Wikipedia sewiki https://se.wikipedia.org/wiki/Port%C3%A1la:Ovdasiidu MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Erenoamáš Ságastallan Geavaheaddji Geavaheaddjeságastallan Wikipedia Wikipedia-ságastallan Fiila Fiilaságastallan MediaWiki MediaWiki-ságastallan Málle Málleságastallan Veahkki Veahkkeságastallan Kategoriija Kategoriijaságastallan Portála Portálaságastallan TimedText TimedText talk Modula Modulaságastallan Arrangement Arrangementsdiskusjon 0 22 306544 306113 2026-05-30T10:56:36Z Dr-Andr888 31475 /* */ 306544 wikitext text/x-wiki {{WPiskkadeapmi}} {{Riika | adjektiiva = ruošša | namma = Росси́йская Федера́ция <br />(Rossijskaja Federatsija) | en-namma = Russia | leavga = Flag of Russia.svg | vearjogovva = Coat of Arms of the Russian Federation.svg | stáhtahápmi = [[federašuvdna]]<ref name="vuoddolahka"/> | nationállávlla = [[Ruošša federašuvnna hymna]] | motto = ii leat | kárta = Russian Federation (orthographic projection) - 2014, 2022 Annexed Territories disputed.svg | virggálaš giella = [[Ruoššagiella]]<ref name="vuoddolahka"/> | oaivegávpot = [[Moskva]] | gonagas = | stáhtaministtar = [[Mikhail Mishustin]] | presideanta = [[Vladimir Putin]] | viidodat = 17 100 000 | čáhci = - | olmmošlohku = 144 463 451 | olmmošlohku-jahki = 2017 | čoahkkisvuohta = | iehčanasvuohta = [[geassemánu 12.]] b. [[1990]] | iehčanasvuođa dáhpáhusat = | ruhta = [[Ruppal]]<ref name="vuoddolahka"/> | áigi = +2 / +11 | geasseáigi = +3 / +12 | telefonkoda = | tld = [[.ru]] }} [[Fiila:Rs-map.png|300px|thumb|Ruošša kárta]] '''Ruošša'''<ref name="cieza">{{Neahttagáldu | namma = Riikkaid namat čieža gillii | čujuhus = http://kaino.kotus.fi/maidennimet/index.php?id=2116&h=smi | beaivemearri = 21.10.2009, beaiváduvvon 31.08.2016 | olggosaddi = [[Ruovttueatnan gielaid guovddáš]] | čujuhuvvon = 12.06.2018}}</ref> ({{g-ru|Росси́я}} "''Rassija''"), virggálaš namma '''Ruošša federašuvdna'''<ref name="vuoddolahka"/><ref name="cieza"/> ({{g-ru|Росси́йская Федера́ция}} "''Rassijskaja Federatsija''"). Ruošša lea lihttodásseváldi (federašuvdna) mii lea [[Eurohpá|Nuorta-Eurohpás]] ja [[Ásia|Davvi-Ásias]]. Dálá stáhta vuođđuduvvui [[juovlamánu 25.]] beaivve 1991 [[Sovjetlihttu|Sovjetlihtu]] bieđganeami maŋŋá ja šattai viidodaga dáfus máilmmi stuorámus riikan<ref name="mailbmamet">{{Girjegáldu | Čálli= Leinonen, Matti, Nyberg, Teurvo, Kenno, Pirkko, Vestelin, Olavi | Namma = Skuvlla eatnandiehtu - Máilbmámet | Jahki = 2001 | Bihttá = Ruošša lea máilmmi viidáseamos riika | Siidu = 37 | Lassidiehtu = | Olggosaddinbáiki = [[Anár]] | Olggosaddi = [[Suoma sámediggi|Sámediggi]] | Dovdolohku = ISBN 952-441-032-X | Lohkanbeaivvi = 12.06.2018}}</ref>. [[Ruošša vuođđoláhka|Jagi 1993 vuođđolága]] mielde Ruošša federašuvdna lea [[beallepresideanttalaš dásseváldi]]<ref name="vuoddolahka"/> mii mearkkaša ahte dásseválddi jođihit sihke [[presideanta]] ja [[stáhtaministtar]]. Ruošša lea sihke eurohpálaš ja ásialaš riika. Dán oaivegávpot [[Moskva]] lea Ruošša eurohpálaš oasis. Ruošša rádjeriikkat leat [[Norga]], [[Suopma]], [[Estteeana]], [[Látvia]], [[Lietuva]], [[Polska]], [[Vilges-Ruošša]], [[Ukraina]], [[Georgia]], [[Aserbaižan]], [[Kasakstan]], [[Kiinná]], [[Mongolia]] ja [[Davvi-Korea]]. Daidda lassin [[Jáhpan]]ii, [[Lulli-Korea]]i ja [[Amerihká ovttastuvvan stáhtat|Amerihká ovttastuvvan stáhtaid]] [[Alaska]]i leat dušše unna mátki meara mielde. Beringnuori seakkimus gaska lea 85 km. Ruošša sturrodat lea 17 075 400 njealjehaskilomehter ja olmmošlohku lea 144 miljovnna (2017). Váldogiella lea ruoššagiella mii gullá [[indoeurohpálaš gielat|indoeurohpálaš gielaide]]. Stuorámus oassi olbmuin orrot oarjjábealde Urála ja Kaukasusa. Kaukasusa nuortta bealde lea eanaš duoddarat ja vuovdeguovllut. Riika gokčá nuortageažis oarjegeahčái oktanuppelot áigeavádagat ja lea 11 250&nbsp;km guhku. Dat mearkkaša ahte Moskva ássiin lea nohkkanáigi seammás go Jaskesábis lea čuovvovaš beaivvi iđitguovssu. Ruošša federašuvdna leat 83 hálddašanovttadaga mat gohčoduvvojit ''federašuvdnasubjeaktan''. <!-- ==Historjá== ==Politihkka== --> == Geografiija == Ruošša lea máilmmi stuorámus riika go viidodaga ektui<ref name="mailbmamet"/>. Riika gokčá measta goalmmádasa eurásialaš kontineanttas. Rádji eurohpálaš ja ásialaš osiid gaskkas čuovvu várreráidduid Urála ja Kaukasus. Eurohpálaš oassi lea Urála oarjjábealde ja gokčá sullii 23% riikka areála. Ásialaš oassi lea Urála nuorttabealde ja gohčoduvvo dávjá [[Sibirjá|Sibirján]]. == Ruošša gávpogat == * [[Guoládat]] * [[Krasnodar]] * [[Moskva]] * [[Murmánska]] * [[Nižni Novgorod]] * [[Soči]] <!-- ==Ekonomiija== ==Demografiija== --> == Kultuvra == === Gielat === Ruoššas hállet sullii 100 [[Giella|giela]]. Eanáš dáid gielain gullet [[Indoeurohpálaš gielat|indoeurohpálaš]], [[Áltailaš gielat|áltailaš]], [[Urálalaš gielat|urálalaš]], [[kaukasialaš gielat|kaukasialaš]] dahje [[Paleoásialaš gielat|paleoásialaš]] giellabearrašiidda. Sullii 92% álbmotlogus, dahje 130 miljovnna olbmuin, lea [[ruoššagiella]] eatnigiellan. Ruoššagiella lea áidna virggálaš giella Ruošša federašuvnnas, muhto muhtin oblastain leat eará virggálaš gielat<ref name="vuoddolahka">{{Neahttagáldu | namma = Russian Federation's Constitution of 1993 with Amendments through 2014 | čujuhus = https://www.constituteproject.org/constitution/Russia_2014.pdf?lang=en | beaivemearri = 17.01.2018 | olggosaddi = Constitute | čujuhuvvon = 12.06.2018 | giella ={{en}}}}</ref>. Álbmotlohkamis 2002:s rehkenaste gallis máhtte eará gielaid go ruoššagiela, muhto lohkamis ii boađe ovdan lea go eatnigielas dahje nubbegielas sáhka. Danne leat maid oarjeeurohpálaš gielat listtus:<ref>[https://web.archive.org/web/20120126074108/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=17 Folketeljinga i 2002] {{ru}}</ref> * [[Eŋgelasgiella]] – 6 955 315, * [[Tatáragiella]] – 5 347 706, * [[Duiskkagiella]] – 2 895 147, * [[Ukrainagiella]] – 1 815 210, * [[Baškirgiella]] – 1 379 727, * [[Čečenagiella]] – 1 331 844, * [[Čuvaškagiella]] – 1 325 382, * [[Armenagiella]] – 904 892, * [[Aváragiella]] – 784 840, * [[Fránskkagiella]] – 705 217, * [[Aserbažagiella]] – 669 757, * [[Moesvinagiella]] – 614 260, * [[Kabardino-čerkessagiella]] – 587 547, * [[Kasakhigiella]] – 563 749, * [[Dargingiella]] – 503 523. === Osku === Árbevirolaččat ruoššat leat leamašan ruošša-[[Ortodoksalaš girku|ortodoksa]] risttalačča. Ortodoksa risttalašvuohta lei stáhtaoskkoldat ovdal 1917 revolušuvnna ovdal. Ruošša šattai risttalažžan maŋŋá go Vladimir I Kievas konverterii risttalašvuhtii 988:s. Máŋga álbmoga konverterejedje go gárte ruošša imperiuma vuollái, muhto muhtumat doalahedje iežaset oskku. Eai gávdno virggálaš logut čájehan dihte gallis gullet man oskkuide, muhto gásku 1990-logu dadje ahte sullii 50% álbmogis ii lean osku. 30-40% ledje ruošša-ortodoksa risttalačča. Loahppa álbmogis leat muslimat, buddhisttat, juvddálaččat dahje gullet árbevirolaš eamiálbmogiid oskkuide (ovdamearkan davviálbmogiid [[noaidevuohta]] dahje šamanisma). Ruoššas gávdnojit eanet go 6000 moskea ja 70 synagoga. == Liŋkkat == * [https://web.archive.org/web/20070925002130/http://norge.russland.ru/ russland.ru neahttaáviisa] == Gáldut == {{Gáldut}} == Geahča maid == * [[Máilmmi riikkat]] {{Ásia}} {{Eurohpá}} [[Kategoriija:Ruošša| ]] 65ct3l2c9rjfcmixwlcat8se9ogvclu