Wikipedia sewiki https://se.wikipedia.org/wiki/Port%C3%A1la:Ovdasiidu MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Erenoamáš Ságastallan Geavaheaddji Geavaheaddjeságastallan Wikipedia Wikipedia-ságastallan Fiila Fiilaságastallan MediaWiki MediaWiki-ságastallan Málle Málleságastallan Veahkki Veahkkeságastallan Kategoriija Kategoriijaságastallan Portála Portálaságastallan TimedText TimedText talk Modula Modulaságastallan Arrangement Arrangementsdiskusjon 0 1571 307973 301810 2026-10-16T03:37:07Z Yupik 128 307973 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} {{SDG}} {{Leatnadieđut, Suopma | virggálaš namma = Oulun lääni | vearjogovva = [[File:Oulun läänin vaakuna.svg|100px|Oulu leana vearjogovva]] | sajádat = [[File:Map Province of Oulu.png|140px|Oulu leana sajádat]] | oaivegávpot = Oulu | eatnanhearrá = Eino Siuruainen | historjjálaš eanangottit = Kainuu <br /> Pohjanmaa | olmmošlohku = 456&nbsp;000 <small>(2002)</small> | olmmošlohkusajádat = 4 | viidodat = 57&nbsp;000 | viidodatsajádat = 3 | čoahkkisvuohta = 8 | }} '''Oulu leatna''' lei [[Suoma leanat|leatna]] Suomas. Dat vuođđuduvvui jagi [[1775]]. Ovdal 1997 dan rádjeleanat lei [[Lappi leatna]] davvin, [[Oarje-Suoma leatna]] ja [[Nuorta-Suoma leatna]] lullin. Oarjin rádjin lei [[Mearrabađaluokta]] ja nuortin [[Murmánskka oblast|Murmánskka]] guvlui ja [[Gárjila dásseváldi|Gárjila dásseváldái]]. Jagi [[1997]] leatnaođastusas Oulu leatna ja Lappi leatna seilo seammán. Oulu letnii gullet [[Davvi-Pohjanmaa]] eanagoddi ja [[Kainuu eanangoddi]]. Jagi [[2009]] dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, man maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas. == Historjá == == Hálddahus == == Eanangottit ja guovlogielddat == == Gielddat == Oulu leanas lei 50 gieldda, main gávpotgielddat [[Oulu]] ja [[Kajaani]] ledje stuorimusat. == Vearjogovva == == Áššái laktáseaddji liŋkkat == * [https://web.archive.org/web/20030412085030/http://www.laaninhallitus.fi/oulu Oulun leanaráđđehus] {{Oulu_leana_gielddat}} {{Suoma leanat}} [[Kategoriija:Suoma leanat]] [[Kategoriija:Oulu leatna]] 87ujkoicpyx8vdg8bfyfrx9feio3gq8 307974 307973 2026-10-16T03:38:15Z Yupik 128 /* Gielddat */ 307974 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} {{SDG}} {{Leatnadieđut, Suopma | virggálaš namma = Oulun lääni | vearjogovva = [[File:Oulun läänin vaakuna.svg|100px|Oulu leana vearjogovva]] | sajádat = [[File:Map Province of Oulu.png|140px|Oulu leana sajádat]] | oaivegávpot = Oulu | eatnanhearrá = Eino Siuruainen | historjjálaš eanangottit = Kainuu <br /> Pohjanmaa | olmmošlohku = 456&nbsp;000 <small>(2002)</small> | olmmošlohkusajádat = 4 | viidodat = 57&nbsp;000 | viidodatsajádat = 3 | čoahkkisvuohta = 8 | }} '''Oulu leatna''' lei [[Suoma leanat|leatna]] Suomas. Dat vuođđuduvvui jagi [[1775]]. Ovdal 1997 dan rádjeleanat lei [[Lappi leatna]] davvin, [[Oarje-Suoma leatna]] ja [[Nuorta-Suoma leatna]] lullin. Oarjin rádjin lei [[Mearrabađaluokta]] ja nuortin [[Murmánskka oblast|Murmánskka]] guvlui ja [[Gárjila dásseváldi|Gárjila dásseváldái]]. Jagi [[1997]] leatnaođastusas Oulu leatna ja Lappi leatna seilo seammán. Oulu letnii gullet [[Davvi-Pohjanmaa]] eanagoddi ja [[Kainuu eanangoddi]]. Jagi [[2009]] dáhpáhuvai nubbi leatnaođastus, man maŋŋel ii leat hálddahuslaš dássi gielddaid ja stáhta gaskkas. == Historjá == == Hálddahus == == Eanangottit ja guovlogielddat == == Gielddat == Oulu leanas ledje 50 gieldda, main gávpotgielddat [[Oulu]] ja [[Kajaani]] ledje stuorimusat. == Vearjogovva == == Áššái laktáseaddji liŋkkat == * [https://web.archive.org/web/20030412085030/http://www.laaninhallitus.fi/oulu Oulun leanaráđđehus] {{Oulu_leana_gielddat}} {{Suoma leanat}} [[Kategoriija:Suoma leanat]] [[Kategoriija:Oulu leatna]] 5gi5h60kps1a0lgl7818isphzi8c9q7 0 3590 307965 307426 2026-10-16T00:01:22Z InternetArchiveBot 24064 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 307965 wikitext text/x-wiki {{SDG}} {{Gieldadieđut, Suopma | namma = Himanka gielda | vearjogovva = Himanka.vaakuna.svg | kárta = Himanka.sijainti.suomi.2008.svg | leatna = [[Oarje-Suoma leatna]] | eanangoddi= [[Davvi-Pohjanmaa eanangoddi|Davvi-Pohjanmaa]] | guovlogielda = | vuođđudanjahki = | hálddahusguovddáš = | viidodat = | olmmošlohku = | olmmošlogujahki = | giella = [[suomagiella]] | url = | gielddahoavda = | eará = }} '''Himanka''' ({{g-sv|Himango}}<ref name="svenskaortnamn"/><ref name="Suom.paikannimi"/>) lea ovddeš gielda [[Suopma|Suoma]] [[Oarje-Suoma leatna]]s. [[Ođđajagimánu 1.|1.1.]][[2010]] Himanka gielda ovttastuvvui [[Kalajoki]] gávpogii [[Oulu leatna]]s ([[Davvi-Pohjanmaa eanangoddi|Davvi-Pohjanmaa]] eanangottis).<ref name="yle.fi-29.4.2008"/> == Gáldut == {{Gáldut| * <ref name="Suom.paikannimi">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | namma =Suomalainen paikannimikirja. Kuvallinen pdf-julkaisu, s. 80: Himanka | beaivemearri =2019 (alkup. 2007) | olggosaddi =Kotimaisten kielten tutkimuskeskus, kotus.fi | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{fi}} <!--| arkiiva =https://web.archive.org/web/20210825125113/https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | arkiverejuvvon =2021-08-25--> | arkiiva =https://web.archive.org/web/20210825125113/https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | arkiverejuvvon =2021-08-25}}</ref> <ref name="svenskaortnamn">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://kaino.kotus.fi/svenskaortnamn/?a=find&qfind=Himango | namma =Himango/ Svenska ortnam i Finland | beaivemearri = | olggosaddi =Kotimaisten kielten tutkimuskeskus, kotus.fi | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{sv}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20250223004206/https://kaino.kotus.fi/svenskaortnamn/?a=find&qfind=Himango | arkiverejuvvon =2025-02-23 }}</ref> <ref name="yle.fi-29.4.2008">{{Neahttagáldu | čujuhus= https://yle.fi/a/3-5833288 | namma =Kalajoki ja Himanka yhdistyvät| beaivemearri =29.4.2008| olggosaddi =yle.fi | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} {{Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat}} {{Oarje-Suoma_leana_gielddat}} [[Kategoriija:Oarje-Suoma leatna]] gd8887m5kb6qu6pw89soj58rfw0tdqn 0 4190 307960 307388 2026-10-15T21:12:02Z Paju 16067 307960 wikitext text/x-wiki {{SDG}} {{Suoma eanangoddi |virggálaš namma = Kainuu eanangoddi |vearjogovva = [[File:Kainuu.vaakuna.svg|100px|Kainuu vearjogovva]] |sajádat = [[File:Kainuu in Finland.svg|140px|Kárta: Kainuu eanangoddi.]] |leatna = Oulu leatna (-2009) |historjjálaš leanat = Pohjanmaa leatna (1634–1775), [[Oulu leatna]] (1775–2009) |guovddáš = Kajaani |hoavda =Riikka Pirkkalainen<ref name="IL-11.9.2023"/> |olmmošlohku = 69&nbsp;193 |olmmošlohkusadji = 2025 |viidodat = 22&nbsp;687,89 |viidodatsadji = |olmmoščoahkisvuohta ={{Nts|{{#expr: ((69193)/(22687.89)) round 1}}}} |ealli = |loddi = |guolli = |šaddu = |geađgi = }} '''Kaiju eanangoddi''' ({{g-fi|Kainuun maakunta}}, {{g-sv|Kajanaland}}) lea eanangoddi Davvi-[[Suopma|Suomas]]. Eanangoddeguovddáš lea [[Kajaani]]. Kainuu eanangotti viidodat lea 22&nbsp;687,89 km² (eanaviidodat 20 198,83 km²)<ref name="pinta-ala2026"/> ja dan olmmošlohku lea 69&nbsp;193 ássi (2025)<ref name="suomi-2026"/>. == Gielddat == [[Fiila:MapofKainuu2016v2.svg|thumb|300px|left|Kainuu Gielddat]] : [[Fiila:Hyrynsalmi.vaakuna.svg|23px]] [[Hyrynsalmi]] (Gielda) : [[Fiila:Kajaani.vaakuna.svg|23px]] [[Kajaani]] (Gávpot) : [[Fiila:Kuhmo.vaakuna.svg|23px]] [[Kuhmo]] (Gávpot) : [[Fiila:Paltamo.vaakuna.svg|23px]] [[Paltamo]] (Gielda) : [[Fiila:Puolanka.vaakuna.svg|23px]] [[Puolanka]] (Gielda) : [[Fiila:Ristijarvi.vaakuna.svg|23px]] [[Ristijärvi]] (Gielda) : [[Fiila:Sotkamo.vaakuna.svg|23px]] [[Sotkamo]] (Gielda) : [[Fiila:Suomussalmi.vaakuna.svg|23px]] [[Suomussalmi]] (Gielda) <ref name="kuntal-kainuu"/> === Ovddeš gielddat === : [[Fiila:Kajaanin mlk.vaakuna.svg|23px]][[Kajaanin maalaiskunta]] : [[Fiila:Vuolijoki.vaakuna.svg|23px]] [[Vuolijoki]] == Guovlogielddat == * [[Kajaani guovlogielda]] * [[Kehys-Kainuu guovlogielda]] <br clear=left> == Gáldut == {{Gáldut| <ref name="kuntal-kainuu">{{Neahttagáldu | čujuhus = https://www.kuntaliitto.fi/maakunta/kainuu | namma = Kainuu | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Kuntaliitto, kuntaliitto.fi | čujuhuvvon =5.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="pinta-ala2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.maanmittauslaitos.fi/media/31708/download | namma =Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2026, s. 7 | čálli =| beaivemearri =1.1.2026 | olggosaddi =Maanmittauslaitos, maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="suomi-2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-244-752-4 | namma =Suomi lukuina 2026, s. 10 | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Tilastokeskus, stat.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="IL-11.9.2023">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.iltalehti.fi/politiikka/a/435f0040-5e94-48b3-96ed-5a55ed0f3805 | namma =Keskustan puoluesihteeri Riikka Pirkkalainen valittiin Kainuun maakuntajohtajaksi | čálli = Hannamari Ahonen| beaivemearri = 11.9.2023| olggosaddi =iltalehti.fi | čujuhuvvon =15.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} == Liŋkkat == * {{Neahttagáldu | čujuhus =https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | namma =Suomalainen paikannimikirja. Kuvallinen pdf-julkaisu, s. 122: Kainuu | čálli = | beaivemearri =2019 (alkup. 2007) | olggosaddi =Kotimaisten kielten tutkimuskeskus, kotus.fi | čujuhuvvon =7.10.2026 | giella ={{fi}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20210825125113/https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | arkiverejuvvon =2021-08-25 }} {{Commonscat|Kainuu|Kainuu eanangotti}} {{Suoma eanangottit}} [[Kategoriija:Kainuu eanangoddi|*]] ddyfevmscazgitvygrim3ekn9f9aa98 307964 307960 2026-10-15T23:11:47Z Paju 16067 + edit 307964 wikitext text/x-wiki {{SDG}} {{Suoma eanangoddi |virggálaš namma = Kainuu eanangoddi |vearjogovva = [[File:Kainuu.vaakuna.svg|100px|Kainuu vearjogovva]] |sajádat = [[File:Kainuu in Finland.svg|140px|Kárta: Kainuu eanangoddi.]] |leatna = Oulu leatna (-2009) |historjjálaš leanat = Pohjanmaa leatna (1634–1775), [[Oulu leatna]] (1775–2009) |guovddáš = Kajaani |hoavda =Riikka Pirkkalainen<ref name="IL-11.9.2023"/> |olmmošlohku = 69&nbsp;193 |olmmošlohkusadji = 2025 |viidodat = 22&nbsp;687,89 |viidodatsadji = |olmmoščoahkisvuohta ={{Nts|{{#expr: ((69193)/(22687.89)) round 1}}}} |ealli = - |loddi = [[guovssat]]<ref name="maakuntatunnukset"/> |guolli = __ ({{g-fi|kuore}})<ref name="maakuntatunnukset"/> |šaddu = [[livdnju]] <ref name="maakuntatunnukset"/> |geađgi = ruoná geađgi ({{g-fi|vihreä kivi}})<ref name="maakuntatunnukset"/> }} '''Kaiju eanangoddi''' ({{g-fi|Kainuun maakunta}}, {{g-sv|Kajanaland}}) lea eanangoddi Davvi-[[Suopma|Suomas]]. Eanangoddeguovddáš lea [[Kajaani]]. Kainuu eanangotti viidodat lea 22&nbsp;687,89 km² (eanaviidodat 20 198,83 km²)<ref name="pinta-ala2026"/> ja dan olmmošlohku lea 69&nbsp;193 ássi (2025)<ref name="suomi-2026"/>. == Gielddat == [[Fiila:MapofKainuu2016v2.svg|thumb|300px|left|Kainuu Gielddat]] : [[Fiila:Hyrynsalmi.vaakuna.svg|23px]] [[Hyrynsalmi]] (Gielda) : [[Fiila:Kajaani.vaakuna.svg|23px]] [[Kajaani]] (Gávpot) : [[Fiila:Kuhmo.vaakuna.svg|23px]] [[Kuhmo]] (Gávpot) : [[Fiila:Paltamo.vaakuna.svg|23px]] [[Paltamo]] (Gielda) : [[Fiila:Puolanka.vaakuna.svg|23px]] [[Puolanka]] (Gielda) : [[Fiila:Ristijarvi.vaakuna.svg|23px]] [[Ristijärvi]] (Gielda) : [[Fiila:Sotkamo.vaakuna.svg|23px]] [[Sotkamo]] (Gielda) : [[Fiila:Suomussalmi.vaakuna.svg|23px]] [[Suomussalmi]] (Gielda) <ref name="kuntal-kainuu"/> === Ovddeš gielddat === : [[Fiila:Kajaanin mlk.vaakuna.svg|23px]][[Kajaanin maalaiskunta]] : [[Fiila:Vuolijoki.vaakuna.svg|23px]] [[Vuolijoki]] == Guovlogielddat == * [[Kajaani guovlogielda]] * [[Kehys-Kainuu guovlogielda]] <br clear=left> == Gáldut == {{Gáldut| <ref name="kuntal-kainuu">{{Neahttagáldu | čujuhus = https://www.kuntaliitto.fi/maakunta/kainuu | namma = Kainuu | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Kuntaliitto, kuntaliitto.fi | čujuhuvvon =5.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="pinta-ala2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.maanmittauslaitos.fi/media/31708/download | namma =Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2026, s. 7 | čálli =| beaivemearri =1.1.2026 | olggosaddi =Maanmittauslaitos, maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="suomi-2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-244-752-4 | namma =Suomi lukuina 2026, s. 10 | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Tilastokeskus, stat.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="IL-11.9.2023">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.iltalehti.fi/politiikka/a/435f0040-5e94-48b3-96ed-5a55ed0f3805 | namma =Keskustan puoluesihteeri Riikka Pirkkalainen valittiin Kainuun maakuntajohtajaksi | čálli = Hannamari Ahonen| beaivemearri = 11.9.2023| olggosaddi =iltalehti.fi | čujuhuvvon =15.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="maakuntatunnukset">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://kainuunliitto.fi/yhteistyo/viestinta-maakuntakuva-ja-mainetyo/maakuntatunnukset/ | namma =Kainuun maakuntatunnukset | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =kainuunliitto.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} == Liŋkkat == * {{Neahttagáldu | čujuhus =https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | namma =Suomalainen paikannimikirja. Kuvallinen pdf-julkaisu, s. 122: Kainuu | čálli = | beaivemearri =2019 (alkup. 2007) | olggosaddi =Kotimaisten kielten tutkimuskeskus, kotus.fi | čujuhuvvon =7.10.2026 | giella ={{fi}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20210825125113/https://kaino.kotus.fi/www/verkkojulkaisut/julk63/SuomalainenPaikannimikirja_e-kirja_kuvallinen.pdf | arkiverejuvvon =2021-08-25 }} {{Commonscat|Kainuu|Kainuu eanangotti}} {{Suoma eanangottit}} [[Kategoriija:Kainuu eanangoddi|*]] lmnbhbywuwzywj1s1csayis5e8j20oz 0 4198 307961 307737 2026-10-15T21:25:14Z Paju 16067 + Málle:Suoma eanangoddi+ added 1 reference 307961 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} {{SDG}} {{Suoma eanangoddi |virggálaš namma = Davvi-Pohjanmaa eanangoddi |vearjogovva = [[File:Pohjois-Pohjanmaan vaakuna.svg|100px|Davvi-Pohjanmaa vearjogovva]] |sajádat = [[File:Pohjois-Pohjanmaa sijainti Suomi.svg|140px|Kárta: Davvi-Pohjanmaa eanangoddi.]] |leatna = Oulu leatna |historjjálaš leanat = Pohjanmaa leatna (1634–1775), [[Oulu leatna]] (1775–2009) |guovddáš = Oulu |hoavda = Jussi Rämet <ref name="yle-13.3.2023"/> |olmmošlohku = 69&nbsp;193 |olmmošlohkusadji = 2025226 |viidodat = 45 852,01 |viidodatsadji = |olmmoščoahkisvuohta ={{Nts|{{#expr: ((417939)/(87.89)) round 1}}}} |ealli = |loddi = |guolli = |šaddu = |geađgi = }} '''Davvi-Pohjanmaa eanangoddi''' ({{g-fi|Pohjois-Pohjanmaa}}, {{g-sv|Norra Österbotten}}) lea eanangoddi Suomas. Eanangotti oaivegávpot lea [[Oulu]]. Davvi-Pohjanmaa eanangotti viidodat lea 45 852,01 km² (eanaviidodat 36 832,47 km²)<ref name="pinta-ala2026"/> ja dan olmmošlohku lea 417 939 ássi (2025)<ref name="suomi-2026" />. == Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat == [[Alavieska]], [[Haapajärvi]], [[Haapavesi]], [[Hailuoto]], [[Ii]], [[Kalajoki]], [[Kempele]], [[Guossán]] (Kuusamo), [[Kärsämäki]], [[Liminka]], [[Lumijoki]], [[Merijärvi]], [[Muhos]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Pudasjärvi]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Sievi]], [[Siikajoki]], [[Siikalatva]], [[Taivalkoski]], [[Tyrnävä]], [[Utajärvi]], [[Vaala]], [[Ylivieska]].<ref name="kuntal-pohj.pohj."/> == Ovddeš gielddat == [[Haukipudas]], [[Himanka]], [[Kestilä]], [[Kiiminki]], [[Kuivaniemi]], [[Oulujoki]], [[Oulunsalo]], [[Paavola]], [[Pattijoki]], [[Piippola]], [[Pulkkila]], [[Rantsila]], [[Rautio]], [[Revonlahti]], [[Ruukki]], [[Saloinen]], [[Temmes]], [[Vihanti]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]]. == Gáldut == {{Gáldut| * <ref name="pinta-ala2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.maanmittauslaitos.fi/media/31708/download | namma =Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2026, s. 7 | čálli =| beaivemearri =1.1.2026 | olggosaddi =Maanmittauslaitos, maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="suomi-2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-244-752-4 | namma =Suomi lukuina 2026, s. 10 | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Tilastokeskus, stat.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="kuntal-pohj.pohj.">{{Neahttagáldu | čujuhus = https://www.kuntaliitto.fi/maakunta/pohjois-pohjanmaa | namma = Pohjois-Pohjanmaa | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Kuntaliitto, kuntaliitto.fi | čujuhuvvon =5.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="yle-13.3.2023">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://yle.fi/a/74-20022085| namma = Jussi Rämet Pohjois-Pohjanmaan maakuntajohtajaksi äänestyksen jälkeen | čálli =Risto Degerman| beaivemearri =13.3.2023 | olggosaddi =yle.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} == Liŋkkat == {{Commonscat|Northern Ostrobothnia|Davvi-Pohjanmaa eanangotti}} {{Suoma eanangottit}} [[Kategoriija:Davvi-Pohjanmaa eanangoddi|*]] blqvp6dfh5ny941ryjco64hepyumwhv 307970 307961 2026-10-16T01:02:51Z Paju 16067 + symbols for the region (animal, bird, plant, fish, stone/mineral) 307970 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} {{SDG}} {{Suoma eanangoddi |virggálaš namma = Davvi-Pohjanmaa eanangoddi |vearjogovva = [[File:Pohjois-Pohjanmaan vaakuna.svg|100px|Davvi-Pohjanmaa vearjogovva]] |sajádat = [[File:Pohjois-Pohjanmaa sijainti Suomi.svg|140px|Kárta: Davvi-Pohjanmaa eanangoddi.]] |leatna = Oulu leatna |historjjálaš leanat = Pohjanmaa leatna (1634–1775), [[Oulu leatna]] (1775–2009) |guovddáš = Oulu |hoavda = Jussi Rämet <ref name="yle-13.3.2023"/> |olmmošlohku = 69&nbsp;193 |olmmošlohkusadji = 2025226 |viidodat = 45 852,01 |viidodatsadji = |olmmoščoahkisvuohta ={{Nts|{{#expr: ((417939)/(87.89)) round 1}}}} |ealli = [[buoidda]] ({{g-fi|kärppä}})<ref name="maakuntatunnukset"/> |loddi = [[guorga]] ({{g-fi|kurki}})<ref name="maakuntatunnukset"/> |guolli = [[čuovža]] ({{g-fi|siika}}) <ref name="maakuntatunnukset"/> |šaddu = [[guohcarássi]] <ref name="maakuntatunnukset"/> |geađgi = [[skiffar]] ({{g-fi|liuske}})<ref name="maakuntatunnukset"/> }} '''Davvi-Pohjanmaa eanangoddi''' ({{g-fi|Pohjois-Pohjanmaa}}, {{g-sv|Norra Österbotten}}) lea eanangoddi Suomas. Eanangotti oaivegávpot lea [[Oulu]]. Davvi-Pohjanmaa eanangotti viidodat lea 45 852,01 km² (eanaviidodat 36 832,47 km²)<ref name="pinta-ala2026"/> ja dan olmmošlohku lea 417 939 ássi (2025)<ref name="suomi-2026" />. == Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat == [[Alavieska]], [[Haapajärvi]], [[Haapavesi]], [[Hailuoto]], [[Ii]], [[Kalajoki]], [[Kempele]], [[Guossán]] (Kuusamo), [[Kärsämäki]], [[Liminka]], [[Lumijoki]], [[Merijärvi]], [[Muhos]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Pudasjärvi]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Sievi]], [[Siikajoki]], [[Siikalatva]], [[Taivalkoski]], [[Tyrnävä]], [[Utajärvi]], [[Vaala]], [[Ylivieska]].<ref name="kuntal-pohj.pohj."/> == Ovddeš gielddat == [[Haukipudas]], [[Himanka]], [[Kestilä]], [[Kiiminki]], [[Kuivaniemi]], [[Oulujoki]], [[Oulunsalo]], [[Paavola]], [[Pattijoki]], [[Piippola]], [[Pulkkila]], [[Rantsila]], [[Rautio]], [[Revonlahti]], [[Ruukki]], [[Saloinen]], [[Temmes]], [[Vihanti]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]]. == Gáldut == {{Gáldut| * <ref name="pinta-ala2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.maanmittauslaitos.fi/media/31708/download | namma =Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2026, s. 7 | čálli =| beaivemearri =1.1.2026 | olggosaddi =Maanmittauslaitos, maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="suomi-2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-244-752-4 | namma =Suomi lukuina 2026, s. 10 | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Tilastokeskus, stat.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="kuntal-pohj.pohj.">{{Neahttagáldu | čujuhus = https://www.kuntaliitto.fi/maakunta/pohjois-pohjanmaa | namma = Pohjois-Pohjanmaa | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Kuntaliitto, kuntaliitto.fi | čujuhuvvon =5.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="yle-13.3.2023">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://yle.fi/a/74-20022085| namma = Jussi Rämet Pohjois-Pohjanmaan maakuntajohtajaksi äänestyksen jälkeen | čálli =Risto Degerman| beaivemearri =13.3.2023 | olggosaddi =yle.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="maakuntatunnukset">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.pohjois-pohjanmaa.fi/tietoa-maakunnasta/maakuntatunnukset/ | namma =Maakuntatunnukset | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Pohjois-Pohjanmaan liitto, pohjois-pohjanmaa.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} == Liŋkkat == {{Commonscat|Northern Ostrobothnia|Davvi-Pohjanmaa eanangotti}} {{Suoma eanangottit}} [[Kategoriija:Davvi-Pohjanmaa eanangoddi|*]] cxrcsp7n1zpy2zqis31941sld11b86v 307972 307970 2026-10-16T03:31:54Z Yupik 128 rm {{Gáldut váilot}} 307972 wikitext text/x-wiki {{SDG}} {{Suoma eanangoddi |virggálaš namma = Davvi-Pohjanmaa eanangoddi |vearjogovva = [[File:Pohjois-Pohjanmaan vaakuna.svg|100px|Davvi-Pohjanmaa vearjogovva]] |sajádat = [[File:Pohjois-Pohjanmaa sijainti Suomi.svg|140px|Kárta: Davvi-Pohjanmaa eanangoddi.]] |leatna = Oulu leatna |historjjálaš leanat = Pohjanmaa leatna (1634–1775), [[Oulu leatna]] (1775–2009) |guovddáš = Oulu |hoavda = Jussi Rämet <ref name="yle-13.3.2023"/> |olmmošlohku = 69&nbsp;193 |olmmošlohkusadji = 2025226 |viidodat = 45 852,01 |viidodatsadji = |olmmoščoahkisvuohta ={{Nts|{{#expr: ((417939)/(87.89)) round 1}}}} |ealli = [[buoidda]] ({{g-fi|kärppä}})<ref name="maakuntatunnukset"/> |loddi = [[guorga]] ({{g-fi|kurki}})<ref name="maakuntatunnukset"/> |guolli = [[čuovža]] ({{g-fi|siika}}) <ref name="maakuntatunnukset"/> |šaddu = [[guohcarássi]] <ref name="maakuntatunnukset"/> |geađgi = [[skiffar]] ({{g-fi|liuske}})<ref name="maakuntatunnukset"/> }} '''Davvi-Pohjanmaa eanangoddi''' ({{g-fi|Pohjois-Pohjanmaa}}, {{g-sv|Norra Österbotten}}) lea eanangoddi Suomas. Eanangotti oaivegávpot lea [[Oulu]]. Davvi-Pohjanmaa eanangotti viidodat lea 45 852,01 km² (eanaviidodat 36 832,47 km²)<ref name="pinta-ala2026"/> ja dan olmmošlohku lea 417 939 ássi (2025)<ref name="suomi-2026" />. == Davvi-Pohjanmaa eanangotti gielddat == [[Alavieska]], [[Haapajärvi]], [[Haapavesi]], [[Hailuoto]], [[Ii]], [[Kalajoki]], [[Kempele]], [[Guossán]] (Kuusamo), [[Kärsämäki]], [[Liminka]], [[Lumijoki]], [[Merijärvi]], [[Muhos]], [[Nivala]], [[Oulainen]], [[Oulu]], [[Pudasjärvi]], [[Pyhäjoki]], [[Pyhäjärvi]], [[Pyhäntä]], [[Raahe]], [[Reisjärvi]], [[Sievi]], [[Siikajoki]], [[Siikalatva]], [[Taivalkoski]], [[Tyrnävä]], [[Utajärvi]], [[Vaala]], [[Ylivieska]].<ref name="kuntal-pohj.pohj."/> == Ovddeš gielddat == [[Haukipudas]], [[Himanka]], [[Kestilä]], [[Kiiminki]], [[Kuivaniemi]], [[Oulujoki]], [[Oulunsalo]], [[Paavola]], [[Pattijoki]], [[Piippola]], [[Pulkkila]], [[Rantsila]], [[Rautio]], [[Revonlahti]], [[Ruukki]], [[Saloinen]], [[Temmes]], [[Vihanti]], [[Yli-Ii]], [[Ylikiiminki]]. == Gáldut == {{Gáldut| * <ref name="pinta-ala2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.maanmittauslaitos.fi/media/31708/download | namma =Suomen pinta-ala kunnittain 1.1.2026, s. 7 | čálli =| beaivemearri =1.1.2026 | olggosaddi =Maanmittauslaitos, maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="suomi-2026">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-244-752-4 | namma =Suomi lukuina 2026, s. 10 | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Tilastokeskus, stat.fi | čujuhuvvon =11.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="kuntal-pohj.pohj.">{{Neahttagáldu | čujuhus = https://www.kuntaliitto.fi/maakunta/pohjois-pohjanmaa | namma = Pohjois-Pohjanmaa | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Kuntaliitto, kuntaliitto.fi | čujuhuvvon =5.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="yle-13.3.2023">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://yle.fi/a/74-20022085| namma = Jussi Rämet Pohjois-Pohjanmaan maakuntajohtajaksi äänestyksen jälkeen | čálli =Risto Degerman| beaivemearri =13.3.2023 | olggosaddi =yle.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> * <ref name="maakuntatunnukset">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.pohjois-pohjanmaa.fi/tietoa-maakunnasta/maakuntatunnukset/ | namma =Maakuntatunnukset | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Pohjois-Pohjanmaan liitto, pohjois-pohjanmaa.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} == Liŋkkat == {{Commonscat|Northern Ostrobothnia|Davvi-Pohjanmaa eanangotti}} {{Suoma eanangottit}} [[Kategoriija:Davvi-Pohjanmaa eanangoddi|*]] j2iioxefab0cju4osiixjsanbcner6w 0 12181 307966 298659 2026-10-16T00:09:48Z InternetArchiveBot 24064 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 307966 wikitext text/x-wiki {{SDG}} [[File:Malgrat de Mar 03.JPG|thumb|Malgrat de Mar]] '''Malgrat de Mar''' lea gávpot [[Spánia|Spánias]]. Malgrat de Mar olmmošlohku lea 18&nbsp;596 ja viidodat 8,82&nbsp;km². == Vuođđodieđut: == * Viidodat: 8,82 njealjehaskilomehtera * Ássit: 18.596 ([[2010]]) == Liŋkkat == * https://web.archive.org/web/20160928225848/http://www.ajmalgrat.cat/ * http://www.turismemalgrat.com {{Commons|Category:Malgrat de Mar}} [[Kategoriija:Espánnja]] lhc0jmswxkmbtldh3rzqlw8l7cfvekk 0 19660 307962 307619 2026-10-15T23:04:16Z Paju 16067 + changed photo, edited text, added 1 reference 307962 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} [[Fiila:La2-demis-gulf-of-finland.png|thumb|310px|Suomaluokta kártagovas.]] [[Fiila:Record sea ice in Gulf of Finland 2003.jpg|thumb|310px|Suomaluokta satelihttagovas (19.1.2003).]] '''Suomaluokta''' ({{g-fi|Suomenlahti}}, {{g-sv|Finska viken}}, {{g-et|Soome laht}}, {{g-ru|Фи́нский зали́в}}) lea Nuortamearra gullošii [[luokta|mearraluokta]] ja mearraviidodat [[Suopma|Suoma]], Ruošša ja [[Estlánda|Estlándda]] gaskkas.<ref name="Britannica"/> == Gáldut == {{Gáldut| <ref name="Britannica">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Finland | namma = Gulf of Finland | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =britannica.com | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{en}} }}</ref> }} [[Kategoriija:Eatnandiehtu]] fkv0kieaaweq37gf64s1bpu0ol22o79 307963 307962 2026-10-15T23:05:03Z Paju 16067 f 307963 wikitext text/x-wiki {{Gáldut váilot}} [[Fiila:La2-demis-gulf-of-finland.png|thumb|310px|Suomaluokta kártagovas.]] [[Fiila:Record sea ice in Gulf of Finland 2003.jpg|thumb|310px|Suomaluokta satelihttagovas (19.1.2003).]] '''Suomaluokta''' ({{g-fi|Suomenlahti}}, {{g-sv|Finska viken}}, {{g-et|Soome laht}}, {{g-ru|Фи́нский зали́в}}) lea [[Nuortamearra]] gullošii [[luokta|mearraluokta]] ja mearraviidodat [[Suopma|Suoma]], Ruošša ja [[Estlánda|Estlándda]] gaskkas.<ref name="Britannica"/> == Gáldut == {{Gáldut| <ref name="Britannica">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.britannica.com/place/Gulf-of-Finland | namma = Gulf of Finland | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =britannica.com | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{en}} }}</ref> }} [[Kategoriija:Eatnandiehtu]] pxcznawsij8mnbohaw0yg9x8r9kqyv0 0 22831 307967 307424 2026-10-16T00:12:20Z InternetArchiveBot 24064 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 307967 wikitext text/x-wiki [[Fiila:FDR_Memorial_wall.jpg|thumb|250px|right|''Njeallje friddjavuođa ''Franklin Delano Roosevelt Memorial -muitomearkkas ([https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=fi&pagename=Nelj%C3%A4_vapautta&params=38_53_2_N_77_2_40_W_type:landmark <span title="Karttoja ja ilmakuvia kohteesta 38°53′2″N, 77°2′40″W">38°53′2″N, 77°2′40″W</span>]{{Coord|38|53|2|N|77|2|40|W|type:landmark}}).]] <span>'''Njeallje friddjavuođa''' </span>dahje '''njeallje luomusvuođa '''({{G-en|Four Freedoms}}) ledje njeallje friddjavuođa maid [[Amerihká ovttastuvvan stáhtat|Amerihká ovttastuvvan stáhtaid]] 32. presideanta [[Franklin D. Roosevelt]] čilgii vuosttaš geardde [[ođđajagimánu 6.]] b. 1941 Našuvnna dilli -ságastis Amerihká ovttastuvvan stáhtaid kongressii. Su mielde dan friddjavuođat gullet buot olbmuide máilmmis.<ref name="wwnorton.com"/><ref name="four-freedoms-speech"/> Friddjavuođat leat:<ref name="wwnorton.com"/> # [[Sátnefriddjavuohta]] dahje -luomusvuohta (Freedom of speech and expression) # [[Oskkufriddjavuođa]] dahje -luomusvuohta (Freedom of worship) # [[Vuoigatvuohta govttolaš eallindássái]]  (Freedom from want) # [[Vuoigatvuohta eallit balakeahttá]] (Freedom from fear) Franklin D. Roosevelta njeallje friddjavuođat ledje belohahkii su eamida [[Eleanor Roosevelt]]a [[olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus]]a vuođđun.<ref name="hmdb.org"/> == Gáldut == {{Gáldut| * <ref name="four-freedoms-speech">{{Neahttagáldu | čujuhus =http://edsitement.neh.gov/lesson-plan/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside | namma =FDR's "Four Freedoms" Speech: Freedom by the Fireside (1941 State of the Union message to Congress) | čálli =Franklin Delano Roosevelt | beaivemearri =1941 | olggosaddi =neh.gov | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{en}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20170427143405/http://edsitement.neh.gov/lesson-plan/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside | arkiverejuvvon =2017-04-27 }}</ref> * <ref name="wwnorton.com">{{Neahttagáldu | čujuhus =http://www.wwnorton.com/college/history/ralph/workbook/ralprs36b.htm | namma =The "Four Freedoms". Franklin D. Roosevelt's Address to Congress January 6, 1941 | čálli = | beaivemearri = | olggosaddi =wwnorton.com | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{en}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20170511040133/http://www.wwnorton.com/college/history/ralph/workbook/ralprs36b.htm | arkiverejuvvon =May 11, 2017 }}</ref> * <ref name="hmdb.org">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.hmdb.org/m.asp?m=204146 | namma =Four Freedoms — Eleanor Roosevelt and the Universal Declaration of Human Rights | čálli =Devry Becker Jones | beaivemearri = | olggosaddi = Historical Marker Database, hmdb.org | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{en}} }}</ref> }} == Liŋkkat == * [https://en.wikisource.org/wiki/Franklin_Delano_Roosevelt%27s_Eighth_State_of_the_Union_Address Franklin Delano Roosevelt's Eighth State of the Union Address (6.1.1941)] {{en}} (wikisource.org) * [https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm Franklin Delano Roosevelt: The Four Freedoms (1941) - video (American Rhetoric. Top 100 Speeches)] {{en}} * [https://www.fdrfourfreedomspark.org/learn/the-four-freedoms-speech/ The Four Freedoms Speech ] {{en}} (fdrfourfreedomspark.org) [[Kategoriija:Olmmošvuoigatvuođat]] 2mel2hk7mf3ybhzch259wj91tqz1z8k 0 22847 307968 307428 2026-10-16T00:13:49Z InternetArchiveBot 24064 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 307968 wikitext text/x-wiki [[Fiila:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|mini|300x300px|Eleanor Roosevelt ja olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus.]] '''Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus'''<ref name="se-version">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/north-saami| namma = Universal Declaration of Human Rights - North Saami: Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus| čálli = | beaivemearri =29.08.2024| olggosaddi =The Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), ohchr.org| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref><ref name="udhr">{{Neahttagáldu | namma = Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus | čujuhus = http://unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html | olggosaddi = Ovttastuvvan našuvnnat | čujuhuvvon = 03.06.2018 | arkiiva = https://web.archive.org/web/20190614200006/http://www.unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html | arkiverejuvvon = 2019-06-14}}</ref>, '''ON:a julggaštus olmmošvuoigatvuođaid birra'''https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/north-saami<ref name="sv-sd">{{Neahttagáldu | namma = Olmmošvuoigatvuođat | čujuhus = https://www.sametinget.se/6060 | olggosaddi = Ruoŧa Sámediggi | čujuhuvvon = 03.06.2018}}</ref> dahje '''ON olmmošvuoigatvuođajulggaštus'''<ref name="sv-sd-2"/> lea julggaštus man [[Ovttastuvvan našuvnnat]] leat dohkkehan [[juovlamánu 10.]] b. [[1948]]<ref name="sv-sd-2">{{Neahttagáldu | čálli= Mikaelsson, Stefan, Nutti, Per Olof, Persson, Mona ja Svonni, Lars Wilhelm| namma = Ipmirdit go leanastivrrat maid olmmošvuoigatvuođat mearkkašit sámi álbmogii? | čujuhus = https://www.sametinget.se/83025?lang=sme&cat=16&idx=6 | olggosaddi = Ruoŧa Sámediggi | čujuhuvvon = 04.06.2018}}</ref> dan goalmmáda [[Ovttastuvvan našuvnnaid dievasčoahkkin|dievasčoahkkimis]]. Julggaštusa dohkkeheamis jienastedje 48 riikka. Ii mihkkige riika leat jienastan vuostái, muhto gávcci riikka biehtadedje jienasteamis ([[Sovjetlihttu]] ja eará [[nuortabloka|nuortablokka]] riikkat, [[Lulli-Afrihká]] ja [[Saudi-Arabia]])<ref name="Britannica">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.britannica.com/topic/Universal-Declaration-of-Human-Rights | namma =Universal Declaration of Human Rights | čálli =George J. Andreopoulos| olggosaddi =Encyclopedia Britannica, britannica.com| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref>. Dohkkehanbeaivvi gudnin [[juovlamánu 10.]] b. ávvuduvvo juohke jagi [[Olmmošvuoigatvuođaid beaivi|olmmošvuoigatvuođaid beaivin]]. Dakkaviđe dan historjjálaš dáhpáhusa maŋŋel dievasčoahkkin ávžžui buot miellahtoriikkaid almmustahttit julggaštusa. Riikkaid dáhttojuvvui "juohkit ja lasihit dieđuid, lohkat ja čilget dan skuvllain ja eará oahppolágádusain eará riikkaid ja guovlluid beroškeahttá politihkalaš diliin".<ref name="udhr-fi">{{Neahttagáldu | namma = Universal Declaration of Human Rights - Finnish | čujuhus = http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=fin | olggosaddi = Ovttastuvvan našuvnnat | čujuhuvvon = 03.06.2018|giella={{fi}} }}</ref> Eanaš julggaštusa sisdoalus lea maŋŋelis nannen guovtti riikkaidgaskasaš [[oktasašsoahpamuš|oktasašsoahpamušain]] main nubbi guoská [[siviila- ja politihkalaš vuoigatvuođat|siviila- ja politihkalaš vuoigatvuođaide]] (SP-soahpamuš), nubbi fas [[ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođat|ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođaide]] (ESČ-soahpamuš).<ref name="hist">{{Neahttagáldu | čujuhus =http://www.yk.fi/node/255 | namma =Historiaa ja toiminnan taustoja | čálli = | beaivemearri =17.6.2016 | olggosaddi =Suomen YK-liitto, via archive.org | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{fi}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20180621143425/http://www.yk.fi/node/255 | arkiverejuvvon =2018-06-21 }}</ref><ref name="Britannica"/> Julggaštusa virggálaš teaksta lea oažžumis ON guđa virggálaš gillii: [[Arábagiella|arábagillii]], [[Eaŋgalsgiella|eaŋgalasgillii]], [[Fránskkagiella|fránskkagillii]], [[Kiinnágiella|kiinnágillii]] ja [[Ruoššagiella|ruoššagillii]].<ref>{{Neahttagáldu | čujuhus =https://docs.un.org/A/RES/217(III) | namma =A/RES/217(III) - select a language (UN official languages)| olggosaddi = UN General Assembly resolution 217 A}}</ref> Dasa lassin máŋga ON miellahtoriikkain leat čuvvon dievasčoahkkima ávžžuhusa ja [[jorgaleapmi|jorgalan]] julggaštusa iežas gillii. Dan rádjái julggaštus lea jorgaluvvon 578 [[Giella|gillii]] dahje suopmanii <ref name="transl">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/universal-declaration-human-rights/about-universal-declaration-human-rights-translation-project| namma =About the Universal Declaration of Human Rights Translation Project | čálli = | beaivemearri =| olggosaddi =The Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), ohchr.org| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref>. Julggaštusa lea oažžumis nuvttá ON guđa virggálaš gillii, davviriikkalaš gillii ja vehá eará gillii ON davviriikkalaš diehtojuohkindoaimmahagas mii lea [[Københápman|Københápmamis]]. == Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus == === Álggahus === Danne go [[friddjavuohta|friddjavuođa]], [[vánhurskkisvuođa]] ja [[ráfi]] vuođđu máilmmis lea buot olmmošgoddái gullevaččaid lunddolaš olmmošárvvu dovddiidus ja sin dássásaš ja massemeahttun vuoigatvuođaid dovddiidus, danne go olgguštus [[Olmmošvuoigatvuođat|olmmošvuoigatvuođain]] ja badjelgeahččanvuohta daid hárrái lea mielddisbuktán veahkájolaš daguid, mat leat suorggahan olmmošgotti oamedovddu, ja danne go álbmogiid alimus joksanmearrin lea dovddastuvvon dakkáraš máilmmi ovdanšaddu, gos lea sárdnun- ja oskkufriddjavuohta ja gos lea balus ja heađis friddjavuohta, danne go lea vealtameahttun dárbbašlaš suodjalit olmmošvuoigatvuođaid lága bokte, amaset olbmot fertet manimuš heađisteaset stuimmáskit bággoválddi ja soarddu vuostá, danne go lea deaŧalaš ovddidit ustitlaš gaskavuođaid gárgedusa našuvnnaid gaskkas, danne go [[Ovttastuvvan našuvnnat|Ovttastuvvan našuvnnaid]] álbmogat lihtu bokte ođđasis duođaštit sin oskkuset olbmo [[Vuođđovuoigatvuođat|vuođđovuoigatvuođaide]], olmmošoktagasa árvui ja mávssolašvuhtii, olmmáiolbmo ja nissonolbmo dássásaš vuoigatvuođaide, ja leat soahpan ovddidit sosiálalaš ovdáneami ja buorránahttit eallineavttuid stuorit friddjavuođa siste, danne go miellahttostáhtat leat geatnegahttán iežaset, Ovttastuvvan našuvnnaiguin ovttasbarggadettiin, váfistit olmmošvuoigatvuođaid oppalaš gudnejahttojumi ja doahttaleami, danne go dáid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid oktasaš ipmárdusas lea stuorimus mávssolašvuohta dan fertehusa duohtandahkamis, de danne dievasčoahkkin dákko bokte almmuha dán olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštusa oktasaš joksanmearrin buot álbmogiidda ja buot našuvnnaide vai juohke olmmošoktagas ja juohke servodateisseváldi, álo muittus anedettiin dán julggaštusa, vikkašii oahpahusa ja bajásgeassima bokte ovddidit gudnejahttojumi dáid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid hárrái, ja našuvnnalaš ja internašuvnnalaš doaibmabijuid bokte váfistit ahte dat šaddet oppalaččat ja fámolaččat dovddastuvvot ja doahttaluvvot sihke miellahttostáhtaid iežas álbmoga siste ja daid lágaváldi vuolde orru rádjosiid álbmogiid siste. === Artihkkalat === '''Artihkal 1.''' Buot olbmot leat riegádan friddjan ja olmmošárvvu ja olmmošvuoigatvuođaid dáfus dássásažžan. Sidjiide lea addon jierpmi ja oamedovddu ja sii galget meannudit guimmiideaset guovdu vieljalaš vuoiŋŋain. '''Artihkal 2.''' Juohkehaš lea vuoigaduvvon buot daid vuoigatvuođaide ja friddjavuođaide, mat dán julggaštusas leat namahuvvon, almmá mange vealahaga, náli, ivnni, sohkabeali, giela, oskku, politihkalaš dahje eará miellaguottu, našuvnnalaš dahje sosiálalaš surggiideami, opmodaga, riegádeami dahje eará dilálašvuođa dáfus. Orruneatnama dahje -guovllu politihkalaš, lágaválddálaš dahje internašuvnnalaš dilli maiddá ii galgga váikkuhit vealahusa, lehkos dat eanan dahje guovlu iešstivrejeaddji dahje earáid geahču vuolde dahje muđui mange láhkái earáid hálddus stivrra dáfus. '''Artihkal 3.''' Juohke olbmos lea vuoigatvuohta eallimii, friddjavuhtii ja persovnnalaš oadjebasvuhtii. '''Artihkal 4.''' Ii oktage galgga dollojuvvot šlávvan dahje bággobálvalusas. [[Šlávvavuohta]] ja šlávvagávppi joraheapmi, vaikko guđege vuogi mielde, galgá leat gildojuvvon. '''Artihkal 5.''' Ii oktage galgga illastusa vuollái dagahuvvot dahje goaves, olmmošmeahttun dahje vuolideaddji gieđahallama dahje ráŋggáštusa vuollái. '''Artihkal 6.''' Juohke olbmos lea juohke sajis vuoigatvuohta dasa, ahte son galgá dovddastuvvot olmmošoktagassan lága ovddas. '''Artihkal 7.''' Buohkat leat lága ovddas dássásaččat ja almmá mangelágán vealahusa haga lea buohkain vuoigatvuohta oažžut seammá láhkasuodjalusa. Buohkain lea dássásaš vuoigatvuohta oažžut lága suodjalusa buotlágán vealahusa vuostá, man bokte dát julggaštus rihkkojuvvo, ja juohkelágán ávžžuhusa vuostá danlágán vealahusa dahkamii. '''Artihkal 8. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oažžut ulmmálaš veahki dohkálaš našuvnnalaš [[duopmostuolu|duopmostuoluin]] dakkáraš daguid vuostá mat rihkkot daid [[Vuođđovuoigatvuođat|vuođđodahkki vuoigatvuođaid]], mat leat sutnje addon vuođđoásahusa dahje lága bokte. '''Artihkal 9.''' Ii oktage galgga sahte sivas gitta váldojuvvot, giddagassii biddjojuvvot dahje riikkabáhtarussii áddjojuvvot. '''Artihkal 10.''' Go geange vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat galget mearriduvvot, ja go su vuostá nostojuvvon [[rihkussivahus|ráŋggáštussivahus]] galgá merrejuvvot, de juohke olbmos lea ollislaš dássásaš vuoigatvuohta oažžut vánhurskkis ja almmolaš ášševuodjima sorjjasmeahttun ja bealátkeahtes duopmostuolu ovddas. '''Artihkal 11.''' # Juohke olbmos guhte ráŋggáštusvuloš daguin sivahuvvo, lea vuoigatvuohta lohkkojuvvot vigiheapme gitta dasságo su sivalašvuohta lea nanuduvvon almmolaš duopmostuolu riektemeanuin, main sus leat leamaš buot dat dáhkádusat mat leat dárbbašlaččat iežas bealuštussii. # Ii oktage galgga dubmejuvvot ráŋggáštussii dakkár dagu dahje šláibmahusa ovddas, mii dahkuáiggi ii lean ráŋggáštusvuloš našuvnnalaš lága mielde dahje álbmotrievtti mielde. Iige galgga garraset duomu sáhttit cealkit go dan mii lágas leai mearriduvvon dalle go ráŋggáštusvuloš dahku dáhpáhuvai. '''Artihkal 12. '''Ii oktage galgga gillát evttolaš seaguheami iežas priváhtaeallimii, bearrašii, ruktui dahje reivelonohallamii, iige alageavvama gudni dahje máinnolmasvuođa ala. Juohkehaš lea vuoigaduvvon lága suodjalussii dakkár seaguheami dahje alageavvama vuostá. '''Artihkal 13. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta friddja johtalit ja friddja válljet alccesis orrunsaji stáhta rájiid siskkobealde. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuolgit riikkas eret, maiddái iežas riikkas, ja máhccat ruoktot iežas riikii. '''Artihkal 14. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vierroriikkain ohcat ja oažžut dorvobáikki doarrádallama sivas. # Dát vuoigatvuohta ii sáhte čurvojuvvot doarjjan go riektedoarrádallama duođalaš vuođđun leat eahpepolitihkalaš rihkkosat dahje dagut, mat leat Ovttastuvvon našuvnnaid ulbmiliid ja vuođđojurdagiid vuostá. '''Artihkal 15. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta stáhtaboargárvuhtii. # Ii ovttasge galgga evttolaččat váldojuvvot eret stáhtaboargárvuohta, dahje biehttaluvvot vuoigatvuohta molsut stáhtaboargárvuođa. '''Artihkal 16. ''' # Dievasahkásaš dievdoolbmuin ja nissonolbmuin lea vuoigatvuohta náitalit ja vuođđudit bearraša almmá mange ráddjehusa mii boahtá nális, našuvnnalašvuođas dahje oskkus. Sis lea gáibádus dássásaš vuoigatvuođaide náitosa dáfus, náitosa áiggi ja náitosa háddjehusa maŋŋá. # Náittosvuhtii mannan galgá dušše dalle dáhpáhuvvat go friddja ja ollislaš mieđáhus guktuid saddi beallelaččaid bealis lea duođaštuvvon. # Bearaš lea servodaga lunddolaš vuođđooktavuohta ja servodat ja stáhta galgá dan suodjalit. '''Artihkal 17.''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta opmodaga eaiggáduššat, okto dahje earrásiiguin searválagaid. # Ii ovttasge galgga su opmodaga evttolaččat eret váldojuvvot. '''Artihkal 18. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta jurddašan-, oamedovddu- ja oskufriddjavuhtii. Dát vuoigatvuohta sisttisdoallá friddjavuođa molsut religiovnna dahje oskku ja juogo okto dahje earrásiiguin searválagaid, almmolaččat dahje priváhtalaččat, praktiseret oskku oahpaheami bokte, meanuid bokte, bálvalusa bokte ja religiovnnalaš vieruid basuhemiin. '''Artihkal 19. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oaivil- ja sátnefriddjavuhtii. Dát vuoigatvuohta sisttisdoallá friddjavuođa čuoččuhit oaiviliid almmá earrásiid seaguhusa haga, ja friddjavuođa ohcat, vuostáváldit ja almmuhit dieđuid ja oainnuid juohkelágán diehtojuohkingaskomiid čađa, beroškeahttá riikarájiin. '''Artihkal 20. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta ráfálaš čoahkkimiin ja ovttastumiin friddja oassádallat. # Ii oktage galgga bággejuvvot searvat makkárge ovttastupmái. '''Artihkal 21. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta leat osolaš iežas riikka stivrejumis, juogo vuigestaga dahje friddja válljejuvvon ovddasteddjiid bokte. # Juohkehaččas lea dássásaš vuoigatvuohta beassat iežas riikka almmolaš doaimmaide. # Álbmoga dáhttu lea almmolaš válddi vuođđu. Dát dáhttu galgá dovdosii boahtit mearreáigásaš ja duođalaš válggain main oppalaš ja dássásaš jienastanvuoigatvuohta čiegus jienasteapmi dahje eará ovttaárvosaš friddja jienastanvuohki. '''Artihkal 22. '''Servodatmiellahttun lea juohkehaččas vuoigatvuohta [[sosiáladorvu|sosiálalaš oadjebasvuhtii]] ja juohkehaš sáhttá gáibidit ahte dat ekonomalaš, sosiálalaš ja kultuvrralaš buorit, mat leat vealtameahttun dárbbašlaččat olbmo árvui ja su persovnnalaš friddja ovdáneapmái, duohtandahkkojuvvojit našuvnnalaš doaibmabijuid bokte ja internašuvnnalaš ovttasbarggu bokte vuhtiiválddedettiin juohke sierralaš stáhta organisašuvnna ja veahkkeváriid. '''Artihkal 23. ''' # Juohkehaččas lea dássásaš vuoigatvuohta oažžut barggu, beassat friddja válljet alccesis fitnu, oažžut vánhurskkis ja buriid bargoeavttuid ja oažžut suodjalusa bargguhisvuođa vuostá. # Almmá mange vealahusa haga lea juohkehaččas vuoigatvuohta oažžut seammá bálkká seammá barggu ovddas. # Juohke bargis lea vuoigatvuohta oažžut vánhurskkis ja govttolaš mávssu, mii dáhkida sutnje alccesis ja su bearrašii olmmošárvvolaš áigáboađu, ja mii, juos dárbbašlažžan čájehuvvo, ollistuvvo eará sosiálalaš suodjalusa bokte. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuođđudit [[fágasearvi|fágaservviid]], ja miellahttun searvat dakkáriidda, suodjalan dihte iežas beroštumiid. '''Artihkal 24. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuoiŋŋadussii ja luopmoáigái: dan vuoigatvuođa vuollái gullá maiddái bargoáiggi govttolaš ráddjehus ja mearreáigásaš bálkkáhuvvon luopmu. '''Artihkal 25. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta danmuddosaš [[eallindássi|eallindássái]], ahte dat dáhkida su ja su bearraša [[dearvvašvuohta|dearvvašvuođa]] ja buorredili borramuša, biktasiid, ásodaga ja dearvvašfuola dáfus, ja maiddái dárbbašlaš sosiálalaš addosiid dáfus ja velá lassin oadjebasvuođa dáfus go [[bargguhisvuohta]], [[buohcuvuohta]], [[bargolámisvuohta]], [[leaskavuohta]], [[boarisvuohta]] dahjege muđui birgenvádjitvuohta deaivida, masa olmmoš ieš ii leat sivalaš. # [[Eadni|Etniin]] ja mánáin lea vuoigatvuohta sierralaš ovddasmorrašii ja veahkkái. Buot mánáin, lehkoset sii dal riegádan [[náittosvuohta|náittosvuođa]] siskkobealde dahje olggobealde, galgá lea seammá sosiálalaš suodjalus. '''Artihkal 26. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oahpahussii. [[Oahpahus]] galgá addojuvvot nuvttá, goit álgo- ja vuođđooahpahusa dáfus. [[Álgooahpahus]] galgá leat bákkolaš. Buohkain galgá leat vejolašvuohta fidnooahpahusa oažžut ja buohkaide galgá leat dássásaš vejolašvuohta váldit alit oahpahusa veajuideaset mielde. # Oahpahus galgá atnit joksanmearrin gárgedit olmmošlaš persovnnalašvuođa ja nannudit olmmošvuoigatvuođaid ja vuođđodahkki friddjavuođaid gudnejahttojumi. Dat galgá ovddidit ipmárdusa, sobalašvuođa ja ustitvuođa buot našuvnnaid, buot nállejuhkosiid ja buot religiovnna juhkosiid gaskkas ja dat galgá ovdánahttit Ovttastuvvon našuvnnaid barggu bisuhan dihte ráfi. # Váhnemiin lea vuosttassadjásaš vuoigatvuohta válljet mánáideaset várás oahpahusvuogi. '''Artihkal 27. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta friddja oassádallat servodaga kultuvrralaš eallimis, návddašit dáidagiin ja šaddat osolažžan dieđalaš ovdáneapmái ja daid buriide, mat das čuvvot. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oažžut daidda vuoiŋŋalaš ja ávnnaslaš beroštumiide suodjalusa, mat čuvvot boađusin vaikko guđelágán dieđalaš, girjjálaš dahje máhtolaš dahkosis, maid guhtege ieš lea ávdnen. '''Artihkal 28. '''Juohkehaš sáhttá gáibidit dakkár sosiálalaš ja internašuvnnalaš ortnega mii ollislaččat sáhttá duohtandahkat daid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid, mat dán julggaštusas leat namuhuvvon. '''Artihkal 29. ''' # Juohkehaččas leat dat geatnegasvuođat servodaga guovdu, mat aittonassii dahket vejolažžan persovnnalašvuođa friddja ja dievaslaš ovdáneami. # Geavahettiin vuoigatvuođaidis ja návddašettiin friddjavuođaidis ii leat oktage earálágán ráddjehusa vuloš, go dakkáriid mat lága bokte leat mearriduvvon aittonassii dáhkidan dihte earrásiid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid dárbbašlaš dovddiidusa ja gudnejahttojumi ja deavdin dihte daid gáibádusaid maid morála, almmolaš ortnet ja oppalaš buorredilli demokráhtalaš servodagas rievttuid mielde ovdandivvu. # Diet vuoigatvuođat ja friddjavuođat eai guđege dáhpáhusas sáhte adnojuvvot vuostá Ovttastuvvon našuvnnaid ulbmiliid ja vuođđojurdagiid. '''Artihkal 30.''' Ii mihkkege dán julggaštusas sáhte nu dulkojuvvot ahte dat vuoigada ovttage stáhta, juhkosa dahje olmmošoktagasa oassádallat dakkár doaimmas, dahje dahkat dakkár dagu, mii duššindagašii ovttage dain vuoigatvuođain dahje friddjavuođain mat leat namahuvvon julggaštusas. == Kritihkka == [[Isláma|Islámalaš]] riikkat atnet olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštusa menddo oarjeriikkalažžan nu ahte dat čálle jagi 1990 dávástussan šaria-njuolggadusaide vuođđuduvvan Kairo julggaštusa olmmošvuoigatvuođaid birra islámas.<ref name="ihmisoikeudet">{{Neahttagáldu|čujuhus=http://www.ihmisoikeudet.net/index.php?page=alueelliset-jarjestelmat|namma=Alueelliset ihmisoikeusjärjestelmät|čálli=|beaivemearri=|olggosaddi=Ihmisoikeudet.net|čujuhuvvon=19.03.2014|giella={{fi}}|arkiiva=https://web.archive.org/web/20140103234910/http://www.ihmisoikeudet.net/index.php?page=alueelliset-jarjestelmat|arkiverejuvvon=2014-01-03}}</ref><ref name="nare">{{Neahttagáldu|čujuhus=http://www.hs.fi/paakirjoitus/artikkeli/Ihmisoikeudet+on+turvattava+ennen+muuta/1329104857046|namma=Ihmisoikeudet on turvattava ennen muuta|čálli=Leo Näre|beaivemearri=29.09.2012|olggosaddi=Helsingin sanomat|čujuhuvvon=19.03.2014|giella={{fi}}}}</ref> == Geahča maid == * [[Njeallje luomusvuođa]] * [[Eurohpá olmmošvuoigatvuođasoahpamuš]] == Gáldut == {{Gáldut}} == Girjjálašvuohta == * ''Ihmisoikeuksien yleismaailmallinen julistus''. Johdannon ja historian kirjoittanut Tuija Sarvi. Suomen YK-liitto ry:n julkaisusarja. Helsinki: Suomen YK-liitto, 2008. ISBN 978-952-9694-62-4. {{fi}} == Geahča maid == * [https://web.archive.org/web/20190614200006/http://www.unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html Julggaštus dávvesámegillii] * [http://www.ykliitto.fi/ Suoma ON-lihttu] {{fi}} ja {{sv}} * [https://web.archive.org/web/20150924033318/http://www.ihmisoikeudet.net/Lakijaturva/lakijaturva_2.html Ihmisoikeudet.net] {{fi}} [[Kategoriija:Olmmošvuoigatvuođat]] [[Kategoriija:Julggaštusat]] [[Kategoriija:Ovttastuvvan našuvnnat]] azkdhbt71w4ux34is8b7mpm5ladd4oh 307971 307968 2026-10-16T01:52:19Z Paju 16067 f 307971 wikitext text/x-wiki [[Fiila:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|mini|300x300px|Eleanor Roosevelt ja olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus.]] '''Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus'''<ref name="se-version">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/translations/north-saami| namma = Universal Declaration of Human Rights - North Saami: Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus| čálli = | beaivemearri =29.08.2024| olggosaddi =The Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), ohchr.org| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref><ref name="udhr">{{Neahttagáldu | namma = Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus | čujuhus = http://unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html | olggosaddi = Ovttastuvvan našuvnnat | čujuhuvvon = 03.06.2018 | arkiiva = https://web.archive.org/web/20190614200006/http://www.unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html | arkiverejuvvon = 2019-06-14}}</ref>, '''ON:a julggaštus olmmošvuoigatvuođaid birra'''<ref name="sv-sd">{{Neahttagáldu | namma = Olmmošvuoigatvuođat | čujuhus = https://www.sametinget.se/6060 | olggosaddi = Ruoŧa Sámediggi | čujuhuvvon = 03.06.2018}}</ref> dahje '''ON olmmošvuoigatvuođajulggaštus'''<ref name="sv-sd-2"/> lea julggaštus man [[Ovttastuvvan našuvnnat]] leat dohkkehan [[juovlamánu 10.]] b. [[1948]]<ref name="sv-sd-2">{{Neahttagáldu | čálli= Mikaelsson, Stefan, Nutti, Per Olof, Persson, Mona ja Svonni, Lars Wilhelm| namma = Ipmirdit go leanastivrrat maid olmmošvuoigatvuođat mearkkašit sámi álbmogii? | čujuhus = https://www.sametinget.se/83025?lang=sme&cat=16&idx=6 | olggosaddi = Ruoŧa Sámediggi | čujuhuvvon = 04.06.2018}}</ref> dan goalmmáda [[Ovttastuvvan našuvnnaid dievasčoahkkin|dievasčoahkkimis]]. Julggaštusa dohkkeheamis jienastedje 48 riikka. Ii mihkkige riika leat jienastan vuostái, muhto gávcci riikka biehtadedje jienasteamis ([[Sovjetlihttu]] ja eará [[nuortabloka|nuortablokka]] riikkat, [[Lulli-Afrihká]] ja [[Saudi-Arabia]])<ref name="Britannica">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.britannica.com/topic/Universal-Declaration-of-Human-Rights | namma =Universal Declaration of Human Rights | čálli =George J. Andreopoulos| olggosaddi =Encyclopedia Britannica, britannica.com| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref>. Dohkkehanbeaivvi gudnin [[juovlamánu 10.]] b. ávvuduvvo juohke jagi [[Olmmošvuoigatvuođaid beaivi|olmmošvuoigatvuođaid beaivin]]. Dakkaviđe dan historjjálaš dáhpáhusa maŋŋel dievasčoahkkin ávžžui buot miellahtoriikkaid almmustahttit julggaštusa. Riikkaid dáhttojuvvui "juohkit ja lasihit dieđuid, lohkat ja čilget dan skuvllain ja eará oahppolágádusain eará riikkaid ja guovlluid beroškeahttá politihkalaš diliin".<ref name="udhr-fi">{{Neahttagáldu | namma = Universal Declaration of Human Rights - Finnish | čujuhus = http://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=fin | olggosaddi = Ovttastuvvan našuvnnat | čujuhuvvon = 03.06.2018|giella={{fi}} }}</ref> Eanaš julggaštusa sisdoalus lea maŋŋelis nannen guovtti riikkaidgaskasaš [[oktasašsoahpamuš|oktasašsoahpamušain]] main nubbi guoská [[siviila- ja politihkalaš vuoigatvuođat|siviila- ja politihkalaš vuoigatvuođaide]] (SP-soahpamuš), nubbi fas [[ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođat|ekonomalaš, sosiálalaš ja čuvgehuslaš vuoigatvuođaide]] (ESČ-soahpamuš).<ref name="hist">{{Neahttagáldu | čujuhus =http://www.yk.fi/node/255 | namma =Historiaa ja toiminnan taustoja | čálli = | beaivemearri =17.6.2016 | olggosaddi =Suomen YK-liitto, via archive.org | čujuhuvvon =13.10.2026 | giella ={{fi}} | arkiiva =https://web.archive.org/web/20180621143425/http://www.yk.fi/node/255 | arkiverejuvvon =2018-06-21 }}</ref><ref name="Britannica"/> Julggaštusa virggálaš teaksta lea oažžumis ON guđa virggálaš gillii: [[Arábagiella|arábagillii]], [[Eaŋgalsgiella|eaŋgalasgillii]], [[Fránskkagiella|fránskkagillii]], [[Kiinnágiella|kiinnágillii]] ja [[Ruoššagiella|ruoššagillii]].<ref>{{Neahttagáldu | čujuhus =https://docs.un.org/A/RES/217(III) | namma =A/RES/217(III) - select a language (UN official languages)| olggosaddi = UN General Assembly resolution 217 A}}</ref> Dasa lassin máŋga ON miellahtoriikkain leat čuvvon dievasčoahkkima ávžžuhusa ja [[jorgaleapmi|jorgalan]] julggaštusa iežas gillii. Dan rádjái julggaštus lea jorgaluvvon 578 [[Giella|gillii]] dahje suopmanii <ref name="transl">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.ohchr.org/en/human-rights/universal-declaration/universal-declaration-human-rights/about-universal-declaration-human-rights-translation-project| namma =About the Universal Declaration of Human Rights Translation Project | čálli = | beaivemearri =| olggosaddi =The Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR), ohchr.org| čujuhuvvon = 13.10.2026|giella= {{en}} }}</ref>. Julggaštusa lea oažžumis nuvttá ON guđa virggálaš gillii, davviriikkalaš gillii ja vehá eará gillii ON davviriikkalaš diehtojuohkindoaimmahagas mii lea [[Københápman|Københápmamis]]. == Olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštus == === Álggahus === Danne go [[friddjavuohta|friddjavuođa]], [[vánhurskkisvuođa]] ja [[ráfi]] vuođđu máilmmis lea buot olmmošgoddái gullevaččaid lunddolaš olmmošárvvu dovddiidus ja sin dássásaš ja massemeahttun vuoigatvuođaid dovddiidus, danne go olgguštus [[Olmmošvuoigatvuođat|olmmošvuoigatvuođain]] ja badjelgeahččanvuohta daid hárrái lea mielddisbuktán veahkájolaš daguid, mat leat suorggahan olmmošgotti oamedovddu, ja danne go álbmogiid alimus joksanmearrin lea dovddastuvvon dakkáraš máilmmi ovdanšaddu, gos lea sárdnun- ja oskkufriddjavuohta ja gos lea balus ja heađis friddjavuohta, danne go lea vealtameahttun dárbbašlaš suodjalit olmmošvuoigatvuođaid lága bokte, amaset olbmot fertet manimuš heađisteaset stuimmáskit bággoválddi ja soarddu vuostá, danne go lea deaŧalaš ovddidit ustitlaš gaskavuođaid gárgedusa našuvnnaid gaskkas, danne go [[Ovttastuvvan našuvnnat|Ovttastuvvan našuvnnaid]] álbmogat lihtu bokte ođđasis duođaštit sin oskkuset olbmo [[Vuođđovuoigatvuođat|vuođđovuoigatvuođaide]], olmmošoktagasa árvui ja mávssolašvuhtii, olmmáiolbmo ja nissonolbmo dássásaš vuoigatvuođaide, ja leat soahpan ovddidit sosiálalaš ovdáneami ja buorránahttit eallineavttuid stuorit friddjavuođa siste, danne go miellahttostáhtat leat geatnegahttán iežaset, Ovttastuvvan našuvnnaiguin ovttasbarggadettiin, váfistit olmmošvuoigatvuođaid oppalaš gudnejahttojumi ja doahttaleami, danne go dáid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid oktasaš ipmárdusas lea stuorimus mávssolašvuohta dan fertehusa duohtandahkamis, de danne dievasčoahkkin dákko bokte almmuha dán olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštusa oktasaš joksanmearrin buot álbmogiidda ja buot našuvnnaide vai juohke olmmošoktagas ja juohke servodateisseváldi, álo muittus anedettiin dán julggaštusa, vikkašii oahpahusa ja bajásgeassima bokte ovddidit gudnejahttojumi dáid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid hárrái, ja našuvnnalaš ja internašuvnnalaš doaibmabijuid bokte váfistit ahte dat šaddet oppalaččat ja fámolaččat dovddastuvvot ja doahttaluvvot sihke miellahttostáhtaid iežas álbmoga siste ja daid lágaváldi vuolde orru rádjosiid álbmogiid siste. === Artihkkalat === '''Artihkal 1.''' Buot olbmot leat riegádan friddjan ja olmmošárvvu ja olmmošvuoigatvuođaid dáfus dássásažžan. Sidjiide lea addon jierpmi ja oamedovddu ja sii galget meannudit guimmiideaset guovdu vieljalaš vuoiŋŋain. '''Artihkal 2.''' Juohkehaš lea vuoigaduvvon buot daid vuoigatvuođaide ja friddjavuođaide, mat dán julggaštusas leat namahuvvon, almmá mange vealahaga, náli, ivnni, sohkabeali, giela, oskku, politihkalaš dahje eará miellaguottu, našuvnnalaš dahje sosiálalaš surggiideami, opmodaga, riegádeami dahje eará dilálašvuođa dáfus. Orruneatnama dahje -guovllu politihkalaš, lágaválddálaš dahje internašuvnnalaš dilli maiddá ii galgga váikkuhit vealahusa, lehkos dat eanan dahje guovlu iešstivrejeaddji dahje earáid geahču vuolde dahje muđui mange láhkái earáid hálddus stivrra dáfus. '''Artihkal 3.''' Juohke olbmos lea vuoigatvuohta eallimii, friddjavuhtii ja persovnnalaš oadjebasvuhtii. '''Artihkal 4.''' Ii oktage galgga dollojuvvot šlávvan dahje bággobálvalusas. [[Šlávvavuohta]] ja šlávvagávppi joraheapmi, vaikko guđege vuogi mielde, galgá leat gildojuvvon. '''Artihkal 5.''' Ii oktage galgga illastusa vuollái dagahuvvot dahje goaves, olmmošmeahttun dahje vuolideaddji gieđahallama dahje ráŋggáštusa vuollái. '''Artihkal 6.''' Juohke olbmos lea juohke sajis vuoigatvuohta dasa, ahte son galgá dovddastuvvot olmmošoktagassan lága ovddas. '''Artihkal 7.''' Buohkat leat lága ovddas dássásaččat ja almmá mangelágán vealahusa haga lea buohkain vuoigatvuohta oažžut seammá láhkasuodjalusa. Buohkain lea dássásaš vuoigatvuohta oažžut lága suodjalusa buotlágán vealahusa vuostá, man bokte dát julggaštus rihkkojuvvo, ja juohkelágán ávžžuhusa vuostá danlágán vealahusa dahkamii. '''Artihkal 8. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oažžut ulmmálaš veahki dohkálaš našuvnnalaš [[duopmostuolu|duopmostuoluin]] dakkáraš daguid vuostá mat rihkkot daid [[Vuođđovuoigatvuođat|vuođđodahkki vuoigatvuođaid]], mat leat sutnje addon vuođđoásahusa dahje lága bokte. '''Artihkal 9.''' Ii oktage galgga sahte sivas gitta váldojuvvot, giddagassii biddjojuvvot dahje riikkabáhtarussii áddjojuvvot. '''Artihkal 10.''' Go geange vuoigatvuođat ja geatnegasvuođat galget mearriduvvot, ja go su vuostá nostojuvvon [[rihkussivahus|ráŋggáštussivahus]] galgá merrejuvvot, de juohke olbmos lea ollislaš dássásaš vuoigatvuohta oažžut vánhurskkis ja almmolaš ášševuodjima sorjjasmeahttun ja bealátkeahtes duopmostuolu ovddas. '''Artihkal 11.''' # Juohke olbmos guhte ráŋggáštusvuloš daguin sivahuvvo, lea vuoigatvuohta lohkkojuvvot vigiheapme gitta dasságo su sivalašvuohta lea nanuduvvon almmolaš duopmostuolu riektemeanuin, main sus leat leamaš buot dat dáhkádusat mat leat dárbbašlaččat iežas bealuštussii. # Ii oktage galgga dubmejuvvot ráŋggáštussii dakkár dagu dahje šláibmahusa ovddas, mii dahkuáiggi ii lean ráŋggáštusvuloš našuvnnalaš lága mielde dahje álbmotrievtti mielde. Iige galgga garraset duomu sáhttit cealkit go dan mii lágas leai mearriduvvon dalle go ráŋggáštusvuloš dahku dáhpáhuvai. '''Artihkal 12. '''Ii oktage galgga gillát evttolaš seaguheami iežas priváhtaeallimii, bearrašii, ruktui dahje reivelonohallamii, iige alageavvama gudni dahje máinnolmasvuođa ala. Juohkehaš lea vuoigaduvvon lága suodjalussii dakkár seaguheami dahje alageavvama vuostá. '''Artihkal 13. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta friddja johtalit ja friddja válljet alccesis orrunsaji stáhta rájiid siskkobealde. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuolgit riikkas eret, maiddái iežas riikkas, ja máhccat ruoktot iežas riikii. '''Artihkal 14. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vierroriikkain ohcat ja oažžut dorvobáikki doarrádallama sivas. # Dát vuoigatvuohta ii sáhte čurvojuvvot doarjjan go riektedoarrádallama duođalaš vuođđun leat eahpepolitihkalaš rihkkosat dahje dagut, mat leat Ovttastuvvon našuvnnaid ulbmiliid ja vuođđojurdagiid vuostá. '''Artihkal 15. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta stáhtaboargárvuhtii. # Ii ovttasge galgga evttolaččat váldojuvvot eret stáhtaboargárvuohta, dahje biehttaluvvot vuoigatvuohta molsut stáhtaboargárvuođa. '''Artihkal 16. ''' # Dievasahkásaš dievdoolbmuin ja nissonolbmuin lea vuoigatvuohta náitalit ja vuođđudit bearraša almmá mange ráddjehusa mii boahtá nális, našuvnnalašvuođas dahje oskkus. Sis lea gáibádus dássásaš vuoigatvuođaide náitosa dáfus, náitosa áiggi ja náitosa háddjehusa maŋŋá. # Náittosvuhtii mannan galgá dušše dalle dáhpáhuvvat go friddja ja ollislaš mieđáhus guktuid saddi beallelaččaid bealis lea duođaštuvvon. # Bearaš lea servodaga lunddolaš vuođđooktavuohta ja servodat ja stáhta galgá dan suodjalit. '''Artihkal 17.''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta opmodaga eaiggáduššat, okto dahje earrásiiguin searválagaid. # Ii ovttasge galgga su opmodaga evttolaččat eret váldojuvvot. '''Artihkal 18. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta jurddašan-, oamedovddu- ja oskufriddjavuhtii. Dát vuoigatvuohta sisttisdoallá friddjavuođa molsut religiovnna dahje oskku ja juogo okto dahje earrásiiguin searválagaid, almmolaččat dahje priváhtalaččat, praktiseret oskku oahpaheami bokte, meanuid bokte, bálvalusa bokte ja religiovnnalaš vieruid basuhemiin. '''Artihkal 19. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oaivil- ja sátnefriddjavuhtii. Dát vuoigatvuohta sisttisdoallá friddjavuođa čuoččuhit oaiviliid almmá earrásiid seaguhusa haga, ja friddjavuođa ohcat, vuostáváldit ja almmuhit dieđuid ja oainnuid juohkelágán diehtojuohkingaskomiid čađa, beroškeahttá riikarájiin. '''Artihkal 20. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta ráfálaš čoahkkimiin ja ovttastumiin friddja oassádallat. # Ii oktage galgga bággejuvvot searvat makkárge ovttastupmái. '''Artihkal 21. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta leat osolaš iežas riikka stivrejumis, juogo vuigestaga dahje friddja válljejuvvon ovddasteddjiid bokte. # Juohkehaččas lea dássásaš vuoigatvuohta beassat iežas riikka almmolaš doaimmaide. # Álbmoga dáhttu lea almmolaš válddi vuođđu. Dát dáhttu galgá dovdosii boahtit mearreáigásaš ja duođalaš válggain main oppalaš ja dássásaš jienastanvuoigatvuohta čiegus jienasteapmi dahje eará ovttaárvosaš friddja jienastanvuohki. '''Artihkal 22. '''Servodatmiellahttun lea juohkehaččas vuoigatvuohta [[sosiáladorvu|sosiálalaš oadjebasvuhtii]] ja juohkehaš sáhttá gáibidit ahte dat ekonomalaš, sosiálalaš ja kultuvrralaš buorit, mat leat vealtameahttun dárbbašlaččat olbmo árvui ja su persovnnalaš friddja ovdáneapmái, duohtandahkkojuvvojit našuvnnalaš doaibmabijuid bokte ja internašuvnnalaš ovttasbarggu bokte vuhtiiválddedettiin juohke sierralaš stáhta organisašuvnna ja veahkkeváriid. '''Artihkal 23. ''' # Juohkehaččas lea dássásaš vuoigatvuohta oažžut barggu, beassat friddja válljet alccesis fitnu, oažžut vánhurskkis ja buriid bargoeavttuid ja oažžut suodjalusa bargguhisvuođa vuostá. # Almmá mange vealahusa haga lea juohkehaččas vuoigatvuohta oažžut seammá bálkká seammá barggu ovddas. # Juohke bargis lea vuoigatvuohta oažžut vánhurskkis ja govttolaš mávssu, mii dáhkida sutnje alccesis ja su bearrašii olmmošárvvolaš áigáboađu, ja mii, juos dárbbašlažžan čájehuvvo, ollistuvvo eará sosiálalaš suodjalusa bokte. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuođđudit [[fágasearvi|fágaservviid]], ja miellahttun searvat dakkáriidda, suodjalan dihte iežas beroštumiid. '''Artihkal 24. '''Juohkehaččas lea vuoigatvuohta vuoiŋŋadussii ja luopmoáigái: dan vuoigatvuođa vuollái gullá maiddái bargoáiggi govttolaš ráddjehus ja mearreáigásaš bálkkáhuvvon luopmu. '''Artihkal 25. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta danmuddosaš [[eallindássi|eallindássái]], ahte dat dáhkida su ja su bearraša [[dearvvašvuohta|dearvvašvuođa]] ja buorredili borramuša, biktasiid, ásodaga ja dearvvašfuola dáfus, ja maiddái dárbbašlaš sosiálalaš addosiid dáfus ja velá lassin oadjebasvuođa dáfus go [[bargguhisvuohta]], [[buohcuvuohta]], [[bargolámisvuohta]], [[leaskavuohta]], [[boarisvuohta]] dahjege muđui birgenvádjitvuohta deaivida, masa olmmoš ieš ii leat sivalaš. # [[Eadni|Etniin]] ja mánáin lea vuoigatvuohta sierralaš ovddasmorrašii ja veahkkái. Buot mánáin, lehkoset sii dal riegádan [[náittosvuohta|náittosvuođa]] siskkobealde dahje olggobealde, galgá lea seammá sosiálalaš suodjalus. '''Artihkal 26. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oahpahussii. [[Oahpahus]] galgá addojuvvot nuvttá, goit álgo- ja vuođđooahpahusa dáfus. [[Álgooahpahus]] galgá leat bákkolaš. Buohkain galgá leat vejolašvuohta fidnooahpahusa oažžut ja buohkaide galgá leat dássásaš vejolašvuohta váldit alit oahpahusa veajuideaset mielde. # Oahpahus galgá atnit joksanmearrin gárgedit olmmošlaš persovnnalašvuođa ja nannudit olmmošvuoigatvuođaid ja vuođđodahkki friddjavuođaid gudnejahttojumi. Dat galgá ovddidit ipmárdusa, sobalašvuođa ja ustitvuođa buot našuvnnaid, buot nállejuhkosiid ja buot religiovnna juhkosiid gaskkas ja dat galgá ovdánahttit Ovttastuvvon našuvnnaid barggu bisuhan dihte ráfi. # Váhnemiin lea vuosttassadjásaš vuoigatvuohta válljet mánáideaset várás oahpahusvuogi. '''Artihkal 27. ''' # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta friddja oassádallat servodaga kultuvrralaš eallimis, návddašit dáidagiin ja šaddat osolažžan dieđalaš ovdáneapmái ja daid buriide, mat das čuvvot. # Juohkehaččas lea vuoigatvuohta oažžut daidda vuoiŋŋalaš ja ávnnaslaš beroštumiide suodjalusa, mat čuvvot boađusin vaikko guđelágán dieđalaš, girjjálaš dahje máhtolaš dahkosis, maid guhtege ieš lea ávdnen. '''Artihkal 28. '''Juohkehaš sáhttá gáibidit dakkár sosiálalaš ja internašuvnnalaš ortnega mii ollislaččat sáhttá duohtandahkat daid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid, mat dán julggaštusas leat namuhuvvon. '''Artihkal 29. ''' # Juohkehaččas leat dat geatnegasvuođat servodaga guovdu, mat aittonassii dahket vejolažžan persovnnalašvuođa friddja ja dievaslaš ovdáneami. # Geavahettiin vuoigatvuođaidis ja návddašettiin friddjavuođaidis ii leat oktage earálágán ráddjehusa vuloš, go dakkáriid mat lága bokte leat mearriduvvon aittonassii dáhkidan dihte earrásiid vuoigatvuođaid ja friddjavuođaid dárbbašlaš dovddiidusa ja gudnejahttojumi ja deavdin dihte daid gáibádusaid maid morála, almmolaš ortnet ja oppalaš buorredilli demokráhtalaš servodagas rievttuid mielde ovdandivvu. # Diet vuoigatvuođat ja friddjavuođat eai guđege dáhpáhusas sáhte adnojuvvot vuostá Ovttastuvvon našuvnnaid ulbmiliid ja vuođđojurdagiid. '''Artihkal 30.''' Ii mihkkege dán julggaštusas sáhte nu dulkojuvvot ahte dat vuoigada ovttage stáhta, juhkosa dahje olmmošoktagasa oassádallat dakkár doaimmas, dahje dahkat dakkár dagu, mii duššindagašii ovttage dain vuoigatvuođain dahje friddjavuođain mat leat namahuvvon julggaštusas. == Kritihkka == [[Isláma|Islámalaš]] riikkat atnet olmmošvuoigatvuođaid oppamáilmmálaš julggaštusa menddo oarjeriikkalažžan nu ahte dat čálle jagi 1990 dávástussan šaria-njuolggadusaide vuođđuduvvan Kairo julggaštusa olmmošvuoigatvuođaid birra islámas.<ref name="ihmisoikeudet">{{Neahttagáldu|čujuhus=http://www.ihmisoikeudet.net/index.php?page=alueelliset-jarjestelmat|namma=Alueelliset ihmisoikeusjärjestelmät|čálli=|beaivemearri=|olggosaddi=Ihmisoikeudet.net|čujuhuvvon=19.03.2014|giella={{fi}}|arkiiva=https://web.archive.org/web/20140103234910/http://www.ihmisoikeudet.net/index.php?page=alueelliset-jarjestelmat|arkiverejuvvon=2014-01-03}}</ref><ref name="nare">{{Neahttagáldu|čujuhus=http://www.hs.fi/paakirjoitus/artikkeli/Ihmisoikeudet+on+turvattava+ennen+muuta/1329104857046|namma=Ihmisoikeudet on turvattava ennen muuta|čálli=Leo Näre|beaivemearri=29.09.2012|olggosaddi=Helsingin sanomat|čujuhuvvon=19.03.2014|giella={{fi}}}}</ref> == Geahča maid == * [[Njeallje luomusvuođa]] * [[Eurohpá olmmošvuoigatvuođasoahpamuš]] == Gáldut == {{Gáldut}} == Girjjálašvuohta == * ''Ihmisoikeuksien yleismaailmallinen julistus''. Johdannon ja historian kirjoittanut Tuija Sarvi. Suomen YK-liitto ry:n julkaisusarja. Helsinki: Suomen YK-liitto, 2008. ISBN 978-952-9694-62-4. {{fi}} == Geahča maid == * [https://web.archive.org/web/20190614200006/http://www.unicode.org/udhr/d/udhr_sme.html Julggaštus dávvesámegillii] * [http://www.ykliitto.fi/ Suoma ON-lihttu] {{fi}} ja {{sv}} * [https://web.archive.org/web/20150924033318/http://www.ihmisoikeudet.net/Lakijaturva/lakijaturva_2.html Ihmisoikeudet.net] {{fi}} [[Kategoriija:Olmmošvuoigatvuođat]] [[Kategoriija:Julggaštusat]] [[Kategoriija:Ovttastuvvan našuvnnat]] bumke8zykvdj8l0yad0a5tjpoehvv4l 0 25122 307969 294691 2026-10-16T00:41:56Z Paju 16067 + 3. largest lake in Finland, coord, references 307969 wikitext text/x-wiki '''Anárjávri''', ({{G-smn|Aanaarjävri}}, {{G-sms|Aanarjäuʹrr}} ja {{g-fi|Inarinjärvi}}) lea jávri [[Anár|Anáris]] ({{Coord|69.0|27.75|Scale:500000_Type:waterbody_Region:FI-10|Display=title}}).<ref name="mml-nimisto"/> Inarijärvi lea Suoma 3. stuorámus jávri. Jávrri viidodat lea 1&nbsp;082 njealjehaskilomehttara.<ref name="jarviwiki.fi"/> == Govat == <gallery mode="packed" style="text-align:left"> Fiila:Inari lake.jpg|Anárjávri suoidnemánis 2005 Fiila:Inarisee.jpg| Anárjávri borgemánu 1. b. 1978 Fiila:BoatInari1.jpg| Anárjávri suoidnemánus 2006 </gallery> == Gáldut == {{Gáldut| <ref name="mml-nimisto">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://tietokortit.maanmittauslaitos.fi/nimisto/paikka/10819338 | namma = Nimistön tietokortit: Inari/ Inarijärvi, Anárjávri, Aanaarjävri, Aanarjäu'rr | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =maanmittauslaitos.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> <ref name="jarviwiki.fi">{{Neahttagáldu | čujuhus =https://www.jarviwiki.fi/wiki/J%C3%A4rvitilastot/Suurimmat_j%C3%A4rvet | namma = Järvitilastot/Suurimmat järvet | čálli =| beaivemearri = | olggosaddi =Järviwiki, jarviwiki.fi | čujuhuvvon =16.10.2026 | giella ={{fi}} }}</ref> }} [[Kategoriija:Suoma jávrrit]] [[Kategoriija:Anár]] sq52fppnyxcfigy70roxf0wflheuk9p