاريخي جائزو ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
! style=&quot;background:#4b6584; color:white;&quot; | سال
! style=&quot;background:#3867d6; color:white;&quot; | عهدو يا واقعو
! style=&quot;background:#20bf6b; color:white;&quot; | اهميت
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1812ع'''
| وولاونگٽن، سمرسٽ ۾ پيدائش
| شروعاتي زندگي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1826ع'''
| ايڊسڪومب ملٽري سيمينري ۾ داخلا
| ايسٽ انڊيا ڪمپنيءَ جي فوجي تربيت
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1828ع'''
| بمبئي آرٽلري ۾ سيڪنڊ ليفٽيننٽ
| فوجي ڪيريئر جي شروعات
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1836ع'''
| ليفٽيننٽ
| بمبئي فوج ۾ ترقي
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1838–1840ع'''
| افغان جنگ ۽ ڪڇي مهم
| سنڌ ۽ سرحدي علائقي سان شروعاتي واسطو
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1842ع'''
| سنڌ اريگيولر هارس جي ڪمان
| سرحدي فوجي نظام جي تنظيم
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1843ع'''
| مياڻي، حيدرآباد ۽ سنڌ مهم
| سنڌ تي برطانوي قبضي ۾ فوجي ڪردار
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1847ع'''
| اپر سنڌ سرحد جو پوليٽيڪل سپرنٽينڊنٽ
| خانڳڙهه ۾ هيڊڪوارٽر ۽ شهري ترقي
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1850ع'''
| ڪمپينين آف دي آرڊر آف دي باٿ
| فوجي خدمتن جو اعزاز
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1851ع'''
| خانڳڙهه جو نالو جيڪب آباد رکيو ويو
| لارڊ ڊلهوزي طرفان سندس اعزاز ۾ نالو
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1854ع'''
| خانِ قلات سان معاهدي جون ڳالهيون
| بلوچستان-سنڌ سرحدي سياست
|-
| style=&quot;background:#fff7e6;&quot; | '''1855ع'''
| ليفٽيننٽ ڪرنل
| فوجي ترقي
|-
| style=&quot;background:#eef4ff;&quot; | '''1856ع'''
| قائم مقام ڪمشنر سنڌ
| سول انتظام ۾ اعليٰ ذميواري
|-
| style=&quot;background:#f0fff6;&quot; | '''1857ع'''
| ڪرنل، راڻي جو ايڊ ڊي ڪيمپ ۽ فارس ۾ برگيڊيئر جنرل
| فوجي ڪيريئر جي بلند ترين مرحلن مان هڪ
|-
| style=&quot;background:#fff0f0;&quot; | '''1858ع'''
| جيڪب آباد ۾ وفات
| شهر ۾ تدفين
|}

== ورثو ==
جان جيڪب جي نالي سان سڀ کان مستقل ورثو [[جيڪب آباد]] جو نالو آهي. شهر جو موجوده نالو 1851ع کان سندس نالي سان لاڳاپيل آهي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

سندس فوجي ورثي ۾ سنڌ اريگيولر هارس، جيڪبز هارس ۽ جيڪبز رائفلز شامل آهن. نيشنل آرمي ميوزيم وٽ انهن رجمنٽن ۽ سندس استعمال يا ڊزائن سان لاڳاپيل هٿيارن ۽ فوجي شين جا ڪيترائي نمونا محفوظ آهن.&lt;ref name=&quot;NAMHorse&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMCarbine&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NAMSword&quot;/&gt;

سندس شهري ورثي ۾ جيڪب آباد جي شروعاتي روڊن، پاڻيءَ جي نظام، آبپاشي ۽ انتظامي مرڪزن جو ذڪر ٿئي ٿو. سنڌ حڪومت جي آثار قديمه واري سروي ۾ سندس گهڙيال، قبر ۽ جيڪب آباد سان لاڳاپيل ٻين برطانوي دور جي عمارتن کي تاريخي ورثي جو حصو قرار ڏنو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhSurvey&quot;/&gt;

[[File:JohnJacobAtTauntonShireHall.jpg|thumb|ٽانٽن، سمرسٽ جي شائر هال ۾ جان جيڪب جو مجسمو.]]

سندس اباڻي ڪائونٽي سمرسٽ جي [[ٽانٽن]] شائر هال ۾ سندس مجسمو نصب ڪيو ويو. DNB به ان مجسمي جو ذڪر ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt; جان جيڪب، سندس مجسمي ۽ جيڪب آباد واري قبر جون تصويرون [[وڪيميڊيا ڪامنز]] تي موجود آهن.&lt;ref name=&quot;Commons&quot;&gt;{{cite web
 |title=Category:John Jacob (East India Company officer)
 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:John_Jacob_(East_India_Company_officer)
 |publisher=وڪيميڊيا ڪامنز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== شخصيت بابت تاريخ نويسي ==
19هين ۽ 20هين صديءَ جي برطانوي تاريخ نويسيءَ ۾ جيڪب کي گهڻو ڪري بهادر فوجي، غيرمعمولي منتظم ۽ سرحدي سڌارن جو علمبردار پيش ڪيو ويو. اليگزينڊر انيس شينڊ جي 1900ع واري مڪمل سوانح عمري ۽ جارج ڊبليو. فاريسٽ جي ''Sepoy Generals'' ۾ اهڙي تصوير نمايان آهي.&lt;ref name=&quot;Shand&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Forrest&quot;/&gt;

بعد ۾ ايڇ. ٽي. لئمبرڪ پنهنجي تفصيلي سياسي سوانح عمري ''John Jacob of Jacobabad'' ۾ سرحدي سياست، مقامي قبيلن، فوجي پاليسين ۽ انتظامي فيصلن کي وڌيڪ وسيع دستاويزي پسمنظر ۾ ڏٺو.&lt;ref name=&quot;Lambrick&quot;/&gt;

جديد تاريخي جائزي ۾ سندس شهري ۽ آبپاشي ڪم کي تسليم ڪرڻ سان گڏ اهو به اهم آهي ته سندس ڪيريئر [[برطانوي نوآبادياتي راڄ]]، سنڌ جي فوجي فتح ۽ مقامي خودمختياريءَ جي خاتمي سان ڳنڍيل هو. ان ڪري سندس ورثي کي رڳو “سماجي ڀلائي ڪندڙ” يا رڳو “نوآبادياتي فاتح” جي هڪ رخ واري تصوير بدران ٻنهي تاريخي رخن سان ڏسڻ وڌيڪ متوازن آهي.

== اهم تصنيفات ==
جان جيڪب فوجي ۽ سياسي موضوعن تي گهڻيون لکڻيون ڪيون. DNB ۾ سندس اهم ڪم هن ريت درج آهن:&lt;ref name=&quot;DNB&quot;/&gt;

* ''Memoir of the First Campaign in the Hills North of Cutchee''، 1852ع
* ''Record Book of the Scinde Irregular Horse''، 1853ع ۽ 1856ع
* ''Remarks on the Native Troops of the Indian Army''، 1854ع
* ''On the Causes of the Defects Existing in Our Army and in Our Military Arrangement''، 1855ع
* ''Rifle Practice''، 1855ع؛ بعد وارا ڇاپا 1856ع ۽ 1857ع
* ''Letters to a Lady on the Progress of Being in the Universe''، 1855ع؛ عام ڇاپو 1858ع
* ''Tracts on the Native Army of India, its Organisation and Discipline''، 1857ع
* ''Notes on Sir William Napier's Administration of Scinde''

== پڻ ڏسو ==
* [[جيڪب آباد]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[سنڌ جي تاريخ]]
* [[مياڻي جي جنگ]]
* [[چارلس جيمس نيپيئر]]
* [[جيمس آئوٽرم]]
* [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]]
* [[سنڌ اريگيولر هارس]]
* [[اينگلو-فارسي جنگ]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

== وڌيڪ پڙهڻ ==
* {{cite book
 |last=Shand
 |first=Alexander Innes
 |year=1900
 |title=General John Jacob: Commandant of the Sind Irregular Horse and Founder of Jacobabad
 |publisher=Seeley and Co.
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/generaljohnjacob00shanuoft
}}
* {{cite book
 |last=Lambrick
 |first=H. T.
 |year=1975
 |orig-year=1960
 |title=John Jacob of Jacobabad
 |edition=2nd
 |publisher=Oxford University Press
 |isbn=0195772016
}}
* {{cite book
 |last=Forrest
 |first=George William
 |year=1901
 |title=Sepoy Generals: Wellington to Roberts
 |publisher=William Blackwood and Sons
 |location=London
 |url=https://archive.org/details/sepoygeneralswel00forrrich
}}
* Kenneth W. Jacob, ''Brigadier General John Jacob of Jacobabad'', ''Family History'', جلد 20، شمارو 163، اپريل 2000ع.
* {{cite report
 |last=Jacob
 |first=John
 |year=1854
 |title=Remarks on the Native Troops of the Indian Army
 |location=Bombay
 |publisher=Times Press
}}

== ٻاهريان ڳنڍڻا ==
* {{Commons category-inline|John Jacob (East India Company officer)}}
* [https://collection.nam.ac.uk/ نيشنل آرمي ميوزيم جو آن لائين ذخيرو]
* [https://www.qdl.qa/ قطر ڊجيٽل لائبريري]
* [https://ene.sindhculture.gov.pk/ سنڌ حڪومت جو آثار قديمه ۽ کوجنا وارو شعبو]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:جيڪب، جان}}
[[زمرو:1812ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1858ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]
[[زمرو:جيڪب آباد]]
[[زمرو:سنڌ جي تاريخ]]
[[زمرو:برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني جا فوجي عملدار]]
[[زمرو:پهرين اينگلو-افغان جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:اينگلو-فارسي جنگ جا برطانوي فوجي]]
[[زمرو:آرڊر آف دي باٿ جا ڪمپينين]]
[[زمرو:سمرسٽ جا ماڻهو]]</text>
      <sha1>ab7x3ekm549hzij1x5ch7g14g6e6wct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2016ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33971</id>
    <revision>
      <id>412341</id>
      <parentid>84329</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2017ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>33972</id>
    <revision>
      <id>412342</id>
      <parentid>84330</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪنڌڪوٽ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35628</id>
    <revision>
      <id>412495</id>
      <parentid>150866</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19384" sha1="rpdinhbdarlu3ll6zo6suu40kf4ts72" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو صدر مقام}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Kandhkot}}

{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ
| settlement_type         = [[شهر]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪنڌڪوٽ جو مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|38|N|69|10|52|E|region:PK_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| seat_type               = ضلعي صدر مقام
| seat                    = ڪنڌڪوٽ
| government_type         = [[ميونسپل ڪاميٽي]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = 76
| population_total        = 99155
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_2.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_male         = 48,336
| population_female       = 50,818
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| postal_code_type        = پوسٽل ڪوڊ
| postal_code             = 79160
| area_code_type          = ٽيليفون ڪوڊ
| area_code               = 0722
}}

'''ڪنڌڪوٽ''' (انگريزي: ''Kandhkot'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ واقع هڪ شهر ۽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام آهي. هي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جو پڻ انتظامي مرڪز آهي. [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي '''99,155''' هئي، جنهن ۾ 48,336 مرد، 50,818 عورتون ۽ هڪ ٽرانسجينڊر فرد شامل هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

[[ڪشمور ضلعو]] 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] مان الڳ ڪري قائم ڪيو ويو ۽ ڪنڌڪوٽ کي نئين ضلعي جو هيڊڪوارٽر مقرر ڪيو ويو. جولاءِ 2005ع ۾ ضلعي عدالت پڻ ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== نالو ==
شهر جو نالو سنڌيءَ ۾ '''ڪنڌڪوٽ''' لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته انگريزي ذريعن ۾ ''Kandhkot'' ۽ تاريخي طور ''Kandh Kot'' جون صورتون پڻ استعمال ٿينديون رهيون آهن. ''ڪوٽ'' سنڌي ۽ ڏکڻ ايشيائي جاگرافيائي نالن ۾ قلعي يا محفوظ آباديءَ لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ آهي.

== تاريخ ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي پراڻين آبادين مان هڪ آهي. مقامي تاريخي ماخذن موجب موجوده شهر جي ترقي لڳ ڀڳ ٻن صدين دوران ٿي. ڪلهوڙا دور جي آخري زماني سان هتي هڪ قلعي جي تعمير جي روايت پڻ منسوب ڪئي وڃي ٿي؛ ڪلهوڙن کان پوءِ هي علائقو [[ٽالپر خاندان|ٽالپرن]] جي اثر هيٺ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot
 |url=https://sindhatlas.com/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=سنڌ ائٽلس
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1843ع ۾ [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] پاران سنڌ تي قبضي کان پوءِ اتر سنڌ جو انتظامي ڍانچو بتدريج تبديل ٿيو. ڪنڌڪوٽ بعد ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. برطانوي ۽ پوءِ پاڪستاني دور ۾ شهر انتظامي، واپاري، تعليمي ۽ آمدرفت جي مرڪز طور وڌندو رهيو.

شهر جي پراڻي انتظامي ورثي مان '''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' نمايان آهي، جيڪا 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي ۽ ڪشمور ضلعي جي پراڻين موجود سرڪاري عمارتن مان شمار ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1947ع ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] قائم ٿيو، جيڪو شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== ضلعي صدر مقام ===
13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت اڳوڻي جيڪب آباد ضلعي جي انتظامي ورهاست ڪري [[ڪشمور ضلعو]] قائم ڪيو. نئين ضلعي ۾ [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]]، [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] ۽ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي]] تعلقا شامل ٿيا، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جو انتظامي صدر مقام بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ان تبديليءَ کان پوءِ ضلعي سطح جون عدالتون ۽ سرڪاري کاتا ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ٿيا. ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ جولاءِ 2005ع کان هتي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ [[اتر سنڌ]] ۾ تقريباً 28°14′38″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69°10′52″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي واقع آهي. شهر [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري واري وسيع ميداني علائقي جو حصو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot – Geography and Setting
 |url=https://sindhatlas.com/en/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=Sindh Atlas
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[ڪنڌڪوٽ تعلقو]] 654 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي. 2023ع ۾ تعلقي جي ڪل آبادي 407,592 هئي، جنهن مان 142,631 شهري ۽ 264,961 ٻهراڙيءَ جي آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBSTaluka&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبهوا ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي گرم ۽ خشڪ ميداني آبهوا واري خطي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي شديد هوندي آهي، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ هوندو آهي. شهر ۽ ڀرپاسي جي زراعت جو دارومدار موسمي برساتن جي ڀيٽ ۾ سنڌو درياهه سان لاڳاپيل آبپاشي نظام تي وڌيڪ آهي.

== آبادي ==
[[پاڪستان شماريات بيورو]] موجب 2017ع ۾ ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي 100,850 هئي، جيڪا 2023ع ۾ 99,155 رڪارڊ ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين سرڪاري جدول ۾ سراسري سالياني واڌ جي شرح '''−0.283٪''' ڏيکاري وئي آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:75%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#264653; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ شهر جي آبادي'''
|-
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آدمشماري
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | حيثيت
|-
| 2017ع
| 100,850
| [[ميونسپل ڪاميٽي]]
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''2023ع'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''99,155'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''ميونسپل ڪاميٽي'''
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

=== 2023ع جي آبادي جو ڍانچو ===
2023ع جي آدمشماري ۾ شهر جي 99,155 ماڻهن مان 48,336 مرد ۽ 50,818 عورتون هيون. شهر ۾ سراسري گهراڻي جو قد 5.47 ماڻهو رڪارڊ ٿيو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي، 2023ع'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
|-
| ڪل
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | ٽرانسجينڊر
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1
|-
| سراسري گهراڻي جو قد
| 5.47
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي زرعي علائقي جو واپاري مرڪز آهي. ڀرپاسي جي معيشت جو بنياد آبپاشيءَ واري زراعت، چوپائي مال ۽ زرعي پيداوار جي مقامي واپار تي آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ [[گڊو بئراج]] سان لاڳاپيل آبپاشي نظام ڪشمور-ڪنڌڪوٽ واري زرعي پٽي لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿو.

شهر جي معاشي سڃاڻپ ۾ سڀ کان اهم صنعتي وسيلو '''[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]''' آهي.

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[فائل:Kandhkot Gas Field.jpg|thumb|ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]
&lt;!-- فائل صرف تڏهن رکجي جڏهن Wikimedia Commons تي ساڳيو فائل نالو تصديق ٿيل هجي. --&gt;

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] 1959ع ۾ هتي قدرتي گئس دريافت ڪئي. فيلڊ جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ سوئي اپر لائيم اسٽون ذخيرن ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

پهرين کوهه ''Kandhkot Well-1'' جي کوٽائي 7 مارچ 1959ع تي شروع ٿي ۽ اهو 2,079 ميٽرن جي کوٽائي تائين پهتو. فيلڊ ۾ گئس جي دريافت باوجود ملڪ ۾ ان وقت گئس جي محدود طلب سبب تجارتي پيداوار ڪيترن سالن تائين شروع نه ٿي سگهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Gas Field, Kashmore
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/kashmore/kandh-kot-gas-field.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1987ع ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ مان پيداوار شروع ٿي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ هن فيلڊ جو آپريٽر آهي ۽ گئس ملڪ جي توانائي نظام لاءِ استعمال ڪئي وڃي ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt;

== آمدرفت ==
ڪنڌڪوٽ سنڌ جي اترين علائقن جي روڊ ۽ ريل آمدرفت جي مرڪزن مان هڪ آهي. ضلعي مان [[انڊس هاءِ وي]] گذري ٿي، جيڪا هن علائقي کي سنڌ جي ٻين شهرن ۽ اتر طرف ملڪ جي ٻين حصن سان ڳنڍي ٿي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

=== ريلوي ===
[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] شهر کي پاڪستان جي ريلوي نظام سان ڳنڍي ٿي. سنڌ جي هيريٽيج رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي شهر جي اهم آمدرفت واري ماڳ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

ضلعي جي سرڪاري عدالتي تعارف موجب [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن|بخشاپور]]، ڪنڌڪوٽ، [[تنگواڻي ريلوي اسٽيشن|تنگواڻي]] ۽ [[حيات شهيد ريلوي اسٽيشن|حيات شهيد]] ضلعي جون اهم ريلوي اسٽيشنون آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== تعليم ==
ڪنڌڪوٽ ڪشمور ضلعي جو تعليمي مرڪز پڻ آهي. شهر جي پراڻن تعليمي ادارن ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] نمايان آهي، جنهن جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

ضلعي جو صدر مقام هجڻ سبب شهر ۾ سرڪاري ۽ خانگي اسڪولن، ڪاليجن ۽ ٻين تعليمي ادارن جو مرڪز پڻ موجود آهي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ مختلف دورن سان تعلق رکندڙ سرڪاري، مذهبي ۽ تعليمي عمارتون موجود آهن. سنڌ جي ثقافتي ورثي بابت اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي رڪارڊ ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ، ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن، پراڻي مختيارڪار آفيس، گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۽ ڀرپاسي جا ٻيا تاريخي ماڳ درج آهن.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== پراڻي مختيارڪار آفيس ===
'''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي. اها شهر ۾ بچيل پراڻين انتظامي عمارتن مان هڪ آهي ۽ برطانوي دور ۾ ڪنڌڪوٽ جي روينيو انتظام جي تاريخ جي نمائندگي ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== گورنمينٽ هاءِ اسڪول ===
'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي. سنڌ هيريٽيج جي رڪارڊ ۾ ان کي ڪشمور ضلعي جي تاريخي تعليمي عمارتن ۾ شامل ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

== ٻوڏ ==
سنڌو درياهه جي ويجهو هجڻ سبب ڪنڌڪوٽ تعلقو تاريخي طور ٻوڏ جي خطري سان لاڳاپيل رهيو آهي. آگسٽ 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪنڌڪوٽ ڀرسان '''توري بند''' ۾ گهارو پيو، جنهن سبب اتر سنڌ جي وسيع علائقن ۾ پاڻي پکڙجي ويو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Commission launches probe into Tori breach
 |url=https://www.dawn.com/news/567954/commission-launches-probe-into-tori-breach-2
 |work=[[ڊان]]
 |date=4 October 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري انجنيئرن جي ان وقت ڏنل ڄاڻ موجب 7 آگسٽ 2010ع تي سنڌوءَ ۾ غيرمعمولي چاڙهه دوران توري بند تان پاڻي اوورفلو ٿيو ۽ پوءِ بند کي نقصان پهتو. ان واقعي ڪنڌڪوٽ ۽ ڀرپاسي جي ڪچي ۽ ٻهراڙي وارن علائقن کي سخت متاثر ڪيو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Steady rise in Indus river: Emergency declared along sensitive points
 |url=https://www.dawn.com/news/890878/steady-rise-in-indus-river-emergency-declared-along-sensitive-points
 |work=[[ڊان]]
 |date=8 August 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

2022ع جي غيرمعمولي مون سون برساتن ۽ سنڌ جي وڏي ٻوڏ دوران پڻ ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور ضلعي جا ڪيترائي علائقا برساتي ۽ ٻوڏ جي پاڻيءَ کان متاثر ٿيا.

== انتظام ==
ڪنڌڪوٽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو انتظامي صدر مقام آهي، تنهنڪري ڊپٽي ڪمشنر سميت ضلعي سطح جي ڪيترن ئي سرڪاري کاتن ۽ عدالتي ادارن جون آفيسون شهر ۾ واقع آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

مڪاني حڪومت جي لحاظ کان شهري آبادي '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي''' جي حدن ۾ اچي ٿي. حڪومت سنڌ جي مڪاني حڪومت کاتي جي سرڪاري حدبنديءَ واري نوٽيفڪيشن ۾ ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جي ميونسپل ڪاميٽي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=مڪاني حڪومت، هائوسنگ ۽ ٽائون پلاننگ کاتو، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== اهم انگ اکر ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#1D3557; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ — هڪ نظر ۾'''
|-
! style=&quot;background:#457B9D; color:white;&quot; | خصوصيت
! style=&quot;background:#E76F51; color:white;&quot; | تفصيل
|-
| انتظامي حيثيت
| [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | تعلقو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| شهر جي آبادي، 2023ع
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | ضلعي صدر مقام بڻيو
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 13 ڊسمبر 2004ع
|-
| گئس جي دريافت
| 1959ع
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | گئس جي تجارتي پيداوار
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 1987ع
|-
| پراڻي مختيارڪار آفيس
| 1902ع
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | گورنمينٽ هاءِ اسڪول
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1947ع
|-
| ريلوي
| [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | معياري وقت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[پاڪستان معياري وقت]] (يو ٽي سي +5)
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]
* [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور]]
* [[گڊو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:سنڌ جا شهر]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا شهر]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعي صدر مقام]]</text>
      <sha1>rpdinhbdarlu3ll6zo6suu40kf4ts72</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412498</id>
      <parentid>412495</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19539" sha1="sni54g5202630r8m8ywm0tytux7dj4p" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو صدر مقام}}

{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ
| settlement_type         = [[شهر]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪنڌڪوٽ جو مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|38|N|69|10|52|E|region:PK_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| seat_type               = ضلعي صدر مقام
| seat                    = ڪنڌڪوٽ
| government_type         = [[ميونسپل ڪاميٽي]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = 76
| population_total        = 99155
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_2.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_male         = 48,336
| population_female       = 50,818
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| postal_code_type        = پوسٽل ڪوڊ
| postal_code             = 79160
| area_code_type          = ٽيليفون ڪوڊ
| area_code               = 0722
}}

'''ڪنڌڪوٽ''' (انگريزي: ''Kandhkot'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ واقع هڪ شهر ۽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام آهي. هي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جو پڻ انتظامي مرڪز آهي. [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي '''99,155''' هئي، جنهن ۾ 48,336 مرد، 50,818 عورتون ۽ هڪ ٽرانسجينڊر فرد شامل هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

[[ڪشمور ضلعو]] 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] مان الڳ ڪري قائم ڪيو ويو ۽ ڪنڌڪوٽ کي نئين ضلعي جو هيڊڪوارٽر مقرر ڪيو ويو. جولاءِ 2005ع ۾ ضلعي عدالت پڻ ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== نالو ==
شهر جو نالو سنڌيءَ ۾ '''ڪنڌڪوٽ''' لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته انگريزي ذريعن ۾ ''Kandhkot'' ۽ تاريخي طور ''Kandh Kot'' جون صورتون پڻ استعمال ٿينديون رهيون آهن. ''ڪوٽ'' سنڌي ۽ ڏکڻ ايشيائي جاگرافيائي نالن ۾ قلعي يا محفوظ آباديءَ لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ آهي.

== تاريخ ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي پراڻين آبادين مان هڪ آهي. مقامي تاريخي ماخذن موجب موجوده شهر جي ترقي لڳ ڀڳ ٻن صدين دوران ٿي. ڪلهوڙا دور جي آخري زماني سان هتي هڪ قلعي جي تعمير جي روايت پڻ منسوب ڪئي وڃي ٿي؛ ڪلهوڙن کان پوءِ هي علائقو [[ٽالپر خاندان|ٽالپرن]] جي اثر هيٺ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot
 |url=https://sindhatlas.com/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=سنڌ ائٽلس
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1843ع ۾ [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] پاران سنڌ تي قبضي کان پوءِ اتر سنڌ جو انتظامي ڍانچو بتدريج تبديل ٿيو. ڪنڌڪوٽ بعد ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. برطانوي ۽ پوءِ پاڪستاني دور ۾ شهر انتظامي، واپاري، تعليمي ۽ آمدرفت جي مرڪز طور وڌندو رهيو.

شهر جي پراڻي انتظامي ورثي مان '''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' نمايان آهي، جيڪا 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي ۽ ڪشمور ضلعي جي پراڻين موجود سرڪاري عمارتن مان شمار ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1947ع ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] قائم ٿيو، جيڪو شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== ضلعي صدر مقام ===
13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت اڳوڻي جيڪب آباد ضلعي جي انتظامي ورهاست ڪري [[ڪشمور ضلعو]] قائم ڪيو. نئين ضلعي ۾ [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]]، [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] ۽ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي]] تعلقا شامل ٿيا، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جو انتظامي صدر مقام بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ان تبديليءَ کان پوءِ ضلعي سطح جون عدالتون ۽ سرڪاري کاتا ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ٿيا. ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ جولاءِ 2005ع کان هتي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ [[اتر سنڌ]] ۾ تقريباً 28°14′38″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69°10′52″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي واقع آهي. شهر [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري واري وسيع ميداني علائقي جو حصو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot – Geography and Setting
 |url=https://sindhatlas.com/en/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=Sindh Atlas
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[ڪنڌڪوٽ تعلقو]] 654 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي. 2023ع ۾ تعلقي جي ڪل آبادي 407,592 هئي، جنهن مان 142,631 شهري ۽ 264,961 ٻهراڙيءَ جي آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBSTaluka&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبهوا ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي گرم ۽ خشڪ ميداني آبهوا واري خطي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي شديد هوندي آهي، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ هوندو آهي. شهر ۽ ڀرپاسي جي زراعت جو دارومدار موسمي برساتن جي ڀيٽ ۾ سنڌو درياهه سان لاڳاپيل آبپاشي نظام تي وڌيڪ آهي.

== آبادي ==
[[پاڪستان شماريات بيورو]] موجب 2017ع ۾ ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي 100,850 هئي، جيڪا 2023ع ۾ 99,155 رڪارڊ ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين سرڪاري جدول ۾ سراسري سالياني واڌ جي شرح '''−0.283٪''' ڏيکاري وئي آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:75%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#264653; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ شهر جي آبادي'''
|-
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آدمشماري
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | حيثيت
|-
| 2017ع
| 100,850
| [[ميونسپل ڪاميٽي]]
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''2023ع'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''99,155'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''ميونسپل ڪاميٽي'''
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

=== 2023ع جي آبادي جو ڍانچو ===
2023ع جي آدمشماري ۾ شهر جي 99,155 ماڻهن مان 48,336 مرد ۽ 50,818 عورتون هيون. شهر ۾ سراسري گهراڻي جو قد 5.47 ماڻهو رڪارڊ ٿيو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي، 2023ع'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
|-
| ڪل
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | ٽرانسجينڊر
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1
|-
| سراسري گهراڻي جو قد
| 5.47
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي زرعي علائقي جو واپاري مرڪز آهي. ڀرپاسي جي معيشت جو بنياد آبپاشيءَ واري زراعت، چوپائي مال ۽ زرعي پيداوار جي مقامي واپار تي آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ [[گڊو بئراج]] سان لاڳاپيل آبپاشي نظام ڪشمور-ڪنڌڪوٽ واري زرعي پٽي لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿو.

شهر جي معاشي سڃاڻپ ۾ سڀ کان اهم صنعتي وسيلو '''[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]''' آهي.

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===
[[فائل:Severe floods in Pakistan (Copernicus 2024-08-22).png|thumb|[[سنڌو درياهه]] ۾ چاڙهه سبب [[ڪنڌڪوٽ]] جي ڏکڻ ۾ آيل ٻوڏ، آگسٽ 2024ع ۾ ڪوپرنيڪس سينٽينل-2 سيٽلائيٽ تان ورتل منظر.]]
&lt;!-- فائل صرف تڏهن رکجي جڏهن Wikimedia Commons تي ساڳيو فائل نالو تصديق ٿيل هجي. --&gt;

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] 1959ع ۾ هتي قدرتي گئس دريافت ڪئي. فيلڊ جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ سوئي اپر لائيم اسٽون ذخيرن ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

پهرين کوهه ''ڪنڌڪوٽ ويل-1'' جي کوٽائي 7 مارچ 1959ع تي شروع ٿي ۽ اهو 2,079 ميٽرن جي کوٽائي تائين پهتو. فيلڊ ۾ گئس جي دريافت باوجود ملڪ ۾ ان وقت گئس جي محدود طلب سبب تجارتي پيداوار ڪيترن سالن تائين شروع نه ٿي سگهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Gas Field, Kashmore
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/kashmore/kandh-kot-gas-field.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1987ع ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ مان پيداوار شروع ٿي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ هن فيلڊ جو آپريٽر آهي ۽ گئس ملڪ جي توانائي نظام لاءِ استعمال ڪئي وڃي ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt;

== آمدرفت ==
ڪنڌڪوٽ سنڌ جي اترين علائقن جي روڊ ۽ ريل آمدرفت جي مرڪزن مان هڪ آهي. ضلعي مان [[انڊس هاءِ وي]] گذري ٿي، جيڪا هن علائقي کي سنڌ جي ٻين شهرن ۽ اتر طرف ملڪ جي ٻين حصن سان ڳنڍي ٿي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

=== ريلوي ===
[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] شهر کي پاڪستان جي ريلوي نظام سان ڳنڍي ٿي. سنڌ جي هيريٽيج رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي شهر جي اهم آمدرفت واري ماڳ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

ضلعي جي سرڪاري عدالتي تعارف موجب [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن|بخشاپور]]، ڪنڌڪوٽ، [[تنگواڻي ريلوي اسٽيشن|تنگواڻي]] ۽ [[حيات شهيد ريلوي اسٽيشن|حيات شهيد]] ضلعي جون اهم ريلوي اسٽيشنون آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== تعليم ==
ڪنڌڪوٽ ڪشمور ضلعي جو تعليمي مرڪز پڻ آهي. شهر جي پراڻن تعليمي ادارن ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] نمايان آهي، جنهن جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

ضلعي جو صدر مقام هجڻ سبب شهر ۾ سرڪاري ۽ خانگي اسڪولن، ڪاليجن ۽ ٻين تعليمي ادارن جو مرڪز پڻ موجود آهي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ مختلف دورن سان تعلق رکندڙ سرڪاري، مذهبي ۽ تعليمي عمارتون موجود آهن. سنڌ جي ثقافتي ورثي بابت اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي رڪارڊ ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ، ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن، پراڻي مختيارڪار آفيس، گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۽ ڀرپاسي جا ٻيا تاريخي ماڳ درج آهن.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== پراڻي مختيارڪار آفيس ===
'''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي. اها شهر ۾ بچيل پراڻين انتظامي عمارتن مان هڪ آهي ۽ برطانوي دور ۾ ڪنڌڪوٽ جي روينيو انتظام جي تاريخ جي نمائندگي ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== گورنمينٽ هاءِ اسڪول ===
'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي. سنڌ هيريٽيج جي رڪارڊ ۾ ان کي ڪشمور ضلعي جي تاريخي تعليمي عمارتن ۾ شامل ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

== ٻوڏ ==
سنڌو درياهه جي ويجهو هجڻ سبب ڪنڌڪوٽ تعلقو تاريخي طور ٻوڏ جي خطري سان لاڳاپيل رهيو آهي. آگسٽ 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪنڌڪوٽ ڀرسان '''توري بند''' ۾ گهارو پيو، جنهن سبب اتر سنڌ جي وسيع علائقن ۾ پاڻي پکڙجي ويو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Commission launches probe into Tori breach
 |url=https://www.dawn.com/news/567954/commission-launches-probe-into-tori-breach-2
 |work=[[ڊان]]
 |date=4 October 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري انجنيئرن جي ان وقت ڏنل ڄاڻ موجب 7 آگسٽ 2010ع تي سنڌوءَ ۾ غيرمعمولي چاڙهه دوران توري بند تان پاڻي اوورفلو ٿيو ۽ پوءِ بند کي نقصان پهتو. ان واقعي ڪنڌڪوٽ ۽ ڀرپاسي جي ڪچي ۽ ٻهراڙي وارن علائقن کي سخت متاثر ڪيو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Steady rise in Indus river: Emergency declared along sensitive points
 |url=https://www.dawn.com/news/890878/steady-rise-in-indus-river-emergency-declared-along-sensitive-points
 |work=[[ڊان]]
 |date=8 August 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

2022ع جي غيرمعمولي مون سون برساتن ۽ سنڌ جي وڏي ٻوڏ دوران پڻ ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور ضلعي جا ڪيترائي علائقا برساتي ۽ ٻوڏ جي پاڻيءَ کان متاثر ٿيا.

== انتظام ==
ڪنڌڪوٽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو انتظامي صدر مقام آهي، تنهنڪري ڊپٽي ڪمشنر سميت ضلعي سطح جي ڪيترن ئي سرڪاري کاتن ۽ عدالتي ادارن جون آفيسون شهر ۾ واقع آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

مڪاني حڪومت جي لحاظ کان شهري آبادي '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي''' جي حدن ۾ اچي ٿي. حڪومت سنڌ جي مڪاني حڪومت کاتي جي سرڪاري حدبنديءَ واري نوٽيفڪيشن ۾ ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جي ميونسپل ڪاميٽي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=مڪاني حڪومت، هائوسنگ ۽ ٽائون پلاننگ کاتو، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== اهم انگ اکر ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#1D3557; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ — هڪ نظر ۾'''
|-
! style=&quot;background:#457B9D; color:white;&quot; | خصوصيت
! style=&quot;background:#E76F51; color:white;&quot; | تفصيل
|-
| انتظامي حيثيت
| [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | تعلقو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| شهر جي آبادي، 2023ع
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | ضلعي صدر مقام بڻيو
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 13 ڊسمبر 2004ع
|-
| گئس جي دريافت
| 1959ع
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | گئس جي تجارتي پيداوار
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 1987ع
|-
| پراڻي مختيارڪار آفيس
| 1902ع
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | گورنمينٽ هاءِ اسڪول
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1947ع
|-
| ريلوي
| [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | معياري وقت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[پاڪستان معياري وقت]] (يو ٽي سي +5)
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]
* [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور]]
* [[گڊو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:سنڌ جا شهر]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا شهر]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعي صدر مقام]]</text>
      <sha1>sni54g5202630r8m8ywm0tytux7dj4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412509</id>
      <parentid>412498</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ */</comment>
      <origin>412509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19276" sha1="f4dk3rrrgmo8axw8bnbypg403bj8fav" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو صدر مقام}}

{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ
| settlement_type         = [[شهر]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪنڌڪوٽ جو مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|38|N|69|10|52|E|region:PK_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| seat_type               = ضلعي صدر مقام
| seat                    = ڪنڌڪوٽ
| government_type         = [[ميونسپل ڪاميٽي]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = 76
| population_total        = 99155
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_2.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_male         = 48,336
| population_female       = 50,818
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| postal_code_type        = پوسٽل ڪوڊ
| postal_code             = 79160
| area_code_type          = ٽيليفون ڪوڊ
| area_code               = 0722
}}

'''ڪنڌڪوٽ''' (انگريزي: ''Kandhkot'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ واقع هڪ شهر ۽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام آهي. هي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جو پڻ انتظامي مرڪز آهي. [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي '''99,155''' هئي، جنهن ۾ 48,336 مرد، 50,818 عورتون ۽ هڪ ٽرانسجينڊر فرد شامل هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

[[ڪشمور ضلعو]] 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] مان الڳ ڪري قائم ڪيو ويو ۽ ڪنڌڪوٽ کي نئين ضلعي جو هيڊڪوارٽر مقرر ڪيو ويو. جولاءِ 2005ع ۾ ضلعي عدالت پڻ ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== نالو ==
شهر جو نالو سنڌيءَ ۾ '''ڪنڌڪوٽ''' لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته انگريزي ذريعن ۾ ''Kandhkot'' ۽ تاريخي طور ''Kandh Kot'' جون صورتون پڻ استعمال ٿينديون رهيون آهن. ''ڪوٽ'' سنڌي ۽ ڏکڻ ايشيائي جاگرافيائي نالن ۾ قلعي يا محفوظ آباديءَ لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ آهي.

== تاريخ ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي پراڻين آبادين مان هڪ آهي. مقامي تاريخي ماخذن موجب موجوده شهر جي ترقي لڳ ڀڳ ٻن صدين دوران ٿي. ڪلهوڙا دور جي آخري زماني سان هتي هڪ قلعي جي تعمير جي روايت پڻ منسوب ڪئي وڃي ٿي؛ ڪلهوڙن کان پوءِ هي علائقو [[ٽالپر خاندان|ٽالپرن]] جي اثر هيٺ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot
 |url=https://sindhatlas.com/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=سنڌ ائٽلس
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1843ع ۾ [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] پاران سنڌ تي قبضي کان پوءِ اتر سنڌ جو انتظامي ڍانچو بتدريج تبديل ٿيو. ڪنڌڪوٽ بعد ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. برطانوي ۽ پوءِ پاڪستاني دور ۾ شهر انتظامي، واپاري، تعليمي ۽ آمدرفت جي مرڪز طور وڌندو رهيو.

شهر جي پراڻي انتظامي ورثي مان '''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' نمايان آهي، جيڪا 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي ۽ ڪشمور ضلعي جي پراڻين موجود سرڪاري عمارتن مان شمار ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1947ع ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] قائم ٿيو، جيڪو شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== ضلعي صدر مقام ===
13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت اڳوڻي جيڪب آباد ضلعي جي انتظامي ورهاست ڪري [[ڪشمور ضلعو]] قائم ڪيو. نئين ضلعي ۾ [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]]، [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] ۽ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي]] تعلقا شامل ٿيا، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جو انتظامي صدر مقام بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ان تبديليءَ کان پوءِ ضلعي سطح جون عدالتون ۽ سرڪاري کاتا ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ٿيا. ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ جولاءِ 2005ع کان هتي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ [[اتر سنڌ]] ۾ تقريباً 28°14′38″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69°10′52″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي واقع آهي. شهر [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري واري وسيع ميداني علائقي جو حصو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot – Geography and Setting
 |url=https://sindhatlas.com/en/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=Sindh Atlas
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[ڪنڌڪوٽ تعلقو]] 654 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي. 2023ع ۾ تعلقي جي ڪل آبادي 407,592 هئي، جنهن مان 142,631 شهري ۽ 264,961 ٻهراڙيءَ جي آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBSTaluka&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبهوا ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي گرم ۽ خشڪ ميداني آبهوا واري خطي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي شديد هوندي آهي، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ هوندو آهي. شهر ۽ ڀرپاسي جي زراعت جو دارومدار موسمي برساتن جي ڀيٽ ۾ سنڌو درياهه سان لاڳاپيل آبپاشي نظام تي وڌيڪ آهي.

== آبادي ==
[[پاڪستان شماريات بيورو]] موجب 2017ع ۾ ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي 100,850 هئي، جيڪا 2023ع ۾ 99,155 رڪارڊ ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين سرڪاري جدول ۾ سراسري سالياني واڌ جي شرح '''−0.283٪''' ڏيکاري وئي آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:75%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#264653; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ شهر جي آبادي'''
|-
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آدمشماري
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | حيثيت
|-
| 2017ع
| 100,850
| [[ميونسپل ڪاميٽي]]
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''2023ع'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''99,155'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''ميونسپل ڪاميٽي'''
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

=== 2023ع جي آبادي جو ڍانچو ===
2023ع جي آدمشماري ۾ شهر جي 99,155 ماڻهن مان 48,336 مرد ۽ 50,818 عورتون هيون. شهر ۾ سراسري گهراڻي جو قد 5.47 ماڻهو رڪارڊ ٿيو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي، 2023ع'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
|-
| ڪل
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | ٽرانسجينڊر
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1
|-
| سراسري گهراڻي جو قد
| 5.47
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي زرعي علائقي جو واپاري مرڪز آهي. ڀرپاسي جي معيشت جو بنياد آبپاشيءَ واري زراعت، چوپائي مال ۽ زرعي پيداوار جي مقامي واپار تي آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ [[گڊو بئراج]] سان لاڳاپيل آبپاشي نظام ڪشمور-ڪنڌڪوٽ واري زرعي پٽي لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿو.

شهر جي معاشي سڃاڻپ ۾ سڀ کان اهم صنعتي وسيلو '''[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]''' آهي.

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===

&lt;!-- فائل صرف تڏهن رکجي جڏهن Wikimedia Commons تي ساڳيو فائل نالو تصديق ٿيل هجي. --&gt;

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] 1959ع ۾ هتي قدرتي گئس دريافت ڪئي. فيلڊ جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ سوئي اپر لائيم اسٽون ذخيرن ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

پهرين کوهه ''ڪنڌڪوٽ ويل-1'' جي کوٽائي 7 مارچ 1959ع تي شروع ٿي ۽ اهو 2,079 ميٽرن جي کوٽائي تائين پهتو. فيلڊ ۾ گئس جي دريافت باوجود ملڪ ۾ ان وقت گئس جي محدود طلب سبب تجارتي پيداوار ڪيترن سالن تائين شروع نه ٿي سگهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Gas Field, Kashmore
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/kashmore/kandh-kot-gas-field.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1987ع ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ مان پيداوار شروع ٿي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ هن فيلڊ جو آپريٽر آهي ۽ گئس ملڪ جي توانائي نظام لاءِ استعمال ڪئي وڃي ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt;

== آمدرفت ==
ڪنڌڪوٽ سنڌ جي اترين علائقن جي روڊ ۽ ريل آمدرفت جي مرڪزن مان هڪ آهي. ضلعي مان [[انڊس هاءِ وي]] گذري ٿي، جيڪا هن علائقي کي سنڌ جي ٻين شهرن ۽ اتر طرف ملڪ جي ٻين حصن سان ڳنڍي ٿي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

=== ريلوي ===
[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] شهر کي پاڪستان جي ريلوي نظام سان ڳنڍي ٿي. سنڌ جي هيريٽيج رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي شهر جي اهم آمدرفت واري ماڳ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

ضلعي جي سرڪاري عدالتي تعارف موجب [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن|بخشاپور]]، ڪنڌڪوٽ، [[تنگواڻي ريلوي اسٽيشن|تنگواڻي]] ۽ [[حيات شهيد ريلوي اسٽيشن|حيات شهيد]] ضلعي جون اهم ريلوي اسٽيشنون آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== تعليم ==
ڪنڌڪوٽ ڪشمور ضلعي جو تعليمي مرڪز پڻ آهي. شهر جي پراڻن تعليمي ادارن ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] نمايان آهي، جنهن جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

ضلعي جو صدر مقام هجڻ سبب شهر ۾ سرڪاري ۽ خانگي اسڪولن، ڪاليجن ۽ ٻين تعليمي ادارن جو مرڪز پڻ موجود آهي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ مختلف دورن سان تعلق رکندڙ سرڪاري، مذهبي ۽ تعليمي عمارتون موجود آهن. سنڌ جي ثقافتي ورثي بابت اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي رڪارڊ ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ، ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن، پراڻي مختيارڪار آفيس، گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۽ ڀرپاسي جا ٻيا تاريخي ماڳ درج آهن.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== پراڻي مختيارڪار آفيس ===
'''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي. اها شهر ۾ بچيل پراڻين انتظامي عمارتن مان هڪ آهي ۽ برطانوي دور ۾ ڪنڌڪوٽ جي روينيو انتظام جي تاريخ جي نمائندگي ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== گورنمينٽ هاءِ اسڪول ===
'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي. سنڌ هيريٽيج جي رڪارڊ ۾ ان کي ڪشمور ضلعي جي تاريخي تعليمي عمارتن ۾ شامل ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

== ٻوڏ ==
سنڌو درياهه جي ويجهو هجڻ سبب ڪنڌڪوٽ تعلقو تاريخي طور ٻوڏ جي خطري سان لاڳاپيل رهيو آهي. آگسٽ 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪنڌڪوٽ ڀرسان '''توري بند''' ۾ گهارو پيو، جنهن سبب اتر سنڌ جي وسيع علائقن ۾ پاڻي پکڙجي ويو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Commission launches probe into Tori breach
 |url=https://www.dawn.com/news/567954/commission-launches-probe-into-tori-breach-2
 |work=[[ڊان]]
 |date=4 October 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري انجنيئرن جي ان وقت ڏنل ڄاڻ موجب 7 آگسٽ 2010ع تي سنڌوءَ ۾ غيرمعمولي چاڙهه دوران توري بند تان پاڻي اوورفلو ٿيو ۽ پوءِ بند کي نقصان پهتو. ان واقعي ڪنڌڪوٽ ۽ ڀرپاسي جي ڪچي ۽ ٻهراڙي وارن علائقن کي سخت متاثر ڪيو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Steady rise in Indus river: Emergency declared along sensitive points
 |url=https://www.dawn.com/news/890878/steady-rise-in-indus-river-emergency-declared-along-sensitive-points
 |work=[[ڊان]]
 |date=8 August 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

2022ع جي غيرمعمولي مون سون برساتن ۽ سنڌ جي وڏي ٻوڏ دوران پڻ ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور ضلعي جا ڪيترائي علائقا برساتي ۽ ٻوڏ جي پاڻيءَ کان متاثر ٿيا.

== انتظام ==
ڪنڌڪوٽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو انتظامي صدر مقام آهي، تنهنڪري ڊپٽي ڪمشنر سميت ضلعي سطح جي ڪيترن ئي سرڪاري کاتن ۽ عدالتي ادارن جون آفيسون شهر ۾ واقع آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

مڪاني حڪومت جي لحاظ کان شهري آبادي '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي''' جي حدن ۾ اچي ٿي. حڪومت سنڌ جي مڪاني حڪومت کاتي جي سرڪاري حدبنديءَ واري نوٽيفڪيشن ۾ ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جي ميونسپل ڪاميٽي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=مڪاني حڪومت، هائوسنگ ۽ ٽائون پلاننگ کاتو، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== اهم انگ اکر ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#1D3557; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ — هڪ نظر ۾'''
|-
! style=&quot;background:#457B9D; color:white;&quot; | خصوصيت
! style=&quot;background:#E76F51; color:white;&quot; | تفصيل
|-
| انتظامي حيثيت
| [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | تعلقو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| شهر جي آبادي، 2023ع
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | ضلعي صدر مقام بڻيو
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 13 ڊسمبر 2004ع
|-
| گئس جي دريافت
| 1959ع
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | گئس جي تجارتي پيداوار
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 1987ع
|-
| پراڻي مختيارڪار آفيس
| 1902ع
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | گورنمينٽ هاءِ اسڪول
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1947ع
|-
| ريلوي
| [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | معياري وقت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[پاڪستان معياري وقت]] (يو ٽي سي +5)
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]
* [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور]]
* [[گڊو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:سنڌ جا شهر]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا شهر]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعي صدر مقام]]</text>
      <sha1>f4dk3rrrgmo8axw8bnbypg403bj8fav</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412511</id>
      <parentid>412509</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19542" sha1="g9l2ahexmb1vyivekv0q4rephydrey9" xml:space="preserve">{{Short description|ڪشمور ضلعي جو صدر مقام}}

{{Infobox settlement
| name                    = ڪنڌڪوٽ
| settlement_type         = [[شهر]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪنڌڪوٽ جو مقام
| coordinates             = {{coord|28|14|38|N|69|10|52|E|region:PK_type:city|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| seat_type               = ضلعي صدر مقام
| seat                    = ڪنڌڪوٽ
| government_type         = [[ميونسپل ڪاميٽي]]
| unit_pref               = Metric
| elevation_m             = 76
| population_total        = 99155
| population_as_of        = [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع]]
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Annual Growth Rate and Household Size, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/sindh/dcr/table_2.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
| population_male         = 48,336
| population_female       = 50,818
| population_density_km2  = auto
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| postal_code_type        = پوسٽل ڪوڊ
| postal_code             = 79160
| area_code_type          = ٽيليفون ڪوڊ
| area_code               = 0722
}}

'''ڪنڌڪوٽ''' (انگريزي: ''Kandhkot'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي اترئين حصي ۾ واقع هڪ شهر ۽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام آهي. هي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جو پڻ انتظامي مرڪز آهي. [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي '''99,155''' هئي، جنهن ۾ 48,336 مرد، 50,818 عورتون ۽ هڪ ٽرانسجينڊر فرد شامل هو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

[[ڪشمور ضلعو]] 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] مان الڳ ڪري قائم ڪيو ويو ۽ ڪنڌڪوٽ کي نئين ضلعي جو هيڊڪوارٽر مقرر ڪيو ويو. جولاءِ 2005ع ۾ ضلعي عدالت پڻ ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District &amp; Sessions Court Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== نالو ==
شهر جو نالو سنڌيءَ ۾ '''ڪنڌڪوٽ''' لکيو وڃي ٿو، جڏهن ته انگريزي ذريعن ۾ ''Kandhkot'' ۽ تاريخي طور ''Kandh Kot'' جون صورتون پڻ استعمال ٿينديون رهيون آهن. ''ڪوٽ'' سنڌي ۽ ڏکڻ ايشيائي جاگرافيائي نالن ۾ قلعي يا محفوظ آباديءَ لاءِ استعمال ٿيندڙ لفظ آهي.

== تاريخ ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي پراڻين آبادين مان هڪ آهي. مقامي تاريخي ماخذن موجب موجوده شهر جي ترقي لڳ ڀڳ ٻن صدين دوران ٿي. ڪلهوڙا دور جي آخري زماني سان هتي هڪ قلعي جي تعمير جي روايت پڻ منسوب ڪئي وڃي ٿي؛ ڪلهوڙن کان پوءِ هي علائقو [[ٽالپر خاندان|ٽالپرن]] جي اثر هيٺ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot
 |url=https://sindhatlas.com/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=سنڌ ائٽلس
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1843ع ۾ [[برطانوي ايسٽ انڊيا ڪمپني]] پاران سنڌ تي قبضي کان پوءِ اتر سنڌ جو انتظامي ڍانچو بتدريج تبديل ٿيو. ڪنڌڪوٽ بعد ۾ [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جو حصو رهيو. برطانوي ۽ پوءِ پاڪستاني دور ۾ شهر انتظامي، واپاري، تعليمي ۽ آمدرفت جي مرڪز طور وڌندو رهيو.

شهر جي پراڻي انتظامي ورثي مان '''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' نمايان آهي، جيڪا 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي ۽ ڪشمور ضلعي جي پراڻين موجود سرڪاري عمارتن مان شمار ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;&gt;{{cite web
 |title=Explore District Kashmore Complete Sites
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1947ع ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] قائم ٿيو، جيڪو شهر جي پراڻن تعليمي ادارن مان آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== ضلعي صدر مقام ===
13 ڊسمبر 2004ع تي سنڌ حڪومت اڳوڻي جيڪب آباد ضلعي جي انتظامي ورهاست ڪري [[ڪشمور ضلعو]] قائم ڪيو. نئين ضلعي ۾ [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور]]، [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ]] ۽ بعد ۾ [[تنگواڻي تعلقو|تنگواڻي]] تعلقا شامل ٿيا، جڏهن ته ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جو انتظامي صدر مقام بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

ان تبديليءَ کان پوءِ ضلعي سطح جون عدالتون ۽ سرڪاري کاتا ڪنڌڪوٽ ۾ قائم ٿيا. ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ جولاءِ 2005ع کان هتي ڪم ڪرڻ شروع ڪيو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪنڌڪوٽ [[اتر سنڌ]] ۾ تقريباً 28°14′38″ اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69°10′52″ اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي واقع آهي. شهر [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري واري وسيع ميداني علائقي جو حصو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot – Geography and Setting
 |url=https://sindhatlas.com/en/atlas/geography/taluka-kandhkot/
 |website=Sindh Atlas
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

[[ڪنڌڪوٽ تعلقو]] 654 چورس ڪلوميٽرن تي پکڙيل آهي. 2023ع ۾ تعلقي جي ڪل آبادي 407,592 هئي، جنهن مان 142,631 شهري ۽ 264,961 ٻهراڙيءَ جي آبادي هئي.&lt;ref name=&quot;PBSTaluka&quot;&gt;{{cite web
 |title=Table 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== آبهوا ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي گرم ۽ خشڪ ميداني آبهوا واري خطي ۾ اچي ٿو. اونهاري ۾ گرمي شديد هوندي آهي، جڏهن ته سيارو نسبتاً ٿڌو ۽ خشڪ هوندو آهي. شهر ۽ ڀرپاسي جي زراعت جو دارومدار موسمي برساتن جي ڀيٽ ۾ سنڌو درياهه سان لاڳاپيل آبپاشي نظام تي وڌيڪ آهي.

== آبادي ==
[[پاڪستان شماريات بيورو]] موجب 2017ع ۾ ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي جي آبادي 100,850 هئي، جيڪا 2023ع ۾ 99,155 رڪارڊ ٿي. 2017ع کان 2023ع تائين سرڪاري جدول ۾ سراسري سالياني واڌ جي شرح '''−0.283٪''' ڏيکاري وئي آهي.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:75%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#264653; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ شهر جي آبادي'''
|-
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آدمشماري
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | آبادي
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | حيثيت
|-
| 2017ع
| 100,850
| [[ميونسپل ڪاميٽي]]
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''2023ع'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''99,155'''
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | '''ميونسپل ڪاميٽي'''
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

=== 2023ع جي آبادي جو ڍانچو ===
2023ع جي آدمشماري ۾ شهر جي 99,155 ماڻهن مان 48,336 مرد ۽ 50,818 عورتون هيون. شهر ۾ سراسري گهراڻي جو قد 5.47 ماڻهو رڪارڊ ٿيو.&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:70%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي، 2023ع'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | زمرو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | آبادي
|-
| ڪل
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | ٽرانسجينڊر
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1
|-
| سراسري گهراڻي جو قد
| 5.47
|}&lt;ref name=&quot;PBS2023Urban&quot;/&gt;

== معيشت ==
ڪنڌڪوٽ اتر سنڌ جي زرعي علائقي جو واپاري مرڪز آهي. ڀرپاسي جي معيشت جو بنياد آبپاشيءَ واري زراعت، چوپائي مال ۽ زرعي پيداوار جي مقامي واپار تي آهي. [[سنڌو درياهه]] ۽ [[گڊو بئراج]] سان لاڳاپيل آبپاشي نظام ڪشمور-ڪنڌڪوٽ واري زرعي پٽي لاءِ بنيادي اهميت رکي ٿو.

شهر جي معاشي سڃاڻپ ۾ سڀ کان اهم صنعتي وسيلو '''[[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]''' آهي.

=== ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ ===

&lt;!-- فائل صرف تڏهن رکجي جڏهن Wikimedia Commons تي ساڳيو فائل نالو تصديق ٿيل هجي. --&gt;

ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ [[سنڌو درياهه]] جي ساڄي ڪناري تي واقع آهي. [[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]] 1959ع ۾ هتي قدرتي گئس دريافت ڪئي. فيلڊ جا ذخيرا حبيب راهي لائيم اسٽون، سوئي مين لائيم اسٽون ۽ سوئي اپر لائيم اسٽون ذخيرن ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot Gas Field
 |url=https://www.ppl.com.pk/content/kandhkot-gas-field-overview
 |publisher=[[پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ]]
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

پهرين کوهه ''ڪنڌڪوٽ ويل-1'' جي کوٽائي 7 مارچ 1959ع تي شروع ٿي ۽ اهو 2,079 ميٽرن جي کوٽائي تائين پهتو. فيلڊ ۾ گئس جي دريافت باوجود ملڪ ۾ ان وقت گئس جي محدود طلب سبب تجارتي پيداوار ڪيترن سالن تائين شروع نه ٿي سگهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Gas Field, Kashmore
 |url=https://heritage.eftsindh.com/districts/kashmore/kandh-kot-gas-field.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

1987ع ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ مان پيداوار شروع ٿي. پاڪستان پيٽروليم لميٽيڊ هن فيلڊ جو آپريٽر آهي ۽ گئس ملڪ جي توانائي نظام لاءِ استعمال ڪئي وڃي ٿي.&lt;ref name=&quot;PPL&quot;/&gt;

== آمدرفت ==
ڪنڌڪوٽ سنڌ جي اترين علائقن جي روڊ ۽ ريل آمدرفت جي مرڪزن مان هڪ آهي. ضلعي مان [[انڊس هاءِ وي]] گذري ٿي، جيڪا هن علائقي کي سنڌ جي ٻين شهرن ۽ اتر طرف ملڪ جي ٻين حصن سان ڳنڍي ٿي.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

=== ريلوي ===
[[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]] شهر کي پاڪستان جي ريلوي نظام سان ڳنڍي ٿي. سنڌ جي هيريٽيج رڪارڊ ۾ پڻ ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن کي شهر جي اهم آمدرفت واري ماڳ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Kandh Kot Railway Station
 |url=https://heritage.eftsindh.com/sites/complete/kashmore.php
 |publisher=اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ فار پريزرويشن آف دي هيريٽيج آف سنڌ
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

ضلعي جي سرڪاري عدالتي تعارف موجب [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن|بخشاپور]]، ڪنڌڪوٽ، [[تنگواڻي ريلوي اسٽيشن|تنگواڻي]] ۽ [[حيات شهيد ريلوي اسٽيشن|حيات شهيد]] ضلعي جون اهم ريلوي اسٽيشنون آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== تعليم ==
ڪنڌڪوٽ ڪشمور ضلعي جو تعليمي مرڪز پڻ آهي. شهر جي پراڻن تعليمي ادارن ۾ [[گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ]] نمايان آهي، جنهن جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

ضلعي جو صدر مقام هجڻ سبب شهر ۾ سرڪاري ۽ خانگي اسڪولن، ڪاليجن ۽ ٻين تعليمي ادارن جو مرڪز پڻ موجود آهي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
ڪنڌڪوٽ ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ مختلف دورن سان تعلق رکندڙ سرڪاري، مذهبي ۽ تعليمي عمارتون موجود آهن. سنڌ جي ثقافتي ورثي بابت اينڊومينٽ فنڊ ٽرسٽ جي رڪارڊ ۾ ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ، ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن، پراڻي مختيارڪار آفيس، گورنمينٽ هاءِ اسڪول ۽ ڀرپاسي جا ٻيا تاريخي ماڳ درج آهن.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== پراڻي مختيارڪار آفيس ===
'''ڪنڌڪوٽ مختيارڪار آفيس''' 1902ع ۾ تعمير ڪئي وئي. اها شهر ۾ بچيل پراڻين انتظامي عمارتن مان هڪ آهي ۽ برطانوي دور ۾ ڪنڌڪوٽ جي روينيو انتظام جي تاريخ جي نمائندگي ڪري ٿي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

=== گورنمينٽ هاءِ اسڪول ===
'''گورنمينٽ هاءِ اسڪول ڪنڌڪوٽ''' جي عمارت 1947ع ۾ قائم ٿي. سنڌ هيريٽيج جي رڪارڊ ۾ ان کي ڪشمور ضلعي جي تاريخي تعليمي عمارتن ۾ شامل ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Heritage&quot;/&gt;

== ٻوڏ ==

[[فائل:Severe floods in Pakistan (Copernicus 2024-08-22).png|thumb|[[سنڌو درياهه]] ۾ چاڙهه سبب [[ڪنڌڪوٽ]] جي ڏکڻ ۾ آيل ٻوڏ، آگسٽ 2024ع ۾ ڪوپرنيڪس سينٽينل-2 سيٽلائيٽ تان ورتل منظر.]]

سنڌو درياهه جي ويجهو هجڻ سبب ڪنڌڪوٽ تعلقو تاريخي طور ٻوڏ جي خطري سان لاڳاپيل رهيو آهي. آگسٽ 2010ع جي وڏي ٻوڏ دوران ڪنڌڪوٽ ڀرسان '''توري بند''' ۾ گهارو پيو، جنهن سبب اتر سنڌ جي وسيع علائقن ۾ پاڻي پکڙجي ويو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Commission launches probe into Tori breach
 |url=https://www.dawn.com/news/567954/commission-launches-probe-into-tori-breach-2
 |work=[[ڊان]]
 |date=4 October 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري انجنيئرن جي ان وقت ڏنل ڄاڻ موجب 7 آگسٽ 2010ع تي سنڌوءَ ۾ غيرمعمولي چاڙهه دوران توري بند تان پاڻي اوورفلو ٿيو ۽ پوءِ بند کي نقصان پهتو. ان واقعي ڪنڌڪوٽ ۽ ڀرپاسي جي ڪچي ۽ ٻهراڙي وارن علائقن کي سخت متاثر ڪيو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |title=Steady rise in Indus river: Emergency declared along sensitive points
 |url=https://www.dawn.com/news/890878/steady-rise-in-indus-river-emergency-declared-along-sensitive-points
 |work=[[ڊان]]
 |date=8 August 2010
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

2022ع جي غيرمعمولي مون سون برساتن ۽ سنڌ جي وڏي ٻوڏ دوران پڻ ڪنڌڪوٽ ۽ ڪشمور ضلعي جا ڪيترائي علائقا برساتي ۽ ٻوڏ جي پاڻيءَ کان متاثر ٿيا.

== انتظام ==
ڪنڌڪوٽ [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو انتظامي صدر مقام آهي، تنهنڪري ڊپٽي ڪمشنر سميت ضلعي سطح جي ڪيترن ئي سرڪاري کاتن ۽ عدالتي ادارن جون آفيسون شهر ۾ واقع آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

مڪاني حڪومت جي لحاظ کان شهري آبادي '''ڪنڌڪوٽ ميونسپل ڪاميٽي''' جي حدن ۾ اچي ٿي. حڪومت سنڌ جي مڪاني حڪومت کاتي جي سرڪاري حدبنديءَ واري نوٽيفڪيشن ۾ ڪنڌڪوٽ کي ضلعي جي ميونسپل ڪاميٽي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=مڪاني حڪومت، هائوسنگ ۽ ٽائون پلاننگ کاتو، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |access-date=15 September 2026
}}&lt;/ref&gt;

== اهم انگ اکر ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:85%; text-align:center; margin:auto;&quot;
|+ style=&quot;background:#1D3557; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ — هڪ نظر ۾'''
|-
! style=&quot;background:#457B9D; color:white;&quot; | خصوصيت
! style=&quot;background:#E76F51; color:white;&quot; | تفصيل
|-
| انتظامي حيثيت
| [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جو صدر مقام
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | تعلقو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| شهر جي آبادي، 2023ع
| '''99,155'''
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | مرد
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 48,336
|-
| عورتون
| 50,818
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | ضلعي صدر مقام بڻيو
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | 13 ڊسمبر 2004ع
|-
| گئس جي دريافت
| 1959ع
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | گئس جي تجارتي پيداوار
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | 1987ع
|-
| پراڻي مختيارڪار آفيس
| 1902ع
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | گورنمينٽ هاءِ اسڪول
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | 1947ع
|-
| ريلوي
| [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | معياري وقت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[پاڪستان معياري وقت]] (يو ٽي سي +5)
|}

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ گئس فيلڊ]]
* [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن]]
* [[غوثپور]]
* [[ڪشمور]]
* [[گڊو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:لاڙڪاڻو ڊويزن]]
[[زمرو:سنڌ جا شهر]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جا شهر]]
[[زمرو:سنڌ جا ضلعي صدر مقام]]</text>
      <sha1>g9l2ahexmb1vyivekv0q4rephydrey9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ڪئلينڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>38014</id>
    <revision>
      <id>412365</id>
      <parentid>381658</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:24:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="858" sha1="9dxwhb0dhuznnlhb7dyssbg1hw1nhet" xml:space="preserve">ڪئلينڊر ھڪڙو اهڙو نظام آهي جنهن سان  ڏينهنن کي  سماجي، مذهبي، تجارتي يا انتظامي مقصدن حاصل ڪرڻ لاء منظم ڪيو ويندو آھي. اهو وقت کان وٺي پهرن تائين نالا ڏيڻ، عام طور تي ڏينهن، هفتا، مهينا ۽ سالن جي ذريعي ڪم ڪري ٿو.

سنڌي سماج ۾ چار ڪئلينڊر استعمال ڪيا ويندا آهن.

'''[[عيسوي سال|شمسي مهينا يا عيسوي مهينا]]'''

'''[[قمري ڪئلينڊر|هجري ڪئلينڊر يا هجري مهينا]]'''

'''[[سنڌي مهينا|سنڌي مهينا يا سنبت / بڪرمي / وڪرمي مهينا]]'''

'''[[زرعي ڪئلينڊر]]''' (جيڪو فصل پوکڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي)

[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>9dxwhb0dhuznnlhb7dyssbg1hw1nhet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪئلينڊر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40713</id>
    <revision>
      <id>412440</id>
      <parentid>237961</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1771" sha1="6aamk9hasar0nka17tktyrvz2g68r2a" xml:space="preserve">'''ڪئلينڊر''' (Calendar) لاطيني زبان جو لفظ آهي. ڪئلينڊر لاءِ سنڌي اصطلاح ”سال جي ڦانڊڻي“ جا لفظ ڪم اچن ٿا. هڪ گهڻن صفحن تي مشتمل جدول، جنهن ۾ ڏينهن، هفتا ۽ سال جون تاريخون ۽ موسمي معلومات ڏنل هجي. هونئن تہ ڪئلينڊر جا ڪيترائي قسم آهن، پر اسان وٽ هجري ڪئلينڊر ۽ عيسوي ڪئليندر هلندا آهن. راءِ گهراڻي کان وٺي سنڌي ڪئلينڊر ڪم اچي ٿو، جنهن کي ’سنبت‘ بہ چون ٿا، جنهن جي مهينن جي ترتيب هن ريت آهي: ويساک (ويشاک)، چيٺ (جيٺ/جيَيشٺ)، آرهڙ (اَسار/آشاڙھ)، سانوڻ (سائُن/شراوَڻ)، بڊَءُ (ڀدو/ڀادرپد)، آسُو (اَسوج/آشوِن)، ڪتي (ڪاتِڪ/ ڪارتِڪ)، منگهر (مَنسِر/مارگشِيرش)، پوھ (پُش/پوش)، مانگهہ (ماگهہ)، ڦڳڻُ (ڦاگُن/ڦالگُن) ۽ چيٽ (چيت/چيتر)&lt;ref&gt;ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ.&lt;/ref&gt;

==سنڌيءَ ۾ معنيٰ==

تقويم- ڪيلينڊر- جنتري
ٽپڻو- جنتري- سال نامو- ڪئلينڊر
تاريخ، مھينا، ھفتا ۽ سال ڏسيندڙ جنتري&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Calendar|title=Calendar {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون|website=dic.sindhila.edu.pk|access-date=2019-02-03}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>6aamk9hasar0nka17tktyrvz2g68r2a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412441</id>
      <parentid>412440</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:24:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1960" sha1="m7etzv9d3nqsnqt9d19ex4wvqm8h51x" xml:space="preserve">'''ڪئلينڊر''' (Calendar) لاطيني زبان جو لفظ آهي. ڪئلينڊر لاءِ سنڌي اصطلاح ”سال جي ڦانڊڻي“ جا لفظ ڪم اچن ٿا. هڪ گهڻن صفحن تي مشتمل جدول، جنهن ۾ ڏينهن، هفتا ۽ سال جون تاريخون ۽ موسمي معلومات ڏنل هجي. هونئن تہ ڪئلينڊر جا ڪيترائي قسم آهن، پر اسان وٽ هجري ڪئلينڊر ۽ عيسوي ڪئليندر هلندا آهن. راءِ گهراڻي کان وٺي سنڌي ڪئلينڊر ڪم اچي ٿو، جنهن کي ’سنبت‘ بہ چون ٿا، جنهن جي مهينن جي ترتيب هن ريت آهي: ويساک (ويشاک)، چيٺ (جيٺ/جيَيشٺ)، آرهڙ (اَسار/آشاڙھ)، سانوڻ (سائُن/شراوَڻ)، بڊَءُ (ڀدو/ڀادرپد)، آسُو (اَسوج/آشوِن)، ڪتي (ڪاتِڪ/ ڪارتِڪ)، منگهر (مَنسِر/مارگشِيرش)، پوھ (پُش/پوش)، مانگهہ (ماگهہ)، ڦڳڻُ (ڦاگُن/ڦالگُن) ۽ چيٽ (چيت/چيتر)&lt;ref&gt;ڪتاب: ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛ مرتب: مختيار احمد ملاح؛ پبلشر: [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ.&lt;/ref&gt;

==سنڌيءَ ۾ معنيٰ==

تقويم- ڪيلينڊر- جنتري
ٽپڻو- جنتري- سال نامو- ڪئلينڊر
تاريخ، مھينا، ھفتا ۽ سال ڏسيندڙ جنتري&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=http://dic.sindhila.edu.pk/index.php?txtsrch=Calendar|title=Calendar {{!}} Online Sindhi Dictionaries {{!}} آن لائين سنڌي ڊڪشنريون|website=dic.sindhila.edu.pk|access-date=2019-02-03}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:ثقافتي رواج]]
[[زمرو:وقت]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]
[[زمرو:وقت جو انتظام]]
[[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]]</text>
      <sha1>m7etzv9d3nqsnqt9d19ex4wvqm8h51x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>جين ايڊمز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41255</id>
    <revision>
      <id>412484</id>
      <parentid>246021</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24050" sha1="9o6s44vm4t1vs9fwh1kx9jvqyg7flqv" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}

[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]</text>
      <sha1>9o6s44vm4t1vs9fwh1kx9jvqyg7flqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412486</id>
      <parentid>412484</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:19:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28135" sha1="d6fj577ze8xrnsswsxpldt01am9g7qc" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]</text>
      <sha1>d6fj577ze8xrnsswsxpldt01am9g7qc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412488</id>
      <parentid>412486</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ادبي شخصيتون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28172" sha1="lnuz55gn5ic4augnvndovx5zrkknqjs" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]</text>
      <sha1>lnuz55gn5ic4augnvndovx5zrkknqjs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412490</id>
      <parentid>412488</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:24:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:سماجيات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28200" sha1="3mi9gsw9movj45iei3tn11s698lwpno" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجيات]]</text>
      <sha1>3mi9gsw9movj45iei3tn11s698lwpno</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412491</id>
      <parentid>412490</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:بشريات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28226" sha1="aays6oe2iuqd3pvrfyeudz4oh01c73b" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجيات]]
[[زمرو:بشريات]]</text>
      <sha1>aays6oe2iuqd3pvrfyeudz4oh01c73b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412492</id>
      <parentid>412491</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:26:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:فيم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28246" sha1="3b3vlpl84h4u4z86o9bvljpvq6hmdek" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجيات]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيم]]</text>
      <sha1>3b3vlpl84h4u4z86o9bvljpvq6hmdek</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412493</id>
      <parentid>412492</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:فيم]]; added [[Category:فيمينزم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28254" sha1="1xaoizbja3jm8cuw9nlibz75qbxlqdj" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجيات]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]</text>
      <sha1>1xaoizbja3jm8cuw9nlibz75qbxlqdj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412494</id>
      <parentid>412493</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:26:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ترقي پسندي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28287" sha1="rxj3iws5qike2tvqnoliwczcq10l4y8" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجيات]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]</text>
      <sha1>rxj3iws5qike2tvqnoliwczcq10l4y8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412496</id>
      <parentid>412494</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:سماجيات]]; added [[Category:سماجي بهبود]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28294" sha1="nh4n6hot2lvlzpa1ckiu9xkhpjipp93" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]</text>
      <sha1>nh4n6hot2lvlzpa1ckiu9xkhpjipp93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412497</id>
      <parentid>412496</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:28:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:LGBTQ جون علامتون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28335" sha1="g2f5kgjvq1tlkyijfsp1x8xdjddjl6c" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]</text>
      <sha1>g2f5kgjvq1tlkyijfsp1x8xdjddjl6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412501</id>
      <parentid>412497</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:عورتون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28379" sha1="p0ivs052cwjnueap7vn3crqkrqmt78q" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]</text>
      <sha1>p0ivs052cwjnueap7vn3crqkrqmt78q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412502</id>
      <parentid>412501</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ماڻهو بلحاظ وابستگي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28429" sha1="3113ke9bj7a4g0lvky1vizv1f4fw2vp" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]</text>
      <sha1>3113ke9bj7a4g0lvky1vizv1f4fw2vp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412503</id>
      <parentid>412502</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ادبي صنفون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28462" sha1="lpyugm7kwktehw9y7wdljcmoona12i6" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]</text>
      <sha1>lpyugm7kwktehw9y7wdljcmoona12i6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412504</id>
      <parentid>412503</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ليکڪائون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28492" sha1="tdz4ustseafl12yha47ey9cw3v0rsn0" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]</text>
      <sha1>tdz4ustseafl12yha47ey9cw3v0rsn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412505</id>
      <parentid>412504</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:34:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:اڻويھين صدي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28527" sha1="b60woq2ogn2qvpax0ulocvj8xl3e5oz" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ جون علامتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]</text>
      <sha1>b60woq2ogn2qvpax0ulocvj8xl3e5oz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412506</id>
      <parentid>412505</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:LGBTQ جون علامتون]]; added [[Category:LGBTQ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28505" sha1="aikv6lj0jjk4eah78k1w7a30ydrjv5g" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]</text>
      <sha1>aikv6lj0jjk4eah78k1w7a30ydrjv5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412507</id>
      <parentid>412506</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:عيسائيت]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28533" sha1="omzx49nob1bgog3ffkpum32in9qn7ya" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]</text>
      <sha1>omzx49nob1bgog3ffkpum32in9qn7ya</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412508</id>
      <parentid>412507</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:انساني حق]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28564" sha1="850mbvr1vt8k7qnsk8ggyjfhh543kz6" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:انساني حق]]</text>
      <sha1>850mbvr1vt8k7qnsk8ggyjfhh543kz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412510</id>
      <parentid>412508</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ماڻهو بلحاظ ڪم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28604" sha1="ekr43rgl4irx5u7cxnlkjxuhzvdgfk8" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:انساني حق]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]</text>
      <sha1>ekr43rgl4irx5u7cxnlkjxuhzvdgfk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412512</id>
      <parentid>412510</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:سياست ۾ عورتون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28644" sha1="9xsnvo85xgd4dwfgp7rnkoq4006vkcw" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:انساني حق]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]
[[زمرو:سياست ۾ عورتون]]</text>
      <sha1>9xsnvo85xgd4dwfgp7rnkoq4006vkcw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412513</id>
      <parentid>412512</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:الينوئي رياست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28683" sha1="akabjmrypoh8ndkclhfxhsl4ktqkq68" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا آمريڪي غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جون آمريڪي عورت غير افسانوي ليکڪ]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا عورتن جي حقن جا حامي (Feminists)]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:19هين صديءَ جا سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي يادداشت نگار]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي فلسفي]] [[زمرو:20هين صديءَ جا آمريڪي سماجياتي ماهر]] [[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جون آمريڪي عورت ليکڪ]] [[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] [[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا LGBTQ ماڻهو]] 
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] [[زمرو:ايلينواءِ جا فلسفي]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] [[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 
[[زمرو:شڪاگو جا ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:انساني حق]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]
[[زمرو:سياست ۾ عورتون]]
[[زمرو:الينوئي رياست]]</text>
      <sha1>akabjmrypoh8ndkclhfxhsl4ktqkq68</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412514</id>
      <parentid>412513</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:08:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29536" sha1="sxnjsv3rjkrpgxvcrs782cc3clqlcdk" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:ايلينوائي رياست جا فلسفي]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]]
[[زمرو:ايلينوائي جا LGBTQ ماڻهو]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون]]
[[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪائون]] 
[[زمرو:آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي يادداشت نگار]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي فلسفي]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي سماجياتي ماهر]]
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا عورتن جي حقن جا حامي]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي ليکڪائون]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جون آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جون آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]]
[[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] 
[[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 

[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]] 

[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:انساني حق]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]
[[زمرو:سياست ۾ عورتون]]
[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:شڪاگو]]
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]]</text>
      <sha1>sxnjsv3rjkrpgxvcrs782cc3clqlcdk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412517</id>
      <parentid>412514</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28187" sha1="6dkj0odw70is11snpw9p71enb0x7q7p" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=جين ايڊمز
|image=Jane Addams - Bain News Service.jpg
|image caption={{circa}} 1926
|birth_date={{birth date|1860|9|6|mf=y}}
|birth_place=[[سيڊرول]][[الينوئس]] يو. ايس.
|death_date={{death date and age|1935|5|21|1860|09|06|mf=y}}
|death_place=[[شڪاگو]][[الينوئس]]
|occupation=سوشل ورڪر، سياسي ڪارڪن،ليکڪ، ليڪچرار، ڪميونٽي آرگنائيزر،عوامي دانشور.
|awards=نوبل امن ايوارڊ
 &lt;small&gt;(1931)&lt;/small&gt; 
|parents= جان ايڇ. ايڊم
&lt;br/&gt;سارہ ويبر ايڊم 
|education=راڪفرڊ فيميل سيمينري
|signature=Jane Addams signature.svg
}}
'''جين ايڊمز''':'''Jane Addams''' :
(8 سيپٽمبر1860 ۾ پيدا ٿي ۽ 21 مئي 1935 ۾ وفات ڪري وئي) کيس سوشل ورڪ جي ماء سڏيو ويندو هو&lt;ref&gt;
 Franklin, D. (1986). Mary Richmond and Jane Addams: From Moral Certainty to Rational Inquiry in Social Work Practice. ''[[Social Service Review]]'' , 504-525.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Chambers, C. (1986). Women in the Creation of the Profession of Social Work. ''Social Service Review'' , 60 (1), 1-33.&lt;/ref&gt;

مشهور فئلسوف سويڊن بورگ لکيو آهي ته ”بنا ڪنهن معاوضي جي ٻين جي خدمت ڪرڻ ئي اصل خدمت خلق آهي.“ جين ايڊمز سچ پچ انهيءَ تعريف جي لائق عورت آهي. هن آمريڪا جي شهر شڪاگو ۾ مستحق ۽ نادار ماڻهن لاءِ ”هل هائوس“ نالي شهر آباد ڪيو جيڪو اڄ تمام گهڻو مشهور آهي. جين پنهنجي سڄي زندگي دولت سک ۽ آرام غريب عوام لاءِ وقف ڪري ڇڏي. اڄ انهيءَ خدمت خلق جي ڪري جين پنهنجي دور جي عظيم عورت ۽ آمريڪا جي مشهور خدمت گذار عورت ليکي وڃي ٿي.
جين ايڊمز آمريڪي رياست الي نائس جي شهر سيڊرويل ۾ 1860ع ۾ ڄائي. هوءَ پنهنجن سڀني ڀيڻن ڀائرن کان ننڍي هئي. ننڍپڻ ۾ ئي هن جي ماءُ وفات ڪري وئي. ۽ جين جي پرورش سندس پيءَ مسٽر ايڊمز ڪئي. هو هڪ وڏو ڪاروباري ماڻهو هو. ۽ رياست جي سينٽ جو 16 سالن تائين ميمبر به رهيو. هن پنهنجن ٻارن کي سدائين پاڻ سان گڏ رکيو. جين پيدائشي طور تي ڪمزور ڇوڪري هئي هن جي پٺيءَ جي ڪنڊي ۾ ور هو، هوءَ سڄي عمر انهيءَ مرض ۾ مبتلا رهي. پنهنجي صحت خراب هجڻ جي باوجود هوءَ فطرت جي هر پهلوءَ جو مطالعو ڪندي هئي، ۽ ڏاڍي جوش خروش سان تعليم حاصل ڪرڻ ۾ مصروف رهي.
جين اڃا ستن سالن جي مس هئي جو هن محسوس ڪيو ته انساني زندگي سڀني لاءِ هڪ جهڙي ڪانهي کيس ان ۾ گهڻو فرق محسوس ٿيو، پر انهيءَ عمر ۾ غربت جو سبب ۽ نتيجو سمجهي نه سگهندي هئي. هن کي اهو احساس هو ته اها نا انصافي آهي جو ڪو غريب هجي ۽ ڪو امير هجي. جين جو چوڻ هو ته  ”مون اهو فرق محسوس ڪيو ته ٻهراڙيءَ ۾ غربت جي باوجود ماڻهو صحت مند آهن. پر ننڍي کان ننڍي شهر ۾ به غربت سان گڏ بيماري گند ۽ غلاظت آهي. مون کي ياد آهي ته مون پنهنجي پيءَ کان اهو سوال پڇيو ته هي ماڻهو انهن ننڍڙن ننڍڙن گهرن ۾ هڪ ٻئي سان گڏو گڏ ڇو ٿا رهن؟ منهنجي پيءَ مون کي ان جو جواب ڏنو  هو ۽ مون وڏي اعتماد سان اهو ارادو ڪيو هو ته آءٌ وڏي هوندي، وڏي ۽ سٺي گهر ۾ ضرور رهنديس. پر منهنجو گهر وڏن وڏن گهرن بدران اهڙين بدصورت ۽ گندين جهوپڙين جي وچ ۾ هوندو هو.“
جين اڃا اٺن سالن جي هئي ته پهريون ڀيرو هن جي برابريءَ واري خواهش جي آزمائش ٿي. هن جي پيءُ هڪڙو نيري رنگ جو خوبصورت ڪوٽ هن کي وٺي ڏنو هو. جنهن کي جين تمام گهڻو پسند ڪندي هئي. هڪ آرتوار (موڪل) جي ڏينهن تي هوءَ پنهنجي پيءُ سان هڪڙو مدرسو ڏسڻ پئي وئي ۽ اهو ڪوٽ پاتائين، تنهن تي سندس نيڪ دل پيءُ چيس ته هي نئون ڪوٽ پائي نه هل، ڇو ته اتي ٻيا اهڙا ٻار به هوندا  جن وٽ پائڻ لاءِ اهڙا سٺا ڪپڙا ڪونهن، ۽ هنن کي ڏک ٿيندو. جين لکي ٿي ته ”مون اهاڳالهه هڪدم مڃي، پر دل سان نه. ڇو ته منهنجي دل ۾ ان وقت ايترو جذبو پيدا ڪونه ٿيو هو جيڪو قرباني ڏيڻ سان پيدا ٿيندو آهي.“
جين جو پيءُ مسٽر ايڊمز اهڙي صلح پسند عيسائي فرقي ۾ پيدا ٿيو هو.
جنهن کي ”ڪويڪر“ ڪري سڏيندا هئا. مسٽر ايڊمز جو خيال هو ته هن جي خيالن ۽ ويچارن جو هن جي اولاد تي اثر هئڻ گهرجي
هو آمريڪي صدر ابرهام لنڪن جو دوست به هو. ابرهام لنڪن مسٽر ايڊمز کي جيڪي خط لکيا هئا. انهن به جين تي وڏو اثر وڌو.
[[فائل:Jane Addams.jpg|thumb|Jane Addams as a young woman, undated studio portrait by Cox, Chicago]]

.
1877ع ۾ جين سترهن سالن جي عمر ۾ ڪاليج ۾ داخلا ورتي ۽ يوناني ۽ رياضيءَ جي تعليم حاصل ڪئي. پر هن کي تاريخ پڙهڻ جو ڏاڍو شوق هو. هن کي ننڍي هوندي تاريخ جو  تمام سٺو استاد مليو هو. جين لکي ٿي ته ”منهنجي پيءُ مون کي ”ملو ٽارڪ“ جون لکيل آتم ڪهاڻيون پڙهڻ لاءِ ڏنيون ۽ پڙهڻ کان پوءِ آءٌ کيس اهي ياد ٻڌائيندي هيس ۽ هر ڀيري ٻڌائڻ کان پوءِ مون کي پنج سينٽ انعام طور ڏيندو هو. جڏهن مون کيس جارج واشنگٽن جي حياتيءَ جو احوال پڙهي ٻڌايو ته هر جلد ٻڌائڻ تي مونکي پنجويهه سينٽ انعام ڏيندو هو.“
ڪاليج جي تعليم ختم ڪرڻ کان پوءِ جين فيصلو ڪيو ته هوءَ پنهنجي زندگي ڪنهن مقصد لاءِ وقف ڪري. هن جي مرضي هئي ته ڊاڪٽر ٿي غريب ماڻهن جي خدمت ڪري. ڇو ته جيئن جيئن هو وڏي ٿيندي وئي هن ۾ اهو احساس عمر سان گڏ وڌندو ويو. جين فلاڊيلفيا رياست جي عورتن جي ميڊيڪل ڪاليج ۾ داخلا ورتي. پر پٺيءَ جي ڪنڊي جي تڪليف ڪري گهڻو وقت اسپتال ۾ داخل رهي ۽ پوءِ صحت جي خرابي ڪري ٻه سال يورپ ۾ رهي. اتي هوءَ انهن ملڪن جي پٺتي پيل پاڙن ۾ ويندي هئي. جتي هن کي وڌيڪ پنهنجائپ محسوس ٿيندي هئي. ۽ اميري ۽ غريبيءَ ۾ گهڻو فرق ڏسي ڏاڍي تڪليف محسوس ڪندي هئي. هن رات جي ٽائيم تي غريب ماڻهن کي رستي تي پيل سڙيل ڀاڄيون کائيندي ڏٺو ٺيڪ ٿيڻ کان پوءِ جين آرٽ ڪاليج ۾ داخلا ورتي. اتي هوءَ انهن مزدور عورتن کي ڪڏهن به وساري نه سگهي جن جون آڱريون ڪم ڪري ڪري سڄي ۽ سخت ٿي ويون هيون.
جين جو چوڻ آهي ته ”مغربي ملڪن جي سياحت دوران هارين جي خراب حالت ڏسي مون کي ڏاڍو ڏک ٿيو. آءٌ هڪڙو منظر ڪڏهن به وساري نه سگهنديس. هڪڙي ڳوٺ ۾ هڪڙي مئل جانور کي جيڪو ڏڪار جي ڪري مري ويو هو، ۽ ٻين جانورن انهيءَ کي کاڌو پئي پاسي ۾ هڪڙي هارياڻي ۽ سندس ٻن ٻارن نااميديءَ وچان اهو نظارو بيٺي ڏٺو. انهن ٻارن جا وار سخت ۽ سج جي تپش جي ڪري ڪارا ٿي ويا  هئا. هنن جا ننڍڙا ننڍڙا پير اهڙا ته ڪارا ۽ سخت هئا ۽ اهڙا نشان هئا جو ڪنهن جانور جا پير ٿي لڳا. جيتوڻيڪ بن مانس جيڪي ماڻهن وانگر هوندا آهن. سي به خوش و خرم لڳندا آهن. پر انهن ٻارن جي منهن تي ڪو به خوشيءَ جو نشان ڪونه هو.“
انسانن جي  اهڙي حالتن ۽ منظرن کي ڏسي، جن ۾ انسان حيوان کان بدتر زندگي پئي گهاري، جين کي ڏاڍو ڏک پهچندو هو. هوءَ سمجهڻ لڳي ته انسان جي تهذيب کي جيڪڏهن انسان ذات جي ڀلائي لاءِ استعمال نه ڪيو  وڃي ته هو خودغرضيءَ جو ذريعو بنجيو وڃي. جين پنهنجي ماحول آرام ۽ سک واري زندگيءَ کان مطمئن ڪانه هئي. هن سوچيو ته شڪاگو ۾ اهڙن ضرورتمند ماڻهن لاءِ اهڙو گهر قائم ڪيو وڃي جتي هوءَ ٻين سان گڏجي هنن جي خدمت ڪري سگهي. انهيءَ ڳالهه ۾ جين جي ننڍپڻ جي ساهيڙي ايلن اسٽار به هن جو ساٿ ڏيڻ جو واعدو ڪيو.
جنوري 1889ع ۾ جين آمريڪا واپس اچي شڪاگو ۾ اهڙي گهر جي ڳولا ڪئي. گهڻي ڳولا کان پوءِ نيٺ هنن کي هڪڙو وڏو گهر مليو، جيڪو اڳتي هلي ”هل هائوس“ جي نالي سان مشهور ٿيو. جين ۽ سندس ساهيڙي اسٽار 1889ع ۾ انهيءَ گهر ۾ رهڻ لڳيون.
انهيءَ گهر جي مالڪياڻيءَ کي جڏهن جين جي ارادي جي خبر پئي ته نه فقط هن مسواڙ ڪانه ورتي پر جين جي انهيءَ منصوبي لاءِ ٻي زمين به ڏني: جنهن تي هل هائوس  جا تيرهن ٻيا گهر به ٺهرايا ويا. هل هائوس پهريائين شڪاگو ۾ اهڙي طرف هو. جنهن جي چوطرف اطالوين، يونانين، روسين يهودين جا گهر هئا. ان وقت شهر جون گهٽيون حد کان وڌيڪ گنديون ۽ غليظ هيون. اسڪول تمام گهٽ ۽ گندا هئا. رستن جو فرش ڪچو هو. پاڻيءَ جي نيڪال جو به ڪو بندو بست ڪونه هو. ان وقت جا واپاري ۽ ٺيڪيدار تمام ظالم هئا. هنن دڪانن کي ننڍن ننڍن تهه خانن ۾ بدلائي ڇڏيو هو. انهيءَ گندگي جي ڪري مزدورن جي صحت تمام خراب هئي. جين آهستي آهستي نئين آباد ڪاريءَ جو ڪم شروع ڪيو.
جين کي نئين آبادڪاريءَ لاءِ رضاڪار ملڻ لڳا. هڪڙي عورت صبح جو ننڍڙن ٻارن کي پڙهائڻ ايندي هئي. هڪڙي ٻي مائيءَ ٻارن جو ڪلب قائم ڪيو، جنهن کي ”ننڍڙن هيروئن جي ڪليسا“ جو نالو ڏنو ويو. هوءَ ٻارن کي پراڻي زماني جي بهادرن جا قصا ۽ ڪهاڻيون ٻڌائيندي هئي. جن کي ٻڌي ٻار به اهڙا ڪردار ٿيڻ جا خواب ڏسندا هئا. هل هائوس ۾ پهرين ڪرسمس جي موقعي تي جين لکي ٿي ته ”جيتوڻيڪ ان وقت منهنجو هٿ تنگ هو ۽ مون کي ٻارن لاءِ مٺائي ۽ بوٽ وٺڻا هئا. مون ان ڪري ابراهام لنڪن جي حياتيءَ تي لکيل ڪتابن جا پنجويهه جلد وڪڻي ڇڏيا.“
ستت ئي هل هائوس ۾ ڇوڪرين کي سلائي ڀرت ۽ رڌ پچاءُ سيکارڻ جو ڪلاس کوليو ويو. ۽ ڇوڪريون سکي، جيڪي ڪپڙا سبنديون هيون سي کين ڏنا ويندا هئا. جين ننڍڙن ٻارن لاءِ نرسري کولي. هوءَ چوي ٿي ته  ”اسان کي انهن ٻارن سان ملڻ جو موقعو مليو، جن جون مائرون سڄو ڏينهن محنت مزدوري ڪرڻ وينديون هيون. پهريائين هو پنهنجن ٻارن کي ڪنهن پاڙي واريءَ جي حوالي ڪري وينديون هيون. انهيءَ پاڙي مان اسان کي ٽي اهڙا ٻار مليا، جيڪي انهيءَ سبب ڪري معذور ٿي ويا هئا. انهن مان هڪڙو ٻار ٽئين منزل جي دريءَ تان ڪري پيو هو. ٻيو سڙي ويو هو، ۽ ٽئين جي ٻٺيءَ جو ڪنڊو مڙي ويو هو جو ٽن سالن تائين هن جي ماءُ هن کي رڌڻي ۾ ميز سان ٻڌي ڪم تي ويندي هئي. ٻار کي رڳو ٻنپهرن جو ٿوري دير لاءِ ڀاءُ ڪم تان اچي کوليندو هوس ۽ ماني کارائي وري ٻڌي ويندو هوس. گرميءَ جي ڏينهن ۾ وري ٻارن کي ڪمري ۾ بند ڪرڻ ممڪن نه هو ته مائون هنن کي گهر کان ٻاهر ڪڍي گهر کي تالو هڻي وينديون هويون. پوءِ ننڍڙا ٻار سڄو ڏينهن گرميءَ ۾ ٻاهر رستي تي ڀٽڪندا وتندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن هل هائوس اچي نڪرندا هئا. اسين انهن کي ماني کارائينديون هيون سين ۽ ڪڏهن ڪڏهن ڪو ٻار ماني کائي مٺ ۾ ڀڪوڙيل گرم گرم پئسو ڪڍي اسان کي ڏيندو هو. جيڪو هن جي ماءُ شيءِ وٺڻ لاءِ ڏيئي ويندي هيس. ٻارن جي اهڙي حالت  ڏسي اسان نرسري کولڻ جو انتظام ڪيو نوروز جي ڏينهن تي اسين اپهاهج گهر مان پوڙهن ماڻهن کي دعوت ڏيئي گهرائيندا هئاسين. اسان  وٽ اچي هو ٿوري وقت لاءِ پنهنجيون بيماريون ۽ پريشانيون وساري خوش ٿينداهئا. ”جين هر سال محتاج خاني مان ٻن هفتن جي موڪل تي ماڻهن کي هل هائوس ۾ رهڻ لاءِ گهرائيندي هئي. جتي هنن جو خاص خيال رکيو ويندو هو ۽ سٺي ماني کارائي ويندي هئي. واپس وڃڻ مهل اهي ماڻهو ڏاڍو اداس  هوندا هئا. ۽  واپس وڃي انهن  ٻن هفتن جي خوشگوار ڏينهن کي ياد ڪندا هئا ۽ ايندڙ سال جو انتظار ڪندا هئا.
1890ع ۾ هل هائوس ۾ مزدورن کي سماجي علم سيکارڻ لاءِ ڪلب قائم ڪيو ويو. جتي وڏا وڏا مشهورماڻهو اچي تقريرون ڪندا هئا. مزدور ڇوڪرين جي رهڻ  لاءِ به ڪلب کوليو ويو. جنهن جو نالو ”جين ڪلب“ رکيو ويو. جيڪو تمام گهڻو مشهور ٿيو. هڪڙي ماڻهو ان ڪلب لاءِ ويهه هزار ڊالر چندو موڪليو. پر جڏهن جين کي خبر پئي ته اهو ماڻهو پنهنجي ڪارخاني جي مزدورن کي تمام گهٽ پگهار ڏيندو آهي ته جين اهو چندو وٺڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو. هڪڙي ٻي نيڪ دل ماڻهوءَ جين ڪلب لاءِ عمارت ٺهرائي ڏني. 1893ع ۾ هل هائوس ۾ موسيقيءَ جي تعليم لاءِ اسڪول کوليو ويو. جين جو خواب هاڻ حقيقت بنجندو ويو. هل هائوس جي ڪم کان سواءِ  جين ٻين محاذن تي به ماڻهن جي خدمت ۾ مصروف هئي. هن ڪارخانيدارن سان وڙهي الي نائيس اسٽيٽ ۾ اهو قانون پاس ڪرايو جنهن ۾ مٺائيءَ جي دڪانن جي صفائيءَ جا قاعدا مقرر ڪيا ويا. چوڏهن سالن کان گهٽ ٻارن جي پورهئي ڪرائڻ تي بندش وڌي ويئي. جين شهر شهر جو دورو ڪندي رهي ۽ پنهنجين تقريرن ۾ ماڻهن کي بيداري جو سبق ڏيندي رهي. جين جي ڪوشش سان ڪي ٻيا به اصلاح نافذ ڪيا ويا جن ۾ مزدورن ۽ سرمائيدارن جي جهڳڙن کي نبيرڻ لاءِ هڪڙو سرڪاري بورڊ قائم ڪيو ويو، سرڪاري نگرانيءَ ۾ روزگار جي ڳولا لاءِ هڪڙو ادارو قائم ڪيو ويو ۽ مزدورن کي قانوني طور تي ڪجهه رعايتون ڏنيون ان کانسواءِ هن ڪوڪين جي وڪري خلاف وڏي جدوجهد ڪئي.آخرڪار 1908ع  ۾ ڪوڪين فروشي کي ڏوهه قرار ڏنو ويو. 1899ع ۾ ڏوهه ڪندڙ ٻارن جي خاص عدالت قائم ڪئي وئي ۽ هل هائوس طرفان ٻارن جي ڏوهن ۾ گهٽتائي ٿي. جين هميشه ٻارن جي راند، ورزش ۽ تفريح تي زور ڏيندي هئي جيئن هنن جو ڌيان ٻين ڳالهين ڏانهن نه وڃي.
[[فائل:Jane Addams and Miss Elizabeth Burke (cropped).jpg|thumb|250px|right|Delegation to the Women's Suffrage Legislature Jane Addams (left) and Miss Elizabeth Burke of the University of Chicago, 1911]]
جين [[شڪاگو]] جي تعليم واري شعبي جي ميمبر به رهي. هن 1910ع ۾ سينٽ لوئيس رياست ۾ رفاحي اصلاحن جي قومي ڪانفرنس جي صدارت ڪئي.
جڏهن پهرين جنگ عظيم شروع ٿي ته هن کي ڏاڍو افسوس ٿيو ۽ آئينده جنگين کي روڪڻ لاءِ ڪم ڪرڻ لڳي.
هوءَ جنگ خلاف آمريڪي عورتن جي مجلس عامله جي ميمبر ٿي.
[[فائل:Jane Addams in a car (cropped).jpg|right|thumb|300px|Jane Addams, 1915]]
عورتن جي تنظيم  ”امن جماعت“ جي پهرين ميمبر منتخب ٿي ۽ دائمي صلح لاءِ عورتن جي بين الاقوامي ڪميٽيءَ جي صدر چونڊي وئي. هن 1919ع ۾ جين جي خاص عزت افزائي ٿي جو هوءَ عورتن جي بين الاقوامي ڪانگريس جي صدر چونڊي وئي. هن 1915ع ۾ هيگ جي مجلس امن 1919ع ۾ زيورچ جي امن ڪانفرنس ۾ 1921ع ۾  ويانا جي امن ڪانفرنس ۾ شرڪت ڪئي.
جين ڪافي ڪتاب به لکيا جن ۾ ”عمراني نظرئي ۽ مستقبل تي جمهوري ۽ سماجي اخلاقيات“،”امن جا نوان نصب العين“ بنا صفيا ۽ هڪ پراڻي ضر!“ ۽ هل هائوس جي باري ۾ ٻه ڪتاب لکيا. جين عورتن جي اظهار راءِ واري تحريڪ ۾ ڀرپور حصو ورتو. ۽ هو آخري عمر تائين انسان ذات جي ڀلائي جي ڪمن ۾ مصروف رهي.&lt;ref&gt;{رسالو: سرتيون؛ آڪٽوبر1995؛ پبلشر:سنڌي ادبي بورڊ ڄام شوروhttp://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/sartyoon/Book6/Book_page2.html}{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Jane Addams, 1906.jpg|thumb| Jane Addams, 1906, by [[George de Forest Brush]] (1855-1941)/National Portrait Gallery, Smithsonian Institution]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons}}
{{Wikiquote}}
{{wikisource|works=or}}
'''Digital collections'''
* {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/jane-addams}}
* {{Gutenberg author|id=602|name=Jane Addams}}
* {{Internet Archive author|sname=Jane Addams}}
* {{Librivox author|id=1531}}
* Harvard University Library Open Collections Program. Women Working, 1870–1930. [https://web.archive.org/web/20050817230106/http://ocp.hul.harvard.edu/ww/people_addams.html Jane Addams (1860–1935).] A full-text searchable online database with complete access to publications written by Jane Addams.
* [https://digital.janeaddams.ramapo.edu/ Jane Addams Digital Edition, Ramapo College of New Jersey]
* {{cite IEP |url-id=addamsj |title=Jane Addams}}
* [https://historyofwomenphilosophers.org/project/directory-of-women-philosophers/addams-jane-1860-1935/ Jane Addams]: bibliographical and biographical references. - [[Center for the History of Women Philosophers and Scientists]]

'''Physical collections'''
* [http://www.swarthmore.edu/library/peace/Exhibits/janeaddams/addamsindex.htm Online photograph exhibit of Jane Addams from Swarthmore College's Peace Collection]
* [https://www.lib.uchicago.edu/e/scrc/findingaids/view.php?eadid=ICU.SPCL.ADDAMSJ Guide to the Jane Addams Collection 1894–1919] at the [https://www.lib.uchicago.edu/scrc/ University of Chicago Special Collections Research Center]
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/480 Jane Addams Papers] at the [[Sophia Smith Collection]], Smith College
* [https://findingaids.smith.edu/repositories/2/resources/1004 Ellen Gates Starr Papers] at the Sophia Smith Collection, Smith College
* {{PM20|FID=pe/000125}}

'''Biographical information'''
* [https://vault.fbi.gov/Jane%20Addams FBI file on Jane Addams]
* [http://www.historyofsocialwork.org/eng/details.php?cps=5&amp;canon_id=137 Jane Addams on the history of social work timeline]
* [https://www.womenofthehall.org/inductee/jane-addams/ Jane Addams] National Women's Hall of Fame
* [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/addams_jane Kathi Coon Badertscher: &quot;Jane Addams&quot;, In: ''1914–1918-online. International Encyclopedia of the First World War'']
* {{Cite CAB|wstitle= Addams, Jane |last= Homans |first= James E. |author-link= |page= |short=}}
* {{Cite EB1926|wstitle=Addams, Jane}}

'''Hull House links'''
* [http://www.hullhousemuseum.org/ Jane Addams Hull-House Museum]
* [http://maxwellhalsted.uic.edu/home/enlightened-reformer Jane Addams's Hull-House]
* [https://web.archive.org/web/20181228234400/http://taylorstreetarchives.com/ Taylor Street Archives; Hull House: Bowen Country Club]

'''Scholarship and analysis'''
* Michals, Debra [https://www.womenshistory.org/education-resources/biographies/jane-addams &quot;Jane Addams&quot;]. National Women's History Museum. 2017.
* Sklar, Kathryn Kish et al. &quot;How Did Changes in the Built Environment at Hull-House Reflect the Settlement's Interaction with Its Neighbors, 1889–1912?&quot; Sklar, [[Women and Social Movements in the United States, 1600–2000]]
* {{cite SEP |url-id=addams-jane |title=Jane Addams |last=Hamington |first=Maurice}} Looks at her as &quot;the first woman 'public philosopher' in United States history&quot;.
* [https://www.academia.edu/6310490/ American Commission for Peace in Ireland Interim Report]

'''Other links'''
* {{IMDb name|0011629}}
* [http://www.attackingthedevil.co.uk/related/outcast.php/ The Bitter Cry of Outcast London] by Rev. [[Andrew Mearns]]
* [http://www.ifor-mir.org/ International Fellowship of Reconciliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141217133548/http://www.ifor-mir.org/ |date=December 17, 2014 }}
* [http://www.criticalpast.com/video/65675026876_Laura-Jane-Addams_buildings_umbrella_people Short historical film showing Jane Addams in Berlin in 1915], on her peace mission with [[Aletta Jacobs]] and [[Alice Hamilton]].
* {{Nobelprize}}

{{ACLU}}
{{National Women's Hall of Fame}}
{{Nobel Peace Prize Laureates 1926–1950}}
{{1931 Nobel Prize winners}}
{{Hall of Fame for Great Americans}}
{{Social work}}
{{Chicago Gay and Lesbian Hall of Fame}}
{{Authority control}}
&lt;!--Honorary member per C Elisabeth Palmer Johnson (5 July 2021), Nellie May Quander February 11, 1880 – September 24, 1961, Turning Point Suffragist Memorial, retrieved 5 March 2024 at https://suffragistmemorial.org/nellie-may-quander-february-11-1880-september-24-1961/--&gt;

{{DEFAULTSORT:Addams, Jane}}
[[زمرو:جين ايڊمز]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:ايلينوائي رياست جا فلسفي]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]]
[[زمرو:ايلينوائي جا LGBTQ ماڻهو]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون]]
[[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪائون]] 
[[زمرو:آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي يادداشت نگار]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي فلسفي]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي سماجياتي ماهر]]
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا عورتن جي حقن جا حامي]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي عورت سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي ليکڪائون]] 
[[زمرو:ويهين صدي جون آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جون آمريڪي LGBTQ عورتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جون آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]] 
[[زمرو:آمريڪي انسانيت پسند]] 
[[زمرو:آمريڪا ۾ ترقي پسند دور]] 
[[زمرو:19هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:20هين صديءَ جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي عدم تشدد جا حامي]] [[زمرو:آمريڪي امن پسند]] 
[[زمرو:غربت جي خاتمي جا آمريڪي حامي]] [[زمرو:پهرين عالمي جنگ جي مخالفت ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ٻارن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ آمريڪي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪن سول لبرٽيز يونين جا ماڻهو]] 
[[زمرو:آمريڪي يوجينسٽ (نسلي بهتريءَ جا حامي)]] 
[[زمرو:آمريڪي شراب نوشي مخالف ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي عورت باني]] 
[[زمرو:آمريڪي باني]]
[[زمرو:آمريڪا ۾ ٻارن جي مزدوري]] [[زمرو:ڊاٽرس آف دي آمريڪن ريووليوشن (DAR) جون ميمبر]] 
[[زمرو:ايلينواءِ ۾ ڪينسر سبب وفاتون]] [[زمرو:هال آف فيم فار گريٽ آمريڪنز ۾ شامل شخصيتون]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند (1912ع)]] [[زمرو:انٽرنيشنل ڪانگريس آف وومين جا شرڪت ڪندڙ]] 
[[زمرو:شڪاگو بورڊ آف ايجوڪيشن جا ميمبر]] [[زمرو:نوبل امن انعام يافته شخصيتون]] [[زمرو:اسٽيفنسن ڪائونٽي، ايلينواءِ جا ماڻهو]] 
[[زمرو:راڪفورڊ يونيورسٽي جا اڳوڻا شاگرد]] [[زمرو:سيٽلمينٽ ورڪرز (سماجي ڀلائي جا ڪارڪن)]] 
[[زمرو:ايلينواءِ جا ووٽ جي حق جا حامي (Suffragists)]] 
[[زمرو:عورتن جا پهريان ڪارناما]] 
[[زمرو:وومنز انٽرنيشنل ليگ فار پيس اينڊ فريڊم سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>6dkj0odw70is11snpw9p71enb0x7q7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2002ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42665</id>
    <revision>
      <id>412309</id>
      <parentid>276849</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:59:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="crxwqg61c9ema0biikafq4yj9lvri0j" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2002}}
{{Year nav|2002}}

== واقعا ==
*'''[[15 جُولاءِ]]''' – پاڪستان جي دهشتگردي ٽوڙ واري عدالت ڊينئل پرل جي قاتل احمد عمر سعيد شيخ کي موت جي سزا ٻڌائي.
*'''[[22 جُولاءِ]]''' – [[اسرائيل جي رياست|اسرائيلي]] فوج پاران حماس اڳواڻ صلاح شاحده جي گھر تي بم حملي جي نتيجي ۾ پاڻ ۽ سندس خاندان قتل ٿي ويو.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – [[يوڪرين]] ۾ هوائي ڪرتب دوران جهاز تماشين مٿان ڪرڻ سبب 78 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
*'''[[23 سيپٽمبر]]''' – [[موزيلا فائر فاڪس]] کي پهريون دفعو عوام لاءِ جاري ڪيو ويو.
*'''[[10 آڪٽوبر]]''' –  [[پاڪستان]] ۾ [[پاڪستاني عام چونڊون، 2002|عام چونڊون]] ٿي گذريون.
*'''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[پاڪستان پينل ڪوڊ]] ۾ آرڊيننس نمبر 85 تحت قلم 489F شامل ڪيو ويو، جنهن تحت بي ايماني سان ڏيتي ليتيءَ يا قرض عيوض جاري ٿيل چيڪ جي بينڪ مان پاس نہ ٿيڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[28 آڪٽوبر]]''' – [[تاج صحرائي]]، شاعر ۽ قديم آثارن جو ماهر
*'''[[6 جُولاءِ]]''' – [[ڌيرو ڀائي امباڻي]]، ھندوستاني صنعتڪار ۽ واپاري

{{عشرو}}
[[زمرو:2002ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>crxwqg61c9ema0biikafq4yj9lvri0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412329</id>
      <parentid>412309</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1751" sha1="lnkofwje6n9xryath6cetkqs6qi900f" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2002}}
{{Year nav|2002}}

== واقعا ==
*'''[[15 جُولاءِ]]''' – پاڪستان جي دهشتگردي ٽوڙ واري عدالت ڊينئل پرل جي قاتل احمد عمر سعيد شيخ کي موت جي سزا ٻڌائي.
*'''[[22 جُولاءِ]]''' – [[اسرائيل جي رياست|اسرائيلي]] فوج پاران حماس اڳواڻ صلاح شاحده جي گھر تي بم حملي جي نتيجي ۾ پاڻ ۽ سندس خاندان قتل ٿي ويو.
*'''[[27 جُولاءِ]]''' – [[يوڪرين]] ۾ هوائي ڪرتب دوران جهاز تماشين مٿان ڪرڻ سبب 78 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا.
*'''[[23 سيپٽمبر]]''' – [[موزيلا فائر فاڪس]] کي پهريون دفعو عوام لاءِ جاري ڪيو ويو.
*'''[[10 آڪٽوبر]]''' –  [[پاڪستان]] ۾ [[پاڪستاني عام چونڊون، 2002|عام چونڊون]] ٿي گذريون.
*'''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[پاڪستان پينل ڪوڊ]] ۾ آرڊيننس نمبر 85 تحت قلم 489F شامل ڪيو ويو، جنهن تحت بي ايماني سان ڏيتي ليتيءَ يا قرض عيوض جاري ٿيل چيڪ جي بينڪ مان پاس نہ ٿيڻ کي ڏوھ قرار ڏنو ويو.

== پيدائش ==

== فوتگيون ==
*'''[[28 آڪٽوبر]]''' – [[تاج صحرائي]]، شاعر ۽ قديم آثارن جو ماهر
*'''[[6 جُولاءِ]]''' – [[ڌيرو ڀائي امباڻي]]، ھندوستاني صنعتڪار ۽ واپاري

{{عشرو}}
[[زمرو:2002ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lnkofwje6n9xryath6cetkqs6qi900f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2001ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42871</id>
    <revision>
      <id>412307</id>
      <parentid>273244</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="id4d18n224z0w1rasyzhpahlfour67s" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2001}}
{{Year nav|2001}}

== واقعا ==
*'''[[15 جنوري]]''' – [[وڪيپيڊيا]]، جو اجراع ٿيو.
*'''[[20 جُونِ]]''' – چيف ايگزيڪيوٽو جنرل [[پرويز مشرف]] اسيمبليون ٽوڙي صدر [[رفيق تارڙ]] (تصوير) کي برطرف ڪري ڇڏيو.
*'''[[16 جُولاءِ]]''' –  [[چين]] ۽ [[روس]] پاران خوشگوار پاڙيسري ۽ دوستي جي مهادي تي دستختون ڪيون ويون.
*'''[[23 جُولاءِ]]''' –  ميگاوتي سوئيڪارنو پتري [[انڊونيشيا]] جي پنجين صدر ٿي.
*'''[[9 سيپٽمبر]]''' – افغانستان جي [[اتريون اتحاد (افغانستان)|اترين اتحاد]] جي اڳواڻ [[احمد شاهه مسعود]]  کي [[افغانستان]] ۾ القائده قتل ڪري ڇڏيو.
*'''[[11 سيپٽمبر]]''' – [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪي]] شهر [[نيويارڪ]] ۾ [[ورلڊ ٽريڊ سينٽر]] جي عمارت، [[واشنگٽن ڊي سي]] ۾ [[پينٽاگان]] جي عمات سان جهاز ٽڪرايا ويا.
*'''[[20 سيپٽمبر]]''' – [[آمريڪا جو صدر|آمريڪي صدر]] [[جارج ڊبليو بش]]، آمريڪي ڪانگريس ۽ عوام سان خطاب دوران ”[[دهشتگردي خلاف جنگ]]” جو اعلان ڪيو.
*'''[[28 آڪٽوبر]]''' – [[بهاولپور چرچ حملو|بهاولپور چرچ تي حملي]] جي نتيجي ۾ 18 ماڻهو اجل جو شڪار ٿيا.

== پيدائش ==
[[خالد ٿري]] 10/03/2001 ۾ [[سنڌ]] جي ضلعي ۽ تعلقي [[عمرڪوٽ]] جي يونين ڪائونسل [[کوکراپار]] جي ھڪ ننڍي [[ڳوٺ]] [[لپلو]] ۾ پيدا ٿيو

== فوتگيون ==
* '''[[10 جنوري]]''' ــ [[جلال چانڊيو]]  سنڌي لوڪ فنڪار

{{عشرو}}
[[زمرو:2001ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>id4d18n224z0w1rasyzhpahlfour67s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2000ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42878</id>
    <revision>
      <id>412308</id>
      <parentid>274924</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:59:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="dqa9yrlx84o2a2jfoiemvxcler7qofp" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2000}}
{{Year nav|2000}}

== واقعا ==
* '''[[17 جُولاءِ]]''' – [[بشار الاسد]] والد جي وفات کان پوءِ [[شام]] جو 16 هون حڪمران ٿيو.
* '''[[25 آڪٽوبر]]''' – [[نيشنل آڪائونٽبلٽي بيورو|نيب]] بينظير ڀٽو، ۽ آصف علي زرداري جا 1.5 ارب ڊالرن جا اثاثا ظاهر ڪيا.
* '''[[27 آڪٽوبر]]''' – احتسابي عدالت [[بينظير ڀٽو]] خلاف ضمانت نه ٿيڻ جوڳا وارنٽ جاري ڪيا.

== فوتگيون ==
* [[4 جُولاءِ]] – [[علڻ فقير]]، سنڌي لوڪ گلوڪار
* '''[[24 آڪٽوبر]]''' – [[زخمي چانڊيو]]، شاعر

{{عشرو}}
[[زمرو:2000ع]]
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>dqa9yrlx84o2a2jfoiemvxcler7qofp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1900ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42912</id>
    <revision>
      <id>412210</id>
      <parentid>120111</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="afq0gzxji4ury9loeje330gjh6yq5hn" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:سال]]

[[زمرو:1900ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>afq0gzxji4ury9loeje330gjh6yq5hn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412211</id>
      <parentid>412210</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="du6wugirad163gfc504h4mh506h8jg0" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1900ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>du6wugirad163gfc504h4mh506h8jg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1989ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42953</id>
    <revision>
      <id>412233</id>
      <parentid>276363</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:27:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="jpxxuw23uoqus4xjre8mnex90t583gh" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1989}}
{{Year nav|1989}}

== واقعا ==
*'''[[21 جُولاءِ]]''' – [[سنڌ]] ۾ لساني فساد ٿيا. [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ 10 ۽ [[دادو]] ۾ هڪ ماڻهو مارجي ويو.
*'''[[2 آگسٽ]]''' – [[پاڪستان]] جي دولت مشترڪہ ۾ واپسي ٿي.
*'''[[9 آگسٽ]]''' – [[مڪو|مڪي]]  ۾ ٻن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ هڪ ماڻهو فوت ۽ 16 زخمي ٿي پيا.

== پيدائش ==


== فوتگيون ==
*'''[[23 جُونِ]]''' – [[آيت اللہ خميني]]، ايراني سياستدان ۽ مذھبي اڳواڻ
*'''[[23 جُونِ]]''' – [[اي. ايم. قريشي]]، ڪراچيءَ جو [[آل انڊيا مسلم ليگ|مسلم ليگي]] رهنما
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[احمد خان آصف مصراڻي]]، شاعر

{{عشرو}}

[[زمرو:1989ع]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>jpxxuw23uoqus4xjre8mnex90t583gh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412234</id>
      <parentid>412233</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="979" sha1="ap7hlpiujqimvjj7kt5gtcluwrz0pib" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1989}}
{{Year nav|1989}}

== واقعا ==
*'''[[21 جُولاءِ]]''' – [[سنڌ]] ۾ لساني فساد ٿيا. [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] ۾ 10 ۽ [[دادو]] ۾ هڪ ماڻهو مارجي ويو.
*'''[[2 آگسٽ]]''' – [[پاڪستان]] جي دولت مشترڪہ ۾ واپسي ٿي.
*'''[[9 آگسٽ]]''' – [[مڪو|مڪي]]  ۾ ٻن بم ڌماڪن جي نتيجي ۾ هڪ ماڻهو فوت ۽ 16 زخمي ٿي پيا.

== پيدائش ==


== فوتگيون ==
*'''[[23 جُونِ]]''' – [[آيت اللہ خميني]]، ايراني سياستدان ۽ مذھبي اڳواڻ
*'''[[23 جُونِ]]''' – [[اي. ايم. قريشي]]، ڪراچيءَ جو [[آل انڊيا مسلم ليگ|مسلم ليگي]] رهنما
*'''[[13 جُولاءِ]]''' – [[احمد خان آصف مصراڻي]]، شاعر

{{عشرو}}

[[زمرو:1989ع]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ap7hlpiujqimvjj7kt5gtcluwrz0pib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42977</id>
    <revision>
      <id>412359</id>
      <parentid>120607</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="duw3e70l2nol9ftdcarz14iy2rlvdsd" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:ليپ سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]</text>
      <sha1>duw3e70l2nol9ftdcarz14iy2rlvdsd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412363</id>
      <parentid>412359</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="op0cxabqivz3g4f3nqponi9mx468bi7" xml:space="preserve">[[زمرو:ليپ سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]</text>
      <sha1>op0cxabqivz3g4f3nqponi9mx468bi7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1965ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42988</id>
    <revision>
      <id>412266</id>
      <parentid>409340</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1957ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42990</id>
    <revision>
      <id>412232</id>
      <parentid>173965</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="ilwmlbjh75gcwccdvzgwjel4iw9ylue" xml:space="preserve">[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ilwmlbjh75gcwccdvzgwjel4iw9ylue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2010ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42999</id>
    <revision>
      <id>412297</id>
      <parentid>166917</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="6fndzmjtmlbaci3c0n8u7aqlcn2yiko" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2010}}
{{Year nav|2010}}

== واقعا ==
* '''[[4 جنوري]]''' – دنيا جي وڏي عمارت، [[برج خليفہ]] جو افتتاح ڪيو ويو.
* '''[[25 جُولاءِ]]''' – وڪي ليڪس [[آمريڪا]] ۽ [[افغانستان]] متعلق فوجي دستاويز پڌرا ڪيا.
* '''[[28 جُولاءِ]]''' – پاڪستان جي هڪ نجي هوائي ڪمپني ايئر بليو جو هڪ مسافر جهاز اسلام آباد ويجهو مرگلا جبل تي ڪري تباهه ٿي ويو. هن ۾ سوار 152 ماڻهو اجل جو شڪار ٿي ويا ۽ هن حادثي کي پاڪستان جي تاريخ ۾ بدترين هوائي حادثو قرار ڏنو ويو.
* '''[[6 آڪٽوبر]]''' – [[انسٽا گرام]] [[آئي او ايس ڊوائيسن جي فهرست|آئي او ايس ڊوائيسن]] لاءِ پهريون ڀيرو جاري ڪيو ويو.

==فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:2010ع]]
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>6fndzmjtmlbaci3c0n8u7aqlcn2yiko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2010ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43000</id>
    <revision>
      <id>412335</id>
      <parentid>120675</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="c0p1cve920o00b8a0l735mfh0s67u2w" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2010ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c0p1cve920o00b8a0l735mfh0s67u2w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412338</id>
      <parentid>412335</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="169" sha1="d1rzgz91btinch0z3v4g2lyvo9ndhgu" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:2010ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>d1rzgz91btinch0z3v4g2lyvo9ndhgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2007ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43005</id>
    <revision>
      <id>412332</id>
      <parentid>120689</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:37:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="avonc4leglsv0uftqu7x8ndp2vl945m" xml:space="preserve">[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>avonc4leglsv0uftqu7x8ndp2vl945m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2018ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43028</id>
    <revision>
      <id>412343</id>
      <parentid>120787</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2014ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43029</id>
    <revision>
      <id>412339</id>
      <parentid>120789</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:44:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2013ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43030</id>
    <revision>
      <id>412352</id>
      <parentid>282446</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2012ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43031</id>
    <revision>
      <id>412337</id>
      <parentid>120793</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2011ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43032</id>
    <revision>
      <id>412336</id>
      <parentid>120795</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>0b5g56ipjkap11xdzb8pbfpe49tl01n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2009ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43033</id>
    <revision>
      <id>412316</id>
      <parentid>120797</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:06:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="ogcq26qx5gype6tozpzj321x4o5hxpw" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ogcq26qx5gype6tozpzj321x4o5hxpw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2008ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43034</id>
    <revision>
      <id>412334</id>
      <parentid>120799</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1960ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43217</id>
    <revision>
      <id>412248</id>
      <parentid>205193</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2005ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43218</id>
    <revision>
      <id>412327</id>
      <parentid>121732</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1962ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43373</id>
    <revision>
      <id>412251</id>
      <parentid>205189</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1971ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43374</id>
    <revision>
      <id>412257</id>
      <parentid>205182</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1993ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43375</id>
    <revision>
      <id>412219</id>
      <parentid>168357</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:58:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1967ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43479</id>
    <revision>
      <id>412253</id>
      <parentid>166533</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1955ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43480</id>
    <revision>
      <id>412229</id>
      <parentid>205197</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:11:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="rdd103zt4i4tx9hdh9o8txi0ac0qoyp" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]</text>
      <sha1>rdd103zt4i4tx9hdh9o8txi0ac0qoyp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412230</id>
      <parentid>412229</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1984ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43486</id>
    <revision>
      <id>412239</id>
      <parentid>205168</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1985ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43536</id>
    <revision>
      <id>412242</id>
      <parentid>275316</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="771" sha1="52b2l2sxc5bb09yycclat8t8jp2qgjx" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1985}}
{{Year nav|1985}}

== واقعا ==
* '''[[1 جنوري]]''' – [[انٽرنيٽ]] جو ڊومين نالو سسٽم تخليق ڪيو ويو.
* '''[[1 جنوري]]''' – [[برطانيا|برطانيہ]] ۾ موبائل فون جي پهرين ڪال [[ووڊا فون]] سان ملائي وئي.
* '''[[7 آگسٽ]]''' – [[جرمني]] جي بورس بيڪر ومبلڊن ٽورنامنٽ کٽي ورتي، هي ومبلڊن کٽڻ وارو ننڍي عمر جو کلاڙي بڻجي ويو.

== پيدائشون ==
* '''[[6 جُولاءِ]]''' – [[رنوير سنگھ]]، ھندوستاني اداڪار

==فوتگيون==

{{عشرو}}

[[زمرو:1985ع]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>52b2l2sxc5bb09yycclat8t8jp2qgjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1985ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43537</id>
    <revision>
      <id>412243</id>
      <parentid>122678</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="q8b1lbydnkwzm2i25syxmpbpg61f5uk" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>q8b1lbydnkwzm2i25syxmpbpg61f5uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1986ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43538</id>
    <revision>
      <id>412240</id>
      <parentid>168342</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1986ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43539</id>
    <revision>
      <id>412241</id>
      <parentid>275528</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="820" sha1="1dfeukvi8sxb1alycznxpwtihuqqua1" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|1986ع}}
{{Year nav|1986ع}}

== واقعا ==
*'''[[7 آگسٽ]]''' – [[پشاور]] خشڪ پورٽ جو افتتاح ٿيو.
*'''[[5 آڪٽوبر]]''' – برطانوي اخبار دي سڊني ٽائيمز [[مورڊڪائي ونونو]] جي ڪهاڻي شايع ڪئي جنهن ۾ اسرائيل جي خفيا ايٽمي منصوبي تان پردو کنيو ويو.

== پيدائش ==
*'''[[26 آڪٽوبر]]''' – [[اميليا ڪلارڪ]]، انگريز اداڪاره

== فوتگيون==
*'''[[4 جنوري]]''' – [[جمشيد واڊيا]]، پهرين سنڌي فلم جو فلمساز 
*'''[[7 جُولاءِ]]''' – [[مائي ڀاڳي]]، لوڪ گلوڪارا


{{عشرو}}

[[زمرو:1986ع]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1dfeukvi8sxb1alycznxpwtihuqqua1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1998ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43540</id>
    <revision>
      <id>412223</id>
      <parentid>205131</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1997ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43584</id>
    <revision>
      <id>412222</id>
      <parentid>205153</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1974ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43586</id>
    <revision>
      <id>412258</id>
      <parentid>205173</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:49:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1989ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43654</id>
    <revision>
      <id>412235</id>
      <parentid>205136</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:28:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="q8b1lbydnkwzm2i25syxmpbpg61f5uk" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>q8b1lbydnkwzm2i25syxmpbpg61f5uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1953ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43656</id>
    <revision>
      <id>412275</id>
      <parentid>123130</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="18ome03prkum822c1nptywdvz88sf6c" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>18ome03prkum822c1nptywdvz88sf6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1973ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43657</id>
    <revision>
      <id>412256</id>
      <parentid>205144</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:47:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1950ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43658</id>
    <revision>
      <id>412227</id>
      <parentid>166545</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1952ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43659</id>
    <revision>
      <id>412228</id>
      <parentid>180447</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1995ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43660</id>
    <revision>
      <id>412220</id>
      <parentid>205159</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2003ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43661</id>
    <revision>
      <id>412324</id>
      <parentid>123149</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1991ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43862</id>
    <revision>
      <id>412217</id>
      <parentid>205164</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1988ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>43907</id>
    <revision>
      <id>412245</id>
      <parentid>173805</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1975ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44105</id>
    <revision>
      <id>412259</id>
      <parentid>194816</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:49:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1983ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44137</id>
    <revision>
      <id>412238</id>
      <parentid>205147</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1902ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44181</id>
    <revision>
      <id>412214</id>
      <parentid>205231</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="791xu4kmdo3pxkf14wvmmtkxuhwl2pk" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1900ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>791xu4kmdo3pxkf14wvmmtkxuhwl2pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1976ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44207</id>
    <revision>
      <id>412263</id>
      <parentid>205141</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:54:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1969ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44211</id>
    <revision>
      <id>412254</id>
      <parentid>166614</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1906ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44218</id>
    <revision>
      <id>412215</id>
      <parentid>205228</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="1ziv111z08d00siuenelphb20xc4p7s" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1900ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1900ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1ziv111z08d00siuenelphb20xc4p7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1980ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44220</id>
    <revision>
      <id>412265</id>
      <parentid>205177</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:57:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="lgfknpqk3m9qwcjswwo045x0a2wmy7d" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lgfknpqk3m9qwcjswwo045x0a2wmy7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1930ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44257</id>
    <revision>
      <id>412198</id>
      <parentid>124832</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="bgjy4r2h3mttt0wv85amrj2wdp70jfm" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1930ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>bgjy4r2h3mttt0wv85amrj2wdp70jfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1970ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44360</id>
    <revision>
      <id>412203</id>
      <parentid>125122</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="nk4uo9sh5pb3l8f4i2xdhs87lir8ecg" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>nk4uo9sh5pb3l8f4i2xdhs87lir8ecg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1979ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44361</id>
    <revision>
      <id>412261</id>
      <parentid>125145</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1960ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44384</id>
    <revision>
      <id>412202</id>
      <parentid>316787</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="4tllzj7428w5gvgbru5q0df9rfqj65f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>4tllzj7428w5gvgbru5q0df9rfqj65f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1961ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44385</id>
    <revision>
      <id>412250</id>
      <parentid>205185</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1940ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44427</id>
    <revision>
      <id>412200</id>
      <parentid>125403</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="i8jt7kbh8xttglhojpjznjnwh26d6qt" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1940ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>i8jt7kbh8xttglhojpjznjnwh26d6qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1570ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44430</id>
    <revision>
      <id>412184</id>
      <parentid>125410</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="pzephs9b5xelzz4penho9wp8acc4ban" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:سورهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>pzephs9b5xelzz4penho9wp8acc4ban</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1980ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44434</id>
    <revision>
      <id>412205</id>
      <parentid>126055</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:36:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="aqe2zmiixwy1lhat4c2hbh8j0j2f3ip" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>aqe2zmiixwy1lhat4c2hbh8j0j2f3ip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412206</id>
      <parentid>412205</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="g08mqo5w1qk9ehrh3ve2zof96uy9pn7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]


[[زمرو:1920ع جو ڏهاڪو]]</text>
      <sha1>g08mqo5w1qk9ehrh3ve2zof96uy9pn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412208</id>
      <parentid>412206</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:39:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="aqe2zmiixwy1lhat4c2hbh8j0j2f3ip" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>aqe2zmiixwy1lhat4c2hbh8j0j2f3ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1982ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44435</id>
    <revision>
      <id>412209</id>
      <parentid>166547</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:40:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="gchzoewdm7fqj7ir48rrdn3jm06bn1e" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]</text>
      <sha1>gchzoewdm7fqj7ir48rrdn3jm06bn1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412237</id>
      <parentid>412209</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:29:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tpsi55y0huontvilkdd39gxrypz9y4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1990ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44436</id>
    <revision>
      <id>412204</id>
      <parentid>125429</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="4tllzj7428w5gvgbru5q0df9rfqj65f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>4tllzj7428w5gvgbru5q0df9rfqj65f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412249</id>
      <parentid>412204</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="n073eupamcjqkj95abil8x539daylva" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>n073eupamcjqkj95abil8x539daylva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1999ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44437</id>
    <revision>
      <id>412224</id>
      <parentid>126057</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1949ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44520</id>
    <revision>
      <id>412278</id>
      <parentid>125663</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="dvyzrntgws87mcix89svfsbtgtxsw9p" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1940ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1940ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>dvyzrntgws87mcix89svfsbtgtxsw9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1977ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44538</id>
    <revision>
      <id>412260</id>
      <parentid>125787</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>smvhsvdqq1mdo161nanq5k8c93s5m9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2000ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44656</id>
    <revision>
      <id>412188</id>
      <parentid>126154</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="81kw78k58do4t26knsnfyvyavnvs3k1" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>81kw78k58do4t26knsnfyvyavnvs3k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2006ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44657</id>
    <revision>
      <id>412321</id>
      <parentid>126156</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204" sha1="tfqkr7iw8898ng113m9eju5qqs5wnme" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tfqkr7iw8898ng113m9eju5qqs5wnme</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1964ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44738</id>
    <revision>
      <id>412252</id>
      <parentid>126403</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lqd7i6iohznl7630kfisys34euuqc5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2001ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44792</id>
    <revision>
      <id>412319</id>
      <parentid>126527</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>1bot63m3qp9w22dfhnx37matwmhr4wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1950ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44876</id>
    <revision>
      <id>412201</id>
      <parentid>316796</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="s2wg20h1n4o6pp64kti3c5a39f8k5hd" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>s2wg20h1n4o6pp64kti3c5a39f8k5hd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1956ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44877</id>
    <revision>
      <id>412231</id>
      <parentid>126763</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>b3p41i62hus31l3291a9kxk9i40hute</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:جنوري</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44890</id>
    <revision>
      <id>412372</id>
      <parentid>381522</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="151" sha1="r5r8mgaoba1qreuei6m73ovl7vm9f3g" xml:space="preserve">{{month header}}
{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز|January}}
[[زمرو:مهينا]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>r5r8mgaoba1qreuei6m73ovl7vm9f3g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1992ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44962</id>
    <revision>
      <id>412218</id>
      <parentid>127640</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1750ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44964</id>
    <revision>
      <id>412187</id>
      <parentid>127645</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="dmaita0ca8dsbp9x1ve8rrvo2gslgxx" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ارڙهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>dmaita0ca8dsbp9x1ve8rrvo2gslgxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1590ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44989</id>
    <revision>
      <id>412185</id>
      <parentid>127755</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:17:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="pzephs9b5xelzz4penho9wp8acc4ban" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:سورهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>pzephs9b5xelzz4penho9wp8acc4ban</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1710ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45000</id>
    <revision>
      <id>412186</id>
      <parentid>127790</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="dmaita0ca8dsbp9x1ve8rrvo2gslgxx" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ارڙهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>dmaita0ca8dsbp9x1ve8rrvo2gslgxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1996ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45025</id>
    <revision>
      <id>412221</id>
      <parentid>127844</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1990ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>c1s94emrwwg7c63gehwpj4sjx79k2a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1910ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45026</id>
    <revision>
      <id>412199</id>
      <parentid>127852</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="3u94nqkgf4h2e8cabcl67od8ndwin06" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:1910ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>3u94nqkgf4h2e8cabcl67od8ndwin06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1981ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45061</id>
    <revision>
      <id>412236</id>
      <parentid>127978</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="eizj6bqtt4ulrp4ryqen00cpamc1mtj" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>eizj6bqtt4ulrp4ryqen00cpamc1mtj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1900ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45085</id>
    <revision>
      <id>412194</id>
      <parentid>128058</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="5r2ulzb0tauc0s9imgd4d4r13wr93ej" xml:space="preserve">[[زمرو:1900]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>5r2ulzb0tauc0s9imgd4d4r13wr93ej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412195</id>
      <parentid>412194</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="pil23orq0b84hrc043nparw4s4owkc8" xml:space="preserve">[[زمرو:1900ع]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>pil23orq0b84hrc043nparw4s4owkc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412196</id>
      <parentid>412195</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:27:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="laqeovjnw72bzx9t97sxfryrkfon9ny" xml:space="preserve">[[زمرو:1900ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>laqeovjnw72bzx9t97sxfryrkfon9ny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1908ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45086</id>
    <revision>
      <id>412216</id>
      <parentid>128061</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:54:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="ir7jq4735l97fmvw10g6n8wx9su14zp" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1900ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1900ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ir7jq4735l97fmvw10g6n8wx9su14zp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2002ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45098</id>
    <revision>
      <id>412330</id>
      <parentid>128161</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:35:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="iqko0kcfloa30r0vg5w13wvfa9ubxhv" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>iqko0kcfloa30r0vg5w13wvfa9ubxhv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2004ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>45099</id>
    <revision>
      <id>412320</id>
      <parentid>128163</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="2191hs7eops5c192xzbxhgc08603nau" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
[[زمرو:2000ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>2191hs7eops5c192xzbxhgc08603nau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2020ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47840</id>
    <revision>
      <id>412286</id>
      <parentid>173903</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:38:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="329" sha1="nbdh4x74zjr6k8jlvbhwnq3khiz4ucp" xml:space="preserve">
{{فرق سڃاڻ|2020 (سلجھائپ)}}
{{C21 year in topic}}

__NOTOC__
{{Year dab|2020}}
{{Year nav|2020}}
== فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:2020ع]]
[[زمرو:سال]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>nbdh4x74zjr6k8jlvbhwnq3khiz4ucp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412345</id>
      <parentid>412286</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:49:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="2bbxbed6auz5aqfp38c983cukebs9nj" xml:space="preserve">
{{فرق سڃاڻ|2020 (سلجھائپ)}}
{{C21 year in topic}}

__NOTOC__
{{Year dab|2020}}
{{Year nav|2020}}
== فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:2020ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>2bbxbed6auz5aqfp38c983cukebs9nj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2020ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>47841</id>
    <revision>
      <id>412285</id>
      <parentid>173921</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:37:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2021ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>47843</id>
    <revision>
      <id>412288</id>
      <parentid>144198</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2023ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47846</id>
    <revision>
      <id>412290</id>
      <parentid>284414</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="399" sha1="6w4guxugrv7sm1bgp5cera35mdl9lo1" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2023}}
{{Year nav|2023}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
* '''[[26 جنوري]]''' – [[غلام حسين شاهه بخاري]]، مذھبي عالم
* '''[[13 آگسٽ]]''' – [[جان محمد مھر]]، صحافي

==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2023ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>6w4guxugrv7sm1bgp5cera35mdl9lo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2024ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47847</id>
    <revision>
      <id>412291</id>
      <parentid>283587</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="kvpksnus0mt55f0fy3ugcqlftfes9bn" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2024}}
{{Year nav|2024}}
==واقعا==
*'''[[13 جُولاءِ]]:''' — اڳوڻو آمريڪي صدر [[ڊونلڊ ٽرمپ]] پينسلوانيا ۾ ٿيل ھڪ [[ڊونلڊ ٽرمپ مٿان ٿيل قاتلاڻو حملو، 2024ع|قاتلاڻي حملي]] ۾ محفوظ رھيو.
* '''[[5 آگسٽ]]''' – [[عدم تعاون تحريڪ (2024ع)|احتجاج تحريڪ]] جي نتيجي ۾ بنگلاديش جي وزيراعظم [[حسينه واجد|حسينا واجد]] استعفي ڏئي ڇڏي.

==پيدائش==
==وفاتون==
*'''[[18 جُونِ]]:''' — [[ويلي ميس]]، آمريڪي بيس بال کلاڙي
* '''[[8 جُولاءِ]]''' — [[رام بخشاڻي]]، ليکڪ، ڪاروباري شخصيت
* '''[[17 جُولاءِ]]''' — [[سوڍل فقير]]، صوفي راڳي
* '''[[31 جُولاءِ]]''' — [[اسماعيل هانيه]]، [[حماس]] جو سياسي اڳواڻ

==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2024ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>kvpksnus0mt55f0fy3ugcqlftfes9bn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2025ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47848</id>
    <revision>
      <id>412292</id>
      <parentid>314254</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="8iwlk657t0c6zo24cuif7l4ikpmqnp8" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2025}}
{{Year nav|2025}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2025ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>8iwlk657t0c6zo24cuif7l4ikpmqnp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2024ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>49131</id>
    <revision>
      <id>412347</id>
      <parentid>149956</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2019ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>49593</id>
    <revision>
      <id>412344</id>
      <parentid>166500</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سنڌي ڪئلينڊر جا مهينا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>55984</id>
    <revision>
      <id>412442</id>
      <parentid>181802</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="dfk0480fkfmg6std7ldxffxmqf37174" xml:space="preserve">Category:Sindhi calendar months

[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>dfk0480fkfmg6std7ldxffxmqf37174</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412443</id>
      <parentid>412442</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:26:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="m25ha0v1mmq9jejswof9d5hwu0forvm" xml:space="preserve">[[:Category:Sindhi calendar months]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>m25ha0v1mmq9jejswof9d5hwu0forvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412444</id>
      <parentid>412443</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="hz9p2ni20bcblz4vdnge7ha4td66doh" xml:space="preserve">[[:Category:Sindhi calendar months]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:سنڌ]]</text>
      <sha1>hz9p2ni20bcblz4vdnge7ha4td66doh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412445</id>
      <parentid>412444</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="3z3zhvzj2e52ek6g154nua50koi6xqr" xml:space="preserve">[[:Category:Sindhi calendar months]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:سنڌ جي ثقافتي تاريخ]]</text>
      <sha1>3z3zhvzj2e52ek6g154nua50koi6xqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:هندو ڪئلينڊر جا مهينا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>55987</id>
    <revision>
      <id>412448</id>
      <parentid>181861</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="nse3g3fez71yq6xebwdzv4iz3zt0p8q" xml:space="preserve">{{lang-en|Category:Months of the Hindu calendar}}

[[زمرو:مهينا]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:سنڌي ڪئلينڊر جا مهينا]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]

[[زمرو:هندو علمِ ھئيت]]
[[زمرو:هندو]]</text>
      <sha1>nse3g3fez71yq6xebwdzv4iz3zt0p8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>58946</id>
    <revision>
      <id>412453</id>
      <parentid>196299</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="5rfuws2rnyriho8obcpzxnay2es0l09" xml:space="preserve">{{birthdecade|18|6|اڻويهين}}
[[زمرو:پيدائش بلحاظ ڏاهاڪا]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:ڏهائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>5rfuws2rnyriho8obcpzxnay2es0l09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412454</id>
      <parentid>412453</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ڏهائيون بلحاظ صدي]]; added [[Category:ڏھائيون بلحاظ صدي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="1h0metduwogeb8spbwyo7tx5q004s74" xml:space="preserve">{{birthdecade|18|6|اڻويهين}}
[[زمرو:پيدائش بلحاظ ڏاهاڪا]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>1h0metduwogeb8spbwyo7tx5q004s74</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412455</id>
      <parentid>412454</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="232" sha1="si7m9zrdjvg2tsii7yukammgy0z0m1g" xml:space="preserve">{{birthdecade|18|6|اڻويهين}}
[[زمرو:پيدائش بلحاظ ڏاهاڪا]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]</text>
      <sha1>si7m9zrdjvg2tsii7yukammgy0z0m1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412457</id>
      <parentid>412455</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="308" sha1="ahxj0k1dfupdecvzmb4ccgdtanuh7mv" xml:space="preserve">{{birthdecade|18|6|اڻويهين}}
[[زمرو:پيدائش بلحاظ ڏاهاڪا]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]

[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:1867ع]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]</text>
      <sha1>ahxj0k1dfupdecvzmb4ccgdtanuh7mv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412458</id>
      <parentid>412457</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="5mn5xl9z4qnhcjapd02tf773p151cko" xml:space="preserve">{{birthdecade|18|6|اڻويهين}}
[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:پيدائش بلحاظ ڏاهاڪا]]</text>
      <sha1>5mn5xl9z4qnhcjapd02tf773p151cko</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1860ع جون پيدائشون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>59104</id>
    <revision>
      <id>412469</id>
      <parentid>195435</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="l2vepfgxi4vxudacpoucnbk7r7ueq28" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:پيدائش بلحاظ سال]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]</text>
      <sha1>l2vepfgxi4vxudacpoucnbk7r7ueq28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1867ع جون پيدائشون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>59111</id>
    <revision>
      <id>412452</id>
      <parentid>195406</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:04:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="5ykd7cj3t631ptnqlcmsaof1gb25ltn" xml:space="preserve">[[زمرو:1867ع]]
[[زمرو:پيدائش بلحاظ سال]]
[[زمرو:1860ع جي ڏهاڪي جون پيدائشون]]</text>
      <sha1>5ykd7cj3t631ptnqlcmsaof1gb25ltn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:قانون ۾ 1985ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60914</id>
    <revision>
      <id>412244</id>
      <parentid>205125</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="j97191niffjgribwhtvflowcyghnw50" xml:space="preserve">[[زمرو:1985ع]]</text>
      <sha1>j97191niffjgribwhtvflowcyghnw50</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2021ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62333</id>
    <revision>
      <id>412287</id>
      <parentid>211350</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* فوتگيون */</comment>
      <origin>412287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="222" sha1="kmdw7qgesoxcnc5ebnzvcuvzqaxz94w" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2021}}
{{Year nav|2021}}

== واقعا ==
*

== پيدائش ==

== فوتگيون==
{{عشرو}}
[[زمرو:2021ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>kmdw7qgesoxcnc5ebnzvcuvzqaxz94w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شڪاگو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71342</id>
    <revision>
      <id>412528</id>
      <parentid>314027</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26265" sha1="324w1ij1rwoggpdlod96rqbeh4tbcvy" xml:space="preserve">{{بهترين مضمون|جنوري 2022}}
{{Infobox settlement
| name = شڪاگو، الينوائي
| settlement_type = [[List of cities in Illinois|شھر]]
| official_name = شڪاگو جو شھر
| image_skyline = Chicago montage1.jpg
| image_caption = مٿان کان، کاٻي کان ساڄي: اسڪاءِ لائين آف ڊائون ٽائون، ولس ٽاور، شڪاگو ٿيٽر، شڪاگو ”L“، نيوي پيئر، فيلڊ ميوزيم، پزڪر پويلين
| image_flag = Flag of Chicago, Illinois.svg
| image_seal =
| image_blank_emblem = Logo of Chicago, Illinois.svg
| blank_emblem_type = لوگو
| blank_emblem_size = 
| blank_emblem_alt = 
| blank_emblem_link = List of United States county and city insignia
| nicknames = Windy City, Chi-Town, City of the Big Shoulders,&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Sandburg |first1=Carl |author-link1=Carl Sandburg |title=Chicago|editor1-last=Monroe|editor1-first=Harriet|editor1-link=Harriet Monroe |url=https://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poems/12840/chicago |magazine=Poetry |location=Chicago |publisher=Verse |date=March 1914 |volume=3 |issue=6 |page=191 |access-date=April 5, 2019}}&lt;/ref&gt; Second City, My Kind of Town&lt;br /&gt;(for more, see [[List of nicknames for Chicago|full list]])
| motto = {{lang-la|Urbs in Horto}} (''City in a Garden''); I Will
| image_map = {{stack|{{Maplink|frame=yes|plain=y|frame-width=260|frame-height=200|frame-align=center|stroke-width=2|zoom=8|type=point|stroke-color=#808080|id=Q1297|title=Chicago|marker=city}}}}
| map_caption = شڪاگو جو نقشو
| coordinates = {{coord|41|52|55|N|87|37|40|W|region:US-IL|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes = &lt;ref name=&quot;gnis&quot;/&gt;
| subdivision_type = ڪائونٽي
| subdivision_name = [[آمريڪا جون گڏيل رياستون]]
| subdivision_type1 = رياست
| subdivision_type2 = ڪائونٽيس
| subdivision_name1 = الينوائي
| subdivision_name2 = ڪُڪ ڪائونٽي، ڊوپيج ڪائونٽي
| established_title = بنياد پيو
| established_date = {{circa}} {{start date and age|1780}}
| established_title2 = ٽائون جو درجو مليو
| established_date2 = {{start date and age|1833|08|12|mf=y}}
| established_title3 = شھر جو درجو مليو
| established_date3 = {{start date and age|1837|03|04|mf=y}}
| founder = [[Jean Baptiste Point du Sable]]
| government_type = ميئر ڪائونسل
| governing_body = شڪاگو سٽي ڪائونسل
| leader_title = ميئر
| leader_name = [[Lori Lightfoot]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
| leader_title1 = سٽي ڪلارڪ
| leader_name1 = [[Anna M. Valencia|Anna Valencia]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
| unit_pref = Imperial
| area_footnotes = &lt;ref name=&quot;CenPopGazetteer2021&quot;&gt;{{cite web |title=2021 U.S. Gazetteer Files |url=https://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/2021_Gazetteer/2021_gaz_place_17.txt |publisher=United States Census Bureau |access-date=September 6, 2021}}&lt;/ref&gt;
| area_total_sq_mi = 234.53
| area_total_km2 = 607.43
| area_land_sq_mi = 227.73
| area_land_km2 = 589.82
| area_water_sq_mi = 6.80
| area_water_km2 = 17.61
| elevation_footnotes = &lt;ref name=&quot;gnis&quot;&gt;{{Cite GNIS|428803|City of Chicago}}&lt;/ref&gt; ''(mean)''
| elevation_m = 
| elevation_ft = 597.18
| elevation_min_m = 
| elevation_min_ft = 578
| elevation_max_footnotes = &lt;br /&gt;''– near Blue Island''
| elevation_min_footnotes = &lt;br /&gt;''– at Lake Michigan''
| population_total = 2746388
| population_as_of = [[2020 United States Census|2021]]
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;QuickFacts&quot;&gt;{{cite web |title=QuickFacts: Chicago city, Illinois |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/chicagocityillinois/POP010220 |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 19, 2021}}&lt;/ref&gt;
| population_rank = [[آبادي جي لحاظ کان آمريڪا جي شهرن جي فهرست|3rd]] in the United States&lt;br&gt;[[List of municipalities in Illinois|1st]] in Illinois
| population_density_sq_mi = 12059.84
| population_density_km2 = 4656.32
| population_metro_footnotes = &lt;ref name=&quot;2020Pop&quot;&gt;{{cite web |title=2020 Population and Housing State Data |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |publisher=United States Census Bureau |access-date=August 22, 2021}}&lt;/ref&gt;
| population_metro = 9618502 ([[List of metropolitan statistical areas|3rd]])
| population_demonym = [[Chicagoan]]
| population_note = 
| postal_code_type = [[ZIP Code]] Prefixes
| postal_code = 606xx, 607xx, 608xx
| area_code = [[Area code 312|312]], [[Area code 773|773]], and [[Area code 872|872]]
| area_code_type = [[North American Numbering Plan|Area codes]]
| website = {{URL|chicago.gov}}
| footnotes = 
| etymology = شڪاگو Shikaakwa لفظ مان ورتل آھي جنھن جي معني آھي ”جھنگلي بصر“ يا ”جھنگلي ٿوم“
| pushpin_label = شڪاگو
| leader_title2 = سٽي خزانچي
| leader_name2 = [[Melissa Conyears|Melissa Conyears-Ervin]] ([[Democratic Party (United States)|D]])
| elevation_max_m = 
| elevation_max_ft = 672
| timezone = [[Central Standard Time|Central]]
| utc_offset = −06:00
| timezone_DST = [[Central Daylight Time|Central]]
| utc_offset_DST = −05:00
| blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS]] code
| blank_info = {{FIPS|17|14000}}
| blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID
| blank1_info = {{GNIS4|0428803}}
| blank_name_sec2 = Major Airports
| blank_info_sec2 = [[Chicago O’Hare International Airport|O'Hare Airport]]&lt;br&gt;[[Chicago Midway Airport|Midway Airport]]&lt;br&gt;[[Chicago Rockford International Airport|Rockford Airport]]
| blank1_name_sec2 = [[Commuter Rail]]
| blank1_info_sec2 = [[File:Metra Logo without slogan.png |50px|link=Metra]]
| blank2_name_sec2 = [[Rapid transit]]
| blank2_info_sec2 = [[File:Chicago Transit Authority Logo.svg |26px|link=Chicago Transit Authority]]
| short_description = City in Illinois, United States
}}

'''شڪاگو''' ([[انگريزي ٻولي|انگريزي]]: Chicago) [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا جي گڏيل رياستن]] ھڪ مشھور شھر آھي. ھي شھر [[نيو يارڪ سٽي|نيويارڪ]] ۽ [[لاس اينجلس]] کان پوءِ آمريڪا جي گڏيل رياستن جو آباديءَ جي لحاظ کان ٽيون نمبر وڏو شھر آھي. ھي رياست الينوائي (Illinois) جو آباديءَ جي لحاظ کان وڏي ۾ وڏو شھر پڻ آھي. 2020ع جي آدمشماريءَ مطابق ھن شھر جي آبادي 2746388 آھي&lt;ref&gt;{{cite web |title=United States Census Bureau |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/chicagocityillinois/POP010220 |website=QuickFacts Chicago city, Illinois}}&lt;/ref&gt;. ھن کي [[اتر آمريڪا]] جي پنجون نمبر گھڻ آباديءَ وارو شھر ھئڻ جو اعزاز پڻ حاصل آھي. مشيگن ڍنڍ (Lake Michigan) جي ڪناري تي آباد ھن وسنديءَ کي 1837ع ۾ شھر جو درجو مليو. اوڻويھين صديءَ ۾ ھن شھر تيزيءَ سان ترقي ڪئي. 1871ع ۾ ھن شھر کي خطرناڪ باھ وڪوڙي وڌو جنھن سبب اٽڪل ھڪ لک ماڻھو پنھنجي گھرن کان محروم ٿي ويا ۽ شھر کي ٻيھر تعمير ڪرڻو پيو. انھيءَ باھ واري واقعي کان فقط ٽيھ سال پوءِ ھي دنيا جو پنجون نمبر وڏو شھر بڻجي ويو&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.thoughtco.com/largest-cities-throughout-history-4068071|title=What Were the Largest Cities Throughout History?|website=ThoughtCo|language=en|access-date=2021-12-14}}&lt;/ref&gt;. ھيءُ شھر پنھنجي خوبصورت اڏاوت ۽ شاندار عمارتن جي ڪري سڄي دنيا ۾ مشھور آھي. 2018ع ۾ 18 ملين سياح ھي شھر گھمڻ لاءِآيا&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.chicagotribune.com/travel/ct-trav-chicago-tourism-record-numbers-2018-0111-story.html|title=Chicago sets new tourism record with nearly 58 million visitors in 2018 — and the mayor is thrilled|last=Rackl|first=Lori|website=chicagotribune.com|access-date=2021-12-14}}&lt;/ref&gt; . ھتان جو اوھاري بين القوامي ھوائي اڏو دنيا جو ڇھون نمبر مصروف ھوائي اڏو شمار ٿئي ٿو. 2021ع ۾ ھن شھر کي دنيا جو ٻيو نبمر سھڻو شھر قرار ڏنو ويو&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.timeout.com/chicago/news/chicago-was-just-voted-the-2nd-most-beautiful-city-in-the-world-090921|title=Chicago was just voted the 2nd most beautiful city in the world|last=Krupp|first=Emma|website=Time Out Chicago|language=en-US|access-date=2021-12-14}}&lt;/ref&gt;.

== تاريخ ==

==== شروعاتي تاريخ ====
ارڙھين صديءَ جي وچ ڌاري ھتي پوٽاواٽومي (Potawatomi) نالي اصلوڪن آمريڪي لوڪن جو ھڪ قبيلو آباد ھو&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/57577320|title=Chicagoland : city and suburbs in the railroad age|last=Keating|first=Ann Durkin|date=2005|publisher=University of Chicago Press|isbn=0-226-42879-6|location=Chicago|oclc=57577320}}&lt;/ref&gt;.   1780ع ڌاري ھيٽي کان لڏي آيل واپاريءَ ڊو سيبل (Du Sable) پنھنجي ھڪ ڪالوني قائم ڪئي. آفريقي نسل جي ھن واپاريءَ کي ”شڪاگو جو باني“ ڪوٺيو وڃي ٿو&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/70659967|title=The Chicago River : a history in photographs|last=Genzen|first=Jonathan|date=2007|publisher=Westcliffe Publishers|isbn=978-1-56579-553-2|location=Englewood, CO|oclc=70659967}}&lt;/ref&gt;. 1795ع ۾ ھتي آمريڪي فوجي ڇانوڻي قائم ڪئي وئي. 1803ع ۾ فوج ھتي فورٽ ڊيئربارن  (Fort Dearborn) نالي ھڪ قلعو تعمير ڪيو. 1812ع ڌاري اصلوڪن رھواسين کي ھن علائقي مان لڏ پلاڻ تي مجبور ڪيو ويو ۽ سندن زمينن تي قبضو ڪيو ويو. 

==== اوڻويھين صدي ====
12 آگسٽ 1833ع تي  شڪاگو ٽائون جو بنياد وڌو ويو. ان وقت ھتي فقط 200 ماڻھن پنھنجا پکا اچي اڏيا ھئا. فقط ستن سالن جي مختصر عرصي ۾ ھتان جي آبادي 6000 ٿي وئي. 15 جون 1935ع تي پھريون ڀيرو ھتي زمين عام ماڻھن کي وڪرو ڪري ڏني وئي. 4 مارچ 1838ع جي ڇنڇر جي ڏينھن شڪاگو کي شھر جو درجو ڏيڻ جو اعلان ڪيو ويو. ھن نئين شھر کي روڊ رستن ۽ ريلوي ذريعي آمريڪا جي ٻين حصن سان ملايو ويو. ھتي پھرين ريل جي پٽڙي 1848ع ۾ وڇائي وئي. پاڻيءَ رستي بحري جھازن جي اچ وڃ پڻ شروع ٿي. ھتان جي آباديءَ ۾ تيزيءَ سان واڌارو آيو ۽ روزگار جا نوان رستا کليا. فيبروري 1857ع ۾ ھتي آمريڪا جو پھريون گندي پاڻيءَ جي نيڪال جو سرشتو متعارف ڪرايو ويو. 1871ع ۾ ھن شھر کي خطرناڪ باھ لڳڻ ڪري تباھيءَ جو منھن ڏسڻو پيو. انھيءَ باھ ڪافي ماڻھن کي پنھنجن گھرن کان محروم ڪري ڇڏيو. البت ستت ئي نئين اڏاوت شروع ٿي وئي. 1885ع ۾ ھتي آمريڪا جي پھرين گھڻ ماڙ  عمارت تعمير ڪئي وئي. 1851ع ۽ 1920ع جي وچ واري دور ۾ ھن شھر جي پکيڙ ۽ آباديءَ ۾ تيزيءَ سان واڌارو آيو ۽ اسپاس جون ڪيتريون ئي ننڍيون ننڍيون وسنديون ھن شھر جو حصو بنجي ويون.  شڪاگو جي خوشحالي ۽ وڌندڙ ڪاروبار کي ڏسندي آمريڪا جي ٻين علائقن جا ماڻھو وڏي تعداد ۾ ھتي آباد ٿيڻ لڳا. گڏوگڏ يورپ مان وڏي تعداد  ۾ ماڻھو ھتي اچي آباد ٿيڻ لڳا.   1900ع ۾ ڪل اباديءَ مان 77 سيڪڙو  ماڻھو يا تہ پرڏيھ مان اچي آباد ٿيا ھئا يا وري پرڏيھي لوڪن جو اولاد ھئا.  اٽڪل 75 سيڪڙو آبادي [[جرمني]]، [[آئرلينڊ]]، [[پولينڊ]]، [[سويڊن|سوئيڊن]] ۽ [[چيڪ جمهوريا|چيڪ ريپبلڪ]] مان لڏي آيل ماڻھن تي مشتمل ھئي.

1870ع ۽ 1880ع وارن ڏھاڪن ۾ ھتي  صحت ۽ علاج جي سھولتن تي گھڻو ڪم ٿيو ۽ ڪالرا، ماتا ۽ پيلي بخار (Yellow Fever) جي خاتمي لاءِ جوڳا اپاءَ ورتا ويا. شھر ۾ ڪيترائي وڏا پارڪ قائم ڪيا ويا ۽ ماڻھن جي رھڻي ڪرڻيءَ کي خوشگوار ڪرڻ لاءِ ڪافي ڪم ڪيو ويو. اوڻويھين صديءَ جي پھرئين ڏھاڪي ۾ ھتي ڪيتريون ئي ريلوي پٽڙيون وڇايون ويون. ان ڪري شھر اندر ۽ ٻين شھرن ڏانھن سفر آسان ٿي پيو.

==== ويھين ۽ ايڪويھين صدي ====
پھرين عالمگير جنگ ۽ 1920ع واري ڏھاڪي ۾ ھتي وڏي پيماني تي صنعتون قائم ٿيون ۽ روزگار جا نوان در کليا. 1910ع ۽ 1930ع جي وچ واري دور ۾ ڪيترائي آفريقي آمريڪي آمريڪا جي ٻين علائقن مان لڏي ھتي اچي آباد ٿيا. انھيءَ عرصي ۾ افريقي آمريڪين جو تعداد 44103 مان وڌي 233903 ٿي ويو. ھن شھر ۾ اڇي چمڙي ۽ ڪاري چمڙيءَ وارن لوڪن جي وچ ۾ ڪيترائي نسلي فساد پڻ ٿيا جن مان 1919ع وارو نسلي فساد خاص ذڪر جي لائق آھي. ھن فساد ۾ 23 ڪاري چمڙيءَ وارا ۽  15 اڇي چمڙيءَ وارا ماڻھو اجل جو شڪار ٿيا. اٽڪل 537 ماڻھو زخمي ٿيا. 1000 کان 2000 شيدين کي پنھنجي گھرن مان بيدخل ٿيڻو پيو.

شڪاگو آمريڪا جو پھريون شھر آھي جتي 1924ع ۾ ھم جنس پرستن پنھنجي تنظيم ٺاھي. البت بعد ۾ انھيءَ تنظيم تي پابندي مڙھي وئي.  1920ع کان 1940ع تائين ھتان جي صنعتن ۾ زوال محسوس ٿيڻ لڳو ۽ روزگار جا ذريعا محدود ٿيڻ لڳا.  ھي شڪاگو جي تاريخ جو تلخ دور ھو جنھن ۾ بيروزگاري ۽ بدامني عروج تي رھي.

ٻي عالمگير جنگ دوران ھتان جي اسٽيل جي پيداوار [[عظيم برطانيا|برطانيہ]] جي ڪل پيداوار کان بہ وڌيڪ رھي. روزگار جي تلاش ۾ ھزارين شيدي آمريڪا جي ڏاکڻين علائقن مان لڏي اچي ھتي آباد ٿيا. وڌندڙ آباديءَ جي ڪري شھر کي ھڪ ڀيرو ٻيھر معاشي بدحاليءَ جو منھن ڏسڻو پيو. 

2 ڊسمبر 1940ع تي شڪاگو يونيورسٽيءَ جي پروفيسر انريڪو فرمي (Enrico Fermi) دنيا جو پھريون ڪنٽرولڊ ائٽمي ڌماڪو ڪيو. انھيءَ ڪامياب تجربي جي نتيجي ۾ آمريڪا ائٽم بم ٺاھڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو جيڪو 1945۾ ٻي عالمگير جنگ ۾ [[جاپان]] جي شھر ھيروشيما تي ڪيرايو ويو. ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن تي ٿيندڙ زيادتين تي آواز اٿارڻ لاءِ مارٽن لوٿر ڪنگ ”شڪاگو فريڊم موومينٽ“ جو بنياد وڌو. انھيءَ تحريڪ ڪاري چمڙيءَ وارن ماڻھن سان ٿيندڙ زيادتين ۾ ڪجهه ڪمي آندي. 

1983ع ۾ ھيرالڊ واشنگٽن ھن شھر جو پھريون ڪاري چمڙيءَ وارو ميئر چونڊيو. ھن شھر جي غريب آباديءَ ۽ پٺتي پيل علائقن جي ڀلائيءَ لاءِ گرانقدر خدمتون سرانجام ڏنيون. ھو 1987ع ۾ ٻيھر ميئر چونڊيو پر دل جي دوري سبب موت جو شڪار ٿي ويو. 2 اپريل 2019ع تي لوري لائيٽ فوٽ (Lori Lightfoot) شڪاگو جي ميئر طور چونڊجي آئي. ھوءَ شڪاگو جي ڪاري چمڙيءَ واري پھرين عورت آھي جنھن اھو اعزاز حاصل ڪيو.

== جاگرافي ==
{{Wide image|Chicago city view.jpg|1000px|شڪاگو جي سرھي سانجھ ويلي ورتل ھڪ تصوير |alt }}
 
شڪاگو رياست الينائس جي اتر اوڀر ۾  مشيگن ڍنڍ (Lake Michigan) جي ڪنارن تي آباد آھي. ھي شڪاگو ميٽروپوليٽن علائقي جو وڏي ۾ وڏو شھر آھي. ھي آمريڪا جي وچ اولہ ۾ وڏين ڍنڍن واري علائقي  (Great Lake Region) ۾ واقع آھي. شڪاگو ندي (Chicago River) ۽ ڪالوميٽ ندي (Calumet River) ھن شھر مان گذرن ٿيون. 

شڪاگو جي تاريخ ۽ معيشيت ۾ مشيگن ڍنڍ ڪرنگھي واري ھڏيءَ جھڙي حيثيت رکي ٿي. ھن ڍنڍ ۾ ھميشہ وڏا وڏا سامونڊي جھاز باربرداريءَ لاءِ موجود ھوندا آھن. ھن ڍنڍ جو پاڻي سياري ۾ ٿورو گرم ۽ اونھاري ۾ ٿورو ٿڌو رھندو آھي. ايئن سياري توڙي اونھاري ۾ ھتان جي موسم خوشگوار رھي ٿي&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.isws.illinois.edu/statecli/general/chicago-climate-narrative.htm|title=Climate of Chicago - Description, Illinois State Climatologist Office, Illinois State Water Survey, U of I|website=www.isws.illinois.edu|access-date=2021-12-15}}&lt;/ref&gt;. 

1837ع ۾ جڏھن ھن شھر جو بنياد پيو تڏھن شھر جون اڪثر عمارتون شڪاگو نديءَ جي منڍ وٽ تعمير ٿيون. شڪاگو شھر جو گھڻو حصو سنئين سڌي ميداني علائقي ۾ آباد آھي. سراسري طور تي ھن شھر جي سرزمين سامونڊي سطح کان 176.5 ميٽر (579 فوٽ) اوچي آھي، البت شھر جو ڏاکڻيون بلو ٻيٽ وارو علائقو  سامونڊي سطح کان 205 ميٽر (672 فوٽ) مٿي آھي&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.chipublib.org/blogs/post/the-elevation-of-chicago-a-statistical-mystery/|title=The Elevation of Chicago: A Statistical Mystery|website=www.chipublib.org|language=en-US|access-date=2021-12-15}}&lt;/ref&gt;. مشيگن ڍنڍ جي ڪنارن تي وڏا وڏا پارڪ جھڙوڪ لنڪن پارڪ، گرانٽ پارڪ، برنھام پارڪ ۽ جيڪسن پارڪ ھن شھر  جي خوبصورتيءَ کي چار چنڊ لڳائين ٿا. 

ھن شھر کي چئن وڏن حصن ۾ ورھائي سگھجي ٿو. مرڪزي ڪاروباري حصي کي ”دي لوپ“ (The Loop) ڪوٺيو وڃي ٿو. باقي ٽن حصن ۾ ”اتريون“، ”ڏاکڻيون“ ۽ ”اولاھون“ حصو شامل آھن. اتريون حصو سڀ کان وڌيڪ ڳتيل آباديءَ وارو علائقو آھي جنھن ۾ ڪيتريون ئي آسمان سان ڳالھيون ڪندڙ گھڻماڙ عمارتون نظر اينديون. ڏاکڻيون حصو پکيڙ ۾ ٻين حصن کان ڪافي وڏو آھي. شڪاگو جو بندرگاھ بہ ھن علائقي ۾ قائم آھي. شڪاگو ۾ پنڌ ھلڻ لاءِ خوبصورت پيچرا ٺھيل آھن جن جي ٻنھي پاسن تي رنگبرنگي گل، ٻوٽا ۽ وڻ پوکيل آھن. 1916ع ۾ ھن شھر کي پنڌ ھلڻ وارن لاٰٰءِ آمريڪا ۾ ڇھون نمبر سٺو شھر قرار ڏنو ويو&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://www.walkscore.com/IL/Chicago|title=Chicago neighborhoods on Walk Score|website=Walk Score|language=en|access-date=2021-12-15}}&lt;/ref&gt;. شھر جون اڪثر گھٽيون ڪشاديون ۽ وسيع آھن. ھن شھر کي اھو بہ اعزاز حاصل آھي تہ ھن شھر ۾ دنيا جي سڀ کان ڊگھي شھري گھٽي موجود آھي جنھن کي ”ويسٽرن اوينيو“ (Western Avenue) ڪوٺيو وڃي ٿو. 

شڪاگو پنھنجي گھڻ ماڙ عمارتن ۽ بھترين فن اڏاوت سبب سڄي دنيا ۾ مشھور آھي&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://chicago.curbed.com/maps/chicago-most-iconic-buildings-map|title=27 iconic Chicago buildings that everyone should know|last=Koziarz|first=Jay|date=2017-11-15|website=Curbed Chicago|language=en|access-date=2021-12-15}}&lt;/ref&gt;. ھتي ڪيتيون ئي آسمان سان ڳالھيون ڪندڙ گھڻماڙ عمارتون موجود آھن جن ۾ ”ولس ٽاور“ (Willis Tower)، ”ٽرمپ انٽرنيشنل ھوٽل ۽ ٽاور“ (Trump International Hotel and Tower)، شڪاگو بورڊ آف ٽريڊنگ بلڊنگ، فائن آرٽس بلڊنگ، شڪاگو بلڊنگ، مرچنڊائس مارٽ ۽ ٻيون عمارتون شامل آھن. ھتي ڪيتريون ئي آرٽ گيلريون ڏسڻ لاءِ ملنديون جن ۾ جڳ مشھور آرٽسٽ پنھنجي فن جي نمائش ڪندا رھن ٿا. شھر ۾ ڪيترائي مونيومينٽ، پتلا ۽ مورتيون ڏسڻ لاءِ ملن ٿيون.

شڪاگو جي موسم اونھاري ۾ گرم ۽ گھميل ھوندي آھي. جولاءِ ۾ ھتان جي ڏينھن جو سراسري گرميءَ جو درجو   24.4&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C يا     75.9&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;F  ھوندو آھي. اھو گرميءَ جو درجو ٻنپھرن جي وقت  29.4&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C يا 85&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;F  تائين پھچي سگھي ٿو. اونھاري جي عام ڏينھن ۾ گرميءَ جو درجو گھٽ ۾ گھٽ (90&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;F)  32&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C تائين پھچي سگھي ٿو. البت جيڪي گھر ڍنڍ جي ڪناري اڏيل آھن تن کي ڍنڍ کان ايندڙ ٿڌي ٿڌي ھوا بھتر ٿڌڪار پئي پھچائيندي آھي. سياري ۾ چڱي ٿڌ پوندي آھي ۽ عام حالتن ۾ گرميءَ جو درجو(36&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;F) 2&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;C  تائين ڪري سگھي ٿو.

=== آدمشماري ۽ مذھب ===
پھرين سو سالن دوران شڪاگو دنيا جي انھن شھرن ۾ شامل ھو جن جي آدمشماري تيزيءَ سان وڌي آھي. 1833ع ۾ ھتان جي رھواسين جو تعداد فقط 200 ھو. فقط ستن سالن اندر شھر جي آبادي وڌي 4000 ٿي وئي.  1850ع کان 1880ع تائين ھن شھر جي آبادي 30000 کان وڌي ڏھ  لک تائين پھچي وئي. اوڻويھين صديءَ جي آخر ۾ شڪاگو آباديءَ جي لحاظ کان دنيا جو پنجون وڏو شھر بنجي ويو. 1950ع تائين ھن شھر جي آبادي 3.5 ملين تائين پھچي وئي. 

اوڻويھين صدي جي ٻن ڏھاڪن دوران ھتي وڏي تعداد ۾ [[يُورَپ|يورپ]] کان لڏي آيل ماڻھو اچي آباد ٿيا. انھن ۾ [[آئرلينڊ]]، [[اٽلي]]، [[پولينڊ]]، [[جرمني]]، [[يونان]]، [[بلگاريا|بلغيريا]]، [[ڪروشيا]] ۽ ٻين يورپي ملڪن جا ھزارين ماڻھو شامل ھئا.  ھتي آفريقي آمريڪي بہ وڏي تعداد ۾ اچي آباد ٿيا. شڪاگو جي ڏاکڻئين علائقي ۾ ڪاري چمڙيءَ وارا  آمريڪي وڏي تعداد ۾ آباد آھن. ھتان جي آدمشماري ويھين صديءَ جي آخري ڏھاڪي ۾ گھٽجڻ لڳي. 1950ع ۾ ھتان جي آبادي 3.6 ملين ھئي جيڪا 2010ع ۾ گھٽجي 2.7 ملين ٿي وئي. 2019ع ۾ ھتان جي آباديءَ ۾ 31.7 سيڪڙو اڇي چمڙيءَ وارا غير اسپيني،  32.9 سيڪڙو شيدي، 28.9 سيڪڙو اسپيني ۽ [[لاطيني]] ۽ 5.5 سيڪڙو ايشيائي ماڻھو شامل ھئا.

ھتان جي اڪثر آبادي عيسائي مذھب جي مختلف فرقن سان واسطو رکي ٿي. ھتي [[يهوديت|يھودي]]، [[مسلمان]]، [[ٻڌمت|ٻڌ]]، [[ھندو]] ۽ ٻين مذھبن جا ماڻھو پڻ آباد آھن.

== معيشت ==
معاشي پيداوار جي لحاظ کان شڪاگو آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ ٽيون نمبر وڏو شھر آھي. 2007ع جي ھڪ سروي مطابق شڪاگو دنيا جو چوٿون نمبر وڏو واپار جو مرڪز آھي&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=http://edition.cnn.com/2007/BUSINESS/06/13/global.economy/|title=London named world's top business center by MasterCard - CNN.com|website=edition.cnn.com|access-date=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;.  2014ع ۾ ھي شھر آمريڪا جي گڏيل رياستن ۾ سڀ کان وڌيڪ نيون يا توسيعي ڪارپوريٽ سھوليتون ڏيڻ وارو شھر بنجي ويو&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=https://siteselection.com/issues/2015/mar/top-metros.cfm|title=Top Metros: Strength in Diversity {{!}}{{!}} Site Selection Online|website=Site Selection|language=en|access-date=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;. سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ سان واسطو رکندڙ افرادي قوت مھيا ڪرڻ جي سلسلي ۾ ھي  آمريڪا جو ٽيون وڏو شھر آھي&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/08/AR2006060800133.html|title=Washington area richest, most educated in US: report|date=2006-06-08|access-date=2022-01-19|language=en-US|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;. 2018ع ۾ ھي دنيا جو ڏھون نمبر مالدار شھر قرار ڏنو ويو ھو&lt;ref&gt;{{حوالو_ويب|url=http://www.citymayors.com/economics/richest-cities-world.html|title=City Mayors: Richest cities in the world|website=www.citymayors.com|access-date=2022-01-19}}&lt;/ref&gt;. ھتي مينوفيڪچرنگ، ڪتابن جي ڇپائي، کاڌ خوراڪ، ھوابازي، زراعت ۽ ٻين شعبن سان واسطو رکندڙ 500 کان بہ وڌيڪ ڪمپنيون ڪم ڪري رھيون آھن.

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:شڪاگو]]
[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست جا شهر]]
[[زمرو: گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر]]</text>
      <sha1>324w1ij1rwoggpdlod96rqbeh4tbcvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2022ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71413</id>
    <revision>
      <id>412289</id>
      <parentid>276595</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:40:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="ir5zd6k4a0q9ol9iabqalkxhor1rmu0" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2022}}
{{Year nav|2022}}
==واقعا==
* '''[[12 جُولاءِ]]''' — حيدرآباد ۾ افغان هوٽل مالڪ طرفان سنڌي نوجوان بلال ڪاڪا جي قتل کانپوءِ سنڌ ۽ بلوچستان صوبن ۾ [[2022ع سنڌي—افغان مھاڏو|پرتشدد واقعا]] شروع ٿي ويا.

==پيدائش==
==وفاتون==
* '''[[13 جُولاءِ]]''' — [[روبينا قريشي]]، سنڌي ڪلاسيڪل ڳائڻي
* '''[[14 جُولاءِ]]''' — [[انب جوڳي]]، ڍولڪ نواز

==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2022ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ir5zd6k4a0q9ol9iabqalkxhor1rmu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2020ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>72382</id>
    <revision>
      <id>412190</id>
      <parentid>242160</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="0a707nojtrbekxdwbity2g3kqq6ex2d" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ايڪيهين صدي‏]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>0a707nojtrbekxdwbity2g3kqq6ex2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2020ع جو ڏھاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>76783</id>
    <revision>
      <id>412191</id>
      <parentid>400527</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="oh2089gjfmlkuf689qn6z1imybl2qgl" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ڏھائيون]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>oh2089gjfmlkuf689qn6z1imybl2qgl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412193</id>
      <parentid>412191</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="kaz2cwyi6l7w00iorb7ieobufl5l0af" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>kaz2cwyi6l7w00iorb7ieobufl5l0af</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2022ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>76784</id>
    <revision>
      <id>412283</id>
      <parentid>274479</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="qk1gihn7w85asd88p7yswnkdw38q5q5" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>qk1gihn7w85asd88p7yswnkdw38q5q5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>واپرائيندڙ بحث:Madéquis</title>
    <ns>3</ns>
    <id>77140</id>
    <revision>
      <id>412376</id>
      <parentid>276423</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>22010</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mfield صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Wheatley2]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Madéquis]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Wheatley2|Wheatley2]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Madéquis|Madéquis]]&quot;</comment>
      <origin>276423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4356" sha1="22qgne60admn9ocnrbbo7qqcpefm0ma" xml:space="preserve">
{{سانچو:سماجي ڳنڍڻن تي سنڌي وڪيپيڊيا}}
&lt;div style=&quot;padding:5px;font-size:medium&quot;&gt;&lt;center style=&quot;word-spacing:1ex&quot;&gt;[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخاني جي صفحي تي پنھنجون سفارشون ڏيو]] &lt;/center&gt;&lt;/div&gt;
{| bgcolor=&quot;#ADDFAD&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border-top:2px dashed #3eb2c9;border-bottom:2px dashed #3eb2c9;padding: 5px 20px 25px;&quot;
|&lt;span style=&quot;font-family:MB Lateefi;float:left&quot;&gt;'''[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخانو]]'''&lt;/span&gt;
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
[[عڪس:Wikipedia laurier wp.png|left|200px]]
&lt;center&gt;&lt;big&gt;'''بزمِ سنڌي وڪيپيڊيا ۾ ڀلي ڪري آيا''' ''{{PAGENAME}}'''&lt;/big&gt;&lt;/center&gt;''

'''السلام عليڪم! اسان اميد ڪريون ٿا تہ توھان سنڌي وڪيپيڊيا جي لاء بھترين اضافو ثابت ٿيندئو'''.&lt;br&gt;
* وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ چيڪلو آھي جنھن کي اسان سڀ ملي ڪري لکندا ۽ سنواريندا آھيون. وڪيپيڊيا منصوبي جي شروعات جنوري 2001ع ۾ ٿي، جڏھن تہ سنڌي وڪيپيڊيا فيبروري 2006ع  ۾  عمل آئي. في الحال ھن وڪيپيڊيا ۾ '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' [[Special:Allpages|مضمون]] موجود آھن.&lt;br /&gt;
* ھن چيڪلي (انسائيڪلوپيڊيا) ۾ توھان مضمون نويسي، سنوار ۽ تصحيح کان پھريان ھيٺين صفحن تي ضرور نظر وجھو.'''
* صفحن جي ظاھريت جي تبديلي ۽ طریقيڪار جي لاءِ ڏسو '''[[خاص:ترجيحات|ترجيحون]]'''.

&lt;Font - size=4&gt; '''اصول ۽ قاعدا''' &lt;/Font - size&gt;

&lt;Font - size=3&gt;  '''توھان جو واپرائيندڙ ۽ بحث صفحو''' &lt;/Font - size&gt;&lt;br&gt;
ھتي توھانجو [[خاص:Mypage|'''مخصوص واپرائيندڙ صفحو بہ ھوندو''']] جتي توھان [[:زمرو:يوزر سانچا|پنھنجو تعارف لکي سگھو ٿا]]، ۽ توهانجي [[خاص:Mytalk|واپرائيندڙ بحث]] تي ٻيا رڪنَ توھان سان رابطو ڪري سگھن ٿا ۽ توھان ڏي پيغام موڪلي سگھن ٿا.
* '''ڪنھن ٻئي رڪن کي پيغام موڪلڻ وقت ھنن امرن جو خاص خيال رکو''':
** '''جيڪڏھن ضرورت هجي تہ پيغام کي عنوان ضرور ڏيو'''.
** '''پيغام جي آخر ۾ پنهنجي صحيح ضرور وجھو، ان جي لاءِ هي علامت درج ڪريو'''--&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;''' يا ھن ([[عڪس:Insert-signature.png|link=]]) بٽڻ تي ٽڙڪ ڪريو'''.
** '''[[Wikipedia:اصول بحث|اظھار بحث جي آدابن]] جو خصوصي خيال رکو'''.

&lt;Font - size=3&gt; '''تعاون''' &lt;/Font - size&gt;

* '''وڪيپيڊيا جي ڪنھن بہ صفحي جي سڄي پاسي ڳوليو جو خانو نظر ايندو آھي. جنھن موضوع تي مضمون ٺاھڻ چاھيو تہ ڳوليو جي خاني ۾ لکو، ۽ ڳوليو تي ٽڙڪ ڪريو'''.
&lt;inputbox&gt;type=search&lt;/inputbox&gt;
* '''توھان جي موضوع سان ملندڙ جلندڙ صفحا نظر ايندا. اھو اطمينان ڪرڻ کان پوء تہ توھان جي گهربل موضوع تي پھريان کان مضمون موجود ناھي، توھان نئون صفحو ٺاھي سگھو ٿا  واضع هجي تہ ھڪ موضوع تي ھڪ کان وڌيڪ مضمون ٺاھڻ جي اجازت ناھي. توھان ھيٺ ڏنل خانو بہ استعمال ڪري سگھو ٿا'''.
&lt;inputbox&gt;type=create&lt;/inputbox&gt;
*  '''لکڻ کان پهرئين ھن ڳالھ جو يقين ڪريو تہ جنھن عنوان تي توھان لکي رھيا آھيو ان تي يا ان سان ملندڙ عنوانن تي وڪي ۾ ڪوئي مضمون نہ ھجي. ان جي لاء توھان ڳوليو جي خاني ۾ عنوان ۽ ان جا هم معنيٰ لفظ (اهڙا لفظ جن جي معني هڪ هجي) لکي ڳولا ڪريو'''.&lt;/center&gt;
|} -- توھان جي مدد جي لاء ھر وقت حاضر، اوهان جو خادم --[[واپرائيندڙ:KaleemBot|KaleemBot]] ([[واپرائيندڙ بحث:KaleemBot|ڳالھ]]) 19:06, 12 جُولاءِ 2024 ( يو.ٽي.سي)</text>
      <sha1>22qgne60admn9ocnrbbo7qqcpefm0ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2010ع جو ڏھاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>78447</id>
    <revision>
      <id>412189</id>
      <parentid>282369</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="81kw78k58do4t26knsnfyvyavnvs3k1" xml:space="preserve">{{اصل مضمون}}
{{زمرو ڪامنز}}
[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>81kw78k58do4t26knsnfyvyavnvs3k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2025</title>
    <ns>14</ns>
    <id>82315</id>
    <revision>
      <id>412284</id>
      <parentid>314274</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82385</id>
    <revision>
      <id>412293</id>
      <parentid>324093</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:43:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="239" sha1="8xpneuj27grlnuabt3ews7m5ci0yd09" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{²Year dab|2025}}
{{Year nav|20²5}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2026ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>8xpneuj27grlnuabt3ews7m5ci0yd09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2027ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83672</id>
    <revision>
      <id>412294</id>
      <parentid>324112</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:44:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="10697l29npttajpgrek9u3mk6nnk1zq" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2027}}
{{Year nav|2027}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2027ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>10697l29npttajpgrek9u3mk6nnk1zq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2028ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83673</id>
    <revision>
      <id>412295</id>
      <parentid>324114</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="e0pi3mxxbd5nu075r87k0s3lemzmhjm" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2028}}
{{Year nav|2028}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2028ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر ۾ ليپ سال]]</text>
      <sha1>e0pi3mxxbd5nu075r87k0s3lemzmhjm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2029ع</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83674</id>
    <revision>
      <id>412296</id>
      <parentid>324115</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:47:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* خارجي ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="447uwsf5v8y12ojj7gw6flvhnv7phfg" xml:space="preserve">__NOTOC__
{{Year dab|2029}}
{{Year nav|2029}}
==واقعا==
==پيدائش==
==وفاتون==
==خارجي ڳنڍڻا==
{{عشرو}}
[[زمرو:2029ع]]
[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>447uwsf5v8y12ojj7gw6flvhnv7phfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:تابڪاري</title>
    <ns>14</ns>
    <id>84443</id>
    <revision>
      <id>412424</id>
      <parentid>349815</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="dx6nq7uu6mss3754n0e5wuimngqbj3o" xml:space="preserve">[[زمرو:قدرتي خطرا]]
[[زمرو:طبيعي خاصيتون]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>dx6nq7uu6mss3754n0e5wuimngqbj3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ جون علامتون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>88716</id>
    <revision>
      <id>412499</id>
      <parentid>350026</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:29:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46" sha1="6vi83mvdds67va7vw6h8e6a1zcrconn" xml:space="preserve">[[زمرو:علامتون]]
[[زمرو:LGBTQ]]</text>
      <sha1>6vi83mvdds67va7vw6h8e6a1zcrconn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نيوڪليائي زوال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90633</id>
    <revision>
      <id>412417</id>
      <parentid>357370</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="qzb1pcrqlzjvdxzo55nyphi8gqlbr9d" xml:space="preserve">[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|Pierre and Marie Curie in their Paris laboratory, before 1907|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (Radioactive decay)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (radiation) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو مادو جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (Radioactive) چيو ويندو آهي.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:تابڪاري]]
[[زمرو:ريڊيو ايڪٽوٽي]]
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>qzb1pcrqlzjvdxzo55nyphi8gqlbr9d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412418</id>
      <parentid>412417</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3258" sha1="tbywi33n1x6g33wdm9ergkju4bh1kok" xml:space="preserve">[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:تابڪاري]]
[[زمرو:ريڊيو ايڪٽوٽي]]
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>tbywi33n1x6g33wdm9ergkju4bh1kok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412419</id>
      <parentid>412418</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7113" sha1="1yfzqepo1jclos7qzg7mm2p4uyxohly" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{Redirect2|Radioactive|Radioactivity|other uses|Radioactive (disambiguation)|and|Radioactivity (disambiguation)}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

{{Nuclear physics}}'''Radioactive decay''' (also known as '''nuclear decay''', '''radioactivity''', '''radioactive disintegration''', or '''nuclear disintegration''') is the process by which an unstable [[atomic nucleus]] loses energy by [[radiation]]. A material containing unstable nuclei is considered ''radioactive''. Three of the most common types of decay are [[Alpha decay|alpha]], [[Beta decay|beta]], and [[Gamma ray|gamma decay]]. The [[weak force]] is the [[Fundamental interactions|mechanism]] that is responsible for beta decay, while the other two are governed by the [[electromagnetic force|electromagnetic]] and [[nuclear force]]s.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}
[[زمرو:تابڪاري]]
[[زمرو:ريڊيو ايڪٽوٽي]]
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>1yfzqepo1jclos7qzg7mm2p4uyxohly</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412420</id>
      <parentid>412419</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9123" sha1="4aa5af2kdhcpeb4ulpt8a166jddx70y" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{Redirect2|Radioactive|Radioactivity|other uses|Radioactive (disambiguation)|and|Radioactivity (disambiguation)}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

{{Nuclear physics}}'''Radioactive decay''' (also known as '''nuclear decay''', '''radioactivity''', '''radioactive disintegration''', or '''nuclear disintegration''') is the process by which an unstable [[atomic nucleus]] loses energy by [[radiation]]. A material containing unstable nuclei is considered ''radioactive''. Three of the most common types of decay are [[Alpha decay|alpha]], [[Beta decay|beta]], and [[Gamma ray|gamma decay]]. The [[weak force]] is the [[Fundamental interactions|mechanism]] that is responsible for beta decay, while the other two are governed by the [[electromagnetic force|electromagnetic]] and [[nuclear force]]s.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري]]
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>4aa5af2kdhcpeb4ulpt8a166jddx70y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412421</id>
      <parentid>412420</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9273" sha1="4hcm06xn93kwwupq93g5awrpbtmz6zu" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{Redirect2|Radioactive|Radioactivity|other uses|Radioactive (disambiguation)|and|Radioactivity (disambiguation)}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

{{Nuclear physics}}'''Radioactive decay''' (also known as '''nuclear decay''', '''radioactivity''', '''radioactive disintegration''', or '''nuclear disintegration''') is the process by which an unstable [[atomic nucleus]] loses energy by [[radiation]]. A material containing unstable nuclei is considered ''radioactive''. Three of the most common types of decay are [[Alpha decay|alpha]], [[Beta decay|beta]], and [[Gamma ray|gamma decay]]. The [[weak force]] is the [[Fundamental interactions|mechanism]] that is responsible for beta decay, while the other two are governed by the [[electromagnetic force|electromagnetic]] and [[nuclear force]]s.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>4hcm06xn93kwwupq93g5awrpbtmz6zu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412429</id>
      <parentid>412421</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9139" sha1="l0ixnahtak5vr5fpfg2dd0auaxt6jin" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

'''Radioactive decay''' (also known as '''nuclear decay''', '''radioactivity''', '''radioactive disintegration''', or '''nuclear disintegration''') is the process by which an unstable [[atomic nucleus]] loses energy by [[radiation]]. A material containing unstable nuclei is considered ''radioactive''. Three of the most common types of decay are [[Alpha decay|alpha]], [[Beta decay|beta]], and [[Gamma ray|gamma decay]]. The [[weak force]] is the [[Fundamental interactions|mechanism]] that is responsible for beta decay, while the other two are governed by the [[electromagnetic force|electromagnetic]] and [[nuclear force]]s.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>l0ixnahtak5vr5fpfg2dd0auaxt6jin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412430</id>
      <parentid>412429</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11960" sha1="icsjkqdroqmyq89zqnz8s7u6ru6jydk" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive Decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي نيوڪليائي زوال، تابڪاري، ريڊيو ايڪٽيو انتشار يا نيوڪليائي انتشار پڻ چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ذريعي هڪ [[ائٽم|ايٽم]] جو غير مستحڪم [[ايٽمي نيوڪليس|نيوڪليس]] [[تابڪاريت|تابڪاري]] (&lt;small&gt;radioactivity&lt;/small&gt;) ذريعي [[توانائي]] وڃائي ڇڏي ٿو. غير مستحڪم نيوڪليس تي مشتمل مواد کي تابڪار مادو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) سمجهيو ويندو آهي. ٽي عام قسم جا زوال (&lt;small&gt;decay&lt;/small&gt;) الفا، بيٽا ۽ گاما زوال آهن. ڪمزور ڪشش جي قوت بيٽا زوال (&lt;small&gt;B-decay&lt;/small&gt;) لاءِ ذميوار آهي، جڏهن ته ٻيا ٻه [[برقناطيسيت|برقناطيسي]] ۽ نيوڪليئر قوتن جي ذريعي ڪنٽرول ڪيا ويندا آهن.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ريڊيو ايڪٽو زوال واحد ايٽم جي سطح تي هڪ بي ترتيب عمل آهي. [[ڪوانٽم مڪينڪس|ڪوانٽم ٿيوري]] جي مطابق، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته هڪ خاص ايٽم ڪڏهن زوال جو شڪار ٿيندو، قطع نظر ته ايٽم ڪيترو وقت موجود آهي. جڏهن ته، هڪجهڙي ايٽمن جي هڪ اهم تعداد لاءِ، مجموعي زوال جي شرح کي &quot;زوال جو مستقل&quot; (&lt;small&gt;decay constant&lt;/small&gt;) يا &quot;اڌ زندگي&quot; (&lt;small&gt;Half&lt;/small&gt; &lt;small&gt;life&lt;/small&gt;) جي طور تي ظاهر ڪري سگهجي ٿو. ريڊيو ايڪٽيو [[آئسوٽوپ|همجائن]] (&lt;small&gt;isotopes&lt;/small&gt;) جي اڌ زندگين ۾ هڪ وڏي حد آهي: تقريبن فوري کان ڪائنات جي عمر کان تمام گهڻي عرصي تائين. * 

زوال جو شڪار ٿيندڙ نيوڪليس کي &quot;پئرنٽ ريڊيونيوڪلائيڊ&quot; يا &quot;پئرنٽ ريڊيوآئسوٽوپ&quot; سڏيو ويندو آهي، ۽ اهو عمل گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڌيءَ نيوڪلائيڊ پيدا ڪري ٿو. گاما جي خرابي يا نيوڪليئر پرجوش حالت مان اندروني تبديلي کان سواءِ، خرابي هڪ نيوڪليئر ٽرانسميوٽيشن آهي جنهن جي نتيجي ۾ هڪ ڌيءَ پيدا ٿئي ٿي جنهن ۾ مختلف تعداد ۾ پروٽان يا نيوٽران (يا ٻئي) شامل آهن. جڏهن پروٽان جو تعداد تبديل ٿئي ٿو، ته هڪ مختلف ڪيميائي عنصر جو هڪ ايٽم پيدا ٿئي ٿو. * ڌرتيءَ تي 28 قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڪيميائي عنصر آهن جيڪي تابڪاري آهن، جن ۾ 35 ريڊيونڪلائڊس (ست عنصرن ۾ هر هڪ ۾ ٻه مختلف ريڊيونڪلائڊس آهن) شامل آهن جيڪي شمسي نظام جي ٺهڻ کان اڳ جي تاريخ آهن. اهي 35 پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊس طور سڃاتا وڃن ٿا. مشهور مثال يورينيم ۽ ٿوريم آهن، پر ان ۾ قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ريڊيوآئسوٽوپس پڻ شامل آهن، جهڙوڪ پوٽاشيم-40. هر هڪ ڳري پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊس چار ڪرونا زنجيرن مان هڪ ۾ حصو وٺندو آهي.

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>icsjkqdroqmyq89zqnz8s7u6ru6jydk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412449</id>
      <parentid>412430</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11975" sha1="13drojrll3lab4rr86ff09wkp5qr333" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive Decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي نيوڪليائي زوال، تابڪاري، ريڊيو ايڪٽيو انتشار يا نيوڪليائي انتشار پڻ چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ذريعي هڪ [[ائٽم|ايٽم]] جو غير مستحڪم [[ايٽمي نيوڪليس|نيوڪليس]] [[تابڪاريت|تابڪاري]] (&lt;small&gt;radioactivity&lt;/small&gt;) ذريعي [[توانائي]] وڃائي ڇڏي ٿو. غير مستحڪم نيوڪليس تي مشتمل مواد کي تابڪار مادو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) سمجهيو ويندو آهي. ٽي عام قسم جا زوال (&lt;small&gt;decay&lt;/small&gt;) الفا، بيٽا ۽ گاما زوال آهن. ڪمزور ڪشش جي قوت بيٽا زوال (&lt;small&gt;B-decay&lt;/small&gt;) لاءِ ذميوار آهي، جڏهن ته ٻيا ٻه [[برقناطيسيت|برقناطيسي]] ۽ نيوڪليئر قوتن جي ذريعي ڪنٽرول ڪيا ويندا آهن.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ريڊيو ايڪٽو زوال واحد ايٽم جي سطح تي هڪ بي ترتيب عمل آهي. [[ڪوانٽم مڪينڪس|ڪوانٽم ٿيوري]] جي مطابق، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته هڪ خاص ايٽم ڪڏهن زوال جو شڪار ٿيندو، قطع نظر ته ايٽم ڪيترو وقت موجود آهي. جڏهن ته، هڪجهڙي ايٽمن جي هڪ اهم تعداد لاءِ، مجموعي زوال جي شرح کي &quot;زوال جو مستقل&quot; (&lt;small&gt;decay constant&lt;/small&gt;) يا &quot;اڌ زندگي&quot; (&lt;small&gt;Half&lt;/small&gt; &lt;small&gt;life&lt;/small&gt;) جي طور تي ظاهر ڪري سگهجي ٿو. ريڊيو ايڪٽيو [[آئسوٽوپ|همجائن]] (&lt;small&gt;isotopes&lt;/small&gt;) جي اڌ زندگين ۾ هڪ وڏي حد آهي: تقريبن فوري کان ڪائنات جي عمر کان تمام گهڻي عرصي تائين. * 

زوال جو شڪار ٿيندڙ نيوڪليس کي &quot;پئرنٽ ريڊيونيوڪلائيڊ&quot; يا &quot;پئرنٽ ريڊيوآئسوٽوپ&quot; سڏيو ويندو آهي، ۽ اهو عمل گهٽ ۾ گهٽ هڪ ڌيءَ نيوڪلائيڊ پيدا ڪري ٿو. گاما جي خرابي يا نيوڪليئر پرجوش حالت مان اندروني تبديلي کان سواءِ، خرابي هڪ نيوڪليئر ٽرانسميوٽيشن آهي جنهن جي نتيجي ۾ هڪ ڌيءَ پيدا ٿئي ٿي جنهن ۾ مختلف تعداد ۾ پروٽان يا نيوٽران (يا ٻئي) شامل آهن. جڏهن پروٽان جو تعداد تبديل ٿئي ٿو، ته هڪ مختلف ڪيميائي عنصر جو هڪ ايٽم پيدا ٿئي ٿو. * ڌرتيءَ تي 28 قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڪيميائي عنصر آهن جيڪي تابڪاري آهن، جن ۾ 35 ريڊيونڪلائڊس (ست عنصرن ۾ هر هڪ ۾ ٻه مختلف ريڊيونڪلائڊس آهن) شامل آهن جيڪي شمسي نظام جي ٺهڻ کان اڳ جي تاريخ آهن. اهي 35 پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊس طور سڃاتا وڃن ٿا. مشهور مثال يورينيم ۽ ٿوريم آهن، پر ان ۾ قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ريڊيوآئسوٽوپس پڻ شامل آهن، جهڙوڪ پوٽاشيم-40. هر هڪ ڳري پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊس چار ڪرونا زنجيرن مان هڪ ۾ حصو وٺندو آهي.

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

==تفصيل==
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>13drojrll3lab4rr86ff09wkp5qr333</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412450</id>
      <parentid>412449</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12119" sha1="qhwgz1kot1ne2mu32r1fyg12rlf0gl4" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيوايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive Decay&lt;/small&gt;)، جن کي نيوڪليائي زوال، تابڪاري، ريڊيو ايڪٽيو انتشار يا نيوڪليائي انتشار پڻ چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ذريعي هڪ [[ائٽم|ايٽم]] جو غير مستحڪم [[ايٽمي نيوڪليس|نيوڪليس]] [[تابڪاريت|تابڪاري]] (&lt;small&gt;radioactivity&lt;/small&gt;) ذريعي [[توانائي]] وڃائي ڇڏي ٿو. غير مستحڪم نيوڪليس تي مشتمل مواد کي تابڪار مادو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) سمجهيو ويندو آهي. ٽي عام قسم جا زوال (&lt;small&gt;decay&lt;/small&gt;) الفا، بيٽا ۽ گاما زوال آهن. ڪمزور ڪشش جي قوت بيٽا زوال (&lt;small&gt;B-decay&lt;/small&gt;) لاءِ ذميوار آهي، جڏهن ته ٻيا ٻه [[برقناطيسيت|برقناطيسي]] ۽ نيوڪليئر قوتن جي ذريعي ڪنٽرول ڪيا ويندا آهن.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ريڊيو ايڪٽو زوال واحد ايٽم جي سطح تي هڪ بي ترتيب عمل آهي. [[ڪوانٽم مڪينڪس|ڪوانٽم ٿيوري]] جي مطابق، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته هڪ خاص ايٽم ڪڏهن زوال جو شڪار ٿيندو، قطع نظر ته ايٽم ڪيترو وقت موجود آهي. جڏهن ته، هڪجهڙي ايٽمن جي هڪ اهم تعداد لاءِ، مجموعي زوال جي شرح کي &quot;زوال جو مستقل&quot; (&lt;small&gt;decay constant&lt;/small&gt;) يا &quot;اڌ زندگي&quot; (&lt;small&gt;Half&lt;/small&gt; &lt;small&gt;life&lt;/small&gt;) جي طور تي ظاهر ڪري سگهجي ٿو. ريڊيو ايڪٽيو [[آئسوٽوپ|همجائن]] (&lt;small&gt;isotopes&lt;/small&gt;) جي اڌ زندگين ۾ هڪ وڏي حد آهي: تقريبن فوري کان ڪائنات جي عمر کان تمام گهڻي عرصي تائين.  

زوال جو شڪار ٿيندڙ نيوڪليس کي &quot;پئرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; يا &quot;پئرنٽ ريڊيو آئسوٽوپ&quot; سڏيو ويندو آهي ۽ اهو عمل گهٽ ۾ گهٽ هڪ &quot;اولاد نيوڪلائيڊ&quot; (&lt;small&gt;daughter Nuclide&lt;/small&gt;) پيدا ڪري ٿو. گاما زوال يا نيوڪليائي پرجوش حالت مان اندروني تبديلي کان سواءِ، زوال هڪ نيوڪليائي ٽرانسميوٽيشن آهي جنهن جي نتيجي ۾ هڪ اولاد (daughter) پيدا ٿئي ٿو جنهن ۾ مختلف تعداد ۾ [[پروٽان]] يا [[نيوٽران]] (يا ٻئي) شامل آهن. جڏهن پروٽان جو تعداد تبديل ٿئي ٿو، ته هڪ مختلف ڪيميائي عنصر جو هڪ ايٽم پيدا ٿئي ٿو.

ڌرتيءَ تي 28 قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ [[ڪيميائي عنصر|ڪيميائي تت]] آهن جيڪا تابڪار آهن، جن ۾ &lt;small&gt;35&lt;/small&gt; ريڊيونڪلائڊس (ست عنصرن ۾ هر هڪ ۾ ٻه مختلف ريڊيونڪلائڊس آهن) شامل آهن جيڪا [[شمسي نظام]] جي ٺهڻ کان اڳ جي تاريخ جا آهن. اها &lt;small&gt;35&lt;/small&gt; &quot;شروع کان موجود&quot; (&lt;small&gt;primordial&lt;/small&gt;) ريڊيونڪلائڊس طور سڃاتا وڃن ٿا. مشهور مثال يورينيم ۽ ٿوريم آهن، پر ان ۾ قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ريڊيوآئسوٽوپس پڻ شامل آهن، جهڙوڪ پوٽاشيم-40. هر هڪ ڳري پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊس چار ڪرونا زنجيرن مان هڪ ۾ حصو وٺندو آهي.

Radioactive decay is a [[randomness|random]] process at the level of single atoms. According to [[quantum mechanics|quantum theory]], it is impossible to predict when a particular atom will decay, regardless of how long the atom has existed.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; However, for a significant number of identical atoms, the overall decay rate can be expressed as a [[decay constant]] or as a [[half-life]]. The half-lives of radioactive isotopes have a huge range: from nearly instantaneous to far longer than the [[age of the universe]].

The decaying nucleus is called the parent [[radionuclide]] (or parent [[Isotope#Isotope vs. nuclide|radioisotope]]), and the process produces at least one [[Decay product|daughter nuclide]]. Except for gamma decay or [[internal conversion]] from a nuclear [[excited state]], the decay is a [[nuclear transmutation]] resulting in a daughter containing a different number of [[proton]]s or [[neutron]]s (or both). When the number of protons changes, an atom of a different [[chemical element]] is created.

There are 28 naturally occurring chemical elements on Earth that are radioactive, consisting of 35 [[radionuclide]]s (seven elements have two different radionuclides each) that date before the time of formation of the [[Solar System]]. These 35 are known as [[primordial radionuclide]]s. Well-known examples are [[uranium]] and [[thorium]], but also included are naturally occurring long-lived radioisotopes, such as [[potassium-40]]. Each of the heavy [[Primordial nuclide|primordial radionuclides]] participates in one of the four [[decay chain]]s.

==تفصيل==
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>qhwgz1kot1ne2mu32r1fyg12rlf0gl4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412451</id>
      <parentid>412450</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T05:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10589" sha1="39aqa5oaj2no89rlo2vcmfwqs6frd78" xml:space="preserve">{{short description|Emissions from unstable atomic nuclei}}
{{for-multi|particle decay in a more general context|Particle decay|more information on hazards of various kinds of radiation from decay|Ionizing radiation}}
[[File:Pierre and Marie Curie.jpg|thumb|upright=0.9|پيئر ۽ [[ميري ڪيوري]] پنهنجي [[پيرس]] واري ليبارٽري ۾، &lt;small&gt;1907&lt;/small&gt;ع کان اڳ.|right]]
'''ريڊيوايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive Decay&lt;/small&gt;)، جن کي نيوڪليائي زوال، تابڪاري، ريڊيو ايڪٽيو انتشار يا نيوڪليائي انتشار پڻ چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ذريعي هڪ [[ائٽم|ايٽم]] جو غير مستحڪم [[ايٽمي نيوڪليس|نيوڪليس]] [[تابڪاريت|تابڪاري]] (&lt;small&gt;radioactivity&lt;/small&gt;) ذريعي [[توانائي]] وڃائي ڇڏي ٿو. غير مستحڪم نيوڪليس تي مشتمل مواد کي تابڪار مادو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) سمجهيو ويندو آهي. ٽي عام قسم جا زوال (&lt;small&gt;decay&lt;/small&gt;) الفا، بيٽا ۽ گاما زوال آهن. ڪمزور ڪشش جي قوت بيٽا زوال (&lt;small&gt;B-decay&lt;/small&gt;) لاءِ ذميوار آهي، جڏهن ته ٻيا ٻه [[برقناطيسيت|برقناطيسي]] ۽ نيوڪليئر قوتن جي ذريعي ڪنٽرول ڪيا ويندا آهن.&lt;ref name=&quot;edp&quot;&gt;{{cite web |title=Radioactivity: Weak Forces |url=https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |website=Radioactivity |publisher=EDP Sciences |access-date=4 March 2020 |archive-date=12 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210812235150/https://www.radioactivity.eu.com/site/pages/Weak_Forces.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ريڊيو ايڪٽو زوال واحد ايٽم جي سطح تي هڪ بي ترتيب عمل آهي. [[ڪوانٽم مڪينڪس|ڪوانٽم ٿيوري]] جي مطابق، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته هڪ خاص ايٽم ڪڏهن زوال جو شڪار ٿيندو، قطع نظر ته ايٽم ڪيتري وقت کان موجود آهي.&lt;ref name=&quot;IntroductionToHealthPhysics&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Protection and Dosimetry: An Introduction to Health Physics |last1=Stabin |first1=Michael G. |editor1-first=Michael G. |editor1-last=Stabin |isbn=978-0-387-49982-6 |year=2007 |publisher=[[Springer Publishing|Springer]] |chapter=3 |doi=10.1007/978-0-387-49983-3|chapter-url=https://cds.cern.ch/record/1105894 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RadiationOncologyPrimer&quot;&gt;{{cite book |title=Radiation Oncology Primer and Review |isbn=978-1-62070-004-4 |last1=Best |first1=Lara |last2=Rodrigues |first2=George |last3=Velker |first3=Vikram |publisher=[[Demos Medical Publishing]] |year=2013 |chapter=1.3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Modern Nuclear Chemistry |isbn=978-0-471-11532-8 |last1=Loveland |first1=W. |last2=Morrissey |first2=D. |author3-link=Glenn T. Seaborg |last3=Seaborg |first3=G.T. |publisher=Wiley-Interscience |year=2006 |page=57|bibcode=2005mnc..book.....L }}&lt;/ref&gt; جڏهن ته، هڪجهڙي ايٽمن جي هڪ اهم تعداد لاءِ، مجموعي زوال جي شرح کي &quot;زوال جو مستقل&quot; (&lt;small&gt;decay constant&lt;/small&gt;) يا &quot;اڌ زندگي&quot; (&lt;small&gt;Half&lt;/small&gt; &lt;small&gt;life&lt;/small&gt;) جي طور تي ظاهر ڪري سگهجي ٿو. ريڊيو ايڪٽيو [[آئسوٽوپ|همجائن]] (&lt;small&gt;isotopes&lt;/small&gt;) جي اڌ زندگين ۾ هڪ وڏي حد آهي: تقريبن فوري کان ڪائنات جي عمر کان تمام گهڻي عرصي تائين.  

زوال جو شڪار ٿيندڙ نيوڪليس کي &quot;پئرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; يا &quot;پئرنٽ ريڊيو آئسوٽوپ&quot; سڏيو ويندو آهي ۽ اهو عمل گهٽ ۾ گهٽ هڪ &quot;اولاد نيوڪلائيڊ&quot; (&lt;small&gt;daughter Nuclide&lt;/small&gt;) پيدا ڪري ٿو. گاما زوال يا نيوڪليائي پرجوش حالت مان اندروني تبديلي کان سواءِ، زوال هڪ نيوڪليائي ٽرانسميوٽيشن آهي جنهن جي نتيجي ۾ هڪ اولاد (daughter) پيدا ٿئي ٿو جنهن ۾ مختلف تعداد ۾ [[پروٽان]] يا [[نيوٽران]] (يا ٻئي) شامل آهن. جڏهن پروٽان جو تعداد تبديل ٿئي ٿو، ته هڪ مختلف ڪيميائي عنصر جو هڪ ايٽم پيدا ٿئي ٿو.

ڌرتيءَ تي &lt;small&gt;28&lt;/small&gt; قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ [[ڪيميائي عنصر|ڪيميائي تت]] آهن جيڪا تابڪار آهن، جن ۾ &lt;small&gt;35&lt;/small&gt; ريڊيونڪلائڊ (ست عنصرن ۾ هر هڪ ۾ ٻه مختلف ريڊيونڪلائڊ آهن) شامل آهن جيڪا [[شمسي نظام]] جي ٺهڻ کان اڳ جي تاريخ جا آهن. اها &lt;small&gt;35&lt;/small&gt; &quot;شروع کان موجود&quot; (&lt;small&gt;primordial&lt;/small&gt;) ريڊيونڪلائڊس طور سڃاتا وڃن ٿا. مشهور مثال [[يورينيئم]] ۽ [[ٿوريئم]] آهن، پر ان ۾ قدرتي طور تي پيدا ٿيندڙ ڊگهي عرصي تائين رهندڙ ريڊيوآئسوٽوپ، جهڙوڪ پوٽاشيم-&lt;small&gt;40&lt;/small&gt;، پڻ شامل آهن. هر هڪ ڳرو پرائمورڊيل ريڊيونڪلائڊ چار ڪرونا زنجيرن مان هڪ ۾ حصو وٺندو آهي.

==تفصيل==
'''ريڊيو ايڪٽيو زوال''' (&lt;small&gt;Radioactive decay&lt;/small&gt;)، جنهن کي '''نيوڪليائي زوال''' يا '''نيوڪليائي انتشاري عمل''' به چيو ويندو آهي، اهو عمل آهي جنهن ۾ هڪ غير مستحڪم [[ائٽم]] جو [[نيوڪليس]] شعاعن (&lt;small&gt;radiation&lt;/small&gt;) جي صورت ۾ [[توانائي]] وڃائي ٿو. اهڙو [[مادو]] جنهن ۾ غير مستحڪم نيوڪليس هجن، ان کي ريڊيو ايڪٽو (&lt;small&gt;Radioactive&lt;/small&gt;) چيو ويندو آهي.

== زوال جا قسم ==
زوال جا ٽي عام قسم آهن:
1. '''الفا زوال (Alpha decay):''' جنهن ۾ هيليم جو نيوڪليس خارج ٿئي ٿو.
2. '''بيٽا زوال (Beta decay):''' هن عمل جي ذميوار &quot;ڪمزور قوت&quot; (Weak force) هوندي آهي.
3. '''گاما زوال (Gamma decay):''' جنهن ۾ گاما شعاع (فوٽان) خارج ٿين ٿا.

== هاف لائف ۽ رينڊم پروسيس ==
ائٽمي سطح تي ريڊيو ايڪٽو ڊيڪي هڪ &quot;رينڊم&quot; (اتفاقي) عمل آهي. ڪوانٽم ٿيوريءَ موجب، اهو اڳڪٿي ڪرڻ ناممڪن آهي ته ڪو مخصوص ائٽم ڪڏهن ٽٽندو. پر ائٽمن جي وڏي تعداد لاءِ، زوال جي شرح کي هڪ مستقل عدد يا '''هاف لائف''' (Half-life) ذريعي ظاهر ڪري سگهجي ٿو.

ريڊيو ايڪٽو زوال جي شرح کي هن مساوات سان ظاهر ڪيو ويندو آهي:
:&lt;math&gt;N(t) = N_0 e^{-\lambda t}&lt;/math&gt;
جتي &lt;math&gt;N(t)&lt;/math&gt; وقت &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; تي باقي بچيل ائٽمن جو تعداد آهي، ۽ &lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt; زوال جو مستقل (decay constant) آهي.

== نيوڪليائي تبديلي ==
جنهن نيوڪليس مان زوال شروع ٿئي ٿو ان کي &quot;پيرنٽ ريڊيو نيوڪلائيڊ&quot; (Parent radionuclide) چيو ويندو آهي، جڏهن ته ان عمل مان پيدا ٿيندڙ نئين نيوڪليس کي &quot;ڊاٽر نيوڪلائيڊ&quot; (Daughter nuclide) چيو ويندو آهي. گاما زوال کان علاوه، ٻين زوالن ۾ پروٽانن يا نيوٽرانن جي تعداد ۾ تبديلي اچي ٿي، جنهن ڪري هڪ عنصر ٻئي ڪيميائي عنصر ۾ تبديل ٿي ويندو آهي.

== قدرتي ريڊيو ايڪٽوٽي ==
زمين تي 28 اهڙا قدرتي ڪيميائي عنصر موجود آهن جيڪي ريڊيو ايڪٽو آهن. اهي شمسي نظام جي بڻجڻ کان اڳ جا آهن ۽ انهن کي &quot;پريمورڊيل ريڊيو نيوڪلائيڊس&quot; (Primordial radionuclides) چيو ويندو آهي. ان جا مشهور مثال يورينيم، ٿوريم ۽ پوٽاشيم-40 آهن.

== وڌيڪ ڏسو ==
* [[نيوڪليائي فزڪس]]
* [[ارنيسٽ ردرفورڊ]]
* [[وٽامن]]

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikibooks |Historical Geology|Radioactive decay}}
{{Wiktionary|radioactivity}}
{{Wikisource|1911 Encyclopædia Britannica/Radioactivity|Radioactivity}}
* [https://web.archive.org/web/20130108122246/http://ie.lbl.gov/toi/abouttoi.htm The Lund/LBNL Nuclear Data Search] – Contains tabulated information on radioactive decay types and energies.
* [http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ Nomenclature of nuclear chemistry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150212024753/http://www.radiochemistry.org/nomenclature/ |date=12 February 2015 }}
* [http://www.iem-inc.com/prhlfr.html Specific activity and related topics].
* [http://www-nds.iaea.org/livechart The Live Chart of Nuclides – IAEA]
* [http://www.nndc.bnl.gov/chart/ Interactive Chart of Nuclides] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010070007/http://www.nndc.bnl.gov/chart/ |date=10 October 2018 }}
* [http://www.radiationanswers.org/ Health Physics Society Public Education Website]
* {{Cite NSRW|wstitle=Becquerel Rays}}
* [http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science/Radioactivity Annotated bibliography for radioactivity from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007075539/http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=science%2FRadioactivity |date=7 October 2010 }}
* &quot;Henri Becquerel: The Discovery of Radioactivity&quot;, Becquerel's 1896 articles online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/sur-les-radiations-invisibles-emises-par-les-corps-phosphorescents BibNum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;.
* &quot;Radioactive change&quot;, Rutherford &amp; Soddy article (1903), online and analyzed on ''[http://www.bibnum.education.fr/physique/radioactivite/la-transformation-radioactive Bibnum]'' &lt;small&gt;[click 'à télécharger' for English version]&lt;/small&gt;

{{Radiation|state=uncollapsed}}
{{Marie &amp; Pierre Curie}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Radioactive Decay}}
[[زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال]]
[[زمرو:تابڪاري|ريڊيوايڪٽيو زوال]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]] 
[[زمرو:ڪيميا]]
[[زمرو:نيوڪليائي فزڪس]]</text>
      <sha1>39aqa5oaj2no89rlo2vcmfwqs6frd78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2026ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>92109</id>
    <revision>
      <id>412348</id>
      <parentid>362364</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2027ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>92111</id>
    <revision>
      <id>412349</id>
      <parentid>362367</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:قمري ڪئلينڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>93967</id>
    <revision>
      <id>412446</id>
      <parentid>367556</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="6ayfeyb62i28w7dtddqs800xds2n6xc" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:عرب ثقافت]]
[[زمرو:ثقافت]]</text>
      <sha1>6ayfeyb62i28w7dtddqs800xds2n6xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412447</id>
      <parentid>412446</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:30:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="b4xvu7bj4moqridbpaybwrrmrqbusel" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:عرب ثقافت]]
[[زمرو:اسلامي ثقافت]]</text>
      <sha1>b4xvu7bj4moqridbpaybwrrmrqbusel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عيسوي سال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>98039</id>
    <revision>
      <id>412370</id>
      <parentid>381531</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:30:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="t4t1fejky4cww7gju32ebyebpt8r4ox" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]</text>
      <sha1>t4t1fejky4cww7gju32ebyebpt8r4ox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412431</id>
      <parentid>412370</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="il3hcduekm80ccrjf2e1uuv4r3550hp" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:وقت جا پيمانا]]</text>
      <sha1>il3hcduekm80ccrjf2e1uuv4r3550hp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ڪئلنڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>98040</id>
    <revision>
      <id>412366</id>
      <parentid>381543</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:25:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="74f6ti26icz6qbac3o8a1we507em3df" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]</text>
      <sha1>74f6ti26icz6qbac3o8a1we507em3df</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412435</id>
      <parentid>412366</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:13:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اسلامي ڪئلينڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>98051</id>
    <revision>
      <id>412436</id>
      <parentid>381660</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:14:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="102" sha1="34r7fifv45yoweied7k3dzrc9ija8ae" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:اسلامي تقويم]] 
[[زمرو:اسلامي اصطلاح]]</text>
      <sha1>34r7fifv45yoweied7k3dzrc9ija8ae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2023ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100461</id>
    <revision>
      <id>412346</id>
      <parentid>395406</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2015ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100462</id>
    <revision>
      <id>412340</id>
      <parentid>395407</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep" xml:space="preserve">[[زمرو:2010ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3st5cvsdxlsbe9wny4zmx1w3junznep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2000ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100464</id>
    <revision>
      <id>412317</id>
      <parentid>395409</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="tn4qv19ophtlxb9t052681e8tfycflp" xml:space="preserve">[[زمرو:2000ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>tn4qv19ophtlxb9t052681e8tfycflp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412318</id>
      <parentid>412317</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="86" sha1="3x95jdbw1jdclq24ghr146t5rhu255s" xml:space="preserve">[[زمرو:2000ع وارو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3x95jdbw1jdclq24ghr146t5rhu255s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2028ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100467</id>
    <revision>
      <id>412350</id>
      <parentid>395412</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2029ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100468</id>
    <revision>
      <id>412351</id>
      <parentid>395413</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T18:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo" xml:space="preserve">[[زمرو:2020ع جو ڏھاڪو]]
[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>4kd2wg6rfsi6q9pa6ec3ya513vvocdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1987ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100469</id>
    <revision>
      <id>412264</id>
      <parentid>395415</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="oy5edjc0yaqmmhwizd4d7kcsc7n379k" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1980ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>oy5edjc0yaqmmhwizd4d7kcsc7n379k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1970ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100470</id>
    <revision>
      <id>412262</id>
      <parentid>395416</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="lp4ejpxkd9r36n5vjrxqq2lqgvcjwy1" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1970ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>lp4ejpxkd9r36n5vjrxqq2lqgvcjwy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1968ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100471</id>
    <revision>
      <id>412270</id>
      <parentid>395417</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1966ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100472</id>
    <revision>
      <id>412269</id>
      <parentid>395418</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>csi0dqfh8uxxrkvbiej13r6uiura972</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1963ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100473</id>
    <revision>
      <id>412247</id>
      <parentid>395419</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="6b99zqab8it2dltostqy9wilj1m55rp" xml:space="preserve">[[زمرو:1960ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>6b99zqab8it2dltostqy9wilj1m55rp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1959ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100474</id>
    <revision>
      <id>412273</id>
      <parentid>395420</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="3llrbey1vhc6ppcdj87sh58kw0mt6qb" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3llrbey1vhc6ppcdj87sh58kw0mt6qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1951ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100476</id>
    <revision>
      <id>412226</id>
      <parentid>395422</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T15:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="ilwmlbjh75gcwccdvzgwjel4iw9ylue" xml:space="preserve">[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ilwmlbjh75gcwccdvzgwjel4iw9ylue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1958ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>100477</id>
    <revision>
      <id>412274</id>
      <parentid>395423</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <origin>412274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="3llrbey1vhc6ppcdj87sh58kw0mt6qb" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:1950ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:ويهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>3llrbey1vhc6ppcdj87sh58kw0mt6qb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ايڪيهين صدي جون ڏھائيون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>101191</id>
    <revision>
      <id>412192</id>
      <parentid>400528</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T14:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81" sha1="ir78wl268d8a1h2ttunf6a0vpfuaj1v" xml:space="preserve">
[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>ir78wl268d8a1h2ttunf6a0vpfuaj1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فرانس جا علائقا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102310</id>
    <revision>
      <id>412183</id>
      <parentid>410373</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T13:00:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* انتظامي علائقن جي فهرست */</comment>
      <origin>412183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14737" sha1="h6fo86yx6cdwiekq4ao21zgzuldtcs3" xml:space="preserve">{{Short description|Administrative divisions of France}}
{{Redirect|ريجن
||Region (disambiguation)}}
{{Infobox subdivision type
| name               = فرانس جا علائقا&lt;br&gt;
Regions of France
| native_name        = Régions de France
| native_name_lang   = fr
| alt_name           = 
| map                = 
| category           = [[وحداني رياست]]
| territory          = [[فرانس|فرانسيسي جمهوريه]]
| start_date         = 
| current_number     = 18
| number_date        = 
| population_range   = 279,471 ([[مئيوٽ]]) – 12,997,058 ([[ال دي فرانس|الي-ڊي-فرانس]])
| area_range         = {{Convert|376|sqkm|abbr=on}} ([[مئيوٽ]]) – {{Convert|84,061|sqkm|abbr=on}} ([[نوويلئ-اڪويٽين]])
| government         = علائقائي حڪومت، قومي حڪومت
| subdivision        = ڊپارٽمينٽ (انتظامي ضلعو).
| status             = سمنڊ پار علائقا&lt;br&gt;
région d'outre-mer: (5)
| exofficio          = علائقائي انتظامي ادارا&lt;br&gt;
collectivité territoriale
}}
&lt;gallery&gt;
France-Constituent-Lands.png
Outre-mer en sans Terre Adelie.png
&lt;/gallery&gt;
[[فرانس]] کي &lt;small&gt;18&lt;/small&gt; &lt;small&gt;'''انتظامي علائقن'''&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]: régions&lt;/small&gt; &lt;small&gt;administratives)&lt;/small&gt; ۾ ورهايو ويو آهي. انهن مان ٻارهن يورپي سرزمين (جنهن کي &quot;هيڪساگون&quot; چيو ويندو آهي) تي واقع آهن؛ هڪ علائقو &quot;ڪورسيڪا ٻيٽ&quot; تي مشتمل آهي؛ جڏهن ته باقي پنج سمنڊ پار (&lt;small&gt;overseas&lt;/small&gt;) علائقا آهن، انهن کي &quot;سمنڊ پار انتظامي ادارن (&lt;small&gt;Overseas Collectivities&lt;/small&gt;) سان نه ملايو وڃي، جن کي نيم خودمختيار حيثيت حاصل آهي.&lt;ref name=&quot;INSEE&quot;&gt;{{cite web |url=https://statistiques-locales.insee.fr/#c=indicator&amp;view=map3 |title=Statistiques locales: France par région |publisher=[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] |language=fr |access-date=4 July 2022}}&lt;/ref&gt;

سڀني تيرهن ميٽروپوليٽن (يورپي سرزمين واري) انتظامي علائقن (بشمول ڪورسيڪا) کي وڌيڪ ٻن کان تيرهن انتظامي ڊپارٽمينٽن ۾ ورهايو ويو آهي. هر علائقي جي انتظامي مرڪز واري ڊپارٽمينٽ جو &quot;پريفيڪٽ&quot; (اعليٰ انتظامي سربراهه) ئي علائقائي پريفيڪٽ طور پڻ ڪم ڪندو آهي. سمنڊ پار علائقا انتظامي طور تي صرف هڪ ڊپارٽمينٽ تي مشتمل هوندا آهن، ان ڪري انهن کي &quot;سمنڊ پار ڊپارٽمينٽ&quot; جي حيثيت پڻ حاصل هوندي آهي. 

اڪثر انتظامي علائقن کي &quot;علائقائي انتظامي ادارن&quot; (&lt;small&gt;regional&lt;/small&gt; &lt;small&gt;territorial&lt;/small&gt; &lt;small&gt;collectivities&lt;/small&gt;) جي حيثيت پڻ حاصل آهي، جنهن سان گڏ مقامي حڪومت جو نظام هوندو آهي؛ علائقائي سطح کان هيٺ ڊپارٽمينٽل ۽ ڪميونل (مقامي) انتظامي ادارا هوندا آهن. ان جا استثنا [[ڪورسيڪا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[مئيوٽ]] ۽ [[مارٽينيڪ|مارٽينڪ]] آهن، جتي علائقي ۽ ڊپارٽمينٽ جا انتظامي ڪم هڪ ئي مقامي حڪومت ذريعي هلايا ويندا آهن، جن کي گڏيل اختيار حاصل هوندا آهن ۽ انهن کي &quot;واحد علائقائي انتظامي ادارن&quot; (&lt;small&gt;single&lt;/small&gt; &lt;small&gt;territorial&lt;/small&gt; &lt;small&gt;collectivities&lt;/small&gt;) طور سڃاتو ويندو آهي.

==تاريخ==
==انتظامي علائقن جي فهرست==
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
! قسم
! علائقو
&lt;nowiki&gt;*****************&lt;/nowiki&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | ٻيا مقامي نالا
!آئي  ايس او ڪوڊ 
![[INSEE]] No.&lt;ref&gt;{{cite web|title=La nouvelle nomenclature des codes régions|url=http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=nomenclatures/cog/codes_regions_2016.htm|publisher=[[INSEE]]|language=fr|access-date=17 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122212413/http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=nomenclatures/cog/codes_regions_2016.htm |archive-date= Jan 22, 2016 }}&lt;/ref&gt;
! راڄڌاني شهر 
! پکيڙ (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! آبادي n{{efn|As of 1 January 2022}}&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/statistiques/6013844?sommaire=6011075 Populations légales des régions en vigueur au 1er janvier 2022]&lt;/ref&gt;
! علائقائي ڪائونسل ۾ سيٽون 
! class=&quot;unsortable&quot; | اڳين علائقا (2016ع تائين)
! علائقائي ڪائونسل جو صدر
! class=&quot;unsortable&quot; | لوڪيشن 
&lt;nowiki&gt;*************&lt;/nowiki&gt;
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; |مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''ايويرنئ-رون-الپس&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Auvergne-Rhône-Alps)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;sup&gt;{{langx|oc|Auvèrnhe-Ròse-Aups}}&lt;br /&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sub&gt;{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Arpes}}&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| FR-ARA
| align=&quot;center&quot; | 84
| [[Lyon]]
| align=&quot;right&quot; | 69,711
| {{right|{{nts|8042936}}}}
| 204
| [[Auvergne]]&lt;br&gt;[[Rhône-Alpes]]
| [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; |مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''برگنڊي-فري-ڪائونٽي &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Burgundy-Free-County)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{langx|frp|Borgogne-Franche-Comtât}}&lt;/small&gt;
| FR-BFC
| align=&quot;center&quot; | 27
| [[Besançon]] and [[Dijon]]
| align=&quot;right&quot; | 47,784
| {{right|{{nts|2805580}}}}
| 100
| [[Burgundy]]&lt;br&gt;[[Franche-Comté]]
| [[Marie-Guite Dufay]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Bourgogne-Franche-Comté in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''بريٽاني&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Brittany)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{langx|br|Breizh}}&lt;br /&gt;[[Gallo language|Gallo]]: ''Bertaèyn''&lt;/small&gt;
| FR-BRE
| align=&quot;center&quot; | 53
| [[Rennes]]
| align=&quot;right&quot; | 27,208
| {{right|{{nts|3354854}}}}
| 83
| ''unchanged''
| [[Loïg Chesnais-Girard]] (Ind.)
| [[File:Brittany in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''سينٽر-ويل ڊي لوائر &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Central-Vale of the Loire)&lt;/small&gt;
| 
| FR-CVL
| align=&quot;center&quot; | 24
| [[Orléans]]
| align=&quot;right&quot; | 39,151
| {{right|{{nts|2573180}}}}
| 77
| ''unchanged''
| [[François Bonneau]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Centre-Val de Loire in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[ڪورسيڪا]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Corsica)&lt;/small&gt;
| {{langx|co|Corsica}}
| FR-20R
| align=&quot;center&quot; | 94
| [[Ajaccio]]
| align=&quot;right&quot; | 8,680
| {{right|{{nts|340440}}}}
| 63
| ''unchanged''
| [[Marie-Antoinette Maupertuis]] ([[Femu a Corsica|FC]])
| [[File:Corsica in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''گران ايسٽ &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Greater East)&lt;/small&gt;
| {{langx|de|Großer Osten}}
| FR-GES
| align=&quot;center&quot; | 44
| [[Strasbourg]]
| align=&quot;right&quot; | 57,441
| {{right|{{nts|5556219}}}}
| 169
| [[Alsace]]&lt;br&gt;[[Champagne-Ardenne]]&lt;br&gt;[[Lorraine]]
| [[Franck Leroy]] (Ind.)
| [[File:Grand Est in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''هاٽس-ڊي-فرانس &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Heights-of-France)&lt;/small&gt;
| 
| FR-HDF
| align=&quot;center&quot; | 32
| [[Lille]]
| align=&quot;right&quot; | 31,806
| {{right|{{nts|6004947}}}}
| 170
| [[Nord-Pas-de-Calais]]&lt;br&gt;[[Picardy]]
| [[Xavier Bertrand]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Hauts-de-France in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[ال دي فرانس|الي دي فرانس]] &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Isle-of-France)&lt;/small&gt; 
| {{langx|br|Enez-Frañs}}
| FR-IDF
| align=&quot;center&quot; | 11
| [[Paris]]
| align=&quot;right&quot; | 12,011
| {{right|{{nts|12262544}}}}
| 209   
| ''unchanged''
| [[Valérie Pécresse]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Île-de-France in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[نارمنڊي (انتظامي علائقو)|نارمنڊي]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Normandy)&lt;/small&gt;
| [[Norman language|&lt;small&gt;Norman&lt;/small&gt;]]: ''&lt;small&gt;Normaundie&lt;/small&gt;''&lt;br /&gt;{{langx|br|Normandi}}
| FR-NOR
| align=&quot;center&quot; | 28
| [[Caen]] and [[Rouen]]
| align=&quot;right&quot; | 29,907
| {{right|{{nts|3325032}}}}
| 102
| [[Upper Normandy]]&lt;br&gt;[[Lower Normandy]]
| [[Hervé Morin]] ([[The Centrists|LC]])
| [[File:Normandy in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[نوويلئ-اڪويٽين]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(New Aquitaine)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;{{langx|oc|Nòva Aquitània / Nava Aquitània / Novela Aquitània}}&lt;br /&gt;{{langx|eu|Akitania Berria}}&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| FR-NAQ
| align=&quot;center&quot; | 75
| [[Bordeaux]]
| align=&quot;right&quot; | 84,036
| {{right|{{nts|6010289}}}}
| 183
| [[Aquitaine]]&lt;br&gt;[[Limousin]]&lt;br&gt;[[Poitou-Charentes]]
| [[Alain Rousset]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Nouvelle-Aquitaine in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''اوسيتانيا&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Occitania)&lt;/small&gt;
| {{langx|oc|Occitània}}&lt;br /&gt;{{langx|ca|Occitània}}
| FR-OCC
| align=&quot;center&quot; | 76
| [[Toulouse]]
| align=&quot;right&quot; | 72,724
| {{right|{{nts|5933185}}}}
| 158
| [[Languedoc-Roussillon]]&lt;br&gt;[[Midi-Pyrénées]]
| [[Carole Delga]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Occitanie in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[پيز ڊي لا لوائر|پئس ڊي لا لوائرئ]] &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Lands of the Loire)&lt;/small&gt;
| {{langx|br|Broioù al Liger}}
| FR-PDL
| align=&quot;center&quot; | 52
| [[Nantes]]
| align=&quot;right&quot; | 32,082
| {{right|{{nts|3806461}}}}
| 93
| ''unchanged''
| [[Christelle Morançais]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Pays de la Loire in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[پروونس-الپس-ڪوٽ ڊي ازور]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Provence-Alps-Azure Coast)&lt;/small&gt;
| {{langx|oc|Provença-Aups-Còsta d'Azur}}
| FR-PAC
| align=&quot;center&quot; | 93
| [[Marseille]]
| align=&quot;right&quot; | 31,400
| {{right|{{nts|5081101}}}}
| 123
| ''unchanged''
| [[Renaud Muselier]] ([[Renaissance (French political party)|RE]])
| [[File:Provence-Alpes-Côte d'Azur in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[گواڊيلوپ]]'''
| {{langx|gcf|Gwadloup}}
| GP
| align=&quot;center&quot; | 01
| [[Basse-Terre]]
| align=&quot;right&quot; | 1,628
| {{right|{{nts|384239}}}}
| 41
| ''unchanged''
| [[Ary Chalus]] ([[United Guadeloupe, Socialism and Realities|GUSR]])
| [[File:Guadeloupe in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''[[فرينچ گيانا]]'''&lt;br /&gt;(French Guiana)
| {{langx|gcr|Lagwiyann / Gwiyann}}
| GF
| align=&quot;center&quot; | 03
| [[Cayenne]]
| align=&quot;right&quot; | 83,534&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2013/Table03.pdf |title= Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density |website=untstats.un.org |page=5}}&lt;/ref&gt;
| {{right|{{nts|281678}}}}
| 51
| ''unchanged''
| [[Gabriel Serville]] ([[Péyi Guyane|PG]])
| [[File:French Guiana in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''[[ري يونين]]'''&lt;br /&gt;(Réunion)
| {{langx|rcf|La Rényon}}
| RE
| align=&quot;center&quot; | 04
| [[Saint-Denis, Réunion|Saint-Denis]]
| align=&quot;right&quot; | 2,504
| {{right|{{nts|861210}}}}
| 45
| ''unchanged''
| [[Huguette Bello]] ([[For Réunion (political party)|PLR]])
| [[File:Département 974 in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Martinique}} [[مارٽينيڪ]]'''
| {{langx|acf|Matinik}}
| MQ
| align=&quot;center&quot; | 02
| [[Fort-de-France]]
| align=&quot;right&quot; | 1,128
| {{right|{{nts|364508}}}}
| 51
| ''unchanged''
| {{ill|Lucien Saliber|fr|Lucien Saliber}} ([[Miscellaneous left|DVG]])
| [[File:Martinique in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Mayotte|local}} [[مئيوٽ]]'''
| {{langx|swb|Maore}}&lt;br /&gt;{{langx|mg|Mahori}}
| YT
| align=&quot;center&quot; | 06
| مامودزو 
| align=&quot;right&quot; | 374
| {{right|{{nts|262895}}{{efn|As of 2017}}&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/statistiques/3291775?sommaire=2120838 Populations légales des communes de Mayotte en 2017]&lt;/ref&gt;}}
| 26
| ''unchanged''
| [[Ben Issa Ousseni]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Mayotte in France 2016.svg|105px]]
|-
!
!
!
!
!
!
!632,734
!68,035,000
!1,910
!
!
!
|}

==پڻ ڏسو==
==وضاحتي نوٽ==
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* [http://about-france.com/regions.htm Guide to the regions of France]
* [https://web.archive.org/web/20070819075657/http://lessites.service-public.fr/cgi-bin/annusite/annusite.fcgi/loc1?lang=uk Local websites by region]
* [http://www.english.rfi.fr/france/20100319-will-regional-poll-mean-political-shake Will 2010 regional elections lead to political shake-up?] Radio France Internationale in English

'''Overseas regions'''
* [http://www.outre-mer.gouv.fr/ Ministère de l'Outre-Mer]
* [https://web.archive.org/web/20060929093246/http://www.vie-publique.fr/decouverte_instit/instit/instit_3_7_0_q0.htm some explanations about the past and current developments of DOMs and TOMs (in French)]

[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:علائقائيت (سياست)|فرانس]]
[[زمرو:يورپ ۾ انتظامي ورهاستون|فرانس 1]] [[زمرو:پهرين سطح جون انتظامي ورهاستون بلحاظ ملڪ|علائقا فرانس]] 
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست|علائقا]]
[[زمرو:پهرين سطح جي انتظامي ورهاست]]
[[زمرو:فرانس جا ٻاهرين علائقن وارا انتظامي حصا ۽ علائقا]]
[[زمرو:يورپي ملڪن جا پهريئين درجي جون انتظامي ورھاستون]] 
[[زمرو:انتظامي علائقائي ايڪائين جي قسمن لاءِ اصطلاح]]</text>
      <sha1>h6fo86yx6cdwiekq4ao21zgzuldtcs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412416</id>
      <parentid>412183</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* انتظامي علائقن جي فهرست */</comment>
      <origin>412416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14737" sha1="fz5y2027uy0osy94wxsutn9rjols3f9" xml:space="preserve">{{Short description|Administrative divisions of France}}
{{Redirect|ريجن
||Region (disambiguation)}}
{{Infobox subdivision type
| name               = فرانس جا علائقا&lt;br&gt;
Regions of France
| native_name        = Régions de France
| native_name_lang   = fr
| alt_name           = 
| map                = 
| category           = [[وحداني رياست]]
| territory          = [[فرانس|فرانسيسي جمهوريه]]
| start_date         = 
| current_number     = 18
| number_date        = 
| population_range   = 279,471 ([[مئيوٽ]]) – 12,997,058 ([[ال دي فرانس|الي-ڊي-فرانس]])
| area_range         = {{Convert|376|sqkm|abbr=on}} ([[مئيوٽ]]) – {{Convert|84,061|sqkm|abbr=on}} ([[نوويلئ-اڪويٽين]])
| government         = علائقائي حڪومت، قومي حڪومت
| subdivision        = ڊپارٽمينٽ (انتظامي ضلعو).
| status             = سمنڊ پار علائقا&lt;br&gt;
région d'outre-mer: (5)
| exofficio          = علائقائي انتظامي ادارا&lt;br&gt;
collectivité territoriale
}}
&lt;gallery&gt;
France-Constituent-Lands.png
Outre-mer en sans Terre Adelie.png
&lt;/gallery&gt;
[[فرانس]] کي &lt;small&gt;18&lt;/small&gt; &lt;small&gt;'''انتظامي علائقن'''&lt;/small&gt; &lt;small&gt;([[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]: régions&lt;/small&gt; &lt;small&gt;administratives)&lt;/small&gt; ۾ ورهايو ويو آهي. انهن مان ٻارهن يورپي سرزمين (جنهن کي &quot;هيڪساگون&quot; چيو ويندو آهي) تي واقع آهن؛ هڪ علائقو &quot;ڪورسيڪا ٻيٽ&quot; تي مشتمل آهي؛ جڏهن ته باقي پنج سمنڊ پار (&lt;small&gt;overseas&lt;/small&gt;) علائقا آهن، انهن کي &quot;سمنڊ پار انتظامي ادارن (&lt;small&gt;Overseas Collectivities&lt;/small&gt;) سان نه ملايو وڃي، جن کي نيم خودمختيار حيثيت حاصل آهي.&lt;ref name=&quot;INSEE&quot;&gt;{{cite web |url=https://statistiques-locales.insee.fr/#c=indicator&amp;view=map3 |title=Statistiques locales: France par région |publisher=[[Institut national de la statistique et des études économiques|INSEE]] |language=fr |access-date=4 July 2022}}&lt;/ref&gt;

سڀني تيرهن ميٽروپوليٽن (يورپي سرزمين واري) انتظامي علائقن (بشمول ڪورسيڪا) کي وڌيڪ ٻن کان تيرهن انتظامي ڊپارٽمينٽن ۾ ورهايو ويو آهي. هر علائقي جي انتظامي مرڪز واري ڊپارٽمينٽ جو &quot;پريفيڪٽ&quot; (اعليٰ انتظامي سربراهه) ئي علائقائي پريفيڪٽ طور پڻ ڪم ڪندو آهي. سمنڊ پار علائقا انتظامي طور تي صرف هڪ ڊپارٽمينٽ تي مشتمل هوندا آهن، ان ڪري انهن کي &quot;سمنڊ پار ڊپارٽمينٽ&quot; جي حيثيت پڻ حاصل هوندي آهي. 

اڪثر انتظامي علائقن کي &quot;علائقائي انتظامي ادارن&quot; (&lt;small&gt;regional&lt;/small&gt; &lt;small&gt;territorial&lt;/small&gt; &lt;small&gt;collectivities&lt;/small&gt;) جي حيثيت پڻ حاصل آهي، جنهن سان گڏ مقامي حڪومت جو نظام هوندو آهي؛ علائقائي سطح کان هيٺ ڊپارٽمينٽل ۽ ڪميونل (مقامي) انتظامي ادارا هوندا آهن. ان جا استثنا [[ڪورسيڪا]]، [[فرينچ گيانا]]، [[مئيوٽ]] ۽ [[مارٽينيڪ|مارٽينڪ]] آهن، جتي علائقي ۽ ڊپارٽمينٽ جا انتظامي ڪم هڪ ئي مقامي حڪومت ذريعي هلايا ويندا آهن، جن کي گڏيل اختيار حاصل هوندا آهن ۽ انهن کي &quot;واحد علائقائي انتظامي ادارن&quot; (&lt;small&gt;single&lt;/small&gt; &lt;small&gt;territorial&lt;/small&gt; &lt;small&gt;collectivities&lt;/small&gt;) طور سڃاتو ويندو آهي.

==تاريخ==
==انتظامي علائقن جي فهرست==
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;font-size:90%&quot;
! قسم
! علائقو
&lt;nowiki&gt;*****************&lt;/nowiki&gt;
! class=&quot;unsortable&quot; | ٻيا مقامي نالا
!آئي  ايس او ڪوڊ 
![[INSEE]] No.&lt;ref&gt;{{cite web|title=La nouvelle nomenclature des codes régions|url=http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=nomenclatures/cog/codes_regions_2016.htm|publisher=[[INSEE]]|language=fr|access-date=17 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122212413/http://www.insee.fr/fr/methodes/default.asp?page=nomenclatures/cog/codes_regions_2016.htm |archive-date= Jan 22, 2016 }}&lt;/ref&gt;
! راڄڌاني شهر 
! پکيڙ (km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
! آبادي n{{efn|As of 1 January 2022}}&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/statistiques/6013844?sommaire=6011075 Populations légales des régions en vigueur au 1er janvier 2022]&lt;/ref&gt;
! علائقائي ڪائونسل ۾ سيٽون 
! class=&quot;unsortable&quot; | اڳين علائقا (2016ع تائين)
! علائقائي ڪائونسل جو صدر
! class=&quot;unsortable&quot; | لوڪيشن 
&lt;nowiki&gt;*************&lt;/nowiki&gt;
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; |مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[اوورن-رون-آلپس]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Auvergne-Rhône-Alps)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;sup&gt;{{langx|oc|Auvèrnhe-Ròse-Aups}}&lt;br /&gt;&lt;/sup&gt; &lt;sub&gt;{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Arpes}}&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;
| FR-ARA
| align=&quot;center&quot; | 84
| [[Lyon]]
| align=&quot;right&quot; | 69,711
| {{right|{{nts|8042936}}}}
| 204
| [[Auvergne]]&lt;br&gt;[[Rhône-Alpes]]
| [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; |مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''برگنڊي-فري-ڪائونٽي &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Burgundy-Free-County)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{langx|frp|Borgogne-Franche-Comtât}}&lt;/small&gt;
| FR-BFC
| align=&quot;center&quot; | 27
| [[Besançon]] and [[Dijon]]
| align=&quot;right&quot; | 47,784
| {{right|{{nts|2805580}}}}
| 100
| [[Burgundy]]&lt;br&gt;[[Franche-Comté]]
| [[Marie-Guite Dufay]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Bourgogne-Franche-Comté in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''بريٽاني&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Brittany)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;{{langx|br|Breizh}}&lt;br /&gt;[[Gallo language|Gallo]]: ''Bertaèyn''&lt;/small&gt;
| FR-BRE
| align=&quot;center&quot; | 53
| [[Rennes]]
| align=&quot;right&quot; | 27,208
| {{right|{{nts|3354854}}}}
| 83
| ''unchanged''
| [[Loïg Chesnais-Girard]] (Ind.)
| [[File:Brittany in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''سينٽر-ويل ڊي لوائر &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Central-Vale of the Loire)&lt;/small&gt;
| 
| FR-CVL
| align=&quot;center&quot; | 24
| [[Orléans]]
| align=&quot;right&quot; | 39,151
| {{right|{{nts|2573180}}}}
| 77
| ''unchanged''
| [[François Bonneau]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Centre-Val de Loire in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[ڪورسيڪا]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Corsica)&lt;/small&gt;
| {{langx|co|Corsica}}
| FR-20R
| align=&quot;center&quot; | 94
| [[Ajaccio]]
| align=&quot;right&quot; | 8,680
| {{right|{{nts|340440}}}}
| 63
| ''unchanged''
| [[Marie-Antoinette Maupertuis]] ([[Femu a Corsica|FC]])
| [[File:Corsica in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''گران ايسٽ &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Greater East)&lt;/small&gt;
| {{langx|de|Großer Osten}}
| FR-GES
| align=&quot;center&quot; | 44
| [[Strasbourg]]
| align=&quot;right&quot; | 57,441
| {{right|{{nts|5556219}}}}
| 169
| [[Alsace]]&lt;br&gt;[[Champagne-Ardenne]]&lt;br&gt;[[Lorraine]]
| [[Franck Leroy]] (Ind.)
| [[File:Grand Est in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''هاٽس-ڊي-فرانس &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Heights-of-France)&lt;/small&gt;
| 
| FR-HDF
| align=&quot;center&quot; | 32
| [[Lille]]
| align=&quot;right&quot; | 31,806
| {{right|{{nts|6004947}}}}
| 170
| [[Nord-Pas-de-Calais]]&lt;br&gt;[[Picardy]]
| [[Xavier Bertrand]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Hauts-de-France in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[ال دي فرانس|الي دي فرانس]] &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Isle-of-France)&lt;/small&gt; 
| {{langx|br|Enez-Frañs}}
| FR-IDF
| align=&quot;center&quot; | 11
| [[Paris]]
| align=&quot;right&quot; | 12,011
| {{right|{{nts|12262544}}}}
| 209   
| ''unchanged''
| [[Valérie Pécresse]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Île-de-France in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[نارمنڊي (انتظامي علائقو)|نارمنڊي]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Normandy)&lt;/small&gt;
| [[Norman language|&lt;small&gt;Norman&lt;/small&gt;]]: ''&lt;small&gt;Normaundie&lt;/small&gt;''&lt;br /&gt;{{langx|br|Normandi}}
| FR-NOR
| align=&quot;center&quot; | 28
| [[Caen]] and [[Rouen]]
| align=&quot;right&quot; | 29,907
| {{right|{{nts|3325032}}}}
| 102
| [[Upper Normandy]]&lt;br&gt;[[Lower Normandy]]
| [[Hervé Morin]] ([[The Centrists|LC]])
| [[File:Normandy in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[نوويلئ-اڪويٽين]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(New Aquitaine)&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;&lt;sub&gt;{{langx|oc|Nòva Aquitània / Nava Aquitània / Novela Aquitània}}&lt;br /&gt;{{langx|eu|Akitania Berria}}&lt;/sub&gt;&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
| FR-NAQ
| align=&quot;center&quot; | 75
| [[Bordeaux]]
| align=&quot;right&quot; | 84,036
| {{right|{{nts|6010289}}}}
| 183
| [[Aquitaine]]&lt;br&gt;[[Limousin]]&lt;br&gt;[[Poitou-Charentes]]
| [[Alain Rousset]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Nouvelle-Aquitaine in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''اوسيتانيا&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Occitania)&lt;/small&gt;
| {{langx|oc|Occitània}}&lt;br /&gt;{{langx|ca|Occitània}}
| FR-OCC
| align=&quot;center&quot; | 76
| [[Toulouse]]
| align=&quot;right&quot; | 72,724
| {{right|{{nts|5933185}}}}
| 158
| [[Languedoc-Roussillon]]&lt;br&gt;[[Midi-Pyrénées]]
| [[Carole Delga]] ([[Socialist Party (France)|PS]])
| [[File:Occitanie in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[پيز ڊي لا لوائر|پئس ڊي لا لوائرئ]] &lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Lands of the Loire)&lt;/small&gt;
| {{langx|br|Broioù al Liger}}
| FR-PDL
| align=&quot;center&quot; | 52
| [[Nantes]]
| align=&quot;right&quot; | 32,082
| {{right|{{nts|3806461}}}}
| 93
| ''unchanged''
| [[Christelle Morançais]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Pays de la Loire in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;lightgray&quot; | مکيه سر زمين فرانس (ميٽروپوليٽن)
| '''[[پروونس-الپس-ڪوٽ ڊي ازور]]&lt;br /&gt;'''&lt;small&gt;(Provence-Alps-Azure Coast)&lt;/small&gt;
| {{langx|oc|Provença-Aups-Còsta d'Azur}}
| FR-PAC
| align=&quot;center&quot; | 93
| [[Marseille]]
| align=&quot;right&quot; | 31,400
| {{right|{{nts|5081101}}}}
| 123
| ''unchanged''
| [[Renaud Muselier]] ([[Renaissance (French political party)|RE]])
| [[File:Provence-Alpes-Côte d'Azur in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Guadeloupe|local}} [[گواڊيلوپ]]'''
| {{langx|gcf|Gwadloup}}
| GP
| align=&quot;center&quot; | 01
| [[Basse-Terre]]
| align=&quot;right&quot; | 1,628
| {{right|{{nts|384239}}}}
| 41
| ''unchanged''
| [[Ary Chalus]] ([[United Guadeloupe, Socialism and Realities|GUSR]])
| [[File:Guadeloupe in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''[[فرينچ گيانا]]'''&lt;br /&gt;(French Guiana)
| {{langx|gcr|Lagwiyann / Gwiyann}}
| GF
| align=&quot;center&quot; | 03
| [[Cayenne]]
| align=&quot;right&quot; | 83,534&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2013/Table03.pdf |title= Population by sex, annual rate of population increase, surface area and density |website=untstats.un.org |page=5}}&lt;/ref&gt;
| {{right|{{nts|281678}}}}
| 51
| ''unchanged''
| [[Gabriel Serville]] ([[Péyi Guyane|PG]])
| [[File:French Guiana in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''[[ري يونين]]'''&lt;br /&gt;(Réunion)
| {{langx|rcf|La Rényon}}
| RE
| align=&quot;center&quot; | 04
| [[Saint-Denis, Réunion|Saint-Denis]]
| align=&quot;right&quot; | 2,504
| {{right|{{nts|861210}}}}
| 45
| ''unchanged''
| [[Huguette Bello]] ([[For Réunion (political party)|PLR]])
| [[File:Département 974 in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Martinique}} [[مارٽينيڪ]]'''
| {{langx|acf|Matinik}}
| MQ
| align=&quot;center&quot; | 02
| [[Fort-de-France]]
| align=&quot;right&quot; | 1,128
| {{right|{{nts|364508}}}}
| 51
| ''unchanged''
| {{ill|Lucien Saliber|fr|Lucien Saliber}} ([[Miscellaneous left|DVG]])
| [[File:Martinique in France 2016.svg|105px]]
|-
| bgcolor=&quot;cyan&quot; | سمند پار
| '''{{flagicon|Mayotte|local}} [[مئيوٽ]]'''
| {{langx|swb|Maore}}&lt;br /&gt;{{langx|mg|Mahori}}
| YT
| align=&quot;center&quot; | 06
| مامودزو 
| align=&quot;right&quot; | 374
| {{right|{{nts|262895}}{{efn|As of 2017}}&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/statistiques/3291775?sommaire=2120838 Populations légales des communes de Mayotte en 2017]&lt;/ref&gt;}}
| 26
| ''unchanged''
| [[Ben Issa Ousseni]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| [[File:Mayotte in France 2016.svg|105px]]
|-
!
!
!
!
!
!
!632,734
!68,035,000
!1,910
!
!
!
|}

==پڻ ڏسو==
==وضاحتي نوٽ==
==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
* [http://about-france.com/regions.htm Guide to the regions of France]
* [https://web.archive.org/web/20070819075657/http://lessites.service-public.fr/cgi-bin/annusite/annusite.fcgi/loc1?lang=uk Local websites by region]
* [http://www.english.rfi.fr/france/20100319-will-regional-poll-mean-political-shake Will 2010 regional elections lead to political shake-up?] Radio France Internationale in English

'''Overseas regions'''
* [http://www.outre-mer.gouv.fr/ Ministère de l'Outre-Mer]
* [https://web.archive.org/web/20060929093246/http://www.vie-publique.fr/decouverte_instit/instit/instit_3_7_0_q0.htm some explanations about the past and current developments of DOMs and TOMs (in French)]

[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:علائقائيت (سياست)|فرانس]]
[[زمرو:يورپ ۾ انتظامي ورهاستون|فرانس 1]] [[زمرو:پهرين سطح جون انتظامي ورهاستون بلحاظ ملڪ|علائقا فرانس]] 
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست|علائقا]]
[[زمرو:پهرين سطح جي انتظامي ورهاست]]
[[زمرو:فرانس جا ٻاهرين علائقن وارا انتظامي حصا ۽ علائقا]]
[[زمرو:يورپي ملڪن جا پهريئين درجي جون انتظامي ورھاستون]] 
[[زمرو:انتظامي علائقائي ايڪائين جي قسمن لاءِ اصطلاح]]</text>
      <sha1>fz5y2027uy0osy94wxsutn9rjols3f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مارٽينيڪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102343</id>
    <revision>
      <id>412391</id>
      <parentid>410118</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T01:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* حوالا */</comment>
      <origin>412391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8546" sha1="7j8ykh2dohtgp9gy18gn4qj2pracn58" xml:space="preserve">'''مارٽينيڪ (Martinique)''' ڪيريبين ۾ هڪ [[ٻيٽ]] قوم آهي. اهو &lt;small&gt;1,128&lt;/small&gt; چورس ڪلوميٽر (&lt;small&gt;436&lt;/small&gt; چورس ميل) جي ايراضي تي پکڙيل آهي ۽ ان جي آبادي &lt;small&gt;397,730&lt;/small&gt; آهي. اهو [[فرانس جا علائقا|فرانس جو هڪ علائقو]] ۽ ڊپارٽمينٽ پڻ آهي.

{{Short description|Overseas department and region of France}}

{{Infobox settlement
| short_description = no
| name = Martinique
| official_name = Territorial Collectivity of Martinique&lt;br /&gt;{{native name|fr|Collectivité Territoriale de Martinique}}
| native_name = ''Matinik'' or ''Matnik'' ([[Antillean Creole|Martinican French Creole]])&lt;br&gt;{{native name|crb|Madinina {{noitalics|or}} Madiana}}
| type = [[Overseas departments and regions of France|Overseas department, region]] and [[single territorial collectivity]] of [[France]] and [[Special territories of members of the European Economic Area#Outermost Regions|outermost region]] of the [[European Union]]
| image = Martinique-de-haut (cropped).jpg
| caption = Martinique
| image_flag = Flag of Martinique.svg
| flag_size = 125
| image_blank_emblem = 
| blank_emblem_type = Logo
| blank_emblem_size = 120
| image_seal = Emblem of the Territorial Collectivity of Martinique.png
| seal_type = Emblem
| seal_link = Coat of arms of Martinique
| blank_emblem_link = Coat of arms of Martinique
| image_map = Martinique in France 2016.svg
| map_caption = 
| motto = 
| coordinates = {{Coord|14|39|00|N|61|00|54|W|type:adm1st_region:MQ|display=it}}
| subdivision_type = [[Sovereign state]]
| subdivision_name = {{flag|France}}
| seat_type = [[Prefectures in France|Prefecture]]
| seat = [[Fort-de-France]]
| parts_type = [[Departments of France|Departments]]
| parts_style = list
| parts = 1
| leader_party = [[Martinican Progressive Party|PPM]]
| leader_title = [[List of Presidents of the Regional Council of Martinique|President of Executive Council]]
| leader_name = [[Serge Letchimy]]
| leader_title1 = Legislature
| leader_name1 = [[Assembly of Martinique]]
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 1128
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| area_rank = 17th region
| elevation_max_m = 1397
| elevation_max_point = [[Mont Pelée]]
| demographics_type1 = Language
| demographics1_title1 = Official language
| demographics1_info1 = [[French language|French]]
| demographics1_title2 = [[Vernacular language]]
| demographics1_info2 = [[Antillean Creole|Martinican French Creole]]
| population_blank1_title = Ethnic groups
| population_blank1 = {{unbulleted list
| 70% [[Afro-Caribbeans|African]]/[[Creole peoples#Caribbean|Creole]]
| 20% [[Indo-Martiniquais|Indian]]
| 5% [[Béké]]/[[White Caribbeans|European]]
| {{nowrap|5% [[Arabs|Arab]]/[[Chinese Caribbeans|Chinese]]/[[Jews|Jewish]]}}
}}&lt;ref name=&quot;Statistiques ethniques&quot;&gt;{{cite web |title=Statistiques ethniques |url=https://www.insee.fr/fr/information/2108548 |website=Insee.fr |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques (INSEE) |access-date=24 June 2022 |archive-date=25 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925024836/https://www.insee.fr/fr/information/2108548 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_blank2_title = Religion&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=145c | title=National Profiles &amp;#124; World Religion | access-date=10 March 2024 | archive-date=10 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240310190926/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=145c | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_blank2 = {{tree list}}
* 91.6% [[Christianity]]
** {{nowrap|86% [[Catholic Church|Catholicism]]}}
** {{nowrap|5.6% [[Protestantism]]}}
* 2% [[Hinduism in Martinique|Hinduism]]
* 0.6% [[Baháʼí Faith|Baháʼí]]
* 0.2% [[Islam]]
* 5.5% other
{{tree list/end}}
| population_total = 349,925
| population_as_of = 1 January 2024
| population_footnotes = &lt;ref name=pop&gt;{{Cite web |title=Estimation de population par région, sexe et grande classe d'âge – Années 1975 à 2024 |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/7752095/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2024.xls |access-date=2024-01-17 |language=fr |archive-date=19 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240119070953/https://www.insee.fr/fr/statistiques/fichier/7752095/estim-pop-nreg-sexe-gca-1975-2024.xls |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = Martinican (English)&lt;br /&gt;Martiniquais ([[Neuter (grammar)|m]])&lt;br /&gt;Martiniquaise ([[Neuter (grammar)|f]]) (French)
| time_zone1 = [[Atlantic Time Zone|AST]]
| utc_offset1 = −04:00
| time_zone1_DST = 
| utc_offset1_DST = 
| demographics_type2 = GDP
| demographics2_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}&lt;/ref&gt;
| demographics2_title1 = Total
| demographics2_info1 = €10.480 billion (2024)
| demographics2_title2 = Per capita
| demographics2_info2 = €29,192 (2024)
| custom_label_sec2 = Currency
| custom_data_sec2 = [[Euro]] ([[Euro sign|€]]) ([[ISO 4217|EUR]])
| website = [http://www.martinique.pref.gouv.fr/ Prefecture], [http://www.collectivitedemartinique.mq/ Territorial collectivity]
| iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:MQ|MQ]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-972]]}}
| footnotes = 
| anthem = {{lang|fr|[[La Marseillaise]]}}&lt;br /&gt;(&quot;The Marseillaise&quot;)&lt;br /&gt;{{center|[[File:La Marseillaise.ogg]]}}

Local anthem: Ansanm &lt;br /&gt;
[[File: Ansanm - Anthem of Martinique.wav]]
}}
'''Martinique''' ({{IPAc-en|ˌ|m|ɑːr|t|ɪ|ˈ|n|iː|k}} {{respell|MAR|tin|EEK}}, {{IPA|fr|maʁtinik|-|LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Martinique.wav}}; {{langx|gcf|label=[[Martinican Creole]]|Matinik}} or {{lang|gcf|Matnik}};&lt;ref&gt;[http://www.potomitan.info/dictionnaire/index.php BWETAMO KREYOL MATNIK – Potomitan – Site de promotion des cultures et des langues créoles – Annou voyé kreyòl douvan douvan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140417143529/http://www.potomitan.info/dictionnaire/index.php |date=17 April 2014 }}, ''Dictionnaire du créole martiniquais'', [[Raphaël Confiant]].&lt;/ref&gt; [[Kalinago language|Kalinago]]: {{lang|crb|Madinina}} or {{lang|crb|Madiana}}) is an island in the [[Lesser Antilles]] of the [[West Indies]], in the eastern [[Caribbean Sea]]. A part of the [[French West Indies]] (Antilles), Martinique is an [[Overseas departments and regions of France|overseas department and region]] and a [[single territorial collectivity]] of [[France]].

It is a part of the [[European Union]] as an [[outermost region]] within the [[special territories of members of the European Economic Area]], but is not part of the [[Schengen Area]] or the [[European Union Customs Union]]. The currency in use is the [[euro]]. It has been a UNESCO Biosphere Reserve since 2021 for its entire land and sea territory. In September 2023, the volcanoes and forests of [[Mount Pelée]] and the peaks of northern Martinique, in particular the Pitons du Carbet, were listed as UNESCO World Heritage Sites.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=La montagne Pelée et les pitons du nord de la Martinique inscrits au patrimoine mondial de l'Unesco |url=https://www.ecologie.gouv.fr/montagne-pelee-et-pitons-du-nord-martinique-inscrits-au-patrimoine-mondial-lunesco |website=Ministères Écologie Énergie Territoires |access-date=2025-04-15}}&lt;/ref&gt;

Martinique has a land area of {{cvt|1128|km2|0}} and a population of 349,925 inhabitants as of January 2024.&lt;ref name=pop/&gt; One of the [[Windward Islands]], it lies directly north of [[Saint Lucia]], northwest of [[Barbados]] and south of [[Dominica]]. Virtually the entire population speaks both French (the sole official language) and [[Antillean Creole French|Martinican Creole]].&lt;ref&gt;{{citation |url=https://books.google.com/books?id=YgtSqB9oqDIC&amp;pg=PA389 |title=Encyclopedia of Bilingualism and Bilingual Education |author1=Baker, Colin |author2=Jones, Sylvia Prys |page=390 |year=1998 |publisher=Multilingual Matters |isbn=978-1-85359-362-8 |access-date=17 March 2015 |archive-date=20 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200820030314/https://books.google.com/books?id=YgtSqB9oqDIC&amp;pg=PA389 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
[[File:Cape Saint Martin, Grand Rivière .jpg|thumb|250px|The Cape Saint Martin cliffs and the Dominica channel, as seen from Grand Rivière at the northern tip of the island]]

==حوالا==
{{حوالا}}
[[زمرو:مارٽينيڪ]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>7j8ykh2dohtgp9gy18gn4qj2pracn58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1707ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102752</id>
    <revision>
      <id>412408</id>
      <parentid>411911</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="91dm9wgnagnnepzusbpb47lzamgq2l6" xml:space="preserve">[[زمرو:1707ع جا قيام]]
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]]</text>
      <sha1>91dm9wgnagnnepzusbpb47lzamgq2l6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پونٽيوي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102834</id>
    <revision>
      <id>412170</id>
      <parentid>412169</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="gile2oc5fjbg7k9xaprk12tuvfgif2j" xml:space="preserve">'''پونٽيوي''' ([[فرانس|فرانسيسي]]: &lt;small&gt;Pontivy&lt;/small&gt;) [[فرانس]] ۾ موربيان ڊيپارٽمينٽ ۾ هڪ ڪميون آهي.

{{Infobox French commune
|name     = پونٽيوي&lt;br&gt;Pontivy
|native name            = Pondi
|commune status         = [[Subprefectures in France|Subprefecture]] and [[Communes of France|commune]]
|image                  = rohan pontivy.jpg
|caption                = The Château des [[House of Rohan|Rohan]] in Pontivy
|image coat of arms     = COA fr Pontivy.svg
|coordinates            = {{coord|48.0692|-2.9614|format=dms|display=inline,title}}
|arrondissement         = Pontivy
|canton                 = Pontivy
|INSEE                  = 56178
|postal code            = 56300
|mayor                  = Christine Le Strat&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}&lt;/ref&gt;
|term                   = 2020&amp;ndash;2026
|intercommunality       = Pontivy Communauté
|elevation m            = 60
|elevation min m        = 48
|elevation max m        = 192
|area km2               = 24.85
|population             = {{France metadata Wikidata|population_total}}
|population date        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
|population footnotes   = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}}
}}

'''Pontivy''' ({{IPA|fr|pɔ̃tivi}}; {{Langx|br|Pondi}}) is a [[Communes of France|commune]] in the [[Morbihan]] [[Departments of France|department]] in [[Brittany (administrative region)|Brittany]] in north-western France.&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56178-pontivy INSEE commune file]&lt;/ref&gt; It lies at the confluence of the river [[Blavet]] and the [[Canal de Nantes à Brest]]. Inhabitants of Pontivy are called ''Pontivyens'' in French.

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category|Pontivy}}
*[https://ville-pontivy.bzh/ Official website] {{in lang|fr}}
*{{Search Mérimée|56178}}
* [http://www.maires56.asso.fr Mayors of Morbihan Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115212134/https://www.maires56.asso.fr/ |date=15 November 2020 }} {{in lang|fr}}
* [https://www.gar-pondi.bzh/ Pontivy railway station and bus terminal] {{in lang|fr}}

{{authority control}}
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس ۾ ذيلي پريفيڪچر]]
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ جا ڪميون]]</text>
      <sha1>gile2oc5fjbg7k9xaprk12tuvfgif2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412171</id>
      <parentid>412170</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:02:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="pl0llvrm6wejh63nnxzaeoqmjllb866" xml:space="preserve">'''پونٽيوي''' ([[فرانس|فرانسيسي]]: &lt;small&gt;Pontivy&lt;/small&gt;) [[فرانس]] ۾ موربيان ڊيپارٽمينٽ ۾ هڪ ڪميون آهي.

{{Infobox French commune
|name     = پونٽيوي&lt;br&gt;Pontivy
|native name            = Pondi
|commune status         = [[Subprefectures in France|Subprefecture]] and [[Communes of France|commune]]
|image                  = rohan pontivy.jpg
|caption                = The Château des [[House of Rohan|Rohan]] in Pontivy
|image coat of arms     = COA fr Pontivy.svg
|coordinates            = {{coord|48.0692|-2.9614|format=dms|display=inline,title}}
|arrondissement         = Pontivy
|canton                 = Pontivy
|INSEE                  = 56178
|postal code            = 56300
|mayor                  = Christine Le Strat&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}&lt;/ref&gt;
|term                   = 2020&amp;ndash;2026
|intercommunality       = Pontivy Communauté
|elevation m            = 60
|elevation min m        = 48
|elevation max m        = 192
|area km2               = 24.85
|population             = {{France metadata Wikidata|population_total}}
|population date        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
|population footnotes   = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}}
}}

'''Pontivy''' ({{IPA|fr|pɔ̃tivi}}; {{Langx|br|Pondi}}) is a [[Communes of France|commune]] in the [[Morbihan]] [[Departments of France|department]] in [[Brittany (administrative region)|Brittany]] in north-western France.&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56178-pontivy INSEE commune file]&lt;/ref&gt; It lies at the confluence of the river [[Blavet]] and the [[Canal de Nantes à Brest]]. Inhabitants of Pontivy are called ''Pontivyens'' in French.

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category|Pontivy}}
*[https://ville-pontivy.bzh/ Official website] {{in lang|fr}}
*{{Search Mérimée|56178}}
* [http://www.maires56.asso.fr Mayors of Morbihan Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115212134/https://www.maires56.asso.fr/ |date=15 November 2020 }} {{in lang|fr}}
* [https://www.gar-pondi.bzh/ Pontivy railway station and bus terminal] {{in lang|fr}}

{{authority control}}
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس ۾ ذيلي پريفيڪچر]]
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]]</text>
      <sha1>pl0llvrm6wejh63nnxzaeoqmjllb866</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412172</id>
      <parentid>412171</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2726" sha1="817wpyp2c3nwfziky1thtez6rfaa6qo" xml:space="preserve">'''پونٽيوي''' ([[فرانس|فرانسيسي]]: &lt;small&gt;Pontivy&lt;/small&gt;) [[فرانس]] ۾ موربيان ڊيپارٽمينٽ ۾ هڪ ڪميون آهي.

{{Infobox French commune
|name     = پونٽيوي&lt;br&gt;Pontivy
|native name            = Pondi
|commune status         = [[Subprefectures in France|Subprefecture]] and [[Communes of France|commune]]
|image                  = rohan pontivy.jpg
|caption                = The Château des [[House of Rohan|Rohan]] in Pontivy
|image coat of arms     = COA fr Pontivy.svg
|coordinates            = {{coord|48.0692|-2.9614|format=dms|display=inline,title}}
|arrondissement         = Pontivy
|canton                 = Pontivy
|INSEE                  = 56178
|postal code            = 56300
|mayor                  = Christine Le Strat&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}&lt;/ref&gt;
|term                   = 2020&amp;ndash;2026
|intercommunality       = Pontivy Communauté
|elevation m            = 60
|elevation min m        = 48
|elevation max m        = 192
|area km2               = 24.85
|population             = {{France metadata Wikidata|population_total}}
|population date        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
|population footnotes   = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}}
}}

'''Pontivy''' ({{IPA|fr|pɔ̃tivi}}; {{Langx|br|Pondi}}) is a [[Communes of France|commune]] in the [[Morbihan]] [[Departments of France|department]] in [[Brittany (administrative region)|Brittany]] in north-western France.&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56178-pontivy INSEE commune file]&lt;/ref&gt; It lies at the confluence of the river [[Blavet]] and the [[Canal de Nantes à Brest]]. Inhabitants of Pontivy are called ''Pontivyens'' in French.

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category|Pontivy}}
*[https://ville-pontivy.bzh/ Official website] {{in lang|fr}}
*{{Search Mérimée|56178}}
* [http://www.maires56.asso.fr Mayors of Morbihan Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115212134/https://www.maires56.asso.fr/ |date=15 November 2020 }} {{in lang|fr}}
* [https://www.gar-pondi.bzh/ Pontivy railway station and bus terminal] {{in lang|fr}}

{{authority control}}
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس ۾ ذيلي پريفيڪچر]]
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</text>
      <sha1>817wpyp2c3nwfziky1thtez6rfaa6qo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412177</id>
      <parentid>412172</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2830" sha1="6013m34u2v9qe18wr4h6pscwpfgdjij" xml:space="preserve">'''پونٽيوي''' ([[فرانس|فرانسيسي]]: &lt;small&gt;Pontivy&lt;/small&gt;) [[فرانس]] ۾ موربيان ڊيپارٽمينٽ ۾ هڪ ڪميون آهي.

{{Infobox French commune
|name     = پونٽيوي&lt;br&gt;Pontivy
|native name            = Pondi (فرينچ، بريٽن)
|commune status         = فرانس جو ذيلي پريفيڪچر ۽ ڪميون
|image                  = rohan pontivy.jpg
|caption                = پونٽيوي ۾ شاتو دي روهان
|image coat of arms     = COA fr Pontivy.svg
|coordinates            = {{coord|48.0692|-2.9614|format=dms|display=inline,title}}
|arrondissement         = پونٽيوي
|canton                 = پونٽيوي
|INSEE                  = 56178
|postal code            = 56300
|mayor                  = ڪرسٽائن لئ اسٽراٽ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.morbihan.gouv.fr/content/download/45068/325032/file/Maires%20du%20Morbihan%202020%20-%20250.pdf|title=Maires du Morbihan|date=7 July 2020|publisher=Préfecture du Morbihan}}&lt;/ref&gt;
|term                   = 2020&amp;ndash;2026
|intercommunality       = پونٽيويي ڪميوناٽئ
|elevation m            = 60
|elevation min m        = 48
|elevation max m        = 192
|area km2               = 24.85
|population             = {{France metadata Wikidata|population_total}}
|population date        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
|population footnotes   = {{France metadata Wikidata|population_footnotes}}
}}

'''پونٽيوي''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]، بريٽن: &lt;small&gt;Pondi&lt;/small&gt;) اتر-اولهه [[فرانس]] ۾ بريٽاني جي موربيهن ڊپارٽمنٽ ۾ هڪ ڪميون آهي.&lt;ref&gt;[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/56178-pontivy INSEE commune file]&lt;/ref&gt; اهو بئلويٽ ندي ۽ ڪينال ڊي نانٽس-آ-برسٽ جي سنگم تي واقع آهي. پونٽيوي جي رهاڪن کي &quot;پونٽيويئنز&quot; (&lt;small&gt;Pontivyens&lt;/small&gt;) سڏيو ويندو آهي.

==حوالا==
{{حوالا}}
==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Commons category|Pontivy}}
*[https://ville-pontivy.bzh/ Official website] {{in lang|fr}}
*{{Search Mérimée|56178}}
* [http://www.maires56.asso.fr Mayors of Morbihan Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201115212134/https://www.maires56.asso.fr/ |date=15 November 2020 }} {{in lang|fr}}
* [https://www.gar-pondi.bzh/ Pontivy railway station and bus terminal] {{in lang|fr}}

{{authority control}}
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس ۾ ذيلي پريفيڪچر]]
[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ جا ڪميون]]
[[زمرو:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</text>
      <sha1>6013m34u2v9qe18wr4h6pscwpfgdjij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ جا ڪميون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102835</id>
    <revision>
      <id>412173</id>
      <timestamp>2026-09-14T12:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]] [[زمرو:فرانس جا ڪميون]]</comment>
      <origin>412173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88" sha1="l7n226dgao1at2ky33953clo61afhdb" xml:space="preserve">[[زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جا ڪميون]]</text>
      <sha1>l7n226dgao1at2ky33953clo61afhdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:موربيان ڊيپارٽمينٽ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102836</id>
    <revision>
      <id>412174</id>
      <timestamp>2026-09-14T12:06:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]] [[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستون]] [[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</comment>
      <origin>412174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="gbynudpzlkjbwam6df37j6o81b149yr" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جا ڊپارٽمينٽ]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستون]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</text>
      <sha1>gbynudpzlkjbwam6df37j6o81b149yr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فرانس ۾ ذيلي پريفيڪچر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102837</id>
    <revision>
      <id>412175</id>
      <timestamp>2026-09-14T12:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جي انتظامي ورهاست]] [[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</comment>
      <origin>412175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="f31zz31lkpycfyj1afksohpr7h0oin5" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي انتظامي ورهاست]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</text>
      <sha1>f31zz31lkpycfyj1afksohpr7h0oin5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412176</id>
      <parentid>412175</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:فرانس جي انتظامي ورهاست]]; added [[Category:فرانس جي انتظامي ورهاستون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="jie4bgz80fx920l76h61f5mu5b4v9zj" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي انتظامي ورهاستون]]
[[زمرو:فرانس جي ذيلي انتظامي ورهاستن جي فهرست]]</text>
      <sha1>jie4bgz80fx920l76h61f5mu5b4v9zj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پيز ڊي لا لوائر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102838</id>
    <revision>
      <id>412178</id>
      <timestamp>2026-09-14T12:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>صفحي &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1374050132|Pays de la Loire]]&quot; جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو</comment>
      <origin>412178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2841" sha1="3z6952srne1wnjnwojor0n5d305txuf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|official_name=Pays de la Loire|native_name={{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paeiz de la Leirr}} ([[Gallo language|Gallo]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paes de la Loere}} ([[Poitevin–Saintongeais]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|br|Broioù al Liger}}}}|native_name_lang=fr|type=[[Regions of France|Region]]|caption=[[Château de Montsoreau]]|image_flag=|flag_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=LOGO R0V15B160.svg|blank_emblem_size=150|blank_emblem_type=[[Brandmark]]|image_map=Pays de la Loire region locator map2.svg|map_caption=|motto=|coordinates={{Coord|47|25|03|N|00|51|18|W|region:FR_type:adm1st|display=inline,title}}|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|France}}|seat_type=[[Prefectures in France|Prefecture]]|seat=[[Nantes]]|parts_type=[[Departments of France|Departments]]|parts_style=list|parts=5|p1=[[Loire-Atlantique]] (44)|p2=[[Maine-et-Loire]] (49)|p3=[[Mayenne (department)|Mayenne]] (53)|p4=[[Sarthe]] (72)|p5=[[Vendée]] (85)|p6=|p7=|p8=|p9=|p10=|p11=|p12=|p13=|p14=|leader_party=[[Miscellaneous right|DVD]]|leader_title=[[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]|leader_name=[[Christelle Morançais]]|area_footnotes=|area_total_km2=32082|area_land_km2=|area_water_km2=|area_rank=8th|population_total={{France metadata Wikidata|population_total}}|population_as_of={{France metadata Wikidata|population_as_of}}|population_footnotes={{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}|population_density_km2=auto|population_demonym=|utc_offset1=+01:00|utc_offset1_DST=+02:00|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}&lt;/ref&gt;|demographics2_title1=Total|demographics2_info1=€147.791 billion (2024)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2=€37,463 (2024)|website=[https://www.paysdelaloire.fr www.paysdelaloire.fr]|iso_code=FR-PDL|footnotes=}}

'''پيز ڊي لا لوائر''' ( {{langx|br|Broioù al Liger}} {{Literally|Lands of the [[Loire]]}}) [[فرانس جا علائقا|فرانس جي ارڙهن انتظامي علائقن]] مان هڪ آهي، جيڪو ملڪ جي [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ايٽلانٽڪ]] ساحل تي واقع آهي. اهو 1950 جي ڏهاڪي ۾ ان جي گاديءَ واري هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر، نانٽس ، جيڪو ڪجهه فرانسيسي &quot;متوازن ميٽروپوليسن&quot; مان هڪ آهي، جي اثر جي علائقي طور ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو هو ( {{ٻولي|fr|métropoles d'équilibre}} )
[[Category:Articles containing French-language text]]
).{{Efn|name=balancing}} 2020 ۾، پيس ڊي لا لوئر جي آبادي 3,832,120 هئي.</text>
      <sha1>3z6952srne1wnjnwojor0n5d305txuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412179</id>
      <parentid>412178</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:36:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:فرانس جا علائقا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2883" sha1="ao0usjor4qk90iqbwpd7hl04n8ovw8g" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|official_name=Pays de la Loire|native_name={{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paeiz de la Leirr}} ([[Gallo language|Gallo]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paes de la Loere}} ([[Poitevin–Saintongeais]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|br|Broioù al Liger}}}}|native_name_lang=fr|type=[[Regions of France|Region]]|caption=[[Château de Montsoreau]]|image_flag=|flag_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=LOGO R0V15B160.svg|blank_emblem_size=150|blank_emblem_type=[[Brandmark]]|image_map=Pays de la Loire region locator map2.svg|map_caption=|motto=|coordinates={{Coord|47|25|03|N|00|51|18|W|region:FR_type:adm1st|display=inline,title}}|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|France}}|seat_type=[[Prefectures in France|Prefecture]]|seat=[[Nantes]]|parts_type=[[Departments of France|Departments]]|parts_style=list|parts=5|p1=[[Loire-Atlantique]] (44)|p2=[[Maine-et-Loire]] (49)|p3=[[Mayenne (department)|Mayenne]] (53)|p4=[[Sarthe]] (72)|p5=[[Vendée]] (85)|p6=|p7=|p8=|p9=|p10=|p11=|p12=|p13=|p14=|leader_party=[[Miscellaneous right|DVD]]|leader_title=[[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]|leader_name=[[Christelle Morançais]]|area_footnotes=|area_total_km2=32082|area_land_km2=|area_water_km2=|area_rank=8th|population_total={{France metadata Wikidata|population_total}}|population_as_of={{France metadata Wikidata|population_as_of}}|population_footnotes={{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}|population_density_km2=auto|population_demonym=|utc_offset1=+01:00|utc_offset1_DST=+02:00|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}&lt;/ref&gt;|demographics2_title1=Total|demographics2_info1=€147.791 billion (2024)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2=€37,463 (2024)|website=[https://www.paysdelaloire.fr www.paysdelaloire.fr]|iso_code=FR-PDL|footnotes=}}

'''پيز ڊي لا لوائر''' ( {{langx|br|Broioù al Liger}} {{Literally|Lands of the [[Loire]]}}) [[فرانس جا علائقا|فرانس جي ارڙهن انتظامي علائقن]] مان هڪ آهي، جيڪو ملڪ جي [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ايٽلانٽڪ]] ساحل تي واقع آهي. اهو 1950 جي ڏهاڪي ۾ ان جي گاديءَ واري هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر، نانٽس ، جيڪو ڪجهه فرانسيسي &quot;متوازن ميٽروپوليسن&quot; مان هڪ آهي، جي اثر جي علائقي طور ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو هو ( {{ٻولي|fr|métropoles d'équilibre}} )
[[Category:Articles containing French-language text]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]]
).{{Efn|name=balancing}} 2020 ۾، پيس ڊي لا لوئر جي آبادي 3,832,120 هئي.</text>
      <sha1>ao0usjor4qk90iqbwpd7hl04n8ovw8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412180</id>
      <parentid>412179</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="n53qxx1c3tg9snv380ho1vap4quoxu4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|official_name=Pays de la Loire|native_name={{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paeiz de la Leirr}} ([[Gallo language|Gallo]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paes de la Loere}} ([[Poitevin–Saintongeais]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|br|Broioù al Liger}}}}|native_name_lang=fr|type=[[Regions of France|Region]]|caption=[[Château de Montsoreau]]|image_flag=|flag_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=LOGO R0V15B160.svg|blank_emblem_size=150|blank_emblem_type=[[Brandmark]]|image_map=Pays de la Loire region locator map2.svg|map_caption=|motto=|coordinates={{Coord|47|25|03|N|00|51|18|W|region:FR_type:adm1st|display=inline,title}}|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|France}}|seat_type=[[Prefectures in France|Prefecture]]|seat=[[Nantes]]|parts_type=[[Departments of France|Departments]]|parts_style=list|parts=5|p1=[[Loire-Atlantique]] (44)|p2=[[Maine-et-Loire]] (49)|p3=[[Mayenne (department)|Mayenne]] (53)|p4=[[Sarthe]] (72)|p5=[[Vendée]] (85)|p6=|p7=|p8=|p9=|p10=|p11=|p12=|p13=|p14=|leader_party=[[Miscellaneous right|DVD]]|leader_title=[[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]|leader_name=[[Christelle Morançais]]|area_footnotes=|area_total_km2=32082|area_land_km2=|area_water_km2=|area_rank=8th|population_total={{France metadata Wikidata|population_total}}|population_as_of={{France metadata Wikidata|population_as_of}}|population_footnotes={{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}|population_density_km2=auto|population_demonym=|utc_offset1=+01:00|utc_offset1_DST=+02:00|demographics_type2=GDP|demographics2_footnotes=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}&lt;/ref&gt;|demographics2_title1=Total|demographics2_info1=€147.791 billion (2024)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2=€37,463 (2024)|website=[https://www.paysdelaloire.fr www.paysdelaloire.fr]|iso_code=FR-PDL|footnotes=}}

'''پيز ڊي لا لوائر''' (بريٽن: Broioù al Liger، لغوي معني: لوائر جي سرزمين) [[فرانس جا علائقا|فرانس جي ارڙهن انتظامي علائقن]] مان هڪ آهي، جيڪو ملڪ جي [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ايٽلانٽڪ ساحل]] تي واقع آهي. اهو 1950ع جي ڏهاڪي ۾ ان جي گاديءَ واري هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر، نئنٽس، جيڪو ڪجهه فرانسيسي &quot;متوازن ميٽروپوليسن&quot; (فرانسيسي: métropoles d'équilibre) مان هڪ آهي، جي اثر جي علائقي طور ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو هو.{{Efn|name=balancing}} سال 2020ع ۾، پيس ڊي لا لوائر جي آبادي 38,32,120 هئي.


==حوالا==
{{حوالا}}
[[Category:Articles containing French-language text]]
[[زمرو:پيز ڊي لا لوائر]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>n53qxx1c3tg9snv380ho1vap4quoxu4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412181</id>
      <parentid>412180</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T12:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3082" sha1="l9g9ognnk4e1zfsf3fltdwfa0ype5o2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement|official_name=پيز ڊي لا لوائر&lt;br&gt;Pays de la Loire|native_name={{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paeiz de la Leirr}} ([[Gallo language|Gallo]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|mis|paren=no|Paes de la Loere}} ([[Poitevin–Saintongeais]])}}&lt;br&gt;{{resize|80%|{{native name|br|Broioù al Liger}}}}|native_name_lang=fr|type=[[فرانس جا علائقا|علائقو]]|caption=شاتو ڊي مونٽسورو (محل)|image_flag=|flag_size=|image_shield=|shield_size=|image_blank_emblem=LOGO R0V15B160.svg|blank_emblem_size=150|blank_emblem_type=برانڊ مارڪ|image_map=Pays de la Loire region locator map2.svg|map_caption=|motto=|coordinates={{Coord|47|25|03|N|00|51|18|W|region:FR_type:adm1st|display=inline,title}}|subdivision_type=[[ملڪ]]|subdivision_name={{flag|France}}|seat_type=پريفيڪچر|seat=نئنٽيس|parts_type=ڊيپارٽمينٽ|parts_style=list|parts=5|p1=لوائر-ايٽلانٽڪ (44)|p2=مئن-ايٽ-لوائر (49)|p3=مئينئ (53)|p4=سارٿئ (72)|p5=وينڊي (85)|p6=|p7=|p8=|p9=|p10=|p11=|p12=|p13=|p14=|leader_party=[[Miscellaneous right|DVD]]|leader_title=علائقائي ڪونسل جو صدر|leader_name=ڪرسٽيل مورانڪئ|area_footnotes=|area_total_km2=32082|area_land_km2=|area_water_km2=|area_rank=8هون|population_total={{France metadata Wikidata|population_total}}|population_as_of={{France metadata Wikidata|population_as_of}}|population_footnotes={{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}|population_density_km2=auto|population_demonym=|utc_offset1=+01:00|utc_offset1_DST=+02:00|demographics_type2=جي ڊي پي|demographics2_footnotes=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|title=EU regions by GDP, Eurostat}}&lt;/ref&gt;|demographics2_title1=ڪل|demographics2_info1=147.791 ارب يورو (2024ع)|demographics2_title2=في ڪس|demographics2_info2=€37,463 (2024)|website=[https://www.paysdelaloire.fr www.paysdelaloire.fr]|iso_code=FR-PDL|footnotes=}}

'''پيز ڊي لا لوائر''' (بريٽن: &lt;small&gt;Broioù al Liger&lt;/small&gt;، لغوي معني: لوائر جي سرزمين) [[فرانس جا علائقا|فرانس جي ارڙهن انتظامي علائقن]] مان هڪ آهي، جيڪو ملڪ جي [[ايٽلانٽڪ سمنڊ|ايٽلانٽڪ ساحل]] تي واقع آهي. اهو &lt;small&gt;1950&lt;/small&gt;ع جي ڏهاڪي ۾ ان جي گاديءَ واري هنڌ ۽ سڀ کان وڌيڪ آبادي واري شهر، &quot;نئنٽس&quot;، جيڪو ڪجهه فرانسيسي متوازن ميٽروپوليسن [[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]: &lt;small&gt;métropoles d'équilibre&lt;/small&gt;) مان هڪ آهي، جي اثر جي علائقي طور ڪم ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو هو.{{Efn|name=balancing}} سال &lt;small&gt;2020&lt;/small&gt;ع ۾، پيز ڊي لا لوائر جي آبادي &lt;small&gt;38,32,120&lt;/small&gt; هئي.


==حوالا==
{{حوالا}}
[[Category:Articles containing French-language text]]
[[زمرو:پيز ڊي لا لوائر]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>l9g9ognnk4e1zfsf3fltdwfa0ype5o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:پيز ڊي لا لوائر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102839</id>
    <revision>
      <id>412182</id>
      <timestamp>2026-09-14T12:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جا علائقا]]</comment>
      <origin>412182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="2j8yco5fo7htzv37qi0xrh90aupb978" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>2j8yco5fo7htzv37qi0xrh90aupb978</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102840</id>
    <revision>
      <id>412197</id>
      <timestamp>2026-09-14T14:27:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ويهين صدي]] [[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="ek3yiq91pmkrpwthj75oguqo8ciwu9i" xml:space="preserve">[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>ek3yiq91pmkrpwthj75oguqo8ciwu9i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1920ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102841</id>
    <revision>
      <id>412207</id>
      <timestamp>2026-09-14T14:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:1920ع]] [[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</comment>
      <origin>412207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="5uqv71bxtol2j7zo4svacaymxd98xxj" xml:space="preserve">[[زمرو:1920ع]]
[[زمرو:ويهين صدي جون ڏھائيون]]</text>
      <sha1>5uqv71bxtol2j7zo4svacaymxd98xxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ويهين صدي جا سال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102842</id>
    <revision>
      <id>412212</id>
      <timestamp>2026-09-14T14:49:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ويهين صدي]] [[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="972uncdcpmslleszlfg0bfrgn4lry31" xml:space="preserve">[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>972uncdcpmslleszlfg0bfrgn4lry31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412279</id>
      <parentid>412212</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="rsjmrvuvo9l7pgjita09iqaruimkb9i" xml:space="preserve">[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]


[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>rsjmrvuvo9l7pgjita09iqaruimkb9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412280</id>
      <parentid>412279</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116" sha1="ejsovq3zni4ar3hfym8vnp7smg8pp8c" xml:space="preserve">[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]

[[زمرو:ايڪيهين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>ejsovq3zni4ar3hfym8vnp7smg8pp8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412282</id>
      <parentid>412280</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T17:33:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="972uncdcpmslleszlfg0bfrgn4lry31" xml:space="preserve">[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>972uncdcpmslleszlfg0bfrgn4lry31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بھادرپور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102843</id>
    <revision>
      <id>412267</id>
      <timestamp>2026-09-14T15:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}} {{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}}  {{Infobox settlement | name                    = بهادرپور | settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] | subdiv...</comment>
      <origin>412267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7560" sha1="kt6s1sfd1v81qn0juh2i04c5u0hyfis" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}}

{{Infobox settlement
| name                    = بهادرپور
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بهادرپور''' [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]</text>
      <sha1>kt6s1sfd1v81qn0juh2i04c5u0hyfis</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412268</id>
      <parentid>412267</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15122" sha1="fwh1v5j3ra3jom4ihfaxb7n2fdiircr" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}


{{Infobox settlement
| name                    = بھادرپور
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بهادرپور''' {{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}}

{{Infobox settlement
| name                    = بهادرپور
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بهادرپور''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]] [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]</text>
      <sha1>fwh1v5j3ra3jom4ihfaxb7n2fdiircr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412271</id>
      <parentid>412268</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14000" sha1="sn1p85kkwwya1974937kqy7gsssf0dy" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}

{{Infobox settlement
| name                    = بهادرپور
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بهادرپور''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]] [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]</text>
      <sha1>sn1p85kkwwya1974937kqy7gsssf0dy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412272</id>
      <parentid>412271</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T16:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <origin>412272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7560" sha1="k73ykg85t9zo3ar4wikptwk322n0pud" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}

{{Infobox settlement
| name                    = بهادرپور
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بهادرپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بهادرپور''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Bahadurpur}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. موجوده بلدياتي انتظامي فهرست موجب اها ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 35''' آهي.

بهادرپور نالي هڪ ڳوٺاڻي آبادي پڻ هن علائقي ۾ واقع آهي. [[پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس]] جي [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 هئي، جنهن ۾ 3,577 مرد ۽ 3,590 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities
 |work=7th Population and Housing Census 2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== جاگرافي ۽ آدمشماري ==
بهادرپور، ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. سرڪاري آدمشماري جي انتظامي ورهاست ۾ '''بهادرپور ٽيپيدار سرڪل''' ۽ ان کان وسيع '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري ۾ بهادرپور ڳوٺ جي آبادي 7,167 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري موجب بهادرپور ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 17,124 هئي، جڏهن تہ بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 92,098 هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ اکر الڳ آدمشماري وارن علائقن جا آهن ۽ انهن کي بهادرپور يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.

بهادرپور ڳوٺ ۾ 2023ع ۾ 7,106 مسلمان ۽ 61 ٻين مذهبن سان واسطو رکندڙ ماڻهو رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بهادرپور [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي يونين ڪائونسلن مان هڪ آهي ۽ ضلعي ڪائونسل [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. موجوده دستياب بلدياتي فهرست ۾ ان کي '''يو سي نمبر 35 بهادرپور''' طور درج ڪيو ويو آهي.

بهادرپور جو علائقو سرڪاري تڪبندي رڪارڊ ۾ به تاريخي طور هڪ اهم انتظامي يونٽ رهيو آهي. [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي 2002ع واري تڪبندي ۾ '''بهادرپور سپروائيزري ٽيپيدار سرڪل''' کي ٺل تعلقي جي الڳ سڃاڻپ رکندڙ علائقي طور درج ڪيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;ECP2002&quot;&gt;{{cite report
 |title=Delimitation of Constituencies 2002
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |year=2002
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== تعليم ==
بهادرپور ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري تعليمي ادارا موجود آهن. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' جو نالو درج آهي. 2017ع ۾ [[سنڌ حڪومت]] جي اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ هن اسڪول ۾ هيڊ ماستر جي مقرريءَ جو سرڪاري حڪم پڻ جاري ڪيو هو.&lt;ref name=&quot;SELD2017&quot;&gt;{{cite web
 |title=Appointment for the post of H.M. (BPS-17) at GBPS Bahadur Pur, Thull
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=10 July 2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2025–26ع جي بجيٽ دستاويز ۾ پڻ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول بهادرپور''' لاءِ الڳ بجيٽ اسڪيم درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhBudget2025&quot;&gt;{{cite report
 |title=Primary (District Jacobabad), SC21186
 |publisher=ناڻي کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=2025
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ ثانوي تعليم لاءِ '''گورنمينٽ بوائز هاءِ اسڪول بهادرپور''' پڻ قائم آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ڊائريڪٽري ۾ ان جو نئون سيمس ڪوڊ '''412030763''' درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SchoolDirectory&quot;&gt;{{cite report
 |title=District and Taluka Wise School Directory with Old and New SEMIS ID – District Jacobabad
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊن ۾ '''گورنمينٽ گرلس لوئر سيڪنڊري اسڪول بهادرپور''' پڻ درج ٿيل آهي، جنهن مان علائقي ۾ ڇوڪرين لاءِ سرڪاري تعليم جي سهولت جي موجودگي ظاهر ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SchoolBudget2015&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بهادرپور ۾ بنيادي صحت جي سهولتن لاءِ '''بنيادي صحت مرڪز بهادرپور''' موجود آهي. [[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي سنڌ ۾ حفاظتي ٽڪن جي سرڪاري مرڪزن واري فهرست ۾ بهادرپور جي بنيادي صحت مرڪز کي سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]</text>
      <sha1>k73ykg85t9zo3ar4wikptwk322n0pud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڪانراڻي (ٺل)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102844</id>
    <revision>
      <id>412277</id>
      <timestamp>2026-09-14T16:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}   {{Infobox settlement | name                    = ڪانراڻي | settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪانراڻي جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] | subdivision_type1       = صوبو | subdivision_name1...</comment>
      <origin>412277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7861" sha1="hi5iiegjm7dj3xqbvtgdbetok1akmzu" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}


{{Infobox settlement
| name                    = ڪانراڻي
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ڪانراڻي جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| government_footnotes    = &lt;ref name=&quot;LGD2022&quot;&gt;{{cite web
 |title=Notification of Councils of District Jacobabad
 |url=https://www.lgdsindh.gov.pk/downloads/UCsLarkana.pdf
 |publisher=لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |date=27 April 2022
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''ڪانراڻي''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Kanrani}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] آهي. سنڌ حڪومت جي 27 اپريل 2022ع واري بلدياتي نوٽيفڪيشن موجب ڪانراڻي، ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 43''' آهي.&lt;ref name=&quot;LGD2022&quot;/&gt;

ڪانراڻي نالي هڪ [[ديهه]] پڻ ٺل تعلقي ۾ واقع آهي.&lt;ref name=&quot;DehList&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; علائقي ۾ '''گلشير خان ڪانراڻي''' نالي ڳوٺاڻي آبادي ۽ سرڪاري تعليمي ادارا پڻ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;ECPPolling&quot;&gt;{{cite report
 |title=Final List of Polling Stations, NA-190 Jacobabad
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
ڪانراڻي [[ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد]] جي ٻهراڙي واري بلدياتي ڍانچي جو حصو آهي. [[سنڌ حڪومت]] جي لوڪل گورنمينٽ ۽ هائوسنگ ٽائون پلاننگ ڊپارٽمينٽ طرفان [[سنڌ لوڪل گورنمينٽ ايڪٽ، 2013ع]] جي سيڪشن 16 تحت 27 اپريل 2022ع تي جاري ڪيل نوٽيفڪيشن ۾ ڪانراڻي کي '''يونين ڪائونسل نمبر 43''' طور درج ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;LGD2022&quot;/&gt;

پراڻن سرڪاري رڪارڊن ۾ موجوده ڪانراڻي واري علائقي جا ڪجهه حصا '''ٺل نئون''' نالي يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل پڻ ملن ٿا. مثال طور، پراڻي تعليمي ۽ چونڊ رڪارڊ ۾ گلشير ڪانراڻي جا اسڪول ٺل نئون سان ڳنڍيل ڏيکاريا ويا آهن.&lt;ref name=&quot;SEF&quot;&gt;{{cite report
 |title=SEF Assisted Schools
 |publisher=سنڌ ايجوڪيشن فائونڊيشن، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; موجوده بلدياتي حيثيت لاءِ، بهرحال، 2022ع واري سنڌ حڪومت جي نوٽيفڪيشن ۾ ڏنل '''ڪانراڻي''' نالو استعمال ٿئي ٿو.&lt;ref name=&quot;LGD2022&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
ڪانراڻي ٺل تعلقي جي ٻهراڙي واري علائقي ۾ واقع آهي. سنڌ جي ديهن جي فهرست ۾ '''ديهه ڪانراڻي''' کي ٺل تعلقي جي ديهن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;DehList&quot;/&gt;

اليڪشن ڪميشن جي چونڊ رڪارڊ ۾ ديهه ڪانراڻي کي ٽن آدمشماري بلاڪن ۾ ورهايل ڏيکاريو ويو آهي. انهن جا آدمشماري بلاڪ ڪوڊ '''302030213'''، '''302030214''' ۽ '''302030215''' آهن.&lt;ref name=&quot;ECPPolling&quot;/&gt;

چونڊ رڪارڊ ۾ انهن بلاڪن لاءِ گلشير ڪانراڻي ۾ پولنگ اسٽيشنون قائم ڪيل ملن ٿيون، جن ۾ گلشير ڪانراڻي جو سرڪاري بوائز لوئر سيڪنڊري اسڪول ۽ سرڪاري بوائز پرائمري اسڪول شامل آهن.&lt;ref name=&quot;ECPPolling&quot;/&gt;

== آبادي ==
[[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] جي ڳوٺاڻي آبادين واري سرڪاري جدول ۾ '''ڪانراڻي''' نالي آبادي جي ڪل آبادي '''7,072''' رڪارڊ ڪئي وئي، جنهن ۾ 3,633 مرد ۽ 3,439 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities, Census-2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ساڳئي آدمشماري موجب ڪانراڻي جي 10 سال ۽ ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي خواندگيءَ جي شرح 38.8 سيڪڙو هئي؛ مردن ۾ اها شرح 50.6 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 25.7 سيڪڙو هئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

آدمشماري ۾ ڪانراڻي جي 7,072 رهاڪن مان 7,071 مسلمان ۽ هڪ رهواسي ٻئي مذهب سان واسطو رکندڙ رڪارڊ ڪيو ويو.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

اهي انگ اکر پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس جي '''ڪانراڻي نالي ڳوٺاڻي آبادي''' جا آهن؛ انهن کي پوري ڪانراڻي يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي نه سمجهڻ گهرجي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== تعليم ==
ڪانراڻي ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ ڪيترائي سرڪاري اسڪول موجود آهن. سنڌ حڪومت جي تعليمي رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول گلشير خان ڪانراڻي''' جو سيمس ڪوڊ '''412030438''' درج آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of Schools
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

علائقي ۾ '''گورنمينٽ بوائز لوئر سيڪنڊري اسڪول گلشير خان ڪانراڻي''' پڻ موجود آهي. اليڪشن ڪميشن جي پولنگ اسٽيشنن واري رڪارڊ ۾ هن اسڪول ۽ گلشير ڪانراڻي جي پرائمري اسڪول ٻنهي کي ديهه ڪانراڻي جي آدمشماري بلاڪن لاءِ پولنگ اسٽيشن طور استعمال ٿيل ڏيکاريو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ECPPolling&quot;/&gt;

سنڌ حڪومت جي تعليمي رڪارڊ ۾ ڪانراڻي نالي سان لاڳاپيل ٻين اسڪولن ۾ سکيو خان ڪانراڻي، مير هزار ڪانراڻي، علي بخش ڪانراڻي، غلام جان ڪانراڻي ۽ ٻين ڳوٺن جا سرڪاري پرائمري اسڪول پڻ درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SchoolRecords&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Records
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن اينڊ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعو]]</text>
      <sha1>hi5iiegjm7dj3xqbvtgdbetok1akmzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ايڪيهين صدي جا سال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102845</id>
    <revision>
      <id>412281</id>
      <timestamp>2026-09-14T17:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ايڪيهين صدي]] [[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="obeseh07gktq0vziu0vglwyr0xjws8h" xml:space="preserve">[[زمرو:ايڪيهين صدي]]
[[زمرو:سال بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>obeseh07gktq0vziu0vglwyr0xjws8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڳوٺ سلطان خان گاڏهي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102846</id>
    <revision>
      <id>412322</id>
      <timestamp>2026-09-14T18:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|خيرپور ناٿن شاهه تعلقي جو ڳوٺ}}   {{Infobox settlement | name                    = سلطان خان گاڏهي | settlement_type         = [[ڳوٺ]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ سلطان خان گاڏهي جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] | subdivision_type1       = صوبو | su...</comment>
      <origin>412322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8614" sha1="bx0xypfa1wktpybzbdc824q6t1rggwl" xml:space="preserve">{{Short description|خيرپور ناٿن شاهه تعلقي جو ڳوٺ}}


{{Infobox settlement
| name                    = سلطان خان گاڏهي
| settlement_type         = [[ڳوٺ]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ سلطان خان گاڏهي جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[حيدرآباد ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[دادو ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[خيرپور ناٿن شاهه تعلقو]]
| subdivision_type5       = [[يونين ڪائونسل]]
| subdivision_name5       = [[گاڏهي]]
| unit_pref               = Metric
| population_total        = 700
| population_as_of        = پراڻو ضلعي سروي
| population_footnotes    = &lt;ref name=&quot;DDRM&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Disaster Risk Management Plan, Dadu
 |publisher=Strengthening Participatory Organization
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''سلطان خان گاڏهي'''، جنهن کي سرڪاري ۽ ترقياتي دستاويزن ۾ '''رئيس سلطان خان گاڏهي''' پڻ لکيو ويو آهي، [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[حيدرآباد ڊويزن]] جي [[دادو ضلعو|دادو ضلعي]] جي [[خيرپور ناٿن شاهه تعلقو|خيرپور ناٿن شاهه تعلقي]] جو هڪ ڳوٺ آهي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt; موجوده انتظامي ورهاست موجب ڳوٺ جو علائقو [[گاڏهي]] يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل آهي. پراڻن ترقياتي ۽ آفتن جي انتظام بابت دستاويزن ۾ سلطان خان گاڏهي کي ان وقت جي [[گوزو]] يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل ڏيکاريو ويو هو.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

ڳوٺ خيرپور ناٿن شاهه جي زرعي علائقي ۾ واقع آهي ۽ تاريخي طور [[نارا]] آبپاشي نظام سان لاڳاپيل ڳوٺن مان هڪ رهيو آهي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

== جاگرافي ==
سلطان خان گاڏهي [[خيرپور ناٿن شاهه تعلقو|خيرپور ناٿن شاهه تعلقي]] جي ٻهراڙي واري زرعي علائقي ۾ واقع آهي. ضلعي دادو جي آفتن جي انتظام واري منصوبي ۾ ڳوٺ کي '''نارا''' سان لاڳاپيل آبادي طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

ساڳئي مقامي علائقي ۾ گاڏهي برادريءَ سان منسوب ڪيترائي ٻيا ڳوٺ پڻ موجود آهن. ترقياتي دستاويزن ۾ سلطان خان گاڏهي سان گڏ '''چپر خان گاڏهي'''، '''فتح محمد گاڏهي'''، '''شير محمد گاڏهي''' ۽ '''خوشحالاڻي''' جهڙين آبادين کي ساڳئي ڳوٺاڻي ڪلسٽر ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ILO&quot;&gt;{{cite report
 |title=Independent Evaluation of the Project
 |publisher=بين الاقوامي محنت تنظيم
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[سنڌ هاءِ ڪورٽ]] جي هڪ فيصلي ۾ پڻ سلطان خان گاڏهي جي علائقي جو ذڪر اچي ٿو. فيصلي ۾ خيرپور ناٿن شاهه کان گوزو ويندڙ لنڪ روڊ تي '''سلطان خان گاڏهي جي مڇيءَ جي تلاءَ''' جو ذڪر ڪيو ويو آهي، جنهن مان ڳوٺ جي خيرپور ناٿن شاهه–گوزو مقامي رستي سان جاگرافيائي لاڳاپي جي تصديق ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SHC&quot;&gt;{{cite court
 |litigants=Muhammad Waris and others
 |court=سنڌ هاءِ ڪورٽ، سرڪٽ ڪورٽ لاڙڪاڻو
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== آبادي ==
دادو ضلعي جي آفتن جي خطري جي انتظام واري منصوبي ۾ '''رئيس سلطان خان گاڏهي''' لاءِ '''100 گهر''' ۽ مجموعي '''700 ڄڻن''' جي آبادي درج ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

هي انگ هڪ پراڻي مقامي سروي/ترقياتي رڪارڊ جا آهن ۽ [[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي قومي آدمشماري]] جي تصديق ٿيل ڳوٺ-سطح واري آبادي نه آهن. ان ڪري موجوده آبادي انهن انگن کان مختلف ٿي سگهي ٿي.

== معيشت ==
سلطان خان گاڏهي ۽ ان جي ڀرپاسي جو علائقو بنيادي طور زرعي آهي. ضلعي جي آفتن واري منصوبي ۾ ڳوٺ کي نارا آبپاشي نظام سان لاڳاپيل ڄاڻايو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt; خيرپور ناٿن شاهه تعلقي جي هن حصي ۾ آبپاشيءَ تي ٻڌل زراعت مقامي معيشت جو اهم حصو رهي آهي.

خيرپور ناٿن شاهه تعلقي ۾ نارا ۽ ٻين واهن جي پاڻيءَ جي کوٽ مقامي آبادگارن لاءِ وقت بوقت مسئلو رهي آهي. 2004ع ۽ 2006ع ۾ علائقي جي آبادگارن نارا سان لاڳاپيل واهن ۾ پاڻيءَ جي کوٽ خلاف احتجاج پڻ ڪيا هئا.&lt;ref name=&quot;Dawn2004&quot;&gt;{{cite news
 |title=DADU: Farmers stage long march
 |work=[[ڊان]]
 |date=27 June 2004
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dawn2006&quot;&gt;{{cite news
 |title=DADU: Strike against 'artificial' water shortage
 |work=[[ڊان]]
 |date=25 July 2006
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
سلطان خان گاڏهي جو علائقو موجوده دور ۾ [[گاڏهي]] يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل آهي. سنڌ حڪومت جي اسڪول ايجوڪيشن سان لاڳاپيل 2021ع جي رڪارڊ ۾ '''گاڏهي''' کي [[خيرپور ناٿن شاهه تعلقو|خيرپور ناٿن شاهه تعلقي]] جي هڪ يونين ڪائونسل طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SELD2021&quot;&gt;{{cite report
 |title=Recruitment Test Result for the Post of Junior Elementary School Teacher
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2021
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ساڳئي سرڪاري رڪارڊ جي هڪ داخلا ۾ ان کي '''يو سي 31 گاڏهي''' لکيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SELD2021&quot;/&gt; [[اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان]] جي بعد واري چونڊ انتظامي رڪارڊ ۾ پڻ گاڏهي کي خيرپور ناٿن شاهه تعلقي جي الڳ يونين ڪائونسل طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Election Commission of Pakistan – District Dadu
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

پراڻن رڪارڊن ۾، جڏهن علائقي جون يونين ڪائونسل حدون مختلف هيون، سلطان خان گاڏهي کي '''گوزو''' يونين ڪائونسل ۾ شامل ڏيکاريو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ILO&quot;/&gt; تنهنڪري مختلف دورن جي دستاويزن ۾ ڳوٺ جي يونين ڪائونسل جي نالي ۾ فرق ملي ٿو.

== ٻوڏ ۽ قدرتي خطرا ==
[[دادو ضلعو]] ۽ خاص طور تي ان جا آبپاشيءَ تي دارومدار رکندڙ ٻهراڙي وارا علائقا ٻوڏ، برسات ۽ آبپاشي نظام سان لاڳاپيل قدرتي خطرن کي منهن ڏيندا رهيا آهن. سلطان خان گاڏهي کي ضلعي جي آفتن جي خطري جي انتظام واري منصوبي ۾ انهن ڳوٺن ۾ شامل ڪيو ويو هو، جتي ڳوٺاڻي سطح تي آفتن جي انتظام لاءِ ڪميٽيون قائم ڪيون ويون هيون.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

ان منصوبي ۾ سلطان خان گاڏهي لاءِ 100 گهرن ۽ 700 ماڻهن سان گڏ ڳوٺاڻي آفتن جي انتظام واري ڪميٽي پڻ درج ٿيل هئي.&lt;ref name=&quot;DDRM&quot;/&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[گاڏهي]]
* [[خيرپور ناٿن شاهه تعلقو]]
* [[خيرپور ناٿن شاهه]]
* [[دادو ضلعو]]
* [[حيدرآباد ڊويزن]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{دادو ضلعو}}

[[زمرو:خيرپور ناٿن شاهه تعلقو]]
[[زمرو:دادو ضلعي جا ڳوٺ]]
[[زمرو:سنڌ جا ڳوٺ]]</text>
      <sha1>bx0xypfa1wktpybzbdc824q6t1rggwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ليپ سال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102847</id>
    <revision>
      <id>412360</id>
      <timestamp>2026-09-14T19:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سال]]</comment>
      <origin>412360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="6x2gapoj1c1kavwuv5puwqrjasjr60z" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]</text>
      <sha1>6x2gapoj1c1kavwuv5puwqrjasjr60z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412369</id>
      <parentid>412360</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="961m2nb9n4knmqr054cfgmfxngznqtx" xml:space="preserve">[[زمرو:سال]]
[[زمرو:گريگورين ڪئلينڊر]]</text>
      <sha1>961m2nb9n4knmqr054cfgmfxngznqtx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:گريگورين ڪئلينڊر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102848</id>
    <revision>
      <id>412362</id>
      <timestamp>2026-09-14T19:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ڪئلنڊر]] [[زمرو:ڪئلينڊر]] [[زمرو:عيسوي سال]]</comment>
      <origin>412362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="1uhcxyr72cr76kvz0065wxieb893ivk" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>1uhcxyr72cr76kvz0065wxieb893ivk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412375</id>
      <parentid>412362</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T19:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="809gxzhecz55tw0kbs85kvrex89mkyg" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:ڪئلنڊر]]
[[زمرو:ڪئلينڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>809gxzhecz55tw0kbs85kvrex89mkyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412434</id>
      <parentid>412375</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T04:12:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Memon2025</username>
        <id>21315</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="8tndhuzf6ur5ghwrzchup6orwdtorf9" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪلينڊر]]
[[زمرو:عيسوي سال]]</text>
      <sha1>8tndhuzf6ur5ghwrzchup6orwdtorf9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>واپرائيندڙ بحث:Wheatley2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>102849</id>
    <redirect title="واپرائيندڙ بحث:Madéquis" />
    <revision>
      <id>412377</id>
      <timestamp>2026-09-14T22:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>22010</id>
      </contributor>
      <comment>Mfield صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Wheatley2]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Madéquis]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Wheatley2|Wheatley2]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Madéquis|Madéquis]]&quot;</comment>
      <origin>412377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="6djodibalwdatlhf5q4u5jkoaaedg68" xml:space="preserve">#چوريو [[واپرائيندڙ بحث:Madéquis]]</text>
      <sha1>6djodibalwdatlhf5q4u5jkoaaedg68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بچرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102850</id>
    <revision>
      <id>412378</id>
      <timestamp>2026-09-14T22:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}} {{ٻيا نالا|انگريزي=Bachro}}  {{Infobox settlement | name                    = بچرو | settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بچرو جو مقام | coordinates             = {{coord|28.27335|N|68.71675|E|display=inline,title}} | subdivision_type        =...</comment>
      <origin>412378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11036" sha1="5zkmsd8dg7hg47pmrmn1psi2x1elodq" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Bachro}}

{{Infobox settlement
| name                    = بچرو
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بچرو جو مقام
| coordinates             = {{coord|28.27335|N|68.71675|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بچرو''' [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] ۽ ڳوٺ آهي. موجوده بلدياتي ورهاست موجب بچرو ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' آهي. بچرو نالي [[ديهه]] ۽ ٽيپيدار سرڪل پڻ ٺل تعلقي جي آدمشماري ۽ روينيو انتظامي ورهاست ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities, Census-2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بچرو نالي ڳوٺاڻي آباديءَ جي ڪل آبادي '''9,044''' هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 26,532 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ ترتيبوار ڳوٺاڻي آبادي ۽ ٽيپيدار سرڪل جا آهن، پوري يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي جا نه آهن.

== جاگرافي ==
بچرو [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. ڳوٺ تقريباً 28.27335° اتر ويڪرائي ۽ 68.71675° اوڀر ڊگهائي تي، سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 63 ميٽر اوچائيءَ تي واقع آهي.&lt;ref name=&quot;GeoNames&quot;&gt;{{cite web
 |title=Bachro
 |work=جيو نيمز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

روينيو ۽ چونڊ رڪارڊ ۾ '''ديهه بچرو''' هڪ الڳ ديهه طور موجود آهي. اليڪشن ڪميشن جي چونڊ رڪارڊ ۾ ديهه بچرو کي نوَ آدمشماري بلاڪن ۾ ورهايل ڏيکاريو ويو آهي، جن جا ڪوڊ 302030301 کان 302030309 تائين آهن.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Final List of Polling Stations – NA-190 Jacobabad
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن بلاڪن لاءِ بچرو جي سرڪاري اسڪولن ۽ بنيادي صحت مرڪز سميت مختلف سرڪاري عمارتن کي پولنگ اسٽيشنن طور استعمال ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;/&gt;

== آبادي ==
2023ع جي قومي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي آبادي 9,044 هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع جي آدمشماري ۾ بچرو جي آبادي 6,504 رڪارڊ ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;&gt;{{cite report
 |title=Population and Household Detail from Block to District Level – Jacobabad District
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; اهڙيءَ طرح 2017ع کان 2023ع تائين ڳوٺ جي آباديءَ ۾ نمايان واڌ رڪارڊ ٿي.

2023ع ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 26,532 هئي، جنهن ۾ 13,353 مرد ۽ 13,179 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع ۾ ساڳئي ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 23,499 هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي 10 سال ۽ ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي خواندگيءَ جي شرح 14.9 سيڪڙو هئي؛ مردن ۾ اها شرح 23.4 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 5.9 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ڳوٺ جي 9,044 رهاڪن مان 9,025 مسلمان ۽ 19 غير مسلم رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بچرو تاريخي طور ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل رهيو آهي. 1984ع جي جيڪب آباد بابت هڪ تاريخي اشاعت ۾ '''احمد يار خان کوسو''' کي ''چيئرمين، يونين ڪائونسل بچرو، تعلقو ٺل'' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Jacobabad1984&quot;&gt;{{cite book
 |title=جيڪب آباد قديم ۽ جديد
 |author=غلام نبي صابر سڌايو
 |year=1984
 |language=sd
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ رڪارڊ ۾ ان وقت جي انتظامي ترتيب هيٺ بچرو کي '''14-بچرو''' لکيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; بعد واري بلدياتي حدبنديءَ ۾ بچرو کي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' جي حيثيت ڏني وئي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
بچرو ۾ سنڌ جي ثقافتي ۽ تعميري ورثي سان لاڳاپيل ڪجهه پراڻيون عمارتون موجود رهيون آهن. سنڌ حڪومت جي ثقافت کاتي جي آثار قديمه واري 1995ع جي سروي ۾ '''شاهل کوسو جو مقبرو'''، ڳوٺ بچرو، ديهه بچرو، تعلقو ٺل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سروي موجب شاهل کوسو جي مقبري تي عربي آيتون ۽ خطاطي موجود هئي ۽ ان تي 1314هه جي تاريخ پڻ درج ٿيل هئي. مقبري اندر شاهل کوسو جي خاندان سان لاڳاپيل قبرون پڻ درج ڪيون ويون.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;/&gt;

بچرو کي '''خان صاحب شاهل خان کوسو جو ڳوٺ''' پڻ سڏيو ويو آهي، ڇاڪاڻ تہ شاهل خان کوسو ۽ سندس خاندان جو هن علائقي سان تاريخي تعلق رهيو آهي.

== تعليم ==
بچرو ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري پرائمري ۽ مڊل اسڪول موجود آهن. سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ ۾ '''گورنمينٽ بوائز لوئر سيڪنڊري اسڪول بچرو'''، سيمس ڪوڊ '''412030740'''، کي بچرو يونين ڪائونسل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

ساڳئي سرڪاري رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول ڀائي خان بنگلاڻي'''، سيمس ڪوڊ '''412030681'''، کي پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل ڏيکاريو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊ ۾ '''تاج محمد ڪانراڻي''' ۽ ٻين آبادين جا پرائمري اسڪول پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل درج ٿيل رهيا آهن.&lt;ref name=&quot;SchoolRecords&quot;&gt;{{cite report
 |title=School Records – District Jacobabad
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بچرو ۾ سرڪاري صحت مرڪز موجود آهي. پاڪستان جي نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام جي سرڪاري صحت مرڪزن واري فهرست ۾ '''بنيادي صحت مرڪز بچرو''' کي جيڪب آباد ضلعي جي سرڪاري صحت سهولتن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;NTP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Public Health Facilities
 |publisher=نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام، حڪومت پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي مارچ 2023ع واري سنڌ جي حفاظتي ٽڪن جي مرڪزن جي فهرست ۾ ٺل جي '''بچرو''' يو سي اندر '''ماءُ ۽ ٻار جي صحت جو مرڪز بچرو''' سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

صحت کاتي جي بيمارين جي نگراني واري رڪارڊ مان پڻ بچرو جي صحت مرڪز جي مقامي صحت خدمتن ۾ ڪردار جي تصديق ٿئي ٿي. 2014ع ۾ بچرو يو سي جي نظر محمد بنگلاڻي ڳوٺ ۾ شڪي [[ارڙي]] جا ڪيس رپورٽ ٿيڻ کان پوءِ بنيادي صحت مرڪز بچرو طرفان جاچ ڪئي وئي، جنهن دوران وڌيڪ شڪي ڪيس سڃاتا ويا ۽ رت جا نمونا ليبارٽري جاچ لاءِ موڪليا ويا.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot;&gt;{{cite report
 |title=Weekly Epidemiological Bulletin, Week 14
 |publisher=[[عالمي صحت تنظيم]]
 |year=2014
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
بچرو ٺل تعلقي جي زرعي پٽي ۾ واقع آهي. علائقي جي معيشت ۾ زراعت ۽ ان سان لاڳاپيل روزگار اهم حيثيت رکن ٿا. تاريخي طور هن علائقي ۾ سارين، ڪڻڪ، جَوَ ۽ چڻن سميت مختلف فصلن جي پوک ٿيندي رهي آهي.

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جا ڳوٺ]]
[[زمرو:سنڌ جا ڳوٺ]]</text>
      <sha1>5zkmsd8dg7hg47pmrmn1psi2x1elodq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412379</id>
      <parentid>412378</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11078" sha1="jk6z8lb2mqvh6jb5th0ifl61xa8118j" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Bachro}}

{{Infobox settlement
| name                    = بچرو
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بچرو جو مقام
| coordinates             = {{coord|28.27335|N|68.71675|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بچرو''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Bachro}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] ۽ ڳوٺ آهي. موجوده بلدياتي ورهاست موجب بچرو ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' آهي. بچرو نالي [[ديهه]] ۽ ٽيپيدار سرڪل پڻ ٺل تعلقي جي آدمشماري ۽ روينيو انتظامي ورهاست ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities, Census-2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بچرو نالي ڳوٺاڻي آباديءَ جي ڪل آبادي '''9,044''' هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 26,532 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ ترتيبوار ڳوٺاڻي آبادي ۽ ٽيپيدار سرڪل جا آهن، پوري يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي جا نه آهن.

== جاگرافي ==
بچرو [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. ڳوٺ تقريباً 28.27335° اتر ويڪرائي ۽ 68.71675° اوڀر ڊگهائي تي، سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 63 ميٽر اوچائيءَ تي واقع آهي.&lt;ref name=&quot;GeoNames&quot;&gt;{{cite web
 |title=Bachro
 |work=جيو نيمز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

روينيو ۽ چونڊ رڪارڊ ۾ '''ديهه بچرو''' هڪ الڳ ديهه طور موجود آهي. اليڪشن ڪميشن جي چونڊ رڪارڊ ۾ ديهه بچرو کي نوَ آدمشماري بلاڪن ۾ ورهايل ڏيکاريو ويو آهي، جن جا ڪوڊ 302030301 کان 302030309 تائين آهن.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Final List of Polling Stations – NA-190 Jacobabad
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن بلاڪن لاءِ بچرو جي سرڪاري اسڪولن ۽ بنيادي صحت مرڪز سميت مختلف سرڪاري عمارتن کي پولنگ اسٽيشنن طور استعمال ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;/&gt;

== آبادي ==
2023ع جي قومي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي آبادي 9,044 هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع جي آدمشماري ۾ بچرو جي آبادي 6,504 رڪارڊ ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;&gt;{{cite report
 |title=Population and Household Detail from Block to District Level – Jacobabad District
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; اهڙيءَ طرح 2017ع کان 2023ع تائين ڳوٺ جي آباديءَ ۾ نمايان واڌ رڪارڊ ٿي.

2023ع ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 26,532 هئي، جنهن ۾ 13,353 مرد ۽ 13,179 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع ۾ ساڳئي ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 23,499 هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي 10 سال ۽ ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي خواندگيءَ جي شرح 14.9 سيڪڙو هئي؛ مردن ۾ اها شرح 23.4 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 5.9 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ڳوٺ جي 9,044 رهاڪن مان 9,025 مسلمان ۽ 19 غير مسلم رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بچرو تاريخي طور ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل رهيو آهي. 1984ع جي جيڪب آباد بابت هڪ تاريخي اشاعت ۾ '''احمد يار خان کوسو''' کي ''چيئرمين، يونين ڪائونسل بچرو، تعلقو ٺل'' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Jacobabad1984&quot;&gt;{{cite book
 |title=جيڪب آباد قديم ۽ جديد
 |author=غلام نبي صابر سڌايو
 |year=1984
 |language=sd
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ رڪارڊ ۾ ان وقت جي انتظامي ترتيب هيٺ بچرو کي '''14-بچرو''' لکيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; بعد واري بلدياتي حدبنديءَ ۾ بچرو کي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' جي حيثيت ڏني وئي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
بچرو ۾ سنڌ جي ثقافتي ۽ تعميري ورثي سان لاڳاپيل ڪجهه پراڻيون عمارتون موجود رهيون آهن. سنڌ حڪومت جي ثقافت کاتي جي آثار قديمه واري 1995ع جي سروي ۾ '''شاهل کوسو جو مقبرو'''، ڳوٺ بچرو، ديهه بچرو، تعلقو ٺل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سروي موجب شاهل کوسو جي مقبري تي عربي آيتون ۽ خطاطي موجود هئي ۽ ان تي 1314هه جي تاريخ پڻ درج ٿيل هئي. مقبري اندر شاهل کوسو جي خاندان سان لاڳاپيل قبرون پڻ درج ڪيون ويون.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;/&gt;

بچرو کي '''خان صاحب شاهل خان کوسو جو ڳوٺ''' پڻ سڏيو ويو آهي، ڇاڪاڻ تہ شاهل خان کوسو ۽ سندس خاندان جو هن علائقي سان تاريخي تعلق رهيو آهي.

== تعليم ==
بچرو ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري پرائمري ۽ مڊل اسڪول موجود آهن. سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ ۾ '''گورنمينٽ بوائز لوئر سيڪنڊري اسڪول بچرو'''، سيمس ڪوڊ '''412030740'''، کي بچرو يونين ڪائونسل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

ساڳئي سرڪاري رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول ڀائي خان بنگلاڻي'''، سيمس ڪوڊ '''412030681'''، کي پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل ڏيکاريو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊ ۾ '''تاج محمد ڪانراڻي''' ۽ ٻين آبادين جا پرائمري اسڪول پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل درج ٿيل رهيا آهن.&lt;ref name=&quot;SchoolRecords&quot;&gt;{{cite report
 |title=School Records – District Jacobabad
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بچرو ۾ سرڪاري صحت مرڪز موجود آهي. پاڪستان جي نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام جي سرڪاري صحت مرڪزن واري فهرست ۾ '''بنيادي صحت مرڪز بچرو''' کي جيڪب آباد ضلعي جي سرڪاري صحت سهولتن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;NTP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Public Health Facilities
 |publisher=نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام، حڪومت پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي مارچ 2023ع واري سنڌ جي حفاظتي ٽڪن جي مرڪزن جي فهرست ۾ ٺل جي '''بچرو''' يو سي اندر '''ماءُ ۽ ٻار جي صحت جو مرڪز بچرو''' سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

صحت کاتي جي بيمارين جي نگراني واري رڪارڊ مان پڻ بچرو جي صحت مرڪز جي مقامي صحت خدمتن ۾ ڪردار جي تصديق ٿئي ٿي. 2014ع ۾ بچرو يو سي جي نظر محمد بنگلاڻي ڳوٺ ۾ شڪي [[ارڙي]] جا ڪيس رپورٽ ٿيڻ کان پوءِ بنيادي صحت مرڪز بچرو طرفان جاچ ڪئي وئي، جنهن دوران وڌيڪ شڪي ڪيس سڃاتا ويا ۽ رت جا نمونا ليبارٽري جاچ لاءِ موڪليا ويا.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot;&gt;{{cite report
 |title=Weekly Epidemiological Bulletin, Week 14
 |publisher=[[عالمي صحت تنظيم]]
 |year=2014
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
بچرو ٺل تعلقي جي زرعي پٽي ۾ واقع آهي. علائقي جي معيشت ۾ زراعت ۽ ان سان لاڳاپيل روزگار اهم حيثيت رکن ٿا. تاريخي طور هن علائقي ۾ سارين، ڪڻڪ، جَوَ ۽ چڻن سميت مختلف فصلن جي پوک ٿيندي رهي آهي.

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جا ڳوٺ]]
[[زمرو:سنڌ جا ڳوٺ]]</text>
      <sha1>jk6z8lb2mqvh6jb5th0ifl61xa8118j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412380</id>
      <parentid>412379</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412380</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11036" sha1="l2o50nzxmxffzd1ht30w9d5mopw8cvd" xml:space="preserve">{{Short description|ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل}}

{{Infobox settlement
| name                    = بچرو
| settlement_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بچرو جو مقام
| coordinates             = {{coord|28.27335|N|68.71675|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = صوبو
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جا ڊويزن|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[جيڪب آباد ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ٺل تعلقو]]
| government_type         = [[يونين ڪائونسل]]
| unit_pref               = Metric
| timezone                = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset              = +5
}}

'''بچرو''' {{ٻيا نالا|انگريزي=Bachro}} [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[لاڙڪاڻو ڊويزن]] جي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي هڪ [[يونين ڪائونسل]] ۽ ڳوٺ آهي. موجوده بلدياتي ورهاست موجب بچرو ضلعي ڪائونسل جيڪب آباد جي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' آهي. بچرو نالي [[ديهه]] ۽ ٽيپيدار سرڪل پڻ ٺل تعلقي جي آدمشماري ۽ روينيو انتظامي ورهاست ۾ موجود آهن.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite report
 |title=Table 31 – Selected Population Statistics of Individual Rural Localities, Census-2023
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[پاڪستان جي 2023ع جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب بچرو نالي ڳوٺاڻي آباديءَ جي ڪل آبادي '''9,044''' هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 26,532 رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; اهي انگ ترتيبوار ڳوٺاڻي آبادي ۽ ٽيپيدار سرڪل جا آهن، پوري يونين ڪائونسل جي ڪل آبادي جا نه آهن.

== جاگرافي ==
بچرو [[ٺل تعلقو|ٺل تعلقي]] جي ٻهراڙي واري حصي ۾ واقع آهي. ڳوٺ تقريباً 28.27335° اتر ويڪرائي ۽ 68.71675° اوڀر ڊگهائي تي، سمنڊ جي سطح کان لڳ ڀڳ 63 ميٽر اوچائيءَ تي واقع آهي.&lt;ref name=&quot;GeoNames&quot;&gt;{{cite web
 |title=Bachro
 |work=جيو نيمز
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

روينيو ۽ چونڊ رڪارڊ ۾ '''ديهه بچرو''' هڪ الڳ ديهه طور موجود آهي. اليڪشن ڪميشن جي چونڊ رڪارڊ ۾ ديهه بچرو کي نوَ آدمشماري بلاڪن ۾ ورهايل ڏيکاريو ويو آهي، جن جا ڪوڊ 302030301 کان 302030309 تائين آهن.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Final List of Polling Stations – NA-190 Jacobabad
 |publisher=اليڪشن ڪميشن آف پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

انهن بلاڪن لاءِ بچرو جي سرڪاري اسڪولن ۽ بنيادي صحت مرڪز سميت مختلف سرڪاري عمارتن کي پولنگ اسٽيشنن طور استعمال ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;ECP&quot;/&gt;

== آبادي ==
2023ع جي قومي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي آبادي 9,044 هئي، جنهن ۾ 4,599 مرد ۽ 4,445 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع جي آدمشماري ۾ بچرو جي آبادي 6,504 رڪارڊ ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;&gt;{{cite report
 |title=Population and Household Detail from Block to District Level – Jacobabad District
 |publisher=پاڪستان بيورو آف اسٽيٽسٽڪس
 |year=2017
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; اهڙيءَ طرح 2017ع کان 2023ع تائين ڳوٺ جي آباديءَ ۾ نمايان واڌ رڪارڊ ٿي.

2023ع ۾ بچرو ٽيپيدار سرڪل جي مجموعي آبادي 26,532 هئي، جنهن ۾ 13,353 مرد ۽ 13,179 عورتون شامل هيون.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt; 2017ع ۾ ساڳئي ٽيپيدار سرڪل جي آبادي 23,499 هئي.&lt;ref name=&quot;Census2017&quot;/&gt;

2023ع جي آدمشماري موجب بچرو ڳوٺ جي 10 سال ۽ ان کان وڌيڪ عمر واري آباديءَ جي خواندگيءَ جي شرح 14.9 سيڪڙو هئي؛ مردن ۾ اها شرح 23.4 سيڪڙو ۽ عورتن ۾ 5.9 سيڪڙو رڪارڊ ڪئي وئي.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

ساڳئي آدمشماري ۾ بچرو ڳوٺ جي 9,044 رهاڪن مان 9,025 مسلمان ۽ 19 غير مسلم رڪارڊ ڪيا ويا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;/&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بچرو تاريخي طور ٺل تعلقي جي يونين ڪائونسل رهيو آهي. 1984ع جي جيڪب آباد بابت هڪ تاريخي اشاعت ۾ '''احمد يار خان کوسو''' کي ''چيئرمين، يونين ڪائونسل بچرو، تعلقو ٺل'' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;Jacobabad1984&quot;&gt;{{cite book
 |title=جيڪب آباد قديم ۽ جديد
 |author=غلام نبي صابر سڌايو
 |year=1984
 |language=sd
}}&lt;/ref&gt;

سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ رڪارڊ ۾ ان وقت جي انتظامي ترتيب هيٺ بچرو کي '''14-بچرو''' لکيو ويو هو.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;&gt;{{cite report
 |title=District Jacobabad School Budget 2015–16
 |publisher=ريفارم سپورٽ يونٽ، اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |year=2015
 |language=en
}}&lt;/ref&gt; بعد واري بلدياتي حدبنديءَ ۾ بچرو کي '''يونين ڪائونسل نمبر 44''' جي حيثيت ڏني وئي.

== تاريخي ۽ ثقافتي ورثو ==
بچرو ۾ سنڌ جي ثقافتي ۽ تعميري ورثي سان لاڳاپيل ڪجهه پراڻيون عمارتون موجود رهيون آهن. سنڌ حڪومت جي ثقافت کاتي جي آثار قديمه واري 1995ع جي سروي ۾ '''شاهل کوسو جو مقبرو'''، ڳوٺ بچرو، ديهه بچرو، تعلقو ٺل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;&gt;{{cite web
 |title=Survey of Archaeological Sites Sindh, Sukkur Division
 |publisher=ثقافت، سياحت، نوادرات ۽ آرڪائيوز کاتو، حڪومت سنڌ
 |year=1995
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

سروي موجب شاهل کوسو جي مقبري تي عربي آيتون ۽ خطاطي موجود هئي ۽ ان تي 1314هه جي تاريخ پڻ درج ٿيل هئي. مقبري اندر شاهل کوسو جي خاندان سان لاڳاپيل قبرون پڻ درج ڪيون ويون.&lt;ref name=&quot;CultureSurvey&quot;/&gt;

بچرو کي '''خان صاحب شاهل خان کوسو جو ڳوٺ''' پڻ سڏيو ويو آهي، ڇاڪاڻ تہ شاهل خان کوسو ۽ سندس خاندان جو هن علائقي سان تاريخي تعلق رهيو آهي.

== تعليم ==
بچرو ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ سرڪاري پرائمري ۽ مڊل اسڪول موجود آهن. سنڌ حڪومت جي 2015–16ع واري اسڪول بجيٽ ۾ '''گورنمينٽ بوائز لوئر سيڪنڊري اسڪول بچرو'''، سيمس ڪوڊ '''412030740'''، کي بچرو يونين ڪائونسل ۾ درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

ساڳئي سرڪاري رڪارڊ ۾ '''گورنمينٽ بوائز پرائمري اسڪول ڀائي خان بنگلاڻي'''، سيمس ڪوڊ '''412030681'''، کي پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل ڏيکاريو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;RSU&quot;/&gt;

سرڪاري تعليمي رڪارڊ ۾ '''تاج محمد ڪانراڻي''' ۽ ٻين آبادين جا پرائمري اسڪول پڻ بچرو يونين ڪائونسل سان لاڳاپيل درج ٿيل رهيا آهن.&lt;ref name=&quot;SchoolRecords&quot;&gt;{{cite report
 |title=School Records – District Jacobabad
 |publisher=اسڪول ايجوڪيشن ۽ لٽريسي ڊپارٽمينٽ، حڪومت سنڌ
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== صحت ==
بچرو ۾ سرڪاري صحت مرڪز موجود آهي. پاڪستان جي نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام جي سرڪاري صحت مرڪزن واري فهرست ۾ '''بنيادي صحت مرڪز بچرو''' کي جيڪب آباد ضلعي جي سرڪاري صحت سهولتن مان هڪ طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;NTP&quot;&gt;{{cite report
 |title=Public Health Facilities
 |publisher=نيشنل ٽي بي ڪنٽرول پروگرام، حڪومت پاڪستان
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن]] جي مارچ 2023ع واري سنڌ جي حفاظتي ٽڪن جي مرڪزن جي فهرست ۾ ٺل جي '''بچرو''' يو سي اندر '''ماءُ ۽ ٻار جي صحت جو مرڪز بچرو''' سرڪاري حفاظتي ٽڪن جي مرڪز طور درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;EPI&quot;&gt;{{cite report
 |title=List of EPI Centers in Sindh
 |publisher=وفاقي ڊائريڪٽوريٽ آف اميونائيزيشن، حڪومت پاڪستان
 |date=March 2023
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

صحت کاتي جي بيمارين جي نگراني واري رڪارڊ مان پڻ بچرو جي صحت مرڪز جي مقامي صحت خدمتن ۾ ڪردار جي تصديق ٿئي ٿي. 2014ع ۾ بچرو يو سي جي نظر محمد بنگلاڻي ڳوٺ ۾ شڪي [[ارڙي]] جا ڪيس رپورٽ ٿيڻ کان پوءِ بنيادي صحت مرڪز بچرو طرفان جاچ ڪئي وئي، جنهن دوران وڌيڪ شڪي ڪيس سڃاتا ويا ۽ رت جا نمونا ليبارٽري جاچ لاءِ موڪليا ويا.&lt;ref name=&quot;WHO2014&quot;&gt;{{cite report
 |title=Weekly Epidemiological Bulletin, Week 14
 |publisher=[[عالمي صحت تنظيم]]
 |year=2014
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== معيشت ==
بچرو ٺل تعلقي جي زرعي پٽي ۾ واقع آهي. علائقي جي معيشت ۾ زراعت ۽ ان سان لاڳاپيل روزگار اهم حيثيت رکن ٿا. تاريخي طور هن علائقي ۾ سارين، ڪڻڪ، جَوَ ۽ چڻن سميت مختلف فصلن جي پوک ٿيندي رهي آهي.

== پڻ ڏسو ==
* [[ٺل تعلقو]]
* [[جيڪب آباد ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون يونين ڪائونسلون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

{{جيڪب آباد ضلعو}}

[[زمرو:ٺل تعلقو]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جون يونين ڪائونسلون]]
[[زمرو:جيڪب آباد ضلعي جا ڳوٺ]]
[[زمرو:سنڌ جا ڳوٺ]]</text>
      <sha1>l2o50nzxmxffzd1ht30w9d5mopw8cvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سانچو:Cite DNB</title>
    <ns>10</ns>
    <id>102851</id>
    <revision>
      <id>412385</id>
      <timestamp>2026-09-14T22:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{#if: {{{no-icon|{{{noicon|}}}&lt;!-- --&gt;}}}|&lt;!--empty--&gt;|    &lt;!--else--&gt;{{#ifeq: {{{wstitle|}}}|&lt;!--eq to empty--&gt;|                &lt;!--then--&gt;[[File:PD-icon.svg|12px|alt=|link=]]&amp;nbsp;                |&lt;!--else--&gt;[[File:Wikisource-logo.svg|12px|alt=|link=]]&amp;nbsp;}}&lt;!--endif --&gt;}}&lt;!--  optional verbatim message - not included by default --&gt;{{#if:{{{vb|}}}|This article incorporates text from a publication now in the [[دائرہ عام]]:&amp;nbsp;|}}&lt;!--  cite encyclopedia wrapp...</comment>
      <origin>412385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3223" sha1="gvj5wipc8ux8effw32xz96id6k8dn8u" xml:space="preserve">{{#if: {{{no-icon|{{{noicon|}}}&lt;!-- --&gt;}}}|&lt;!--empty--&gt;|
   &lt;!--else--&gt;{{#ifeq: {{{wstitle|}}}|&lt;!--eq to empty--&gt;|
               &lt;!--then--&gt;[[File:PD-icon.svg|12px|alt=|link=]]&amp;nbsp;
               |&lt;!--else--&gt;[[File:Wikisource-logo.svg|12px|alt=|link=]]&amp;nbsp;}}&lt;!--endif
--&gt;}}&lt;!--
 optional verbatim message - not included by default
--&gt;{{#if:{{{vb|}}}|This article incorporates text from a publication now in the [[دائرہ عام]]:&amp;nbsp;|}}&lt;!--
 cite encyclopedia wrapper
--&gt;{{حوالہ موسوعہ
 | 1={{{1|}}}
 | last = {{{last|{{{author|}}} }}}
 | first = {{{first|}}}
 | authorlink = {{{authorlink|}}}
 | editor-first= {{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Sidney | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26  | Leslie | Sidney  }} }} | }}
 | editor-last= {{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Lee | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26 | Stephen |Lee }} }} | }}
 | editorlink= {{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Sidney Lee | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26 | Leslie Stephen  | Sidney Lee }} }} | }}
 | editor2-first= {{#if: {{{supplement|}}}| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Sidney}} }}
 | editor2-last= {{#if: {{{supplement|}}}| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Lee}} }}
 | editor2link= {{#if: {{{supplement|}}}| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Sidney Lee}} }}
 | encyclopedia = [[لغت برائے عوامی سوانح نگاری]] {{#if: {{{supplement|}}} | (1st supplement) |}}{{#if: {{{2ndsupp|}}} | (2nd supplement) |}}

 | title = {{#ifeq: {{{wstitle|}}}|&lt;!--eq to empty--&gt;|
                &lt;!--then--&gt;{{{title|}}}
                |[[s:{{{wstitle|}}} {{#if: {{{supplement|}}} | (DNB01) | (DNB00) }}{{!}}{{{wstitle|}}}]]
            &lt;!--endif--&gt;}}
 | url = {{#ifeq: {{{wstitle|}}}| |{{{url|}}}&lt;!--endif--&gt;}}
 | accessdate = {{{accessdate|}}}
 | year = {{{year | {{#if: {{{2ndsupp|}}} | 1912 | {{#if: {{{supplement|}}} | 1901 | {{#switch:{{{volume}}}
   | 1 | 2 | 3 | 4 = 1885
   | 5 | 6 | 7 | 8 = 1886
   | 9 | 10 | 11 | 12 = 1887
   | 13 | 14 | 15 | 16 = 1888
   | 17 | 18 | 19 | 20 = 1889
   | 21 | 22 | 23 | 24 = 1890
   | 25 | 26 | 27 | 28 = 1891
   | 29 | 30 | 31 | 32 = 1892
   | 33 | 34 | 35 | 36 = 1893
   | 37 | 38 | 39 | 40 = 1894
   | 41 | 42 | 43 | 44 = 1895
   | 45 | 46 | 47 | 48 = 1896
   | 49 | 50 | 51 | 52 = 1897
   | 53 | 54 | 55 | 56 = 1898
   | 57 | 58 | 59 | 60 = 1899
   | 61 | 62 | 63 = 1900
   | &lt;!-- default if no volume specified --&gt; 1885–1900
   }}&lt;!--supplement--&gt;}}&lt;!-- 2ndsupp --&gt;}}&lt;!--year--&gt;}}}
 | publisher = Smith, Elder &amp; Co
 | volume = {{{volume|}}}
 | location = London
 | page = {{{page|}}}
 | pages = {{{pages|}}}
 | quote = {{{quote|}}}
 | ref = {{{ref|}}}
 | separator = {{{separator|}}}
 | postscript = {{{postscript|}}}
 | mode = {{{mode|}}}
}} {{{comment|}}}&lt;includeonly&gt;{{#ifeq: {{NAMESPACEE}}   |&lt;!--is set--&gt;|&lt;!--then--
--&gt;{{#if: {{{DNB-text|}}}&lt;!--DNB-text is passed in by {{DNB}} and bypass these categories--&gt;|
     |[[Category:Articles incorporating Cite DNB template]]&lt;!--
     --&gt;{{#if:{{{1|}}}
       |[[Category:Articles incorporating Cite DNB template with an unnamed parameter]]&lt;!--
    --&gt;}}
   }}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{دستاویز}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gvj5wipc8ux8effw32xz96id6k8dn8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412386</id>
      <parentid>412385</parentid>
      <timestamp>2026-09-14T22:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3980" sha1="lxmnlsvc6ohtcq8tinhnghfzceclb2p" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if:{{{no-icon|{{{noicon|}}}}}}||{{#ifeq: {{{wstitle|}}}||[[File:PD-icon.svg|12px|class=noviewer|alt=|link=]]&amp;nbsp;}}}}&lt;!-- optional public domain icon when wstitle is missing or empty
 --&gt;{{#if:{{{vb|}}}|This article incorporates text from a publication now in the [[public domain]]:&amp;nbsp;|}}&lt;!-- end of optional message, begin standard citation code:

--&gt;{{#invoke:template wrapper|{{#if:{{{_debug|}}}|list|wrap}}|_template=cite encyclopedia
  |_exclude=2ndsupp, comment, display, no-icon, noicon, section, short, supplement, wstitle, vb, language, lang, _debug
  |_reuse=title &lt;!-- these are reused --&gt;
  |_alias-map=accessdate:access-date,authorlink:author-link

 | editor-first= {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|{{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Sidney | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26  | Leslie | Sidney  }} }} | }} }}
 | editor-last= {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|{{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Lee | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26 | Stephen |Lee }} }} | }} }}
 | editor-link= {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|{{#if: {{{volume|}}} | {{#if: {{{supplement|}}} | Sidney Lee | {{#ifexpr: {{{volume}}} &lt; 26 | Leslie Stephen  | Sidney Lee }} }} | }} }}
 | editor2-first= {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|{{#ifeq: {{{supplement|}}}|2| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Sidney}} }} }}
 | editor2-last= {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|{{#ifeq: {{{supplement|}}}|2| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Lee}} }} }}
 | editor2-link={{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;| {{#ifeq: {{{supplement|}}}|2| | {{#switch:{{{volume}}} | 21 | 22 | 23 | 24 | 25  = Sidney Lee}} }} }}
 | encyclopedia = [[Dictionary of National Biography]] {{#ifeq:{{{supplement|}}}|1| (1st supplement) |}}{{#ifeq:{{{supplement|}}}|2| (2nd supplement) |}}

 |title={{#if:{{{title|}}}|{{{title}}}|{{#if:{{{wstitle|}}}|{{cite wikisource/make link
                |link= {{#ifeq:{{{supplement|}}}|2|Dictionary of National Biography, 1912 supplement| {{#ifeq:{{{supplement|}}}|1|Dictionary of National Biography, 1901 supplement|Dictionary of National Biography, 1885-1900}} }}/{{{wstitle}}}
                |anchor={{{section|}}}
                |label={{{display|{{{wstitle|}}}}}}{{#if: {{{section|}}}|&amp;#32;§&amp;#32;{{{section}}} }}
                |noicon={{{no-icon|{{{noicon|}}}}}}
              }}}}}}
 | url = {{#ifeq: {{{wstitle|}}}| |{{{url|}}}&lt;!--endif--&gt;}}
 | year = {{{year | {{#ifeq:{{{supplement|}}}|2| 1912 | {{#ifeq:{{{supplement|}}}|1| 1901 | {{#switch:{{{volume}}}
   | 1 | 2 | 3 | 4 = 1885
   | 5 | 6 | 7 | 8 = 1886
   | 9 | 10 | 11 | 12 = 1887
   | 13 | 14 | 15 | 16 = 1888
   | 17 | 18 | 19 | 20 = 1889
   | 21 | 22 | 23 | 24 = 1890
   | 25 | 26 | 27 | 28 = 1891
   | 29 | 30 | 31 | 32 = 1892
   | 33 | 34 | 35 | 36 = 1893
   | 37 | 38 | 39 | 40 = 1894
   | 41 | 42 | 43 | 44 = 1895
   | 45 | 46 | 47 | 48 = 1896
   | 49 | 50 | 51 | 52 = 1897
   | 53 | 54 | 55 | 56 = 1898
   | 57 | 58 | 59 | 60 = 1899
   | 61 | 62 | 63 = 1900
   | &lt;!-- default if no volume specified --&gt; 1885–1900
   }}&lt;!--supplement--&gt;}}&lt;!-- supplement==2 --&gt;}}&lt;!--year--&gt;}}}
 | publisher = {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|Smith, Elder &amp; Co}}
 | language=en
 | location = {{#if: {{{short|}}}|&lt;!-- eq to empty --&gt;|London}}
}} {{{comment|}}}{{#ifeq: {{NAMESPACEE}}   |&lt;!--is set--&gt;|&lt;!--then--
--&gt;{{#if: {{{DNB-text|}}}&lt;!--DNB-text is passed in by {{DNB}} and bypass these categories--&gt;|
     |[[Category:Articles incorporating Cite DNB template]]&lt;!--
     --&gt;{{#if:{{{1|}}}
       |[[Category:Articles incorporating Cite DNB template with an unnamed parameter]]&lt;!--
    --&gt;}}&lt;!--
     --&gt;{{#ifexpr: {{#invoke:String|find|source={{{wstitle|}}}|target=%(([%l%.]* ?%d+%??)%–(%d+%??)%)|start=1|plain=false}} &gt; 0
       |[[Category:Articles incorporating Cite DNB template an ndash in the wstitle parameter]]&lt;!--
    --&gt;}}
   }}&lt;!--
--&gt;}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lxmnlsvc6ohtcq8tinhnghfzceclb2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:مارٽينيڪ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102852</id>
    <revision>
      <id>412392</id>
      <timestamp>2026-09-15T01:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جا علائقا]]</comment>
      <origin>412392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="2j8yco5fo7htzv37qi0xrh90aupb978" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>2j8yco5fo7htzv37qi0xrh90aupb978</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اوورن-رون-آلپس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102853</id>
    <revision>
      <id>412393</id>
      <timestamp>2026-09-15T01:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>صفحي &quot;[[:ur:Special:Redirect/revision/10597196|اوویغنئے-غون-آلپ]]&quot; جي شروعاتي ڀاڱي جو ترجمو ڪندي سرجيو ويو</comment>
      <origin>412393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="ha4ugzcyreazrd4pv072uworhm35tu5" xml:space="preserve">'''اوويرنئ-رون-الپس''' ( [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.</text>
      <sha1>ha4ugzcyreazrd4pv072uworhm35tu5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412394</id>
      <parentid>412393</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T01:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:فرانس جا علائقا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="2guuiodxm5ovw0owu3atyhm0zfa1a7s" xml:space="preserve">'''اوويرنئ-رون-الپس''' ( [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.

[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>2guuiodxm5ovw0owu3atyhm0zfa1a7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412395</id>
      <parentid>412394</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T01:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="ousv5pi6khlzg8f2ecxh6m6az1md35r" xml:space="preserve">'''اوويرنئ-رون-الپس''' ( [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.
==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}


[[زمرو:فرانس جا علائقا]]</text>
      <sha1>ousv5pi6khlzg8f2ecxh6m6az1md35r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412396</id>
      <parentid>412395</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T01:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ٻاهريان ڳنڍڻا */</comment>
      <origin>412396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="h10zu0x0darddj3m9h0rc0vjfyqqw3a" xml:space="preserve">'''اوويرنئ-رون-الپس''' ( [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.
==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو: فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]] 
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:2016ع جا قيام]]
[[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>h10zu0x0darddj3m9h0rc0vjfyqqw3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412397</id>
      <parentid>412396</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T01:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ibne maryam صفحي [[اوويرني-رون-الپس]] کي [[اوورن-رون-آلپس]] ڏانھن چوريو</comment>
      <origin>412396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1080" sha1="h10zu0x0darddj3m9h0rc0vjfyqqw3a" xml:space="preserve">'''اوويرنئ-رون-الپس''' ( [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.
==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو: فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]] 
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:2016ع جا قيام]]
[[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>h10zu0x0darddj3m9h0rc0vjfyqqw3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412399</id>
      <parentid>412397</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1076" sha1="l5ua6wj42hwajhwm2p904jxd8i6gy0q" xml:space="preserve">'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو: فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]] 
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:2016ع جا قيام]]
[[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>l5ua6wj42hwajhwm2p904jxd8i6gy0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412400</id>
      <parentid>412399</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>412400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="943" sha1="i8nthr8fen74e7qk98xv7nk3vp6wfn2" xml:space="preserve">'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>i8nthr8fen74e7qk98xv7nk3vp6wfn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412410</id>
      <parentid>412400</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8749" sha1="aqi1xc1zdtq6q02vri8c4tidfy44sgz" xml:space="preserve">'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.

{{short description|Administrative region of France}}
{{Use dmy dates|date=June 2021}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| official_name           = Auvergne-Rhône-Alpes
| native_name             = {{resize|75%|{{native name|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}}}}&lt;br&gt;{{resize|75%|{{native name|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}}}}
| native_name_lang        = fr
| type                    = [[Regions of France|Region]]
| image                   = Bluer than Tahoe (19705283769).jpg
| caption                 = [[Lake Annecy]] in the [[French Alps]]
| image_flag              = Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| flag_size               = 120px
| image_shield            = Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| shield_size             =
| image_blank_emblem      = Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| blank_emblem_type       = Logo
| blank_emblem_size       = 130px
| image_map               = Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg
| map_caption             = 
| motto                   = 
| coordinates             = 
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|France}}
| seat_type               = [[Prefectures in France|Prefecture]]
| seat                    = [[Lyon]]&lt;ref name=&quot;JO&quot;&gt;{{cite web|title=Décret No. 2016-1266 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom et du chef-lieu de la région Auvergne-Rhône-Alpes|date = 28 September 2016|language=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000033161457|access-date=3 July 2017}}.&lt;/ref&gt;
| parts_type              = [[Departments of France|Departments]]
| parts_style             = list
| parts                   = 13 (12 normal departments, and 1 metropolis)
| p1                      = [[Ain]] (01)
| p2                      = [[Allier]] (03)
| p3                      = [[Ardèche]] (07)
| p4                      = [[Cantal]] (15)
| p5                      = [[Drôme]] (26)
| p6                      = [[Haute-Loire]] (43)
| p7                      = [[Haute-Savoie]] (74)
| p8                      = [[Isère]] (38)
| p9                      = [[Loire (department)|Loire]] (42)
| p10                     = [[Grand Lyon]] (69M)
| p11                     = [[Puy-de-Dôme]] (63)
| p12                     = [[Rhône (department)|Rhône]] (69D)
| p13                     = [[Savoie (department)|Savoie]] (73)
| p14                     = 
| p15                     = 
| leader_party            = 
| leader_title1           = [[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]
| leader_name1            = [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| leader_name2            = Fabienne Buccio
| leader_title2           = [[Prefect (France)|Prefect]]
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 69711
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_rank               = 4th
| population_total        = {{France metadata Wikidata|population_total}}
| population_as_of        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes    = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = Auvergnat / Rhônalpin&lt;br&gt;Aurhalpin (rare &amp; non-official)
| time_zone1              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| time_zone1_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| demographics_type1      = GDP
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title1    = Total
| demographics1_info1     = €290.877 billion
| demographics1_title2    = Per capita
| demographics1_info2     = €36,500
| custom_label_sec2       = [[First level NUTS of the European Union|NUTS Region]]
| custom_data_sec2        = 
| website                 = {{url|https://auvergnerhonealpes.fr/}}
| iso_code                = FR-ARA 
| footnotes               = 
}}
'''Auvergne-Rhône-Alpes''' ({{IPA|fr|ovɛʁɲ ʁonalp|-|LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-Auvergne-Rhône-Alpes.wav}}; '''AURA''')&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}} or {{lang|frp|Ârvèrgne-Rôno-Ârpes}}; {{langx|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}} or {{lang|oc|Auvèrnhe Ròse Alps}}; {{langx|it|Alvernia-Rodano-Alpi}}.&lt;/ref&gt; is a landlocked [[Regions of France|region]] in [[Southern France]]. It was created by the 2014 territorial reform of French regions; it resulted from the merger of [[Auvergne]] and [[Rhône-Alpes]]. The new region came into effect on 1 January 2016, after the [[2015 French regional elections|regional elections]] in December 2015.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/12/17/la-carte-a-13-regions-definitivement-adoptee_4542278_823448.html|title=La carte à 13 régions définitivement adoptée|date=17 December 2014|agency=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=13 January 2015}}&lt;/ref&gt;

The region covers an area of {{cvt|69711|km2|mi2}}, making it the third largest in [[metropolitan France]]; it had a population of 7,994,459 in 2018, second to [[Île-de-France]].&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-84|title=Comparateur de territoire: Région d'Auvergne-Rhône-Alpes (84)|work=[[Insee]]|access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt; It consists of twelve [[Departments of France|departments]] and one [[territorial collectivity|collectivity with particular status]] (the [[Metropolis of Lyon]]) with [[Lyon]] as the [[Prefectures in France|prefecture]].

This region combines diverse geographical, sociological, economic, and cultural areas, which was already true of Rhône-Alpes, as well as Auvergne, to a lesser extent. While the old Rhône-Alpes and Auvergne regions each enjoyed a unity defined by axes of communication and the pull of their respective metropolitan areas,&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt; except for Haute-Loire which is found in the economic region of [[Saint-Étienne]].&lt;/ref&gt; the new combination is heterogeneous; it sustained lively opposition from some local officials after its creation.&lt;ref name=&quot;Figaro1&quot;&gt;{{cite news|first1=Frédéric|last1=Poignard|language=fr|title=Le Grand Lyon, laboratoire du &quot;big bang territorial&quot;|journal=[[Le Figaro]]|date=10 October 2008|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2008/10/10/01002-20081010ARTFIG00014-le-grand-lyon-laboratoire-du-big-bang-territorial-.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|title=Rapport Balladur : Que pensez-vous de la fusion Auvergne et Rhône-Alpes ?|date=25 February 2009|language=fr|website=Cyberbougnat|access-date=4 October 2017|archive-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190322/https://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Figaro2&quot;&gt;{{cite news|first1=Julien|last1=Licourt|language=fr|title=La réduction du nombre de régions réveille les susceptibilités locales|journal=[[Le Figaro]]|date=15 January 2014|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2014/01/15/01002-20140115ARTFIG00679-la-reduction-du-nombre-de-regions-reveillent-les-susceptibilites-locales.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=fr|title=Observatoire de la FPI : Auvergne-rhône-Alpes|url=http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|website=fpifrance.fr|date=January 2016|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020115606/http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|archive-date=20 October 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>aqi1xc1zdtq6q02vri8c4tidfy44sgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412412</id>
      <parentid>412410</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11167" sha1="guymudokb88u5uhm3w7doocn9akld3g" xml:space="preserve">'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes) [[فرانس]] جو هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي.

{{short description|Administrative region of France}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| official_name           = Auvergne-Rhône-Alpes
| native_name             = {{resize|75%|{{native name|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}}}}&lt;br&gt;{{resize|75%|{{native name|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}}}}
| native_name_lang        = fr
| type                    = [[Regions of France|Region]]
| image                   = Bluer than Tahoe (19705283769).jpg
| caption                 = [[Lake Annecy]] in the [[French Alps]]
| image_flag              = Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| flag_size               = 120px
| image_shield            = Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| shield_size             =پريفڪچر (مرڪزي انتظامي شهر): ليون (Lyon). * ڊپارٽمينٽس (انتظامي ضلعا): 13 (12 عام ڊپارٽمينٽ ۽ 1 ميٽروپولس). اين (Ain - 01). اليئر (Allier - 03). ارديش (Ardèche - 07). ڪانٽال (Cantal - 15). ڊروم (Drôme - 26). اوٽ-لوئر (Haute-Loire - 43). اوٽ-ساوئي (Haute-Savoie - 74). ايزير (Isère - 38). لوئر (Loire - 42). گرانڊ ليون (Grand Lyon - 69M). پوئي-دي-ڊوم (Puy-de-Dôme - 63). رون (Rhône - 69D). ساوئي (Savoie - 73). * • علائقائي ڪائونسل جو صدر: فابريس پينڪوڪ (Fabrice Pannekoucke - LR). • پريفڪٽ (انتظامي سربراهه): فابين بوشيو (Fabienne Buccio). * اوورگناٽ / رون-الپين (Auvergnat / Rhônalpin) اورالپين (Aurhalpin - نادر ۽ غير سرڪاري اصطلاح). *
| image_blank_emblem      = Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| blank_emblem_type       = Logo
| blank_emblem_size       = 130px
| image_map               = Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg
| map_caption             = 
| motto                   = 
| coordinates             = 
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|France}}
| seat_type               = [[Prefectures in France|Prefecture]]
| seat                    = [[Lyon]]&lt;ref name=&quot;JO&quot;&gt;{{cite web|title=Décret No. 2016-1266 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom et du chef-lieu de la région Auvergne-Rhône-Alpes|date = 28 September 2016|language=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000033161457|access-date=3 July 2017}}.&lt;/ref&gt;
| parts_type              = [[Departments of France|Departments]]
| parts_style             = list
| parts                   = 13 (12 normal departments, and 1 metropolis)
| p1                      = [[Ain]] (01)
| p2                      = [[Allier]] (03)
| p3                      = [[Ardèche]] (07)
| p4                      = [[Cantal]] (15)
| p5                      = [[Drôme]] (26)
| p6                      = [[Haute-Loire]] (43)
| p7                      = [[Haute-Savoie]] (74)
| p8                      = [[Isère]] (38)
| p9                      = [[Loire (department)|Loire]] (42)
| p10                     = [[Grand Lyon]] (69M)
| p11                     = [[Puy-de-Dôme]] (63)
| p12                     = [[Rhône (department)|Rhône]] (69D)
| p13                     = [[Savoie (department)|Savoie]] (73)
| p14                     = 
| p15                     = 
| leader_party            = 
| leader_title1           = [[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]
| leader_name1            = [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| leader_name2            = Fabienne Buccio
| leader_title2           = [[Prefect (France)|Prefect]]
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 69711
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_rank               = 4th
| population_total        = {{France metadata Wikidata|population_total}}
| population_as_of        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes    = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = Auvergnat / Rhônalpin&lt;br&gt;Aurhalpin (rare &amp; non-official)
| time_zone1              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| time_zone1_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| demographics_type1      = GDP
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title1    = Total
| demographics1_info1     = €290.877 billion
| demographics1_title2    = Per capita
| demographics1_info2     = €36,500
| custom_label_sec2       = [[First level NUTS of the European Union|NUTS Region]]
| custom_data_sec2        = 
| website                 = {{url|https://auvergnerhonealpes.fr/}}
| iso_code                = FR-ARA 
| footnotes               = 
}}
'''اوورن-رون-الپس''' (&lt;small&gt;Auvergne-Rhône-Alpes&lt;/small&gt; - فرانسيسي:  &lt;small&gt;AURA&lt;/small&gt;)&lt;ref&gt;{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}} or {{lang|frp|Ârvèrgne-Rôno-Ârpes}}; {{langx|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}} or {{lang|oc|Auvèrnhe Ròse Alps}}; {{langx|it|Alvernia-Rodano-Alpi}}.&lt;/ref&gt;  ڏکڻ فرانس ۾ خشڪي سان گھيريل هڪ علائقو آهي. هي علائقو سال &lt;small&gt;2014&lt;/small&gt;ع ۾ فرانسيسي علائقن جي انتظامي سڌارن ذريعي قائم ڪيو ويو؛ اهو اوورن (&lt;small&gt;Auvergne&lt;/small&gt;) ۽ رون-الپس (&lt;small&gt;Rhône-Alpes&lt;/small&gt;) جي ضم ٿيڻ جو نتيجو هو. هي نئون علائقو ڊسمبر &lt;small&gt;2015&lt;/small&gt;ع جي علائقائي چونڊن کانپوءِ، پهرين جنوري &lt;small&gt;2016&lt;/small&gt;ع تي عمل ۾ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/12/17/la-carte-a-13-regions-definitivement-adoptee_4542278_823448.html|title=La carte à 13 régions définitivement adoptée|date=17 December 2014|agency=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=13 January 2015}}&lt;/ref&gt;

هي علائقو 69,711 چورس ڪلوميٽر (26,916 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جنهن ڪري اهو ميٽروپوليٽن فرانس (فرانس جي مکيه يورپي علائقي) ۾ ٽيون نمبر وڏو علائقو آهي؛ 2018ع ۾ ان جي آبادي 7,994,459 هئي، جيڪا ’ايل-دي-فرانس‘ (Île-de-France) کان پوءِ ٻئي نمبر تي هئي. اهو ٻارهن ڊپارٽمينٽس ۽ خاص حيثيت رکندڙ هڪ انتظامي وحدت (ليون جو ميٽروپولس) تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ليون کي پريفڪچر (مرڪزي شهر) جي حيثيت حاصل آهي. * هي علائقو مختلف جاگرافيائي، سماجي، معاشي ۽ ثقافتي حصن کي پاڻ ۾ ملائي ٿو؛ اها صورتحال اڳ ۾ رون-الپس ۽ ڪجهه حد تائين اوورگن لاءِ به صحيح هئي. جڏهن ته پراڻا رون-الپس ۽ اوورگن علائقا رابطي جي ذريعن ۽ پنهنجي لاڳاپيل ميٽروپوليٽن علائقن جي ڪشش ذريعي هڪ وحدت رکن پيا، پر هي نئون ميلاپ مختلف نوعيتن وارو (heterogeneous) آهي؛ ان جي قيام کانپوءِ ڪجهه مقامي عهديدارن طرفان ان جي سخت مخالفت به ڪئي وئي هئي.

The region covers an area of {{cvt|69711|km2|mi2}}, making it the third largest in [[metropolitan France]]; it had a population of 7,994,459 in 2018, second to [[Île-de-France]].&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-84|title=Comparateur de territoire: Région d'Auvergne-Rhône-Alpes (84)|work=[[Insee]]|access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt; It consists of twelve [[Departments of France|departments]] and one [[territorial collectivity|collectivity with particular status]] (the [[Metropolis of Lyon]]) with [[Lyon]] as the [[Prefectures in France|prefecture]].

This region combines diverse geographical, sociological, economic, and cultural areas, which was already true of Rhône-Alpes, as well as Auvergne, to a lesser extent. While the old Rhône-Alpes and Auvergne regions each enjoyed a unity defined by axes of communication and the pull of their respective metropolitan areas,&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt; except for Haute-Loire which is found in the economic region of [[Saint-Étienne]].&lt;/ref&gt; the new combination is heterogeneous; it sustained lively opposition from some local officials after its creation.&lt;ref name=&quot;Figaro1&quot;&gt;{{cite news|first1=Frédéric|last1=Poignard|language=fr|title=Le Grand Lyon, laboratoire du &quot;big bang territorial&quot;|journal=[[Le Figaro]]|date=10 October 2008|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2008/10/10/01002-20081010ARTFIG00014-le-grand-lyon-laboratoire-du-big-bang-territorial-.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|title=Rapport Balladur : Que pensez-vous de la fusion Auvergne et Rhône-Alpes ?|date=25 February 2009|language=fr|website=Cyberbougnat|access-date=4 October 2017|archive-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190322/https://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Figaro2&quot;&gt;{{cite news|first1=Julien|last1=Licourt|language=fr|title=La réduction du nombre de régions réveille les susceptibilités locales|journal=[[Le Figaro]]|date=15 January 2014|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2014/01/15/01002-20140115ARTFIG00679-la-reduction-du-nombre-de-regions-reveillent-les-susceptibilites-locales.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=fr|title=Observatoire de la FPI : Auvergne-rhône-Alpes|url=http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|website=fpifrance.fr|date=January 2016|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020115606/http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|archive-date=20 October 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>guymudokb88u5uhm3w7doocn9akld3g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412413</id>
      <parentid>412412</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11033" sha1="6f1byh4r7yeyo3hpet7jvz9w5iirdw9" xml:space="preserve">{{short description|Administrative region of France}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| official_name           = Auvergne-Rhône-Alpes
| native_name             = {{resize|75%|{{native name|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}}}}&lt;br&gt;{{resize|75%|{{native name|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}}}}
| native_name_lang        = fr
| type                    = [[Regions of France|Region]]
| image                   = Bluer than Tahoe (19705283769).jpg
| caption                 = [[Lake Annecy]] in the [[French Alps]]
| image_flag              = Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| flag_size               = 120px
| image_shield            = Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| shield_size             =پريفڪچر (مرڪزي انتظامي شهر): ليون (Lyon). * ڊپارٽمينٽس (انتظامي ضلعا): 13 (12 عام ڊپارٽمينٽ ۽ 1 ميٽروپولس). اين (Ain - 01). اليئر (Allier - 03). ارديش (Ardèche - 07). ڪانٽال (Cantal - 15). ڊروم (Drôme - 26). اوٽ-لوئر (Haute-Loire - 43). اوٽ-ساوئي (Haute-Savoie - 74). ايزير (Isère - 38). لوئر (Loire - 42). گرانڊ ليون (Grand Lyon - 69M). پوئي-دي-ڊوم (Puy-de-Dôme - 63). رون (Rhône - 69D). ساوئي (Savoie - 73). * • علائقائي ڪائونسل جو صدر: فابريس پينڪوڪ (Fabrice Pannekoucke - LR). • پريفڪٽ (انتظامي سربراهه): فابين بوشيو (Fabienne Buccio). * اوورگناٽ / رون-الپين (Auvergnat / Rhônalpin) اورالپين (Aurhalpin - نادر ۽ غير سرڪاري اصطلاح). *
| image_blank_emblem      = Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| blank_emblem_type       = Logo
| blank_emblem_size       = 130px
| image_map               = Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg
| map_caption             = 
| motto                   = 
| coordinates             = 
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|France}}
| seat_type               = [[Prefectures in France|Prefecture]]
| seat                    = [[Lyon]]&lt;ref name=&quot;JO&quot;&gt;{{cite web|title=Décret No. 2016-1266 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom et du chef-lieu de la région Auvergne-Rhône-Alpes|date = 28 September 2016|language=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000033161457|access-date=3 July 2017}}.&lt;/ref&gt;
| parts_type              = [[Departments of France|Departments]]
| parts_style             = list
| parts                   = 13 (12 normal departments, and 1 metropolis)
| p1                      = [[Ain]] (01)
| p2                      = [[Allier]] (03)
| p3                      = [[Ardèche]] (07)
| p4                      = [[Cantal]] (15)
| p5                      = [[Drôme]] (26)
| p6                      = [[Haute-Loire]] (43)
| p7                      = [[Haute-Savoie]] (74)
| p8                      = [[Isère]] (38)
| p9                      = [[Loire (department)|Loire]] (42)
| p10                     = [[Grand Lyon]] (69M)
| p11                     = [[Puy-de-Dôme]] (63)
| p12                     = [[Rhône (department)|Rhône]] (69D)
| p13                     = [[Savoie (department)|Savoie]] (73)
| p14                     = 
| p15                     = 
| leader_party            = 
| leader_title1           = [[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]
| leader_name1            = [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| leader_name2            = Fabienne Buccio
| leader_title2           = [[Prefect (France)|Prefect]]
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 69711
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_rank               = 4th
| population_total        = {{France metadata Wikidata|population_total}}
| population_as_of        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes    = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = Auvergnat / Rhônalpin&lt;br&gt;Aurhalpin (rare &amp; non-official)
| time_zone1              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| time_zone1_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| demographics_type1      = GDP
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title1    = Total
| demographics1_info1     = €290.877 billion
| demographics1_title2    = Per capita
| demographics1_info2     = €36,500
| custom_label_sec2       = [[First level NUTS of the European Union|NUTS Region]]
| custom_data_sec2        = 
| website                 = {{url|https://auvergnerhonealpes.fr/}}
| iso_code                = FR-ARA 
| footnotes               = 
}}
'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]]: Auvergne-Rhône-Alpes؛  &lt;small&gt;AURA&lt;/small&gt;)&lt;ref&gt;
{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}} or {{lang|frp|Ârvèrgne-Rôno-Ârpes}}; {{langx|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}} or {{lang|oc|Auvèrnhe Ròse Alps}}; {{langx|it|Alvernia-Rodano-Alpi}}.&lt;/ref&gt; ڏکڻ [[فرانس]] ۾ خشڪي سان گھيريل هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي. هي علائقو سال &lt;small&gt;2014&lt;/small&gt;ع ۾ فرانسيسي علائقن جي انتظامي سڌارن ذريعي قائم ڪيو ويو؛ اهو اوورن (&lt;small&gt;Auvergne&lt;/small&gt;) ۽ رون-الپس (&lt;small&gt;Rhône-Alpes&lt;/small&gt;) جي ضم ٿيڻ جو نتيجو هو. هي نئون علائقو ڊسمبر &lt;small&gt;2015&lt;/small&gt;ع جي علائقائي چونڊن کانپوءِ، پهرين جنوري &lt;small&gt;2016&lt;/small&gt;ع تي عمل ۾ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/12/17/la-carte-a-13-regions-definitivement-adoptee_4542278_823448.html|title=La carte à 13 régions définitivement adoptée|date=17 December 2014|agency=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=13 January 2015}}&lt;/ref&gt;

هي علائقو 69,711 چورس ڪلوميٽر (26,916 چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جنهن ڪري اهو ميٽروپوليٽن فرانس (فرانس جي مکيه يورپي علائقي) ۾ ٽيون نمبر وڏو علائقو آهي؛ 2018ع ۾ ان جي آبادي 7,994,459 هئي، جيڪا ’ايل-دي-فرانس‘ (Île-de-France) کان پوءِ ٻئي نمبر تي هئي. اهو ٻارهن ڊپارٽمينٽس ۽ خاص حيثيت رکندڙ هڪ انتظامي وحدت (ليون جو ميٽروپولس) تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ليون کي پريفڪچر (مرڪزي شهر) جي حيثيت حاصل آهي.

هي علائقو مختلف جاگرافيائي، سماجي، معاشي ۽ ثقافتي حصن کي پاڻ ۾ ملائي ٿو؛ اها صورتحال اڳ ۾ رون-الپس ۽ ڪجهه حد تائين اوورگن لاءِ به صحيح هئي. جڏهن ته پراڻا رون-الپس ۽ اوورگن علائقا رابطي جي ذريعن ۽ پنهنجي لاڳاپيل ميٽروپوليٽن علائقن جي ڪشش ذريعي هڪ وحدت رکن پيا، پر هي نئون ميلاپ مختلف نوعيتن وارو (heterogeneous) آهي؛ ان جي قيام کانپوءِ ڪجهه مقامي عهديدارن طرفان ان جي سخت مخالفت به ڪئي وئي هئي.

The region covers an area of {{cvt|69711|km2|mi2}}, making it the third largest in [[metropolitan France]]; it had a population of 7,994,459 in 2018, second to [[Île-de-France]].&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-84|title=Comparateur de territoire: Région d'Auvergne-Rhône-Alpes (84)|work=[[Insee]]|access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt; It consists of twelve [[Departments of France|departments]] and one [[territorial collectivity|collectivity with particular status]] (the [[Metropolis of Lyon]]) with [[Lyon]] as the [[Prefectures in France|prefecture]].

This region combines diverse geographical, sociological, economic, and cultural areas, which was already true of Rhône-Alpes, as well as Auvergne, to a lesser extent. While the old Rhône-Alpes and Auvergne regions each enjoyed a unity defined by axes of communication and the pull of their respective metropolitan areas,&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt; except for Haute-Loire which is found in the economic region of [[Saint-Étienne]].&lt;/ref&gt; the new combination is heterogeneous; it sustained lively opposition from some local officials after its creation.&lt;ref name=&quot;Figaro1&quot;&gt;{{cite news|first1=Frédéric|last1=Poignard|language=fr|title=Le Grand Lyon, laboratoire du &quot;big bang territorial&quot;|journal=[[Le Figaro]]|date=10 October 2008|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2008/10/10/01002-20081010ARTFIG00014-le-grand-lyon-laboratoire-du-big-bang-territorial-.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|title=Rapport Balladur : Que pensez-vous de la fusion Auvergne et Rhône-Alpes ?|date=25 February 2009|language=fr|website=Cyberbougnat|access-date=4 October 2017|archive-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190322/https://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Figaro2&quot;&gt;{{cite news|first1=Julien|last1=Licourt|language=fr|title=La réduction du nombre de régions réveille les susceptibilités locales|journal=[[Le Figaro]]|date=15 January 2014|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2014/01/15/01002-20140115ARTFIG00679-la-reduction-du-nombre-de-regions-reveillent-les-susceptibilites-locales.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=fr|title=Observatoire de la FPI : Auvergne-rhône-Alpes|url=http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|website=fpifrance.fr|date=January 2016|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020115606/http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|archive-date=20 October 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>6f1byh4r7yeyo3hpet7jvz9w5iirdw9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412414</id>
      <parentid>412413</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10248" sha1="od9b1fepekaopv2f265ziiis0h6p708" xml:space="preserve">{{short description|Administrative region of France}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| official_name           = Auvergne-Rhône-Alpes
| native_name             = {{resize|75%|{{native name|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}}}}&lt;br&gt;{{resize|75%|{{native name|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}}}}
| native_name_lang        = fr
| type                    = [[Regions of France|Region]]
| image                   = Bluer than Tahoe (19705283769).jpg
| caption                 = [[Lake Annecy]] in the [[French Alps]]
| image_flag              = Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| flag_size               = 120px
| image_shield            = Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| shield_size             =پريفڪچر (مرڪزي انتظامي شهر): ليون (Lyon). * ڊپارٽمينٽس (انتظامي ضلعا): 13 (12 عام ڊپارٽمينٽ ۽ 1 ميٽروپولس). اين (Ain - 01). اليئر (Allier - 03). ارديش (Ardèche - 07). ڪانٽال (Cantal - 15). ڊروم (Drôme - 26). اوٽ-لوئر (Haute-Loire - 43). اوٽ-ساوئي (Haute-Savoie - 74). ايزير (Isère - 38). لوئر (Loire - 42). گرانڊ ليون (Grand Lyon - 69M). پوئي-دي-ڊوم (Puy-de-Dôme - 63). رون (Rhône - 69D). ساوئي (Savoie - 73). * • علائقائي ڪائونسل جو صدر: فابريس پينڪوڪ (Fabrice Pannekoucke - LR). • پريفڪٽ (انتظامي سربراهه): فابين بوشيو (Fabienne Buccio). * اوورگناٽ / رون-الپين (Auvergnat / Rhônalpin) اورالپين (Aurhalpin - نادر ۽ غير سرڪاري اصطلاح). *
| image_blank_emblem      = Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| blank_emblem_type       = Logo
| blank_emblem_size       = 130px
| image_map               = Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg
| map_caption             = 
| motto                   = 
| coordinates             = 
| subdivision_type        = Country
| subdivision_name        = {{flag|France}}
| seat_type               = [[Prefectures in France|Prefecture]]
| seat                    = [[Lyon]]&lt;ref name=&quot;JO&quot;&gt;{{cite web|title=Décret No. 2016-1266 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom et du chef-lieu de la région Auvergne-Rhône-Alpes|date = 28 September 2016|language=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000033161457|access-date=3 July 2017}}.&lt;/ref&gt;
| parts_type              = [[Departments of France|Departments]]
| parts_style             = list
| parts                   = 13 (12 normal departments, and 1 metropolis)
| p1                      = [[Ain]] (01)
| p2                      = [[Allier]] (03)
| p3                      = [[Ardèche]] (07)
| p4                      = [[Cantal]] (15)
| p5                      = [[Drôme]] (26)
| p6                      = [[Haute-Loire]] (43)
| p7                      = [[Haute-Savoie]] (74)
| p8                      = [[Isère]] (38)
| p9                      = [[Loire (department)|Loire]] (42)
| p10                     = [[Grand Lyon]] (69M)
| p11                     = [[Puy-de-Dôme]] (63)
| p12                     = [[Rhône (department)|Rhône]] (69D)
| p13                     = [[Savoie (department)|Savoie]] (73)
| p14                     = 
| p15                     = 
| leader_party            = 
| leader_title1           = [[President of the Regional Council (France)|President of the Regional Council]]
| leader_name1            = [[Fabrice Pannekoucke]] ([[The Republicans (France)|LR]])
| leader_name2            = Fabienne Buccio
| leader_title2           = [[Prefect (France)|Prefect]]
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 69711
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_rank               = 4th
| population_total        = {{France metadata Wikidata|population_total}}
| population_as_of        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes    = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = Auvergnat / Rhônalpin&lt;br&gt;Aurhalpin (rare &amp; non-official)
| time_zone1              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| time_zone1_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| demographics_type1      = GDP
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title1    = Total
| demographics1_info1     = €290.877 billion
| demographics1_title2    = Per capita
| demographics1_info2     = €36,500
| custom_label_sec2       = [[First level NUTS of the European Union|NUTS Region]]
| custom_data_sec2        = 
| website                 = {{url|https://auvergnerhonealpes.fr/}}
| iso_code                = FR-ARA 
| footnotes               = 
}}
'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|&lt;small&gt;فرانسيسي&lt;/small&gt;]]: &lt;small&gt;Auvergne-Rhône-Alpes؛  AURA&lt;/small&gt;)&lt;ref&gt;
{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}} or {{lang|frp|Ârvèrgne-Rôno-Ârpes}}; {{langx|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}} or {{lang|oc|Auvèrnhe Ròse Alps}}; {{langx|it|Alvernia-Rodano-Alpi}}.&lt;/ref&gt; ڏکڻ [[فرانس]] ۾ خشڪي سان گھيريل هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي. هي علائقو سال &lt;small&gt;2014&lt;/small&gt;ع ۾ فرانسيسي علائقن جي انتظامي سڌارن ذريعي قائم ڪيو ويو؛ اهو اوورن (&lt;small&gt;Auvergne&lt;/small&gt;) ۽ رون-الپس (&lt;small&gt;Rhône-Alpes&lt;/small&gt;) جي ضم ٿيڻ جو نتيجو هو. هي نئون علائقو ڊسمبر &lt;small&gt;2015&lt;/small&gt;ع جي علائقائي چونڊن کانپوءِ، پهرين جنوري &lt;small&gt;2016&lt;/small&gt;ع تي عمل ۾ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/12/17/la-carte-a-13-regions-definitivement-adoptee_4542278_823448.html|title=La carte à 13 régions définitivement adoptée|date=17 December 2014|agency=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=13 January 2015}}&lt;/ref&gt;

هي علائقو &lt;small&gt;69,711&lt;/small&gt; چورس ڪلوميٽر (&lt;small&gt;26,916&lt;/small&gt; چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جنهن ڪري اهو ميٽروپوليٽن فرانس (فرانس جي مکيه يورپي علائقي) ۾ ٽيون نمبر وڏو علائقو آهي؛ &lt;small&gt;2018&lt;/small&gt;ع ۾ ان جي آبادي &lt;small&gt;79,94,459&lt;/small&gt; هئي، جيڪا &quot;ايل-دي-فرانس&quot; کان پوءِ ٻئي نمبر تي هئي.&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-84|title=Comparateur de territoire: Région d'Auvergne-Rhône-Alpes (84)|work=[[Insee]]|access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt; اها ٻارهن ڊپارٽمينٽن ۽ هڪ خاص حيثيت رکندڙ انتظامي وحدت (ليون جو ميٽروپولس) تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ليون کي پريفڪچر (مرڪزي شهر) جي حيثيت حاصل آهي.

هي علائقو مختلف جاگرافيائي، سماجي، معاشي ۽ ثقافتي حصن کي پاڻ ۾ ملائي ٿو؛ اها صورتحال اڳ ۾ &quot;رون-الپس&quot; ۽ ڪجهه حد تائين &quot;اوورن&quot; لاءِ به صحيح هئي. جڏهن ته پراڻا رون-الپس ۽ اوورن علائقا رابطي جي ذريعن ۽ پنهنجي لاڳاپيل ميٽروپوليٽن علائقن جي ڪشش ذريعي هڪ وحدت رکن پيا،&lt;ref&gt; except for Haute-Loire which is found in the economic region of [[Saint-Étienne]].&lt;/ref&gt; پر هي نئون ميلاپ مختلف نوعيتن وارو (&lt;small&gt;heterogeneous&lt;/small&gt;) آهي؛ ان جي قيام کانپوءِ ڪجهه مقامي عهديدارن طرفان ان جي سخت مخالفت به ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;Figaro1&quot;&gt;{{cite news|first1=Frédéric|last1=Poignard|language=fr|title=Le Grand Lyon, laboratoire du &quot;big bang territorial&quot;|journal=[[Le Figaro]]|date=10 October 2008|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2008/10/10/01002-20081010ARTFIG00014-le-grand-lyon-laboratoire-du-big-bang-territorial-.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|title=Rapport Balladur : Que pensez-vous de la fusion Auvergne et Rhône-Alpes ?|date=25 February 2009|language=fr|website=Cyberbougnat|access-date=4 October 2017|archive-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190322/https://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Figaro2&quot;&gt;{{cite news|first1=Julien|last1=Licourt|language=fr|title=La réduction du nombre de régions réveille les susceptibilités locales|journal=[[Le Figaro]]|date=15 January 2014|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2014/01/15/01002-20140115ARTFIG00679-la-reduction-du-nombre-de-regions-reveillent-les-susceptibilites-locales.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=fr|title=Observatoire de la FPI : Auvergne-rhône-Alpes|url=http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|website=fpifrance.fr|date=January 2016|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020115606/http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|archive-date=20 October 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>od9b1fepekaopv2f265ziiis0h6p708</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412415</id>
      <parentid>412414</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:59:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10028" sha1="5gy0kwrukb4o4a43ufk9wpwbxwiq2dh" xml:space="preserve">{{short description|Administrative region of France}}
{{Infobox settlement
&lt;!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions --&gt;
| official_name           = اوورن-رون-آلپس&lt;br&gt;
Auvergne-Rhône-Alpes
| native_name             = {{resize|75%|{{native name|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}}}}&lt;br&gt;{{resize|75%|{{native name|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}}}}
| native_name_lang        = fr
| type                    = [[فرانس جا علائقا|علائقو]]
| image                   = Bluer than Tahoe (19705283769).jpg
| caption                 = فرانسيسي الپس ۾ اينيسي ڍنڍ (Lake Annecy)
| image_flag              = Flag of the region Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| flag_size               = 120px
| image_shield            = Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| shield_size             =
| image_blank_emblem      = Auvergne-Rhône-Alpes.svg
| blank_emblem_type       = لوگو
| blank_emblem_size       = 130px
| image_map               = Auvergne-Rhône-Alpes in France 2016.svg
| map_caption             = 
| motto                   = 
| coordinates             = 
| subdivision_type        = [[ملڪ]]
| subdivision_name        = {{flag|France}}
| seat_type               = پريفيڪچر (مرڪزي انتظامي شهر)
| seat                    = ليون (Lyon)&lt;ref name=&quot;JO&quot;&gt;{{cite web|title=Décret No. 2016-1266 du 28 septembre 2016 portant fixation du nom et du chef-lieu de la région Auvergne-Rhône-Alpes|date = 28 September 2016|language=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000033161457|access-date=3 July 2017}}.&lt;/ref&gt;
| parts_type              = ڊپارٽمينٽس (انتظامي ضلعا)
| parts_style             = list
| parts                   = 13  (12 عام ڊپارٽمينٽ ۽ 1 ميٽروپولس)
| p1                      = اين (Ain - 01)
* اليئر (Allier - 03).
* ارديش (Ardèche - 07). 
*ڪانٽال (Cantal - 15). 
* ڊروم (Drôme - 26). 
* اوٽ-لوئر (Haute-Loire - 43). 
* اوٽ-ساوئي (Haute-Savoie - 74).
* ايزير (Isère - 38). 
* لوائر (Loire - 42). 
* گران ليون (Grand Lyon - 69M). 
* پوئي-دي-ڊوم (Puy-de-Dôme - 63).
* رون (Rhône - 69D). 
* ساوئي (Savoie - 73)
| p2                      = [[Allier]] (03)
| p3                      = [[Ardèche]] (07)
| p4                      = [[Cantal]] (15)
| p5                      = [[Drôme]] (26)
| p6                      = [[Haute-Loire]] (43)
| p7                      = [[Haute-Savoie]] (74)
| p8                      = [[Isère]] (38)
| p9                      = [[Loire (department)|Loire]] (42)
| p10                     = [[Grand Lyon]] (69M)
| p11                     = [[Puy-de-Dôme]] (63)
| p12                     = [[Rhône (department)|Rhône]] (69D)
| p13                     = [[Savoie (department)|Savoie]] (73)
| p14                     = 
| p15                     = 
| leader_party            = 
| leader_title1           = علائقائي ڪائونسل جو صدر
| leader_name1            = فئبريس پانڪو (Fabrice Pannekoucke - LR)
| leader_name2            = فابيان ووشو (Fabienne Buccio)
| leader_title2           = پريفئڪٽ (انتظامي سربراهه)
| area_footnotes          = 
| area_total_km2          = 69711
| area_land_km2           = 
| area_water_km2          = 
| area_rank               = 4th
| population_total        = {{France metadata Wikidata|population_total}}
| population_as_of        = {{France metadata Wikidata|population_as_of}}
| population_footnotes    = {{France metadata Wikidata|population_footnotes2}}
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = اوورناٽ/رون-الپين&lt;small&gt;(Auvergnat / Rhônalpin)&lt;br&gt;اورالپين (Aurhalpin - نادر ۽ غير سرڪاري اصطلاح)&lt;/small&gt;
| time_zone1              = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset1             = +01:00
| time_zone1_DST          = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset1_DST         = +02:00
| demographics_type1      = جي ڊي پي
| demographics1_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en | title=EU regions by GDP, Eurostat|access-date=18 September 2023}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title1    = ڪل
| demographics1_info1     = €290.877 billion
| demographics1_title2    = في ڪس
| demographics1_info2     = €36,500
| custom_label_sec2       = [[First level NUTS of the European Union|NUTS Region]]
| custom_data_sec2        = 
| website                 = {{url|https://auvergnerhonealpes.fr/}}
| iso_code                = FR-ARA 
| footnotes               = 
|image_skyline=Bluer than Tahoe (19705283769).jpg|image_size=300px}}
'''اوورن-رون-آلپس''' ([[فرانسيسي ٻولي|&lt;small&gt;فرانسيسي&lt;/small&gt;]]: &lt;small&gt;Auvergne-Rhône-Alpes؛  AURA&lt;/small&gt;)&lt;ref&gt;
{{langx|frp|Ôvèrgne-Rôno-Ârpes}} or {{lang|frp|Ârvèrgne-Rôno-Ârpes}}; {{langx|oc|Auvèrnhe Ròse Aups}} or {{lang|oc|Auvèrnhe Ròse Alps}}; {{langx|it|Alvernia-Rodano-Alpi}}.&lt;/ref&gt; ڏکڻ [[فرانس]] ۾ خشڪي سان گھيريل هڪ [[فرانس جا علائقا|علائقو]] آهي. اهو سال &lt;small&gt;2014&lt;/small&gt;ع ۾ فرانسيسي علائقن جي انتظامي سڌارن ذريعي قائم ڪيو ويو؛ اهو اوورن (&lt;small&gt;Auvergne&lt;/small&gt;) ۽ رون-الپس (&lt;small&gt;Rhône-Alpes&lt;/small&gt;) جي ضم ٿيڻ جو نتيجو هو. هي نئون علائقو ڊسمبر &lt;small&gt;2015&lt;/small&gt;ع جي علائقائي چونڊن کانپوءِ، پهرين جنوري &lt;small&gt;2016&lt;/small&gt;ع تي عمل ۾ آيو.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/12/17/la-carte-a-13-regions-definitivement-adoptee_4542278_823448.html|title=La carte à 13 régions définitivement adoptée|date=17 December 2014|agency=[[Agence France-Presse]]|publisher=[[Le Monde]]|language=fr|access-date=13 January 2015}}&lt;/ref&gt;

هي علائقو &lt;small&gt;69,711&lt;/small&gt; چورس ڪلوميٽر (&lt;small&gt;26,916&lt;/small&gt; چورس ميل) جي ايراضيءَ تي پکڙيل آهي، جنهن ڪري اهو ميٽروپوليٽن فرانس (فرانس جي مکيه يورپي علائقي) ۾ ٽيون نمبر وڏو علائقو آهي؛ &lt;small&gt;2018&lt;/small&gt;ع ۾ ان جي آبادي &lt;small&gt;79,94,459&lt;/small&gt; هئي، جيڪا &quot;ايل-دي-فرانس&quot; کان پوءِ ٻئي نمبر تي هئي.&lt;ref name=&quot;Population&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=REG-84|title=Comparateur de territoire: Région d'Auvergne-Rhône-Alpes (84)|work=[[Insee]]|access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt; اها ٻارهن ڊپارٽمينٽن ۽ هڪ خاص حيثيت رکندڙ انتظامي وحدت (ليون جو ميٽروپولس) تي مشتمل آهي، جنهن ۾ ليون کي پريفڪچر (مرڪزي شهر) جي حيثيت حاصل آهي.

هي علائقو مختلف جاگرافيائي، سماجي، معاشي ۽ ثقافتي حصن کي پاڻ ۾ ملائي ٿو؛ اها صورتحال اڳ ۾ &quot;رون-الپس&quot; ۽ ڪجهه حد تائين &quot;اوورن&quot; لاءِ به صحيح هئي. جڏهن ته پراڻا رون-الپس ۽ اوورن علائقا رابطي جي ذريعن ۽ پنهنجي لاڳاپيل ميٽروپوليٽن علائقن جي ڪشش ذريعي هڪ وحدت رکن پيا،&lt;ref&gt; except for Haute-Loire which is found in the economic region of [[Saint-Étienne]].&lt;/ref&gt; پر هي نئون ميلاپ مختلف نوعيتن وارو (&lt;small&gt;heterogeneous&lt;/small&gt;) آهي؛ ان جي قيام کانپوءِ ڪجهه مقامي عهديدارن طرفان ان جي سخت مخالفت به ڪئي وئي هئي.&lt;ref name=&quot;Figaro1&quot;&gt;{{cite news|first1=Frédéric|last1=Poignard|language=fr|title=Le Grand Lyon, laboratoire du &quot;big bang territorial&quot;|journal=[[Le Figaro]]|date=10 October 2008|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2008/10/10/01002-20081010ARTFIG00014-le-grand-lyon-laboratoire-du-big-bang-territorial-.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CB&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|title=Rapport Balladur : Que pensez-vous de la fusion Auvergne et Rhône-Alpes ?|date=25 February 2009|language=fr|website=Cyberbougnat|access-date=4 October 2017|archive-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171004190322/https://www.cyberbougnat.net/actus/Rapport-Balladur-Que-pensez-vous,2780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Figaro2&quot;&gt;{{cite news|first1=Julien|last1=Licourt|language=fr|title=La réduction du nombre de régions réveille les susceptibilités locales|journal=[[Le Figaro]]|date=15 January 2014|url=http://www.lefigaro.fr/politique/2014/01/15/01002-20140115ARTFIG00679-la-reduction-du-nombre-de-regions-reveillent-les-susceptibilites-locales.php|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|language=fr|title=Observatoire de la FPI : Auvergne-rhône-Alpes|url=http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|website=fpifrance.fr|date=January 2016|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161020115606/http://fpifrance.fr/sites/default/files/regions-auvergne-rhone-alpes.pdf|archive-date=20 October 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==حوالا==
{{حوالا}}

==ٻاهريان ڳنڍڻا==
{{Wikivoyage}}
*[http://www.auvergnerhonealpes.fr/ Official website]
*[http://france3-regions.francetvinfo.fr/rhone-alpes/2014/12/17/la-fusion-rhone-alpesauvergne-definitivement-enterinee-par-le-parlement-615380.html Merger of the regions - France 3]

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Auvergne-Rhone-Alpes}}
[[زمرو:اوورن-رون-آلپس| ]]
[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
 [[زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:فرانس جي جاگرافي بابت اهڙا مضمون جن کي فرانسيسي وڪيپيڊيا تان ترجمي جي ضرورت آهي]]</text>
      <sha1>5gy0kwrukb4o4a43ufk9wpwbxwiq2dh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اوويرني-رون-الپس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102854</id>
    <redirect title="اوورن-رون-آلپس" />
    <revision>
      <id>412398</id>
      <timestamp>2026-09-15T01:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>Ibne maryam صفحي [[اوويرني-رون-الپس]] کي [[اوورن-رون-آلپس]] ڏانھن چوريو</comment>
      <origin>412398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="bur94bvlbee3rfc6fsavuw5foh8iv1l" xml:space="preserve">#چوريو [[اوورن-رون-آلپس]]</text>
      <sha1>bur94bvlbee3rfc6fsavuw5foh8iv1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اوورن-رون-آلپس</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102855</id>
    <revision>
      <id>412401</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ڏاکڻي فرانس]] [[زمرو:فرانس جا علائقا]]  [[زمرو:ماسيف سينٽرل]]</comment>
      <origin>412401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="dafwpz3hqxnx5gd6x2ou4hn50ppsc1z" xml:space="preserve">[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]</text>
      <sha1>dafwpz3hqxnx5gd6x2ou4hn50ppsc1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ڏاکڻي فرانس</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102856</id>
    <revision>
      <id>412402</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]   [[زمرو:ڏاکڻي فرانس]] [[زمرو:فرانس جا علائقا]]  [[زمرو:ماسيف سينٽرل]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:2016ع جا قيام]]</comment>
      <origin>412402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="mk204c3act8g9y4js3prqmffg22y451" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]


[[زمرو:ڏاکڻي فرانس]]
[[زمرو:فرانس جا علائقا]] 
[[زمرو:ماسيف سينٽرل]]
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]
[[زمرو:2016ع جا قيام]]</text>
      <sha1>mk204c3act8g9y4js3prqmffg22y451</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412405</id>
      <parentid>412402</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="nshs29hnss2en2d3lq30yz7plngofqt" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>nshs29hnss2en2d3lq30yz7plngofqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:فرانس جي طبعي جاگرافي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102857</id>
    <revision>
      <id>412403</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:فرانس جي جاگرافي]] [[زمرو:يورپ جي طبعي جاگرافي]]</comment>
      <origin>412403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="lwm1z3h9k54akujg40es79n7dgxoyu1" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي جاگرافي]]
[[زمرو:يورپ جي طبعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>lwm1z3h9k54akujg40es79n7dgxoyu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412404</id>
      <parentid>412403</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:يورپ جي طبعي جاگرافي]]; added [[Category:يورپ جي طبيعي جاگرافي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="rj4zre405jilsjhagzdlst5fvpbl2k4" xml:space="preserve">[[زمرو:فرانس جي جاگرافي]]
[[زمرو:يورپ جي طبيعي جاگرافي]]</text>
      <sha1>rj4zre405jilsjhagzdlst5fvpbl2k4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2016ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102858</id>
    <revision>
      <id>412406</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:2016ع جا قيام]] [[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]</comment>
      <origin>412406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="jthy2lihzz31b5gdaru436yygth43sw" xml:space="preserve">[[زمرو:2016ع جا قيام]]
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا]]</text>
      <sha1>jthy2lihzz31b5gdaru436yygth43sw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412409</id>
      <parentid>412406</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T02:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="ae89bmkfrkrb1irillay7msqjmxr5m7" xml:space="preserve">[[زمرو:2016ع جا قيام]]
[[زمرو:رياستون ۽ علائقا بلحاظ قيام جو سال]]</text>
      <sha1>ae89bmkfrkrb1irillay7msqjmxr5m7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:2016ع جا قيام</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102859</id>
    <revision>
      <id>412407</id>
      <timestamp>2026-09-15T02:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:2016ع]] [[زمرو:قيام بلحاظ سال]]</comment>
      <origin>412407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="5pikqb9psafrvyyr3mrzu1bp6i4juzl" xml:space="preserve">[[زمرو:2016ع]]
[[زمرو:قيام بلحاظ سال]]</text>
      <sha1>5pikqb9psafrvyyr3mrzu1bp6i4juzl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ريڊيوايڪٽيو زوال</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102860</id>
    <revision>
      <id>412422</id>
      <timestamp>2026-09-15T03:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:تابڪاري]]  [[زمرو:خطرناڪ مواد]] [[زمرو:اسيائي مقدارون]]  [[زمرو:زھريلا پروسيس]]</comment>
      <origin>412422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="mx6wcjvqhbf3hm88gyhf0aj9xf12v7g" xml:space="preserve">[[زمرو:تابڪاري]] 
[[زمرو:خطرناڪ مواد]]
[[زمرو:اسيائي مقدارون]] 
[[زمرو:زھريلا پروسيس]]</text>
      <sha1>mx6wcjvqhbf3hm88gyhf0aj9xf12v7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:خطرناڪ مواد</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102861</id>
    <revision>
      <id>412423</id>
      <timestamp>2026-09-15T03:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ڪيميا]]</comment>
      <origin>412423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="dq4k3hul8zqxee2bati3muanam8z3pd" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪيميا]]</text>
      <sha1>dq4k3hul8zqxee2bati3muanam8z3pd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412427</id>
      <parentid>412423</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:29:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ڪيميا]]; added [[Category:ڪيميائي شيون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="6vh6l368gqk67ylakttpiux490wdwin" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪيميائي شيون]]</text>
      <sha1>6vh6l368gqk67ylakttpiux490wdwin</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412428</id>
      <parentid>412427</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T03:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:خام مال]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="pb7x0gqmj3kswgp6by4zapjsvlur8as" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪيميائي شيون]]
[[زمرو:خام مال]]</text>
      <sha1>pb7x0gqmj3kswgp6by4zapjsvlur8as</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اسيائي مقدارون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102862</id>
    <revision>
      <id>412425</id>
      <timestamp>2026-09-15T03:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو:  [[زمرو:طبيعي مقدارون]]</comment>
      <origin>412425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="hhukurtj1yvkcv4valzvtzubdijzvmn" xml:space="preserve">
[[زمرو:طبيعي مقدارون]]</text>
      <sha1>hhukurtj1yvkcv4valzvtzubdijzvmn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:زھريلا پروسيس</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102863</id>
    <revision>
      <id>412426</id>
      <timestamp>2026-09-15T03:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ڪيميائي عمل]] [[زمرو:قدرتي خطرا]]</comment>
      <origin>412426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="f8jkoqkfgql4wuxga6yt2nnf8o3ggyx" xml:space="preserve">[[زمرو:ڪيميائي عمل]]
[[زمرو:قدرتي خطرا]]</text>
      <sha1>f8jkoqkfgql4wuxga6yt2nnf8o3ggyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102864</id>
    <revision>
      <id>412456</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:اڻويھين صدي]] [[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="7cwv51cd37hcku5xc7pbvbf2zn7pn5z" xml:space="preserve">[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:ڏھائيون بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>7cwv51cd37hcku5xc7pbvbf2zn7pn5z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1860ع جو ڏهاڪو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102865</id>
    <revision>
      <id>412459</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:1860ع]] [[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]</comment>
      <origin>412459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="b39p9ecoku8ghly8znb666op65085pt" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا ڏهاڪا]]</text>
      <sha1>b39p9ecoku8ghly8znb666op65085pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:اڻويهين صدي جون پيدائشون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102866</id>
    <revision>
      <id>412460</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:اڻويھين صدي]] [[زمرو:پيدائش بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="pqibrrgudy1xuzku1iwor7f6tt6b4mt" xml:space="preserve">[[زمرو:اڻويھين صدي]]
[[زمرو:پيدائش بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>pqibrrgudy1xuzku1iwor7f6tt6b4mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:پيدائش بلحاظ صدي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102867</id>
    <revision>
      <id>412461</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:18:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:پيدائشون]] [[زمرو:زمرا بلحاظ صدي]]</comment>
      <origin>412461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="k8qhrow76dgp7dblz1vbbd3y0dh3g1p" xml:space="preserve">[[زمرو:پيدائشون]]
[[زمرو:زمرا بلحاظ صدي]]</text>
      <sha1>k8qhrow76dgp7dblz1vbbd3y0dh3g1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1867ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102868</id>
    <revision>
      <id>412462</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:21:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]] [[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]</comment>
      <origin>412462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="5igeq940yr0nmi5ly4yk288gsnkqovm" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>5igeq940yr0nmi5ly4yk288gsnkqovm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:1860ع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102869</id>
    <revision>
      <id>412467</id>
      <timestamp>2026-09-15T05:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]] [[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]</comment>
      <origin>412467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="5igeq940yr0nmi5ly4yk288gsnkqovm" xml:space="preserve">[[زمرو:1860ع جو ڏهاڪو]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سال]]</text>
      <sha1>5igeq940yr0nmi5ly4yk288gsnkqovm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>عالم آباد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102870</id>
    <revision>
      <id>412477</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}} {{Infobox settlement | name                    = عالم آباد | native_name             = عالم آباد | native_name_lang        = sd | settlement_type         = [[ديهه]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ عالم آباد جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] |...</comment>
      <origin>412477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6177" sha1="0fg0k52t225x5frun8pl95adx1nl8c6" xml:space="preserve">{{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}
{{Infobox settlement
| name                    = عالم آباد
| native_name             = عالم آباد
| native_name_lang        = sd
| settlement_type         = [[ديهه]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ عالم آباد جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| government_type         = روينيو ديهه
| unit_pref               = Metric
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = روينيو فهرست ۾ ديهه نمبر
| blank_info_sec1         = 1
}}

'''عالم آباد''' (انگريزي: ''Aalamabad'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] ۾ واقع هڪ [[ديهه]] آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست ۾ عالم آباد کي ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''ديهه نمبر 1''' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
عالم آباد هڪ روينيو ديهه آهي ۽ انتظامي طور [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]]، [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۽ [[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو ڊويزن]] ۾ شامل آهي. بورڊ آف روينيو سنڌ جي رڪارڊ ۾ ڪنڌڪوٽ تعلقي جون مجموعي طور 49 ديهون درج ٿيل آهن، جن جي فهرست عالم آباد کان شروع ٿئي ٿي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-weight:bold;&quot; | عالم آباد جي انتظامي حيثيت
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | انتظامي سطح
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | نالو
|-
| ملڪ
| [[پاڪستان]]
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | صوبو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[سنڌ]]
|-
| ڊويزن
| [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ضلعو
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | [[ڪشمور ضلعو]]
|-
| تعلقو
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | روينيو يونٽ
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[ديهه]]
|-
| سرڪاري فهرست ۾ ديهه نمبر
| '''1'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== جاگرافي ۽ علائقائي پس منظر ==
عالم آباد اتر سنڌ جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جي ڳوٺاڻي انتظامي علائقي جو حصو آهي. ڪنڌڪوٽ تعلقو 654 چورس ڪلوميٽر ايراضيءَ تي پکڙيل آهي ۽ [[2023ع پاڪستان جي آدمشماري|2023ع جي آدمشماري]] موجب ان جي ڪل آبادي 407,593 هئي، جنهن مان 264,961 ماڻهو ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ رهندا هئا.&lt;ref name=&quot;PBS2023&quot;&gt;{{cite web
 |title=TABLE 1: Area, Population by Sex, Sex Ratio, Population Density, Urban Population, Household Size and Annual Growth Rate, Census-2023, Sindh
 |url=https://www.pbs.gov.pk/wp-content/uploads/census_tables/tables/table_1_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ڪنڌڪوٽ تعلقي جا ٻه سرڪاري طور ڳڻپيل شهري مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] ۽ [[غوثپور]] آهن؛ باقي آباديءَ جو وڏو حصو عالم آباد سميت تعلقي جي ڳوٺاڻن علائقن ۽ ديهن ۾ ورهايل آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Table 2: Urban Localities by Population Size and their Population by Sex, Census-2023
 |url=https://www.pbs.gov.pk/sites/default/files/population/2023/tables/table_2_sindh_districts.pdf
 |publisher=[[پاڪستان شماريات بيورو]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== روينيو رڪارڊ ==
سنڌ ۾ ديهه زمين ۽ روينيو انتظام جو بنيادي علائقائي يونٽ آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جو لينڊ ايڊمنسٽريشن اينڊ روينيو مئنيجمينٽ انفارميشن سسٽم ديهن سان لاڳاپيل زميني رڪارڊ، ديهه نقشا، وليج فارم، ملڪيت جا رجسٽر ۽ ٻيا روينيو دستاويز سنڀالي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Board of Revenue Sindh — Sindh Zameen
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

بورڊ آف روينيو جي آن لائين نقشن واري نظام ۾ سنڌ جي ديهن جا نقشا ۽ عام نقشا پڻ مهيا ڪيا وڃن ٿا.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Maps of Sindh
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/maps.aspx
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون ديهون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جون ديهون]]
[[زمرو:سنڌ جون ديهون]]</text>
      <sha1>0fg0k52t225x5frun8pl95adx1nl8c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ٻٻرواري</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102871</id>
    <revision>
      <id>412478</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:03:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}} {{ٻيا نالا|انگريزي=Babarwari}}  {{Infobox settlement | name                    = ٻٻرواري | settlement_type         = [[ديهه]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ٻٻرواري جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] | subdivision_type1       = پاڪس...</comment>
      <origin>412478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6971" sha1="av1un8dus7zqlucg5d0gr3q8vpycplj" xml:space="preserve">{{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}
{{ٻيا نالا|انگريزي=Babarwari}}

{{Infobox settlement
| name                    = ٻٻرواري
| settlement_type         = [[ديهه]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ٻٻرواري جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| government_type         = روينيو ديهه
| unit_pref               = Metric
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = روينيو فهرست ۾ ديهه نمبر
| blank_info_sec1         = 4
}}

'''ٻٻرواري''' (انگريزي: ''Babarwari'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] ۾ واقع هڪ [[ديهه]] آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست ۾ ٻٻرواري کي ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''ديهه نمبر 4''' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
ٻٻرواري سنڌ جي روينيو انتظام هيٺ هڪ ديهه آهي. اها انتظامي طور [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]]، [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۽ [[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو ڊويزن]] ۾ شامل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

بورڊ آف روينيو سنڌ جي سرڪاري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''49 ديهون''' آهن. ان فهرست جي شروعات [[عالم آباد]]، [[اکيرو]]، [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ٻٻرواري سان ٿئي ٿي؛ ٻٻرواري کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; padding:6px;&quot; | '''ٻٻرواري جي انتظامي حيثيت'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | انتظامي درجو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | نالو
|-
| ملڪ
| [[پاڪستان]]
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | صوبو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[سنڌ]]
|-
| ڊويزن
| [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ضلعو
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | [[ڪشمور ضلعو]]
|-
| تعلقو
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | انتظامي نوعيت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[ديهه]]
|-
| سرڪاري فهرست ۾ ديهه نمبر
| '''4'''
|}

== جاگرافيائي پس منظر ==
ٻٻرواري [[اتر سنڌ]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جي روينيو حدن ۾ اچي ٿي. ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي ۽ ضلعي جو انتظامي مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] پڻ هن تعلقي ۾ واقع آهي.

ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ [[پنجاب]] ۽ [[بلوچستان]] سان لڳندڙ سرحدي علائقي جو حصو آهي. [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين حصي مان وهي ٿو. ضلعي جي جاگرافيءَ ۾ درياهي ميدان، ڪچي جا علائقا ۽ زرعي زمينون نمايان آهن.

== روينيو انتظام ==
سنڌ جي زميني ۽ روينيو انتظام ۾ [[ديهه]] بنيادي جاگرافيائي ۽ روينيو يونٽن مان هڪ آهي. ديهه جي حدن اندر زمينن ۽ ملڪيتن بابت رڪارڊ [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي انتظام هيٺ رکيو وڃي ٿو. بورڊ جو [[سنڌ زمين]] نظام زميني رڪارڊ ۽ ديهن بابت سرڪاري معلومات تائين رسائي فراهم ڪري ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sindh Zameen
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٻٻرواري جي روينيو سڃاڻپ ''Babarwari'' نالي سان سرڪاري ديهه فهرست ۾ موجود آهي ۽ اها ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي نمبر وار ديهن مان هڪ آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== ڀرپاسي جون ديهون ==
سرڪاري روينيو فهرست ۾ ٻٻرواري کان اڳ [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ان کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهن. هي ترتيب روينيو فهرست جي نمبر وار ترتيب آهي ۽ لازمي طور تي جاگرافيائي ويجهڙائي ظاهر نٿي ڪري.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2F6690; color:white;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي ديهون'''
|-
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه نمبر
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | سرڪاري انگريزي نالو
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 1
| [[عالم آباد]]
| Aalamabad
|-
| 2
| [[اکيرو]]
| Akhero
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 3
| [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]]
| Arain
|-
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''4'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''ٻٻرواري'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''Babarwari'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 5
| [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]]
| Balochabad
|-
| 6
| [[ٻلهاڙي]]
| Bilhari
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون ديهون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جون ديهون]]
[[زمرو:سنڌ جون ديهون]]</text>
      <sha1>av1un8dus7zqlucg5d0gr3q8vpycplj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412479</id>
      <parentid>412478</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6927" sha1="2ysebu2ia5ecp5frufjx81akae5m28q" xml:space="preserve">{{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}


{{Infobox settlement
| name                    = ٻٻرواري
| settlement_type         = [[ديهه]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ٻٻرواري جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| government_type         = روينيو ديهه
| unit_pref               = Metric
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = روينيو فهرست ۾ ديهه نمبر
| blank_info_sec1         = 4
}}

'''ٻٻرواري''' (انگريزي: ''Babarwari'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] ۾ واقع هڪ [[ديهه]] آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست ۾ ٻٻرواري کي ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''ديهه نمبر 4''' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
ٻٻرواري سنڌ جي روينيو انتظام هيٺ هڪ ديهه آهي. اها انتظامي طور [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]]، [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۽ [[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو ڊويزن]] ۾ شامل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

بورڊ آف روينيو سنڌ جي سرڪاري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''49 ديهون''' آهن. ان فهرست جي شروعات [[عالم آباد]]، [[اکيرو]]، [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ٻٻرواري سان ٿئي ٿي؛ ٻٻرواري کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; padding:6px;&quot; | '''ٻٻرواري جي انتظامي حيثيت'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | انتظامي درجو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | نالو
|-
| ملڪ
| [[پاڪستان]]
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | صوبو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[سنڌ]]
|-
| ڊويزن
| [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ضلعو
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | [[ڪشمور ضلعو]]
|-
| تعلقو
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | انتظامي نوعيت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[ديهه]]
|-
| سرڪاري فهرست ۾ ديهه نمبر
| '''4'''
|}

== جاگرافيائي پس منظر ==
ٻٻرواري [[اتر سنڌ]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جي روينيو حدن ۾ اچي ٿي. ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي ۽ ضلعي جو انتظامي مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] پڻ هن تعلقي ۾ واقع آهي.

ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ [[پنجاب]] ۽ [[بلوچستان]] سان لڳندڙ سرحدي علائقي جو حصو آهي. [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين حصي مان وهي ٿو. ضلعي جي جاگرافيءَ ۾ درياهي ميدان، ڪچي جا علائقا ۽ زرعي زمينون نمايان آهن.

== روينيو انتظام ==
سنڌ جي زميني ۽ روينيو انتظام ۾ [[ديهه]] بنيادي جاگرافيائي ۽ روينيو يونٽن مان هڪ آهي. ديهه جي حدن اندر زمينن ۽ ملڪيتن بابت رڪارڊ [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي انتظام هيٺ رکيو وڃي ٿو. بورڊ جو [[سنڌ زمين]] نظام زميني رڪارڊ ۽ ديهن بابت سرڪاري معلومات تائين رسائي فراهم ڪري ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sindh Zameen
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٻٻرواري جي روينيو سڃاڻپ ''Babarwari'' نالي سان سرڪاري ديهه فهرست ۾ موجود آهي ۽ اها ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي نمبر وار ديهن مان هڪ آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== ڀرپاسي جون ديهون ==
سرڪاري روينيو فهرست ۾ ٻٻرواري کان اڳ [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ان کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهن. هي ترتيب روينيو فهرست جي نمبر وار ترتيب آهي ۽ لازمي طور تي جاگرافيائي ويجهڙائي ظاهر نٿي ڪري.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2F6690; color:white;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي ديهون'''
|-
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه نمبر
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | سرڪاري انگريزي نالو
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 1
| [[عالم آباد]]
| Aalamabad
|-
| 2
| [[اکيرو]]
| Akhero
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 3
| [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]]
| Arain
|-
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''4'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''ٻٻرواري'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''Babarwari'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 5
| [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]]
| Balochabad
|-
| 6
| [[ٻلهاڙي]]
| Bilhari
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون ديهون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جون ديهون]]
[[زمرو:سنڌ جون ديهون]]</text>
      <sha1>2ysebu2ia5ecp5frufjx81akae5m28q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412480</id>
      <parentid>412479</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T09:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Intisar Ali صفحي [[بابرواڙي]] کي [[ٻٻرواري]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان</comment>
      <origin>412479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6927" sha1="2ysebu2ia5ecp5frufjx81akae5m28q" xml:space="preserve">{{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}


{{Infobox settlement
| name                    = ٻٻرواري
| settlement_type         = [[ديهه]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ ٻٻرواري جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| government_type         = روينيو ديهه
| unit_pref               = Metric
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = روينيو فهرست ۾ ديهه نمبر
| blank_info_sec1         = 4
}}

'''ٻٻرواري''' (انگريزي: ''Babarwari'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] ۾ واقع هڪ [[ديهه]] آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست ۾ ٻٻرواري کي ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''ديهه نمبر 4''' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
ٻٻرواري سنڌ جي روينيو انتظام هيٺ هڪ ديهه آهي. اها انتظامي طور [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]]، [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۽ [[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو ڊويزن]] ۾ شامل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

بورڊ آف روينيو سنڌ جي سرڪاري فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور '''49 ديهون''' آهن. ان فهرست جي شروعات [[عالم آباد]]، [[اکيرو]]، [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ٻٻرواري سان ٿئي ٿي؛ ٻٻرواري کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center; border-collapse:collapse;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; padding:6px;&quot; | '''ٻٻرواري جي انتظامي حيثيت'''
|-
! style=&quot;background:#6C5B7B; color:white;&quot; | انتظامي درجو
! style=&quot;background:#C06C84; color:white;&quot; | نالو
|-
| ملڪ
| [[پاڪستان]]
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | صوبو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[سنڌ]]
|-
| ڊويزن
| [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
|-
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | ضلعو
| style=&quot;background:#ECF8EE;&quot; | [[ڪشمور ضلعو]]
|-
| تعلقو
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | انتظامي نوعيت
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[ديهه]]
|-
| سرڪاري فهرست ۾ ديهه نمبر
| '''4'''
|}

== جاگرافيائي پس منظر ==
ٻٻرواري [[اتر سنڌ]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] جي روينيو حدن ۾ اچي ٿي. ڪنڌڪوٽ تعلقو [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي ٽن تعلقن مان هڪ آهي ۽ ضلعي جو انتظامي مرڪز [[ڪنڌڪوٽ]] پڻ هن تعلقي ۾ واقع آهي.

ڪشمور ضلعو سنڌ جي انتهائي اترئين حصي ۾ واقع آهي ۽ [[پنجاب]] ۽ [[بلوچستان]] سان لڳندڙ سرحدي علائقي جو حصو آهي. [[سنڌو درياهه]] ضلعي جي اوڀرئين حصي مان وهي ٿو. ضلعي جي جاگرافيءَ ۾ درياهي ميدان، ڪچي جا علائقا ۽ زرعي زمينون نمايان آهن.

== روينيو انتظام ==
سنڌ جي زميني ۽ روينيو انتظام ۾ [[ديهه]] بنيادي جاگرافيائي ۽ روينيو يونٽن مان هڪ آهي. ديهه جي حدن اندر زمينن ۽ ملڪيتن بابت رڪارڊ [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي انتظام هيٺ رکيو وڃي ٿو. بورڊ جو [[سنڌ زمين]] نظام زميني رڪارڊ ۽ ديهن بابت سرڪاري معلومات تائين رسائي فراهم ڪري ٿو.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Sindh Zameen
 |url=https://www.sindhzameen.gos.pk/
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

ٻٻرواري جي روينيو سڃاڻپ ''Babarwari'' نالي سان سرڪاري ديهه فهرست ۾ موجود آهي ۽ اها ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي نمبر وار ديهن مان هڪ آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== ڀرپاسي جون ديهون ==
سرڪاري روينيو فهرست ۾ ٻٻرواري کان اڳ [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]] ۽ ان کان پوءِ [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]] درج ٿيل آهن. هي ترتيب روينيو فهرست جي نمبر وار ترتيب آهي ۽ لازمي طور تي جاگرافيائي ويجهڙائي ظاهر نٿي ڪري.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#2F6690; color:white;&quot; | '''ڪنڌڪوٽ تعلقي جي شروعاتي ديهون'''
|-
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه نمبر
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#3A7CA5; color:white;&quot; | سرڪاري انگريزي نالو
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 1
| [[عالم آباد]]
| Aalamabad
|-
| 2
| [[اکيرو]]
| Akhero
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 3
| [[آرائين (ڪنڌڪوٽ)|آرائين]]
| Arain
|-
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''4'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''ٻٻرواري'''
| style=&quot;background:#FFF1C1; font-weight:bold;&quot; | '''Babarwari'''
|-
| style=&quot;background:#EAF4F8;&quot; | 5
| [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]]
| Balochabad
|-
| 6
| [[ٻلهاڙي]]
| Bilhari
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
* [[سنڌ جون ديهون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جون ديهون]]
[[زمرو:سنڌ جون ديهون]]</text>
      <sha1>2ysebu2ia5ecp5frufjx81akae5m28q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بابرواڙي</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102872</id>
    <redirect title="ٻٻرواري" />
    <revision>
      <id>412481</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>Intisar Ali صفحي [[بابرواڙي]] کي [[ٻٻرواري]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان</comment>
      <origin>412481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="5vbwesfkezhu4iiwte0zlxqpu7b2vr9" xml:space="preserve">#چوريو [[ٻٻرواري]]</text>
      <sha1>5vbwesfkezhu4iiwte0zlxqpu7b2vr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بخشپور</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102873</id>
    <revision>
      <id>412485</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:10:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Intisar Ali</username>
        <id>8681</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: {{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}   {{Infobox settlement | name                    = بخشپور | settlement_type         = [[ديهه]] | pushpin_map             = Sindh#Pakistan | pushpin_label_position  = right | pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بخشپور جو مقام | subdivision_type        = ملڪ | subdivision_name        = [[پاڪستان]] | subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]] | subdivision_nam...</comment>
      <origin>412485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9841" sha1="3a41u9vftprnqm9gvmwp1mxirt0lf9s" xml:space="preserve">{{Short description|ڪنڌڪوٽ تعلقي جي ديهه}}


{{Infobox settlement
| name                    = بخشپور
| settlement_type         = [[ديهه]]
| pushpin_map             = Sindh#Pakistan
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_caption     = سنڌ ۾ بخشپور جو مقام
| subdivision_type        = ملڪ
| subdivision_name        = [[پاڪستان]]
| subdivision_type1       = [[پاڪستان جا صوبا|صوبو]]
| subdivision_name1       = [[سنڌ]]
| subdivision_type2       = [[سنڌ جون ڊويزنون|ڊويزن]]
| subdivision_name2       = [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
| subdivision_type3       = [[سنڌ جا ضلعا|ضلعو]]
| subdivision_name3       = [[ڪشمور ضلعو]]
| subdivision_type4       = [[سنڌ جا تعلقا|تعلقو]]
| subdivision_name4       = [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
| government_type         = روينيو ديهه
| unit_pref               = Metric
| timezone1               = [[پاڪستان معياري وقت]]
| utc_offset1             = +5
| blank_name_sec1         = روينيو فهرست ۾ ديهه نمبر
| blank_info_sec1         = 7
}}

'''بخشپور''' (انگريزي: ''Buxpur'') [[پاڪستان]] جي صوبي [[سنڌ]] جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] جي [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]] ۾ واقع هڪ [[ديهه]] آهي. [[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي سرڪاري ديهن واري فهرست ۾ بخشپور کي ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''ديهه نمبر 7''' طور درج ڪيو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;&gt;{{cite web
 |title=List of Dehs in Sindh
 |url=https://sindhzameen.gos.pk/demo_Registries/pdf/listofdeh.pdf
 |publisher=بورڊ آف روينيو، حڪومت سنڌ
 |website=سنڌ زمين
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== انتظامي حيثيت ==
بخشپور سنڌ جي روينيو نظام جي هڪ ديهه آهي ۽ انتظامي طور [[ڪنڌڪوٽ تعلقو|ڪنڌڪوٽ تعلقي]]، [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۽ [[لاڙڪاڻو ڊويزن|لاڙڪاڻو ڊويزن]] جو حصو آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

بورڊ آف روينيو سنڌ جي فهرست موجب ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ مجموعي طور 49 ديهون درج ٿيل آهن. بخشپور ان فهرست ۾ ستين نمبر تي آهي؛ ان کان اڳ [[ٻلهاڙي]] ۽ ان کان پوءِ [[چمن (ڪنڌڪوٽ)|چمن]] درج ٿيل آهن.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#355C7D; color:white; font-size:115%; font-weight:bold;&quot; | بخشپور جي انتظامي حيثيت
|-
! style=&quot;background:#457B9D; color:white;&quot; | انتظامي درجو
! style=&quot;background:#6D597A; color:white;&quot; | نالو
|-
| ملڪ
| [[پاڪستان]]
|-
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | صوبو
| style=&quot;background:#EAF4FF;&quot; | [[سنڌ]]
|-
| ڊويزن
| [[لاڙڪاڻو ڊويزن]]
|-
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | ضلعو
| style=&quot;background:#EAF7EE;&quot; | [[ڪشمور ضلعو]]
|-
| تعلقو
| [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
|-
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | روينيو يونٽ
| style=&quot;background:#FFF4E5;&quot; | [[ديهه]]
|-
| سرڪاري فهرست ۾ نمبر
| '''7'''
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== بخشپور جي آبادي ==
بخشپور نالي آبادي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ هڪ ڄاتل مقامي مرڪز پڻ آهي. عالمي بئنڪ جي [[گڊو بئراج]] سان لاڳاپيل آبادڪاري واري منصوبي جي دستاويز ۾ بخشاپور کي ڪشمور ضلعي جو هڪ وڏو شهر ڄاڻايو ويو آهي.&lt;ref name=&quot;WorldBankGuddu&quot;&gt;{{cite web
 |title=Guddu Barrage Rehabilitation Project – Resettlement Action Plan
 |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/099112923010014443/pdf/P1313240137585070081be0021f676fa680.pdf
 |publisher=[[عالمي بئنڪ]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

مختلف جاگرافيائي ذريعن ۾ هن آباديءَ جو نالو ''Bakhshapur'' ۽ ''Bukhshapur'' پڻ لکيل ملي ٿو. آباديءَ جو مرڪزي هنڌ لڳ ڀڳ 28.38° اتر ويڪرائي ڦاڪ ۽ 69.37° اوڀر ڊگهائي ڦاڪ تي ڄاڻايو ويو آهي.&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Bakhshapur
 |url=https://mapcarta.com/15147152
 |website=Mapcarta
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

'''نوٽ:''' آبادي ''Bakhshapur'' ۽ بورڊ آف روينيو ۾ درج ديهه ''Buxpur'' جي حدن جي مڪمل هڪجهڙائي بابت دستياب سرڪاري آن لائين رڪارڊ واضح نه آهي؛ تنهنڪري آباديءَ جا جاگرافيائي انگ ديهه جي سرڪاري حدن جا انگ نه سمجهيا وڃن.

== آمدرفت ==
بخشاپور وٽ هڪ [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن|ريلوي اسٽيشن]] موجود آهي. ڪشمور-ڪنڌڪوٽ جي ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ جي سرڪاري ضلعي تعارف موجب ڪشمور ضلعو ريلوي وسيلي ڳنڍيل آهي ۽ بخشاپور، [[ڪنڌڪوٽ ريلوي اسٽيشن|ڪنڌڪوٽ]]، [[تنگواڻي ريلوي اسٽيشن|تنگواڻي]] ۽ [[حيات شهيد ريلوي اسٽيشن|حيات شهيد]] ضلعي جون ريلوي اسٽيشنون آهن.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;&gt;{{cite web
 |title=Introduction – District and Sessions Court Kashmore at Kandhkot
 |url=https://www.districtcourtskandhkot.gos.pk/
 |publisher=ضلعي ۽ سيشن ڪورٽ ڪشمور ايٽ ڪنڌڪوٽ
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

[[فائل:Bakhshapur Railway Station.jpg|thumb|بخشاپور ريلوي اسٽيشن]]
&lt;!-- مٿيون فائل نالو وڪيميڊيا ڪامنز تي تصديق ڪرڻ کان پوءِ ئي استعمال ڪيو وڃي. --&gt;

[[نيشنل هاءِ وي اٿارٽي]] جي ڪنڌڪوٽ–ڪشمور اضافي ڪيريج وي منصوبي جي دستاويزن ۾ پڻ بخشاپور جو ذڪر ملي ٿو. منصوبي جي آبادڪاري ۽ مقامي ماڻهن سان صلاح مشوري واري دستاويز ۾ بخشاپور، تعلقو ڪنڌڪوٽ ۾ مقامي ماڻهن سان ڪيل گڏجاڻي ڏيکاري وئي آهي.&lt;ref name=&quot;NHA&quot;&gt;{{cite web
 |title=Kandhkot–Kashmore Additional Carriageway Section: Land Acquisition and Resettlement Plan
 |url=https://nha.gov.pk/uploads/topics/16993545333167.pdf
 |publisher=[[نيشنل هاءِ وي اٿارٽي]]
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

اهڙي طرح بخشاپور [[انڊس هاءِ وي]] سان لاڳاپيل مقامي آبادي آهي. قومي ۽ علائقائي خبرن ۾ بخشاپور ڀرسان انڊس هاءِ وي جو ذڪر پڻ ملي ٿو.&lt;ref&gt;{{cite news
 |last=Shamsi
 |first=Waseem
 |title=Young man kidnapped from Indus Highway near Kashmore
 |url=https://www.dawn.com/news/1869863
 |work=[[ڊان]]
 |date=5 November 2024
 |access-date=15 September 2026
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

== علائقائي پس منظر ==
بخشپور وارو علائقو اتر سنڌ جي [[ڪشمور ضلعو|ڪشمور ضلعي]] ۾ واقع آهي. ضلعو پنهنجي جاگرافيائي هنڌ سبب سنڌ کي [[پنجاب]] ۽ [[بلوچستان]] سان ملائيندڙ اهم علائقو آهي. ضلعي مان ريلوي ۽ اهم شاهراهون گذرن ٿيون، جڏهن ته علائقي جي معيشت ۾ زراعت ۽ زرعي پيداوار جي واپار کي اهم حيثيت حاصل آهي.&lt;ref name=&quot;WorldBankGuddu&quot;/&gt;

[[ڪشمور ضلعو]] 13 ڊسمبر 2004ع تي اڳوڻي [[جيڪب آباد ضلعو|جيڪب آباد ضلعي]] جي انتظامي ورهاست کان پوءِ قائم ٿيو ۽ [[ڪنڌڪوٽ]] کي ضلعي جو صدر مقام بڻايو ويو.&lt;ref name=&quot;DistrictCourt&quot;/&gt;

== ساڳئي نالي واري ديهه ==
[[بورڊ آف روينيو سنڌ]] جي رڪارڊ ۾ [[ڪشمور تعلقو|ڪشمور تعلقي]] اندر پڻ '''Buxapur''' نالي هڪ الڳ ديهه درج ٿيل آهي، جڏهن ته هن مضمون جو موضوع ڪنڌڪوٽ تعلقي جي '''Buxpur''' ديهه آهي.&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt; ٻنهي روينيو ديهن جي نالن ۾ هڪجهڙائي سبب کين هڪ ٻئي سان نه منجهائڻ گهرجي.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+ style=&quot;background:#264653; color:white; font-size:110%; font-weight:bold;&quot; | ڪنڌڪوٽ تعلقي ۾ بخشپور ۽ ويجهي نمبر وار ديهون
|-
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | ديهه نمبر
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | ديهه
! style=&quot;background:#2A9D8F; color:white;&quot; | سرڪاري رڪارڊ ۾ نالو
|-
| 5
| [[بلوچ آباد (ڪنڌڪوٽ)|بلوچ آباد]]
| Balochabad
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | 6
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | [[ٻلهاڙي]]
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | Bilhari
|-
| style=&quot;background:#FFE8A1; font-weight:bold;&quot; | '''7'''
| style=&quot;background:#FFE8A1; font-weight:bold;&quot; | '''بخشپور'''
| style=&quot;background:#FFE8A1; font-weight:bold;&quot; | '''Buxpur'''
|-
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | 8
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | [[چمن (ڪنڌڪوٽ)|چمن]]
| style=&quot;background:#E9F5F2;&quot; | Chaman
|-
| 9
| [[ڏاڏر (ڪنڌڪوٽ)|ڏاڏر]]
| Dadar
|}&lt;ref name=&quot;SindhZameen&quot;/&gt;

== پڻ ڏسو ==
* [[ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
* [[ڪشمور ضلعو]]
* [[بخشاپور ريلوي اسٽيشن]]
* [[ڪنڌڪوٽ]]
* [[سنڌ جون ديهون]]

== حوالا ==
{{حوالا}}

[[زمرو:ڪنڌڪوٽ تعلقو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعو]]
[[زمرو:ڪشمور ضلعي جون ديهون]]
[[زمرو:سنڌ جون ديهون]]</text>
      <sha1>3a41u9vftprnqm9gvmwp1mxirt0lf9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102874</id>
    <revision>
      <id>412500</id>
      <timestamp>2026-09-15T09:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:انسان]]</comment>
      <origin>412500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="mxcusw6ooa9ffgqyvpfg1x39gl54ip8" xml:space="preserve">[[زمرو:انسان]]</text>
      <sha1>mxcusw6ooa9ffgqyvpfg1x39gl54ip8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:جين ايڊمز</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102875</id>
    <revision>
      <id>412515</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:يادداشت نگار]] [[زمرو:سماجي ڪارڪن]]  [[زمرو:نوبل انعام يافته]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]] [[زمرو:LGBTQ عيسائي]]  [[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]] [[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]]  [[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]]  [[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]  [[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]]  زمرو:ايلينوائي جا پر...</comment>
      <origin>412515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1833" sha1="ppaxyx7fhxw4rblszyadrc59ud6pxu2" xml:space="preserve">[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:LGBTQ عيسائي]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:1860ع جون پيدائشون]]
[[زمرو:1935ع جون فوتگيون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:ايلينوائي رياست جا فلسفي]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]]
[[زمرو:ايلينوائي جا LGBTQ ماڻهو]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون]]
[[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي LGBTQ تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي LGBTQ ليکڪائون]] 
[[زمرو:آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] 
[[زمرو:اڻويھين صدي جا سماجياتي ماهر]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي يادداشت نگار]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي فلسفي]] 
[[زمرو:ويهين صدي جا آمريڪي سماجياتي ماهر]]
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي عورت انساني حقن جون ڪارڪن]]
[[زمرو:اڻويھين صدي جا عورتن جي حقن جا حامي]]</text>
      <sha1>ppaxyx7fhxw4rblszyadrc59ud6pxu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412516</id>
      <parentid>412515</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="s5l65gf5s4w74yn8o1c4arm5oqfzee3" xml:space="preserve">[[زمرو:LGBTQ عيسائي]]
[[زمرو:آمريڪي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي تعليمي ماهر]] 
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] 


[[زمرو:ايلينوائي رياست جا فلسفي]]
[[زمرو:ترقي پسند]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]]</text>
      <sha1>s5l65gf5s4w74yn8o1c4arm5oqfzee3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412518</id>
      <parentid>412516</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1755" sha1="d8ej73lzuy9cxgzooy7qkcpdyupjk4p" xml:space="preserve">[[زمرو:LGBTQ عيسائي]]
[[زمرو:آمريڪي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:آمريڪي تعليمي ماهر]] 
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:نوبل انعام يافته عورتون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي عورت يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي غير افسانوي ليکڪائون]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته شخصيتون]] 
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ترقي پسند]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند]]
[[زمرو:آمريڪي يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:LGBTQ يادداشت نگار]] 
[[زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]] 
[[زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ]] 
[[زمرو:ايلينوائي جا پريسبيٽيرين]] 
[[زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:ايلينوائي رياست جا فلسفي]]
[[زمرو:شڪاگو جا سماجي ڪارڪن]]</text>
      <sha1>d8ej73lzuy9cxgzooy7qkcpdyupjk4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ عيسائي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102876</id>
    <revision>
      <id>412519</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:عيسائي]]  [[زمرو:LGBTQ]]   [[زمرو:ليکڪائون]] [[زمرو:اڻويھين صدي]]  [[زمرو:انساني حق]] [[زمرو:شڪاگو]]  [[زمرو:عيسائيت]] [[زمرو:الينوئي رياست]] [[زمرو:ويهين صدي]] [[زمرو:ادبي صنفون]] [[زمرو:ادبي شخصيتون]] [[زمرو:سماجي بهبود]] [[زمرو:بشريات]] [[زمرو:فيمينزم]] [[زمرو:ترقي پسندي]] زمرو:سم...</comment>
      <origin>412519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="837" sha1="fge0fxg5uj0db14j6g9hn1hkl6jpi39" xml:space="preserve">[[زمرو:عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ]]


[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:اڻويھين صدي]]

[[زمرو:انساني حق]]
[[زمرو:شڪاگو]] 
[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:ويهين صدي]]
[[زمرو:ادبي صنفون]]
[[زمرو:ادبي شخصيتون]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:بشريات]]
[[زمرو:فيمينزم]]
[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]
[[زمرو:سياست ۾ عورتون]]</text>
      <sha1>fge0fxg5uj0db14j6g9hn1hkl6jpi39</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412529</id>
      <parentid>412519</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="jpj4vk7u102iv2q50fm2macokvliq5b" xml:space="preserve">[[زمرو:عيسائي]] 
[[زمرو:LGBTQ]]</text>
      <sha1>jpj4vk7u102iv2q50fm2macokvliq5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:عيسائي</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102877</id>
    <revision>
      <id>412520</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:عيسائيت]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ مذهب]]</comment>
      <origin>412520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="6icnwnms0ykm2vtb9dgwqrpnn1b1z99" xml:space="preserve">[[زمرو:عيسائيت]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ مذهب]]</text>
      <sha1>6icnwnms0ykm2vtb9dgwqrpnn1b1z99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ماڻهو بلحاظ مذهب</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102878</id>
    <revision>
      <id>412521</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:مذهب]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]</comment>
      <origin>412521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="tsy3etxkwnvew2tqj7vockj9pm91yj7" xml:space="preserve">[[زمرو:مذهب]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]</text>
      <sha1>tsy3etxkwnvew2tqj7vockj9pm91yj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:شڪاگو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102879</id>
    <revision>
      <id>412522</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:الينوئي رياست]] [[زمرو:الينوئي رياست]] [[زمرو:آمريڪا جا شهر]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شهر]]</comment>
      <origin>412522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="hosjgnl0iqzv77o0uriplqr3gw1hix1" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شهر]]</text>
      <sha1>hosjgnl0iqzv77o0uriplqr3gw1hix1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412523</id>
      <parentid>412522</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="187" sha1="eajttpn74hq25zv48uc457q5wy1urx2" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست جا شهر]]
[[زمرو:آمريڪا جا شهر]]
[[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شهر]]</text>
      <sha1>eajttpn74hq25zv48uc457q5wy1urx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412524</id>
      <parentid>412523</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:آمريڪا جا شهر]]; added [[Category:اتر آمريڪا جا شھر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="iqtbrpjgi6ci3mprdep5p56bkn9y1wr" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست جا شهر]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا شھر]]
[[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شهر]]</text>
      <sha1>iqtbrpjgi6ci3mprdep5p56bkn9y1wr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412525</id>
      <parentid>412524</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:37:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جا شهر]]; added [[Category:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="d66akh7xir78gtemfnwls8wasnsayjo" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست جا شهر]]
[[زمرو:اتر آمريڪا جا شھر]]
[[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر]]</text>
      <sha1>d66akh7xir78gtemfnwls8wasnsayjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412526</id>
      <parentid>412525</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="dzw7rovh7g2tpac9kl927gvbqcavh2p" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:الينوئي رياست جا شهر]]</text>
      <sha1>dzw7rovh7g2tpac9kl927gvbqcavh2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:الينوئي رياست جا شهر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102880</id>
    <revision>
      <id>412527</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:الينوئي رياست]] [[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر]]</comment>
      <origin>412527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="cizrt1xq4l6gqm6yn99ry982iu9ehob" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:گڏيل آمريڪي رياستن جا شھر]]</text>
      <sha1>cizrt1xq4l6gqm6yn99ry982iu9ehob</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:شڪاگو جون ليکڪائون</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102881</id>
    <revision>
      <id>412530</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:شڪاگو]] [[زمرو:ليکڪائون]]</comment>
      <origin>412530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="tmw6v0h3f9ztixa0cbnztlz7k26r7n7" xml:space="preserve">[[زمرو:شڪاگو]]
[[زمرو:ليکڪائون]]</text>
      <sha1>tmw6v0h3f9ztixa0cbnztlz7k26r7n7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412531</id>
      <parentid>412530</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:44:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:عورتون بلحاظ ملڪ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97" sha1="8nf9tazfhlfrvcrah267j44h9lny6vn" xml:space="preserve">[[زمرو:شڪاگو]]
[[زمرو:ليکڪائون]]
[[زمرو:عورتون بلحاظ ملڪ]]</text>
      <sha1>8nf9tazfhlfrvcrah267j44h9lny6vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:يادداشت نگار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102882</id>
    <revision>
      <id>412532</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:يادداشت نگاري]]</comment>
      <origin>412532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="rhcpbwpjxuslypdmdli02bkipn1n65z" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:يادداشت نگاري]]</text>
      <sha1>rhcpbwpjxuslypdmdli02bkipn1n65z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:يادداشت نگاري</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102883</id>
    <revision>
      <id>412533</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:48:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ادبي صنفون]]</comment>
      <origin>412533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="5jg01c9pb4nz50feyogztiui0qol43l" xml:space="preserve">[[زمرو:ادبي صنفون]]</text>
      <sha1>5jg01c9pb4nz50feyogztiui0qol43l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي سياسي ليکڪ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102884</id>
    <revision>
      <id>412534</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:50:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سياسي ليکڪ]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="0whdtcrage165rtmdn478v1inn1d3am" xml:space="preserve">[[زمرو:سياسي ليکڪ]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>0whdtcrage165rtmdn478v1inn1d3am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سياسي ليکڪ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102885</id>
    <revision>
      <id>412535</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:51:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:سياست]]</comment>
      <origin>412535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="84ebvke4oiyht7ddqhlfmq6oxiba5j0" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:سياست]]</text>
      <sha1>84ebvke4oiyht7ddqhlfmq6oxiba5j0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412536</id>
      <parentid>412535</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:53:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:سياست]]; added [[Category:سياست بلحاظ مسئلا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="25izbsd29jjwsb7fw07ra9uqythfi31" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:سياست بلحاظ مسئلا]]</text>
      <sha1>25izbsd29jjwsb7fw07ra9uqythfi31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412537</id>
      <parentid>412536</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ماڻهو بلحاظ وابستگي]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="bvtryrpivetboipu123akxir52jrp5z" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:سياست بلحاظ مسئلا]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ وابستگي]]</text>
      <sha1>bvtryrpivetboipu123akxir52jrp5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412538</id>
      <parentid>412537</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T10:55:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>412538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="hszk14vaidz9t6tgk1xpadb1le0k4dw" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ بلحاظ موضوع]]
[[زمرو:سياست سان لاڳاپيل ماڻهو]]</text>
      <sha1>hszk14vaidz9t6tgk1xpadb1le0k4dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ليکڪ بلحاظ موضوع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102886</id>
    <revision>
      <id>412539</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ليکڪ]] [[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]]</comment>
      <origin>412539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="7bzuptx5fc46jd71zzdro9qcr2lscpb" xml:space="preserve">[[زمرو:ليکڪ]]
[[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]]</text>
      <sha1>7bzuptx5fc46jd71zzdro9qcr2lscpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سياست سان لاڳاپيل ماڻهو</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102887</id>
    <revision>
      <id>412540</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سياست]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ موضوع]]</comment>
      <origin>412540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="44hwvg9471o8jqvksixytcrd1gfuv8h" xml:space="preserve">[[زمرو:سياست]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ موضوع]]</text>
      <sha1>44hwvg9471o8jqvksixytcrd1gfuv8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ماڻهو بلحاظ موضوع</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102888</id>
    <revision>
      <id>412541</id>
      <timestamp>2026-09-15T10:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ماڻهو]] [[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]]</comment>
      <origin>412541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="fwz4r580vb3yvaxkdm21oqqx3spay4p" xml:space="preserve">[[زمرو:ماڻهو]]
[[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]]</text>
      <sha1>fwz4r580vb3yvaxkdm21oqqx3spay4p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412542</id>
      <parentid>412541</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:00:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ماڻهو]]; added [[Category:ماڻھو]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="ir040mqx5c6n5mvppavvi8kvdo1azo0" xml:space="preserve">[[زمرو:ماڻھو]]
[[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]]</text>
      <sha1>ir040mqx5c6n5mvppavvi8kvdo1azo0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي تعليمي ماهر</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102889</id>
    <revision>
      <id>412543</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:تعليمي ماهر]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="gbbi3fybhpfrpkt826jzpz7nogz90gi" xml:space="preserve">[[زمرو:تعليمي ماهر]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>gbbi3fybhpfrpkt826jzpz7nogz90gi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>412544</id>
      <parentid>412543</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T11:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:تعليمي ماهر]]; added [[Category:ماهر تعليم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان</comment>
      <origin>412544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="tcd3xcm9ti0mpk4l79oita42i26cwmz" xml:space="preserve">[[زمرو:ماهر تعليم]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>tcd3xcm9ti0mpk4l79oita42i26cwmz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي يادداشت نگار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102890</id>
    <revision>
      <id>412545</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:03:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:يادداشت نگار]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="mu4k35z6q5pt13jhijz5q7cn0e2b1k7" xml:space="preserve">[[زمرو:يادداشت نگار]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>mu4k35z6q5pt13jhijz5q7cn0e2b1k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ايلينوائي جا ترقي پسند</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102891</id>
    <revision>
      <id>412546</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:05:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:الينوئي رياست]] [[زمرو:امريڪي ترقي پسند]]</comment>
      <origin>412546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="hpntqcppjs0norav039za38rqs10pkd" xml:space="preserve">[[زمرو:الينوئي رياست]]
[[زمرو:امريڪي ترقي پسند]]</text>
      <sha1>hpntqcppjs0norav039za38rqs10pkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:امريڪي ترقي پسند</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102892</id>
    <revision>
      <id>412547</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ترقي پسند]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="kau18gvzm0e0otc9ku6f1vb7unwydkr" xml:space="preserve">[[زمرو:ترقي پسند]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>kau18gvzm0e0otc9ku6f1vb7unwydkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:ترقي پسند</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102893</id>
    <revision>
      <id>412548</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:ترقي پسندي]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ موضوع]]</comment>
      <origin>412548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="k70bn6gmcxcp51g5yf91ma42jy2rnao" xml:space="preserve">[[زمرو:ترقي پسندي]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ موضوع]]</text>
      <sha1>k70bn6gmcxcp51g5yf91ma42jy2rnao</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ سماجي ڪارڪن</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102894</id>
    <revision>
      <id>412549</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:LGBTQ]] [[زمرو:سماجي ڪارڪن]]</comment>
      <origin>412549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="3j2z3r0eik8vsooxi1ycb4gc2j3obwg" xml:space="preserve">[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:سماجي ڪارڪن]]</text>
      <sha1>3j2z3r0eik8vsooxi1ycb4gc2j3obwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:سماجي ڪارڪن</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102895</id>
    <revision>
      <id>412550</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سماجي بهبود]] [[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]</comment>
      <origin>412550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="tpwbr756ydavykf2dyojco0zlb9wy18" xml:space="preserve">[[زمرو:سماجي بهبود]]
[[زمرو:ماڻهو بلحاظ ڪم]]</text>
      <sha1>tpwbr756ydavykf2dyojco0zlb9wy18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي نوبل انعام يافته</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102896</id>
    <revision>
      <id>412551</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:نوبل انعام يافته]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="sdoyenz42532kva9vkfo7zuyndjq7gf" xml:space="preserve">[[زمرو:نوبل انعام يافته]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>sdoyenz42532kva9vkfo7zuyndjq7gf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ نوبل انعام يافته</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102897</id>
    <revision>
      <id>412552</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:LGBTQ]] [[زمرو:نوبل انعام يافته]]</comment>
      <origin>412552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62" sha1="9r6wxbtfexax6arzheu7lhu7twr3jnb" xml:space="preserve">[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:نوبل انعام يافته]]</text>
      <sha1>9r6wxbtfexax6arzheu7lhu7twr3jnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:LGBTQ يادداشت نگار</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102898</id>
    <revision>
      <id>412553</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:LGBTQ]] [[زمرو:يادداشت نگار]]</comment>
      <origin>412553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="ge4o64ed3gjp1mwgyvl9g0cipdinemp" xml:space="preserve">[[زمرو:LGBTQ]]
[[زمرو:يادداشت نگار]]</text>
      <sha1>ge4o64ed3gjp1mwgyvl9g0cipdinemp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زمرو:آمريڪي سماجي ڪارڪن</title>
    <ns>14</ns>
    <id>102899</id>
    <revision>
      <id>412554</id>
      <timestamp>2026-09-15T11:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ibne maryam</username>
        <id>17680</id>
      </contributor>
      <comment>نئون صفحو: [[زمرو:سماجي ڪارڪن]] [[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</comment>
      <origin>412554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="h3f5zdasnfcfyr0g10nx9qgd50sf6o0" xml:space="preserve">[[زمرو:سماجي ڪارڪن]]
[[زمرو:آمريڪي شخصيتون]]</text>
      <sha1>h3f5zdasnfcfyr0g10nx9qgd50sf6o0</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>