ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး shnwiki https://shn.wikipedia.org/wiki/%E1%81%BC%E1%82%83%E1%82%88%E1%82%81%E1%80%B0%E1%80%9D%E1%80%BA%E1%82%81%E1%82%85%E1%81%B5%E1%80%BA%E1%82%88 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢုပ်ႇၵုမ် ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ဢုပ်ႇၵုမ် ဝီႇၶီႇၽီးတီးယႃး ၾၢႆႇ ဢုပ်ႇၵုမ် ၾၢႆႇ မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ဢုပ်ႇၵုမ် မီႇတီႇယႃႇဝီႇၶီႇ ထႅမ်းပလဵတ်ႉ ဢုပ်ႇၵုမ် ထႅမ်းပလဵတ်ႉ လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ဢုပ်ႇၵုမ် လွင်ႈၸွႆႈထႅမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်ထၢၼ်ႈ ၵိူၼ်ႇတူ တွၼ်ႈဢုပ်ႇ ၵိူၼ်ႇတူ ပိူင်လိူင်း ဢုပ်ႇၵုမ် ပိူင်လိူင်း TimedText TimedText talk မေႃႇၵျူး ဢုပ်ႇၵုမ် မေႃႇၵျူး Event Event talk 0 379 126001 116734 2026-05-21T00:33:42Z InternetArchiveBot 2342 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 126001 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ |native_name = |other_name = |settlement_type = <!--For Town or Village (Leave blank for the default City)--> |image_skyline = Collage of Yangon.jpg |image_flag = Mm yangon.svg |flag_size = |image_seal = YCDCshield.jpg|256px |seal_size = |image_shield = |shield_size = |nickname = |motto = <!-- images and maps -----------> |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = 200px |map_caption1 = | pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ | pushpin_label_position = left | pushpin_map_caption = ဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ |coordinates = {{Coord|16|51|N|96|11|E|region:MM|format=dms|display=inline, title}} <!-- Location ------------------> |subdivision_type = မိူင်း |subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} <!-- See [[Country|Country]] before reverting. a country is what is governed by a state, not the state/government itself. --> |subdivision_type1 = ထုင်ႉ |subdivision_type2 = [[ၼႃႈလိၼ်ၽွင်းငမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]] |subdivision_type3 = |subdivision_type4 = |subdivision_name1 = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ|မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈ]] |subdivision_name2 = [[ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ]] |subdivision_name3 = |subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> |established_title = တႄႇတင်ႈ |established_date = ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 6 |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |government_footnotes = |government_type = [[ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ|ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ]] |leader_title = [[ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း|ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်း]] |leader_name = [[မွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်း|ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်း]] |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = |area_land_sq_mi = |area_water_km2 = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use<ref> </ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | population_total = 7,360,703<ref name="census-2014">{{Cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|page=31|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 |population_footnotes = | population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = | population_urban = 5,160,512 |population_density_urban_sq_mi = | population_rural = 2,200,191 |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title = ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်း |population_blank1 = မၢၼ်ႊ၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ရၶႅင်ႇ၊ တႆး၊ မွၼ်း၊ ၶႄႇ၊ ၵလႃး၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈမဵဝ်း |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |population_blank2_title = ၽႃႇသႃႇ<br />&nbsp;&nbsp;&nbsp;ၵိူဝ်းယမ် |population_blank2 = ပုထ်ႉထၽႃႇသႃႇ၊ ၶရိတ်ႉယၢၼ်ႇ၊ ဢိတ်ႇသလၢမ်ႇ |population_note = |postal_code_type = |postal_code = | area_code = 01 | website = {{URL|http://www.ycdc.gov.mm}} |footnotes = |city_logo = |citylogo_size = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]] |utc_offset = +6:30 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |blank_name = |blank_info = }} '''ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ''' ၼႆႉ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း ပဵၼ်ၸႄႈလူင် [[မိူင်းမၢၼ်ႈ]]မႃးသေ ယဝ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ်ၸႄႈလူင်တႃႇ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ် ပီ 2006 လိူၼ်မၢၶျ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ ယွၼ်ႉလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈ မၵ်းပၼ်ႈ [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]] ပဵၼ်ၸႄႈလူင် မိူင်း မႃးသေတႃႉ<ref>{{Cite news| url =http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/4848408.stm | title =Burma's new capital stages parade |publisher=BBC News | date =27 March 2006 | accessdate =3 August 2006}}</ref> ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမီးယူႇ 7 လၢၼ်ႉၼၼ်ႉ တိုၵ်ႉပဵၼ် ၸႄႈလူင်ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈၵႅၼ်ၵၢင် တႃႇသိုဝ်ႉၶၢႆ ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈၼႂ်းမိူင်းယူႇ။ ပိုၼ်ႉထၢၼ်ယူင်ႉသၢင်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးၸႃႇဢဝ်တင်း ၸႄႈလူင်တၢင်ႇဢၼ် ၸိူဝ်းဢၼ်မီးယူႇတီႈ [[ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ]] ၼၼ်ႉၼႆ တေလႆႈဝႃႈ ဢမ်ႇပႆႇႁုၼ်ႈမုၼ်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၵွၼ်ႇ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်း ဢၼ်ယူင်ႇသၢင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ ၵိုတ်းၼမ်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။<ref name="bygone">{{Cite news|last=Martin |first=Steven |date=30 March 2004 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3578993.stm |title=Burma maintains bygone buildings |publisher=BBC News |accessdate=22 May 2006}}</ref> မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်သိပ်းပီ သွင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းလႄႈ တီႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ႁူမ်ႈဝႃႈၵေႃႇသၢင်ႈယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ၊ ယူင်ႉသၢင်ႉယူႇသဝ်းၸိူဝ်းပဵၼ်သုင် မႃးသေတႃႉ ၸိူဝ်းၿဵၼ် ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ ဢၼ်လွမ်ႉဝဵင်းဝႆႉၼၼ်ႉတႄႉ လွင်ႈထၢၼ်ႈပၢႆးယူႇသဝ်းၵူၼ်း တိုၵ်ႉတူၵ်းတႅမ်ႇဝႆႉယူႇ။ == ငဝ်ႈငႃႇဝေႃးႁၢၼ် == ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ ယၢၼ်ႇၵုင်ႇၼႆႉ ပဵၼ် တၵူင်ႇ ({{Langx|my|ဒဂုံ}}) ၼႆယဝ်ႉ။ [[ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး|ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး]] ၼႆႉဢဝ်တီႈပွင်ႇဝႃႈ ၶဵၼ် (ရန်) မူတ်းသဵင်ႈ (ကုန်) ၼႆလႄႈ ၸင်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵူင်ႇ (ရန်ကုန်) ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈငဝ်ႈတိုၼ်းမၼ်း တၵူင်ႇၼႆႉ ပဵၼ်ဝေႃးႁၢၼ် မွၼ်း ဒဂုင်၊ လွုင် ၸိူဝ်းၼႆႉယဵၼ်းပဵၼ်မႃး တၵူင်ႇယဝ်ႉ။ ၸိုဝ်ႈဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈ ဢၼ်ပၼ် [[ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ|ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ]]ယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ်ၼၢင်းႁေႃၶမ်းမွၼ်း [[သျိၼ်ႇၸေႃးပု|သျိၼ်ႇၸေႃးပု]] ၼႆႉ ၵေႃႇၵုမ်းတင်းသုင် ၵွင်းမူးသူၺ်ႇတၵူင်ႇယဝ်ႉ ပၼ်ၸိုဝ်ႈမႃးဝႃႈ က်ျာဒဂုင် (ကျိုက်ဒဂုံ-ဒဂုံဘုရား) ၼႆႉယဝ်ႉ။ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇမၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈဝေႃးႁၢၼ် ဢၼ်ပွင်ႇဝႃး လွႆသၢမ်လုၵ်ႈ (တိကုမ္ဘနဂရ) ပႃႇလိ ၼၼ်ႉသေ လူင်းမႃးၼႆသေ လုၵ်ႉတီႈ တိကုမ္ဘ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး တိကုမ်၊ တကုမ်၊ ဒဂုံ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်ဝေႃးႁၢၼ်မွၼ်းဝႃႈၵေႃႈ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵွင်းမူးတီႈၼိူဝ်ၵွင်း ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref>မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)</ref> ==ဢွင်ႈတီႈ== ပဵၼ်ဝဵင်းတႃႈၼမ်ႉဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇယဝ်ႉ။ မီႈဝႆႉတီႈၼႂ်း လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 16 တီႇၵရီႇ 46 မဵတ်ႉ လႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 96 တီႇၵရီႇ 1ဝ မဵတ်ႉ ႁူပ်ႉၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈ [[ၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ|မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ]] ႁွင်ႉ မႄႈၼမ်ႉလႅင်ႇ လႄႈ [[ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ|ႁွင်ႈပၸုၼ်ႇတွင်ႇ]]၊ [[မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်|မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ်]] ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်သေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးပၢင်ႇလၢႆလူင်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၸၢင်ႈၶဝ်ႈဢွၵ်ႇထိုင်လႆႈ [[တႃႈႁိူဝ်းတႃႈၵုင်ႈ|တႃႈႁိူဝ်းတႃႈၵုင်ႈ]]ယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးသၢႆတၢင်းၵပ်းသိုပ်ႇ တၢင်းလိၼ်၊ တၢင်းၼမ်ႉ၊ တၢင်းလူမ်း ဝႆႉၸူး ထုင်ႉၵူႈတီႈတီႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇယဝ်ႉ။ မၼ်းပဵၼ်ဝႆႉၼင်ႇ ၽၵ်းတူလူင် တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈလႆႈဝႃႈ ပဵၼ်တီႈၵိုၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ == ပိုၼ်း == ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ (ၶရိတ်ႉတေႃႇ ပႆႇပေႃႇပွၵ်ႈမႃး ပီႇၸီႇ (588)) မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး 260ဝ ပီၼၼ်ႉ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လႆႈထၢတ်ႈသဵၼ်ႈၶူၼ်ႁူဝ်ၽြႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ ပိုၼ်းမၼ်းၵပ်းၵၢႆႇၵၼ်မႃးၼႆသေတႃႉ လုၵ်ႉဢဝ်ပဵၼ်ဢွင်ႈတီႈ ဝႆႉၽြႃးယဝ်ႉသေ ယဵၼ်းပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပၵ်းလုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ်ဝဵင်းလိုဝ်းလင်မႃး တီႈပွတ်းဢွၵ်ႇလုမ်ႈၾႃႉမႃးယူႇယဝ်ႉ။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(11)</ref>[[File:Yangon.1.jpg|thumb]] ===တႃႈၵုင်ႈ ပီ 1824=== ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ဝဵင်းယၢၼ်ႇၵုင်ႇ) ၼႆႉ [[ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း|ၵူၼ်းၶိူဝ်းမွၼ်း]] ဢၼ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းတႂ်ႈၼၼ်ႉ တႄႇတင်ႈမႃး တၵူင်ႇ မိူဝ်ႈဢေႇတီႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 6 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၵူင်ႇ ၼႆႉ ဢဝ် ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင်မၼ်းသေ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈဢွၼ်ႇဝၢၼ်ႈၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ထိုင်မႃး ပီ 1755 ၶုၼ်မၢၼ်ႊဢလွင်းၽယႃး ၵႂႃႇတိုၵ်းပႄႉလႆႈ ဝဵင်းတၵူင်ႇသေ ၸင်ႇမၵ်းပၼ်ႈဝႃႈပဵၼ် ယၢၼ်ႇၵုင်ႇ (ရန်ကုန်)သေ ၸင်ႇလႆႈၶႂၢၵ်ႈၼႃႈလိၼ် ႁိမ်းႁွမ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ၸင်ႇလႆႈမီးလွင်ႈၵူၼ်းယူႇသဝ်းမႃးယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ် [[ပၢင်တိုၵ်း ဢင်းၵိတ်ႉ-မၢၼ်ႊ ပွၵ်ႈၵမ်းၼိုင်ႈ) (1824 - 26) သေ သိမ်းဢဝ်လႆႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လီလီငၢမ်းငၢမ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေပၢင်တိုၵ်းယဝ်ႉ ၶိုၼ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပၼ်ၶိုၼ်းၼႂ်းမိူဝ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ ပီ 1841 ၼၼ်ႉ ၾႆးလႆႈမႆႈၸႄႈလူင်လႄႈ လႆႈလူႉလႅဝ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ === တႃႈၵုင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ === [[ဢႅမ်ႇၽႃႇရႃႇပရိတ်ႉတိတ်ႉ|ပရိတ်ႉတိတ်ႉ]]ၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1852 [[ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈသွင် ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇ|ပၢင်သိုၵ်းပွၵ်ႈသွင် ဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇ]]ယဝ်ႉသေ သိမ်းၵမ်လႆႈ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ ပွတ်းတႂ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇတင်းမူတ်းယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ ၶဝ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢင်ၵႅၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ ပၢႆးမိူင်း တွၼ်ႈတႃႇ ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ဢဝ်တၸၢႆး [[ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ|ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ]]သိုၵ်း ၶုၼ်သိုၵ်းဢလႅတ်ႉၸၼ်းတႃး ၽရေႇၸႃႇ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉသေ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၸွမ်းၼင်ႇႁၢင်ႈၵၢၼ်ၵရိတ်ႉသေ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ [[ထုင်ႉၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႇၼမ်ႉ ဢေႇယႃႇဝတီႇ|ထုင်ႉၵုၼ်ပၢၵ်ႇမႄႈၼမ်ႉ]] ၼၼ်ႉ ႁွင်ႈဢွၼ်ႇပၸုၼ်ႇတွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၸမ်ႉ ဢဝ် မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ မၵ်းပဵၼ်လႅၼ်လီၶႅၼ်ႈၵၼ်သေ ၸင်ႇတႄႇတင်ႈမႃးၸႄႈလူင်ဢၼ်မႂ်ႇဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1885 [[ပၢင်သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇပွၵ်ႈသၢမ်|ပၢင်သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ-မျၢၼ်ႇမႃႇပွၵ်ႈသၢမ်]]မႃး ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ႈၼႆ့ သိုပ်ႇသိမ်းဢဝ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇပွတ်းၼိူဝ်ယဝ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ပရိတ်ႉတိတ်ႉပႃးမႃး တွၼ်ႈတႃႇတင်းမူတ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1890 ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တိူဝ်းမႃးလႄႈ လွင်ႈၵႃႉၶၢႆႇၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇပၼ်မႃး လင်ႁိူၼ်းၵူၼ်းမၢၵ်ႈမီး ၵႃႈတီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ တိၼ်ၼွင်ဢိၼ်းယႃး လႄႈ ၼွင်တေႃႇဝိၼ်ႇ (ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်တႄႇတင်ႈမႃးပၼ် ႁူင်းယႃယူတ်းယႃၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ(တႃႈၵုင်ႈ) လႄႈ ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ ဢိၵ်ႈပႃး ႁူင်းယႃ လႄႈ ၶေႃးလဵၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၼၼ်ႉ မီးသူၼ်မွၵ်ႇ ဢၼ်ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်၊ ၼွင်ၼမ်ႉ၊ ယူင်ႉသၢင်ႈၸဵမ်ပၢၼ်မႂ်ႇပၢၼ်ၵဝ်ႇ မီးလေႃးလႄးၵၼ်သေ ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁူႉမႃး "သူၼ်ၸႄႈလူင် တိူင်းပွတ်းဢွၵ်ႇ" ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးၸဝ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီ 20 ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈတႃႈၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်းၵၼ်တင်း [[လၼ်ႇတၼ်ႇ၊​ဝဵင်း|ဝဵင်းလၼ်ႇတၼ်ႇ]]ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် [[သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်|သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်]] ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်မီးတီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ၼႂ်းၵႃႈ 500000 ၼၼ်ႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 55 ၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၸၢဝ်း ဢိၼ်းတီးယႃးလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းသေ သၢမ်ပုၼ်ႈ ပုၼ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ် မၢၼ်ႈ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ)၊ ယၢင်းၽိူၵ်ႇ၊ ၶႄႇ လႄႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတၢင်ႇၸိူဝ်းယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ [[သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ|သိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈၼိုင်ႈ]] ယဝ်ႉ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ႈ တႃႇမိူင်းမၢၼ်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ ဢၼ်ၸိူဝ်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1920၊ 1936 လႄႈ 1938 ၼၼ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းၵူႈတီႈတီႈ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပရိတ်ႉတိတ်ႉမႃး သၢမ်ပွၵ်ႈယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ (1942 - 45) ၼၼ်ႉ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ လႆႈတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၵျပၢၼ်ႇၶဝ်သေ ၼႂ်းသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈမီးလွင်ႈလူႉလႅဝ်မႃးတင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1948 လိူၼ်ၸၼ်ႇဝႃႇရီ 4 ဝၼ်းၼႆႉ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈၶိုၼ်း ၵႃႈတီႈ ဢႅမ်ႇၽႃႇရႃႇပရိတ်ႉတိတ်ႉၶဝ်သေ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈလူင် ၶွင် မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် မျၢၼ်ႇမႃႇမႃးယဝ်ႉ။ === တႃႈၵုင်ႈ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ=== ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃႈ မိူဝ်ႈပီ 1948 ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈ သဵၼ်ႈတၢင်း၊ သူၼ်မွၵ်ႇ ၸိူဝ်းဢၼ်ပဵၼ်ၸိူဝ်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇၶဝ်ပၼ်မႃးၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈႁွင်ႉ ႁႂ်ႈမၼ်းပေႃးၵိုၵ်းၸပ်းၽၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလႄႈ ၸင်ႇလႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈၶိုၼ်းယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်ပီ 1989 ပၢၼ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢၵ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိုဝ်ႈၸႄႈလူင် ဢၼ်ပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ၼၼ်ႉ လၢႆးႁႂ်ႈႁွင်ႉဝႃႈ "Yangon" ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉတၢင်ႇၸိူဝ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး ၸိုဝ်ႈမၢၼ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ (လူင်ပွင်ႈၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢၵ်ႈသိုၵ်းၶဝ်ၼႆ့ ဢမ်ႇထုၵ်ႇလီႁဵတ်းၸိူင်ႉၼႆ ၼႆသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်မၢၼ်ႈၵမ်ႉပႃႈၼမ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇႁပ်ႉႁၼ်ၸွမ်း၊ ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈပေႃႉဢိတ်ႇလိၵ်ႈၶဝ်လႄႈသင်၊ ၸုမ်းၽၢႆႇၶၢဝ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇ ပီႇပီႇၸီႇၶဝ်လႄႈသင်၊ ယူႇၶေႇ (ပရိတ်ႉတဵင်ႇ) လႄႈ [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ|မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ]] တင်း ဢိၵ်ႈပႃး မိူင်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉမႃး။) [[File:Maharbandulabridgeygn.jpg|right|thumb|[[ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ|ၶူဝ်မႁႃႇပၼ်ႇတုလ]] ဢၼ်မီးတီႈၵၢင်ဝဵင်း]] ဝၢႆးသေ လႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၶိုၼ်းခႂၢၵ်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢွၵ်ႇၽၢႆႇၼွၵ်ႈမႃးထႅင်ႈယဝ်ႉ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈပၢၼ်သိုပ်ႇပၢၼ် မိူဝ်ႈပီ 1950 ၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႃႇၵေႇတ၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပႁွင်ႇ (မျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ)၊ ဢူၵ်ႉၵလႃႇပၸၢၼ်း (တွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ) ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင်၊ ပီ 1980 ၼၼ်ႉ လၢႆႇတႃႇယႃႇ၊ သူၺ်ႇပျီႇတႃႇ လႄႈ ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇတၵူင်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈသင် ၶႂၢၵ်ႈႁဵတ်းပဵၼ် ၸႄႈဝဵင်းမႂ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉ တၢင်းၵႂၢင်ႈ မီးမႃး 600 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ပိူင်ၵၢၼ်ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း လွင်ႈတေဢမ်ႇၶဝ်ႈၵႅဝ်းၸွမ်းမိူင်းတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉလႄႈ ၼႂ်းပီ (1962 - 1988) ၼၼ်ႉ လွင်ႈၵေႃႇယူင်ႉသၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ် ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တူၵ်းတႅမ်မႃး၊ တွၼ်ႈတႃႇ ယုၵ်ႉသုင်ၸွမ်းလူၺ်ႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ဢၼ်တိူဝ်းၼမ်မႃးၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈလႄႈ ပဵၼ်ဢၼ်လူႉလႅဝ်ယၢတ်ႇယွမ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ထိုင်မႃး ပီ 1990 ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိုတ်ႇၽၵ်းတူလွၵ်းၵၢတ်ႇ မႃးလိူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ လႆႈမီးလွင်ႈၸၼ်ၸႂ် ၽူႈၽင်တိုၼ်းလၢင်း ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႂ်းမိူင်းမႃးသေ ယူင်ႉႁၢင်ႈပိုၼ်ႉထၢၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁိူဝ်ႈႁိူင်းမႃးယူႇ။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ယူႇၼႂ်းၵၢင်ဝဵင်းၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ တဵၵ်းထုၵ်ႇၶၢႆႉႁႂ်ႈၵႂႃႇယူႇတီႈ ဝဵင်းမႂ်ႇ ဢၼ်ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၶွပ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယူင်ႉသၢင်ႈ ပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇတင်းၼမ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈယႃႉလဵဝ်ပႅတ်ႈသေ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ႁူင်းလႅမ်းသုင်သုင်၊ ယူင်ႉသၢင်ႈလုမ်း၊ လၢၼ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ တႅၼ်းတၢင် ပၼ်တီႈယူႇမႃးသေ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၸႄႈလူင်ၶဝ်ၼႆႉ ၸင်ႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ယူင်ႉသၢင်ႈပၢၼ်ၶူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ ၸိူဝ်းလိုဝ်းလင် မွၵ်ႈ 200 ၼႆႉ ႁႂ်ႈသႂ်ႇၶဝ်ႈၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆ ဢၼ်ပဵၼ် ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ် ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈပိူင်လူင် ဢၼ်လႆႈႁဵတ်းမႃးၼႆႉ လႆႈႁဵတ်းၶူဝ်ႁူၵ်းၵၼ်း တႃႇၵပ်းသိုပ်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈတင်း ႁွင်ႈၵၢၼ်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ ၽၢႆႇပုၼ်ႉမႄႈၼမ်ႉလႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းမႂ်ႇလူင် ႁႃႈသဵၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇပေႃႇပဵၼ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၼႂ်းဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ႈၸွႆႈသၢင်ႈ တွၼ်ႈတႃႇဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်ၵၢၼ်ပၼ်ၾႆးၾႃႉ 24 ၸူဝ်ႈမူင်းလႄႈ လွင်ႈၵဵပ်းသိမ်းပၼ် ယုၵ်းယၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ယင်းဢမ်ႇပႆႇလႆႈတဵမ်ထူၼ်ႈၵွၼ်ႇ။ တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃမႃးယဝ်ႉ ဢိင်ၼိူဝ်သဵၼ်ႈမၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်ၼၼ်ႉတူၺ်းၸိုင် ၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈၼႆႉ ၼမ်မႃးယူႇယ်ႉ။ ဝၢႆးသေလႆႈလွင်ႈလွတ်းသဝ်းၶေႃယဝ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်း ၶဝ် လႄႈ ဢိင်ႇၵလူဝ်ႇပႃးမႃး ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ၼႂ်းပီ 1960 ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ်လူင်ပွင်ႈၸိုင်ႈ ပူဝ်ႇၶျူၵ်ႉၼေႇဝိၼ်း ဢၼ်ၵူဝ်ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ပၼ်ႁႅင်းတဵၵ်းၼႃႇလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းၶဝ် ၸင်ႇလွႆႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇၸိူင်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၵူၼ်းဢေးသျႃးပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶႄႇ ၸိူဝ်းဢၼ်မီးၼမ်တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇဢွၵ်ႇၵႂႃႇသေ သိုပ်ႇယူႇဝႆႉယူႇတီႈ တႃႈၵုင်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ မၢင်ၸိူဝ်းၵေႃႈ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၸွမ်းၸၢဝ်းမၢၼ်ႈ မဵဝ်းၸၢဝ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉလႄႈ ဢၼ်ပဵၼ် ၸၢဝ်းဢင်ႇၵလူဝ်ႇ-ပႃးမႃး ၼႆႉ လႆႈႁၢႆလၢႆၵႂႃႇထၢင်ႇႁၢင်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းပီ 1974၊ 1988 လႄႈ 2007 ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈပဵၼ်တီႈၵႅၼ်ၵၢင် တွၼ်ႈတႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် လွင်ႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၵေႃႈ ယွၼ်ႉၶိုၼ်းယိုတ်းပိုတ်း ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်လႄႈ လိူတ်ႈယၢင်လႆႈၵူဝ်ႈမႃး ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပီ 2008 လိူၼ်မေႇၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉ လူမ်းလႅင်ႉလူင်သၢႆၵလူင်း [[လူမ်းလႅင်ႉၼႃႇၵိတ်ႉ|ၼႃႇၵိတ်ႉ]] ၼႆႉ လႆႈၽတ်ႉပဝ်ႇသႂ်ႇ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈလူင်ၼႆႉ မီးၵူၼ်းလူႉႁၢႆတၢႆမႃးၵမ်ႈၽွင်ႈသေ ယူင်ႉသၢင်ႈၽၢႆႇပၢႆးၵၢၼ်ၸၢၵ်ႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ထုၵ်ႇယႃႉလႅဝ်သီႇပုၼ်ႈသၢမ်ပုၼ်ႈလႄႈ ပေႃးၼပ်ႉသွၼ်တူၺ်းၵႃႈၶၼ်မၼ်း လႆႈသုမ်းၵႂႃႇမွၵ်ႈ တေႃႇလႃႇ 800 လၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ ပီ 2005၊ ၼႂ်းလိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ပဵဝ်းၸႄႈလူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ဢၼ်ယၢၼ်ၵႆတင်း ပွတ်းႁွင်ႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ 200 လၵ်း (322 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ)သေယဝ်ႉ ၸင်ႇႁႂ်ႈဢဝ်ထၢၼ်ႈၽွင်းလူင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ၶၢႆႉၸူး ဝဵင်းမႂ်ႇၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈၼၼ်ၵေႃႈ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇမီး သိုပ်ႇပဵၼ် ဝဵင်းဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇလႄႈ တိုၵ်ႉပဵၼ်ဝဵင်းၵႅၼ်ၵၢင်တႃႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းယူႇ။ == ၼႃႈလိၼ်ပထဝီႇ == [[File:Rangoon 96.19638E 16.84495N.jpg|thumb|ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ မီးပွတ်းတႂ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇသေ ၵႆယၢၼ်ၵၼ်တင်း ၵူတ်ႉမူတ်ႉတမ {{Convert|30|km|disp=or|sp=us}} ဢၼ်မႄႈၼမ်ႉတႃႈၵုင်ႈ လႄႈ မႄႈၼမ်ႉပႃႇၵိူဝ် လႆၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ === ၾိင်ႈၾႃႉ === ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးဢဝ်ပိူင် ၸႅၵ်ႇၽႄမၵ်းမၼ်ႈ ၾိင်ႈၾႃႉ ၸွမ်းၼင်ႇၶွင်ၵူဝ်ႇပိၼ်ႇၼၼ်ႉၼႆ မၼ်းမီးၾိင်ႈၾႃႉသႃႇသီႇ ပွတ်းမႆႈၽူၼ်ၼမ်ယဝ်ႉ။<ref name=Peel>{{Cite journal | author=Peel, M. C. and Finlayson, B. L. and McMahon, T. A. | year=2007 | title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification | journal=Hydrol. Earth Syst. Sci. | volume=11 | pages=1633–1644 | doi=10.5194/hess-11-1633-2007 | url=http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf | issn=1027-5606 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203170339/http://www.hydrol-earth-syst-sci.net/11/1633/2007/hess-11-1633-2007.pdf |date=2012-02-03 }}</ref> တီႈဝဵင်းၼႆႉ ၶၢဝ်းၽူၼ်ၵႆႉယၢဝ်းလႄႈ တႄႇဢဝ် လိူၼ်မေႇ တေႃႇပေႃးထိုင် လိူၼ်ဢွၵ်ႇထူဝ်ႇပႃႇၼၼ်ႉ ၵႆႉလႆႈ ၼမ်ႉၽူၼ်တင်းၼမ်ယဝ်ႉ။ တႄႇဢဝ်လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇပႃႇတေႃႇထိုင် လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼႆႉ ပဵၼ်ၾိင်ႈၾႃႉႁႅင်ႈႁွင်သေတႃႉ မၢင်ပွၵ်ႈမဵတ်ႉၽူၼ်ဢွၼ်ႇၵႆႉတူၵ်းၵွၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၵမ်ႉပႃႈၼမ် တီႈတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ လွင်ႈဢၼ်ၽူၼ်ၵႆႉတူၵ်းႁႅင်းၼႆႉ တေလႆႈႁၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းႁိုဝ်ႉယဝ်ႉ။ ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉ ပီၼိုင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၵႂႃႇသေ တၢင်ႉမႆႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၵေႃႈ ပႅၵ်ႈပိူင်ႈၵၼ်မႃး သုင်မႃးသေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်သုင်သုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ်တႄႉ မီး တေႃႇထိုင် {{Convert|29|to|36|C|F}} သေ တၢင်ႉမႆႈဢၼ်တႅမ်ႇသုတ်း ၽတ်ႉၽဵင်ႇၵၼ် မီးတႃႇ {{Convert|18|to|25|C|F}} ယဝ်ႉ။ {{Clear right}} {{Weather box|location = ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (1961—1990) |single line = Y |metric first = Y |Jan record high C = 37.8 |Feb record high C = 38.3 |Mar record high C = 39.4 |Apr record high C = 41.1 |May record high C = 40.6 |Jun record high C = 36.7 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.9 |Sep record high C = 34.4 |Oct record high C = 35.0 |Nov record high C = 35.0 |Dec record high C = 35.6 |year record high C = 41.1 |Jan high C = 32.2 |Feb high C = 34.5 |Mar high C = 36.0 |Apr high C = 37.0 |May high C = 33.4 |Jun high C = 30.2 |Jul high C = 29.7 |Aug high C = 29.6 |Sep high C = 30.4 |Oct high C = 31.5 |Nov high C = 32.0 |Dec high C = 31.5 |year high C = 32.3 |Jan mean C = 25.1 |Feb mean C = 26.9 |Mar mean C = 28.8 |Apr mean C = 30.7 |May mean C = 29.2 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 26.9 |Aug mean C = 26.9 |Sep mean C = 27.3 |Oct mean C = 27.9 |Nov mean C = 27.2 |Dec mean C = 25.3 |year mean C = 27.5 |Jan low C = 17.9 |Feb low C = 19.3 |Mar low C = 21.6 |Apr low C = 24.3 |May low C = 25.0 |Jun low C = 24.5 |Jul low C = 24.1 |Aug low C = 24.1 |Sep low C = 24.2 |Oct low C = 24.2 |Nov low C = 22.4 |Dec low C = 19.0 |year low C = 22.6 |Jan record low C = 12.8 |Feb record low C = 13.3 |Mar record low C = 16.1 |Apr record low C = 20.0 |May record low C = 20.6 |Jun record low C = 21.7 |Jul record low C = 21.1 |Aug record low C = 20.0 |Sep record low C = 22.2 |Oct record low C = 21.7 |Nov record low C = 16.1 |Dec record low C = 12.8 |year record low C = 12.8 |rain colour = green |Jan rain mm = 5 |Feb rain mm = 2 |Mar rain mm = 7 |Apr rain mm = 15 |May rain mm = 303 |Jun rain mm = 547 |Jul rain mm = 559 |Aug rain mm = 602 |Sep rain mm = 368 |Oct rain mm = 206 |Nov rain mm = 60 |Dec rain mm = 7 |year rain mm = 2681 |Jan rain days = 0.2 |Feb rain days = 0.2 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 1.6 |May rain days = 12.6 |Jun rain days = 25.3 |Jul rain days = 26.2 |Aug rain days = 26.1 |Sep rain days = 19.5 |Oct rain days = 12.2 |Nov rain days = 4.8 |Dec rain days = 0.2 |year rain days = 129.3 |Jan humidity = 62 |Feb humidity = 66 |Mar humidity = 69 |Apr humidity = 66 |May humidity = 73 |Jun humidity = 85 |Jul humidity = 86 |Aug humidity = 87 |Sep humidity = 85 |Oct humidity = 78 |Nov humidity = 71 |Dec humidity = 65 |year humidity = 74 |Jan sun = 300 |Feb sun = 272 |Mar sun = 290 |Apr sun = 292 |May sun = 181 |Jun sun = 80 |Jul sun = 77 |Aug sun = 92 |Sep sun = 97 |Oct sun = 203 |Nov sun = 280 |Dec sun = 288 |year sun = 2452 |source 1 = World Meteorological Organization,<ref name="WMO">{{Cite web | url = http://www.worldweather.org/180/c00232.htm | title = World Weather Information Service – Yangon | publisher = World Meteorological Organization | accessdate = 8 May 2012}}</ref> Sistema de Clasificación Bioclimática Mundial (extremes)<ref name=extremes>{{Cite web | url = http://www.globalbioclimatics.org/station/my-rangu.htm | title = Burma (Myanmar) - Rangun | publisher = Centro de Investigaciones Fitosociológicas | language = Spanish | accessdate = February 23, 2013 | archivedate = March 14, 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160314021815/http://www.globalbioclimatics.org/station/my-rangu.htm }}</ref> |source 2 = Danish Meteorological Institute (sun and relative humidity)<ref name=DMI>{{Cite web | last1 = Cappelen | first1 = John | last2 = Jensen | first2 = Jens | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf | archivedate = April 27, 2013 | url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf | work = Climate Data for Selected Stations (1931-1960) | title = Myanmar - Rangoon | page = 189 | publisher = Danish Meteorological Institute | language = Danish | accessdate = February 23, 2013}}</ref> |date = March 2011}} == ၽၢင်ယဵမ်ႈဝဵင်း == ႁၢၼ်ႉတေႃႇထိုင် ၵၢင်ပီ 1990 ၼႆ ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ တိုၵ်ႉမိူၼ်ၼင်ႇမိူဝ်ႈမိုၼ်ႉပိုၼ်ႉၵဝ်ႇ ၼင်ႇတင်း တႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်မီးၼႂ်းၵႄႈပႃႇၵိူဝ်၊ တႃႈၵုင်ႈလႄႈ မႄႈၼမ်ႉလၢႆႇၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵူၼ်းတင်းၼမ်တင်းလၢႆ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၶဝ်ႈမႃးသေတႃႉ ၸႄႈလူင်ၼႆႉတႄႉ တေႃႉတႄႉဝႃႈ ၶၢႆႉဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈဢိတ်းဢွၼ်ႇၼိုင်ႈၵူၺ်း။ ပေႃးႁဝ် ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇတီႈ ပီ 1944 ဝႃႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၼွင်ဢိၼ်းယႃးၼၼ်ႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးဢိတ်းဢွတ်းသေ တီႈဢၼ်ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢဝ်ဢုတ်ႇဢဝ်သၢႆးသိုဝ်ႇဝႆႉၼၼ်ႉလႄႈသင်၊ တီႈလင်ႁိူၼ်းၵူၼ်း မီးယူႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉလႄႈသင် မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ ပဵၼ်ယုမ်းပဵၼ်ထိူၼ်ႇမႃးၵူၺ်း။ ဝၢႆးလင် ပီ 1980 မႃး ပွတ်းႁွင်ႇၸႄႈလူင် တီႈဢၼ်မီးဝႆႉ [[တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ|တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်ၵူႈမိူင်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ]]ၼၼ်ႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃးယဝ်ႉ။ ပေႃးတေထတ်းတူၺ်း ၽွၼ်းလႆႈမၼ်းတႄႉ ဢဝ်ၸႄႈလူင်ၼႆႉ ၶႂၢၵ်ႈဢွၵ်ႇၼႃႈပွတ်းတူၵ်းလႄႈ ပွင်ႇဝႃႈ ၶၢႆႉဢဝ် ၵၢင်ဝဵင်း ႁႂ်ႈၽဵင်ႇၵၼ်ၸွမ်း ၼႃႈလိၼ်ဝဵင်းၼႆယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈဝဵင်းၼႆႉ မိူဝ်ႈပီ 1901 ၼၼ်ႉ မီး ရ2.52 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ သေ ထိုင်မႃး ပီ 1940 မီးမႃး 86.2 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ထိုင်မႃး ပီ 1974 မီးမႃး 208.51 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ၊ ပီ 1985 မီးမႃး 346.13 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇ လႄႈ ပီ 2008 ၼၼ်ႉ မီးမႃး 598.75 လွၵ်းၵီႇလူဝ်ႇမီႇတႃႇလႄႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်မႃး လွႆးလွႆးယူႇယဝ်ႉ။ {| class="wikitable" |- |+ ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၸွမ်း ပီလႂ်ပီၼၼ်ႉ !ပီ !!ပၢၼ် !!ဢေႇရိယႃႇ(လွၵ်းလၵ်း) |- |1755||ၽွင်းတႄႇတင်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ပၢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး) ||မွၵ်ႈသွင်လၵ်း (ပႅတ်ႈပုၼ်ႈ ၼိုင်ႈပုၼ်ႈလွၵ်းလၵ်း) |- |1853||ၽွင်းတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉ||0.8 |- |1953||လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဖဆပလ||47.57 |- |1973||မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉလၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ||80.55 |- |2007||||352 |- |ယၢမ်းလဵဝ်||||350 ပၢႆ |} == ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ == {| class="wikitable" |- ! ပီ !! ပၢၼ် !! ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း |- |1755 ||ၽွင်းတႄႇတင်ႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ (ပၢၼ်ဢလွင်းမိၼ်းတယႃး) || 10000 |- | 1853 || ၽွင်းတူၵ်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉ || 40000 |- | 1953 ||လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဖဆပလ || 825000 |- |1973-1988 || မျၢၼ်ႇမႃႉသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉလၢၼ်းၸိၼ်ႇပႃႇတီႇ || 2015230 |- |1988-2011 || လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း ||6600000 |- | 2011-2016 || လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးတဵင်းၸဵင်ႇ ||7000000 |- |2016-2018 |လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးထိၼ်ႇၵျေႃႇ | |- |ယၢမ်းလဵဝ် |လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ | - |} <ref>{{Cite web |title=Eleven Media Group Co., Ltd |url=https://news-eleven.com/ |access-date=2025-12-25 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ၽၢႆႇဢုပ်ႉပိူင်ႇ == [[File:Yangoncityhall.PNG|thumb|ႁူင်းႁေႃၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ]] ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ [[ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ|ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ]] (Yangon City Development Committee) (YCDC) ၵေႃႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် [[urban planning|ပိူင်ယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႈဝဵင်းလူင်]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈ ၵေႃႉၵုမ်းထိင်းဝႆႉပၼ်ယဝ်ႉ။။<ref>{{Cite web| url=http://www.chijihon.metro.tokyo.jp/asianet/participating_cities/yangon.htm| title=Yangon| accessdate=13 August 2006| publisher=Asian Network of Major Cities 21| archiveurl = https://web.archive.org/web/20060620010837/http://www.chijihon.metro.tokyo.jp/asianet/participating_cities/yangon.htm| archivedate = 20 June 2006}}</ref> ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ၸႅၵ်ႇဝႆႉ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈ ၸႄႈတွၼ်ႈသီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၸႄႈဝဵင်း 33 ၸႄႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ [[သဵၼ်ႈမၢႆၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ|ၶုၼ်ပွင်ဝဵင်းယၢမ်းလဵဝ်]] ပဵၼ် ဢူးမွင်ႇမွင်ႇၸူဝ်းယဝ်ႉ။ ၵူႈၸႄႈဝဵင်းႁင်းၽႂ်မၼ်းၵေႃႈ မီးၶုၼ်ၵွၼ်းၸႄႈဝဵင်း ႁင်းၽႂ်မၼ်းသေ တွၼ်ႈတႃႇ ၸႄႈဝဵင်းၽႂ်မၼ်းပေႃးတေ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်လႄႈ လႆႈပၼ်ႇလဵပ်ႈတူၺ်း လွင်ႈယူင်ႉၵၢၼ်သၢင်ႉပိုၼ်ႉထၢၼ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈမၢႆဢၼ်ၼႄဝႆႉ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ၸိူဝ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸႄႈလူင်တႃႈၵုင်ႈသေ ဝဵင်းမႂ်ႇ ၸိူဝ်းဢမ်ႇမီးသုၼ်ၸတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ။ {{Columns-list|colwidth=20em| * [[ၸႄႈဝဵင်းၵမႃႇယုတ်ႉ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းၵေႃႉမူး]] * [[ၸႄႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉတတႃး]] * [[ၸႄႈဝဵင်းၵျိမျိၼ်ႇတႅင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းၵွၼ်းၶျၢၼ်ႇၵူင်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းၸၢၼ်းၶျွင်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းသူၺ်ႇပျီႇတႃႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းသဵၵ်ႉၵျီႈၶၼွင်ႇတူဝ်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတွင်ႇဢူၵ်ႉၵလႃႇပ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းၸၢၼ်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းႁွင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတၵူင်ႇမျူဝ်ႉတိတ်ႉပွတ်းဢွၵ်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတလ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႇမူၺ်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတေႃးပူင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းပၸုၼ်ႇတွင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းပပႄးတၢၼ်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းပူဝ်ႇတထွင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းပႁၢၼ်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းမယၢၼ်းၵူင်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းမိင်ႇၵလႃႇတွင်ႇၺုၼ်ႉ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းမေႃႇပီႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းမျွၵ်ႉဢူၵ်ႉၵလႃႇပ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းယၢၼ်ႇၵိၼ်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းလႅင်ႇတႃႇယႃႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းလႃႉတႃႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းလၢၼ်းမတေႃႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတိင်ႇၵၢၼ်းၵျုၼ်း]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတႃႇၵေႇတ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းတၢၼ်ႇလိၼ်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းဢလူင်ႇ]] * [[ၸႄႈဝဵင်းဢိၼ်းၸဵင်ႇ]] }} == ၶႅပ်းႁၢင်ႈ == <center><gallery> Image:Yangon View South.jpg|တႃႈၵုင်ႈ Image:RangoonStreetView.jpg|ၶႅပ်းႁၢင်ႈ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၽႃႇပွၵ်ႈသွင် Image:USDS Nargis Rangoon Destroyed House 2.jpg|ဢွင်ႈတီႈတီႈၼိုင်ႈၼႂ်းဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇၺႃးၽေး လူမ်းၼႃႇၵိတ်ႉ Image:Kandawgyi Lake, Yangon.jpg|ၵၢၼ်ႇတေႃႇၵျီး Image:Ngatatgyibuddhayangon.jpg|ၽြႃးငႃးထၢတ်ႉၵျီး Image:St marys.jpg|ၵျွင်းၸဵင်ႉမေႇရီႇ (St. Mary's Cathedral) Image:Sule-Pagoda by-Night.jpg|ၵွင်းမူးသူးလေႇ ၽၢင်ယဵမ်ႈၵၢင်ၶမ်ႈ Image:Sule Pagoda Yangon Burma.JPG|ၵွင်းမူးသူးလေႇ Image:Karaweik-Palace.JPG|ၵရဝဵၵ်ႉ Image:Shwedagon-Pano.jpg|[[ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ|ၽြႃးသူၺ်ႇတၵူင်ႇ]] Image:General Hospital, Yangon.jpg|[[ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ|ႁူင်းယႃလူင်ၵူၼ်းမိူင်း တႃႈၵုင်ႈ]] Image:RangoonUniversityAdministrationBuilding.jpg|[[ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ|ၸၼ်ႉၸွမ်တႃႈၵုင်ႈ]] Image:Yangon Downtown.JPG|သဵၼ်ႈတၢင်းလူင်သူးလေႇလႄႈ ၽြႃးသူးလေႇ </gallery></center> == တႃႇတူၺ်းတၢင်ႇၸိူဝ်း == * [[ယူင်ႉသၢင်ႈ ၶူဝ်းပူၺ်ႈၵဝ်ႇမွၼ်၊ တႃႈၵုင်ႈ|ၶူဝ်ႈပူၺ်ႈဝဵင်းလူင်တႃႈၵုင်ႈ]] * [[ၸိုဝ်ႈတၢင်း ၸိူဝ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆႉ (ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ)]] ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist|2| }} == ႁဵင်းၵွင်ႉၽၢႆႇၼွၵ်ႈ == * [http://www.yangoncity.com.mm/ Yangon City Hall website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522073713/http://www.yangoncity.com.mm/ |date=2010-05-22 }} * [http://wikitravel.org/en/Yangon Yangon Travel Guide] * [http://maps.google.com/maps?ll=16.813545,96.170197&spn=0.166014,0.234180&t=k&hl=en Satellite picture by Google Maps] {{ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈ}} {{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} {{DEFAULTSORT:တႃႈၵုင်ႈ}} [[Category:ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] 5k353wofwiy6u72tnp5bvxhbjhzb65u 0 8969 125997 112919 2026-05-20T13:16:49Z ~2026-30306-42 6541 /* */ 125997 wikitext text/x-wiki ==သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်== ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ မီးတီႈပွတ်းၸၢၼ်း ထုင်ႉသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 90 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 100 တီႇၵရီႇ (ၼႂ်းၵႄႈ 90 တီႇၵရီႇ 51 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 99 တီႇၵရီႇ 40 မိတ်ႉၼိတ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 10 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 14 တီႇၵရီႇ တီႈၼိူဝ်သၢႆ 12 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] သေၼၼ်ႉ ၸွမ်းလၵ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇသေ မီး 414 လၵ်း၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းမျဵၵ်ႉ]]သေ မီး လၵ်းၼမ်ႉ 45 လၵ်း၊ တၢင်းၵႃး ၵႆယၢၼ် 51 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇသၢႆႉ တီႈ ၼမ်ႉလူင်တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျွင်းၵျီး လႄႈ တီႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျွင်းငႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆဢိင်ဢၢင်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁင်း ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၸႅတ်ႉ 191202 ယဝ်ႉ။ ==လႅၼ်လိၼ်== သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းတိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄမႅတ်ႉတႃႇ [[ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ]] သေ ယၢၼ် 30 လၵ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး]] သေ ၵႆယၢၼ် 49 လၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ 33 လၵ်း ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု]]ၼၼ်ႉ တင်း [[မိူင်းထႆး]] 159 လၵ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း [[ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း]]သေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉ 48 လၵ်းယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶျွင်းငႄႇ လႄႈ ၼမ်ႉၶျွင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွႆလူင်းၶယၢၼ်း၊ လွႆၵျႄႇၶျူၺ်ႇ လႄႈ လွႆတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းၼႆႉ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ တတ်ႉဢူးၵႂိၼ်း၊ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝႆႉထိုင် ႁွင်ႈတႃးတူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ==တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်== ဢေႇရိယႃႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီး (2803296 ဢေႇၵ)၊ (4380.05) လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈႁွင်ႇ တေႃႇၼႃႈၸၢၼ်း မီး 143.3 လၵ်းသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈဢွၵ်ႇ တေႃႇ ၼႃႈတူၵ်း ၵႂၢင်ႈ 58.24 လၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လွႆမေႃး ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် (4040)ထတ်း ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ထႆး ဢၼ်ၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 82 လၵ်း ၼၼ်ႉ မီး လၵ်းႁိၼ်ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် လႄႈ မီးတၢင်းၵႄႈလွႆယဝ်ႉ။ ==ဝေႃးႁၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ== ဢူးမေႇဢွင်ႇဝႃႈတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝေႃးႁၢၼ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၽႃႇသႃႇမွၼ်း]] ဢၼ်ဝႃႈ ''တၼိၼ်းသြီႇ'' ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ မွၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် မျဵၵ်ႉ တိင်း သႂ်ႇႁွင်ႉတီႈႁူဝ် ၸိုဝ်ႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း တိင်းႁမၸေႃး ဝဵင်းႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ၊ တဵင်းမုပလိၼ်ႇ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ) ၼႆသေ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် တိင်း သႂ်ႇၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း တႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ၶရိၼ်းသေႇ ၼႆသေ လုၵ်ႉၼၼ်ႈယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး တရိၼ်းတေ၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ် တိင်းတရေႇ၊ တၼိင်းတရေႇ၊ တၼိၼ်းတရေႇ) ၸူးလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃး ၵမ်ႉသၢင်ႉသၢင်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တိင်းတရေႇ (မွၼ်း၊ ပႃႇလိ) တိင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်း၊ သရေ = သရီႇ၊ သြီႇ=သီႇရီ=ဢူၽုင်း ၼႆလႄႈ ပေႃးပိၼ်တူၺ်း မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝဵင်းဢၼ်မီး ဢူၽုင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢူးတိၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်မၼ်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ တီႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1963 ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ''ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမလေး (ပသျူး) (ၼႃႈလိၼ် မွၵ်ႈၵီႈသီၸေး) တႃႇၼႃႇသႃႇရီႇ၊ တႃႇၼႃးသရိ၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸူးႁွင်ႉ တၼိၼ်းတႃႇယီႇဢၼ်ဝႃႈၼႇႉ လႅပ်ႈတေပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မွၼ်းသေ ၽႅဝ်မႃး''ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽႃႇသႃႇထႆး ႁူမ်ႇငမ်းမႃး ၵူၼ်းထႆးၶဝ် ႁွင်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဝႃႈ ထၼွင်ႇၸီႇ (ထၼွင်ႇသီႇရိ) ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶမ်းလိူင်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမလေးဝႃႈ တႃႇၼႃႇသႃႇရီႇ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ တႃႇၼႃးသရိၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် မွၵ်ႇၵီႈသီၸေး ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၵ် မၢၵ်ႇၽႃႈလိူင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>အာကာမိုးသူ ရေးသော တနင်္သာရီ သမိုင်း</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} {{ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ}} {{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} {{DEFAULTSORT:တၼိၼ်းတႃႇယီႇ}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] 9b18r63hnb63eedn6oaenwcjd0p3zmy 125999 125997 2026-05-21T00:17:21Z Saaifa 103 [[Special:Contributions/~2026-30306-42|~2026-30306-42]] ([[User talk:~2026-30306-42|ဢုပ်ႇဢူဝ်း]]) ၵေႃႉ ၶိုၼ်ၶိုၼ်း လွင်ႈၶူၼ်ႉၶႆႈ [[Special:Diff/125997|125997]] 125999 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မိူင်းမၢၼ်ႈ |pushpin_map_caption = ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ်မျဵၵ်ႉၵျုၼ်းၸု ၼႄဢွင်ႈတီႈဝဵင်း |seat = [[ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] |seat_type = ဝဵင်းပၵ်းလုမ်းၸႄႈဝဵင်း |settlement_type = [[ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] |image_skyline = တနင်္သာရီ 2.jpg |image_map = |map_caption = ႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ၼႄဢွင်ႈတီႈ ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ |subdivision_type = မိူင်း |subdivision_name = {{ၸွမ်ပိဝ်|မိူင်းမၢၼ်ႈ}} |subdivision_type1 = [[ၸႄႈတိူင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတိူင်း]] |subdivision_name1 = {{ၸွမ်ပိဝ်|တၼိၼ်းတႃႇယီႇ}} |subdivision_type2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈတွၼ်ႈ]] |subdivision_name2 = [[ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ]] |subdivision_type3 = [[ၸႄႈဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|ၸႄႈဝဵင်း]] |subdivision_name3 = [[ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] |area_total_km2 = |population_total = 5524<ref name="census-2014">{{cite book|title=ၽိုၼ်လိၵ်ႈသဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း|publisher=ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ႁႅင်းငၢၼ်း၊ ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း ၵူၼ်းၶဝ်ႈဢွၵ်ႇမိူင်း လႄႈ ၵၢၼ်ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း|location=ၼေႇပျီႇတေႃႇ|date=မေႇ 2015|series=ၽိုၼ်လိၵ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း လႄႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း ပီ 2014|volume=သွႆ့-2|pages=54|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_blank1 = |population_blank2_title= |population_blank2 = |population_as_of =2014 |population_density_km2 = |coordinates = {{Coord|12|5|N|99|0|E|region:MM|format=dms|display=inline, title}} |timezone = [[လၵ်းၸဵင်ၶၢဝ်းယၢမ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|MST]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ''' ({{Langx|my|တနင်္သာရီမြို့}} ; {{Langx|en|Tanintharyi}}) ၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းပၵ်းလုမ်း [[ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] ဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉ တီႈၼႂ်း [[ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ]]၊ [[ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]၊ [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈဢၼ် ၼမ်ႉဢွၼ်ႇတၼိၼ်းတႃႇယီႇ လႄႈ ၼမ်ႉလူင်တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ ၽၢႆႇႁွင်ႇ မီး [[ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး]]၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇမီး [[ၼမ်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]]ဢွၼ်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇၸၢၼ်း မီး [[ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း]]၊ ၽၢႆႇတူၵ်း မီး [[သမ်ႇမုၵ်ႉတရႃႇဢိၼ်ႇတီးယႃး]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ ၶုၼ်ထႆးၶဝ် တႄႇမႃး မိူဝ်ႈပီၶရိတ်ႉ 1373 ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ထိုင် ပီၶရိတ်ႉ 1759 မႃး [[ဢလွင်ႈၽယႃး]] လႆႈသိမ်းဢဝ် ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွင်းလွႆၼမ်လိူင်ႇသေ ပဵၼ်တီႈလိၼ် ဢၼ်ပႃႇထိူၼ်ႇႁူမ်ႇဝႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းတီႈထုင်ႉတီႈၼၼ်ႉ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ။ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းၼႆႉ မီး 4033 လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ ၸွမ်းလူၺ်ႈ သဵၼ်ႈမၢႆႁူဝ်ႁိူၼ်း ပီ 2014 သေ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်း တီႈၼိူဝ်ဝဵင်းၼႆႉ မီး 5,514 ၵေႃႉ<ref name="census-2014"/> ယဝ်ႉ။ ==သၢႆငၢႆၼႃႈလိၼ်== ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ပွတ်းၸၢၼ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ မီးတီႈပွတ်းၸၢၼ်း ထုင်ႉသၢပ်ႇၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ၊ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လတ်ႉတီႇတုတ်ႉႁွင်ႇ 90 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 100 တီႇၵရီႇ (ၼႂ်းၵႄႈ 90 တီႇၵရီႇ 51 မိတ်ႉၼိတ်ႉ လႄႈ 99 တီႇၵရီႇ 40 မိတ်ႉၼိတ်ႉ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးဝႆႉတီႈၼႂ်းၵႄႈ လွင်ႇၵျီႇတုတ်ႉဢွၵ်ႇ 10 တီႇၵရီႇ တေႃႇ 14 တီႇၵရီႇ တီႈၼိူဝ်သၢႆ 12 တီႇၵရီႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]] သေၼၼ်ႉ ၸွမ်းလၵ်းၽင်ႇပၢင်ႇလၢႆႇသေ မီး 414 လၵ်း၊ ပေႃးလုၵ်ႉတီႈ [[ဝဵင်းမျဵၵ်ႉ]]သေ မီး လၵ်းၼမ်ႉ 45 လၵ်း၊ တၢင်းၵႃး ၵႆယၢၼ် 51 လၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီးဝႆႉတီႈ ၽၢႆႇသၢႆႉ တီႈ ၼမ်ႉလူင်တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျွင်းၵျီး လႄႈ တီႈ ၼမ်ႉဢွၼ်ႇတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ ၶျွင်းငႄႇ ႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၢႆဢိင်ဢၢင်ႈႁၢင်ႈၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁင်း ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ ပဵၼ် ၸႅတ်ႉ 191202 ယဝ်ႉ။ ==လႅၼ်လိၼ်== သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ၸိူဝ်းဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉတင်း ၸႄႈဝဵင်းတိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ တီႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လုၵ်ႉတီႈ ၸႄႈဝဵင်းၽႄမႅတ်ႉတႃႇ [[ၸႄႈတွၼ်ႈထဝႄႇ]] သေ ယၢၼ် 30 လၵ်း၊ ၽၢႆႇတၢင်းဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈဝဵင်းပလေႃး]] သေ ၵႆယၢၼ် 49 လၵ်း၊ ၸႄႈဝဵင်းမျဵၵ်ႉ 33 လၵ်း ၊ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ [[ၸႄႈဝဵင်းၵျုၼ်းၸု]]ၼၼ်ႉ တင်း [[မိူင်းထႆး]] 159 လၵ်း၊ ၽၢႆႇၸၢၼ်း [[ၸႄႈဝဵင်းꧤူၵ်ႉပျိၼ်း]]သေ ဢိူမ်ႈၸပ်းၵၼ်ဝႆႉ 48 လၵ်းယဝ်ႉ။ လႅၼ်လိၼ်ၸိူဝ်းလွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉၼႆႉ ၽၢႆႇဢွၵ်ႇ၊ ၽၢႆႇႁွင်ႇ လႄႈ ၽၢႆႇတူၵ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၼမ်ႉၶျွင်းငႄႇ လႄႈ ၼမ်ႉၶျွင်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉသေ ၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႆႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် လွႆလူင်းၶယၢၼ်း၊ လွႆၵျႄႇၶျူၺ်ႇ လႄႈ လွႆတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ လွမ်ႉႁွပ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢၼ်ပဵၼ် ဢေႇရိယႃႇဝဵင်းၼႆႉ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ တတ်ႉဢူးၵႂိၼ်း၊ တီႈၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းၼႆႉ လႆႈမၵ်းမၼ်ႈ ဝႆႉထိုင် ႁွင်ႈတႃးတူၺ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ==တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင်== ဢေႇရိယႃႇ တၢင်းၵႂၢင်ႈၶႂၢင် ၸႄႈဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ မီး (2803296 ဢေႇၵ)၊ (4380.05) လွၵ်းလၵ်းယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈႁွင်ႇ တေႃႇၼႃႈၸၢၼ်း မီး 143.3 လၵ်းသေ လုၵ်ႉဢဝ် ၼႃႈဢွၵ်ႇ တေႃႇ ၼႃႈတူၵ်း ၵႂၢင်ႈ 58.24 လၵ်းယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇၼႆႉ ပဵၼ်ၸႄႈဝဵင်း ဢၼ်ဢွင်ႈတီႈ ၵႂၢင်ႈၶႂၢင်သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ လွႆမေႃး ဢၼ်မီးတၢင်းသုင် (4040)ထတ်း ဢၼ်မီးတီႈ သၢပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ထႆး ဢၼ်ၵႆယၢၼ်တင်း ဝဵင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ 82 လၵ်း ၼၼ်ႉ မီး လၵ်းႁိၼ်ၶႅၼ်ႈလႅၼ်လိၼ် လႄႈ မီးတၢင်းၵႄႈလွႆယဝ်ႉ။ ==ဝေႃးႁၢၼ် ဢၼ်ဝႃႈ တၼိၼ်းတႃႇယီႇ== ဢူးမေႇဢွင်ႇဝႃႈတႄႉ ဢၼ်ပဵၼ် ဝေႃးႁၢၼ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၽႃႇသႃႇမွၼ်း]] ဢၼ်ဝႃႈ ''တၼိၼ်းသြီႇ'' ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉသေ ပဵၼ်မႃးဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ပၢႆးဝူၼ်ႉထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈတႄႉ မွၼ်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် မျဵၵ်ႉ တိင်း သႂ်ႇႁွင်ႉတီႈႁူဝ် ၸိုဝ်ႈဝဵင်းယဝ်ႉ။ (ပိူင်ယၢင်ႇမၼ်း တိင်းႁမၸေႃး ဝဵင်းႁၢၼ်ႇသႃႇဝတီႇ၊ တဵင်းမုပလိၼ်ႇ ဝဵင်းမေႃႇလမႅင်ႇ) ၼႆသေ ပေႃးဝႃႈ ပဵၼ်ဝဵင်းၼႆႉ ၵႆႉဢဝ် တိင်း သႂ်ႇၽၢႆႇၼႃႈမၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈဢွၼ်တၢင်း တႄႇႁွင်ႉဝႃႈ ၶရိၼ်းသေႇ ၼႆသေ လုၵ်ႉၼၼ်ႈယဝ်ႉ ပဵၼ်မႃး တရိၼ်းတေ၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ် တိင်းတရေႇ၊ တၼိင်းတရေႇ၊ တၼိၼ်းတရေႇ) ၸူးလႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ် တၼိၼ်းတႃႇယီႇမႃး ၵမ်ႉသၢင်ႉသၢင်ႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ တိင်းတရေႇ (မွၼ်း၊ ပႃႇလိ) တိင်းၼႆႉ ပဵၼ် ဝဵင်း၊ သရေ = သရီႇ၊ သြီႇ=သီႇရီ=ဢူၽုင်း ၼႆလႄႈ ပေႃးပိၼ်တူၺ်း မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ဝဵင်းဢၼ်မီး ဢူၽုင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၽိုၼ်လိၵ်ႈ ဢူးတိၼ်ႇလႃႉ ဢၼ်မၼ်းတၢင်ႇၶိုၼ်ႈ တီႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်းၶူၼ်ႉၶႂႃႉ မိူင်းမၢၼ်ႈ မိူဝ်ႈပီ 1963 ၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ ''ၼႂ်းၵႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ်ႉ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်း ၵူၼ်းၶိူဝ်းမလေး (ပသျူး) (ၼႃႈလိၼ် မွၵ်ႈၵီႈသီၸေး) တႃႇၼႃႇသႃႇရီႇ၊ တႃႇၼႃးသရိ၊ လုၵ်ႉတီႈၼၼ်ႈသေ ၸူးႁွင်ႉ တၼိၼ်းတႃႇယီႇဢၼ်ဝႃႈၼႇႉ လႅပ်ႈတေပဵၼ် ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ မွၼ်းသေ ၽႅဝ်မႃး''ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ ၽႃႇသႃႇထႆး ႁူမ်ႇငမ်းမႃး ၵူၼ်းထႆးၶဝ် ႁွင်ႉတၼိၼ်းတႃႇယီႇ ဝႃႈ ထၼွင်ႇၸီႇ (ထၼွင်ႇသီႇရိ) ၼႆသေ မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ် ဢၼ်ၶမ်းလိူင်ႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ပေႃးဢဝ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းမလေးဝႃႈ တႃႇၼႃႇသႃႇရီႇ ဢမ်ႇၼၼ်ႉ တႃႇၼႃးသရိၼႆႉ ပွင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၼႃႈလိၼ် မွၵ်ႇၵီႈသီၸေး ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈလိၵ် မၢၵ်ႇၽႃႈလိူင်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>အာကာမိုးသူ ရေးသော တနင်္သာရီ သမိုင်း</ref> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} {{ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ}} {{ၸႄႈမိူင်းလႄႈၸႄႈတိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} {{DEFAULTSORT:တၼိၼ်းတႃႇယီႇ}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸႄႈတိူင်းတၼိၼ်းတႃႇယီႇ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း ၸႄႈတွၼ်ႈမျဵၵ်ႉ]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ဝဵင်းၸိူဝ်းမီးၼႂ်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] pl9uafe10v0qlwg8fmq7hwklbov7541 0 17398 126003 113791 2026-05-21T05:15:36Z CommonsDelinker 114 Replacing President_Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_with_Prime_Minister_Lee_Kuan_Yew_and_Kwa_Geok_Choo.jpg with [[File:President_Ronald_Reagan_with_Prime_Minister_Lee_Kuan_Yew_Nancy_Reagan_and_Mrs_Lee_on_The_North_Portico_Before_a_State_Dinner_for_Prime_Mi 126003 wikitext text/x-wiki {{Infobox ပိုၼ်းၵႅပ်ႈ | ၸိုဝ်ႈ = လီၵႂၢၼ်းယု | ၶႅပ်းႁၢင်ႈ = Lee Kuan Yew.jpg | caption = ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵေႃႉထိၼိုင်ႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ | ဢႃႇယု = 91 | ဝၼ်းလိူၼ်ပီၵိူတ်ႇ = 16.9.1923 | ၸိုဝ်ႈတႄႉတႄႉ = Harry | ၸိုဝ်ႈပေႃႈမႄႈ = လီၶျိၼ်းၶုၼ်း (Lee Chin Koon) + ၶျွႃးၵျိမ်ၼဵဝ်း(Chua Jim Neo) | တီႈၵိူတ်ႇ= [[သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ]] | ၵူၼ်းမိူင်း = {{Flag|SGP}} | ၸၢဝ်းၶိူဝ်း = ၶႄႇ [[:en:Singaporean|သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ]] | သႃႇသၼႃႇၵိူဝ်းယမ် = [[ထေရဝႃတ|ၸၢဝ်းပုတ်ႉ]] | ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈပႆႇၺႃႇ = ၵႅမ်းပရိတ်ႉ(ၶျ်) (Cambridge University) | ၼႃႈၵၢၼ် = ၸွမ်ၽွင်းလူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ | ၵေႃႉၵူႈ = ၵႂႃးၵျွၵ်ႉၶျူး (Kwa Geok Choo) | လုၵ်ႈလၢင်း = 1.လီသျိၼ်းလူင် (ၸၢႆး) (Lee Hsein Loong) 2.လီဝေလိင် (ယိင်း) (Lee Wei Ling) 3.လီသျိၼ်းယၢင်ႉ (ၸၢႆး) (Lee Hsein Yang) | ၶၢဝ်ႇႁူင်လိုဝ်းလင် = ဢဝ်မိူင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ပဵၼ် မိူင်းၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ | ႁွႆးမိုဝ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ= ဢဝ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈ ပဵၼ် ဝဵင်းၶိုတ်းၵၢပ်ႈလူင် | ၶႅပ်းၸုမ်ႈ ၸိူဝ်းလႆႈမႃး= Lawer | ဝၼ်းသဵင်ႈၵၢမ်ႇ = 23.3.2015 | တီႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇ= သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ | လၢႆးမိုဝ်း= [[File:Lee Kuan Yew (Chinese characters).svg|thumb|Lee Kuan Yew (Chinese characters)]] | ၵွင်ႉသၢၼ်ၼႅတ်ႇ = }} ==လီၵႂၢၼ်းယု (Lee Kuan Yew)== (16.9.1923 - 23.3.2015) ==သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ== သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်ၵုၼ် ဢၼ်ဢဝ်ပဵၼ် ၸိုဝ်ႈမိူင်းဝႆႉသေ မီးတီႈပၢႆၵုၼ်ပႅၼ် မလေး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မီးၽၢႆႇၸၢၼ်းၼႄႇ ၵျူဝ်ႇႁူဝ်း မိူင်းမလေးသျုးလႄႈ ၽၢႆႇႁွင်ႇၵုၼ် ႁွမ်းရီႇဢေႃး ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၼီးသျုး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၵႂၢင်ႈ 173 လၵ်းပၼ်မူၼ်း (707.1 ၵီႇလူဝ်ႇမီႇတိူဝ်ႇ) ပၼ်ႇမူၼ်းၵူၺ်း။ ပဵၼ်မိူင်းလဵၵ်ႉသေပိူၼ်ႈသုတ်း ၼႂ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ဢေးသျုးယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်း ပႆႇထိုင်မႃး သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇပဵၼ်ဝၢၼ်ႈတမ်ႇငႃႈ ဢၼ်မီးၼႂ်း ၵုၼ်မလေးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ဢူဝ်ႇရင်ႇလွတ်ႉ (Orang Laut) ပဵၼ် ၵူၼ်းၶိူဝ်းၵိုၵ်းမိူင်း ယူႇသဝ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ 26.1.1819 ၵူၼ်းမိူင်းတူၵ်း ၸတႅမ်းၾွတ်ႉ ရႃႇၽႄႇ(လ်) (Stam ford Raffles)ၼႆၼၼ်ႉ တၢင်တူဝ် ၵုင်ႇပၼီႇဢိၼ်းတီးယိူဝ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ (East India Company) သေ ၽႅဝ်မႃး။ တႃႇတေတင်ႈ ပၢင်သဝ်းၵႃႉၶၢႆ တီႈၵုၼ်ၼၼ်ႉ လႄႈ လူင်းလၢႆးမိုဝ်း ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်ၵၼ်တင်း ၸူႇ(လ်)တၢၼ်ႇႁူႇၸဵင်ႇသျုး (Sultan Hus- sein Shah) မိူဝ်ႈ 6.2.1819 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်ၼင်လိၼ် ၸူႇ(လ်)တၢၼ်ႇ ႁူႇၸဵင်ႇသျုး ၽွင်းငမ်းဝႆႉ တေႃႇထိုင် 1824 ၼၼ်ႉသေ လႆႈပဵၼ်မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်း(ၵူဝ်ႇလူဝ်ႇၼီႇ) ဢင်းၵိတ်ႉမႃး မိူဝ်ႈ 2.8.1824 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တႄႇၼၼ်ႉမႃး သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႆႈ တႄႇၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ ထႅင်ႈပၢၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ လႆႈပဵၼ်တႃႈႁိူဝ်း ၼိူဝ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵႃႉၶၢႆမႃးယဝ်ႉ။ 1832 သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ် ဝဵင်းငဝ်ႈတႃႈႁိူဝ်းၵႃႉၶၢႆ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉဝၼ်းဢွၵ်ႇလႄႈ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် မႃးထင်သဝ်းယဝ်ႉ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးလုမ်းဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇဝႆႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1858 ယူႇသေတႃႉ 1867 ၸင်ႇ တႄႇၶဝ်ႈၼႂ်းသၢႆမၢႆ မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်း ၼၢင်းႁေႃၶမ်းဢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ ပဵၼ်တီႈလမ်ႇလွင်ႈလူင် ၼႂ်းၼႃႈလိၼ်တႂ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈ 1869 ၵူၼ်းယူႇၼိူဝ်ၵုၼ် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မီးဝႆႉမွၵ်ႈ (1)သႅၼ်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။<br> ==သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႇသွင် လႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ== ၸဵမ်မိူဝ်ႈယင်းပႆႇဝႃႈ တေပဵၼ်သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ၶွတ်ႇၽွတ်ႈသၢင်ႈႁႅင်း တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ယူႇၼႆ ဝႆႉသတိမႅၼ်ႈယဝ်ႉ တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ၶူဝ်းၶွင်၊ ၼႃႈတီႈ ဢၼ်မီး ၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉလႄႈ ဢင်းၵိတ်ႉ ၼႅတ်ႈသၢင်ႈငဝ်ႈၸိုင်ႈတပ်ႉၼမ်ႉၶဝ် တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပွတ်းႁွင်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵျုႇမၢၼ်ႇတိုၵ်းၼႂ်းမိူင်းယေႃးရူပ်ႉလႄႈ ၼႅတ်ႈဢဝ်သၢင်းၽေႃးသိုၵ်းတင်း ၶိူင်ႈၵၢင်ႇၶဝ် မိူဝ်းၶိုၼ်းၵမ်းလဵဝ်လႄႈ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးႁႅင်းယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉသွင် 1941 ၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇ ၶဝ်ႈတိုၵ်း မႃႇလႃႇယုယဝ်ႉ ပွႆႇမၢၵ်ႇလူင် သႂ်ႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႄႈ တပ်ႉၼမ်ႉဢင်းၵိတ်ႉ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လူႉလႅဝ်။ ဢမ်ႇတၼ်းလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းသေမဝ်ႇၵႃး ၶိူင်ႈၵၢင်ႇၵေႃႈ ဢဝ်မိူဝ်းၶိုၼ်း မိူင်းတူၵ်းယဝ်ႉလႄႈ တိုၵ်းၵၼ်ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း(6)ဝၼ်းၵူၺ်း ဢင်းၵိတ်ႉလႆႈသုမ်းပၼ် ၵျပၢၼ်ႇ။ သိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ 60,000 လႆႈဝၢင်းၶိူင်ႈပၼ် ၸွမ်သိုၵ်း တူဝ်ႇမူဝ်ႇယူႇၵီႇ ယႃႇမႃႇသျီႇၵႃႇ (Tomoyuki Yamashita)ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 15.2.1942 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇတိၺွပ်းမီး 85,000 ။ တၢႆ ႁၢႆ ၊ဝၢတ်ႇၸဵပ်း 5,000 ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ ဝုၼ်ႇၸတၢၼ်ႇၶျုႇၶျီႇ (Winston Churchill) လၢတ်ႈဝႃႈ“ပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉလူင် ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်လႆႈဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇ ႁၢင်ႈၸႃႉႁၢင်ႈလၢႆၼႅၼ်ႇ” ၼႆယဝ်ႉ။ ၵျပၢၼ်ႇ သိမ်းလႆႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈမႂ်ႇဝႃႈ ၶျူဝ်းၼၢင်ႇ (Syonan-to) ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ၵုၼ်ၸၢၼ်းလႅင်းႁိူဝ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ၵျပၢၼ်ႇ သုမ်းသိုၵ်းသေ ဝၢင်းၶိူင်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉသေတႃႉ ၵျပၢၼ်ႇသိုပ်ႇဢဝ်ဝႆႉ ထႅင်ႈလိူၼ်ၼိုင်ႈလႄႈ 12.9.1945 ၼၼ်ႉၸင်ႇ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၽႅဝ်ၶိုၼ်း တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ။<br> 1946 ပဵၼ် မိူင်းတႂ်ႈမိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉ ႁင်းၶေႃမႃး။ 1959 မီးပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း၊ မီးပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈယဝ်ႉ တင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈႁင်းၶေႃသေ လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵေႃႉထိၼိုင်ႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> [[File:Singapore during the formation of Malaysia (16 September 1963).jpg|thumb|လီၵႂၢၼ်းယု ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တင်ႈမိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃး (16 September 1963)]] 1.9.1963 သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႆႈသုၼ်ႇတႅပ်းတတ်းႁင်းၶေႃ ဢၼ်လွတ်ႈတႂ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉမႃး။ လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်ယၢမ်ႈ တီႈလမ်ႇလွင်ႈ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆလႄႈ ၵၢၼ်သိုၵ်း တႂ်ႈဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ မႃးၼၼ်ႉ လႆႈလွတ်ႈလႅဝ်းသေတႃႉ ပဵၼ်မိူင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီး ၶူဝ်းၶွင်ၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် သေယိူင်ႈလႄႈ ႁူမ်ႈတင်းမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသေ သၢင်ႈမိူင်း ၸင်ႇတေၸၢင်ႈပဵၼ် သဵၼ်ႈတၢင်း တႃႇသၢင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶိူင်ႇၶမ်ႉလႆႈ ၼႆသေ ဢဝ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ႁူမ်ႈတင်းမလေးယႃး(Malaya)၊ သႃႇၿႃး(Sabah)၊ သရႃႇဝၵ်ႉ(Sarawak)သေ တင်ႈပဵၼ် မိူင်းတုမ်းလဵဝ် မလေးယႃး(Federation of Malaya) မိူဝ်ႈ 16.9.1963 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁူမ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းပႃႇတီႇၵၢၼ်မိူင်း(PAP)မၼ်း ပဵၼ်ၸုမ်း ၶဝ်ႈၼႂ်းပၵ်းပိူင်မႃးသေ မဝ်ႇၵႃး တတ်းၶၢတ်ႇပႅတ်ႈ လွင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ ႁူမ်ႇငမ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ႁူမ်ႈၵၼ်ဢမ်ႇႁိုင် တင်းႁၼ်ထိုင် ၵၢၼ်မိူင်းလႄႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃး ပိူင်ႈၵၼ်မႃးတင်းၼမ်။<br> 1964 July တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မီးပၢင်ပွႆးမူႇသလိၼ်ႇ ႁဵတ်းဝၼ်းၵိူတ်ႇၽြႃး ၶဝ်လႄႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းမလေး(မူႇသလိၼ်ႇ) ဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ သွင်မိုၼ်ႇႁႃႈ(25,000)သေ တိူင်ႇၵၢဝ်ႇသူးတွင်း။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လွင်ႈႁေႃးလၢတ်ႈၶဝ် ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼႆသေ ၽိတ်းၵၼ် တင်းၶႄႇ ယူႇသဝ်းတီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼၼ်ႉသေ မီးလွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း၊ ထုပ်ႉႁႅမ်ၵၼ်လႄႈ တၢႆၵႂႃႇ (22) ၵေႃႉ။ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း (454) ၵေႃႉ။<br> 10.3.1965 မူႇသလိၼ်ႇတီႈ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျုး ဢဝ်မၢၵ်ႇပွမ်း မႃးႁၢင်ႈဝႆႉ ၼိူဝ်ၶိုဝ်ႇ(တိူမ်း)ႁူင်းႁေႃးလူင် မႅၵ်ႉတေႃးၼႃး(MacDonald House) ၼၼ်ႉ တႅၵ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းတၢႆ(3)ၵေႃႉ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း(33)ၵေႃႉ။ ႁူင်းႁေႃးၵေႃႈ လူႉလႅဝ်လႄႈ မႅၼ်ႈၵႃႈၶၼ် 250,000 ၻေႃႇလႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈႁူမ်ႈၵၼ် ပဵၼ်မိူင်းႁူမ်ႈပဵၼ် မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃးၼၼ်ႉဝႃႈ တေႁူမ်ႈၵၼ်သၢင်ႈ လွၵ်းၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၼႆသေတႃႉ မိူဝ်ႈႁူမ်ႈၵၼ်မႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉ ၵႃႉၶၢႆၶိုၼ်း ၼႂ်းမိူင်းတုမ်းလဵဝ်ၵၼ်ၶိုၼ်း တီႈသႃႇၿႃး(Sabah)၊ သရႃႇဝၵ်ႉ (Sarawak) ၼၼ်ႉၵူၺ်းၵေႃႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႆႈၶၢမ်ႇႁၢမ်ႈတၢပ်ႈ။ ငဝ်းလၢႆး ႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁၢႆႉတေႃႇၵၼ်မႃး တိၵ်းတိၵ်းသေ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ သွင်ၽၢႆႇ မီးလွင်ႈလၢတ်ႈ၊ လွင်ႈတႅမ်ႈ ဢမ်ႇတူၵ်းထုၵ်ႇၼိူဝ်ၵၼ်မႃးထႅင်ႈ တင်းၼမ်။<br> [[File:President Ronald Reagan with Prime Minister Lee Kuan Yew Nancy Reagan and Mrs Lee on The North Portico Before a State Dinner for Prime Minister Lee Kuan Yew of Singapore - DPLA - 3542cc47b2a38bf8890dcc697046ec18.jpg|thumb|လီႇၵႂၢၼ်းယု ဢိၵ်ႇမေးၼၢင်း ၵႂႃးၵျွၵ်ႉၶျူး လႄႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢမေႇရိၵၢၼ်ရီႇၵႅၼ်ႇ ဢိၵ်ႇမေးၼၢင်း၊ 8.10.1985 LLKYReaganOct85]] 7.8.1965 ၸွမ်ၽွင်းလူင်မလေး တၢၼ်ႇၵူ ဢတူ(လ်) ရမႅၼ်ႇ(Tunku Abdul Rahman) ပၼ်တင်းႁၼ်ထိုင် ၼႂ်းသၽႃးဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေဢမ်ႇမီး လိူတ်ႈတူၵ်းယၢင်ယွႆႉတေႃႇၵၼ်ၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီတွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် တႅပ်းတတ်း ထွၼ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်း တုမ်းလဵဝ်မလေးယႃး ၼႆလႄႈ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင် ၸႂ်ၵၼ်မိူဝ်ႈ 9.8.1965။ ၽၢႆႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၽၢတ်ႇ လႆႈ (126) ၶႅပ်း။ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၽၢတ်ႇ ဢမ်ႇမီးသေၶႅပ်း။ ဝၼ်းၼၼ်ႉ တႅၼ်းၽွင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇပၢၵ်ႈဢွၵ်ႇ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃးသေ ပဵၼ်မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်း ႁင်းၵူၺ်းမႃး မိူဝ်ႈ 9.8.1965။<br> 21.9.1965 သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၶဝ်ႈၸုမ်း ၸိုင်ႈမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူမ်ႈတုမ် (UN)။<br> 8.8.1967 ၶဝ်ႈၸုမ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၵုၼ်ဢေးသျုး <br> (ASEAN = Association of South East Asian Natioms)။ 1971 တပ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉ ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ထွႆမိူဝ်းၶိုၼ်းတင်းမူတ်း။<br> ==လီၵႂၢၼ်းယု (16.9.1923 - 23.3.2015)== လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ၵေႃႉထိၼိုင်ႈ မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ (1959-1990) ။ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း သၢမ်သိပ်းဢဵတ်းပီလႄႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် ဢၼ်ၵွၼ်းမိူင်း ႁိုင်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်ယုၵ်ႉဢဝ် ဝၢၼ်ႈမိူင်းၽၢၼ်ၵွတ်း သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် မိူင်းၶႅၼ်းၸႂ် သေပိူၼ်ႈမႃး မိူင်းၼိုင်ႈလႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မၵ်းမၼ်ႈမၼ်းပဵၼ် ဢူႈလူင် ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ==ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း== လီၵႂၢၼ်းယု ဢၼ်မီးတီႈပွင်ႇဝႃႈ ပိူင်းလႅင်းပၼ်ၸိူဝ်းလိုၼ်းလင်ၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈ 16.9.1923 တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁၢၵ်ႉၵႃႇ။ ၶိင်းမၼ်း(ဢူႈ ၽၢႆႇဢူႈ)ၼၼ်ႉ သႂ်ႇၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉပၼ်မၼ်းဝႃႈ ႁႄႇရီႇ(Harry)။<br> မွၼ်ႇ(Grate grandfather)မၼ်း လီပူၵ်ႉပုၼ်း(Lee Bok Boon)ၵိူတ်ႇ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ၊ ၸႄႈတွၼ်ႈၵႂၢၼ်းတူင်ႇ မိူဝ်ႈ1846။ ၶၢႆႉမႃး တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မိူဝ်ႈ 1863။ ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်းတင်း သဵဝ်ႇႁွၼ်ႇၼိဝ် (Seow Huan Nio)ၸဝ်ႈသႅင်ႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင်။ 1882 ပွႆႇမေးၼၢင်းလႄႈလုၵ်ႈ(3)ၵေႃႉ ၵိုတ်းဝႆႉ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ မိူဝ်းၶိုၼ်းမိူင်းၶႄႇ။ မိူဝ်းလႆႈ(2)ပီၵေႃႈ သဵင်ႈၵၢမ်ႇ တီႈမိူင်းၶႄႇ။<br> ၶိင်းမၼ်း လီႁုၼ်းလျႅင် (Lee Hoon Leong) ဢၼ်ပဵၼ်လုၵ်ႈ လီပူၵ်ႉပုၼ်းၼၼ်ႉ ၵိူတ်ႇတီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မိူဝ်ႈ 1871။ လႆႈႁဵၼ်း လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသုၼ်ႇတူဝ် ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ၶိင်းမၼ်း ဢၼ်ဢႃႇယု(28) ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၵူဝ်လႅမ်းၼိဝ် (Ko Liem Nio) ဢၼ်ဢႃႇယုလႆႈ(16)။ ၶိင်းမၼ်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵၢတ်ႇ ၶႄတွင်း(Katong)။ လိုၼ်းမႃး ပဵၼ်ၸဝ်ႈ ၵုင်ႇပၼီႇႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃး။ ၶိင်းမၼ်း မီးမေး(2)ၵေႃႉ။ မီးလုၵ်ႈ ယိင်း(5) ၵေႃႉ။ ၸၢႆး(3)ၵေႃႉ။<br> ဢူႈမၼ်း လီၶျိၼ်းၶုၼ်း (Lee Chin Koon)ပဵၼ်လုၵ်ႈ လီႁုၼ်းလျႅင် သေ ၵိူတ်ႇတီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မိူဝ်ႈ 1901 ယဝ်ႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1991 ။ ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၶျွႃးၵျိမ်ၼဵဝ်း(Chua Jim Neo)ယဝ်ႉ မီးလုၵ်ႈၸၢႆး(4)ၵေႃႉ (ပႃးလီၵႂၢၼ်းယု) လႄႈ ယိင်း(1)ၵေႃႉ။ ဢူႈမၼ်းၼႆႉၵေႃႈ လႆႈၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း မႃးတီႈႁူင်းႁဵၼ်း ဢင်းၵိတ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။<br> ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလီၵႂၢၼ်းယုၶဝ်ၼႆႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉသေ ပဵၼ်ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇ။ လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်ပိူၼ်ႈလႄႈ မေႃဢွၼ်ႁူဝ်တႅပ်းတတ်းမႃးၸဵမ်လဵၵ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။<br> [[File:Lee Kuan Yew Cohen.jpg|thumb|လီၵႂၢၼ်းယု (ၵၢင်) ႁူပ်ႉထူပ်း ၶုၼ်ၽွင်းၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄ ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ ဝီႇလျႅမ်ႇဢႅတ်ႉၸ် ၵူဝ်ႇႁႅၼ်း ၊ ပီ 2000 တဵမ်၊Lee Kuan Yew Cohen]] ==ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ လီၵႂၢၼ်းယု== လီၵႂၢၼ်းယု တႄႇႁဵၼ်းတီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းသွၼ်ႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉၵၢင် ဢင်းၵိတ်ႉ တႄးလွၵ်ႉၵူးရႃႇ(Telok Kurau) တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ဢူႈမႄႈ ၵုမ်းထိင်းသေမဝ်ႇၵႃး မီးတင်းၶတ်းၸႂ်လႄႈ 1935 ၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းၸုမ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇသေ ပူၼ်ႉႁူင်းႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈယဝ်ႉ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁူင်းႁဵၼ်းရႃႇၽေး(လ်)(Raffles) ဢၼ်ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယုၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇတင်းမိူင်း 150 ၵေႃႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1940 ပဵၼ်ထႅၼ်ႈပိူၼ်ႈ တင်းမိူင်းသေ လႆႈငိုၼ်းၵမ်ႉၸွႆႈ ၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၵျွၼ်ႇဢႅတ်ႇၻႃႇၸႅၼ်ႇ (John Anderson scholarship) တႃႇၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ်ရႃႉၾၼ်ႇ(လ်) (Raffles College)။ 1940 ပၢင်တွပ်ႇၶဝ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵႅမ်းပရိတ်ႉ(ၶျ်) (Cambridge University)၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈထိၼိုင်ႈ ၼႂ်းလုၵ်ႈႁဵၼ်း သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႄႈ မလေးတင်းမူတ်းသေ ပူၼ်ႉပၢင်တွပ်ႇမႃး။ မိူဝ်ႈပီ 1946-1949 ၼၼ်ႉ ၵႂႃႇၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။ လႆႈႁဵၼ်းမႃး ၽၢႆႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၽၢႆႇပၵ်းပိူင်။ 1950 မိူဝ်းၶိုၼ်း သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၽၢႆႇပၵ်းပိူင် ပဵၼ်ၽူႈၵႄႈသၵ်း(Lawer) တီႈလုမ်းတြုး။<br> ==ၼႃႈႁိူၼ်း== 30.9.1950 လီၵႂၢၼ်းယု ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၵႂႃးၵျွၵ်ႉၶျူး (Kwa Geok Choo) ဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ် ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵၼ်းသေ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်းၵေႃႉလဵဝ် တီႈၸၼ်ႉၸွမ်မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သွင်ၽူဝ်မေး ၸႂ်ႉၵႂၢမ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ တေႃႇၵၼ်။ 1955 မိူဝ်ႈဢႃႇယုလႆႈ(32) ယဝ်ႉၸင်ႇ လီၵႂၢၼ်းယု တႄႇႁဵၼ်းၵႂၢမ်းၶႄႇ။ ၼႂ်းပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇ လီၵႂၢၼ်းယု ႁဵၼ်း ၵႂၢမ်းၵျပၢၼ်ႇသေ ႁဵတ်း “လၢမ်ႈ” ၵျပၢၼ်ႇ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု မီးလုၵ်ႈၸၢႆး(2)ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈယိင်း(1)ၵေႃႉ။ လုၵ်ႈၸၢႆးလူင်ပဵၼ် လီသျိၼ်းလူင် (Lee Hsein Loong)သေ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မိူဝ်ႈ 2004။ လုၵ်ႈၸၢႆးၵေႃႉလဵၵ်ႉ ပဵၼ် လီသျိၼ်းယၢင်ႉ (Lee Hsein Yang)။ လုၵ်ႈယိင်းပဵၼ် လီဝေလိင်(Lee Wei Ling)။ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလီၵႂၢၼ်းယုၼၼ်ႉ ယိပ်းၵမ် ၼႃႈတီႈၸၼ်ႉၵၢၼ်လမ်ႇ လွင်ႈၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉလူင် ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br> ==လီၵႂၢၼ်းယု ၼႂ်းပၢၼ်ၵျပၢၼ်ႇ== 1942 – 1945 မိူဝ်ႈၵျပၢၼ်ႇ သိမ်းမိူင်းၶဝ်ဝႆႉၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ထူပ်းတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉတႄႉ။ ၼႂ်းပၢၼ်သိုၵ်းၼၼ်ႉ ႁဵၼ်းၵႂၢမ်းၵျပၢၼ်ႇယဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈႁွင်ႈၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ(SAS=Singapore Adm- inistration Service)သေ ႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ပိၼ်ႇၶၢဝ်ႇ။ မၼ်းလႆႈႁူႉၶၢဝ်ႇ ၵျပၢၼ်ႇတေသုမ်းသိုၵ်းသေ ၵျပၢၼ်ႇသမ်ႉ ဢဝ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်တီႈယင်ႇမၼ်ႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းဝႆႉလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ၵူဝ်လွင်ႈႁၢႆႉလူင် ပဵၼ်မႃးတီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ ဢၢင်ႈၸူဝ်းဢွၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းၶဝ်တင်းမူတ်း ၶၢႆႉၵႂႃႇလႅၼ်လိၼ်ၼႃႈဝၼ်းႁွင်ႇ ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉသေတႃႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉသွႆ ဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်မၼ်းၼၼ်ႉ မႃးလၢတ်ႈဝႃႈ ၵျပၢၼ်ႇၶဝ် ပႂ်ႉငွႆး ႁွႆးတိၼ်မၼ်းယူႇ ၼႆလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ၸင်ႇဢွၵ်ႇၵၢၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ႁဵတ်း ၵူၼ်းၶၢႆတၢင်းၵိၼ်ယွႆႈ။ ၵူၼ်းၸွႆႈတမ်းဝၢၼ်ႇတၢင်းၵိၼ် တီႈသႅင်ႇ ၶၢင်ႈတၢင်းသေ ႁုလဵင်ႉတွင်ႉ မႃးယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ၺႃတေလႆႈႁူပ်ႉၽေး ၵျပၢၼ်ႇ။ သိုၵ်ႈၵျပၢၼ်ႇၶဝ် လႄႇႁႃသွၵ်ႈတဝ်ဢဝ်ၶႄႇ မႃးၸႅတ်ႈထၢမ်။ လီၵႂၢၼ်းယု ပႃးၼႂ်းသၢႆမၢႆၶႄႇၼၼ်ႉသေ တေႁႂ်ႈၵႂႃႇ တီႈၸႅတ်ႈထၢမ်။ မၼ်းယွၼ်းႁႂ်ႈလႆႈမိူဝ်းဢဝ် သိူဝ်ႈၽႃႈၶူဝ်းၶွင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇၵေႃႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉ။ ဢမ်ႇလႆႈၸွမ်းပိူၼ်ႈ ၵႂႃႇၵမ်းလဵဝ်။ ၸိူဝ်းလႆႈၶၢမ်ႇႁွင်ႉၵႂႃႇၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇ ၵႂႃႇယိုဝ်းတူၵ်းပၢင်ႇလၢႆႇပႅတ်ႈ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ဢၼ်မိူဝ်းဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်သေ ၽႅဝ်မႃးတူၵ်းလိုၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတဝ်ႉႁူဝ်ၶဝ်ႇ ၵူမ်ႈႁူဝ်တေႃႇသိုၵ်ႈၵျပၢၼ်ႇယဝ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇပၼ်တူပ်းၼႃႈ။<br> တႄႇၼၼ်ႉမႃး မၼ်းလႄႈၵူၼ်းၼုမ်ႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၶဝ် မီးယိူင်းဢၢၼ်းမႃးဝႃႈ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၵျပၢၼ်ႇ၊ ဢင်းၵိတ်ႉ ႁိုဝ် တၢင်ႇၶိူဝ်း မီးသုၼ်ႇတူပ်းၼႃႈပိတ်ႉႁဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈလႆႈၽွင်းငမ်းႁင်းၵူၺ်း ၼႆမႃးယဝ်ႉ။ ႁူႉမႃးထႅင်ႈဝႃႈ သိုၵ်းၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၼႆၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းဢႃႇၼႃႇလိူင်းၸိူင်းသေ ပၼ်တၢမ်ႇ ႁႂ်ႈၵူဝ်ႁႄၶဝ်ယူႇတႃႇသေႇ ၼၼ်ႉၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။<br> ==လီၵႂၢၼ်းယု လႄႈ ၵၢၼ်မိူင်း== သိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉပွၵ်ႈသွင် ယဝ်ႉသေ မိူဝ်ႈ 1947 လႆႈသူး ၼၢင်းႁေႃၶမ်းဢင်းၵိတ်ႉ ၵမ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ႁဵၼ်းလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ၵႂႃႇႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉ။ လႆႈၵႂႃႇပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼႂ်းပႃႇတီႇ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် (Labour Party) ၻေးဝိတ်ႉ ဝိတ်ႇၻီႇၶွမ်ႇ (David Widdicombe)လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ၸွႆႈၶဝ်သူၼ်းတုမ်။ ပႃႇတီႇဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း သုမ်းပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1950။ မိူဝ်ႈႁဵၼ်းယူႇ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လၵ်ႉလွမ်ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၵႂႃးၵျွၵ်ႉၶျူး ဢၼ်ပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ် ၸဵမ်တီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ ၵႂႃႇႁဵၼ်းၸွမ်းၵၼ်ဝႆႉယူႇ တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ၽွင်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်းယူႇ တီႈဢင်းၵိတ်ႉ(4)ပီၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ႁူမ်ႈတင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႄႈ မလေးသေ တူင်ႉၼိုင် ၽၢႆႇသူဝ်ႇသျႄႇလိတ်ႉ လႄႈ လႆႈၶၢမ်ႇဢင်းၵိတ်ႉ ထၢင်ႇထိူမ်ၼိူဝ်မၼ်း။ လွင်ႈၵူၼ်းၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ် မီးၵၢင်ၸႂ် ၸႅၵ်ႇထၢၼ်ႈၵူၼ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆးၶႂ်ႈဢူမ်ဢိုၼ်ပႄႉပုၼ်ႈၵူၼ်း တၢင်ႇမိူင်းတၢင်ႇၶိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈႁူပ်ႉႁၼ် တူဝ်ထူပ်းမႃးလႄႈ ၸႂ်ၶႂ်ႈၽိုၼ်ႉ ၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ တိတ်းၸပ်း ၼႂ်းဢူၵ်းၼႂ်းၸႂ်မႃး။<br> လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉသွင်ၼၼ်ႉ လႆႈထူပ်းႁၼ်ဝႃႈ ဢင်းၵိတ်ႉ ဢမ်ႇႁႄႉၵင်ႈၶဵၼ်ပၼ်လႆႈလႄႈ ၵျပၢၼ်ႇၸင်ႇလႆႈမႃး ပႄႉၵိၼ်ၶဝ်လႆႈ ၼႆသေ လီၵႂၢၼ်းယု တႅပ်းတတ်းဝႃႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေႁႂ်ႈလႆႈၽွင်းငမ်း ႁင်းၵူၺ်း ၼႆမႃးယဝ်ႉ။<br> 1950 လီၵႂၢၼ်းယု မႃးၶိုၼ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ ႁဵတ်းၽူႈၵႄႈသၵ်း(Lawyer)။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တႄႇတူင်ႉၼိုင် ႁႂ်ႈလွတ်ႈပူၼ်ႉ တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း ၸုမ်းဢွၼ်ႁူဝ် တူင်ႉတိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်း ဢင်းၵိတ်ႉမႃး။ မၼ်းပၢၵ်ႈပႅတ်ႈ ၸိုဝ်ႈဢင်းၵိတ်ႉမၼ်း ႁႄႇရီႇၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ ဝႆႉၵိုတ်းလီၵႂၢၼ်းယု ၼႆလၢႆလၢႆၵူၺ်း။ ဢူၺ်းၵေႃႉမၼ်း ၸဵမ်လဵၵ်ႉလႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ဢင်းၵိတ်ႉ ၼၼ်ႉတႄႉ ႁွင်ႉမၼ်းဝႃႈ ႁႄႇရီႇ ၼႆတႃႇသေႇ။<br> 1954 ဢွၼ်ၵၼ်တင်ႈပႃႇတီႇ တူင်ႉၼိုင်တႃႇၵူၼ်းမိူင်း (People's Action Party=PAP)။ ပႃႇတီႇၼႆႉ ပဵၼ်ပႃႇတီႇၶတ်းထတ်း ပၵ်းပိူင်ႇၶွင်ႇသီႇငမ်းမိူင်း ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ တမ်းဝၢင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ May 1959 ၼၼ်ႉပႃႇတီႇ (PAP) ၶဝ်ႈလိူၵ်ႈတင်ႈသေ လႆႈ(43)တီႈၼင်ႈ ၼႂ်းတီႈၼင်ႈ သၽႃး(51)တီႈၼၼ်ႉလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ဢွၼ်ႁူဝ်ပႃႇတီႇမၼ်းတင်ႈၸုမ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၵေႃႉထိၼိုင်ႈမႃး ယူႇယဝ်ႉ။<br> ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ September 1963 ၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇမၼ်းလႆႈ (37) တီႈၼင်ႈ ၼႂ်းတီႈၼင်ႈသၽႃး(51)တီႈၼၼ်ႉသေ ပႃႇတီႇမၼ်း ပႄႉပုၼ်ႈၼမ်လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈၶဝ်ႈပႃး ၼႂ်းတႅၼ်းၽွင်း(15)ၵေႃႉ ဢၼ်ပဵၼ် တူဝ်တႅၼ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈသၽႃး မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပဵၼ်မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃးလႄႈ လႆႈၵႂႃႇၶိုၼ်ႈသၽႃး တီႈၼၼ်ႈယဝ်ႉ။<br> 9.8.1965 သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇတီႈ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃးသေ လွတ်ႈလႅဝ်းမႃးယဝ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ပႃႇတီႇမၼ်း ပႄႉထႅင်ႈ။ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ 1972၊ 1976၊ 1980၊ 1984 ပႃႇတီႇမၼ်း ပႄႉပုၼ်ႈတႅၵ်ႇလႅင်း မႃးတႃႇသေႇ။ လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၽူႈၼၢမ်း ၼႂ်းပႃႇတီႇတေႃႇထိုင် 1992 လႄႈ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေႃႇထိုင် 1990။ လႆႈၵုမ်းမိူင်းႁိုင်(31) ပီသေ သၢင်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမၢၵ်ႈမီးၵတ်းယဵၼ်မႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> 1990 လိုဝ်ႈၵၢၼ်ပႃႇတီႇသေတႃႉ သိုပ်ႇပဵၼ် ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေႃႇထိုင် ဢႃႇယု(91)ပီသေ သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 23.3.2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပၢင်ၸႃႇပၼမၼ်း ႁဵတ်းမိူဝ်ႈ 29.3.2015 ။ မိူဝ်ႈပႆႇသၢင်းၵျူဝ်ႇၼၼ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ၶုၼ်မိူင်း၊ ၵူၼ်းမိူင်း၊ ၵူၼ်းၵႃႉၶၢႆ တႄႇၵႂႃႇတင်းမိူင်း ဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈထႅဝ်ယႆပႆ ၼပ်ႉထိုဝ် ပဵၼ်ယိုတ်ႈပဵၼ်သၢႆ။ ၶေႃးၶူမ်ထိုင်ၸႂ် ယွၼ်ႉဢူႈလူင်မိူင်းၶဝ် သဵင်ႈၵၢမ်ႇသုတ်းမုၼ်ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၶဝ်ၵႂႃႇ။ တူဝ်မၼ်းႁၢႆၵႂႃႇသေတႃႉ ၼႂ်းႁူဝ်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းလႄႈ ၼႂ်းပိုၼ်းမိူင်းမၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ လီၵႂၢၼ်းယု ဢမ်ႇႁၢႆလၢႆသေပွၵ်ႈ။<br>[[File:Mr. Lee Kuan Yew Mayoral reception 1965.jpg|thumb|Mr. Lee Kuan Yew Mayoral reception 1965]] ==တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ ၵၢၼ်သၢင်ႈမိူင်း== 1959 မိူဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉ ဢႃႇယုလီၵႂၢၼ်းယု မီး(36)ၵူၺ်း။ လႆႈႁၢပ်ႇပုၼ်ႈၽွၼ်း ယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင် ဢၼ်ဢမ်ႇငၢမ်ႇတင်းဢႃႇယုမၼ်း ၼၼ်ႉမႃးတႄႉတႄႉ။<br> September 1962 ႁဵတ်းပၢင်ထၢမ်ၵၢင်ၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်း တေႁူမ်ႈမိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးႁိုဝ် ဢမ်ႇႁူမ်ႈ ၼႆလႄႈ ၶႅပ်းၵမ်ႉထႅမ် ၽၢႆႇႁူမ်ႈၼၼ်ႉၼမ်လႄႈ August 1963 ပူၼ်ႉဢွၵ်ႇ တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉယဝ်ႉ ၶဝ်ႈႁူမ်ႈၸွမ်း မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃး မႃးသေတႃႉ ဢမ်ႇႁၼ်မီးၽွၼ်းလီလႄႈ ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇၶိုၼ်း မိူဝ်ႈ 9.8.1965 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈၵူၼ်းၶၢဝ်ႇဝႃႈ“ၼႂ်းၸၢတ်ႈပၢၼ် ၵဝ်ၶႃႈၼႆႉ တေလႆႈဝႃႈ ပွၵ်ႈၼႆႉ ၸဵပ်းသႅပ်ႇ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ် မလေး၊ ယုမ်ႇယမ်ၼိူဝ် လွင်ႈ(2)ၽႅၼ်ႇလိၼ် ႁူမ်ႈၵၼ် ၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ သူၸဝ်ႈၵေႃႈ တေႁူႉယူႇဝႃႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းၼင်ႇၵၼ်၊ ၼင်လိၼ်မိူင်း တိတ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မီးႁူဝ်ၸႂ်လီ ဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်ၵၼ်၊ ႁၵ်ႉၵၼ်၊ ၸွႆႈထႅမ်ႁဵတ်းၵေႃႉၵၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈသၢင်ႈမိူင်းၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈတႅၵ်ႇဢႃႈ ၽၢတ်ႇၵၼ်ၶိုၼ်းပႅတ်ႈ လုမ်းလုမ်း။ မိူဝ်ႈလဵဝ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေလႆႈပဵၼ် မိူင်းၻီႇမူဝ်ႇၶရႅတ်ႉၻိတ်ႉ ဢၼ်မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ တေလႆႈလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်း၊ လွင်ႈၽဵင်ႇပဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူဝ်ႈပဵၼ်သိုၵ်း တိုၵ်းတေႃးယူႇလႄႈသင် မိူဝ်ႈၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းသႃႇယူႇလႄႈသင် ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တေလႆႈမီးသုၼ်ႇၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ ႁူမ်ႈသၢင်ႈလူၺ်ႈၵၼ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။<br> 1965 ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးယႃး မႃးယဝ်ႉ ယူႇၸွပ်ႉ(ၽ်)ၾိသျၵ်ႉ(Yusof Ishak) ပဵၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ ၵေႃႉထိၼိုင်ႈ မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်မႃးယဝ်ႉ။<br> ==ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈမိူင်း== ယိူင်းဢၢၼ်းၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈႁင်းၵူၺ်းၼႆၵေႃႈယႃႇ တႃႇသၢင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႂ်ႇလုၵ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ႁူပ်ႉတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ တင်းၼမ်။ ၼင်လိၼ်မိူင်း ၵေႃႈလဵၵ်ႉ။ ၶူဝ်းၶွင် ၼိူဝ်လိၼ်တႂ်ႈလိၼ် ဢမ်ႇမီးသင်။ ပဵၼ်ပၢႆၵုၼ်ပႅၼ် ဢၼ်ၸပ်းတိတ်းပၢင်ႇလၢႆႇသေတႃႉ ၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇသမ်ႉ ၵိၼ်၊ ၸႂ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈလႄႈ ပဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉၵိၼ်ၸႂ်ႉၼၼ်ႉၵူၺ်း ပဵၼ်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင် ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်တီႈ ၵူၼ်းလၢႆတီႈလၢႆတၢင်း လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးထင်ယူႇဝႆႉ ၸွမ်းၵၼ်လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈႁူပ်ႉပျတ်ႉသၼႃႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႅင်ႈ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လွင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉ တႂ်ႈလိၼ်(လၵ်ႉတူင်ႉၼိုင်)၊ လွင်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတူင်ႉတိုၼ်ႇ ယွၼ်ႉႁၢမ်းၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ၊ လွင်ႈဢမ်ႇမီးႁိူၼ်းယေး တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း။ လွင်ႈၵူၼ်းၵေႃႇၵၢၼ်ႁၢႆႉ၊ လွင်ႈၼႂ်းပႃႇတီႇမၼ်း ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇလႄႈ သၢၼ်ၶတ်းၶိုၼ်း၊ လွင်ႈၵၢၼ်မိူင်း ဢမ်ႇၼိမ်သဝ်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်း တူၵ်းတႅမ်ႇ၊ ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸုတ်ႈလုတ်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင် လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈႁူပ်ႉ၊ လႆႈႁၢပ်ႇ၊ လႆႈၵႄႈလိတ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း(7)ဝၼ်း (31.5.1969 – 6.6.1969)ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၽႃသီ (မူႇသလိၼ်ႇ) ယုင်ႈယၢင်ႈသၢၼ်ၶတ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမလေး လၢမ်းၶဝ်ႈမႃး သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ထုပ်ႉႁႅမ်ၵၼ် တၢႆ(4)ၵေႃႉ။ ဝၢတ်ႇၸဵပ်း(80)ၵေႃႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ယုင်ႈယၢင်ႈထႅင်ႈ။ ဢဝ်လွင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်တွၼ်ႈသွၼ်သေ ၶပ်းၶိုင်မႃးလႄႈ လိုၼ်းလင်ၼၼ်ႉမႃး ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း(44)ပီ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈယုင်ႈယၢင်ႈမႃးထႅင်ႈသေပွၵ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းငဝ်းလၢႆးသုၵ်ႉယုင်ႈ၊ ၶၢၼ်ၵႅၼ်းၼင်ႇၼၼ် လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈၶတ်းၸႂ် သၢင်ႈႁႂ်ႈပၢႆးမိူင်း၊ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး၊ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃး။ လီၵႂၢၼ်းယုၶတ်းၸႂ် ႁႂ်ႈၼႃႈၵၢၼ်တႃငၢၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၵူၺ်းမဝ်ႇၵႃး ၶတ်းၸႂ် သၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်း မီးၵၢၼ်ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉ ၵုမ်ႇထူၼ်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈမေႃယူႇသဝ်း ၸွမ်းပၵ်းပိူင်။ တႄႇၸဵမ် ပႅတ်ႈယုၵ်းယၵ်း ဢမ်ႇမႅၼ်ႈတီႈ၊ ၶိုၼ်ႈထၢင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းလိူမ်ႈလႆႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁႂ်ႈပၼ်တၢမ်ႇ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႆႈပဵၼ် မိူင်းလိူမ်ႈလႆႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈသေပိူၼ်ႈ၊ မိူင်းမီးပၵ်းပိူင်သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉမႃးယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈမူတ်းသႂ်လႄႈ ႁၢမ်ႈၵူၼ်းမိူင်း ၵိၼ်ပီႇၵေႇ(PK မၢၵ်ႇၾရင်ႇ)၊ ဢူမ်ပူႉ။<br> ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈၼၼ်ႉ တမ်းပိူင် ပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် ႁႂ်ႈၵုမ်ႇထူၼ်ႈ တႃႇယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈသေ သင်ၸိူဝ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉ သိုပ်ႇၵိၼ်သူးလၢပ်ႈယူႇၸိုင် ပၼ်တၢမ်ႇၼၵ်းၼႃလႄႈ ပဵၼ်မိူင်းၵိၼ်သူးလၢပ်ႈဢေႇ သေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းဢေးသျုးမႃး။ ငိုၼ်းလိူၼ် ၸွမ်ၽွင်း မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ် ငိုၼ်းလိူၼ်ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ မိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။<br> ၼႂ်းၸူဝ်ႈ 1980 ပၢႆၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ် ယုၵ်ႉထၢၼ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈပဵၼ် မိူင်းပၢႆးၸၢၵ်ႈၶိုတ်းၵၢပ်ႈ။ ႁဵတ်းသၢင်ႈဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၶွင်ပၢႆးၸၢၵ်ႈ တႄႇၸဵမ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လဵၵ်ႉတေႃႇဢၼ်ယႂ်ႇ ၵူႈယိူင်ႈသေ ၶၢႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း။ လႆႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၵႃႈၸၢင်ႈထုၵ်ႇ(ပေႃး) တီႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းထႅင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် ႁႅင်းၵမ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးထႅင်ႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။<br> 1981 ၶွတ်ႇၽွတ်ႈတင်ႈမႃး သၢႆၵၢၼ်မိၼ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ တႃႈႁိူဝ်းမိၼ်၊ တႃႈသၢင်းၽေႃး သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းပွတ်းဢွၼ်ႇၵူၺ်း လႆႈပဵၼ် တႃႈႁိူဝ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆၶိုၵ်ႉၶမ်ႇလႄႈ ၼႃႈၵၢၼ်လႄႇလၢဝ်းၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်မႃး တႄႉတႄႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ဝႆႉၼၵ်းၼႃ ၼိူဝ်ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသေ သၢင်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း မၢၵ်ႈမီးမႃး။ ၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းၵေႃႈ ပဵၼ်မိူင်းၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇသေတႃႉ ပၼ်ႁႂ်ႈမီး သုၼ်ႇလႆႈမၵ်းၶၢၼ်းၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၻီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ ထၢင်ႇႁၢင်ႈၵူႈယိူင်ႈ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁၢမ်းၵၢၼ် လူတ်းလူင်းၼိုင်ႈပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(3)ပုၼ်ႈ(3%)။ ၵုၼ်ႇ ဢၼ်ၵႃႉၶၢႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ၶိုၼ်ႈမႃးၼိုင်ႈပီ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 8 ပုၼ်ႈ(8%) တေႃႇထိုင် 1999 မႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> တင်ႈတႄႇ1965 ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးမႃးၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု သၢင်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်း ယုၵ်ႉၶိုၼ်ႈမႃးလႆႈလႄႈ ထၢၼ်ႈယူႇသဝ်း ၵိၼ်သၢင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၵေႃႈ ၸၼ်ႉသုင်မႃး။ လွင်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈၽုၵ်ႇၽင် တိုၼ်းရၢင်းၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး။ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼိမ်သဝ်းလႆႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၵၢၼ်မိူင်းၼိမ်သဝ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 1959 တင်ႈတႄႇ ပႃႇတီႇမၼ်း ပႄႉၶိုၼ်ႈမႃး မၼ်းဝႆႉလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ပဵၼ်လွင်ႈၼၵ်းၼႅၼ်ႈ သေပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။<br> မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးၼမ်ႉမဵၼ် ဢွၵ်ႇၼႂ်းမိူင်းသေတွမ်ႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ပဵၼ် မိူင်းငဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈ။ ၸိူဝ်းၶုတ်း၊ ၸိူဝ်းၵႃႉၶၢႆၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ပၵ်းလၵ်း ဝႆႉတီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ႁိူဝ်းသၢင်းၽေႃးတၢင်ႇ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈ ၽႄႈတိူၼ်းယူႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵုင်ႇပၼီႇ သၢင်းၽေႃး သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လွၵ်းၵၢတ်ႇၵႃႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈ(ၸၢၵ်ႈ) ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(70) မီးဝႆႉ ၼႂ်းမိုဝ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ယူႇယဝ်ႉ။<br> ==လွၵ်းလၢႆးတႄႇသၢင်ႈ== ၸဵမ်မိူဝ်ႈ 1965 ၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ မိူင်းတုမ်းလဵဝ်မလေးမႃးၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ယိူင်းဢၢၼ်းဢဝ် မိူင်းၽၢၼ်သေပိူၼ်ႈသုတ်း ၶိုၼ်ႈပဵၼ် မိူင်းမၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼႆသေ တမ်းပိူင်ၽႅၼ်သေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေသိုပ်ႇၸုၵ်းမၼ်ႈ ပဵၼ် မိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းၵႂႃႇလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တေလႆႈၵႅၼ်ႇၶႅင် ၼႆလႄႈ ဢွၼ်တၢင်းသုတ်း တမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်(5)ပီသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။ ႁႂ်ႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၵူၼ်းၶိူဝ်းတၢတ်ႉ(ၶျ်) ဢႄး(လ်)ၿတ်ႉ ဝိၼ်ၸႅမ်မီးယတ်ႉ ( Albert Winsemius) တိုတ်ႉၸၼ် ပိူင်ၽႅၼ်သၢင်ႈမိူင်း ပၢႆးၸၢၵ်ႈယဝ်ႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶိူင်ႈၸႂ်ႉၾႆးၾႃႉ၊ ၶိူင်ႈဢီႇရႅတ်ႉထရွၼ်းၼိၵ်ႉသေ ဝၢင်းၽႅၼ်သူင်ႇၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၸူး ၼွၵ်ႈမိူင်း။<br> လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ယိုၼ်းမိုဝ်းႁွင်ႉၸဝ်ႈငိုၼ်း ၶဝ်ႈမႃးၽုၵ်ႇၽင်တိုၼ်းရၢင်း ၼႂ်းမိူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မီးၵၢၼ်ၵူႈၵေႃႉ။ တမ်းပိူင် ႁႂ်ႈၾဝၵူၼ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၽုၵ်ႇၽင်တိုၼ်းရၢင်း မီးႁူမ်ႇလူမ်ႈ၊ ၵတ်းယဵၼ် တင်းသွင်ၽၢႆႇထႅင်ႈ။ သိုပ်ႇၶတ်းသၢင်ႈ ႁႂ်ႈၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၼမ်ႉမၼ်းၶိူင်ႈ၊ ၵၢၼ်ၵူၼ်း လႄႇလၢဝ်း(Tourist)၊ ၵၢၼ်ပိၼ်ႇပၢႆႇလႅၵ်ႈလၢႆႈ ပၼ်ႇငိုၼ်းၵႃႉၶၢႆ (Bank ယေးငိုၼ်း)၊ ၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵုၼ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးထႅင်ႈသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး ယူႇယဝ်ႉ။<br> ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်း မီးၵၢၼ်ငၢၼ်းမႃးသေ ၵူၼ်းႁၢမ်းၵၢၼ်ၵေႃႈ လူတ်းလူင်း။ ၼင်လိၼ်မိူင်းၵႅပ်ႈလႄႈ ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းမီး တီႈယူႇ၊ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း မီးတီႈထင်သဝ်းၵႃႉၶၢႆလႆႈၼၼ်ႉ သၢင်ႈႁိူၼ်း တိူၵ်ႈသုင် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်သိပ်းၸၼ်ႉမၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈၶၢတ်ႇယူႇ၊ ႁႂ်ႈၽွၼ်ႇသိုဝ်ႉလႆႈထႅင်ႈၼၼ်ႉ တင်းၼမ်။ 1980 မႃးၸိုင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢၼ်သုၵ်ႉယုင်ႈတူၵ်းတႅမ်ႇ တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉမႃးၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ဢွၼ်ႁူဝ်ၶိုင်သၢင်ႈ ပဵၼ်မိူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶိုၼ်ႈသုင် ၼႂ်းၵုၼ်ဢေးသျုးဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်တၢမ်းၸပ်း ၵျပၢၼ်ႇၼၼ်ႉသေ ထိုင်တီႈ လႆႈပဵၼ်သိူဝ်လူင်တူဝ်ၼိုင်ႈ ဢၼ်မိူင်းတူၵ်းၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်ၵူဝ်ဝႆႉယူႇ ၼႂ်းမိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇၼႆႉ မိူင်းၼိုင်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ==ပိင်ႇၺႃႇသၢင်ႈႁႅင်းမိူင်း== လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ဝႃႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇမီးၶူဝ်းၶွင် ၼိူဝ်လိၼ် တႂ်ႈလိၼ် ၶၼ်ထိူၵ်ႈဢွၵ်ႇသေတႃႉ ၵူၼ်းဢၼ်ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇယူႇ ၵူႈဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢဝ်ႁဵတ်းပဵၼ် ၶူဝ်းၶွင်ၶၼ်ထိူၵ်ႈ ၵမ်ႉဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလႆႈယူႇ။ ၽူႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉတင်းၶႅၼ်ႇ ပဵၼ်သႅင်ဢေလူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းလႄႈ တေလႆႈပူၵ်းပွင် ၵူၼ်းမိူင်း မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ၊ တေလႆႈပိုင်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ယူႇသဝ်း ၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးပဵၼ်ႁႅင်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈဝႃႈ ဢမ်ႇမီးသိုၵ်းႁႅင်းယႂ်ႇလူင် လွၵ်ႇပိူၼ်ႈၵူဝ်လႆႈၵေႃႈယႃႇ သင်မီးပိင်ႇၺႃႇၸိုင် ပိူၼ်ႈတေၵူမ်ႈၵွမ်းဝၢင်းၸူးမႃး ႁင်းၵူၺ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၶႄႇယူႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇပၢၼ်ၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁႆႈၸဝ်ႈၼႃး ဢၼ်လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇတွၼ်ႈတႂ်ႈ ၶၢႆႉၶဝ်ႈမႃး။ ၵြႃးသမ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်း ဢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ႁွင်ႉမႃး ၽုၵ်ႇယၢင်တင်၊ ႁဵတ်းတၢင်း၊ ၶုတ်းႁွင်ႈလႄႈ ၽႅဝ်မႃးၼၼ်ႉၵူၺ်း။ ၵြႃးၵူၼ်းၵႃႉလႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်လုမ်းတႄႉ မီးႁၢမ်ႉဢေႇၵူၺ်း။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်တႂ်ႈဢင်းၵိတ်ႉမႃးလႄႈ မီးႁူင်းႁဵၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ပဵၼ် လွင်ႈၵၢမ်ႇလီလူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မီးႁူင်းႁဵၼ်းပိုၵ်ႉၽိုၵ်းၶူး၊ မီးၸၼ်ႉၸွမ်မေႃယႃ။ မီးၵေႃးလဵၵ်ႉ(College)(2)လင်။ မီးႁူင်းႁဵၼ်းသႃႇသၼႃႇၶရိတ်ႉ ပိုတ်ႇဝႆႉ။ မီးႁူင်းႁဵၼ်းၶႄႇလီလီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ်တီႈတေလႆႈ ပိုၵ်ႉၽိုၵ်းၵူၼ်းၼုမ်ႇ တႃႇသၢင်ႈမိူင်းၸွႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ၽုၵ်ႇၽင်တိုၼ်းရၢင်း ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်း ၼမ်တႄႉတႄႉ။ ႁႃႈပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ (20%) ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ (ၿတ်ႉၵျႅတ်ႉ) လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ၽႄဝၢၵ်ႈၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ။ ပၼ်ႁႅင်း လုၵ်ႈႁဵၼ်း ႁႂ်ႈလူဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈလၢႆးပၢႆပေႇ။ ႁႅင်းဢၢၼ်ႇပပ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ပၢႆးၼပ်ႉ၊ ပၢႆးသၢႆးယၼ်ႉ(ၸ်) ၼမ်သေပိူၼ်ႈ။<br> လွင်ႈပူၵ်းပွင် ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇၼၼ်ႉ မၵ်းမၼ်ႈပဵၼ် ၵၢၼ်တႃႇႁႃလဵင်ႉတွင်ႉလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈသေ တမ်းၽႅၼ်ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး။ ဝႆႉၵႃႈၶၼ်ၶူးဝႃး ဢႃးၸၢၼ်။ ဝႆႉၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင်ဝႃႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်လူင်ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ပဵၼ်တီႈတေၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇ တႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> 1970 ၵူၼ်းမီးပိင်ႇၺႃႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼိုင်ႈပၢၵ်ႇ ႁႃႈၵေႃႉ(5%) ဢွၵ်ႇႁဵတ်း ၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယုႁၼ်ဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈႁႅင်းမိူင်း ႁူဝ်ႈဢွၵ်ႇ ၼႆသေ သေးလၢႆၼႅၼ်ႇ။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁူႉဝႃႈ ငိုၼ်းလိူၼ် ဢၼ်လႆႈတီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵိုင်ႇငၢမ်ႇ တင်းၼမ်ႉၵတ်ႉၶဝ် ၼႆသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၼွၵ်ႈမိူင်းၼႆလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ႁႂ်ႈၶိုၼ်းတိုတ်ႉၸၼ် ပိူင်ငိုၼ်း လိူၼ်သုင်ၶိုၼ်ႈလိူဝ်ၵဝ်ႇ ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<br> 1980 လီၵႂၢၼ်းယု ႁႂ်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶွမ်ႇမတီႇ(2)ဢၼ်။ ၶွမ်ႇမတီႇ ဢၼ်ႁွင်ႉၶိုၼ်း ၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇ ၸိူဝ်းမီးယူႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈမႃးၶိုၼ်းလႄႈ ဢၼ်ၼိုင်ႈသမ်ႉ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၵူၼ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ၼႂ်းမိူင်း ဢွၵ်ႇၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵၢၼ် ၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းဢွၵ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်ယူႇ ၼွၵ်ႈမိူင်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈမိူင်းၶိုၼ်း ၼိုင်ႈပီ (100)ၵေႃႉ ၼႆယဝ်ႉ။<br> လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈလုၵ်ႈႁဵၼ်း လုၵ်ႉမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းၵြႃး မႃးႁဵၼ်းယူႇ တီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ တူၵ်းလူင်းဝႃႈ မိူဝ်ႈႁဵၼ်းယဝ်ႉ တေႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၶိုၼ်းယူႇ ၼႆယဝ်ႉ ၵမ်ႉၸွႆႈငိုၼ်းပၢႆးပိင်ႇၺႃႇသေ ၶွၼ်ႈႁႅင်း ၵူၼ်းမီးပိင်ႇၺႃႇ တႃႇသၢင်ႈမိူင်း ၸွႆႈမၼ်းၼၼ်ႉ မႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ဝႃႈ ၵူၼ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၼႂ်းမိူင်း မီးၼမ် တၢၼ်ႇႁိုဝ်ၵေႃႈယႃႇ တႃႇတေသၢင်ႈႁႅင်းမိူင်းၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉလူဝ်ႇ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း မႃးၸွႆႈထႅင်ႈယူႇၼႆလႄႈ မၼ်းပၼ်သုၼ်ႇ ႁႂ်ႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈသၢင်ႈမိူင်း ၸွႆႈမၼ်းမႃး။ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပၢႆးၸၢၵ်ႈ၊ ပၢႆးၵေႃႇသၢင်ႈ တႄႇၵႂႃႇ ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၵူႈပၢႆးပၢႆး ဢၼ်လုၵ်ႉၼွၵ်ႈမိူင်း ၶဝ်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ၸွႆႈသၢင်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်မၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၶူင်ႉၵၢၼ်ၶွမ်ႇပိဝ်ႇတိူဝ်ႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေလႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၶိုတ်းၸၼ်ႉၵၢပ်ႈပၢၼ်မႃးၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မႃးၸွႆႈသၢင်ႈၵူၺ်း။ သင်ဢမ်ႇမီး ၽူႈၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် မႃးၸွႆႈၸိုင် မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေဢမ်ႇထိုင်တီႈၸိၵ်းၸွမ်မႃးလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ၼႆၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယုလၢတ်ႈ တႃႇသေႇ။<br> ==သၢင်ႈၸိူဝ်ႉၾၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ== လီၵႂၢၼ်းယု ၶႂ်ႈလႆႈၵူၼ်းဢွၵ်းလႅတ်းၽၢႆ ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ တႃႇဝၢၼ်ႈမိူင်းမၼ်းသေ လဵပ်ႈႁဵၼ်းႁၼ်ဝႃႈ ၸၢႆးယိင်း ဢၼ်မီးပိင်ႇၺႃႇၼင်ႇၵၼ် ၵူပ်ႉၵူႈ ၵိုၵ်းၵၼ်ၸင်ႇ တေမီးလုၵ်ႈလၢင်း လႅတ်းၽၢႆၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းမီး ပိင်ႇၺႃႇၼင်ႇၵၼ် လူဝ်ႇလႆႈၵူပ်ႉၵူႈၵၼ် ၼမ်ၼမ် ၼႆယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈ တိုၵ်းတေႃးသၢၼ်ၶတ်းမၼ်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ဢူႈမႄႈဢမ်ႇမီးပိင်ႇၺႃႇၵေႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လႆႈယူႇ။ လုၵ်ႈ ႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸွႆႈထႅမ်သူင်ႇႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈ 1960-1970 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လုၵ်ႈၶဝ် ၸိူဝ်းဢမ်ႇမေႃပိင်ႇၺႃႇ၊ လုၵ်ႈၵူၼ်းႁေႃႈလူတ်ႉ၊ လုၵ်ႈၵူႇလီႇ၊ လုၵ်ႈၵူၼ်းၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ၵူၺ်း ၼႆယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ၶိုၼ်းထတ်းသၢင်ၼႄဝႃႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယု 12-18 ၸိူဝ်းမီးၼႂ်းသၢႆမၢႆၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉၼမ် ပဵၼ်လုၵ်ႈ ဢၼ်ဢူႈမႄႈပဵၼ် ၵူၼ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၸိူဝ်းလႆႈသူးၵမ်ႉၸွႆႈ တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသေ ဢွၵ်ႇႁဵၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းၸူဝ်ႈ 1980-1990 ၼၼ်ႉ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈ(50%) ပဵၼ်လုၵ်ႈႁဵၼ်း ဢၼ်ဢူႈ ဢမ်ႇၼၼ် မႄႈ ပဵၼ်ၵူၼ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ဝႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ် တေမီးလုၵ်ႈလၢင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၼၼ်ႉ ဢူႈမႄႈတင်းသွင် ဢမ်ႇၼၼ် သေၵေႃႉၵေႃႉ တေလႆႈပဵၼ် ၵူၼ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းသၢႆမၢႆၵူၼ်းမိူင်း မိူဝ်ႈ1980 ၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ဝႃႈ ၼၢင်းယိင်း ၸိူဝ်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ႁႅင်းၵူၼ်းသိုပ်ႇပၢၼ်လိုၼ်း ဢေႇလူင်းၼႆယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းၸၢႆး ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၼၢင်းယိင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ပဵင်းၶဝ်။ ၼၢင်းယိင်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၵူၼ်းၸၢႆးၵတ်ႉၶႅၼ်ႇပဵင်းၶဝ် ဢမ်ႇၼၼ် တႅမ်ႇလိူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ ၼၢင်းယိင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ဢမ်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၵူၼ်းလႆႈႁပ်ႉၶူး၊ ၵူၼ်းမေၢပိင်ႇၺႃႇ ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၶိုင်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၼၢင်းယိင်း။ ၼၢင်းယိင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ သၢမ်ပုၼ်ႈသွင်ပုၼ်ႈ ဢမ်ႇတႄႇၼႃႈႁိူၼ်းလႄႈ ၵူၼ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ၽႄႈတိူၼ်းယၢပ်ႇ ၼႆလႄႈလီၵႂၢၼ်းယု တူင်ႉတၵ်ႉ သူၼ်းတုမ် ဝၢင်းပိူင် ႁႂ်ႈတႄႇၼႃႈႁိူၼ်း ယူႇယဝ်ႉ။<br> ၵူၼ်းၸၢႆးၶဝ်ၵေႃႈသမ်ႉ ၶႂ်ႈလႆႈၼၢင်းယိင်း ဢၼ်တၢင်းႁူႉလႄႈၼမ်ႉၵတ်ႉ တႅမ်ႇလိူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉၵူၺ်း။ မိူဝ်ႈ 1983 ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၸၢႆးမေႃပိင်ႇၺႃႇ ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(38)ၵေႃႉၵူၺ်း ၵူပ်ႉၵူႈၵိုၵ်း ၼၢင်းယိင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ။ ၼၢင်းယိင်းၸိူဝ်း မေႃပိင်ႇၺႃႇသေ တႄႇၼႃႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၵိူတ်ႇလုၵ်ႈၼမ်လႄႈ ပဵၼ်လွင်ႈလီၵႂၢၼ်းယု မႆႈၸႂ်တႃႇသိုပ်ႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်း ပၢၼ်လိုၼ်းမိူင်းၶဝ်ၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉ။<br> လွင်ႈၼၢင်းယိင်း လႆႈႁပ်ႉၶူး ဢမ်ႇတႄႇၼႃးႁိူၼ်းၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ပိုတ်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ပူၵ်းပွင် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းသေ ၵႄႈလိတ်ႈ။ လီၵႂၢၼ်းယု တိုၵ်းသူၼ်း ၵူၼ်းၸၢႆးမေႃပိင်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈမီးလုၵ်ႈၼမ်လိူဝ်(2)ၵေႃႉ။ 1984 လီၵႂၢၼ်းယု ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ သင်ၸိူဝ်ႉ ၼၢင်းယိင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ ၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ(3)ၵေႃႉၸိုင် ၵေႃႉထိသၢမ်ၼၼ်ႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တေၸွႆႈပၼ် ႁႂ်ႈလႆႈယူႇႁူင်းႁဵၼ်း ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ၶိုၼ်းမႄးတမ်းပိူင်ဝႃႈ ၼၢင်းယိင်းမေႃပိင်ႇၺႃႇ မီးလုၵ်ႈ(3)ၵေႃႉၸိုင် တေလူတ်းၵဵပ်းၶွၼ်ႇ ၼိူဝ်ငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၸဝ်ႈၽူဝ်ၶဝ်ၼႆလႄႈ ၵူၼ်းၵိူတ်ႇလုၵ်ႈ (3-4) ၵေႃႉၵေႃႈ ၼမ်ၶိုၼ်ႈမႃး ၼႆယဝ်ႉ။<br> ထိုင်မႃး 1997 ၵူၼ်းၸၢႆးလႆႈႁပ်ႉၶူး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(63)ၵေႃႉ (63%) ၵူပ်ႉၵူႈ ၵိုၵ်းၼၢင်းယိင်း ဢၼ်လႆႈႁပ်ႉၶူး ၼၼ်ႉမႃး ၼႆယဝ်ႉ။<br> ==ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်း== သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းတႃႈႁိူဝ်း ဢၼ်ၸုမ်းၵႃႉၶၢႆ၊ ၸုမ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇထင်သဝ်းမႃးလႄႈ မီးၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢႆယိူင်ႈလၢႆပိူင် ယူႇသဝ်းႁူမ်ႈၵၼ်ဝႆႉသေ ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လၢႆယိူင်ႈလၢႆပိူင်ဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။ ႁၢမ်ႉၼမ်တႄႉ ပဵၼ် ၶႄႇ၊ မလေး၊ တမိၼ်း(လ်)။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ မီး တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းထႅင်ႈ။ ၵႂၢမ်းၸႂ်ႉၼႂ်းမိူင်းၵေႃႈ သင်တေဝၢၵ်ႈပုၼ်ႈၸိုင် ၼႂ်းႁူဝ်ပၢၵ်ႇပုၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢင်းၵိတ်ႉ 36.9 ပုၼ်ႈ။ ၶႄႇလူင် 34.9 ပုၼ်ႈ။ မလေး 10.7 ပုၼ်ႈ။ တမီး(လ်) 3.3 ပုၼ်ႈလႄႈ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း 14.2 ပုၼ်ႈၼႆယဝ်ႉ။<br> ပဵၼ်မိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၵူၺ်းသေ မီးၵူၼ်းလၢႆၶိူဝ်း၊ ၸႂ်ႉၵႂၢမ်း လၢႆယိူင်ႈ လၢႆပိူင်ဝႆႉယူႇၼၼ်ႉ သင်ဢမ်ႇမေႃၽွင်းငမ်းၸိုင် ဝၢၼ်ႈမိူင်း တိုၼ်းတေ သုၵ်ႉယုင်ႈဢူၼ်ၵဝ်း တႄႉတႄႉယူႇယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢုပ်ႉပိူင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉ မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မီးၵူၼ်းလၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း မႃးယူႇဝႆႉ။ မီးၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ လၢႆမဵဝ်းဝႆႉသေတႃႉ ဢင်းၵိတ်ႉ ပၼ်ႁႂ်ႈလိူၵ်ႈ လွၵ်းလၢႆးပၢႆးပိင်ႇၺႃႇ ၽႂ်မၼ်းဝႆႉယဝ်ႉ။ ဢင်းၵိတ်ႉ ပိုတ်ႇႁူင်းႁဵၼ်း သွၼ် ဢင်းၵိတ်ႉသေ ၵိူတ်ႇဢွၵ်ႇၽူႈမၢႆ(ၸရေး)၊ ၽူႈၸွႆႈၵၢၼ်လုမ်းဝႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ။ တွၼ်ႈတႃႇမလေး ပိုတ်ႇပၼ်ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉငဝ်ႈမလေး။ ဢိၼ်းတီးယိူဝ်းတႄႉ ပိုတ်ႇႁင်းၵူၺ်းၶဝ်။ ၶႄႇၵေႃႈ သၢင်ႈႁူင်းႁဵၼ်း ႁင်းၵူၺ်းၶဝ်သေ သိမ်းပႅင်း ၾိင်ႈထုင်းၵႂၢမ်ႈလၢတ်ႈ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်းမႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> 1954 မိူဝ်ႈလီၵႂၢၼ်းယု တင်ႈပႃႇတီႇၼၼ်ႉ လၵ်းၼၢမ်းပၢႆးပိင်ႇၺႃႇပႃႇတီႇ မၼ်းတမ်းဝႆႉဝႃႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ၶႄႇ၊ မလေး၊ တမီး(လ်) ပဵၼ်ၽႃႇသႃႇ လမ်ႇလွင်ႈလူင်သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> 1959 မိူဝ်ႈတႄႇတင်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈ ၵႂၢမ်းၸိုင်ႈမိူင်း ပဵၼ်ၵႂၢမ်းမလေး။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႃႉၶၢႆ တေႃႇၼွၵ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၵႂၢမ်းမလေး၊ ၶႄႇ၊ တမီး(လ်)ၵူၺ်း ဢမ်ႇလႆႈၼႆၼၼ်ႉ ႁူႉႁၼ်မႃး။ ၵႂၢမ်းသုၼ်ႇၵၢင် ဢၼ်တေၸႂ်ႉ ၼႂ်းၵႄႈၵူၼ်းၶိူဝ်းၼိုင်ႈလႄႈ ၶိူဝ်းၼိုင်ႈၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉယၢမ်ႈၸႂ်ႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ယူႇတႂ်ႈဢင်ႈၵိတ်ႉၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လိၵ်ႈလႄႈၵႂၢမ်းၸႂ်ႉ ၼႂ်းလုမ်း သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး မလေး၊ ၶႄႇ၊တမီး(လ်)၊ဢင်းၵိတ်ႉ ၼႆ(4)မဵဝ်း။<br> ၼႂ်းတပ်ႉသိုၵ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈလႆႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်း(3)မဵဝ်း မလေး၊ ၶႄႇ၊ တမီး(လ်) ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႄႉတႄႉ။ ၵေႃႉၼိုင်ႈလႄႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ၵႂၢမ်းဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်သေ တေဢွၵ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၸိုင် တေထူပ်းၽေး ၸွမ်းၵၼ်။ ၵူၼ်းသိုၵ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မေႃလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶိူဝ်းၶဝ် မဵဝ်းလဵဝ်။ ၵႂၢမ်းၶႄႇၵေႃႈ ၶေႃႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် ဢမ်ႇပွင်ႇၵၼ်လႄႈ ၸႅၵ်ႇမီးဝႆႉ (7)မဵဝ်း။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶဝ် သွၼ်ဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ၶႄႇလူင်(မတရိၼ်း) သေတႃႉ တီႈႁိူၼ်းသမ်ႉ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းၽႂ်မၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ၸင်ႇလႆႈပဵၼ် ၼင်ႇၼၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တေလႆႈလႅၼ်ႇၽႃႇသႃႇ ဢင်းၵိတ်ႉမဝ်ႇၵႃး တေလႆႈမေႃ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတူဝ်ၵဝ်ႇ ၼႆယဝ်ႉ။ မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ “မိူဝ်ႈၵဝ်ၶႃႈ တိုၵ်ႉၶိုၼ်ႈၸၼ်ႉၸွမ် ၵႅမ်းပရိတ်ႉ(ၶျ်)၊ မိူင်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ ၵႆႉၵႂႃႇ တီႈၶႄႇၶွၼ်ႈၵၼ် ၼႂ်းလၼ်ႇၻၼ်ႇ။ လႆႈႁၼ်ၶႄႇ ၵူႈဝၢၼ်ႈၵူႈမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ၵူႈတီႈတီႈ မႃးႁူပ်ႉၵၼ်။ ထွမ်ႇသဵင်လၢတ်ႈၶဝ် ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁူႉလႆႈဝႃႈ လုၵ်ႉမိူင်းလႂ်မႃးၼႆယူႇ။ မိူင်းၶႄႇ၊ ႁွင်ႇၵွင်ႇ၊ ထၢႆႇဝၢၼ်၊ မလေး၊ မေႃးရိတ်ႉသျတ်ႉ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်လီဢေးလူသေပိူၼ်ႈ ပဵၼ်ၶႄႇ လုၵ်ႉတီႈၵုၼ်ၵြႃး မိူင်းတူၵ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶဝ်ဢမ်ႇလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၶႄႇ။ လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉၵူၺ်း။ ၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ၸႂ်ဢမ်ႇလီတႃႇၶဝ်တႄႉတႄႉ။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဝူၼ်ႉသွၼ်ႇမႅၼ်ႈ တင်းသုမ်းလူင်လၢင်ၵဝ်ၶႃႈ ဢၼ်ဢမ်ႇမေႃၵႂၢမ်းၶႄႇ(ၵႂၢမ်းပေႃႈမႄႈ) ၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။ ၵဝ်ၶႃႈၵိၼ်ႇၵၢဝ်ႇမႃးဝႃႈ ၵဝ်တေဢမ်ႇႁႂ်ႈၵဝ်လႄႈလုၵ်ႈလၢင်းၵဝ် မိူၼ်ၶဝ်ၼႆမႃးယဝ်ႉ။ လႆႈႁူႉမႃးထႅင်ႈဝႃႈ ၽႂ်သေမဝ်ႇဝႃႈ မၼ်းတိုၼ်းတေလႆႈ မေႃၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢူႈမႄႈမၼ်းလီလီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ်ဝႆႉၵႃႈၶၼ် ၾိင်ႈထုင်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉၸင်ႇ တေမီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ်တူဝ်ၵဝ်ႇသေ တေၸၢင်ႈမီး လွင်ႈၼပ်ႉယမ်ၶိုၼ်း တူဝ်ၵဝ်ႇလႄႈ တေမေႃၼပ်ႉယမ် ပိူၼ်ႈယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈၸင်ႇတႅပ်းတတ်းဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈႁဵၼ်းၽႃႇသႃႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢူႈမႄႈ တူဝ်ၵဝ်ႇ လႄႈ ၽႃႇသႃႇဢင်းၵိတ်ႉ ၼႆ (2)ယိူင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ၼႆယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ႁၼ်ဝႃႈ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈပေႃႈမႄႈၼၼ်ႉ ၵုမ်းၵမ်ၸိၼႄ သဵၼ်ႈတၢင်းပၼ်သေ ပၼ်ႁႅင်းႁတ်းငၢၼ်လူင် လတ်းပူၼ်ႉလွတ်ႈ တင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇလူင် ဢၼ်တေလႆႈႁူပ်ႉၼၼ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။<br> 1966 မိူဝ်ႈပၢင်ၵုမ်လူင်မူၼ်ႉမႄး ပူၵ်းပွင်ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈဝႃႈ “လုၵ်ႈဢွၼ်ႇၵူႈၵေႃႉ တေလႆႈႁူႉ ၸႃႇတိငဝ်ႈႁၢၵ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶဝ် လီလီယဝ်ႉ မေႃႁၵ်ႉပႅင်း ၾိင်ႈထုင်းၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တူဝ်ၵဝ်ႇလီလီၸင်ႇ တေႁတ်းတေႃႇသူႈ တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢၼ်ၶဝ် တေလႆႈႁူပ်ႉၼၼ်ႉသေ မီးလွင်ႈယုမ်ႇယမ် တူဝ်ၵဝ်ႇမႃး။ ၶဝ်တေလႆႈႁူႉဝႃႈ ၶဝ်ပဵၼ်ၽႂ် ၶဝ်လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး တေၵႂႃႇတီႈလႂ်လႄႈ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႂႃႇ ၼႆၸင်ႇ ၶဝ်တေႁတ်းတႅပ်းတတ်း ႁတ်းၵႄႈလိတ်ႈပျတ်ႉသၼႃႇ ဢၼ်လႆႈ ႁူပ်ႉႁၼ်ၼၼ်ႉသေ တေၸၢင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ၼိမ်သဝ်းလႆႈ၊ တေၸၢင်ႈၶိုင်သၢင်ႈ ၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေးၶဝ် မၢၼ်ႇမႅၼ်ႈၽဵင်ႇပဵင်းလႆႈ၊ တေၸၢင်ႈတႅပ်းတတ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈပၼ် တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ဢမ်ႇၼၼ် ၼႃႈၵၢၼ်မုၵ်ႉၸုမ်း သေယိူင်ႈသေဢၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု တမ်းပိူင်ဝႃႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်ႉ ႁႂ်ႈသွၼ်ပႃး ၶႄႇလူင်၊ မလေး၊ တမီး(လ်)ၸွမ်း။ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၶႄႇ၊ မလေး၊ တမီး(လ်)ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇသွၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈၼႆသေ ဢမ်ႇႁႂ်ႈ ႁၼ်ၽိတ်းၵၼ်လႄႈ ငူပ်ႉငိပၼ်။ မလေးလႄႈၵြႃး ၽွမ်ႉလႆႈၸႂ်သေတႃႉ ႁၢမ်ႉၼမ်သမ်ႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁၼ်လီ ၼိူဝ်လွင်ႈဢဝ်လိၵ်ႈ ဢင်းၵိတ်ႉပဵၼ် သုၼ်ႇၵၢင် ၸႂ်ႉတိုဝ်းၼႂ်းၵၢၼ်လုမ်း ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မီးၸုမ်းၽၢႆႇၵႃႉၶၢႆ ဢၼ်ပဵၼ်ၶႄႇႁၢမ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈလိၵ်ႈ တၢင်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ႁၢမ်ႉၼမ် ပဵၼ်ၶႄႇလႄႈ ႁႂ်ႈယုၵ်ႉလိၵ်ႈၶႄႇ ပဵၼ်လၵ်းသုင်လိူဝ်ပိူၼ်ႈ ၼႆသေတႃႉ လီၵႂၢၼ်းယု ဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းသေ 1.10.1966 မၵ်းမၼ်ႈ လိၵ်ႈတင်း(4)မဵဝ်း ပဵၼ်လိၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼႂ်းလုမ်း မႃးယူႇယဝ်ႉ။ October 1966 လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶႄႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တေႃႇမၼ်းထႅင်ႈ။<br> ၶႄႇႁၢမ်ႉၼမ် သူင်မိုတ်ႈလွၵ်းလၢႆးပိူင်ၵဝ်ႇသေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈလိၵ်ႈၶႄႇ ပဵၼ်ယႂ်ႇ။<br> လွင်ႈဢမ်ႇဢဝ်လိၵ်ႈၶႄႇ ပဵၼ်လၵ်းၼၼ်ႉ ၶႄႇၶဝ်သၢၼ်ၶတ်း လီၵႂၢၼ်းယုတႄႉတႄႉ။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၸၼ်ႉၸွမ်ၶႄႇ ဢွၼ်ၵၼ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်းတေႃႇမၼ်း လၢႆပွၵ်ႈၵေႃႈယႃႇ လီၵႂၢၼ်းယုဝႃႈ တူဝ်မၼ်းပဵၼ်ၶႄႇၵေႃႈယႃႇ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈတၢင်တူဝ်ၶႄႇၵူၺ်း။ ပဵၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ် ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းမိူင်းတင်းမူတ်းလႄႈ တေလႆႈၸုၵ်းၽၢႆႇ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽွင်ႈ ၼႆသေ ဢမ်ႇၸွမ်းၸႂ်ၶႄႇၶိူဝ်းလဵဝ်။<br> ယွၼ်ႉႁႂ်ႈႁဵၼ်း ဢင်းၵိတ်ႉ၊ မလေး၊ ၶႄႇ၊ တမီး(လ်)လႄႈ ပဵၼ်ႁၢပ်ႇၼၵ်းလူင် တႃႇလုၵ်ႈႁဵၼ်းၼႆၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ႁူႉယူႇသေတႃႉ ႁၼ်ဝႃႈ ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ မေႃၵႂၢမ်းမဵဝ်းလဵဝ်ၵူၺ်း ႁႃလဵင်ႉတွင်ႉဢမ်ႇလႆႈ။ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႉဢမ်ႇလႆႈ။ ယေးငိုၼ်း(ၽၢၼ်ႇ) ၼႂ်းမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ(200)ပၢႆလႄႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉတင်းသဵင်ႈၵေႃႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်ႈၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ်ႉသေ ႁဵတ်းၵၢၼ်။ ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ဢၼ်လႂ်ၵေႃႈ လူဝ်ႇၸႂ်ႉတိုဝ်းယူႇလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈပၢၵ်ႈပႅတ်ႈသေယိူင်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၸိူဝ်းသူင်ႇလုၵ်ႈၶဝ် ႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လႆႈၶၢမ်ႇသႄႉသွမ်းဝႃႈ ၵူၼ်းႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းယွင်ႇမဝ်း ငိုၼ်းၶမ်း ၼႆထႅင်ႈ။ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်လိူၵ်ႈတၢင်ႇၼၼ်ႉ မီးၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ၼင်ႇႁိုဝ်လႄႈ ႁႂ်ႈၶဝ်သွၼ်လိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉၼႆ ၶဝ်ႁဵတ်းၵႅင်ႈဢမ်ႇႁူႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈတႄႉ ႁႂ်ႈလႆႈၵၢၼ်ငၢႆႈၼႆသေ သူင်ႇလုၵ်ႈၶဝ် ႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်ႉယူႇ။<br> ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းႁပ်ႉၶူးၸၼ်ႉၸွမ်ၶႄႇ ႁႃၵၢၼ်ယၢပ်ႇ။ ဢၼ်လႆႈၶူး တီႈၸၼ်ႉၸွမ်သွၼ်ဢင်းၵိတ်ႉ လႆႈၵၢၼ်ငၢႆႈ။ သိုပ်ႇႁဵၼ်း တၢင်ႇမိူင်းထႅင်ႈၵေႃႈ ငၢႆႈၼႆလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု မႄးပိူင်သွၼ်ၸၼ်ႉၸွမ်ၼၢၼ်ယၢၼ် ဢၼ်သွၼ်ၽၢႆႇၶႄႇၵူၺ်းၼၼ်ႉလႄႈ ႁူပ်ႉတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇတႄႉတႄႉ။<br> ၶူးသွၼ်ၶႄႇ တီႈၸၼ်ႉၸွမ်ၼၢၼ်ယၢၼ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်လႆႈၸၼ်ႉၶူးလူင် (ၻွၵ်ႇၻိူဝ်ႇ) တီႈဢမေႇရိၵၼ်ႇမႃးၵေႃႈ ယွၼ်ႉၸႂ်ႉၵႂၢမ်းၶႄႇ သွၼ်ၵၼ်မႃး လႄႈ ဢမ်ႇပေႃးမေႃၶေႃႈၸႂ်ႉၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၽၢႆႇဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ႁူပ်ႉတင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇ။ လီၵႂၢၼ်းယု မႄးဢွၵ်ႇၶေႃႈပူင်မႂ်ႇဝႃႈ ၸဵမ်ၶူးတင်းလုၵ်ႈႁဵၼ်းၶႄႇ တင်းမူတ်း ဢမ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၼႆသေ ႁႂ်ႈဢွၼ်ၵၼ်ၶိုၼ်းႁဵၼ်း ၼင်ႇပိူင်မႂ်ႇတင်းမူတ်း။<br> မိူဝ်ႈၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ႇလိၵ်ႈၶႄႇၵႂၢမ်းၶႄႇ ၸူဝ်းၵၼ်သူင်ႇလုၵ်ႈၶဝ်ၵႂႃႇႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု သူင်ႇလုၵ်ႈမၼ်း ၵႂႃႇႁဵၼ်း တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၶႄႇသေ ၽိုၵ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉပၼ် တီႈႁိူၼ်း။<br> ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ယွၼ်ႉႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၾိင်ႈထုင်း မိူင်းတူၵ်း ဢူမ်ဢိုၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းမႃးထႅင်ႈ။ မၼ်းသွၼ်ႇဝႃႈ ၵိုင်ႇလီသိမ်းပႅင်း ၾိင်ႈထုင်းလၢၵ်ႇလၢႆး မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ပိူင်ႈၵၼ်တင်း မိူင်းတူၵ်းၼၼ်ႉဝႆႉယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ ၵျပၢၼ်ႇ ႁပ်ႉဢဝ်လွင်ႈ ဢေႃးၸႃႇဢမေႇရိၵၼ်ႇ ၸိုမ်းၶဝ်ႈသေတႃႉ တိုၵ်ႉဢွၼ်ၵၼ် သိုပ်ႇသိမ်းပႅင်း ၾိင်ႈထုင်းၶဝ်ယူႇၼၼ်ႉ ၵိုင်ႇလီယိူင်ႈဢဝ်တႄႉတႄႉ ၼႆလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယုဝႃႈ မိူဝ်ႈၵျပၢၼ်ႇ ႁဵတ်းလႆႈၼၼ်ႉ ႁဝ်းၵေႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ယွၼ်ႉၼၼ် လိူၵ်ႈဢဝ်ႁူင်းႁဵၼ်းၶႄႇ ဢၼ်လီသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ (9)ႁူင်းႁဵၼ်းသေ တႄႇၵၢၼ်မႃး။ ႁႂ်ႈလိၵ်ႈၶႄႇ ပဵၼ်လိၵ်ႈထိၼိုင်ႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉ ပဵၼ်လိၵ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းသေ သွၼ်ႁဵၼ်းမႃးလႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး မီးလွင်ႈၶႅပ်ႉလႅပ်ႈ ထိုင်တီႈမႃးယူႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> လွင်ႈဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လူဝ်ႇလႆႈမေႃၵႂၢမ်း လၢႆယိူင်ႈလၢႆပိူင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ် ဢမ်ႇႁဵတ်းဢမ်ႇလႆႈလူင် ဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆသေ လီၵႂၢၼ်းယု တမ်းမၢႆမီႈသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ယူႇယဝ်ႉ။ ထႅင်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၵေႃႈ လီၵႂၢၼ်းယု ယိူင်းဢၢၼ်းဝႃႈ ၸိူဝ်းၶိုၼ်ႈႁဵၼ်း တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ ဢွၵ်ႇၵႂႃႇၼၼ်ႉ တီႈဢေႇသုတ်းမၼ်း ႁႂ်ႈလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈမဵဝ်းၼိုင်ႈၵႂႃႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ယွၼ်ႉလီၵႂၢၼ်းယု ၶတ်းၸႂ်လႄႈ လွင်ႈဢဝ်ဢင်းၵိတ်ႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းသုၼ်ႇၵၢင်ၼၼ်ႉၵေႃႈ 1980 ၼၼ်ႉၸိုင် လႆႈထိုင်တီႈယိူင်းဢၢၼ်းမႃးယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၸုမ်းမၼ်းၼၼ်ႉ ၽွင်းလူင်(2)ၵေႃႉ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၽွမ်ႉၸွမ်း လွင်ႈသွၼ် ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ ပိုၼ်ႉတီႈသေတႃႉ လီၵႂၢၼ်းယု ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇယၢဝ်းသေ သပ်းလႅင်းပၼ်ၶိုၼ်း ႁႂ်ႈၽွမ်ႉၸွမ်းမႃး ယူႇယဝ်ႉ။<br> လွင်ႈလီၵႂၢၼ်းယု တမ်းပၵ်းပိူင်ဝႃႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇတင်းမိူင်း ဢမ်ႇႁဵၼ်းလိၵ်ႈဢင်းၵိတ်ႉဢမ်ႇလႆႈ ၼႆသေ တမ်းပိူင် ဢဝ်လိၵ်ႈၶႄႇပဵၼ်လိၵ်ႈ ထိသွင်မႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇသၢင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းမၼ်းမႃး တႄႉတႄႉ။<br> ၸွမ်းၼင်ႇဝၢၼ်ႈမိူင်းလူဝ်ႇၼၼ်ႉ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁႅင်းၸင်ႈမၼ်း ၽဵင်ႇၵၼ်။ ဢဝ်ၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ၶူဝ်းၶွင်ၵူႈပွတ်းတွၼ်ႈ မႃးႁူမ်ႈပဵၼ် ၸႂ်သဵၼ်ႈလဵဝ်ၵၼ်သၢင်ႈၸင်ႇ တေပဵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းလႆႈ ၼႆၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ႁဵတ်းသၢင်ႈၼႄမႃးယူႇယဝ်ႉ။<br> ==ႁႂ်ႈပဵၼ်ၶုၼ်မိူင်းမူတ်းသႂ်== 1959 လီၵႂၢၼ်းယု ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်ယဝ်ႉၵေႃႈ တႄႇလၢင်ႉ တင်းၵျၢင်ႉၵမ် ၵူၼ်းၼႂ်းၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၼ်း ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈမူတ်းသႂ်မႃး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လီၵႂၢၼ်းယု ၵႆႉလႆႈငိၼ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် မိူင်းၼႂ်းဢေးသျုး တင်းၼမ် လေႃးၽယႂ်ႇ၊ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ၊ ဢၵျၢင်ႉလူႉၼႆလႄႈ မိူဝ်ႇၸၢၼ်ႈဝႆႉ တႄႉတႄႉ။ ၶဝ်ၸိူဝ်းဝႃႈ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းဢၼ်လႆႈၶၢမ်ႇ တဵၵ်းတဵင်ယူႇၼၼ်ႉ ပူၼ်ႉလွတ်ႈၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁၼ် ၶဝ်ဢွၼ်ၵၼ် မူၺ်ႇမူၺ်ႉၽၢၼ်ႇတႃႇငိုၼ်းတွင်းၵူ ၼ်းမိူင်းဝႆႉယူႇ တင်းၼမ်။<br> ဝၢႆးသိုၵ်းလုမ်ႈၾႃႉသွင်ယဝ်ႉ မၼ်းလႆႈၵႂႃႇႁူပ်ႉ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶႄႇ တီႈဢိင်ႇၵလႅၼ်ႇ ဢၼ်ႁၢဝ်ႈႁႅင်း တႃႇတိုၵ်းပႅတ်ႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶႄႇ ၸိူဝ်းၵိၼ်သူလၢပ်ႈၼၼ်ႉယူႇ။ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ တီႈတၢႆႇပေႇ(ငဝ်ႈဝဵင်းထၢႆႇဝၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၶၼ်ငိုၼ်းလူတ်းလူင်းလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ ယႂ်ႇလူင်ဝႆႉယူႇ တင်းၼမ်။ ယွၼ်ႉလွင်ႈၼင်ႇၼၼ် ဢီးသူၼ်းလႄႈ လုၵ်ႈႁဵၼ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ မီးၼမ်။ လုၵ်ႈႁဵၼ်းၶဝ် ၶႂ်ႈယိူင်ႈဢဝ် လွင်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၸုၼ်ႉသုၼ်ႇတူဝ်၊ ၶၢမ်ႇယၢပ်ႇ တႃႇၵူၼ်းၼမ်လႄႈ ငိူင်ႉဝႄႈၵၢၼ်ႁၼ်သုၼ်ႇတူဝ် ၸိူဝ်းၼၼ်ႉတႄႉတႄႉ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၵေႃႈ ပၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လိၼ်ႇယူႇႁူၵ်ႉ(1956 -1959)ၼၼ်ႉ မီးလွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈမႃး။ ၽွင်းလူင် ပၢႆးပိင်ႇၺႃႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉဝႃႈ တေတိုၵ်းပႅတ်ႈၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၼႆသေ ဢဝ်ငိုၼ်း တီႈဢမေႇရိၵၼ်ႇ ၼိုင်ႈလၢၼ်ႉၻေႃႇလႃႇ။<br> ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မိူဝ်ႈပႃႇတီႇမၼ်း ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယုၸင်ႇ တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေၶတ်းၸႂ် လၢင်ႉပႅတ်ႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ ၼႆယူႇယဝ်ႉ။<br> June 1959 မိူဝ်ႈပၢင်ၶၢမ်ႇသိတ်ႉၸႃႇ ၶိုၼ်ႈပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼႂ်း ႁွင်ႈႁေႃးလူင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်မိၵ်ႈမၢႆ ၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ်ၼႆသေ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လီၵႂၢၼ်းယုၶဝ် ဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ၼုင်ႈၶူဝ်းၶၢဝ် တင်းမူတ်းသေ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ၶၢမ်ႇသိတ်ႉၸႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈပႃႇတီႇမၼ်း ပဵၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸုမ်းပႃႇတီႇၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉၶဝ် ၶတ်းထတ်း လွင်ႈၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ် ယူႇၼႂ်းလုမ်း မီးၶိူင်ႈလူမ်းယဵၼ်၊ လွင်ႈၶီႇလူတ်ႉ လုၵ်ႉမိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇ သူင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းမႃး၊ လွင်ႈမီးယိၼ်ႉပေႃႉၵွပ်ႉ(ၽ်)၊ လွင်ႈသူင်ၵိၼ်ၿီႇယႃႇ၊ လွင်ႈၽူႈမၢၵ်ႈ ပဵၼ်ႁႅင်းၵမ်ႉလင်ဝႆႉ၊ လွင်ႈလီၵႂၢၼ်းယု လူင်းႁူင်းႁဵၼ်း ၵႅမ်းပရိတ်ႉ(ၶျ်)မႃး ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ တႄႉတႄႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လီၵႂၢၼ်းယုလႄႈ လုၵ်ႈၸုမ်းမၼ်း ဢမ်ႇမီးလွင်ႈ လိင်ႉလႅၼ်ငိုၼ်းတွင်းဝၢၼ်ႈမိူင်း၊ ဢမ်ႇမီး လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈလႄႈဢမ်ႇ ၸၢင်ႈႁဵတ်းတၢင်းၽိတ်းသႂ်ႇၶဝ်။<br> ၼႂ်းၸုမ်းၽွင်းလူင်မၼ်းၼၼ်ႉၵေႃႈ လိူဝ်သေၵေႃႉလဵဝ် ပဵၼ်ၵူၼ်းလႆႈ ႁပ်ႉၶူးမႃးတင်းမူတ်း။ မေးၼၢင်းၶဝ်ႁၢမ်ႉၼမ်ၵေႃႈ မီးၵၢၼ် မီးငိုၼ်းၶဝ်ႈ ၼမ်ဝႆႉယူႇ ၽႂ်မၼ်းလႄႈ ဢမ်ႇလူဝ်ႇပႂ်ႉၵိၼ် ငိုၼ်းၽူဝ်လႆႈမႃးၼၼ်ႉ မဵဝ်းလဵဝ်လႄႈ တႃႇဝႃႈဢၵျၢင်ႉတေလူႉ ယွၼ်ႉငိုၼ်းတွင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။<br> 1930 လီၵႂၢၼ်းယု ယႃႉလူႇပၵ်းပိူင် 1937 ဢၼ်ပဵၼ်ပၵ်းပိူင်ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼၼ်ႉပႅတ်ႈသေ ၶိုၼ်းတမ်းပိူင် ဢၼ်ၵႅၼ်ႇၶႅင်လိူဝ်ၵဝ်ႇ မႃးထႅင်ႈ။ ၵူၼ်းၸွပ်ႇၸႅတ်ႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼၼ်ႉ မီးဢႃႇၼႃႇတိၺွပ်း၊ ၸႅတ်ႈထတ်းသၢႆမၢႆငိုၼ်း ၼႂ်းယေးငိုၼ်းၶဝ် ၸိူဝ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼႆ ၼၼ်ႉထႅင်ႈ။ ၸိသင်ႇလုမ်းတြုး ႁႂ်ႈပၼ်တၢမ်ႇ ၵူၼ်းၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼၼ်ႉ ၼၵ်းၼၵ်းၼႃၼႃထႅင်ႈ။ သင်ဝႃႈ မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼႆၸိုင် တင်ႈတႄႇ ၸၼ်ႉၸွမ်ၽွင်းလူင် လူင်းၵႂႃႇ မီးသုၼ်ႇၸႅတ်ႈထၢမ်လႆႈ။<br> မိူဝ်ႈ 1971 ပလိၵ်ႈၵုမ်းတၢင်း ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ တီႈၸဝ်ႈၵႃး ၼိုင်ႈလမ်း(5-10)ၻေႃႇလႃႇလႄႈ ထူၵ်းဢွၵ်ႇၵၢၼ်(250)ၵေႃႉ။ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ် တီႈႁွင်ႈ ၵၢၼ်ၶွၼ်ႇၵေႃႈ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇ။ ၵူၼ်းယူႇလင် ၵမ်ႉၸွႆႈ ၸိူဝ်းလၵ်ႉဢဝ် ၵုၼ်ႇႁၢမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈမိူင်းတႄႇၵႂႃႇ ၵူႈယိူင်ႈ ၸိူဝ်းဢမ်ႇႁဵတ်းၸွမ်းပိူင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တမ်းဝႆႉသေ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈသေ လၵ်ႉၸွႆႈၵၢၼ်ၼွၵ်ႈပၵ်းပိူင် တင်းမူတ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလီၵႂၢၼ်းယု ပၼ်တၢမ်ႇၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ယူႇယဝ်ႉ။<br> ႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်ၵေႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ 1960-1980 ၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီး ၽွင်းလူင် ဢၼ်လႆႈၺႃးတၢမ်ႇ ယွၼ်ႉၵိၼ်သူးလၢပ်ႈယူႇ။ ၽွင်းလူင်ႁွင်ႈၵၢၼ် သၢင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ တၢၼ်ႇၵီႇယႃႇၵၼ် ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းႁူမ်ႈ ၵၢၼ် လီၵႂၢၼ်းယုမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈ1950။ ပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸုမ်းၵုမ်းပၢႆးၸၢၵ်ႈ သၢႆၵၢၼ်မိၼ် မလေးသျုး။ လိုၼ်းမႃး ယုၵ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၽူႈၵုမ်းသင်ႇ(MD) သၢႆၵၢၼ်မိၼ်မလေး။<br> မိူဝ်ႈသိုဝ်ႉႁိူဝ်းမိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းထႅင်ႈၼၼ်ႉ တၢၼ်ႇၵီႇယႃႇၵၼ် လႅပ်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈသေ ယူႇၽၢႆႇလင် ၵမ်ႉဝႆႉၼႆလႄႈ ပူတ်းၸၼ်ႉၵၢၼ်မၼ်းပႅတ်ႈ။ လိုၼ်းၼၼ်ႉ တၢၼ်ႇၵီႇယႃႇၵၼ် ၶိုၼ်ႈပဵၼ် ၽွင်းလူင်မႃးၶိုၼ်း။ 1975 တၢၼ်ႇၵီႇယႃႇၵၼ် လႄႈ လုၵ်ႈလၢင်းၼၢင်းမေး ၵႂႃႇလႄႇ ဢိၼ်ၻူဝ်ႇၼီးသျုးၼၼ်ႉ ၽူႈႁပ်ႉမဝ်သၢင်ႈႁိူၼ်းတိူၵ်ႈထႅဝ် ဢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း ႁႂ်ႈသၢင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႉၼိုင်ႈ ၶၢမ်ႇသဵင်ႈပၼ်ၸရိပ်ႈတင်းမူတ်း။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ တၢၼ်ႇၵီႇယႃႇၵၼ် ႁပ်ႉဢဝ်ႁိူၼ်း ဢၼ်မီးၵႃႈၶၼ် မွၵ်ႈ(5)သႅၼ် တီႈၽူႈႁပ်ႉမဝ်ၼၼ်ႉထႅင်ႈၼႆလႄႈ ထတ်းႁၼ်ဝႃႈ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼႆသေ တၢင်ႇ လုမ်းတြုး။ လႆႈၺႃးတၢမ်ႇၶွၵ်ႈ(4)ပီ။ တၢင်ႇလိၵ်ႈယွၼ်း ႁႂ်ႈဢဵတ်းလူလႄႈ လူတ်းလူင်းပၼ် ႁႂ်ႈတူၵ်း(18)လိူၼ် ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၽွင်းလူင် တေႇဝမ်ႇၶျိင်ႇ ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်းၸူဝ်ႈ 1981-1982 ၼၼ်ႉ ၵိၼ်သူးလၢပ်ႈမႃး (8) သႅၼ်ၼႆသေ လႆႈၶိုၼ်ႈလုမ်းတြုး။ မၼ်းယွၼ်း ထူပ်းၵေႃႈ လီၵႂၢၼ်းယု ဢမ်ႇထူပ်းသေ လၢတ်ႈဝႃႈ ၸူဝ်ႈပႆႇတတ်းသိၼ်ယဝ်ႉၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇထူပ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၸူဝ်ႈၼႂ်းၼၼ်ႉ ဝၼ်းၼိုင်ႈ လိၵ်ႈၽွင်းလူင် သူင်ႇၸူးၼၼ်ႉ ထိုင်မႃးတီႈ လီၵႂၢၼ်းယု လႄႈ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ<br> ၸွမ်ၽွင်းလူင်တီႈၶႃႈ မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃး(2) ဝူင်ႈၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈတုၵ်ႉၶၸႂ်ၼႅၼ်ႇသေ ၸႂ်တူၵ်းတႄႉတႄႉ။ လွင်ႈပဵၼ်မႃးၼႆႉၼၼ်ႉ ၵဝ်ၶႃႈ မီးပုၼ်ႈၽွၼ်းတႄႉယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၶႃႈ တႅပ်းတတ်း တႃႇတေႁပ်ႉဢဝ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းယဝ်ႉၶႃႈ။ ယူႇတီႈပဵၼ်ၵူၼ်းမိူင်း ဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်မီးၵုင်ႇမုၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ႁူႉၵႃႈ ၵဝ်ၶႃႈတေလႆႈႁပ်ႉဢဝ် တၢင်းၽိတ်း ဢၼ်ၼၵ်းၼႃသေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶၼ်ၶၼ်ဝႆးဝႆးၸင်ႇ တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၶႃႈယဝ်ႉ။<br> ဢူၺ်းလီမီးသိတ်ႉၸႃႇ <br> တေၶျဵင်ႇဝၢၼ်ႇ<br> ၽွင်းလူင်ၼၼ်ႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 15.12.1986 လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ၵႂႃႇသူင်ႇမႃႇသႃႇ။ ၵႂႃႉႁူပ်ႉ လုၵ်ႈမေးမၼ်း။ မေးၼၢင်းမၼ်းၼၼ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၽူဝ်မၼ်းၼၢင်း ႁဵတ်းၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႃး တင်းၸူဝ်ႈတင်းၸၢတ်ႈလႄႈ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်ၼၼ်ႉၵႂႃႇ။ ဢမ်ႇၶႂ်ႈႁႂ်ႈၸႅတ်ႈ တၢင်းၽိတ်းၵူၼ်းတၢႆသေ ၽႃႇၸၵ်းတူၺ်း။ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပႃး ၼႂ်းသၢႆမၢႆတၢႆၵႂႃႇယူဝ်းယူဝ်းၵူၺ်း ဝႃႈၼႆ။ တီႈတႄႉၵေႃႈ တေၶျဵင်ႇဝၢၼ်ႇ ၵိၼ်ယႃသေ ၶႃႈတူဝ်မၼ်းတၢႆၵႂႃႇ။ ၸုမ်းၵၢၼ်မိူင်း ၽၢႆႇၶတ်းထတ်းၶဝ် ယွၼ်းႁႂ်ႈတင်ႈၸုမ်းထတ်းသၢင် ၸႅတ်ႈထၢမ်ၼႆလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ပၼ်ၶႂၢင်ႉ ႁႂ်ႈၶိုၼ်းထတ်းၸႅတ်ႈလႄႈ လုၵ်ႈမေး တေၶျဵင်ႇဝၢၼ်ႇ ဢမ်ႇႁတ်းၼႄၼႃႈယဝ်ႉသေ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး ပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်းၵႂႃႇ ဢမ်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၶိုၼ်းသေပွၵ်ႈယဝ်ႉ ဝႃႈၼႆ။<br> 1989 မၵ်းမၼ်ႈငိုၼ်း တၢမ်ႇၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇ ၻေႃႇလႃႇ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၼိုင်ႈမိုၼ်ႇ ထိုင် ၼိုင်ႈသႅၼ်။ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ တဵၵ်းတဵင် ပၼ်တၢမ်ႇႁၢဝ်ႈႁႅင်း ၼိူဝ်ၵူၼ်းၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ တိၵ်းတိၵ်းလႄႈ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ ၸင်ႇလႆႈ ၸၢႆႇႁၢႆၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<br> 1997 သၢႆမၢႆမိူင်း ၵိၼ်သူးၵိၼ်လၢပ်ႈ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပႃးၼႂ်းသၢႆမၢႆ မိူင်းမီးၵူၼ်းၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ ဢေႇသေပိူၼ်ႈ ၼႂ်းဢေးသျုး။ ဢၼ်တၢမ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လူင်းမႃးၼၼ်ႉ ၵျပၢၼ်ႇ၊ ၶႄႇ။ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းၵိၼ်သူးလၢပ်ႈ ဢေႇသေပိူၼ်ႈ ထိ(7) ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇၵိၼ်သူးလၢပ်ႈလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု တမ်းပိူင် ႁႂ်ႈပၼ်ငိုၼ်းလိူၼ် ပဵင်းပေႃးၵုမ်ႇထူၼ်ႈ။ March 1985 တီႈပၢင်ၵုမ် တမ်းဝၢင်းငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇ(ၿတ်ႉၵျႅတ်ႉ) ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ ထဵင်ၵၼ် လွင်ႈပိူင်ငိုၼ်းလိူၼ်။ ႁူဝ်ပဝ်ႈ ၸုမ်းၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၼၼ်ႉ ထတ်းသၢင်ဝႃႈ ငိုၼ်းလိူၼ်လီၵႂၢၼ်းယု ၻေႃႇလႃႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ(29,000)ၼၼ်ႉ သင်တေတႅၵ်ႈတင်း ငိုၼ်းလိူၼ် ၸွမ်ၽွင်းလူင်မလေး လႆႈ(10,000)ၵူၺ်းၼၼ်ႉ ၼမ်လိူဝ်ၼႅၼ်ႇ ဝႃႈၼႆ။<br> မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈဝႃႈ “ပေႃးတေဝႃႈၼၼ် မႃးၵူဝ်ႉ(ၸ်) ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၾိလိပ်ႉပိၼ်း(ၸ်) ဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ် ပဵင်းၻေႃႇလႃႇ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ (1,000)ၵူၺ်း။ ၸွမ်ၸိုင်ႈမလေး ဢၼ်လႆႈဢုပ်ႉၵူၼ်းမိူင်း(150)လၢၼ်ႉ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢဝ်ငိုၼ်းလိူၼ် ပဵင်းၻေႃႇလႃႇသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ(2,500)ၵူၺ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶဝ်ၸိူဝ်ႈၼၼ်ႉ မၢၵ်ႈမီးလိူဝ်ၵဝ်ၶႃႈတႄႉတႄႉ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ် ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၼီးသျုးၼၼ်ႉ လိုဝ်ႈၵၢၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉသိုပ်ႇယူႇလႆႈ တီႈႁိူၼ်း ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၼၼ်ႉ ထႅင်ႈယူႇ။ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မလေးသျုးၵေႃႈ လႆႈလိၼ်(ဢမ်ႇၼၼ်)ႁိူၼ်းလၢႆလၢႆ။ ႁိူၼ်းဢၼ်ၵဝ်ၶႃႈယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈႁိူၼ်းၵဝ်ၶႃႈ ပဵၼ်ႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ။ ၵဝ်ၶႃႈ ဢမ်ႇမီးငိုၼ်းလိူဝ်” ၼႆယဝ်ႉ။ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈငိုၼ်းလိူၼ် ၽွင်းလူင်ပၼ်ၵူႈပီ။ ႁဵတ်းၼၼ်ၸင်ႇ ငိုၼ်းလိူၼ်ၶဝ် တေဢမ်ႇပေႃးပိူင်ႈၵၼ်တင်း ငိုၼ်းၶဝ်ႈၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈၵုင်ႇပၼီႇသုၼ်ႇတူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လွင်ႈၵိၼ်သူးလၢပ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇၸၢင်ႈမီး ၼႆယဝ်ႉ။ 1978 ၻွၵ်ႇတိူဝ်ႇတူဝ်ႇၼီၵၼ် ႁဵတ်းၽူႈၸတ်းၵၢၼ် ယူႇတီႈယေးငိုၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈလူင်မိူင်းၶႄႇ။ ၼိုင်ႈပီ လႆႈငိုၼ်းလိူၼ် (950,000)။ လီၵႂၢၼ်းယု ႁႂ်ႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်သေ မႃးၸွႆႈလႄႈ ၶၢမ်ႇဢွၵ်ႇၵၢၼ်သေ မႃးၸွႆႈၵၢၼ် ဢၼ်လႆႈငိုၼ်းလိူၼ် သၢမ်ပုၼ်ႈၼိုင်ႈပုၼ်ႈ ငိုၼ်းလိူၼ် ၵဝ်ႇမၼ်းၼၼ်ႉၵူၺ်းသေ ၸွႆႈၵၢၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတူဝ်ၵဝ်ႇမႃး ယူႇယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယုၼၼ်ႉ ႁဵတ်းသၢင်ႈၸွမ်းပၵ်းပိူင်။ မၼ်းဢမ်ႇႁႂ်ႈၽႂ်လႆႈယူႇ ၼိူဝ်ပၵ်းပိူင်။ ပဵၼ်ၽွင်းလူင်၊ ပဵၼ်ၸွမ်ၽွင်းလူင်ၵေႃႈယႃႇ တိုၼ်းတေ လႆႈၶၢမ်ႇပၵ်းပိူင်တႅပ်းတတ်းၵူၺ်း ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ ဝၢၼ်ႈမိူင်း ဢၼ်မၼ်းဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼႅၼ်ႇၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈလီလႆႈဢၢမ်း။<br> ==လွင်ႈမူတ်းသႂ်== 1967 မိူဝ်ႈလီၵႂၢၼ်းယု ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇ လႆႈႁၼ်ၼႂ်းႁွင်ႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ မီးၵွၵ်းထူမ်ႇဝႆႉတင်းၼမ်။ ယွၼ်ႉၶဝ်ၵႆႉ ၶင်ႇၶီႈၶၢၵ်ႇ၊ ထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆးလႄႈ ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶႄႇၵမ်ႈၽွင်ႈ တိုၵ်ႉၸႂ်ႉၵွၵ်းထူမ်ႇယူႇ။ 1978 တဵင်ႇသျွင်ႇၾဵင်ႇ မႃးမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ တမ်းဝႆႉပၼ် ၵွၵ်းထူမ်ႇသေတႃႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႉ။ လႅပ်ႈႁူႉဝႃႈ ၶႄႇမိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢမ်ႇၸႂ်ႉၵွၵ်းထူမ်ႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈ 1960 ပၢႆမႃးၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု တူင်ႉတိုၼ်ႇသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈထူမ်ႇ ၼမ်ႉလၢႆး။ ၵူၺ်းၵႃႈ တေႃႇထိုင် 1980 ပၢႆၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉမီးၸဝ်ႈၵႃး ၸိူဝ်ႈပိုတ်ႇႁူးလႅင်းၵႃးသေ ထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆးတူၵ်းၼိူဝ်တၢင်းယူႇ။<br> လွင်ႈဝႃႈ ထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆးၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈပဵၼ်မၢၵ်ႇႁူၵ်ႈ(ပွတ်ႇမႅင်း)ၼႆၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ႁႂ်ႈသွၼ်တီႈႁူင်းႁဵၼ်း။ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃး လွင်ႈသူင်ယၢမ်ႈ ထူမ်ႇၼမ်ႉလၢႆးၼၼ်ႉႁၢႆၵႂႃႇ။ လီၵႂၢၼ်းယုဝႃႈ “ပိၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၸပ်းယိၼ်ႉမၼ်း ဝႆႉယူႇၵေႃႈယႃႇ ပဵၼ်လွင်ႈဢမ်ႇလီၸိုင် တိုၼ်းတေလႆႈပႅတ်ႈ။ တေလႆႈ ဢွၼ်ၵၼ်ပႅတ်ႈ တင်းသူင်ယၢမ်ႈဢမ်ႇလီ ဢၼ်မီးမႃးၸဵမ်ၵွၼ်ႇၼၼ်ႉယူႇ” ဝႃႈၼႆ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု ၶႂ်ႈသၢင်ႈ ႁႂ်ႈမိူင်းမၼ်း မူတ်းသႂ် ၶဵဝ်ႁိူဝ်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ဝႆႉယူတႃႇသေႇသေ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် ဢူဝ်ႇဢေးၸိတ်ႉ(Oasis) ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢေးသျုး။ တေၸၢင်ႈမီးၵူၼ်းၵႃႉ ၽူႈမၢၵ်ႈယႂ်ႇလူင်လႄႈ ၽူႈလႄႇလၢဝ်း ၶဝ် ၶဝ်ႈမိူင်းမႃးလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် တီႈသိူဝ်းသႃႇလႄႈ တီႈပိူၼ်ႈၶွႆယိူင်ႈၼၼ်ႉ တေလႆႈၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၼႆယဝ်ႉ။<br> ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်း ၵမ်ႈၽွင်ႈ လုၵ်ႉၼႂ်းသုမ်ႉသေ ၶၢႆႉၽႅဝ်ဝႆႉယူႇသဝ်း ၼိူဝ်ႁိူၼ်းတိူၵ်ႈထႅဝ်သုင်လူင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉၵေႃႈယႃႇ ယင်းပႆႇပႅတ်ႈလႆႈ တင်းသူင်ယၢမ်ႈၵဝ်ႇၶဝ်။ တိုၵ်ႉသႅၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢူၼ်ဢၢၼ်တေႃႇၵၼ်ယူႇ။ တိုၵ်ႉၶၢႆၶူဝ်းၶွင် ႁိမ်းၽင်ႇတၢင်းယူႇ။ ၸဝ်ႈၵႃးၵေႃႈ ဢမ်ႇမီးလၵ်းပိူင် ၵႃႈၵႃးၼင်ႇၶၢဝ်းတၢင်းလႄႈ ၶႂ်ႈယွၼ်းၵႃႈႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵမ်ႉၸႂ်။ ၸွမ်းတၢင်းၵေႃႈ ၶႂ်ႈၵိုတ်း တီႈလႂ်ၵိုတ်း။ ၶႂ်ႈႁေႃႈၽင်ႇလႂ်ႁေႃႈသေ ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်သေဢိတ်း။<br> 1971 မီးၼႃႈၵၢၼ် ပၼ်ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းလႆႈယဝ်ႉလႄႈ ၸင်ႇလႆႈယိပ်းၵမ် ပၵ်းပိူင်ၼိူဝ်ၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃး။ ၸဝ်ႈတၢင်းၶၢႆၶၢင်ႈတၢင်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈႁဵတ်းမၢႆၾၢင်ၶၢႆၶူဝ်းၶွင်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇႁႂ်ႈၶၢႆၼိူဝ်တၢင်း။ ႁဵတ်းပၼ် တီႈၶဝ်တေလႆႈၵႂႃႇၶၢႆ။ သၢင်ႈပၼ်လွတ်ႇၼမ်ႉ၊ ႁွင်ႈၵွၵ်ႇ၊ ဝႆႉပၼ်ၵူၺ်ယုၵ်းယၵ်းသေ ႁဵတ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်မိူင်းဢမ်ႇဝူၺ်ႇဢမ်ႇႁင်ႈ။ 1980 ၼၼ်ႉ တမ်းပၼ်တီႈ ၸဝ်ႈတၢင်းၶၢႆၶၢင်ႈတၢင်းၼၼ်ႉ လႆႈတီႈၶၢႆၵႂႃႇတင်းမူတ်း။ ၵမ်ႈၽွင်ႈမိုဝ်ႉႁုင်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ လႄႈ မီးၵူၼ်းတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်း မႃးၵိၼ်ၵိုၼ်းဢိုၵ်ႉဢိုၵ်ႉ။ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ပဵၼ်သထေးႁူဝ်လၢၼ်ႉၵႂႃႇလႄႈ ၶီႇၵႃး ၵႃႈၶၼ်ယႂ်ႇၶၼ်လူင်သေမႃးၶၢႆ။<br> ၸဝ်ႈၵႃး ၸိူဝ်ဢမ်ႇမီးပၵ်းပိူင်ၵေႃႈ ပၼ်တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်း။ ၶပ်းၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈမီးလူတ်ႉထႅဝ်တေႃႉသူင်ႇ ၵူႈတီႈတင်းမိူင်း။ 1964 တိုၵ်ႉမီးဝူဝ်း လႄႇ ၸွမ်းတၢင်းၵၢင်ဝဵင်းယူႇ။ 1965 ၸမ်သဵင်ႈမႃးၸင်ႇ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ဢမ်ႇႁႂ်ႈ ဝူဝ်းၶဝ်ႈဝဵင်းၼၼ်ႉ ထိုင်တီႈၵႂႃႇယူႇယဝ်ႉ။<br> တႃႇႁႂ်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ မူတ်းသႂ်ၼၼ်ႉ လႆႈသုတ်ႉၶၢႆႉႁိူၼ်းတိူၵ်ႈလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း မီး(3,000)ပၢႆၼၼ်ႉသေ ၶုတ်းႁွင်ႈၼမ်ႉလၢႆႇတႂ်ႈလိၼ်ဝႆႉ တင်းမိူင်း။ ပိုတ်ႇၵၢတ်ႇမႂ်ႇ ပၼ်ၸဝ်ႈတင်းၶၢႆၶၢင်ႈတၢင်း လႆႈၵႂႃႇၶၢႆ။ ၽဵဝ်ႈပႅတ်ႈ မူၵဝ်ႈမိုၼ်ႇ(90,000) ဢၼ်ပွႆႇလဵင်ႉဝႆႉ ၼႂ်းၼႃး 8,000 လွၵ်း။ ပၢၵ်ႈပႅတ်ႈၼွင်ပႃ။ ဢဝ်ၵူၼ်းယူႇသဝ်း ၸွမ်းထုင်ႉၸွမ်းၼႃး ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇပွၵ်ႉမႂ်ႇ။ ဢၼ်ယၢပ်ႇ သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူဝ်ႈၶၢႆႉၸဝ်ႈၼႃး။ ဢဝ်ၵူၼ်းမူၼ်ႈသိူဝ်းမႃး ၼႂ်းၵူမ်ႇၼႂ်းဢုင် ၶၢႆႉၵႂႃႇယူႇ တီႈႁိူၼ်းဢုတ်ႇ၊ တၢင်းၵဵင်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမေႃ ယူႇလႄႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ယႃႉလူႉၾဝၶဝ်ၼႆသေ တွတ်ႈၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် သၢၼ်ၶတ်း ပႃႇတီႇလီၵႂၢၼ်းယုၶဝ်ထႅင်ႈ လူးၵွၼ်ႇ။<br> တႃႇတေႁဵတ်းႁၢတ်ႇသၢႆး တီႈႁူၺ်ႈၵႃႇလၢၼ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈသိုဝ်ႉသၢႆးတီႈ ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၼီးသျုးမႃးထူမ်။ ယၢမ်းလဵဝ် တီႈၼၼ်ႈ ပဵၼ်တီႈၵူၼ်းလႄႇလၢဝ်းၶဝ် ၼွၼ်းဢွမ်ႇလႅတ်ႇ။ 1987 ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃးၼင်ႇ လီၵႂၢၼ်းယု ၶႂ်ႈပဵၼ်ၼၼ်ႉ တင်းမူတ်း ယူႇယဝ်ႉ။<br> ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼမ်ႉဝူၺ်ႇႁင်ႈ ႁၢႆယဝ်ႉ လႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လူမ်းဝူၺ်ႇႁင်ႈ ႁၢႆထႅင်ႈ။ လွင်ႈၽုၼ်ႇမုၵ်ႉၽူင်ႉတၼ်၊ ၵႂၼ်းၾႆးၺူဝ်းမဵၼ်ယူႇ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈတႅၵ်ႈတူၺ်း တင်းၼႅၼ်ႈၼႃမၼ်း။ လႆႈတႅၵ်ႈတူၺ်း ႁႅင်းၵွၼ်ႈ ၵႂၼ်း ၵူၼ်ႈလူတ်ႉၵႃး။ လႆႈမၵ်းၶၢၼ်း ႁူင်းၵၢၼ် ဢၼ်ၸႂ်ႉၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈလူင်ပၼ်ႇ။<br> လိူဝ်သေၼၼ်ႉ လႆႈႁၢမ်ႈလွင်ႈဢူၼ်ၵဝ်းမေႃးမႄးထႅင်ႈ။ လွင်ႈပိုတ်ႇသဵင် ဢွမ်လူမ်းလင်၊ ပိုတ်ႇထီးဝီးလင်၊ လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၸၢၵ်ႈၶႂၢၵ်ႈသဵင်တႄႇၵႂႃႇ လွင်ႈၸုတ်ႇမူၵ်ႇတႅၵ်ႇ မိူဝ်ႈပွႆးပီမႂ်ႇၶႄႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႈပႅတ်ႈတင်းမူတ်း။ ဢမ်ႇၸုတ်ႇမူၵ်ႇတႅၵ်ႇယဝ်ႉလႄႈ ဢမ်ႇလႆႈမႆႈၸႂ်ၾႆးတေမႆႈယွၼ်ႉသေ မဝ်ႇၵႃႈ လွင်ႈတေလႆႈသိုဝ်ႉ ၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ်မႃးၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးယဝ်ႉလႄႈ လွင်ႈငိုၼ်းၼႂ်းမိူင်း တေလႆဢွၵ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း ယွၼ်ႉမူၵ်ႇတႅၵ်ႇၵေႃႈ လူတ်းယွမ်း။ သၢင်ႈႁိူၼ်းတိူၵ်ႈထႅဝ် သုင်သၢဝ်းၸၼ်ႉ ပၼ်ႁႂ်ႈလႆႈယူႇယဝ်ႉလႄႈ တင်းသူင်ယၢမ်ႈၵဝ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵိုင်ႇလီလႅၵ်ႈလၢႆႈ ယဝ်ႉၼႆသေ လီၵႂၢၼ်းယု ၸင်ႇႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ ပီႁိုင်မႃးၵေႃႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈၵႂႃႇ တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။<br> 1970 ႁၢမ်ႈတတ်းပႅတ်ႈ ၵၢၼ်ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶၢႆလႅၼ်းယႃႈ။ ႁၢမ်ႈတတ်းလွင်ႈ လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ တီႈႁူင်းႁဵၼ်း၊ ၼိူဝ်လူတ်ႉ၊ ၼိူဝ်လူတ်ႉၾႆး။ မၵ်းမၼ်ႈ ဝၼ်းဢမ်ႇလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၼၼ်ႉ ၼိုင်ႈပီၼိုင်ႈဝူင်ႈ။<br> မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် 1957 ၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၵူၼ်းလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈလႄႈ ၼိုင်ႈဝၼ်းသဵင်ႈ(20)လႅၼ်း။ ႁဵတ်းပၢင်ႁႃသဵင် သၢမ်ပၢင်ယဝ်ႉၵေႃႈ သဵင်မၼ်း ဢမ်ႇဢွၵ်ႇယဝ်ႉလႄႈ တိုတ်းလႅၼ်းယႃႈပႅတ်ႈ။ ဢမ်ႇပၼ်ၽႂ်လုတ်ႇ လႅၼ်းယႃႈ ၼႂ်းႁွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ်မၼ်း။ ႁၢမ်ႈတတ်းပႃး လွင်ႈၵိၼ်ပီႇၵေႇ (P K မၢၵ်ႇၾရင်ႇ)။ လွင်ႈၵိၼ်ပီႇၵေႇၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈဝူၺ်ႇႁင်ႈ သေမဝ်ႇၵႃး မိူဝ်ႈၶၢႆးထူမ်ႇပႅတ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတိတ်းပိူၼ်ႈ။ ၸၢင်ႈၶမ်ၸွမ်းႁွင်ႈ ၸွမ်းလွတ်ႇသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတၼ်ဢိုတ်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉ တင်ႈတႄႇ January 1992 ၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႈတတ်း ၵိၼ်ပီႇၵေႇတင်းမိူင်းမႃးယဝ်ႉ။<br> ၼႂ်းဝဵင်းၵူႈတီႈ ႁဵတ်းႁွင်ႈၵွၵ်ႇၼမ်ႉလၢႆႇ ႁႂ်ႈလႆလူင်းလီလီ။ ဢမ်ႇပၼ်ႁႂ်ႈမီး ၼမ်ႉယိုင်ႈၼမ်ႉၶင်ႇ ၼိူဝ်တၢင်း။ ဢမ်ႇႁႂ်ႈယုၵ်းယၵ်းၶမ်လႄႈ ႁွင်ႈတၼ်။ ဢမ်ႇႁႂ်ႈမီး မႅင်းမူၼ်းတွမ်။ ႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ် ႁိုင်ပီၼိုင်ႈယဝ်ႉၵေႃႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ လိူမ်ႈလႆႇမူတ်းၵဵင်ႈမႃးတႄႉတႄႉ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ==သၢင်ႈမိူင်း ၶဵဝ်ၸိုၼ်ႈၵတ်းယဵၼ်== တွၼ်ႈတႃႇ တေဢဝ်မိူင်းၸၼ်ႉထိသၢမ် ပဵၼ်မႃးၸၼ်ႉထိၼိုင်ႈလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု သၢင်ႈႁႂ်ႈပဵၼ် မိူင်းသူၼ်ဢူးယိၼ်ႇ။ ၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ ၵူႈပွၵ်ႉၵူႈတီႈ ၵူႈတၢင်းၽႄ။ ပိုတ်ႇႁွင်ႈၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈယဝ်ႉ ႁႂ်ႈႁဵတ်းၸွမ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်။ တူၼ်ႈတႅမ်ႇ၊ တူၼ်ႈယုမ်း၊ တူၼ်ႈသုင်၊ တူၼ်ႈထၢၼ်၊ တူၼ်ႈဢုၼ် ဢမ်ႇၸႅၵ်ႇထၢၼ်ႈ ပွၵ်ႉၵူၼ်းၽၢၼ် ပွၵ်ႉၵူၼ်းမီး ၽုၵ်ႇၵူႈတီႈ ၵူႈပွၵ်ႉ။<br> တီႈႁူင်းႁဵၼ်းၵေႃႈ ႁႂ်ႈသွၼ်လွင်ႈ မေႃၽုၵ်ႇ မေႃႇၵုမ်းသိမ်း တူၼ်ႈမွၵ်ႇ။ တင်ႈတႄႇ 1971 ၼၼ်ႉမႃး မၵ်းမၼ်ႈဝူင်ႈဢွၼ်တၢင်းသုတ်း လိူၼ်ၼူဝ်ႇဝႅမ်ႇၿိူဝ်ႇ ပဵၼ်ဝၼ်းၽုၵ်ႇတူၼ်ႈၼႆသေ တင်းတႄႇဢဝ်ၽွင်းလူင်လႄႈ ၵူၼ်းတင်းမိူင်း ႁႂ်ႈၽုၵ်ႇတူၼ်ႈမႆႉ။ သင်ႇဢဝ်ၸိူ ဝ်ႉမွၵ်ႇမိူင်းၼွၵ်ႈသွင်ႁဵင် (2,000) မဵဝ်း မႃးၽုၵ်ႇတီႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ။ ငိုၼ်းၸႂ်ႉၸၢႆႇႁဵတ်းႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ၶဵဝ်ၵတ်းယဵၼ် သဵင်ႈၼမ်သေတႃႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိူဝ်းၸႂ်လႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု ဢမ်ႇသေးလၢႆ ၼႆယဝ်ႉ။<br> ၵူၺ်းၵႃႈ ယင်းတိုၵ်ႉလႆႈမူၼ်ႉမႄး တင်းသူင်ယၢမ်ႈၵူၼ်း ဢၼ်ဢမ်ႇလီ ၼၼ်ႉထႅင်ႈယူႇ။ မိူၼ်ၼင်ႇ လတ်းၶၢမ်ႈပႃႇယိူဝ်ႈ ဢၼ်ၽုၵ်ႇဝႆႉ၊ ႁၵ်းၵၢၼ်ႉပႅတ်ႈ မွၵ်ႇႁၢင်ႈလီ၊ ဢွၼ်ၵၼ်ၵိုတ်းလႅင်၊ ၵိုတ်းလူတ်ႉၶိူင်ႈ ဢိင်ဝႆႉၸွမ်း တူၼ်ႈမွၵ်ႇ တူၼ်ႈမႆႉ ဢၼ်ၽုၵ်ႇဝႆႉ။ လႆႈတမ်းပိူင်ပၼ်တၢမ်ႇသေ ယူတ်းယႃတင်းယၢမ်ႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉထႅင်ႈ။<br> ==တပ်ႉသိုၵ်း== ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းယဝ်ႉ တီႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၵူၺ်းၵိုတ်းဝႆႉ တပ်ႉဢၼ်ၽူႈမီးၸၼ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၵွၼ်းဝႆႉ တပ်ႉလိၼ်(2)တပ်ႉၵူၺ်း။ တွၼ်ႈတႃႇတေ ၵႅတ်ႇၶႄမိူင်းလွတ်ႈလႅဝ်းမႂ်ႇၼၼ်ႉ တပ်ႉ(2)လုၵ်ႈၵူၺ်းဢေႇၼႅၼ်ႇ ၼႆသေ လႆႈတႄႇသၢင်ႈႁႅင်းမႃး။ ဝၢႆးလွတ်ႈလႅဝ်းယဝ်ႉ ၶဵၼ်ဢၼ်လႆႈၵူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၵူဝ်မလေးၶဝ်ႈတိုၵ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ October 1971 တပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ ႁုပ်ႈသိမ်းမိူဝ်းၶိုၼ်း။ ႁႂ်ႈမီး တပ်ႉဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉၼႆသေ ၵိုတ်းဝႆႉသိုၵ်းဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢေႃးၸတေးလျုး လႄႈ ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ ၵမ်ႈၽွင်ႈၵူၺ်း။ March 1976 တပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၶဝ် ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်းတင်းမူတ်း။ တပ်ႉၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ ပဵၼ်တပ်ႉ ဢၼ်ဢွၵ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းပိူၼ်ႈလႄႈ မိူဝ်းၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ 1989။<br> တႃႇပူၵ်းတင်ႈ တပ်ႉသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈတင်းၸွႆႈထႅမ် တီႈဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်)။ မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢၼ်မူႇသလိၼ်ႇ ယူႇသဝ်းၼမ် မိူၼ်ၼင်ႇမလေးသျုး၊ ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၼီးသျုး၊ ၿရူႇၼၢႆး(လ်)ၶဝ်သမ်ႉ ဢမ်ႇႁၼ်လီ လွင်ႈဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေးမႃးၸွႆႈ။ <br> ၽူႈၵွၼ်းတပ်ႉသိုၵ်းၵႅတ်ႇၶႄဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်) (IDF= Israel Defense Forces) ႁပ်ႉဢဝ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းၸွႆႈထႅမ် တႃႇသၢင်ႈတပ်ႉသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼင်ႇ ပိူင်သၢင်ႈတပ်ႉ(IDF)ၶဝ်ၼၼ်ႉသေ ႁွင်ႉဢဝ် ၶူးၽိုၵ်းသိုၵ်း သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၶဝ် မိူဝ်းပိုၵ်ႉၽိုၵ်းပၼ် တီႈဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်)။ လွၵ်းလၢႆးၽိုၵ်းသိုၵ်းၵေႃႈ တမ်းပိူင်ၼင်ႇဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်)ယဝ်ႉသေ လွင်ႈဝႃႈ ၸၢႆးၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ဢမ်ႇလႆႈ ၼႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ယိူင်ႈဢဝ်ပိူင်ဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်) မႃးယဝ်ႉ။ တေႃႇထိုင်မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈ လွင်ႈၼႃႈၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼၼ်ႉ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ယင်းတိုၵ်ႉ ၵပ်းသၢၼ်ဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်)ယူႇသေ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်သိုဝ်ႉ ၶိူင်ႈၵၢင်ႇဢိတ်ႉ(ၸ်)ရေး(လ်) ၼမ်သေပိူၼ်ႈ မိူင်းၼိုင်ႈယူႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ၼင်လိၼ်မိူင်းၵႅပ်ႈလႄႈ တပ်ႉသိုၵ်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ႁၢင်ႈႁႅၼ်း တႃႇတေတိုၵ်းတေႃးၵႅတ်ႇၶႄ လႆႈလီလီသေတႃႉ တႃႇထွႆဢွၵ်ႇလႄႈ တႃႇႁူမ်ႈႁွမ်းၶိုၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ ယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ ၵူၼ်းမိူင်းမီး ဢေႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မီးလွင်ႈတုမ်ႉယွၼ်ႈၼိူဝ် ပိူင်ၶွတ်ႇၽွတ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းဝႆႉတႄႉတႄႉ။ တပ်ႉ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ မီးသိုၵ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တႃႇသေႇ ဢေႇသေတႃႉ သိုၵ်းၵႅမ် ဢၼ်တူဝ်ႈတၼ်းၸွႆႈတိုၵ်းလႆႈၼၼ်ႉ မီးတင်းၼမ်။<br> လီၵႂၢၼ်းယု လႆႈတႄႇဢွၵ်ႇၶေႃႈပူင်ဝႃႈ ၵူၼ်းၸၢႆး မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ဢႃႇယု (18 )ၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၵူႈၵေႃႉ ဢမ်ႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ဢမ်ႇလႆႈၼႆသေ သၢင်ႈႁႅင်း ၵႅတ်ႇၶႄမိူင်းမႃး။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမီး တၢမ်ႇတၢင်းၽိတ်းလႄႈ ယင်းပႆႇပူၼ်ႉ တၢမ်ႇၼၼ်ႉလႄႈသင် ၶဝ်ၸိူဝ်းတီႈႁိူၼ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇမီးၶဝ်ဢမ်ႇပဵၼ် ၼႃႈႁိူၼ်းတေၸုတ်ႈလုတ်ႈၼႆၼၼ်ႉ တေလႆႈမီးသၢၵ်ႈသေႇ တၢင်ႇၼႄ ၸင်ႇတေဢမ်ႇလႆႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း။<br> ၼၢင်းယိင်း ဢမ်ႇပႃးၼႂ်းၶေႃႈပူင်ဝႃႈ ဢမ်ႇႁၢပ်ႇၵၢၼ်သိုၵ်း ဢမ်ႇလႆႈၼႆသေတႃႉ ၼႂ်းတပ်ႉသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ၼၢင်းယိင်းမီးဝႆႉ တင်းၼမ်။ တင်ႈတႄႇ 1989 ၼၼ်ႉမႃး ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈၼႃးၵၢၼ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႆႉ တႃႇၵူၼ်းၸၢႆးၼၼ်ႉ တႄႇတမ်းဝၢင်းမၵ်းမၼ်ႈပၼ် ႁႂ်ႈၼၢင်းယိင်းၶဝ်ႈႁၢပ်ႇမႃး ယူႇယဝ်ႉ။<br> ==တႃႇႁႂ်ႈမိူင်းဢွၼ်ႇ ၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ== လီၵႂၢၼ်းယုဝႃႈ “ဝၢၼ်ႈမိူင်းလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ တႃႇတေလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၼႂ်းႁဝ်းၼင်ႇၵၼ်ၵူၺ်းၵေႃႈ ႁႅင်းဢေႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ် မိူင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁႃဢူၺ်းၵေႃႉ ဢူၺ်းသႄႈ ၼမ်လႆႈၵႃႈႁိုဝ် လီၵႃႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ တေလႆႈၵုမ်းၵမ် လွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းမၼ်ႈၵိုမ်းၵႂႃႇ ၶၢဝ်းႁိုင်ထႅင်ႈ။ လွၵ်းလၢႆး ၵပ်းသိုပ်ႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းၼၼ်ႉ တႃႇႁႂ်ႈပဵၼ်ဢူၺ်းၵေႃႉၵၼ်ၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ယွၼ်ႉၸမ်ၸႂ်ၵၼ်လႄႈ သုၼ်ႇတူဝ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၵၼ်။ ပဵၼ်လွင်ႈ ႁႂ်ႈယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်း မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈသေ သိုပ်ႇသိမ်းပႅင်း တင်းမၢၵ်ႈမီးဝၢၼ်ႈမိူင်းလႆႈယူႇ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။<br> သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ပဵၼ်မိူင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းၵူၼ်းဢေႇ။ ဢၼ်လီထၢင်ႇၶိုၵ်ႉ ဢမ်ႇမီးသင်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ယွၼ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ ၸုၵ်းမၼ်ႈသေ ဢဝ်ၵုင်ႇမုၼ်လႆႈယူႇ ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉလႄႈ ပဵၼ်တီႈပိူၼ်ႈႁၼ်လီဝႆႉယူႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၸွမ်းၼင်ႇ လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈဝႆႉဝႃႈ တေလႆႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ် မိူင်းမီးတင်းတိုဝ်းတေႃႇပိူၼ်ႈ ၼႆၼၼ်ႉသေ ၵေႃႈသၢင်ႈမိူင်းမၼ်း ႁႂ်ႈပဵၼ် မိူင်းလုမ်ႈၾႃႉ ပိုင်ႈဢိင်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶတ်းၸႂ်သၢင်ႈပဵၼ် မိူင်းလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢၼ်ႁိူဝ်ႈပိူင်းဝႆႉယူႇ ၼႂ်းၵႄႈၵၢင်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၸုၵ်းမၼ်ႈလႆႈ ၼႂ်းပွတ်းတွၼ်ႈ ၼင်လိၼ် တီႈမိူင်းမၼ်းမီး ဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ် ၽွၼ်းလီပႃး တႃႇတၢင်ႇဝၢၼ်ႈတၢင်ႇမိူင်းထႅင်ႈ။ မီးသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇလႄႈ ႁႂ်ႈမိူင်းႁိမ်းႁွမ်းၵေႃႈ မီးၽွၼ်းလီသေ ႁႂ်ႈငဝ်းလၢႆး ၼႂ်းမိူင်း ၼွၵ်ႈမိူင်း မီးၽွၼ်းလီမႃး ၼင်ႇၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> မိူဝ်ႈတႄႇတႄႉ တႃႇႁႂ်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၸုၵ်းမၼ်ႈၵႂႃႇလႆႈၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု ဝူၼ်ႉယၢပ်ႇဝႆႉယူႇ။ မၼ်းႁၼ်ဝႃႈ ၼင်လိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵႅပ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွၵ်းဢူၼ်ႈလူင်ၶဝ်ဝႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ငဝ်းလၢႆး ၼႂ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၵေႃႈ တေၸၢင်ႈႁုၵ်းႁၢႆႉ။ ပဵၼ်ဝႆႉငဝ်းလၢႆး ပႃလူင်တေၵိၼ်ပႃဢွၼ်ႇ။ ပႃၶီးဢွၼ်ႇ တူဝ်ၼိုင်ႈ ႁိပ်ႇဝႆယူႇႉၵႄႈၵၢင် ပႃၸၢတ်ႇလႄႈပႃမုင်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ မၼ်းလႅၵ်ႈလၢႆႈ ငဝ်းလၢႆးမိူင်းမၼ်း ပဵၼ်ၵုင်ႈလႅင်ဢွၼ်ႇ မီးၵွင်ႉၼၼ်ႉမႃး။ ၽႂ်မႃးၵိၼ်ၵေႃႈ ႁႂ်ႈတၢႆၵႂႃႇၼၼ်ႉ လီၵႂၢၼ်းယု တမ်းပိူင် ႁႂ်ႈၽၢႆႇၼႂ်းမိူင်း မၼ်ႈၵိုမ်းသေ ဢမ်ႇႁႂ်ႈမိူင်းႁႅင်းလူင် ႁတ်းမႃးပႄႉၵိၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်ႈပၵ်းပိူင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၵေႃႈ မၼ်းတိုၼ်းၵႅၼ်ႇၶႅင်။ ၼႂ်းၵႄႈ ဢၼ်ဢိၼ်ႇၻူဝ်ႇၼီးသျုး လွၵ်ႇငိုတ်ႈယူႇၼၼ်ႉသေ ႁတ်းပၼ်တၢမ်ႇတၢႆ ၵူၼ်းဢိၼ်ႇၻူဝ်ၼီးသျုး(2)ၵေႃႉ ဢၼ်မႃးၽိတ်း ပိူင်ႈပၵ်းပိူင် မိူင်းမၼ်း ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵူဝ် လွင်ႈဢမေႇရိၵၼ်ႇ မိပ်ႇငႅၼ်းသေ ပၼ်တၢမ်ႇၶွၼ်ႉ တီႈမၢႆႇၵႄႇၾေး(လ်) ယွၼ်ႉမႃးယႃႉပၵ်းပိူင်မိူင်း ထႅင်ႈ။ ၼႂ်းမိူင်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်ၼႃႈလဵၵ်ႉၼႃႈယႂ်ႇဝႃႈ။ ဢဝ်ပၵ်းပိူင် ပဵၼ်လၵ်းသေ ၶတ်းၸႂ်ႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၵေႃႉ ဢၼ်မႃးမီးဝႆႉယူႇ ၼႂ်းမိူင်းၼၼ်ႉ ယူႇတႂ်ႈပၵ်းပိူင် ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> လီၵႂၢၼ်းယု သႂ်ႇၼမ်ႉၸႂ်ၵူၼ်းမိူင်းမၼ်းဝႆႉဝႃႈ လွင်ႈၼႃႈလိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်း လဵၵ်ႉယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈတၢင်း တေလႅၵ်ႈလၢႆႈၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶဝ်လႆႈ ၼႆၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လီၵႂၢၼ်းယု ႁဵတ်းႁႂ်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ ၵပ်းသၢၼ်လႆႈ တင်းမိူင်း ယႂ်ႇမိူင်းလူင်သေမဝ်ႇၵႃး သၢင်ႈႁႅင်းၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်လႆႈ တင်းၵူႈမိူင်းမိူင်း ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ဢမ်ႇမီးၶွပ်ႇလႅၼ်သေ ၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ်လႆႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႅီၵႂၢၼ်းယု ပဵၼ်ၽူႈပၼ် ပၢႆးဝူၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။<br> ==လွင်ႈၸုၵ်းမၼ်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်မိူင်း လုမ်ႈၾႃႉ== ဢဝ်ဝႃႇတ ၵၢၼ်မိူင်းလုမ်ႈၾႃႉဝႃႈၸိုင် သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇပဵၼ် မိူင်းဢၼ်ဢမ်ႇၸပ်းၽၢႆႇ။ ပဵၼ်မိူင်း ယူႇၶိုင်ႈၵၢင်။ ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇလၢၵ်ႈၸၼ် ၶဝ်ႈၵႂႃႇၼႂ်းပၢင်တိုၵ်းသိုၵ်းယဵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဝႆႉသတိသေ ၶတ်းၸႂ် ႁဵတ်းသၢင်ႈ ယူႇသဝ်းမႃး။ မိူင်းၸိူဝ်းတိုၵ်ႉႁႃမုၼ်းမႂ်ႇ ၸမ်တေၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉၼမ် လႆႈၵိူင်းၵွမ်ႉၸပ်းၵႂႃႇ သေၽၢႆႇၽၢႆႇပႅတ်ႈသေတႃႉ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇတႄႉ ၶတ်းၸႂ်ၸုၵ်းယူႇၵႄႈၵၢင်ႁႂ်ႈလႆႈ။ ယၢမ်ႈမီး မိူင်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇၵျိူၵ်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်းသေတႃႉ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇတႄႉ ၶတ်းၸႂ်ပဵၼ် ၶူဝ်ၵၢႆႇပၼ် ႁႂ်ႈၸိူဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈႁႃၵႂႃႇမႃးတေႃႇၵၼ်လႆႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<br> ==မိူင်းႁႅင်းယႂ်ႇ လႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ== လီၵႂၢၼ်းယု လၢတ်ႈဝႃႈ မိူင်းလဵၵ်ႉလဵၵ်ႉၼၼ်ႉ လူဝ်ႇဢူၺ်းၵေႃႉ မိူင်းယႂ်ႇယႂ်ႇ။ 1965 ၼၼ်ႉ ၶဝ်လူဝ်ႇႁႅင်းႁူမ်ႇလူမ်ႈမိူင်း။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ ႁူမ်ႈႁွမ်းတူၵ်းလူင်းၸွမ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆ(5)မိူင်း မလေး၊ ဢင်းၵိတ်ႉ၊ ဢေႃးၸတေးလျုး၊ ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ၊ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇသေ ႁဵတ်းဢူၺ်းလီ သၢင်ႈႁႅင်း ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၶႄမႃး။ ယွၼ်ႉၼၼ်ႉသေ လွင်ႈဢၼ်မလေးလႄႈ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ တႅၵ်ႇဢႃႈၵၼ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းၵႂႃႇ။ တပ်ႉဢင်းၵိတ်ႉၵေႃႈ ထွႆဢွၵ်ႇမိူဝ်းၶိုၼ်းယဝ်ႉလႄႈ လီၵႂၢၼ်းယု မုင်ႈႁၼ်ဝႃႈ တႃႇတေႁႄႉၵင်ႈ ႁႅင်းဢီးလူင် ၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉလႆႈၼၼ်ႉ မီးဢမေႇရိၵၼ်ႇၵူၺ်း။ မၼ်းဢမ်ႇယၢမ်ႈၵႂႃႇယူႇ လႄႈ ဢမ်ႇမိုတ်ႈၵိုဝ်းတင်း ဢမေႇရိၵၼ်ႇ။ မိုတ်ႈၵိုဝ်းဢင်းၵိတ်ႉၵူၺ်း။<br> 1968 -69 တႄႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶဝ်ႈႁႃဢမေႇရိၵၼ်ႇ။ ၶဝ်ႈဢိူမ်ႈၸမ်ႇၽူႈမီးပိင်ႇၺႃႇဢမေႇရိၵၼ်ႇ ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ်။ လဵပ်ႈႁဵၼ်းလွၵ်းလၢႆး မိူင်းဢမေႇရိၵၼ်ႇၽႄဢႃႇၼႃႇၵၼ်။ မၼ်းၵႂႃႇ ဢမေႇရိၵၼ်ႇ။ မႅၼ်ႈၽွင်း ဝႅတ်ႉၼၢမ်း တိုၵ်းဢမေႇရိၵၼ်ႇလႄႈ ႁၢမ်ႉၼမ်တေလႆႈငိၼ်းပိူၼ်ႈလၢတ်ႈ လွင်ႈဢမ်ႇလီဝႅတ်ႉၼၢမ်းသေတႃႉ လီၵႂၢၼ်းယု ထွမ်ႇၵူၺ်း။ ဢမ်ႇတွၼ်ႉ လၢတ်ႈသင်ၸွမ်း။ ဝၢႆးလိုၼ်းမႃးၸင်ႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ယွၼ်ႉဢမေႇရိ ၵၼ်ႇ မီးဝႆႉ တီႈဝႅတ်ႉၼၢမ်းလႄႈ ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ဢေးသျုးၼႆႉ ဢမ်ႇလႆႈပဵၼ် မိူင်းၶွမ်ႇမိဝ်ႇၼိတ်ႉသေ သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၵေႃႈ လႆႈသၢင်ႈႁႅင်း ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမႃး ၼႆယဝ်ႉ။<br> ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist| <ref> ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းငၢၼ်၊ ၶိူဝ်းသႅၼ်၊ ၼႃႈ 239-287၊ 2018 </ref> }} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:!Main category]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ပိုၼ်းတူဝ်]] 5buv4qrdv9pccadhcfi1k9e2yhy2q2g 0 17826 125998 66568 2026-05-21T00:09:33Z InternetArchiveBot 2342 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 125998 wikitext text/x-wiki {{short description|မိူင်းၼႂ်း ဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ}} {{Infobox country | conventional_long_name = မိူင်းမလေးသျႃး<!-- The name of the Federation (official name of the state) according to Art 1(1) of the Federal Constitution is, in Malay and English, Malaysia. Nothing more, nothing less. 'Federation of' was only used for the state that preceded Malaysia – Federation of Malaya. Please do not insert 'Federation of' or 'Persekutuan' for Malay name --> | common_name = မလေးသျႃး | image_flag = Flag of Malaysia.svg | alt_flag = A blue rectangle with a gold star and crescent in the canton, with 14 horizontal red and white stripes on the rest of the flag | image_coat = Coat of arms of Malaysia.svg | coa_size = 90 | symbol_type = Coat of arms | alt_coat = Shield showing the symbols of the Malaysian states with a star and crescent above and a motto below, supported by two tigers | image_map = {{Switcher|[[File:Malaysia (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|Show globe|[[File:Location Malaysia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Southeast Asia|default=1}} | map_caption = {{map caption |location_color=dark green |region=Asia |subregion= [[ASEAN]] | subregion_color = dark gray}} | national_motto = {{lang|ms|Bersekutu Bertambah Mutu}}<ref>{{cite web |url=http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022191931/http://mygov.malaysia.gov.my/EN/Main/MsianGov/MsianFlagAndCrest/Pages/MsianFlagAndCrest.aspx |url-status=dead |archive-date=22 October 2013 |title=Malaysian Flag and Coat of Arms |publisher=Malaysian Government |access-date=9 September 2013}}</ref><br>{{Script/Arabic|برسکوتو برتمبه موتو}} ([[Jawi script|Jawi]])<br />"[[Unity makes strength|Unity is Strength]]" | national_anthem = "{{lang|ms|[[Negaraku]]}}"<br />"My Country"{{parabr}}{{center|[[File:Negaraku instrumental.ogg]]}} | capital = [[Kuala Lumpur]]{{refn|group=fn|Constitutional capital, ceremonial and legislative}}<br />{{coord|3|8|N|101|41|E|region:MY|display=inline}} | admin_center = [[Putrajaya]]{{refn|group=fn|Administrative and judicial}}<br />{{coord|2|56|N|101|42|E|region:MY|display=inline}} | largest_city = capital | languages_type = National languages (official) | languages = [[Malaysian Malay|Malay]] ''([[de jure]])'' {{efn|Section 9 of the [[National Language Act 1963/67]] states that "The script of the national language shall be the Rumi script: provided that this shall not prohibit the use of the Malay script, more commonly known as the Jawi script, of the national language".}}{{efn|Section 2 of the [[National Language Act 1963/67]] states that "Save as provided in this Act and subject to the safeguards contained in Article 152(1) of the Constitution relating to any other language and the language of any other community in Malaysia the national language shall be used for official purposes".}}{{efn|name=Recognized|See Article 152 of the [[Federal Constitution of Malaysia]] and [[National Language Act 1963/67]].}} | languages2_type = Recognized languages | languages2 = [[English language|English]] ''([[de facto]])''{{efn|name=Recognized}} | ethnic_groups = {{tree list}} * 70.5% [[Bumiputera (Malaysia)|Bumiputera]] ** 57.3% [[Malaysian Malays|Malay]] ** 13.2% indigenous groups of [[Sabah]], [[Sarawak]], [[Orang Asli]] and [[Ethnic origins of people in Malaysia|other]] * 22.9% [[Malaysian Chinese|Chinese]] * 6.6% [[Malaysian Indian|Indian]] {{tree list/end}} | ethnic_groups_year = 2023 | ethnic_groups_ref = <ref name="2021 pop">{{cite web|url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/01/17/minister-census-shows-malaysias-oldest-man-and-woman-aged-120-and-118-preli/2035636|title=Minister: Census shows Malaysia's oldest man and woman aged 120 and 118; preliminary census findings to be released in Feb 2022|date=17 January 2022|publisher=Malaymail|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117074901/https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/01/17/minister-census-shows-malaysias-oldest-man-and-woman-aged-120-and-118-preli/2035636|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=ZjJOSnpJR21sQWVUcUp6ODRudm5JZz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09 |title=Current population and estimates, Malaysia 2021 Group |author=Department of Statistics Malaysia |access-date=1 February 2022 |year=2021 |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201080046/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=155&bul_id=ZjJOSnpJR21sQWVUcUp6ODRudm5JZz09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09 |url-status=live }}</ref><ref>MyGOV - The Government of Malaysia’s Official Portal. (n.d.). https://www.malaysia.gov.my/portal/content/30114 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120005627/https://www.malaysia.gov.my/portal/content/30114 |date=2021-01-20 }}</ref> | religion = {{ubl|63.5% [[Islam in Malaysia|Sunni Islam]] ([[State religion|official]])<ref>{{cite web|url = http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|title=The States, Religion and Law of the Federation|work=Constitution of Malaysia|publisher=Judicial Appointments Commission|access-date=29 October 2017|quote=Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.|archive-url=https://web.archive.org/web/20170614105535/http://www.jac.gov.my/images/stories/akta/federalconstitution.pdf|archive-date=14 June 2017|url-status=dead}}</ref>|18.7% [[Buddhism in Malaysia|Buddhism]]|9.1% [[Christianity in Malaysia|Christianity]]|6.1% [[Hinduism in Malaysia|Hinduism]]|0.9% other|1.8% unknown}} | religion_ref = <ref>{{cite web|url=https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=117&bul_id=akliVWdIa2g3Y2VubTVSMkxmYXp1UT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|title=Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2020|publisher=Department of Statistics, Malaysia|date=14 February 2020|access-date=26 June 2022|archive-date=22 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230822014403/https://www.dosm.gov.my/v1/index.php?r=column/cthemeByCat&cat=117&bul_id=akliVWdIa2g3Y2VubTVSMkxmYXp1UT09&menu_id=L0pheU43NWJwRWVSZklWdzQ4TlhUUT09|url-status=live}}</ref> | religion_year = 2020 | demonym = [[Malaysians|Malaysian]] | government_type = Federal [[parliamentary system|parliamentary]] constitutional [[elective monarchy]] | leader_title1 = [[Yang di-Pertuan Agong]] | leader_name1 = [[Ibrahim Iskandar of Johor|Ibrahim Iskandar]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Malaysia|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Anwar Ibrahim]] | legislature = [[Parliament of Malaysia|Parliament]] | upper_house = [[Dewan Negara]] | lower_house = [[Dewan Rakyat]] | sovereignty_type = [[Independence Day (Malaysia)|Independence]] | sovereignty_note = from the [[United Kingdom]] | established_event1 = [[Federation of Malaya]] | established_date1 = 31 August 1957<ref>{{cite book|author=Mackay, Derek|title=Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade|url=https://books.google.com/books?id=QM5LImNbYusC&pg=PA240|date=2005|publisher=The Radcliffe Press|isbn=978-1-85043-844-1|pages=240–|access-date=20 June 2015|archive-date=19 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119151920/https://books.google.com/books?id=QM5LImNbYusC&pg=PA240|url-status=live}}</ref> | established_event2 = [[Sarawak Self-government Day|Sarawak self-governance]] | established_date2 = 22 July 1963 | established_event3 = [[North Borneo Self-government Day|North Borneo self-governance]] | established_date3 = 31 August 1963<ref>{{cite web|url=https://www.astroawani.com/perspektif/kenapa-kita-takut-dengan-sejarah-22258|title=31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi|publisher=AWANI|date=14 May 2021|access-date=1 September 2021|archive-date=1 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210901062457/https://www.astroawani.com/perspektif/kenapa-kita-takut-dengan-sejarah-22258|url-status=live}}</ref> | established_event4 = [[Proclamation of Malaysia]] | established_date4 = 16 September 1963 | area_rank = 67th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | area_km2 = 330,803<ref name="2010 stats">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |title=Laporan Kiraan Permulaan 2010 |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |page=27 |access-date=2 August 2023 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227065717/http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |archive-date=27 December 2010 |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=Malaysia country profile |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15356257 |website=BBC News |access-date=27 January 2021 |date=24 February 2020 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126030607/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-15356257 |url-status=live }}</ref> | area_sq_mi = 127,720 | percent_water = 0.3 | population_estimate = 34,564,810<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Malaysia|access-date=24 September 2022}}</ref> | population_estimate_year = 2024 | population_estimate_rank = 43rd | population_census_year = 2020 | population_census = 32,447,385<ref>{{cite web |url=https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/ppMYkLC4kyUzHKn#pdfviewer |title=Population and Housing Census of Malaysia 2020 |publisher=Department of Statistics, Malaysia |page=48 |access-date=23 March 2022 |archive-date=28 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220228142122/https://cloud.stats.gov.my/index.php/s/ppMYkLC4kyUzHKn#pdfviewer |url-status=dead }}</ref> | population_density_km2 = 101 | population_density_sq_mi = 263 | population_density_rank = 116th | GDP_PPP = {{increase}} $1.306 trillion<ref name="IMFWEO.MY">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=548,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Malaysia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=www.imf.org |date=16 April 2024 |access-date=17 April 2024 |archive-date=16 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240416230123/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/April/weo-report?c=548,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |url-status=live }}</ref> | GDP_PPP_year = 2024 | GDP_PPP_rank = 30th | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $39,030<ref name="IMFWEO.MY" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 53rd | GDP_nominal = {{increase}} $445.519 billion<ref name="IMFWEO.MY" /> | GDP_nominal_year = 2024 | GDP_nominal_rank = 36th | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $13,315<ref name="IMFWEO.MY" /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 67th | Gini_year = 2021 | Gini_change = decrease<!--increase/decrease/steady--> | Gini = 40.7 <!--number only--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=MY | title=World Bank Open Data }}</ref> | Gini_rank = | HDI_year = 2022<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI = 0.807<!--number only--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{Cite web |date=13 March 2024 |title=Human Development Report 2023/2024 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240313164319/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2023-24reporten.pdf |archive-date=13 March 2024 |access-date=13 March 2024 |publisher=[[United Nations Development Programme]] |language=en}}</ref> | HDI_rank = 63rd | currency = [[Malaysian ringgit]] (RM) | currency_code = MYR | date_format = dd-mm-yyyy | time_zone = [[Malaysian Standard Time|MST]] | utc_offset = [[UTC+8|+8]] | calling_code = [[+60]] | cctld = [[.my]] | footnotes = }} ==မၢႆတွင်း== {{Notelist}} {{Reflist|group="fn"}} ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist|colwidth=30em}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:မိူင်းၼႂ်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|မလေးသျႃး]] 4lq6svl1ss7836rvcm8n4cmogkrf6gx 0 20521 126000 124812 2026-05-21T00:29:17Z InternetArchiveBot 2342 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 126000 wikitext text/x-wiki {{current|date=ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2021}} {{Infobox military conflict | conflict = လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021<br>(2021 Myanmar coup d'état) | width = 200 | partof = [[ပိုၼ်းလွင်ႈၵဝ်းဢူၼ်ၼႂ်းမိူင်း|ပိုၼ်းလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈၵၢၼ်မိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] | image = Aung San Suu Kyi & Min Aung Hlaing collage.jpg | image_size = | alt = | caption = [[ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ]] လႄႈ [[မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ]] | date = 2021 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 | place = [[မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|မျၢၼ်ႇမႃႇ]] | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = တပ်ႉမတေႃႇ ဢွင်ႇမၢၼ် * လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ [[NLD]] ထုၵ်ႇယႃႉပႅတ်ႈ၊ တႄႇ [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ (2021)|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်း]] * [[ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ]]လႄႈ [[ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)|ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ]] ထုၵ်ႇတိၺွပ်း * ၽွင်းလူင် 24 ၵေႃႉ ထုၵ်ႇတိၺွပ်း<ref name="bbc1">{{cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=[[ၿီႇၿီႇၸီႇ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-01}}</ref> * ယႃႉသိမ်း[[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်|သၽႃး]]၊ <br/>ဢမ်ႇၸၢင်ႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမႂ်ႇ ဢၼ်လိူၵ်ႈတင်ႈဝႆႉ * ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇၼိုင်ႈပီ * လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း [[ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း]] * [[မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ]] ၵေႃႉဢွၼ်ႁူဝ် ၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ | status = | combatants_header = လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ-တပ်ႉမတေႃႇ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[ပၢႆးမိူင်း မိူင်းမၢၼ်ႈ|လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၢၼ်ႈ]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of Infantry Divisions of Myanmar Army.svg}} [[တပ်ႉမတေႃႇ]] | combatant3 = | commander1 = {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ]] <br> <small> ([[ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်း]]) </small> <br> {{flagicon image|Flag_of_National_League_for_Democracy.svg}} [[ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ)|ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ]] <br> <small> ([[ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]) </small> | commander2 = [[File:Flag of Infantry Divisions of Myanmar Army.svg | 22px]] [[မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ]] <br> <small> ([[ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ]]) </small> <br> {{flagicon image|Flag_of_the_Union_Solidarity_and_Development_Party.svg}} [[မျိၼ်ႉသူၺ်ႇ (ၸွမ်သိုၵ်း)|မျိၼ်ႉသူၺ်ႇ]] <br> <small> ([[ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]]) </small> | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = ပႆႇလႆႈႁူႉ | notes = | campaignbox = }} {{ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈပိုၼ်းပၢႆးမိူင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ}} ပီ 2021 လိူၼ်ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 1 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈပဵၼ် လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပွတ်းၼႂ်ၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် [[မျၢၼ်ႇမႃႉတပ်ႉမတေႃႇ]]ၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း ၸိူဝ်းပဵၼ် [[ၽူႈၵိူဝ်းၵုမ် ၸိုင်ႈမိူင်း]] [[ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ|တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ]]၊ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း [[ဝိၼ်းမျိၼ်ႉ (ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း)|ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ]] လႄႈ တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈပႃႇတီႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":0">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=31 January 2021|title=Myanmar’s Leader, Daw Aung San Suu Kyi, Is Detained Amid Coup|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/world/asia/myanmar-coup-suu-kyi.html|access-date=31 January 2021|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mahtani |first1=Shibani |last2=Lynn |first2=Kyaw Ye |title=Myanmar military seizes power in coup after detaining Aung San Suu Kyi |url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/myanmar-aung-sun-suu-kyi-arrest/2021/01/31/c780ce6a-6419-11eb-886d-5264d4ceb46d_story.html |access-date=1 February 2021 |work=The Washington Post}}</ref> ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ဢဝ်တင်း လၵ်းမိူင်းသေၵေႃႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႈၸိုင်ႈမိူင်းသေ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း [[မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ]]ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm|title=Myanmar military seizes power, detains elected leader Aung San Suu Kyi|first=Thomson Reuters|last=Foundation|website=news.trust.org|access-date=2021-02-03|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053645/https://news.trust.org/item/20210201014444-5u7cm}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm|title=Myanmar gov't declares 1-year state of emergency: President's Office|website=www.xinhuanet.com|access-date=2021-02-03|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201102057/http://www.xinhuanet.com/english/2021-02/01/c_139712581.htm}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar Leader Aung San Suu Kyi, Others Detained by Military |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-others-detained-military|date=February 1, 2021 |website=voanews.com |publisher=VOA (Voice of America) |access-date=1 February 2021}}</ref> ဝၢႆးသေသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုဝ် လႆႈမၢပ်ႇတြႃး တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇတင်း ဢမူႉလွင်ႈပိူင်ႇၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းလႄႈသင် ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၸမ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢပ်ႇတြႃးလူၺ်ႈ ယွၼ်ႉဢမ်ႇၸွမ်း ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၢႆးယူႇလီ [[လွင်ႈပဵၼ်တၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇရူဝ်ႇၼႃႇ (မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ)|ၶၢဝ်းၶူဝ်ႇဝိတ်ႉ]] ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last1=Whatan|first1=Thura|last2=Whatan|firs21=Myat|5=|date=2021-02-03|title=Myanmar State Counsellor and President charged, detained for 2 more weeks|language=en-UK|work=Myanmar Times|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html|access-date=2021-02-04|12=|archive-date=2021-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204191912/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-state-counsellor-and-president-charged-detained-2-more-weeks.html }}</ref><ref>{{Cite news|last=Adange|first=Christy|date=2021-02-04|title=Myanmar Coup: Aung San Suu Kyi charged with military for “transceiver and handshake”|language=en-NZ|work=Wall Street Journal|url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/|access-date=2021-02-04|archive-date=2021-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/ |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063650/https://eminetra.co.nz/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-charged-with-military-for-transceiver-and-handshake/165536/ }}</ref><ref>{{Cite news|last=Quint|first=The|date=2021-02-04|title=Days After Coup, Aung San Suu Kyi Charged for Breaching Import Law|language=en-IN|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/world/days-after-coup-aung-san-suu-kyi-charged-for-breaching-import-law|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{Cite news|last=Solomon|first=Feliz|date=2021-02-03|title=After Myanmar Coup, Aung San Suu Kyi Accused of Illegally Importing Walkie Talkies|language=en-US|work=Eminetra|url=https://www.wsj.com/articles/after-myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-accused-of-illegally-importing-walkie-talkies-11612361563|access-date=2021-02-04|issn=0099-9660}}</ref> ==ပိုၼ်းပိုၼ်ႉလင်== [[ၾၢႆႇ:Map_Pyithu_Hluttaw_Election_Results_2020_IFES_MIMU1707v02_24Nov2020_A3.pdf|thumb|left| ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇ လႆႈဢွင်ႇမႄႉတီႈ [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2020|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020]]]] မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ ဝၢႆးသေ လႆႈ[[ဝၼ်းလွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ (မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ)|လွတ်ႈလႅဝ်းသဝ်းၶေႃ]] မိူဝ်ႈပီ 1948 ယဝ်ႉသေ တီႈၼႂ်းမိူင်းၼႆႉ လႆႈမီးလွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႄႈ ပီ 1958 လႄႈ 1960 ၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉ တၢင် ၸွမ်ၽွင်းလူင် [[ဢူးၼု]]ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2020-09-26|title=On This Day, The Day Myanmar’s Elected Prime Minister Handed Over Power|url=https://www.irrawaddy.com/specials/on-this-day/day-myanmars-elected-prime-minister-handed-power.html|access-date=2021-02-01|website=[[The Irrawaddy]]|language=en-US}}</ref> ထိုင် ပီ 1960 ၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်းပၼ် [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 1960|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ]]သေတႃႉ<ref>{{cite journal|last=Butwell|first=Richard|author2=von der Mehden, Fred|year=1960|title=The 1960 Election in Burma|journal=Pacific Affairs|publisher=Pacific Affairs, University of British Columbia|volume=33|issue=2|pages=144–157|jstor=2752941}}</ref> ထိုင် ပီ 1962 မႃး ၸွမ်သိုၵ်း[[ၼေႇဝိၼ်း (ၸွမ်သိုၵ်းလူင်)|ၼေႇဝိၼ်း]] လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးယူႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite book|last=Taylor|first=Robert|url=http://dx.doi.org/10.1355/9789814620147|title=General Ne Win|date=2015-05-25|publisher=ISEAS Publishing|isbn=978-981-4620-14-7}}</ref> ထိုင် 1998 မႃး လႆႈပဵၼ် [[လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ 8888 (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)|လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ]]သေ လႆႈပူတ်းပႅတ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈဢူးၼေႇဝိၼ်းယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸုမ်း [[:my:နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|ၼဢၽ]] ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇဢွၼ်ႁူဝ်ၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၵမ်းလဵဝ်ယဝ်ႉ။။<ref>{{Cite web|title=How A Failed Uprising Set The Stage For Myanmar's Future|url=https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|access-date=2021-02-01|website=Time magazine]|archive-date=2020-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200919162950/https://time.com/5360637/myanmar-8888-uprising-30-anniversary-democracy/|url-status=dead}}</ref> ထိုင် 1990 မႃး လႆႈၸတ်းႁဵတ်း [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 1990|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ]]သေ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ ဢၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇဢွၼ်ႇႁူဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉမႃးယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢမ်ႇယွမ်းႁပ်ႉၽွၼ်းလႆႈမၼ်းသေ လႆႈဢဝ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ ၶင်ဝႆႉ တီႈႁိူၼ်းမၼ်းယူႇယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |title=Burma: 20 Years After 1990 Elections, Democracy Still Denied |url=https://www.hrw.org/news/2010/05/26/burma-20-years-after-1990-elections-democracy-still-denied# |website=Human Rights Watch |access-date=1 February 2021}}</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p611 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref><ref>{{cite web |last1=Yan Aung |first1=Wei |title=Myanmar’s 1990 Election: Born of a Democratic Uprising, Ignored by the Military |url=https://www.irrawaddy.com/elections-in-history/myanmars-1990-election-born-democratic-uprising-ignored-military.html |publisher=ဧရာဝတီသတင်းဌာန |access-date=1 February 2021}}</ref> လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉသိုၵ်း ၼႆႉ လႆႈသုတ်းတူဝ်ႈၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ပီ 2011 ၼၼ်ႉသေတႃႉ ပႃႇတီႇႁင်း လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၵူၼ်းမိူင်းၼၼ်ႉၵေႃႈ ပဵၼ် တပ်ႉသိုပ်းၵေႃႉၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼင်ႇၵဝ်ႇ။<ref>{{Cite web|title=How Myanmar's Fragile Push for Democracy Collapsed in a Military Coup|url=https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|access-date=2021-02-01|website=Time|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201014938/https://time.com/5934896/myanmar-aung-san-suu-kyi-detained-coup/|url-status=dead}}</ref> တီႈ [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2015|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2015]] ၼၼ်ႉ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လႆႈၶိုၼ်းဢွင်ႇပႄႉထႅင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တီႈ ဢွင်ႈတီႈ [[လုမ်းတႅၼ်းၽွင်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်|သၽႃး]]ၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢဝ်ဝႆႉတီႈယူႇ တႃႇ 25% ယဝ်ႉ။<ref name=":0" /><ref>{{Cite news |title=As Myanmar opens to the world, the mess inside becomes more apparent |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |access-date=1 February 2021 |archive-date=16 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016104957/https://www.bloomberg.com/quicktake/myanmars-transition |url-status=live}}</ref> တီႈ [[ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ၊ 2020|ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၵူႈထၢၼ်ႈ 2020]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၵႃႈ ဢွင်ႈတီႈသၽႃး 476 တီႈၼႆႉ လႆႈဢွင်ႇပႄႉ တႃႇ 396 တီႈသေ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ၼမ်လိူဝ်သေ မိူဝ်ႈပီ 2015 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ [[ပျီႇထွင်ႇၸုၵျၢၼ်ႇၶႅင်ႇယေးၼိၼ်ႉ ၽုၼ်ႉၽျူဝ်းယေးပႃႇတီႇ]] ဢၼ်ပဵၼ်ပႃႇတီႇတပ်ႉမတေႃႇ ၼၼ်ႉ လႆႈဢွင်ႈတီႈ 33 တီႈၵူၺ်း။<ref name=":0" /> ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇမၢပ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၽွၼ်းလႆႈပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇမၢၼ်ႇမႅၼ်ႈ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>[https://www.myanmar-now.org/mm/multimedia/5594 အာဏာမသိမ်းဘူးလို့ ‘မပြောနိုင်’ ဟု တပ်မတော် ခြိမ်းခြောက်]</ref> ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ [[မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]] လႄႈ [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ|ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ]] တင်း [[မိူင်းဢေႃးသထရီးယႃး|ဢေႃးသထရီးယႃး]] ၶဝ်ၼႆႉ လႆႈမႆႈၸႂ် လွင်ႈဢၼ်တေၸၢင်ႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":0" /><ref>{{cite web |author1=ABC |author2=Reuters |title=Australia joins list of countries warning Myanmar military against staging coup amid fraud claims |url=https://www.abc.net.au/news/2021-01-29/australian-government-worried-about-myanmar-military-coup/13104328 |website=ABC News (Australia) |access-date=2 February 2021 |language=English |date=Jan 30, 2021}}</ref> ==လွင်ႈပဵၼ်မႃး== တွၵ်ႇတႃႇမျူဝ်းၺုၼ်ႉ ၵေႃႉပဵၼ် ၽူႈမီးသုၼ်ႇလၢတ်ႈ ဢမျူဝ်းတႃးတီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢၽွႆႉၶျူၵ်ႉ လၢတ်ႈဝႃႈ တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ၊ ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ႁူဝ်ၼႃႈပႃႇတီႇ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆႉယဝ်ႉ။<ref>[https://burmese.voanews.com/a/myanmamr-ruling-nld-spoleperson-coup/5758855.html စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီလို့ ယူဆ - NLD ပြောခွင့်ရသူ]။ VOA Burmese။</ref> မၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် တေၸၢင်ႈမႃးတိၺွပ်းပႃး ဝႃႈၼႆမႃးယဝ်ႉ။<ref name=":1">{{Cite web|last=Foundation|first=Thomson Reuters|title=Aung San Suu Kyi and other leaders arrested, party spokesman says|url=https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|access-date=1 February 2021|website=news.trust.org|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201003325/https://news.trust.org/item/20210131230656-kkg7f|url-status=live}}</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ လႄႈ လၢႆးၾူင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၵိုင်ႉၵၢင်ႉႁၢႆၵႂႃႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=31 January 2021|title=Internet disrupted in Myanmar amid apparent military uprising|url=https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|access-date=1 February 2021|website=NetBlocks|language=en-US|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201002842/https://netblocks.org/reports/internet-disrupted-in-myanmar-amid-apparent-military-uprising-JBZrmlB6|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883505 ရန်ကုန်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအများစု အဆက်သွယ်ပြတ်နေ]။ [[ၿီႇၿီႇၸီႇ]]မျၢၼ်ႇမႃႇ။</ref> ဢဝ်တႅၼ်းၽွင်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ မွၵ်ႈ 400 ၼႆႉ ၶင်ဝႆႉတီႈ ႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ တီႈၼေႇပျီႇတေႃႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=Hundreds of Myanmar MPs under house arrest|url=https://www.thenews.com.pk/print/784319-hundreds-of-myanmar-mps-under-house-arrest|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=The News|language=en}}</ref> NLD လႆႈၶပ်ႉၶိုင်ပၼ် ႁႂ်ႈၵူၼ်းၸိူဝ်းထုၵ်ႇၶင်ဝႆႉၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပေႃးယူႇလႆႈတေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းယဝ်ႉ။<ref name=":14">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar Military Give MPs 24 Hours to Leave Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-give-mps-24-hours-leave-naypyitaw.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်း သူဝ်ႇသျႄႇမီႇတီႇယႃႇၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်လၢတ်ႈ ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် တႄႇပၢင်ၵုမ်သၽႃး တီႈၼႂ်းႁိူၼ်းၸိူဝ်းယူႇဝႆႉၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၼၼ်လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ပၼ်ၶေႃႈပူင် ႁႂ်ႈတႅၼ်းၽွင်းၶဝ် ဢွၵ်ႇယၢၼ်ၵႃႈတီႈႁိူၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း 24 ၸူဝ်ႈမူင်းၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":14" /> မိူဝ်ႈဝၼ်းထိ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် တႅၼ်းၽွင်း NLD တႃႇ 70 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈသၢၼ်ၶတ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ လႆႈၶၢမ်ႇၵတိသႅတ်ႉၸႃႇမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=NLD lawmakers in Nay Pyi Taw defy military, take oath of office|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/nld-lawmakers-in-nay-pyi-taw-defy-military-take-oath-of-office/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈတိၺွပ်း ၸဝ်ႈသြႃႇမျႃႉဝတီႇ လႄႈ ၸဝ်ႈသြႃႇသူၺ်ႇၺႃႇဝႃႇ ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈပႃးတီႈ [[လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉသူၺ်ႇဝႃႇယွင်ႇ]] 2007 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":16">{{Cite web|date=2021-02-04|title=Statement on Recent Detainees in Relation to the Military Coup|url=https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|access-date=2021-02-04|website=AAPP (Assistance Association for Political Prisoners)|archive-date=2021-02-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204124343/https://aappb.org/2021/02/statement-on-recent-detainees-in-relation-to-the-military-coup/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Three Saffron Revolution monks among those detained in February 1 raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-saffron-revolution-monks-among-those-detained-in-february-1-raids|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> လႆႈတိၺွပ်းႁွင်ႉပႃး မမျႃႉဢေး ဢၼ်လႆႈၶဝ်ႈပႃး တီႈ [[လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ 8888 (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)|ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်]]ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Coup plunges Myanmar further into a climate of religious nationalism - UCA News|url=https://www.ucanews.com/news/coup-plunges-myanmar-further-into-a-climate-of-religious-nationalism/91256|access-date=2021-02-04|website=ucanews.com|language=en}}</ref> ၸွမ်းလူၺ်ႈ လွင်ႈလၢတ်ႈ ၸုမ်း Assistance Association for Political Prisoners ဝႃႈ ၸိူဝ်းလႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး တႅၼ်းၽွင်းသၽႃး 133 ၵေႃႉ လႄႈ ၽူႈတူင်ႉၼိုင်တႃႇၵူၼ်းမိူင်း 14 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":16" /> [[ၾၢႆႇ:Military blocked Mandalay Region Government Office.jpg|thumb|လႆႈႁၼ်ဢိုတ်းႁႄႉဝႆႉ တီႈႁိမ်း လုမ်း[[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈလိူဝ်ႇ]]]] တီႈ [[ၼေႇပျီႇတေႃႇ]]လႄႈ ဝဵင်း[[တႃႈၵုင်ႈ]]ၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈႁၼ်ၵူၼ်းသိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|date=1 February 2021|title=Myanmar's Aung San Suu Kyi 'detained by military', NLD party says|work=[[ဘီဘီစီ]]|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=1 February 2021|archive-date=31 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131232954/https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|url-status=live}}</ref> လုၵ်ႉတီႈ [[ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်မျႃႉဝတီႇ]] သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တပ်ႉသိုၵ်းတႄႇ ဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၸိုင်ႈမိူင်းယဝ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ <ref>{{Cite web|date=1 February 2021|title=Myanmar military says it is taking control of the country|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-dda3d013897e14d5d0bd44d19eac9cd1|access-date=1 February 2021|website=AP NEWS}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/burma-55883030 နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ တစ်နှစ်ကြေညာ၊ တပ်မတော်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း လက်ရှိဒုသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက ယာယီသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ယူ]</ref> ၵႅမ်ၸွမ်ၸိုင်ႈဢူးမျိၼ်ႉသူၺ်ႇ လႆႈပဵၼ်မႃး ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈၸူဝ်ႈၵႅပ်ႉသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ [[လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)|လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2008]] သေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ [[သၢႆငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉ ၸိုင်ႈမိူင်း]]သေ လႆႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ လွင်ႈသၢင်ႈၾိင်ႈ၊ လွင်ႈၽွင်းငမ်း လႄႈ လွင်ႈတတ်းသိၼ် ၸိုင်ႈမိူင်း ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar military stages coup, declares state of emergency for a year|url=https://www.deccanherald.com/international/world-news-politics/myanmar-military-stages-coup-declares-state-of-emergency-for-a-year-945864.html|access-date=2021-02-01|website=Deccan Herald|language=en}}</ref> [[ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ]] လၢတ်ႈဝႃႈ တေဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း တႃႇၼိုင်ႈပီ သေ ပေႃးသုတ်းပီယဝ်ႉ တေၶိုၼ်းၸတ်းႁဵတ်းပၼ် ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar to clarify voter fraud, hold new round of elections|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-03|archivedate=2021-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html |accessdate=2021-02-03 |archivedate=2021-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201060130/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-clarify-voter-fraud-hold-new-round-elections.html }}</ref> ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းယေးငိုၼ်းတီႈ ၸုမ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းငိုၼ်းတွင်းယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Telecommunications disruptions shut down Myanmar banks|url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html|access-date=1 February 2021|website=[[The Myanmar Times]]|accessdate=3 February 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html |accessdate=3 February 2021 |archivedate=1 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201075108/https://www.mmtimes.com/news/telecommunications-disruptions-shut-down-myanmar-banks.html }}</ref> တပ်ႉမတေႃႇလႆႈ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ လႆႈပၼ်ၵၢၼ် ၽွင်းလူင်မႂ်ႇမိူင်းႁူမ်တုမ် 11 ၵေႃႉ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name="bbc1" /> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅၼ်ႇၼႆႉ လႆႈၽွတ်ႈႁႅၼ်း [[ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇၶိုင်ပွင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်း]] ယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=3 February 2021|access-date=2 February 2021|website=Tatmadaw Information Team|language=my}}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar military announces new State Administrative Council|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-military-announces-new-state-administrative-council.html }}</ref> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸုမ်းပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈတဝ်တီႈႁိူၼ်း တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇသေ လႆႈမၢပ်ႇတြႃးဢဝ်ယမၢၼ်ႇလူၺ်ႈ မၼ်းၼၢင်းလႆႈဢဝ် ([[:en:Icom Incorporated|ၸၢၵ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း ICOM]] 10 လုၵ်ႈ လႄႈ Jumber 1 လုၵ်ႈ) လုၵ်ႉဢဝ်တီႈ ၼွၵ်ႈမိူင်းသႂၢင်းၶဝ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":10">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Aung San Suu Kyi, Win Myint to face charges as NLD calls for ‘unconditional’ release|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/aung-san-suu-kyi-win-myint-to-face-charges-as-nld-calls-for-unconditional-release/|access-date=2021-02-04|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref><ref name= "charges">{{cite web |author1=Stephen Coates |author2=Grant McCool |author3=Matthew Tostevin |title=Myanmar police file charges against Aung San Suu Kyi after coup |url=https://www.theage.com.au/world/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-after-coup-20210203-p56zcc.html |website=The Age |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021}}</ref><ref>{{cite web |author1=Agencies/rw |title=Myanmar police file charges against ousted leader Aung San Suu Kyi under import-export law |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 |website=ChannelNewsAsia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |archive-date=3 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131344/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-police-file-charges-against-aung-san-suu-kyi-14102504 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=Reuters |title=Myanmar police charge ousted leader Aung San Suu Kyi, days after military coup |url=https://www.sbs.com.au/news/myanmar-police-charge-ousted-leader-aung-san-suu-kyi-days-after-military-coup |website=SBS |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021}}</ref> တၢမ်ႇတွၼ်ႈတႃႇ ဢမူႉၼႆႉ တၢမ်ႇၶွၵ်ႈ 3 ပီ သေဢမ်ႇၵႃး လႆႈပၼ်ပႃး တၢမ်ႇငိုၼ်းယဝ်ႉ။<ref name=":10" /><ref>{{Cite web|title=Myanmar Detained a Team of Journalists for Flying a Drone|url=https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|access-date=2021-02-04|website=Time|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031908/https://time.com/5002002/myanmar-arrests-journalists-drone/|url-status=dead}}</ref> ဢၼ်ပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢူးဝိၼ်းမျိၼ်ႉၸမ်ႉ မၼ်းလႆႈၼႄမိုဝ်းတူင်ႉတၵ်ႉ တီႈ Car Campaign ဢၼ်ႁဵတ်းတီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ မိူဝ်ႈ လိူၼ်သႅပ်ႇထႅမ်ႇပႃႇ 2020 ၼၼ်ႉသေ ၼၼ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈၸုတုမ်ၵူၼ်းၼလႄႈသင် မိူဝ်ႈၽွင်းၶၢဝ်းလူင်းသူၼ်းတုမ်တႃႇ ၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဝႃႈ ဢမ်ႇၸွမ်းပၵ်းပိူင်မၢႆမီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ပၢႆးယူႇလီၼႆလႄႈသင် ၸင်လႆႈဢဝ် ၾိင်ႈမိူင်း ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၽေးသၽႃႇဝသေၵေႃႈ မၢပ်ႇတြႃးဢဝ်ယမၢၼ်ႇမႃးယဝ်ႉ။<ref name= "charges" /><ref name=":10" />ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ပေႃးၸွမ်းလူၺ်ႈ လၵ်းမိူင်းသေ ဢမ်ႇမီးသုၼ်ႇ တႃႇတိၺွပ်းဢဝ်လိူင်ႈ ၸွမ်ပွင်ၸိုင်ႈ လႆႈ။ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈတိၺွပ်း သျွၼ်း ထိူၼ်ႇၼႄးလ် (Sean Turnell) ၵူၼ်းၶိူဝ်းဢေႃႉသထရေးလီးယႅၼ်း ၵေႃႉဢၼ်ပဵၼ် ၽူႈပၼ်တၢင်းၶႆႈၸႂ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |author1=Agencies/kg |title=Myanmar detains Australian adviser to Aung San Suu Kyi; first known arrest of foreign national since coup |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 |website=ChannelNewsAsia |access-date=7 February 2021 |language=English |date=Feb 6, 2021 |archive-date=6 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206110939/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-coup-australian-adviser-aung-san-suu-kyi-detained-14126558 }}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်း လႄႈ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ ၶေႃႈပူင်ၵၢင်ၶမ်ႈဢမ်ႇလႆႈဢွၵ်ႇတၢင်းၼွၵ်ႈ လႄႈ တေဢမ်ႇလႆႈ ၸုတုမ်ၵူၼ်း လိူဝ် 5 ၵေႃႉၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246134033796899|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com}}</ref><ref>{{Cite web|title=Facebook|url=https://www.facebook.com/TatmadawInformationTeam/photos/a.111448600598777/246127480464221|access-date=2021-02-10|website=www.facebook.com}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Myanmar Military Govt Bans Gatherings of Five or More in Yangon, Other Areas|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-govt-bans-gatherings-five-yangon-areas.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ တပ်ႉပလိၵ်ႉမျၢၼ်ႇမႃႇ လႆႈၶဝ်ႈတဝ် လုမ်းငဝ်ႈငုၼ်း NLD ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/10/asia-pacific/myanmar-protests-resume/|title=Myanmar anti-coup protests resume despite bloodshed|date=10 February 2021|website=The Japan Times}}</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ် ပိူင်ယုၵ်ႉယၢင်ႇမၢႆမီႈသၢႆႇပႃႇယဝ်ႉ။ ပိူင်ယုၵ်းယၢင်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်းလွင်ႈပူၼ်ႉပႅၼ်ႇ သုၼ်ႇလႆႈသုၼ်ႇပဵၼ်ၵူၼ်းၼႆသေ ၵူၼ်းၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းပၢႆးထႅၵ်ႉၶဝ် ဢွၼ်ၵၼ်သႄႉသွမ်းႁၢဝ်ႈႁၢဝ်ႈႁႅင်းႁႅင်းယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=Civil society, businesses condemn junta’s draft Cyber Security Law|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/civil-society-businesses-condemn-juntas-draft-cyber-security-law/|access-date=2021-02-13|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ဝႃႈ ၶႄႇၶဝ် ၸွႆႈသၢင်ႈ Firewall သႂ်ႇတီႈၼႂ်း ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆလႄႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၶႄႇၶဝ်တႄႉ ထဵင်ၶိုၼ်းဝႃႈ ၼၼ်ႉမၼ်းပဵၼ် ၵႂၢမ်းႁူဝ်ႇၵၼ်ၵူၺ်းဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-11|title=China Denies Helping Myanmar Military Regime Build Internet Firewall|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/china-denies-helping-myanmar-military-regime-build-internet-firewall.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ တီႈ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းလႅင်]] ၶဝ် လႆႈႁူမ်ႈႁွမ်းၵၼ်တင်း ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၶဝ်ယဝ်ႉ။<ref name="CTVM">https://www.ctvnews.ca/world/in-rural-myanmar-residents-protect-police-who-reject-coup-1.5304416</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉ မွၵ်ႈၶၢဝ်းယၢမ်းတဵင်ႈၶိုၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇလႄႈ ပလိၵ်ႈၶဝ် လႆႈတိၺွပ်း ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ၊ ၽူႈႁၢပ်ႇၵၢၼ် ၵေႃၵမ်ၵၢၼ်ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ၊ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း NLD လႄႈ ၽူႈၼႄၵၢင်ၸႂ် ဢိၵ်ႇပႃး ၸွမ်သိုၵ်းလူင်ၵဝ်ႇ [[တူႇရဢူးသူၺ်ႇမၢၼ်း]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Military casts a wide net with a series of late-night raids|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-casts-a-wide-net-with-a-series-of-late-night-raids|access-date=2021-02-12|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 13 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းသေ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈ သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇၶဝ် တွၼ်ႈတႃႇယႃႇၸႂ်ႉၶေႃႈၵႂၢမ်း "လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိမ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ" (ပေႃးဢဝ်ၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈဝႃႈ "junta"၊ "regime") ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-13|title=Myanmar Military Bans Use of ‘Regime’, ‘Junta’ by Media|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-bans-use-regime-junta-media.html|access-date=2021-02-13|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈတၢင်ႇၽူတ်ႉ တီႈၼိူဝ် ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႈၶိူၵ်ႈ လွင်ႈငမ်းယဵၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၼႆသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇတႃႇတိၺွပ်း [[မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇ]]ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=ကိုမင်းကိုနိုင်၊ ကိုဂျင်မီ၊ အဆိုတော်လင်းလင်း ၊ အင်းစိန်အောင်စိုး၊ ကိုမျိုးရန်နောင်သိမ်း၊ ပန်ဆယ်လို နှင့် မောင်မောင်အေး တို့အား ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် တရားစွဲထားပြီး ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ထားကြောင်း တပ်မတော် ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/204606|access-date=2021-02-13|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လႆႈဢဝ် ၵႃးတႅင်ႉ၊ ၵႃးလဵၵ်းႁႄႉမၢၵ်ႇၵွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ သူင်ႇဝႆႉတီႈ ဝဵင်းလူင်ယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇပွႆပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite_web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-detention-charges-b1802284.html|title=Myanmar coup: Armoured vehicles deployed to cities amid protests as junta extends Aung San Suu Kyi detention|accessdate=15 February 2021|website=The Independent}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။<ref name=newcharge>{{cite news|url=https://apnews.com/article/myanmar-aung-san-suu-kyi-new-charge-2e6f38a2f9916a3ae2ba81248f1f0b5c|title=New charge filed on Suu Kyi as Myanmar crackdown intensifies|publisher=Associated Press|date=February 17, 2020|accessdate=February 17, 2020}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 17 ဝၼ်းၼၼ်ႉ သႄႇလီႇပရိတ်ႉတီႇ (ၽူႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်) 6 ၵေႃႉၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈသေႃႇသူၼ်း ႁႂ်ႈႁဵတ်း CDM ၼႆလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-myanmar-celebrities-face-arrest-support-civil-disobedience-movement.html Six Myanmar celebrities face arrest upon civil disobedience movement]</ref> ===တၢင်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတင်ႈ=== ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉ ဢဝ် တင်း Online Video Conferencing သေ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ တႅၼ်းၽွင်း 75 ၵေႃႉ ၸိူဝ်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈ လႄႈ ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၵမ်ႈၽွမ်ႈ လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈသေ လႆႈၶၢမ်ႇသႅတ်ႉၸႃႇၵျၢမ်းမႃးယဝ်ႉ။<ref>[https://www.facebook.com/199678676714208/posts/4420124318002935/?app=fbl ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ]</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ လႆႈၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ (ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ) သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 74 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်တူဝ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 34 ၵေႃ့၊ ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ Online Video Conferencing သေၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 33 ၵေႃႉ၊ ႁူမ်ႈ ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 67 ၵေႃႉသေ ဢၼ်ၵိုတ်း 7 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉထုၵ်ႇ တပ်ႉသိုၵ်းတိၺွပ်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။<ref>[https://www.facebook.com/199678676714208/posts/4420830574598976/?app=fbl စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ]</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်း တီႈ ၸႄႈတိူင်းတႃၼိၼ်းတႃႇရီႇၼၼ်ႉ ဢဝ် တင်း Online Video Conferencing သေ လႆႈႁဵတ်း ပၢင်ၵုမ်ပထမ (ဝၼ်းထူၼ်ႈၼိုင်ႈ) သၽႃးၸႄႈတိူင်းထူၼ်ႈသၢမ် သေ ၼႂ်းၵႃႈ တႅၼ်းၽွင်းထုၵ်ႇလိူၵ်ႈတၢင်ႇ 21 ၵေႃႉၼၼ်ႉ ဢၼ်တူဝ်ၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ 18 ၵေႃ့သေ တႃႇသၢမ်ၵေႃႉတႄႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းတိၺွပ်းဝႆႉလႄႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ။<ref>[https://www.facebook.com/199678676714208/posts/4420769534605080/?app=fbl တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် တတိယအကြိမ်မြောက် ပထမပုံမှန် အစည်းအဝေး ပထမနေ့ ခေါ်ယူ ကျင်းပ]</ref> ==လွင်ႈတၢင်းလႆႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ== လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်တပ်ႉမတေႃႇ လႆႈသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈႁူႉလီလီ။ တပ်ႉမတေႃႇဝႃႈတႄႉ လွင်ႈသဵၼ်ႈမၢႆၶႅပ်းၵၢင်ၸႂ် လႆႈၽိတ်းပိူင်ႈၼႆႉ မၼ်းတေႁဵတ်းႁႂ်ႈတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈၸူး ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၽွင်းငမ်းၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Tatmadaw seizes power under state of emergency, to rule for a year|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tatmadaw-seizes-power-under-state-of-emergency-to-rule-for-a-year/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်း ဢၢမ်းၼၢတ်ႈမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ တပ်ႉသိုၵ်းဢမ်ႇၼႄလႆႈသၢၵ်ႈသႄႇ လွင်ႈမၢပ်ႇလၢတ်ႈၼၼ်ႉလႄႈ [[ၵေႃႇမသျိၼ်ႇ ပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်|ၵေႃႇမသျိၼ်ႇပၢင်လိူၵ်ႈတင်ႈ]] လႆႈထဵင်ႇလွင်ႈမၢပ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|date=29 January 2021|title=Myanmar election commission rejects military’s fraud claims|url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-elections-myanmar-cc1b225b806c27dda748d3ab51d0e47f|access-date=2 February 2021|website=AP NEWS}}</ref> လၢတ်ႈဝႃႈတႄႉ လွင်ႈလႆႈသိမ်းဢဝ်ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈ တပ်ႉမတေႃႇ ၶႂ်ႈသိုပ်ႇဢုပ်ႉပိူင်ႇၸိုင်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|date=1 February 2021|title=Min Aung Hlaing: the heir to Myanmar’s military junta|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210201-min-aung-hlaing-the-heir-to-myanmar-s-military-junta|access-date=2 February 2021|website=France 24|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar military appoints ministers after ousting Suu Kyi in coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202111108/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-military-appoints-ministers-after-ousting-Suu-Kyi-in-coup|url-status=dead}}</ref> ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ပေႃး ဢႃႇယုတဵမ် 65 ၶူပ်ႇၼႆ တေလႆႈလိုဝ်ႈတႃၶုၼ်သေ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ဢၼ်တိုၵ်ႉႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇၼႆႉ တေလႆႈလိုဝ်ႈ ပေႃးလိူၼ်ၵျူႇလၢႆႇ 2021 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":4" >{{cite web|date=12 January 2021|title=Could Min Aung Hlaing’s retirement break the political deadlock?|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/could-min-aung-hlaings-retirement-break-the-political-deadlock/|access-date=2 February 2021|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> ၵေႃႉဢၼ်တေပုတ်ႇတၢင်ႇတီႈ ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ ပေႃးဢဝ်လၵ်းမိူင်းဝႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း တေၸၢင်ႈ လိူၵ်ႈတၢင်ႇလႆႈ။<ref name=":4" /> ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်ႉ ပေႃးမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ လိုဝ်ႈၵႂႃႇယဝ်ႉၼႆ လုမ်းတတ်းသိၼ်ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တေၸၢင်ႈမႂ်တင်း လွင်ႈပၼ်ႁႃရူဝ်ႇႁိၼ်ႇၵျႃႇ လႄႈ လွင်ႈၵေႃႇၵၢၼ်ၽိတ်းၾိင်ႈ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Editor|first=Richard Lloyd Parry, Asia|title=Senior General Min Aung Hlaing’s secret motive for Burma coup|language=en|url=https://www.thetimes.co.uk/article/senior-general-min-aung-hlaings-secret-motive-behind-burma-coup-tb32gxtxb|access-date=2 February 2021|issn=0140-0460}}</ref><ref name=":5">{{cite web|title=General Min Aung Hlaing is the ambitious army chief and international pariah who seized power in Myanmar|url=https://www.sbs.com.au/news/general-min-aung-hlaing-is-the-ambitious-army-chief-and-international-pariah-who-seized-power-in-myanmar|access-date=2 February 2021|website=SBS News|language=en}}</ref> ဝၢႆးသေမၼ်းလိုဝ်ႈတႃၶုၼ်ယဝ်ႉ မၼ်းၼႄႁၢင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ တေသိုပ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်းၵႂႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":5" /> ၸုမ်း Justice For Myanmar ဝႃႈတႄႉ တီႈမုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ မီးဝႆႉ လွင်ႈတၢင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီးယႃႇႁႂ်ႈပဵၼ် လွင်ႈဢမ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလႆႈ ၸင်ႇလႆႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":6">{{cite web|last=|first=|date=|title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2 February 2021|website=Justice for Myanmar}}</ref> မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၼႆႉ မၼ်းၵမ်ဝႆႉ ၵေႃႇပူဝ်ႇရေးသျိၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ [[ပျီႇထွင်ႇၸုမျၢၼ်ႇမႃႇၼႅင်ႇငၢၼ်ႇ ၸီးပႂႃးယေး ဢူးပၢႆႇလီႇမိတႅတ်ႉ]] ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် တပ်ႉသိုပ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ <ref>{{Cite web|last=Pierson|first=David|date=2021-02-02|title=Myanmar's military upended its comfortable status quo by staging a coup. Why?|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2021-02-02/myanmar-military-coup-upended-comfortable-status-quo|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-02|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref> ၸိူဝ်းပဵၼ် လုၵ်ႈလၢင်းမၼ်းၵေႃႈ မီးလွင်ႈပိူင်ႇဝႆႉတီႈ တူင်ႇဝူင်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵမ်ႈၽွင်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":6" /> မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်းဢၢမ်ႈၼၢတ်ႈမွၵ်ႈလၢႆဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ International Monetary Fund သေ လႆႈဢဝ်ငိုၼ်းတေႃႇလၢႆႇ 350 မီႇလီႇယႅၼ်ႇ ပၼ် [[ငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ]] ပဵၼ်ႈ တွၼ်ႈတႃႇ လွင်ႈၵႅတ်ႇၶႄႁႄႉၵင်ႈတၢင်းပဵၼ်ၶူဝ်ႇဝိတ်ႉၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":17">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-03|title=Days before coup, IMF sent Myanmar $350 million in emergency aid; no precedent for refund|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-imf-idUSKBN2A303R|access-date=2021-02-05}}</ref> ငိုၼ်းၵွင်ၵၢင်ဢၼ်ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈၸုမ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇဢဝ်သေ ပၼ်ဝႆႉယဝ်ႉ။<ref name=":17" /> ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ ငဝ်းလၢႆးၵၢၼ်မိူင်းသေ ၽိူဝ်ႇထုၵ်ႇထၢမ်မႃးၸိုင် IMF ၵူၺ်းလၢတ်ႈဝႃႈ တေၸႂ်ႉၸၢႆႇငိုၼ်း ၸွမ်းလူၺ်ႈတၢင်းလူဝ်ႇၵူၼ်းမိူင်းလႄႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":18">{{Cite news|last=Lawder|first=David|date=2021-02-05|title=IMF says members to guide decision on whether to recognize Myanmar's military leaders|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-imf-int-idUSKBN2A426Y|access-date=2021-02-05}}</ref> ၵပ်းၵၢႆႇလႈၺ်ႈ ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈယႂ်ႇငဝ်ႈငုၼ်းယေးငိုၼ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽၢႆႇတပ်ႉသိုၵ်းဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉတႄႉ ဢမ်ႇလႆႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၼႄမႃး။<ref name=":18" /><ref>{{Cite web|title=Transcript of IMF Press Briefing|url=https://www.imf.org/en/News/Articles/2021/02/04/tr020421-transcript-of-imf-press-briefing|access-date=2021-02-05|website=IMF|language=en}}</ref> ==လွင်ႈထတ်းသၢင်တူၺ်းၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်း== ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ တပ်ႉမတေႃႇသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းၾိင်ႈမိူင်းၶဝ် လႆႈမီးၶေႃႈထၢမ်မႃးယဝ်ႉ။<ref name=":7" /> လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ NLD ၼႆႉ ၶဝ်ထဵင်မႃး လွင်ႈတပ်ႉမတေႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်းၾိင်ႈမိူင်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=‘The constitution is invalid now’: NLD patron fires back at military|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-constitution-is-invalid-now-nld-patron-fires-back-at-military/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|date=2021-02-02|title=After coup, medical workers spearhead civil disobedience campaign|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/after-coup-medical-workers-spearhead-civil-disobedience-campaign/|access-date=2021-02-02|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref> တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၶဝ်ၸႂ်ႉ ၾိင်ႈမိူင်း တွၼ်ႈ 417 လႄႈ 418 ဢၼ်မႃးတီႈ [[လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ (2008)|လၵ်းမိူင်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2008]] သေ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=|first=|date=2021-02-01|title=Statement from Myanmar military on state of emergency|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-military-text-idUSKBN2A11A2|url-status=live|access-date=2021-02-02}}</ref> ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 417 ဝႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ သၢႆႇငၢႆၶိုၵ်ႉၶၵ်ႉၸိုင်ႈမိူင်းသေ ၵေႃႉပဵၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်းၵူၺ်း တေၸၢင်ႈ ဢုပ်ႇဢူဝ်းတိူင်ႇပၢင်ႇၵၼ်တင်း [[ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႇၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်း]]သေ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလႆႈ။<ref name=":3">{{Cite web|date=2021-02-01|title=Emergency Powers in Myanmar|url=https://melissacrouch.com/2021/02/01/emergency-powers-in-myanmar/|access-date=2021-02-02|website=Melissa Crouch|language=en}}</ref> ပေႃးဝႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၸိူင်ႉၼၼ်ယဝ်ႉသေ ၸွမ်းလူၺ်ႈ ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 418 သေ ၸင်ႇၸၢင်ႈဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢၢပ်ႈပၼ် ၸွမ်ပွင်ၵၢၼ်သိုၵ်းတပ်ႉမတေႃႇ ယဝ်ႉ။<ref name=":3" /> မိူဝ်ႈပႆႇသိမ်းဢဝ် ဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႄႈ ၽၢႆႇၵႅတ်ႈၵင်ႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆႉ တေပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း ဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းလိူၵ်ႈတၢင်ႇဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ လၢတ်ႈဝႃႈ ၶွင်ႇၸီႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၸွမ်ပွင်သိုၵ်းမိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ ၵေႃႉဢွၼ်ႇႁူဝ်မႃးၼႆလႄႈ ၶဝ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾိင်ႈမိူင်းတွၼ်ႈ 417 လႄႈ 418 မႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Myanmar latest: NLD calls for Suu Kyi's release|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-latest-NLD-calls-for-Suu-Kyi-s-release|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131350/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-Police-charges-Suu-Kyi-for-importing-walkie-talkies|url-status=dead}}</ref> ႁူမ်ႈဝႃႈ ၶဝ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾိင်ႈမိူင်းမႃးၸိူင်ႉၼၼ်သေတႃႉ ပေႃးဢမ်ႇပႃးလွင်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမၵ်းမၼ်ႈပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ၼႆႉ လွင်ႈဢၼ် တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ႁဵတ်းသၢင်ႈၵႂႃႇၼၼ်ႉ မၼ်းပဵၼ်တၢင်းၵၢၼ်ယူႇႁႃႉ ဢမ်ႇပဵၼ်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၶႂ်ႈဝူၼ်ႉယၢပ်ႇဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|date=2021-02-01|title=Myanmar coup: Aung San Suu Kyi detained as military seizes control|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55882489|access-date=2021-02-02}}</ref><ref name=":7" >{{Cite web|last=Crouch|first=Melissa|date=2021-02-02|title=The power and ambition behind Myanmar’s coup|url=https://www.theage.com.au/national/the-power-and-ambition-behind-myanmar-s-coup-20210202-p56yor.html|access-date=2021-02-02|website=The Age|language=en}}</ref> ==လွင်ႈတုမ်ႉတွပ်ႇ== ===ၼႂ်းမိူင်း=== ===လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်=== {{main|လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021}} [[ၾၢႆႇ:2021 Myanmar Protest in Hleden.jpg|thumb|လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈ လႄးတၢၼ်း [[ဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈ]]]] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးယူႇလီႇ လႄႈ ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်တၢင်ႇၸိူဝ်း ဢွၼ်ၵၼ်တႄႇႁဵတ်း [[လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်သၢၼ်ၶတ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Nay Pyi Taw, Mandalay healthcare staff to join 'Civil Disobedience Campaign'|url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html|access-date=2 February 2021|website=The Myanmar Times|accessdate=3 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131330/https://www.mmtimes.com/news/nay-pyi-taw-mandalay-healthcare-staff-join-civil-disobedience-campaign.html }}</ref><ref>{{cite web|date=2 February 2021|title=Myanmar Medics Prepare Civil Disobedience Against Military Rule|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-medics-prepare-civil-disobedience-military-rule.html|access-date=2 February 2021|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> တီႈၵွင်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၽွတ်ႈႁဵၼ်း ၸုမ်း "Civil Disobedience Movement" သေ ၵူၼ်း follower ၶဝ်ႈႁူမ်ႈ 170,000 ပၢႆယဝ်ႉ။<ref name=":8" /> ၵူၼ်းႁၢပ်ႇၵၢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်း တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းသေ တေၼႄၵၢင်ၸႂ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":11">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Teachers, students join anti-coup campaign as hospital staff stop work|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/teachers-students-join-anti-coup-campaign-as-hospital-staff-stop-work/|access-date=2021-02-03|website=Frontier Myanmar|language=en-US}}</ref><ref name=":8" /> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်ဢဝ်လၢႆးဢူၼ်ႈဢွၼ်ႇသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။<ref name=":8" /><ref>{{cite web |author1=Matthew Tostevin |author2=Grant McCool |author3=Stephen Coates |title=Myanmar doctors stop work to protest coup as UN considers response |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-doctors-stop-work-to-protest-coup-as-un-considers-response-20210203-p56z7z |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021}}</ref> ၶဝ်ႈပႃးၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် ႁူင်းယႃ လႄႈ ဢေႇၵျႅၼ်ႇၸီႇပၢႆးယူႇလီ 100 ပၢႆယဝ်ႉ။<ref name=":12">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar’s Medics Launch Civil Disobedience Campaign Against Coup|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmars-medics-launch-civil-disobedience-campaign-coup.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref><ref name=":11" /> ၶူးသွၼ် 100,000 ပၢႆလႄႈ <ref name=":11" /> ၸိူဝ်းပဵၼ် ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းၵဝ်ႇ တီႈ ထၢၼ်ၽွင်းလူင်ၵၢၼ်မိူင်းၼွၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။<ref name=":12" /> ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်တီႈ [[ထၢၼ်ၽွင်းလူင် ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ၊ ၵၢၼ်လဵင်ႉသတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၽၢႆမိူင်]] တီႈ ၼေႇပျီႇတေႃႇ ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶဝ်ႈပႃးမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=စစ်အစိုးရကို နေပြည်တော်က နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/nld-government-staff-against-military-coup-02042021030530.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my}}</ref> မိၼ်းၵူဝ်ႇၼႅင်ႇ ၽူႈဢၼ်ၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈတိုၵ်းသူၼ်း တႃႇသၢၼ်ၶတ်း [[ပိူင်ၸဝ်ႈဢၢမ်းၼၢတ်ႈ]] ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Veteran activist calls for civil disobedience in wake of coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/veteran-activist-calls-for-civil-disobedience-in-wake-of-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> တီႈၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ ဢဝ်မိုဝ်းသၢမ်ၼိဝ်ႉပူၵ်းသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽၢင်ႁၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |author1=AP |author2=ABC News (Australia) |title=Myanmar blocks Facebook as resistance grows to military coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-blocks-facebook-as-resistance-grows-to-military-coup/13124148 |website=ABC News (Australia) |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021}}</ref> ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၵမ်ႈၽွင်ႈၼႆႉ ဢဝ်တင်း ဢူၺ်းလီၼမ်ႉၼဵင်ႈၼူမ်း (Milk Tea Alliance) ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇဢွၼ်ႇလၢႆး ႁင်းဢေးသျႃးၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=#MilkTeaAlliance has a new target brewing: Myanmar’s military|url=https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3120526/asias-milkteaalliance-has-new-target-brewing-generals-behind|access-date=2021-02-05|website=South China Morning Post|language=en}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ဢၼ်ပဵၼ် သၢႆႁိူဝ်းမိၼ်ၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵေႃႈ လႆႈၶဝ်ႈပႃးမႃးတီႈ Civil Disobedience ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Civilian Disobedience Campaign' takes flight in Myanmar|url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205055420/https://www.mmtimes.com/news/civilian-disobedience-campaign-takes-flight-myanmar.html }}</ref>လိူဝ်သေၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်ႁွင်ႉၵႂၢမ်း ဢၼ်ဝႃႈ "ကမ္ဘာမကြေဘူး" ၼၼ်ႉသေၵေႃႈ ၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။<ref name=":23">{{Cite web|date=2018-08-09|title=Songwriter Who Provided ‘Theme Song’ to 8888 Uprising Finally Honored|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/songwriter-provided-theme-song-8888-uprising-finally-honored.html|access-date=2021-02-04|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> [[ၾၢႆႇ:Protesters riding Motorcycles in Mandalay after 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|ၶီႇလူတ်ႉၶိူင်ႈသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈ သဵၼ်ႈတၢင်း 78 တီႈႁိမ်း [[တႃႈလူတ်ႉလဵၼ်းဝဵင်းလိူဝ်ႇ]]]] ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢွၼ်ၵၼ်တႄႇ လွင်ႈဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်တပ်ႉသိုၵ်းၶဝ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":13">{{Cite web|date=2021-02-03|title=Myanmar calls for boycott of Tatmadaw linked products and services|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221154215/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-calls-boycott-tatmadaw-linked-products-and-services.html }}</ref> ၼႂ်းၵႃႈၵုၼ်ႇသိၼ် ဢၼ်ဢမ်ႇပၼ်ႁႅင်းတႃႇသိုဝ်ႉၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈပႃး Mytel၊ မျၢၼ်ႇမႃႇပီႇယႃႇ၊ မၢၼ်းတလေးပီႇယႃႇ၊ တၵူင်ႇပီႇယႃႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။<ref name=":22">{{Cite web|title=Military Chief’s Family Members Spend Big on Blockbuster Movies, Beauty Pageants|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215082136/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-family-members-spend-big-on-blockbuster-movies-beauty-pageants|archive-date=15 December 2020|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> တီႈတိူင်းၸႄႈၵႅင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ် တီႈ Mytel တႃႇ 71 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။<ref name=":11" /> [[ၾၢႆႇ:Protest against military coup (9 Feb 2021, Hpa-An, Kayin State, Myanmar) (3).jpg|thumb|left|မေႃသွၼ်ၶဝ် ၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈ [[ဝဵင်းၽႃဢၢင်ႇ]]၊ [[ၸႄႈမိူင်းယၢင်းၽိူၵ်ႇ]]]] တီႈဝဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼႆႉ ပေႃးထိုင် ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼႆ ဢွၼ်ၵၼ် တွႆႇမေႃ တွႆႇပုင်းလဵၵ်းၼႂ်းႁိူၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ cacerolazo ၼၼ်ႉသေ ၼႄၵၢင်ၸႂ် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Myanmar coup: army blocks Facebook access as civil disobedience grows|url=http://www.theguardian.com/global-development/2021/feb/04/myanmar-coup-army-blocks-facebook-access-as-civil-disobedience-grows|access-date=2021-02-04|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author1=Reuters Staff |title=Anti-coup protests ring out in Myanmar's main city |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/anti-coup-protests-ring-out-in-myanmars-main-city-idUSKBN2A139S |website=Reuters |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|title=Myanmar coup latest: UN Security Council stops short of issuing statement|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203015938/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-coup-latest-UN-Security-Council-stops-short-of-issuing-statement|url-status=dead}}</ref> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 2 ဝၼ်း ၵၢင်ၶမ်ႈ 8 မူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႃႈၵုင်ႈၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၵ်ႇၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 15 တႃၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇႁႂ်ႈပွႆႇပၼ် တေႃႇဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အနုနည်းအာဏာဖီဆန်မှု တချို့ရှိလာခြင်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-civil-disobedience-movement-/5762587.html|access-date=2021-02-02|website=ဗွီအိုအေ|language=my}}</ref> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၸိူဝ်းပဵၼ်ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်း [[ၵေႃႇမတီႇ ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်း ဝဵင်းလူင်တႃႈလိူဝ်ႇ|ဝဵင်းမူၼ်းၵူၼ်းၵိုၼ်းတႃႈလိူဝ်ႇ]] တႃႇ 6 ၵေႃႉၵေႃႈ လႆႈဢွၵ်ႇၵၢၼ်မႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Mandalay vice mayor, MCDC members resign|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html|access-date=2021-02-03|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208020329/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-vice-mayor-mcdc-members-resign.html }}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းမႃး ၵူၼ်းမွၵ်ႇ 30 ၼႆႉ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ ၸၼ်ႉၸွမ်ပၢႆးမေႃယႃ ဝဵင်းတႃႈလိူဝ်ၼၼ်ႉလႄႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-04|title=Mandalay citizens protest against Tatmadaw rule|url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html|access-date=2021-02-04|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204113803/https://www.mmtimes.com/news/mandalay-citizens-protest-against-tatmadaw-rule.html }}</ref><ref>{{Cite web|title=Four arrested in Mandalay after street protest against military coup|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/four-arrested-in-mandalay-after-street-protest-against-military-coup|access-date=2021-02-04|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမွၵ်ႈသွင်မိုၼ်ႇၵေႃႉ လႆႈဢွၵ်ႇမႃးၼိူဝ်တၢင်းသေ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တႃႇပွႆႇပၼ် ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇၼႆယဝ်ႉ။<ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/2/6/thousands-of-myanmar-protesters-face-off-with-police-in-yangon</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး တီႈ ဝဵင်းလိူဝ်ႇ လႄႈ ဝဵင်းပၢင်မၢၵ်ႇၼႃႉၵေႃႈ လႆႈၼႄၵၢင်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။<ref>https://www.irrawaddy.com/news/thousands-take-to-streets-of-myanmar-to-protest-military-takeover.html</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ ၸႂ်ႉဢဵၼ်ႁႅင်းသေ ၸႅၵ်ႇၽႄၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ။ ၼႂ်းၵႃႈၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ်ၼၼ်ႉ တႃႇ 6 ၵေႃႉၼႆႉ လႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇမႃးသေ ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ် ဢႃႇယု 20 ၶူပ်ႇ ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇမၢၵ်ႇၵွင်ႈ ၸပ်းၺႃးတီႈ ႁူဝ်သေ လႆႈသဵင်ႈၵၢမ်ႇၵႂႃႇ မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 12 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Six Protesters Injured After Myanmar Police Fire on Protest|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/six-protesters-injured-myanmar-police-fire-protest.html|access-date=2021-02-10|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> ၵူၼ်းၼႄၵၢင်ၸႂ် မွၵ်ႈ 100 ၵေႃႉၼႆႉၵေႃႈ လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-09|title=Protest crackdown begins in Myanmar, over 100 nabbed in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-03-02|archivedate=2021-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html |accessdate=2021-03-02 |archivedate=2021-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211109190256/https://www.mmtimes.com/news/protest-crackdown-begins-myanmar-over-100-nabbed-mandalay.html }}</ref> ၵူၼ်းဢၼ်လႆႈထုၵ်ႇတိၺွပ်းမႃးၸိူဝ်းၵမ်ႉၼမ်တႄႉ လႆႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် မိူဝ်ႈ ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-10|title=Arrested protesters released in Mandalay|url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html|access-date=2021-02-10|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-03-02|archivedate=2021-02-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html |accessdate=2021-03-02 |archivedate=2021-02-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210217063638/https://www.mmtimes.com/news/arrested-protesters-released-mandalay.html }}</ref> ===လွင်ႈတတ်းၶၢတ်ႇ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ=== ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 4 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၼႆႉ "ယွၼ်ႉၶႂ်ႈႁႂ်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်းၼိမ်သဝ်း"ၼႆသေ လႆႈသင်ၶေႃႈပူင် ၽူႈၵမ်ႉထႅမ်ပၼ်ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ႁႂ်ႈဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉ တေႃႇထိုင် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":15">{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-03|title=Myanmar internet providers block Facebook services after government order|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-facebook-idUSKBN2A32ZE|access-date=2021-02-04}}</ref> ဢၼ်ပဵၼ် [[ၵၢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇမျၢၼ်ႇမႃႇ|MTP]] ၼႆႉ လႆႈဢိုတ်းမႃး Facebook messenger၊ Instragram လႄႈ WhatsApp ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ [[တႄႇလီႇၼေႃး မျၢၼ်ႇမႃႇ|တႄႇလီႇၼေႃး]] တႄႉ ဢိုတ်း ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉဢၼ်လဵဝ်ၵူၺ်း။<ref>{{Cite web|date=2021-02-03|title=Directive to block social media service|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/|access-date=2021-02-04|website=Telenor Group|language=en|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-service/}}</ref><ref name=":15" /> ၵူၼ်းမိူင်းလႆႈၸႂ်ႉ ၾဵတ်ႉပုၵ်ႉတွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်း လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ဢၼ်ဢမ်ႇထွမ်ႇၵႂၢမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":15" /> ဝၢႆးသေ ထုၵ်ႇဢိုတ်းၾဵတ်ႉပုၵ်ႉယဝ်ႉ ၽူႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼႆႉ ဢွၼ်ၵၼ် ၶၢႆႉၸူးၽၢႆႇ [[တုၺ်ႉတႃႇ]] သေ ဢွၼ်ၵၼ်တႅမ်ႈ #RespectOurVotes၊ #HearTheVoiceofMyanmar၊ #SaveMyanmar ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Potkin|first=Fanny|date=2021-02-05|title=After Facebook ban, thousands in Myanmar take to Twitter to plead #RespectOurVotes|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-twitter-idUSKBN2A5189|access-date=2021-02-06}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ တပ်ႉမတေႃႇၶဝ် ဢိုတ်းပႃး တုၺ်ႉတႃႇ ထႅင်ႈယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Myanmar’s new military government is now blocking Twitter and Instagram|url=https://social.techcrunch.com/2021/02/05/myanmar-military-government-is-now-blocking-twitter/|access-date=2021-02-06|website=TechCrunch|language=en-US}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Directive to block social media services Twitter and Instagram in Myanmar|url=https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/|access-date=2021-02-06|website=Telenor Group|language=en|accessdate=2021-02-08|archivedate=2021-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211205103134/https://www.telenor.com/directive-to-block-social-media-services-twitter-and-instagram-in-myanmar/}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 6 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လႆႈဢိုတ်း ၵၢၼ်ၸွႆႈသၢင်ႈ လွင်ႈပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-06|title=Myanmar junta blocks internet access as coup protests expand|url=https://apnews.com/article/united-nations-myanmar-media-social-media-yangon-e7765d3459d386219ee1dca8ad1e089c|access-date=2021-02-06|website=AP NEWS}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 7 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ]]သေ လႆႈတုၵ်းွယၼ်း တႃႇပိုၼ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉၼႆလႄႈ ဝၢႆးဝၼ်းမႃး လႆႈၶိုၼ်းပိုတ်ႇပၼ် ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉယူႇ။ ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵွၼ်ႉသၢၼ်တူင်ႇဝူင်းၵူၼ်းၼၼ်ႉတႄႉ တိုၵ်ႉသိုပ်ႇ ဢိုတ်းဝႆႉယူႇ။<ref>{{Cite web|title=Internet access partially restored in Myanmar as protests grow against military coup|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802|access-date=2021-02-07|website=CNA|language=en|archive-date=2021-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614233403/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/internet-access-partially-restored-in-myanmar-as-protests-grow-14131802}}</ref> တႄႇဢဝ် ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 15 ဝၼ်းသေ တႄႇဢဝ် ၵၢင်ၼႂ် 1 မူင်း တေႃႇ 9 မူင်း လႆႈဢိုတ်း ၵၢင်ၸွႆႈသၢင်ႈ ဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-14|title=Myanmar: tanks roll into cities as internet shut down|url=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/14/tanks-on-streets-of-myanmar-city-prompt-us-embassy-warning|access-date=2021-02-15|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-02-14|title=Military Imposes Full Grip on Myanmar in Overnight Crackdown|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/14/world/asia/myanmar-military-crackdown.html|access-date=2021-02-15|issn=0362-4331}}</ref> ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈဢိၼ်ႇထႃႇၼႅတ်ႉ ဢၼ်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈသိုၵ်းၸႂ်ႉႁဵတ်းၼၼ်ႉသေ လုၵ်ႉတီႈ [[တႄႇလီႇၼေႃး]] လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇမွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃးယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |title=Directives from authorities in Myanmar - February 2021 |url=https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ |website=Telenor Group |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en |accessdate=2021-03-02 |archivedate=2021-02-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210215082607/https://www.telenor.com/sustainability/responsible-business/human-rights/mitigate/human-rights-in-myanmar/directives-from-authorities-in-myanmar-february-2021/ }}</ref> ===ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး=== Amata Corporation ဢၼ်ပဵၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးႁိူၼ်းယေး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈတီႈမိူင်းထႆးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ သိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆလႄႈ လႆႈၵိုတ်းလိုဝ်ႈ လွင်ႈၵေႃႇသၢင်ႈပႃႇၸၢၵ်ႈ ဢၼ်တေမူတ်းသဵင်ႈ တေႃႇလႃႇ ဢမေႇရိၵၢၼ် ၼိုင်ပီႇလီႇယႅၼ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":9">{{Cite web|title=Thailand's Amata halts $1bn Myanmar property project after coup|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203020504/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Thailand-s-Amata-halts-1bn-Myanmar-property-project-after-coup|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Thai developer invests $1bn to put Myanmar industry on global map|url=https://asia.nikkei.com/Business/Companies/Thai-developer-invests-1bn-to-put-Myanmar-industry-on-global-map|access-date=2021-02-02|website=Nikkei Asia|language=en-GB}}</ref> [[ၸူသူႇၵီး]] ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ငၢၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူတ်ႉၵႃး ဢၼ်ယႂ်ႇသေပိူၼ်ႈ တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းလွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇလူတ်ႉၵႃးၼႂ်းမိူင်းဝႆႉယူႇယဝ်ႉ။<ref name=":9" /> လွင်ႈသိုဝ်ႉၶၢႆ တီႈၸတွၵ်ႉဢဵၵ်ႉၶျဵင်းတႃႈၵုင်ႈၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈၵိုတ်းဝႆႉ ယူႇယဝ်ႉ။<ref name=":9" /> ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၵၢၼ်ငၢၼ်းၵႃႉၶၢႆႁိူၼ်း တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉ လႆႈလူင်းၵႂႃႇၸမ် 100% ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-05|title=Myanmar's real estate sector crashes|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html|access-date=2021-02-05|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-05|archivedate=2021-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html |accessdate=2021-02-05 |archivedate=2021-02-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205065856/https://www.mmtimes.com/news/myanmars-real-estate-sector-crashes.html }}</ref> ဢၼ်ပဵၼ် ၶွမ်ႇပၼီႇၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ် Totle SE ဝႃႈတႄႉ ၶဝ်တိုၵ်ႉလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်း လွင်ႈၵမ်ႉထႅမ်ၶဝ် ၸွင်ႇမၼ်းမီးၽွၼ်းၼိူဝ် လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Staff|first=Reuters|date=2021-02-04|title=Total assessing impact of Myanmar coup on its projects|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-total-int-idUSKBN2A4120|access-date=2021-02-07}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 5 ဝၼ်း ၼၼ်ႉ ၶွမ်ႇပၼီႇ ၵီႇရိၼ်ႇ (Kirin Company) ၵေႃႈ လႆႈတတ်းၶၢတ်ႇ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇတင်း [[:my:ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်|ၵၢၼ်ငၢၼ်းပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢူးပၢႆႇ]]ယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |author1=Erin Handley |title=Kirin, parent company of Australian beer company Lion, cuts ties with Myanmar military after coup |url=https://www.abc.net.au/news/2021-02-05/myanmar-kirin-parent-company-lion-cuts-ties-military-coup/13125778 |website=ABC (Australian Broadcasting Network) |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021}}</ref><ref>{{cite web |author1=Ben Doherty |author2=Ben Butler |title=Kirin beer company cuts brewery ties with Myanmar military over coup |url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/05/kirin-beer-company-cuts-brewery-ties-with-myanmar-military-over-coup |website=The Guardian |access-date=10 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021}}</ref><ref name=":19">{{Cite web|last=|first=|date=|title=Japan's Kirin ends Myanmar beer tie-up with army-owned partner after coup|url=https://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205091809/http://news.trust.org/item/20210205070108-ktqjw/|archive-date=2021-02-05|access-date=2021-02-08|website=Thomson Reuters Foundation}}</ref> ၶွမ်ႇပၼီႇဢၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်းပိူင်ႇဝႆႉ သျႄႇယႃႇလွၵ်းၵၢၼ်ႇပီႇယႃႇ တီႈၼႂ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တႃႇ 80% (တေႃႇလႃႇဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ 1.7 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ)ယဝ်ႉ။ <ref name=":19" /> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 8 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၽူႈႁူမ်ႈတႄႇတင်ႈ Razer လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ ၶဝ်တေၵိုတ်း လွင်ႈသႂ်ႇတိုၼ်း တီႈ ၶွမ်ႇပၼီႇလႅၼ်းယႃႈ Virginia Tobacco ဢၼ် ဢူးပၢႆႇလီႇမိတႅတ်ႉ ၶဝ်ပိူင်ႇသျႄႇယႃႇ ၵမ်ႉၼမ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|last=hermesauto|date=2021-02-09|title=Razer co-founder and director Lim Kaling pulls out of Myanmar joint venture|url=https://www.straitstimes.com/business/companies-markets/razer-co-founder-and-director-lim-kaling-pulls-out-of-myanmar-joint|access-date=2021-02-09|website=The Straits Times|language=en}}</ref> ၸွမ်ပွင်သိုၵ်း မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသႂ်ႇတိုၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းသေ တေႁဵတ်းသၢင်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးတင်း ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|title=Myanmar junta chief Min Aung Hlaing says this coup is 'different'|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|access-date=2021-02-09|website=Nikkei Asia|language=en-GB|archive-date=2021-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209073807/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Coup/Myanmar-junta-chief-Min-Aung-Hlaing-says-this-coup-is-different|url-status=dead}}</ref> ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 11 ဝၼ်း လုၵ်ႉတီႈ ၸဝ်ႈၸွမ်ၸိုင်ႈဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ [[ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ]] လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တေၵိုတ်း လွင်ႈပၼ်ငိုၼ်း 1 ပီႇလီႇယႅၼ်ႇ ဢၼ်တႃႇၵမ်ႉထႅမ်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Times|first=The New York|title=Video: Biden Imposes New Sanctions on Leaders of Myanmar Military Coup|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000007598187/biden-myanmar-sanctions.html|access-date=2021-02-11|issn=0362-4331}}</ref> ====လွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ ၼႂ်းတပ်ႉ==== ဝၢႆးသေပဵၼ် လွင်ႈၼႄႇၵၢင်ၸႂ်ယဝ်ႉ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ပေႃးၼၢၼ်း တီႈၼႂ်း [[တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ|တပ်ႉၸုမ်းပလိၵ်ႈမျၢၼ်ႇမႃႇ]] မီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ 2021 မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ 11 ၵေႃႉ ၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈဢဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတၢႆၼႆလႄႈ လႆႈႁွင်ႉဢဝ်တင်း မုင်ႉႁေႃႁိူၼ်းၶဝ်သေ လႆႈဢွၵ်ႇပၢႆႈၵႂႃႇၸူး ၸႄႈမိူင်းမီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇ ဢၼ်မီးတီႈ လႅၼ်လိၼ် မျၢၼ်ႇမႃႇ-ဢိၼ်းတီးယႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |url=https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |title=Archived copy |access-date=11 March 2021 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310201711/https://www.themizorampost.net/page-view?date=06-03-2121&page_no=1&edition_id=NULL |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|title=Myanmar coup: India asked to return police officers who crossed border|work=BBC News|date=7 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310193532/https://www.bbc.com/news/world-asia-56309338|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|title=Myanmar protest: '19 Myanmar cops take shelter in Mizoram' &#124; World News – Times of India|website=The Times of India|access-date=11 March 2021|archive-date=17 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210317031623/https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/19-myanmar-cops-take-shelter-in-mizoram/articleshow/81340117.cms|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|title='Shoot till they are dead': Some Myanmar police flee to India after refusing orders|first=Devjyot|last=Ghoshal|date=10 March 2021|website=The Japan Times|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311063436/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/03/10/asia-pacific/myanmar-police-fled-india/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|title=Myanmar coup: 'We were told to shoot protesters', say police who fled|work=BBC News|date=10 March 2021|via=www.bbc.com|access-date=11 March 2021|archive-date=11 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210311060041/https://www.bbc.com/news/world-asia-56343982|url-status=live}}</ref> ၽၢႆႇၶွင်ႇၸီႇသိုၵ်း လႆႈတုၵ်းယွၼ်း ႁႂ်ႈၶိုၼ်းဢဝ် ပလိၵ်ႈၽူႈမီးၸၼ်ႉ ၸိူဝ်းမီးတီႈၼႃႈလိၼ် မီႇၸူဝ်ႇရမ်ႇၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းသူင်ႇပၼ်ၶိုၼ်း ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|title=Mizoram is waiting for govt's direction on Myanmar refugees: state minister|first=Press Trust of|last=India|newspaper=Business Standard India|date=8 March 2021|via=Business Standard|access-date=11 March 2021|archive-date=10 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310062454/https://www.business-standard.com/article/current-affairs/mizoram-is-waiting-for-govt-s-direction-on-myanmar-refugees-state-minister-121030801200_1.html|url-status=live}}</ref> လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ဢိၼ်းတီးယႃး လႆႈပိၼ်ၶေႃႈပူင် ၸုမ်းတပ်ႉရၢႆႇၾၢႆႇဢႃႇသမ်ႇ ႁႂ်ႈၵုမ်းထိင်းတူၺ်းထိုင် လွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈ လႅၼ်ႈလိၼ်သွင်မိူင်း လီလီ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|last=IANS|title=India orders Assam Rifles to prevent influx from Myanmar|url=https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|access-date=12 March 2021|website=Telangana Today|language=en-US|archive-date=8 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308120557/https://telanganatoday.com/india-orders-assam-rifles-to-prevent-influx-from-myanmar|url-status=live}}</ref> တေႃႇထိုင် ပီ 2021 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 5 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ပလိၵ်ႈ 600 ပၢႆ လႆႈသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေၵေႃႈ လႆႈထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်မႃးယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-03-05|title=More Than 600 Police Join Myanmar's Anti-Regime Protest Movement|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/600-police-join-myanmars-anti-regime-protest-movement.html|access-date=2021-04-25|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> တႄႇဢဝ် လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းသေ လႆႈဢိုတ်းပႅတ်ႈ လွင်ႈလတ်းၶၢမ်ႈ လႅၼ်လိၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|url=https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|title=India in diplomatic spot as Myanmar urges return of cops who fled|first=Super|last=User|date=7 March 2021|website=The Federal|access-date=11 March 2021|archive-date=7 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307061024/https://thefederal.com/news/india-in-diplomatic-spot-as-myanmar-urges-return-of-cops-who-fled-across-border/|url-status=live}}</ref> တီႈၼႂ်း တပ်ႉမတေႃႇမၢၼ်ႈၵေႃႈ လႆႈမီးလွင်ႈလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉမႃးယဝ်ႉ။ ၽူႈမီးၸၼ်ႉ ထုၼ်းမျၢတ်ႉဢွင်ႇ တီႈ တပ်ႉၸုမ်း 77 လႄႈ ၸဝ်ႈႁၢၼ်ႁဵင်းတေႃႇဢူး တီး တပ်ႉၸုမ်း 99 ၶဝ်ၵေႃႈ လႆႈသၢၼ်ၶတ်း ပိူင်ဢႃႇၼႃႇသိုၵ်းသေ ထွၼ်တူဝ်ဢွၵ်ႇတီႈ တႃႈၶုၼ်မႃးယဝ်ႉ။<ref name=":21">{{Cite web|title=အာဏာမသိမ်းခင်ကတည်းက တပ်ပျက်နေကြောင်း ပုန်ကန်သူတပ်အရာရှိပြောကြား|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|access-date=2021-04-25|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224334/https://www.myanmar-now.org/mm/news/6442|url-status=live}}</ref><ref name=":24">{{Cite news|last=Beech|first=Hannah|date=2021-03-28|title=Inside Myanmar's Army: 'They See Protesters as Criminals'|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|access-date=2021-04-25|issn=0362-4331|archive-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426094628/https://www.nytimes.com/2021/03/28/world/asia/myanmar-army-protests.html|url-status=live}}</ref><ref name=":25">{{Cite web|title=Interview: 'Military Leaders Are Afraid of Letting Their Power Go'|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|access-date=2021-04-25|website=Radio Free Asia|language=en|archive-date=25 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425224332/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/hein-thaw-oo-04202021170420.html|url-status=live}}</ref> ၽူႈမီးၸၼ်ႉၸိူဝ်းၼၼ်ႉ လႆႈၸီႉၸမ်ႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈၵႂႃႇဝႃႈတႄႉ တီႈၼႂ်း တပ်ႉၵေႃႈ လႆႈမီး လွင်ႈဢမ်ႇၼိမ်သဝ်းမႃးယဝ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။<ref name=":21" /><ref name=":24" /><ref name=":25" /> ===ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း=== ====လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼွၵ်ႈမိူင်ႈ==== [[ၾၢႆႇ:Protesters demanding Aung San Suu Kyi's release at Kasumigaseki, Tokyo after the February 2021 Myanmar coup.jpg|thumb|တီႈ [[မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ]] ၼၼ်ႉ <ref>http://www.asahi.com/ajw/articles/14162323</ref>]] ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၸိူဝ်းၽႅဝ်ဝႆႉတီႈ မိူင်းထႆး မွၵ်ႈ 200 ၵေႃႉလႄႈ ၵူၼ်းတူင်ႉၼိုင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇထႆးၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢွၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ တီႈ [[ဝဵင်းမိူင်းၵွၵ်ႇ]]ယဝ်ႉ။<ref name="Thaiprotest">{{Cite web|date=1 February 2021|title= ด่วน! ชาว 'เมียนมา' ชู 3 นิ้วบุกประท้วงหน้าสถานทูต ต้านรัฐประหารในประเทศ |url= https://www.bangkokbiznews.com/news/detail/920306 |access-date=1 February 2021|website=Bangkok Biz News|language=th}}</ref> တမ်ႇၼူတ်ႇၶဝ် လႆႈၶဝ်ႈတိၺွပ်းသေ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉလႆႈတၢင်းၸဵပ်းမၢတ်ႇလႄႈ ၵူၼ်းသွင်ၵေႃႉ ထုၵ်ႇတိၺွပ်းယဝ်ႉ။<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/myanmar-military-stages-coup-against-aung-san-suu-kyi-live Myanmar’s military stages coup d’etat: Live news]</ref> တီႈ [[မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ]]၊ [[ဝဵင်းတူဝ်ႇၵျူဝ်ႇ]]ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ်တီႈ [[ၸၼ်ႉၸွမ် ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ]]ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Myanmar workers in Japan protest against Tatmadaw’s actions|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html|access-date=2021-02-01|website=The Myanmar Times|accessdate=2021-02-03|archivedate=2021-02-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html}} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html |accessdate=2021-02-03 |archivedate=2021-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201182053/https://www.mmtimes.com/news/myanmar-workers-japan-protest-against-tatmadaws-actions.html }}</ref> မိူဝ်ႈၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 3 ဝၼ်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႇ-ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ မွၵ်ႈ 150 ၼႆႉ ၵႂႃႇၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈၼႃႈ လုမ်းၽွင်းတၢင်မိူင်း တီႈ [[ဝႃႇသျိၼ်ႇတၼ်ႇတီႇၸီႇ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=ဝါရှင်တန်ဒီစီက မြန်မာစစ်သံရုံးရှေ့မှာ အမေရိကန်ရောက် မြန်မာတွေဆန္ဒပြ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/myanmar-protest-against-military-coup-in-washington-dc-02032021193807.html|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Radio Free Asia|language=my}}</ref> ၸုမ်းပလိၵ်ႈသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇၼႆႉ လႆႈပၼ်ၽၢင်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တွၼ်ႈတႃႇ မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |last1=Netto |first1=Stephen |title=Police issues warning against plans to protest in Singapore over current situation in Myanmar |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |website=The Online Citizen |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ |accessdate=5 February 2021 |archivedate=5 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210205075814/https://www.theonlinecitizen.com/2021/02/05/police-issues-warning-against-plans-to-protest-in-singapore-over-current-situation-in-myanmar/ }}</ref><ref>{{cite web |author1=CNA/ga(ta) |author2=Channel News Asia |title=Police warn against plans to protest in Singapore over situation in Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 |website=ChannelNewsAsia |access-date=5 February 2021 |language=English |date=Feb 5, 2021 |archive-date=5 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205072243/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/police-warn-against-protest-plans-singapore-over-myanmar-14119078 }}</ref> [[ၾၢႆႇ:Reacció al cop d'estat de Myanmar de 2021.svg|thumb|<div class="legend"><span class="legend-color" style="background:#4daf4aff;">&nbsp;</span>&nbsp;သၢၼ်ၶတ်းလွင်ႈသိမ်းဢၢမ်ႈၼၢတ်ႈ</div>{{legend|#80c87dff|ဝႃႈ မႆႈၸႂ်ၸွမ်း}}{{legend|#fee000ff|ဢမ်ႇၸွမ်းၽၢႆႇလႂ်}}{{legend|#0000ffff|မျၢၼ်ႇမႃႇ}}{{legend|#c0c0c0ff|ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလၢတ်ႈသင်}}]] ====လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ ၼွၵ်ႈမိူင်း==== ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း [[မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး|ဢိၼ်းတီးယႃး]]၊<ref>{{Cite web|last=Feb 1|first=TIMESOFINDIA COM /|last2=2021|last3=Ist|first3=09:36|title=Deeply concerned by developments in Myanmar, says India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/deeply-concerned-by-developments-in-myanmar-says-india/articleshow/80623041.cms|access-date=2021-02-01|website=The Times of India|language=en}}</ref> [[မိူင်းပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ|ပင်းၵလႃးတဵတ်ႈ]]၊<ref>{{cite news |title=Bangladesh wants democratic process upheld in Myanmar |url=https://www.dhakatribune.com/world/south-east-asia/2021/02/01/military-coup-in-myanmar-not-necessarily-to-affect-rohingya-repatriation |access-date=1 February 2021 |work=Dhaka Tribune |publisher=2A Media Limited. |date=1 February 2021}}</ref> [[မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး|ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး]]၊<ref>{{citeweb|title=Indonesia Urges All Parties in Myanmar to Exercise Self-Restraint|url=https://kemlu.go.id/portal/en/read/2118/siaran_pers/indonesia-urges-all-parties-in-myanmar-to-exercise-self-restraint|publisher=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Indonesia|accessdate=1 February 2021}}</ref> [[မိူင်းၶႄႇ|ၶႄႇ]]၊<ref>{{cite web|year=1 February 2021|title=China 'notes' Myanmar coup, hopes for stability|publication-place=REUTERS|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-china/china-notes-myanmar-coup-hopes-for-stability-idUSKBN2A11P2?il=0|access-date=1 February 2021}}</ref> [[မိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ|ၵျႃႇပၢၼ်ႇ]]၊<ref>{{cite news|date=February 1, 2021|title=Japan urges Myanmar to uphold democracy after military stages coup|url=https://english.kyodonews.net/news/2021/02/056d4ad2bb71-urgent-japan-urges-myanmar-to-uphold-democracy-after-suu-kyis-detention.html|agency=Kyodo News|access-date=2021-02-01}}</ref> [[မိူင်းမလေးသျႃး|မလေးသျႃး]]၊<ref>{{citeweb|title=Press Release: Latest Situation in Myanmar|url=https://twitter.com/MalaysiaMFA/status/1356122970159104000|publisher=Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)|accessdate=1 February 2021}}</ref> [[မိူင်းပႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ|ပႃႇၵိတ်ႈသတၼ်ႇ]]၊<ref>{{Cite web|title=Pakistan hopes from all sides in Myanmar to be restraint, work for peace: Zahid Hafeez|url=https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez|access-date=2021-02-01|website=www.radio.gov.pk|language=en|archive-date=2021-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201144030/https://www.radio.gov.pk/01-02-2021/pakistan-hopes-from-all-sides-in-myanmar-to-be-restraint-work-for-peace-zahid-hafeez}}</ref> [[မိူင်းၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း|ၵၢဝ်းလီၸၢၼ်း]]၊<ref>{{cite web|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210201009200325|title=S. Korea expresses concerns over Myanmar coup|website=[[Yonhap News Agency]]|date=February 1, 2021|accessdate=February 1, 2021}}</ref> [[မိူင်းသိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ|သိင်ႇၵႃႇပူဝ်ႇ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mfa.gov.sg/Newsroom/Press-Statements-Transcripts-and-Photos/2021/02/20210201-Myanmar|title=MFA Spokesperson's Comments in Response to Media Queries on the Detention of Myanmar Leaders and Officials|date=1 February 2021|website=Ministry of Foreign Affairs Singapore}}</ref> ၶဝ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ ႁႂ်ႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လႄႈ တပ်ႉမတေႃႇ ဢုပ်ႇဢူဝ်းငူပ်ႉငိၵၼ် ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Russell|date=2021-02-01|title=Myanmar’s Coup, Explained|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/02/01/world/asia/myanmar-coup.html|access-date=2021-02-02|issn=0362-4331}}</ref> [[မိူင်းဢေႃႉသထရေးလီးယႃး|ဢေႃႉသထရေးလီးယႃး]]၊<ref>{{cite web |last1=Tillett |first1=Andrew |title=Australia joins global condemnation of Myanmar generals |url=https://www.afr.com/world/asia/myanmar-leader-aung-san-suu-kyi-detained-20210201-p56ycy |website=Financial Review |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 1, 2021}}</ref><ref>{{cite web|last=|first=|date=|title=Statement on Myanmar|url=https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201093854/https://www.foreignminister.gov.au/minister/marise-payne/media-release/statement-myanmar|archive-date=2021-02-01|access-date=|website=Minister for Foreign Affairs – Minister for Women – Senator the Hon Marise Payne}}</ref> [[မိူင်းၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ|ၶႅၼ်ႇၼေႇတႃႇ]]၊<ref>{{cite web|url=https://cultmtl.com/2021/02/justin-trudeau-on-myanmar-the-democratic-process-must-be-respected/|title=Justin Trudeau on Myanmar: “The democratic process must be respected”|date=2 February 2021|website=Cult MTL}}</ref> [[မိူင်းၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ|ၾရၢင်ႇသဵတ်ႈ]]၊<ref>{{Cite web |url=https://uk.sports.yahoo.com/news/myanmar-aung-san-suu-kyi-072052284.html |title=Archive copy |access-date=2021-02-03 |archive-date=2021-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131433/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=2_cc-session_74704c41-a143-4ae4-8f5b-1e4af6cd3535 |url-status=dead }}</ref> [[မိူင်းၵျႃႇမၼီႇ|ၵျႃႇမၼီႇ]]၊<ref> https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/germany-condemns-myanmar-coup-in-strongest-terms-/2129847</ref> [[မိူင်းၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ|ၼိဝ်းၸီႇလႅၼ်ႇ]]၊<ref>{{Cite web|last=Mahuta|first=Nanaia|date=1 February 2021|title=New Zealand statement on Myanmar|url=https://www.beehive.govt.nz/release/new-zealand-statement-myanmar|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=1 February 2021|website=via beehive.gov.nz}}</ref> [[မိူင်းသပဵၼ်ႇ|သပဵၼ်ႇ]]၊<ref>{{Cite web|date=2021-02-01|title=Sánchez condena el golpe de Estado en Myanmar y pide vuelta a la democracia|url=https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html|access-date=2021-02-01|website=La Vanguardia|language=es|archive-date=2021-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203131521/https://www.lavanguardia.com/politica/20210201/6213485/sanchez-condena-golpe-myanmar-pide-vuelta-democracia.html}}</ref> [[မိူင်းသုၺ်ႇတိၼ်ႇ|သုၺ်ႇတိၼ်ႇ]]၊<ref>{{cite web|url=https://sverigesradio.se/artikel/foreign-minister-condemns-military-coup-in-myanmar|title=Foreign Minister condemns military coup in Myanmar|publisher=Sveriges Radio|website=sverigesradio.se}}</ref> [[မိူင်းတိူဝ်ႇၵီႇ|တိူဝ်ႇၵီႇ]]၊<ref>{{cite news |last1=Bir |first1=Burak |title=Turkey condemns, 'deeply concerned' by coup in Myanmar |url=https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 |access-date=1 February 2021 |work=Anadolu Agency |date=1 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182117/https://www.aa.com.tr/en/turkey/turkey-condemns-deeply-concerned-by-coup-in-myanmar/2129572 }}</ref> [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ႁေႃၶမ်း ပရိတ်ႈတဵၼ်ႇ|ယူႇၼၢႆႉတႅတ်ႉၶိင်းတမ်း]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/uk-condemns-military-coup-in-myanmar/2129749| title=UK condemns military coup in Myanmar|date=1 February 2021|work=Anadolu Agency|language=en}}</ref> နှင့် [[မိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ဢႃႇမႄႇရိၵ|မိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ]]<ref>{{Cite web|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|title=Statement by White House Spokesperson Jen Psaki on Burma|date=1 February 2021|website=The White House|access-date=3 February 2021|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201072432/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/01/31/statement-by-white-house-spokesperson-jen-psaki-on-burma/|url-status=dead}}</ref> ၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉ ဢဝ်ၶေႃႈပူင်သဵင်ရႃႇၸႃႇသေၵေႃႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈမႃး ထုၵ်ႇလီပွႆႇပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်တိၺွပ်းဝႆႉ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |title=‘Serious blow to democracy’: World condemns Myanmar military coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/1/world-reacts-to-military-coup-in-myanmar |access-date=1 February 2021 |work=Al Jazeera |date=1 February 2021 |language=en}}</ref><ref>https://www.aa.com.tr/fr/monde/la-maison-blanche-menace-les-auteurs-du-coup-d%c3%a9tat-militaire-du-myanmar-de-sanctions/2129551</ref> ၸွမ်ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ [[ၵျူဝ်း ပၢႆႇတႅၼ်ႇ]] ၵေႃႈမွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉၸူး တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၸိုင်ႈမိူင်းသေ ပေႃးလူဝ်ႇမႃး တေတမ်းဝၢင်းတၢမ်ႇထိုင် တပ်ႉမတေႃႇ ဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။<ref> {{cite web|title=Biden threatens sanctions on Myanmar after military coup|url=https://apnews.com/article/joe-biden-politics-aung-san-suu-kyi-myanmar-democracy-f28e6bc37c38417d19a86b524a14de0d|author=Lee, Matthew|website=APNews.com|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021}} </ref><ref>{{cite web|title=Statement by President Joseph R. Biden, Jr. on the Situation in Burma|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|website=WhiteHouse.gov|date=February 1, 2021|access-date=February 1, 2021|archive-date=February 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202023944/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2021/02/01/statement-by-president-joseph-r-biden-jr-on-the-situation-in-burma/|url-status=dead}}</ref> ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း [[မိူင်းၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး|ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး]]၊ [[မိူင်းၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း|ၾီႇလိပ်ႈပိၼ်း]]၊ [[မိူင်းဝႅတ်ႉၼမ်း|ဝႅတ်ႉၼမ်း]] လႄႈ [[မိူင်းထႆး]] ၶဝ်တႄႉ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႁၼ်ထိုင်ဝႃႈ ပဵၼ် ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်းၵူၺ်းလႄႈ ၶဝ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈ ဢမ်ႇၶဝ်ႈၶဝ်ႈၵဝ်းၸွမ်း ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |title=West condemns Myanmar coup but Thailand, Cambodia shrug |url=https://www.bangkokpost.com/world/2060651/west-condemns-myanmar-coup-but-thailand-cambodia-shrug |access-date=1 February 2021 |work=Bangkok Post |publisher=Bangkok Post Public Company Ltd. |date=1 February 2021}}</ref><ref>{{cite news |last1=Charm |first1=Neil |title=Philippines says Myanmar events ‘internal matter that we will not meddle with’ |url=https://www.bworldonline.com/philippines-says-myanmar-events-internal-matter-that-we-will-not-meddle-with/ |access-date=1 February 2021 |work=BusinessWorld |date=1 February 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar's army seizes power, detains Aung San Suu Kyi |url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/myanmars-army-seizes-power-detains-aung-san-suu-kyi-5 |access-date=1 February 2021 |work=National Post |agency=Reuters |date=1 February 2021 |language=en-CA}}</ref><ref>{{cite news|title= Myanmar military coup: Nordic and Asian reactions|date=2 February 2021|url= https://scandasia.com/myanmar-military-coup-nordic-and-asian-reactions/|work=ScandAsia}}</ref> [[ဢၢၼ်ႇထူဝ်ၼီႇယူဝ်ႇ ၵူႇတႃႇရႅတ်ႉ]] ၵေႃႉပဵၼ် ၸွမ်ၽူႈၼၢမ်းၼႂ်းၵူႈထၢၼ်ႈ တီႈ [[ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ]] ဝႃႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈၸိူင်ႉၼၼ်ႉၼႆႉ မၼ်းတေတိူဝ်ႉၶိူၵ်ႈ တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ ၼႆယဝ်ႉ။<ref>[https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2021-01-31/statement-attributable-the-spokesperson-for-the-secretary-general-myanmar Statement attributable to the Spokesperson for the Secretary General - on Myanmar]</ref> လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး ဢၼ်ပဵၼ် [[ၸုမ်းမိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁွင်ႉပၢင်ၵုမ်လၢႆၸိုင်ႈမိူင်းသေ ဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်မႃးယဝ်ႉ။<ref>https://www.reuters.com/article/myanmar-politics-asean-int/asean-calls-for-return-to-normalcy-in-myanmar-after-coup-idUSKBN2A124A</ref><ref>{{Cite web |url=https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |title=Archive copy |access-date=2021-02-03 |archive-date=2021-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201182144/https://news.detik.com/internasional/d-5357097/negara-negara-asean-bahas-kudeta-militer-di-myanmar |url-status=dead }}</ref> [[ၸုမ်းၽွမ်ႉႁူမ်ႈ ယူးရူပ်ႉ]] ၵေႃႈ ၵပ်းၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈသေ လႆႈလၢတ်ႈထတ်းသၢင်မႃးယဝ်ႉ။<ref>https://twitter.com/vonderleyen/status/1356154420459933696</ref><ref name=politcoeu>{{cite news|url=https://www.politico.eu/article/europe-reacts-to-myanmar-military-coup/|title=EU leaders condemn military coup in Myanmar|last=Adkins|first=William|date=1 February 2021|work=Politico|accessdate=1 February 2021}}</ref> တီႈ [[ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈ ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ]] ၼၼ်ႉၵေႃႈ လႆႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် တႃႇ ၶိုၼ်းဢဝ် တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇႁင်း မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ လႄႈ တႃႇပၼ်တၢမ်ႇ တပ်ႉမတေႃႇၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |title=UNSC takes no action on coup in Myanmar |url=https://www.gulftoday.ae/news/2021/02/03/unsc-takes-no-action-on-coup-in-myanmar |access-date=3 February 2021 |work=Gulf Today |date=3 February 2021}}</ref><ref>{{cite web |author1=AFP |author2=jt |title=UN Security Council searches for unity on Myanmar |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |website=Channel News Asia |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 2, 2021 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 |accessdate=3 February 2021 |archivedate=3 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131415/https://www.channelnewsasia.com/news/world/myanmar-un-security-council-emergency-meeting-uk-china-14097148 }}</ref><ref>{{cite web |author1=AL JAZEERA AND NEWS AGENCIES |title=Security Council fails to agree statement condemning Myanmar coup |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/2/3/security-council-fails-to-agree-statement-condemning-myanmar-coup |website=Al Jazeera |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021 |quote=The UN Security Council has failed to agree on a joint statement condemning Monday’s coup in Myanmar, after a two hour long emergency meeting failed to secure the support of China, a key Myanmar ally and a veto-holding permanent member of the council.}}</ref><ref>{{cite web |author1=AP |title=UN Security Council takes no action on Myanmar coup |url=https://www.euronews.com/2021/02/03/un-security-council-takes-no-action-on-myanmar-coup |website=Euronews |access-date=3 February 2021 |language=English |date=February 3, 2021}}</ref> ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ၼႂ်ႈၵႃႈ မိူင်းၶဝ်ႈၸုမ်း 15 မိူင်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇလႆႈ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ၵၼ်တင်းမူတ်း။ ၶႄႇလႄႈ ရတ်ႈသျႃးၶဝ် ထဵင်တႃႇတေႁဵတ်းၼင်ႇၼၼ်ယဝ်ႉ။ လိူဝ်သေၼၼ်ႉဢမ်ႇၵႃး မိူင်းၶႄႇၼႆႉ ၸႂ်ႉ ဢၢမ်းၼၢတ်ႈဝီႇတူဝ်ႇသေၵေႃႈ လႆႈႁႄႉႁၢမ်ႈ တႃႇႁဵတ်းၸိူင်ႉၼၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ၶႄႇၶဝ်ၼႆႉ ၶဝ်လၢတ်ႈဝႃႈ "ပဵၼ်လွင်ႈၶိုၼ်းၽွတ်ႈႁႅၼ်းလူင်ပွင်ၸိုင်းၵူၺ်း" ၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite web |author1= |title=Myanmar coup: China blocks UN condemnation as protest grows |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55913947 |website=BBC News |access-date=3 February 2021 |language=English |date=Feb 3, 2021}}</ref> ၸိူဝ်းပဵၼ်မိူင်း ဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၽူႈၶဝ်ႈၸုမ်းတေႃႇၸူဝ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် မိူင်းဢိၼ်းတီးယႃး လႄႈ ဝႅတ်ႉၼမ်းၶဝ်ၼႆႉလႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇဢဝ်ပၼ်ၶိုၼ်း တီႇမူဝ်ႇၶရေႇသီႇၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{cite news|work=The Guardian|title=Aung San Suu Kyi could face two years in jail over ‘illegal’ walkie-talkies|date=3 February 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/feb/03/myanmar-coup-aung-san-suu-kyi-workers-hospitals-civil-disobedience-aung-san-suu-kyi}}</ref> မိူဝ်ႈ ပီ 2021 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 10 ဝၼ်းၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ ၶွင်ႇၸီႇၽၢႆႇႁူမ်ႇလူမ်ႈသေ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶေႃႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဝႃႈ တႃႇႁႂ်ႈၶိုၼ်းပွႆႇပၼ် ၸိူဝ်းထုၵ်ႇတိၺွပ်းဝႆႉ၊ လုၵ်ႉတီႈ ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေ တႃႇပၼ်တၢင်းၸွႆႈထႅမ် မိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ၊ တပ်ႉသိုၵ်း လႄႈ ၵူၼ်းမိူင်း ႁႂ်ႈဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ်ၼႆယဝ်ႉ။<ref name="un_calls_for_reversal_2021_03_10_ap">[https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 "UN calls for reversal of Myanmar coup and condemns violence"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053758/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-asia-pacific-myanmar-united-nations-4d0b4e78b8b740784c7ed5adb0aec3b4 |date=11 April 2021 }} March 10, 2021, [[Associated Press]] (also at: ''[https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters U.S. News and World Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.usnews.com/news/world/articles/2021-03-10/diplomats-un-to-condemn-violence-against-myanmar-protesters |date=11 April 2021 }}'' and [https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 CTV News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.ctvnews.ca/world/un-calls-for-reversal-of-myanmar-coup-and-condemns-violence-1.5342124 |date=11 April 2021 }}, retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_agrees_to_condemn_2021_03_10_reuters">[https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 "U.N. Security Council agrees to condemn Myanmar violence, urge military restraint,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411053756/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-un/u-n-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint-idUSKBN2B22D8 |date=11 April 2021 }} March 10, 2021, [[Reuters News Service]], (also in the ''[https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint Straits Times] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055920/https://www.straitstimes.com/world/united-states/un-security-council-agrees-to-condemn-myanmar-violence-urge-military-restraint |date=11 April 2021 }}'') retrieved April 9, 2021</ref><ref name="unsc_strongly_condemns_2021_03_11_afp_thehindu">[https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece "U.N. Security Council Strongly Condemns Myanmar Military's Violence,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210616050212/https://www.thehindu.com/news/international/un-security-council-strongly-condemns-myanmar-militarys-violence/article34040125.ece |date=16 June 2021 }} March 11, 2021, [[Agence France-Presse]] in ''[[The Hindu]]''</ref><ref name="press_release_sc14462_2021_03_10_unsc">[https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm "Issuing Presidential Statement, Security Council Expresses Deep Concern about Developments in Myanmar,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210411055134/https://www.un.org/press/en/2021/sc14462.doc.htm |date=11 April 2021 }} Press Release SC/14462, March 10, 2021, [[United Nations Security Council]], retrieved April 9, 2021</ref> 2021 မၢတ်ႉၶျ် 27 ၼၼ်ႉ ၽူႈတၢင်တူဝ် တီႈမိူင်းပႅတ်ႇမိူင်း လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ဝၼ်းမျၢၼ်ႇမႃႉတပ်ႉမတေႃႇယဝ်ႉ။<ref>{{cite news |title=On Bloodiest Day for Myanmar Civilians, India Attends Military Parade by Coup Leaders |url=https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |work=[[The Wire (India)|The Wire]] |date=28 March 2021 |access-date=28 March 2021 |archive-date=28 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328071814/https://thewire.in/diplomacy/india-china-russia-pakistan-attend-myanmar-armed-forces-day-parade |url-status=live }}</ref> [[File:2021 Special ASEAN Summit on Myanmar's coup d'état (2).jpg|thumb|ပၢင်ၵုမ် ႁူဝ်ပဝ်ႈဢႃႇသီႇယၼ် ဢၼ်လႆႈၸတ်းႁဵတ်း မိူဝ်ႈ 2021 ဢေႇပရႄႇ 24]] 2021 ဢေႇပရႄႇ 24 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႉတီႈ [[ၸုမ်းမိူင်းဢေးသျႃးၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ|ၸုမ်းဢႃႇသီႇယၼ်ႇ]] လႆႈၽိတ်ႈမွတ်ႇ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇ တႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ဢႃႇသီႇယၼ်ႇ ဢၼ်ၸတ်းႁဵတ်းတီႈ [[ဝဵင်းၵျႃႇၵႃႇတႃႇ]] တီႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ႁူမ်ႈဝႃႈ ဢၼ်ပဵၼ် [[ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ]] ဢၼ်ၵူၼ်းပၢႆးမိူင်း ၸိူဝ်းသၢၼ်ၶတ်း လွင်ႈသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈ ဢွၼ်ၵၼ် ၽွတ်ႈႁႅၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇလႆႈတင်း ဢႃႇသီႇယၼ်ႇသေတႃႉ ၶဝ်ဢမ်ႇလႆႈၽိတ်ႈမွၵ်ႇ ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈ လွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈ တႃႇၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈ ပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ။<ref>{{Cite web|date=2021-04-20|title=Myanmar's National Unity Government must be invited to this week's ASEAN Special Summit, MPs say|url=https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|access-date=2021-04-22|website=ASEAN Parliamentarians for Human Rights|language=en-US|archive-date=28 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428023046/https://aseanmp.org/2021/04/20/myanmars-national-unity-government-must-be-invited-to-this-weeks-asean-special-summit-mps-say/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Allard |first1=Tom |title=Southeast Asian leaders to press Myanmar junta to end violence, allow aid - sources |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |access-date=April 24, 2021 |work=Reuters |date=April 24, 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423194011/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/regional-ngos-urge-asean-include-ousted-myanmar-lawmakers-crisis-summit-2021-04-23/ |url-status=live }}</ref> တီႈပၢင်ၵုမ်ၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇႁွင်ႉ မိၼ်းဢွင်ႇလႅင်ႇဝႃႈ ပဵၼ် ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈမိူင်း။<ref>{{cite news |title=ASEAN leaders meet Myanmar coup leader Min Aung Hlaing in Indonesia, amid killings |url=https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |access-date=24 April 2021 |work=The Hindu |date=24 April 2021 |language=en-IN |archive-date=24 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210424081626/https://www.thehindu.com/news/international/asean-leaders-meet-myanmar-coup-leader-min-aung-hlaing-in-indonesia-amid-killings/article34399476.ece |url-status=live }}</ref> ဢႃႇသီႇယႅၼ်ႇၼႆႉ လႆႈပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇ ၶေႃႈၽွမ်ႉၸႂ်ႉၵၼ် ႁႃႈၶေႃႈ (five-point consensus) သေ လႆႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇယွၼ်ႉယွမ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁၢႆႉတေႃႇၵူၼ်းမိူင်းၼႆသေ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈတၢင်ႇၸိူဝ်းတႄႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းလႆႈမႃး။<ref>{{Cite web|date=2021-04-24|title=Chairman's Statement on the ASEAN Leaders' Meeting.|url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|access-date=2021-04-24|website=ASEAN Summit 2021|language=en-US|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx|url-status=live|accessdate=18 June 2021|archivedate=24 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx}} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx |accessdate=24 July 2021 |archivedate=24 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210424135206/http://asean2021.bn/Theme/news/news-24.04.21-csalm.aspx }}</ref> ==တႃႇသိုပ်ႇလူ== * [[ဢွင်ႇသၢၼ်းၸုၵျီႇ]] * [[လွင်ႈထုၵ်ႇသိုၵ်းသိမ်းဢၢမ်းၼၢတ်ႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 1962]] ([[:en:1962 Burmese coup d'état|ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ]]) * [[လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈ 8888 (ပႅတ်ႇသီႇတူဝ်)|လွင်ႈသုၵ်ႉယုင်ႈပႅတ်ႇသီႇတူဝ်]] * [[လွင်ႈၼႄၵၢင်ၸႂ် တီႈမိူင်းမျၢၼ်ႇမႃႇ 2021]] * [[လူင်ပွင်ၸိုင်ႈတပ်ႉမတေႃႇ (2021)]] * [[ၶွင်ႇၸီႇၸတ်းၵၢၼ်ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း]] ==ၽိုၼ်ဢိင်== {{Reflist}} mrwequpjxtnynvuw484qdfyj30drg4x 0 30762 126002 118014 2026-05-21T04:11:38Z InternetArchiveBot 2342 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 126002 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ၽူးဝိၼ်း တင်ႈသၵ်းယိုၼ်း | image = Phuwin IMG 8133.jpg | image_upright = 1.1 | native_name = {{Lang|th|ภูวินทร์ ตั้งศักดิ์ยืน}} | native_name_lang = th | birth_date = {{Birth date and age|2003|07|05|df=yes}} | birth_place = [[ၵုင်းထဵပ်ႈ]]၊ မိူင်းထႆး | education = [[:en:Chulalongkorn University|ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၶျူးလႃးလူင်းၵွၼ်း]], Faculty of Engineering, Information and Communication Engineering (International Program) | occupation = ၸၢႆးၸိူင်း | years_active = 2014–တေႃႇယၢမ်းလဵဝ် | agent = [[:en:GMMTV|GMMTV]] | known_for = {{plainlist| * မွၼ်း ၼႂ်း ''[[:en:'Cause You're My Boy|'Cause You're My Boy]]'' * တိူတ်ႉ ၼႂ်း ''[[:en:The Gifted: Graduation|The Gifted: Graduation]]'' * ပီ ၼႂ်း ''[[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]]'' * ၼိုင်ႈလဵဝ် ၼႂ်း ''[[:en:Never Let Me Go (TV series)|ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ်]]'' * ၽိမ် ၼႂ်း ''[[:en:We Are (TV series)|ႁဝ်းႁႃးႁၵ်ႉၵၼ်]]'' }} | height = {{convert|1.80|m|ftin|abbr=on}} }} '''ၽူးဝိၼ်း တင်ႈသၵ်းယိုၼ်း''' (ထႆး: ภูวินทร์ ตั้งศักดิ์ยืน ; [[:en:Hanja|ၶႄႇ]]: 陈普明; ၵိူတ်ႇ 2003 ၸူႇလၢႆႇ 5 ) ၼႆႉ ပဵၼ်ၸၢႆးၸိူင်းထႆး ဢၼ်မီးတႂ်ႈ [[:en:GMMTV|GMMTV]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူဝိၼ်<ref name=":1">{{Cite web |title=PHUWIN : Phuwin Tangsakyuen ภูวิน : ภูวินทร์ ตั้งศักดิ์ยืน |url=https://www.gmm-tv.com/artists/view/113?fbrefresh=CAN_BE_ANYTHING |access-date=2022-05-25 |website=www.gmm-tv.com |language=th-th |archive-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809201835/https://www.gmm-tv.com/artists/view/113?fbrefresh=CAN_BE_ANYTHING |url-status=live }}</ref> ၼႆႉ မၼ်းလႆႈတႄႇ ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉမၼ်း ၼင်ႇ ၸၢႆးၸိူင်းလုၵ်ႈဢွၼ်ႇ၊ တႄႇပိုတ်ႇတူဝ် တီႈၼႂ်း တရႃႇမႃႇ ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈၸိုဝ်ႈလိုဝ်းလင်မၼ်း လႆႈမႃႈ မိူဝ်ႈမၼ်းလဵၼ်ႈၸိူင်း [[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]] ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်းၽူႈၸၢႆးႁၵ်ႉၵၼ် ဢၼ်လႆႈႁူၼ်ႉၼူဝ် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈပီ 2021 ၼၼ်ႉသေ မၼ်းလႆႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈပႃး ပဵၼ်ထၢၼ်ႈႁူဝ်ၼႃႈၸိူင်း ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၸိူင်း ပီပထဝီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=aditchaya.s |date=2021-04-27 |title=Fish Upon The Sky |url=https://madan.fun/en/fish-upon-the-sky-eng/ |access-date=2022-06-04 |website=Madan |language=en-US |archive-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704210911/https://madan.fun/en/fish-upon-the-sky-eng/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Phuwin Tangsakyuen |url=http://xenews.net/stars/phuwin-tangsakyuen/ |access-date=2022-07-08 |website=Xenews.net |language=en-US |archive-date=2023-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405122851/https://xenews.net/stars/phuwin-tangsakyuen |url-status=live }}</ref> == ၸၢတ်ႈပၢၼ်မိူဝ်ႈၸဝ်ႈ လႄႈ ပၢႆးပႆႇၺႃႇ == ၽူဝိၼ်ၼႆႉ ၵိူတ်ႇတီႈ [[ၵုင်းထဵပ်ႈ]] မိူဝ် ပီ 2003 ၸူႇလၢႆႇ 5 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေမၼ်းသုတ်းၵၢၼ်ႁဵၼ်း ၸၼ်ႉဢွၼ်ႇ မၼ်းသေ ပီသီႇၼၼ်ႉ လႆးတႄႇဢဝ်ၵၢၼ်ႁဵၼ်းၸၼ်ႉငဝ်ႈမၼ်း တီႈ ႁူင်းႁဵၼ်းဢႅတ်ႉၵွတ်ႉၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း ၵုင်းထဵပ်ႈ၊ ႁူင်းႁဵၼ်း ၸၼ်ႉၵၢင် လႄႈ ၸၼ်ႉသုင်မၼ်းတႄႉ လႆႈၶိုၼ်ႈတီႈ [[:en:Ruamrudee International School|ႁူင်းႁဵၼ်းရူမ်းရူတီႈၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း]] တေႃႇထိုင် ၸၼ်ႉ 11ယဝ်ႉ။ မၼ်းလႆႈ တီႇပလူဝ်ႇမႃႇ GED သေၵေႃႈ မၼ်းတၢင်ႇသဵၼ်ႈမၢႆၸူး [[:en:Chulalongkorn University|ၸၼ်ႉၸွမ်မႁႃၶျူးလႃးလူင်းၵွၼ်း]]ယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |date=2020-11-16 |title="พี่ภูวินทร์" นิสิตวัย 17 วิศวะอินเตอร์ จุฬาฯ เจ้าของบทบาทที่น่าจับตาอย่าง "เติร์ด" The Gifted - ปี "ปลาบนฟ้า" |url=https://www.camphub.in.th/idol-ep29-phuwin/ |access-date=2022-05-25 |website=CAMPHUB |language=th |archive-date=2022-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220516191712/https://www.camphub.in.th/idol-ep29-phuwin/ |url-status=live }}</ref> ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ မၼ်းတိုၵ်ႉႁဵၼ်းဢဝ် ထၢၼ်ႈဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ၊ ဢၼ်ပဵၼ် ၵၢၼ်ႁဵၼ်းပိူင်လူင် တီႈ ၵၢၼ်ဢိၼ်ႇၵျိၼ်ႇၼီႇယႃႇ ၽၢႆႇလွၼ်ႉၶၢဝ်ႇ လႄႈ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇ (ပရူဝ်ႇၵရမ်ႇ ၵူႈၸိုင်ႈမိူင်း) ၼၼ်ႉယူႇ။<ref>{{Cite web |date=2021-07-10 |title=COOL GUYS ปอนด์-ภูวินทร์ สองหนุ่ม 'คู่จิ้น' คู่ใหม่ที่น่าจับตามองที่สุดในตอนนี้ |url=https://lofficielthailand.com/2021/07/cool-guys-pondphuwin/ |access-date=2022-05-26 |website=L'Officiel Thailand |language=en-US |archive-date=2022-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417135215/https://lofficielthailand.com/2021/07/cool-guys-pondphuwin/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-06-04 |title=Unstoppable Chemistry - ณราวิชญ์ เลิศรัตน์โกสุมภ์ - ภูวินทร์ ตั้งศักดิ์ยืน |url=https://www.lips-mag.com/lips/lips-interview/unstoppable-chemistry-%E0%B8%93%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%8A%E0%B8%8D%E0%B9%8C-%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B9%8C%E0%B9%82%E0%B8%81/ |access-date=2022-05-26 |website=LIPS MAGAZINE |language=en-US |archive-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706222336/https://www.lips-mag.com/lips/lips-interview/unstoppable-chemistry-%E0%B8%93%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%8A%E0%B8%8D%E0%B9%8C-%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B4%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B9%8C%E0%B9%82%E0%B8%81/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-07-03 |title=Look at 5 works Phuwin Tangsakyuen A young man with a bright face that many people love {{!}} TrueID Creator |url=https://www.newsdirectory3.com/look-at-5-works-phuwin-tangsakyuen-a-young-man-with-a-bright-face-that-many-people-love-trueid-creator/ |access-date=2022-07-08 |website=News Directory 3 |language=en-US |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151142/https://www.newsdirectory3.com/look-at-5-works-phuwin-tangsakyuen-a-young-man-with-a-bright-face-that-many-people-love-trueid-creator/ |url-status=live }}</ref> == ၵၢၼ်လဵင်ႉတွင်ႉ == === 2014–2016: တႄႇမႃးၼင်ႇ ၸၢႆးငဝ်းဢွၼ်ႇ === ၽူးဝိၼ်းၼႆႉ တႄႇပိုတ်ႇတူဝ်မႃး တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မိူဝ်ႈဢႃႇယု လႆႈ သိပ်းဢဵတ်ႇၶူပ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်ၼႄတူဝ်မႃး တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် မၼ်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ Sunshine My Friend (2014) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |title=อรุณสวัสดิ์ Sunshine my friend 2014 |url=https://www.monomax.me/title/96365-sunshine-my-friend.html |access-date=2022-05-27 |website=www.monomax.me |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526212527/https://www.monomax.me/title/96365-sunshine-my-friend.html |url-status=live }}</ref> တႄႇဢဝ်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမႃး လႆႈလဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းဢွၼ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ၼမ်း တီႈၼႂ်း ၸိူင်းတရႃႇမႃႇငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် [[:en:Neung Nai Suang|Neung Nai Suang]] (2015), Mafia Luerd Mungkorn (2015), Sane Rai Ubai Rak (2016)။ ယဝ်ႉၵေႃႈ မၼ်းၶဝ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း တရႃႇမႃႇၽဵင်း "The Sound of Music"<ref>{{Cite web |title=ยิ่งใหญ่ประทับใจสมการรอคอย "The Sound of Music มนต์รักเพลงสวรรค์" {{!}} daradaily |url=https://www.daradaily.com/news/46870/read |access-date=2022-05-26 |website=www.daradaily.com |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151223/https://www.daradaily.com/news/46870/read |url-status=live }}</ref> ၵႃႈတီႈ ႁူင်းၼႄၸိူင်း မိူင်းထႆးရၶျတလၢႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |date=2022-04-01 |title=Idol Thái line thân thiết với sao Tbiz: Lisa và Diana nhập hội gái xinh vừa giỏi vừa giàu |url=https://www.yan.vn/tinh-ban-than-thiet-cua-than-tuong-thai-line-va-cac-sao-tbiz-296765.html |access-date=2022-07-08 |website=YAN |language=vi |archive-date=2022-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708102426/https://www.yan.vn/tinh-ban-than-thiet-cua-than-tuong-thai-line-va-cac-sao-tbiz-296765.html |url-status=live }}</ref> === 2019-2021: ၸိုဝ်းလိုဝ်းလင်မႃး === တီႈၼႂ်း သီးရီး [[:en:'Cause You're My Boy|ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ မႂ်းပဵၼ်မၢဝ်ႇၵဝ်]] (2019) ၼၼ်ႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈပဵၼ် ထၢၼ်ႈပိူင်လူင်သေ လႆႈလဵၼ်ႈပဵၼ် မွၼ်း။ ဝၢႆးသေၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈပဵၼ်ပႃး ထၢၼ်ႈပိူင်လူင် တီႈၼႂ်း သီးရီးၾၼ်တသီႇ ပၢႆးသၢႆႈ [[:en:The Gifted: Graduation|The Gifted: Graduation]] (2020)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=Pinlac |first=Beatrice |title=Meet the New Students from 'The Gifted: Graduation' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14816/meet-the-new-students-from-the-gifted-graduation/photo |access-date=2022-06-03 |website=www.gmanetwork.com |language=en |archive-date=2022-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603193440/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14816/meet-the-new-students-from-the-gifted-graduation/photo |url-status=live }}</ref> မၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈမႃးၼင်ႇ တူဝ်ၸိူင်းထူၼ်ႈသၢမ်သေ မၼ်းမီးဝႆႉၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ဢၢၼ်ႇႁူႉၸႂ်ပိူၼ်ႈ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ယဝ်ႉၵေႃႈ ၼႂ်း ပီ 2021 ၼၼ်ႉ မၼ်းၶဝ်ႈလဵၼ်ႈ တူဝ်ၸိူင်းပိူင်လူင် ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးႁူၼ်ႉၼူဝ် [[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=Fukkhiao |first=Pongsapak |date=2021-05-21 |title="ปอนด์-ภูวินทร์" ควงคู่เสิร์ฟความฟิน เล่าความรู้สึกการร่วมงานด้วยกันครั้งแรก! |url=https://kazz-magazine.com/129526-2/ |access-date=2022-05-26 |website=KAZZ Magazine |language=th |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007024402/https://kazz-magazine.com/129526-2/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Joseph |first=Nathan |date=2021-06-02 |title=Fish upon the Sky: Episode 9 Release Date and the Story Till Now (Article ready) |url=https://otakukart.com/fish-upon-the-sky-episode-9/ |access-date=2022-06-02 |website=OtakuKart |language=en-US |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007024359/https://otakukart.com/fish-upon-the-sky-episode-9/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Times |first=I. D. N. |last2=Maulida |first2=Nawa |title=10 Fakta Menarik Aktor Thailand Phuwin Tangsakyuen |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/nawa-maulida-1/fakta-phuwin-tangsakyuen-c1c2 |access-date=2022-06-04 |website=IDN Times |language=id |archive-date=2022-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604200941/https://www.idntimes.com/hype/entertainment/nawa-maulida-1/fakta-phuwin-tangsakyuen-c1c2 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Adhya |first=Arpita |date=2021-10-22 |title=Kazz Awards 2021: Time, where to watch & lineup ft Bright and Metawin |url=https://www.hitc.com/en-gb/2021/10/22/kazz-awards-2021-time-where-to-watch-lineup-ft-bright-and-metawin/ |access-date=2022-07-08 |website=HITC |language=en-GB |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151137/https://www.hitc.com/en-gb/2021/10/22/kazz-awards-2021-time-where-to-watch-lineup-ft-bright-and-metawin/ |url-status=live }}</ref> === 2022-present: လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် === ၼွၵ်ႈသေ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ BL ([[:en:Boys love|Boys love]]) သေ ဢၼ်လႆႈမီးၸိုဝ်ႈသဵင်မႃးၼႆႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈၶဝ်ႈလဵၼ်ႈပႃးတီႈၼႂ်း သီးရီးတၢင်ႇဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ The Warp Effect (2022) ဢၼ်မၼ်းလႆႈလဵၼ်ႈၸိူင်းဝႆႉၼင်ႇ တူဝ်ၸိူင်းမၢဝ်ႇၸၢႆးသိၵ်ႉႁိၵ်ႉ ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ဢၢႆႉ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ လွင်ႈဢွင်ႇမၢၼ် ၶွင် [[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]] (2021) ဢိၵ်ႇတင်း ၽူႈၽၢၵ်ႈၵၢၼ်ၸိူင်းမၼ်း [[ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်|ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်]] ၶႃတင်းသွင် လႆႈၶိုၼ်းၶဝ်ႈပႃးၼႂ်း သီးရီးငဝ်ႈတိုၼ်း ၶွင် [[:en:GMMTV|GMMTV]] ဢၼ်ပဵၼ် ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (2022) သေ လႆႈလဵၼ်ႈပဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းပိူင်လူင်မႃးယဝ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇႁဵတ်းပၢင်ယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် တွၼ်ႈထိလိုၼ်းသုတ်း ၶွင်သီးရီးၼၼ်ႉ၊ ဢၼ်ပဵၼ်ပၢင်ႁူပ်ႉထူပ်းၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်း ၽူႈပၼ်ႁႅင်းၶဝ် လႆႈၸတ်းႁဵတ်းမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2023 ၾႅပ်ႇဝႃႇရီႇ 28 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=THAITICKETMAJOR |title=Official Ticket {{!}} NEVER LET ME GO FINAL EP. FAN MEETING |url=https://www.thaiticketmajor.com/concert/never-let-me-go.html |access-date=2023-04-06 |website=THAITICKETMAJOR |language=en}}</ref> တီႈပၢင်ပွႆးႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ မၼ်း လႄႈ ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉၶဝ် လႆႈၶိုၼ်ႈႁွတ်ႈမႃးႁူမ်ႈၵၼ် ၼင်ႇ ၵူႈပိူင်ႈလူင်၊ ဢိၵ်ႇတင်းၽူႈလဵၼ်ႈၸိူင်းႁူမ်ႈၵၼ် [[:en:Tanapon Sukumpantanasan|ၽိူတ်ႉ တၼၽူၼ် သုၶုမ်ၽၼ်ထၼႃႉသၢၼ်]] ၊ [[:en:Wachirawit Ruangwiwat|ၶျိမူၼ်ႈ ဝၶျိရဝိတ်ႉ ရိူင်ႇဝိဝတ်ႉ]]၊ ပဝိၼ်း ၵုၼ်ၵႃရၼ်ယဝိတ်ႉ၊ လႄႈ ၸဵၼ် ဝၼ်ဝိဝူၼ် ၸဵၼ်ၼၸယမႄထီ ၸိူဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူးဝိၼ်း လႆႈႁူမ်ႈသၢင်ႈပႃးတီႈၼႂ်း သီးရီးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ Our Skyy 2 (2023) သေ လႆႈၽၢၵ်ႈၵၼ်တင်း ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ သီးရီးဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး ၸိူဝ်းပဵၼ် ၵူႈပီႇဢႄႇလ် ဢၼ်မႃးတီႈ GMMTVသေ မၼ်တေၶဝ်ႈပႃး တွၼ်ႈထိၶိုၵ်ႉတွၼ်း သွင်တွၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ် သီးရီးပီႇဢႄႇလ်လိုၼ်းသုတ်း ၶွင်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း သီးရီး ဢူၺ်းၵေႃႉၼႆႉ ၵေႃႉလဵဝ် (Never Let Me Go) ၼၼ်ႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈလဵၼ်တူဝ်ၸိူင်းဢၼ်ပဵၼ် ၼိုင်ႈလဵဝ် ၵဵတ်ႇတရၵုၼ်မႄထီ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ သီးရီးၼႆႉ တိုၵ်ႉမီးဝႆႉၼႂ်း ၸၼ်ႉၵၢၼ်ထႆႇယူႇ၊ ၵူၺ်းၵႃႈဝၼ်ႃႈ ဝၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇမၼ်းတႄႉ ဢမ်ႇပႆႇလႆႈမၵ်းမၼ်ႈ။ ၼႂ်းပီၼၼ်ႉၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽူးဝိၼ်း လႆႈပိုတ်ႇတူဝ်ငဝ်းတူင်ႉမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ် ႁုၼ်ႇပယူၼ်း (2023)၊ ဢၼ်ပဵၼ်ၸိူင်းၽီၽဵတ်ႇ ဢၼ်လီၵူဝ်ႇ ဢၼ်ပဵၼ် လွင်ႈတိတ်းႁုၼ်ႁၢင်ႈၵူၼ်းတၢႆႇၵႂႃႇ မိူင်းထႆး ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းပဵၼ်ပိုၼ်ႉၸိူင်းဝႆႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မၼ်းလဵၼ်ၸိူင်းဝႆႉၼင်ႇ တူဝ်ၸိူင်း ထမ်း၊ ဢၼ်လဵၼ်ႈပဵၼ် ၼမ်းၸိူင်း ၵေႃႉဢၼ်ဢွၵ်ႇၶၢဝ်းတၢင်းမႃးၵႆ တွၼ်ႈတႃႇ ထူပ်းၵၼ်တင်း ၼွင်ႉမၼ်း ဢၼ်ပဵၼ်မုၼ်ၸဝ်ႈ ဢၼ်မီးဝႆႉတီႈၼႂ်း ထိူၼ်ႇလွႆလိုၵ်ႉသေ ဝၢႆးလင်မႃး တူဝ်မၼ်းၵေႃႈ လႆႈထူပ်းၺႃး သၢႆငၢႆ ပူၼ်ႉလိူဝ်သၽႃႇဝ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref name=":0">{{Cite web |title=Hoon Payon {{!}} หุ่นพยนต์ |url=https://www.fivestarproduction.co.th/en/hoon-payon-%e0%b8%ab%e0%b8%b8%e0%b9%88%e0%b8%99%e0%b8%9e%e0%b8%a2%e0%b8%99%e0%b8%95%e0%b9%8c/ |access-date=2023-04-06 |language=en-US |archive-date=2023-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407034153/http://www.fivestarproduction.co.th/en/hoon-payon-%E0%B8%AB%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B9%8C/ |url-status=dead }}</ref> ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈ ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈဝႃႈ ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉ မၼ်းႁပ်ႉလႆႈ ရဵတ်ႉ 20+ ၼႆလႄႈ ထုၵ်ႇႁၢမ်ႈယင်ႉဝႆႉလၢႆလၢႆဝၼ်း မိူဝ်ႈပႆႇထိုင် ဝၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈ ပီ 2023 လိူၼ်မၢတ်ႉၶျ် 9 ဝၼ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=Frater |first=Patrick |date=2023-03-10 |title=Thailand’s Censors Get Heavy With Horror Film ‘Hoon Payon’ |url=https://variety.com/2023/film/news/thailand-censorship-horror-film-hoon-payon-1235549168/ |access-date=2023-04-06 |website=Variety |language=en-US}}</ref> ဝၢႆသေ ၵၢၼ်ၶိုၼ်းမႄးပၼ်ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈယဝ်ႉ၊ ငဝ်းတူင်ႉၼၼ်ႉ ၶိုၼ်းႁပ်ႉလႆႈ ၸၼ်ႉထၢၼ်ႈ 18+ ဢၼ်ထုၵ်ႇၶႂၢင်ႈပၼ် ဢၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝၼ်းပိုၼ်ဢွၵ်ႇ တီႈ ပီ 2023 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 12 ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ငဝ်းတူင်ႉ ႁုၼ်ႇပယူၼ်း လႄႈ ၶျူမ်ၽယူၼ်း ၼႆႉ တေပိုၼ်ဢွၵ်ႇ ဝႃးသျိၼ်းမၼ်းတင်းသွင်ဢၼ် တီးၸၼ်ႉထၢၼ်ႈဢႃႇယု ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ၼၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |date=2023-04-01 |title=จาก “หุ่นพยนต์” สู่ “ปลุกพยนต์” จัดเรตติ้ง น18+ พร้อมฉาย 12 เม.ย.นี้ |url=https://www.thairath.co.th/entertain/movie/2669200 |access-date=2023-04-06 |website=www.thairath.co.th |language=th}}</ref> ၼႂ်း ပီ 2023 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇၼၼ်ႉ ၽူးဝိၼ်း လႆႈထုၵ်ႇပိုၼ်ႇၽၢဝ်ႇဝႃႈပဵၼ် ဢဵၵ်ႇသဵင် ၶွင် ၽူႈႁတ်းငၢၼ်မႂ်ႇ တီႈၼႂ်း ၵဵမ်း first-person shooter ဢၼ်ပဵၼ် [[:en:Overwatch 2|Overwatch 2]] ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽူႈႁတ်းငၢၼ်မႂ်ႇ ၼႆႉမၼ်းပဵၼ်မႃး ဢၼ်ပဵၼ်တူဝ်ထႆးတႄႉ တီႈၼႂ်း တူင်ႇၵၢၼ်ၵဵပ်း သေ မၼ်းပဵၼ် တူဝ်ၸိူင်းၵထိူၺ် ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ [[:en:Lifeweaver|Lifeweaver]] ဢၼ်ႁူႉဝႃႈ ၼိရၼ် "ပႂႃ" ၽိုၵ်းသႃမၼီး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။<ref>{{Cite web |last=Miceli |first=Max |date=2023-04-04 |title=Who is Lifeweaver’s voice actor in Overwatch 2? |url=https://dotesports.com/overwatch/news/who-is-lifeweavers-voice-actor-in-overwatch-2 |access-date=2023-04-06 |website=Dot Esports |language=en-US |archive-date=2023-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406055916/https://dotesports.com/overwatch/news/who-is-lifeweavers-voice-actor-in-overwatch-2 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Lifeweaver’s voice actor is @phuwintang! You’re going to love the conversations between him and Symmetra. He and @sweeetanj did amazing work.|url=https://twitter.com/GavinEtc/status/1643283176880766976 |access-date=2023-04-06 |website=Twitter |language=en}}</ref> ၽူးဝိၼ်း ၶၢမ်ႈပူၼ်ႉလႆႈ တီႈ လွင်ႈလပ်ႉတႃလိူၵ်ႈ ဢၼ်သွၵ်ႈႁႃ ၵူၼ်းထႆးပိုၼ်ႉတီႈ လႄႈ ဢၼ်လၢတ်ႈၵႂၢမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈလႆႈ ၽဵၼ်ႈလီ သေ တီႈၼႂ်းၼိူဝ်ႉၵႂၢမ်းၵဵမ်းၵမ်ႈၽွင်ႈၵေႃႈ ပႃးဝႆႉ ၽႃႇသႃႇမႄႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶၢဝ်ႇငၢဝ်း လွင်ႈပိုတ်ႇတူဝ် ဢဵၵ်ႇသဵင် တီႈၼႂ်းၵဵမ်းလိုဝ်းလင် ဢၼ်ပဵၼ်ၶွင် [[:en:Blizzard Entertainment|Blizzard Entertainment]] ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈပိူၼ်ႈႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းၵႂႃႇ တီႈၼႂ်းၵႄႈၵၢင် တူင်ႇဝိူင်းၵဵမ်းယူႇ။ တူဝ်ၸိူင်း ဢၼ် ဢဝ်သဵင်ၽူးဝိၼ်း လၢတ်ႈၼၼ်ႉ လႆႈပိုၼ်ဢွၵ်ႇမႃး မိူဝ်ႈ ပီ 2023 လိူၼ်ဢေႇပရႄႇ 12 (THA) ဢၼ်မႃး ႁူပ်ႉၵၼ်တင်း [[:en:Songkran (Thailand)|ပွႆးသၢင်းၵျၢၼ်ႇ]] ဢမ်ႇၼၼ် ပီမႂ်ႇထႆး ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ပရေႃးၵျႅတ်ႉ ၶွင် ၽူးဝိၼ်း ဢၼ်တေမႃးထႅင်ႈတႄႉ တေပဵၼ် ၵေႃႉၵၢင်ၼႆႉ ပဵၼ်ႁိုဝ် Wednesday Club (2023) ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်း သီးရီးၼႆႉ မၼ်းတေၶဝ်ႈပႃးၼင်ႇ တူဝ်ၼမ်းၸိူင်း ဢၼ်လႆႈၸိုဝ်ႈဝႃႈ ၶုၼ် ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ == ၽွၼ်းငၢၼ်းငဝ်းတူင်ႉ == === ၾိမ်ႇ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈ ! scope="col" | ထၢၼ်ႈၸိူင်း ! scope="col" class="unsortable" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2023 | ႁုၼ်ႇၽယူၼ်း | ထမ်း | ၼမ်းၸိူင်း | style="text-align: center;" |<ref name=":0" /> |} === ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈ ! scope="col" | ထၢၼ်ႈၸိူင်း ! scope="col" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- | 2014 | ''Sunshine My Friend'' | | rowspan="5" |ၶႅၵ်ႇ | [[:en:Mono 29|Mono 29]] | <ref>{{Cite web |title=อรุณสวัสดิ์ Sunshine My Friend |url=https://mono29.com/program/9628.html |access-date=2022-05-27 |website=MONO29 TV Official Site |archive-date=2021-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230202028/https://mono29.com/program/9628.html |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="3" |2015 | ''[[:en:Nueng Nai Suang|Neung Nai Suang]]'' | ယၢင်းပူႇသထႃး | rowspan="3" |[[:en:Channel 3 (Thailand)|Channel 3]] ||<ref>{{Cite web |last=Thailand |first=BECi Corporation Ltd |title=หนึ่งในทรวง |url=https://ch3plus.com/oldseries/723 |access-date=2022-05-27 |website=CH3Plus.com |language=th |archive-date=2022-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123045113/https://ch3plus.com/oldseries/723 |url-status=live }}</ref> |- | ''Luerd Mungkorn : Krating'' | rowspan="2" |ယၢင်းသူင်းၵလူတ်ႇ | <ref>{{Cite web |date=2015-07-21 |title=เรื่องย่อซีรีส์เลือดมังกร "หงส์" |url=https://mgronline.com/drama/detail/9580000082540 |access-date=2022-05-26 |website=mgronline.com |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526185910/https://mgronline.com/drama/detail/9580000082540 |url-status=live }}</ref> |- | ''Luerd Mungkorn : Hong'' | <ref>{{Cite web |last=Thailand |first=BECi Corporation Ltd |title=เลือดมังกร หงส์ |url=https://ch3plus.com/oldseries/600 |access-date=2022-05-25 |website=CH3Plus.com |language=th |archive-date=2022-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220125211703/https://ch3plus.com/oldseries/600 |url-status=live }}</ref> |- |2016 | ''Sane Rai Ubai Rak'' | ယၢင်းတထထၢတ်ႉသ် | [[:en:PPTV (Thai TV channel)|PPTV]] | <ref>{{Cite web |date=2016-01-13 |title=เรื่องย่อ เสน่ห์ร้ายอุบายรัก |url=https://mgronline.com/drama/detail/9590000004038 |access-date=2022-05-26 |website=mgronline.com |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526193248/https://mgronline.com/drama/detail/9590000004038 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |2018 | ''[[:en:'Cause You're My Boy|Cause You're My Boy]]'' | rowspan="2" |မွၼ်း | ၼမ်းၸိူင်း | [[:en:One 31|One 31]] | <ref>{{Cite web |title=‘Cause you’re my boy (My Tee) |url=https://www.boyslove-folie.fr/series-dramas-boys-love-vostfr/cause-you-re-my-boy |access-date=2022-06-03 |website=Boys Love Folie |language=fr-FR |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151137/https://www.boyslove-folie.fr/series-dramas-boys-love-vostfr/cause-you-re-my-boy |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=เรื่องย่อ อาตี๋ของผม |url=https://entertainment.trueid.net/synopsis/2BX6vvQPAmMz |access-date=2022-07-15 |website=entertainment.trueid.net |language=th |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715075935/https://entertainment.trueid.net/synopsis/2BX6vvQPAmMz |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=เรื่องย่อละคร อาตี๋ของผม |url=https://drama.nangdee.com/viewdrama.php?did=582 |access-date=2022-07-15 |website=drama.nangdee.com |language=th |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151140/https://drama.nangdee.com/viewdrama.php?did=582 |url-status=live }}</ref> |- | ''[[:en:Our Skyy|Our Skyy]]'' | rowspan="2" |ၵႅမ် | [[:en:Line TV|Line TV Original]] | |- | rowspan="2" |2019 | ''The Charming Step Mom'' | ၼမ်ႉၾႃႉ | rowspan="2" |[[:en:GMM 25|GMM25]] | <ref>{{Cite web |title=แม่มดเจ้าเสน่ห์ เรื่องย่อ |url=https://www.thairath.co.th/novel/Maemodjaosanea/synopsis |access-date=2022-05-26 |website=www.thairath.co.th |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526185910/https://www.thairath.co.th/novel/Maemodjaosanea/synopsis |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=mine_mine |date=2019-09-04 |title=Charming Witch แม่มดเจ้าเสน่ห์ (2019) |url=https://ninenovel.net/2019/09/04/charming-witch-%e0%b9%81%e0%b8%a1%e0%b9%88%e0%b8%a1%e0%b8%94%e0%b9%80%e0%b8%88%e0%b9%89%e0%b8%b2%e0%b9%80%e0%b8%aa%e0%b8%99%e0%b9%88%e0%b8%ab%e0%b9%8c-2019/ |access-date=2022-06-03 |website=Ninenovel |language=en |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151137/https://ninenovel.net/2019/09/04/charming-witch-%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%A1%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AA%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%AB%E0%B9%8C-2019/ |url-status=live }}</ref> |- | ''[[:en:Dark Blue Kiss|Dark Blue Kiss]]'' | မွၼ်း | ၶႅၵ်ႇ | |- | rowspan="2" |2020 | ''My Bubble Tea'' | ဝၢႆႇၾၢႆႇ | ၵႅမ် | [[:en:One 31|One 31]] | <ref>{{Citation |title=My Bubble Tea {{!}} Thailand {{!}} Drama {{!}} Watch with English Subtitles & More ✔️ |url=https://www.viki.com/tv/38511c-my-bubble-tea |language=en |access-date=2022-06-03 |archive-date=2022-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603140641/https://www.viki.com/tv/38511c-my-bubble-tea |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Watch My Bubble Tea Asian Series and Movies with English cc Subs in HD |url=https://watchasians.cc/ |access-date=2022-06-04 |website=Watchasians |language=en-US |archive-date=2022-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606222428/https://watchasians.cc/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=My Bubble Tea (หวาน น้อย รัก 100%) Synopsis And Cast: Thai Drama |url=https://www.synopsistv.com/2020/05/my-bubble-tea-100-synopsis-and-cast.html |access-date=2022-07-08 |language=en |archive-date=2022-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708102425/https://www.synopsistv.com/2020/05/my-bubble-tea-100-synopsis-and-cast.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-08-29 |title=Viu brews original Thai drama 'My Bubble Tea' |url=https://tbivision.com/2019/08/29/viu-brews-original-thai-drama-my-bubble-tea/ |access-date=2022-07-08 |website=TBI Vision |language=en-US |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151137/https://tbivision.com/2019/08/29/viu-brews-original-thai-drama-my-bubble-tea/ |url-status=live }}</ref> |- | ''[[:en:The Gifted: Graduation|The Gifted: Graduation]]'' | ထမ်းရူင်ႈ "တိူတ်ႉ" တႄႇတရတ်ႉ | rowspan="2" |ၼမ်းၸိူင်း | rowspan="6" |[[:en:GMM 25|GMM25]] | <ref>{{Citation |title=The Gifted: Graduation (TV Series) (2020) |url=https://www.filmaffinity.com/en/film154296.html |language=en |access-date=2022-06-03 |archive-date=2022-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220603193439/https://www.filmaffinity.com/en/film154296.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Pinlac |first=Beatrice |title=Meet the New Students from 'The Gifted: Graduation' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14816/meet-the-new-students-from-the-gifted-graduation/photo |access-date=2022-07-08 |website=www.gmanetwork.com |language=en |archive-date=2022-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729062226/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/14816/meet-the-new-students-from-the-gifted-graduation/photo |url-status=live }}</ref> |- |2021 | ''[[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]]'' | ပထဝီ "ပီ" ၽႃၼိၶျၽၼ်း | <ref>{{Citation |title=Fish Upon the Sky TV show. Where To Watch Streaming Online |url=https://moviefit.me/titles/534043-fish-upon-the-sky |language=en |access-date=2022-06-02 |archive-date=2022-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220602224028/https://moviefit.me/titles/534043-fish-upon-the-sky |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=週末は「2gether」原作者がおくる「Fish Upon the Sky」をTELASAで見よう！ 初恋のトキメキが詰まったラブコメディーの見どころを紹介 |url=https://www.tvguide.or.jp/feature/feature-1365317/ |access-date=2022-06-02 |website=TVガイド｜ドラマ、バラエティーを中心としたテレビ番組、エンタメニュースなど情報満載！ |language=ja |archive-date=2022-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525092346/https://www.tvguide.or.jp/feature/feature-1365317/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=daradaily |title=จิ้นฟีเว่อร์ 7 คู่วาย ดินแดนแห่งรัก GMMTV {{!}} daradaily |url=https://today.line.me/th/v2/article/mW92o3w |access-date=2022-07-15 |website=LINE TODAY |language=th |archive-date=2022-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007024400/https://today.line.me/th/v2/article/mW92o3w |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-12-03 |title=ปลาบนฟ้า (Fish upon the sky) |url=https://yflix.me/series/fish-upon-the-sky/ |access-date=2022-07-15 |website=YFLIX |language=en-US |archive-date=2022-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518002550/https://yflix.me/series/fish-upon-the-sky/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2020-12-03 |title=Fish Upon the Sky The Series - ปลาบนฟ้า (2021) I Thai BL Series |url=https://blandglworld.com/series/fish-upon-the-sky-the-series-%e0%b8%9b%e0%b8%a5%e0%b8%b2%e0%b8%9a%e0%b8%99%e0%b8%9f%e0%b9%89%e0%b8%b2-2021-i-thai-bl-series/ |access-date=2022-07-15 |language=en-US |archive-date=2022-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528130343/https://blandglworld.com/series/fish-upon-the-sky-the-series-%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B8%99%E0%B8%9F%E0%B9%89%E0%B8%B2-2021-i-thai-bl-series/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Citation |title=Watch Fish Upon the Sky tv series streaming online |url=https://www.betaseries.com/en/show/fish-upon-the-sky |language=en |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715075935/https://www.betaseries.com/en/show/fish-upon-the-sky |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |2022 | ''The Warp Effect'' | ဢၢႆႉ | ၵႅမ် | <ref>{{Cite web |title=Asian Wiki - The Warp Effect (2022) |url=https://asianwiki.info/asian-wiki/the-warp-effect.html |access-date=2022-06-03 |website=Dramacool |language=en-US |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151141/https://asianwiki.info/asian-wiki/the-warp-effect.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=YepDrama |title=The Warp Effect EngSub (2022) Thailand Drama |url=https://yepdrama.com/drama/the-warp-effect/ |access-date=2022-06-03 |website=yepdrama |language=en |archive-date=2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929164848/https://yepdrama.com/drama/the-warp-effect/ |url-status=live }}</ref> |- | ''Never Let Me Go'' | rowspan="2" | ၼိုင်ႈလဵဝ် ၵဵတ်ႇတရၵုၼ်မႄထီ | rowspan="3" |ၼမ်းၸိူင်း | <ref>{{Cite web |date=2021-12-02 |title=“GMMTV” เปิดโผ 20 ซีรีส์ใหม่สุดปัง และ ภาพยนตร์โปรเจกต์พิเศษ ในงาน “GMMTV 2022 : BORDERLESS” |url=https://www.theoneenterprise.com/gmmtv2022/ |access-date=2022-05-26 |website=The One Enterprise |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526193250/https://www.theoneenterprise.com/gmmtv2022/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ken |first=John |date=2022-05-20 |title=Never Let Me Go – เพื่อนายแค่หนึ่งเดียว – Thai BL (2022) |url=https://lovewithoutgender.com/2022/05/20/never-let-me-go-%e0%b9%80%e0%b8%9e%e0%b8%b7%e0%b9%88%e0%b8%ad%e0%b8%99%e0%b8%b2%e0%b8%a2%e0%b9%81%e0%b8%84%e0%b9%88%e0%b8%ab%e0%b8%99%e0%b8%b6%e0%b9%88%e0%b8%87%e0%b9%80%e0%b8%94%e0%b8%b5/ |access-date=2022-06-03 |website=Psychomilk's Love Without Gender |language=en-US |archive-date=2022-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220705145001/https://lovewithoutgender.com/2022/05/20/never-let-me-go-%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%81%E0%B8%84%E0%B9%88%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B6%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B8%B5/ |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |2023 | ''Our Skyy 2 Never Let Me Go'' | |- | ''Wednesday Club'' | Kun | |- | rowspan="2" |2024 | ''[[:en:We Are (TV series)|ႁဝ်းႁႃးႁၵ်ႉၵၼ်]]'' | ၽိမ် | <ref>{{Citation|title= We are คือเรารักกัน {{!}} GMMTV 2024 PART 1 |url= https://www.youtube.com/watch?v=tmYKzFIQtpU |language=th-TH|access-date=2023-10-17}}</ref> |- | ''Summer Night'' | လုၼ်ႈ | <ref>{{Citation|title= Summer Night ความลับในคืนฤดูร้อน {{!}} GMMTV 2024 PART 1 |url= https://www.youtube.com/watch?v=-0_ExK2-_T4 |language=th-TH|access-date=2023-10-17}}</ref> |- | TBA | ''Scarlet Heart Thailand'' | | | <ref>{{Citation|title=ตั้งตารอ! ‘Scarlet Heart Thailand’ โปรเจกต์ยักษ์จาก GMMTV อิงนิยายต้นฉบับ จับตาความสำเร็จหลังเวอร์ชั่นรีเมคซีรีส์จีน-เกาหลี|url=https://www.korseries.com/scarlet-heart-will-be-made-into-thai-drama-version-scarlet-heart-thailand/|language=th-TH|access-date=2024-04-23}}</ref> |} === ၽဵင်း === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈ ! scope="col" | ထၢၼ်ႈၸိူင်း ! scope="col" class="unsortable" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2015 | ''The Sound of Music (မိူင်းထႆး)'' | ၾရီႇတြိၶျ် | ၵႅမ် | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=THAITICKETMAJOR |title=Official Ticket {{!}} มนตร์รักเพลงสวรรค์ |url=https://www.thaiticketmajor.com/performance/the-sound-of-music-2015.html |access-date=2022-05-26 |website=THAITICKETMAJOR |language=en |archive-date=2022-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204140150/https://www.thaiticketmajor.com/performance/the-sound-of-music-2015.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-02-16 |title=ครั้งแรกในเมืองไทย ละครบรอดเวย์ "มนต์รักเพลงสวรรค์" |url=https://www.thairath.co.th/lifestyle/woman/481386 |access-date=2022-05-26 |website=www.thairath.co.th |language=th |archive-date=2022-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526191231/https://www.thairath.co.th/lifestyle/woman/481386 |url-status=live }}</ref> |} === လွင်ႈပိုတ်ႇတူဝ် မိဝ်းၸိၵ်ႉ ဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈၽဵင်း ! scope="col" | ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ! scope="col" | မိၵ်ႈ ! scope="col" class="unsortable" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- | rowspan="4" | 2022 | ''Together Absolutely'' | ဢေတႃႉ | | ဢူဝ်ႇလမ်းပိၵ်ႉၶိုၵ်ႉတွၼ်း မိူင်းထႆး | style="text-align: center;" |<ref>{{Citation |title=Together Absolutely คั่นกู2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=3bH8JX5079s |language=en |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080039/https://www.youtube.com/watch?v=3bH8JX5079s |url-status=live }}</ref> |- | ''All Kill'' | ပရသၢၼ် | Kiddo Records | | style="text-align: center;" |<ref>{{Citation |title=Praesun - แกน่ารักมาตลอด (All Kill) l「Official MV」 |url=https://www.youtube.com/watch?v=7vqmwkd1Inc |language=en |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220715080040/https://www.youtube.com/watch?v=7vqmwkd1Inc |url-status=live }}</ref> |- |แดนซ์อัพมู้ด (တၢင်းၵႃႈၵူၺ်း)  |Violette Wautier | |ပိုၼ်ၶၢဝ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး မိဝ်းၸိၵ်ႉ ဝီႇတီႇဢူဝ်ႇ | |} === ႁူတ်ႇသတိင်း === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈ ! scope="col" | ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ! scope="col" | ၶွင်ႉငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် ! scope="col" class="unsortable" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- ! scope="row" | 2022 | ''Little Big World with Pond Phuwin'' | [[ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်|ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ]] | GMMTV | သီးရီးဝႅပ်ႉ | style="text-align: center;" |<ref>{{Citation |title=ภูเขาภูใจ ปอนด์ ภูวิน พาขึ้น'ห้วยกุ๊บกั๊บ'ครั้งแรก! {{!}} LittleBIGworld with Pond Phuwin EP.1 [Eng Sub] |url=https://www.youtube.com/watch?v=RWu9NQdPSj8 |language=en |access-date=2022-08-31 |archive-date=2022-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220831100730/https://www.youtube.com/watch?v=RWu9NQdPSj8 |url-status=live }}</ref> |} === ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ငဝ်းႁၢင်ႈသဵင် === {| class="wikitable sortable" !ပီ !ၸိုဝ်ႈ !ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း !မၢႆတွင်း !{{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- | 2020 | ''AIS 5G Galaxy S20 FE'' | Ally Achiraya, [[:en:Jumpol Adulkittiporn|ဢွပ်ႉၾ် ၸုမ်ပူဝ်]], Prim Chanikarn | | <ref>{{Cite web|title=เป็นที่สุดในสิ่งที่ใช่ กับ Galaxy S20 FE 5G บนเครือข่าย AIS 5G ที่ดีที่สุด |url=https://www.youtube.com/watch?v=cXWO-Zh1sag |language=en |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220930060430/https://www.youtube.com/watch?v=cXWO-Zh1sag |url-status=live }}</ref> |- |2023 |Dance Shower Foam |Violette Wautier | | |} ===ဢဵၵ်ႇသဵင်=== {| class="wikitable sortable" |- ! ပီ ! ၸိုဝ်ႈ ! ထၢၼ်ႈၸိူင်း ! class="unsortable" | မၢႆတွင်း |- |2023 |''[[:en:Overwatch 2|Overwatch 2]]'' |Lifeweaver/ၼိရၼ် "ပႂႃ" ၽိုၵ်းသႃမၼီး |ဝႃးသျိၼ်း ၽႃႇသႃႇဢိင်းၵလဵတ်ႈ<ref>{{Cite web |title=Who is Lifeweaver's Voice Actor in Overwatch 2? |url=https://www.siliconera.com/blizzard-reveals-lifeweavers-voice-actor-for-overwatch-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404222309/https://www.siliconera.com/blizzard-reveals-lifeweavers-voice-actor-for-overwatch-2/ |archive-date=2023-04-04 |access-date=2023-04-05 |website=Siliconera}}</ref> |} == တိသ်ၵူဝ်ႇၵရပ်ႇၽီႇ (ဢတ်းသဵင်) == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈၽဵင်း ! scope="col" | ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ! scope="col" | မိၵ်ႈ ! scope="col" class="unsortable" | မၢႆတွင်း ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan=2 | 2022 | Soo Sa | တင်း [[:en:Harit Cheewagaroon|သိင် ႁႃရိတ်ႉ]]၊ [[:en:Pattadon Janngeon|ၾဵတ်း ပတ်ႉထတူၼ်း]] | [[:en:GMMTV Records|GMMTV Records]] | OST Cause You're My Boy | style="text-align: center;" |<ref>{{Citation |title=สู้ซ่า Ost.อาตี๋ของผม - ซิง หฤษฏ์, เฟียต พัทธดนย์, ภูวินทร์ ตั้งศักดิ์ยืน |url=https://www.youtube.com/watch?v=eSqoj8ruV0k |language=en |access-date=2022-07-15 |archive-date=2022-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522162304/https://www.youtube.com/watch?v=eSqoj8ruV0k |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-06-23 |title="สู้ซ่า (Soo Sah)" by Sing Harit, Fiat Pattadon, and Phuwin Tangsakyuen |url=https://deungdutjai.com/2018/06/24/soosahsingfiatphuwin/ |access-date=2022-06-03 |website=ดึงดูดใจ Deungdutjai |language=en-US |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151140/https://deungdutjai.com/2018/06/24/soosahsingfiatphuwin/ |url-status=live }}</ref> |- |Living For You | |[[:en:GMMTV Records|GMMTV Records]] |OST Never Let Me Go |<ref>{{Citation |title=เพื่อเธอแค่หนึ่งเดียว (Living For You) Ost.เพื่อนายแค่หนึ่งเดียว Never Let Me Go - Phuwin |url=https://www.youtube.com/watch?v=Bzx89phzpek |language=en |access-date=2022-12-14 |archive-date=2022-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214033323/https://www.youtube.com/watch?v=Bzx89phzpek |url-status=live }}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" | 2023 |Safe Zone (ဝသ. ၽူးဝိၼ်း) | |[[:en:GMMTV Records|GMMTV Records]] |OST The Warp Effect รูปลับรหัสวาร์ป | |- |Come Closer (ဝသ. ၵႃႇဝႃႇ) |တင်း တုၺ် ၶျႆးယထွၼ်း |[[:en:GMMTV Records|GMMTV Records]] |ALPHA X |<ref>{{Citation |title="อีกนิด (Come Closer)" Covered by “Tui Chayatorn x Phuwin" {{!}} ALPHA X |url=https://www.youtube.com/watch?v=p6zhxmrdUNk |access-date=2023-04-06 |language=en}}</ref> |- |ร้อยฤดูหนาว (100 ၶၢဝ်းၵတ်း) |တင်း [[ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်|ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ]] |[[:en:GMMTV#Discography|GMMTV Records]] |ၵေႃႉလဵဝ် |<ref>{{Citation |title=ร้อยฤดูหนาว (100 ၶၢဝ်းၵတ်း) - Pond, Phuwin |url=https://www.youtube.com/watch?v=lrzwXAkjL30 |access-date=2023-04-13 |language=en}}</ref> |} == ၵၢၼ်လဝ်ႇမူၼ်ႈ လၢႆႉၾ်သူတ်ႇ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | ပီ ! scope="col" | ၸိုဝ်ႈ ! scope="col" | ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း ! scope="col" class="unsortable" | ဢွင်ႈတီႈၸတ်းၵၢၼ် ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|ဢၢင်ႈဢိင်|Reference(s)}} |- !2019 |Y I LOVE YOU FAN PARTY 2019 |ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း GMMTV |Thunder Dome, [[:en:Impact, Muang Thong Thani|မိူင်းထွင်းထႃးၼီး]] |<ref>{{Cite web |last=THAITICKETMAJOR |title=Official Ticket {{!}} Y I LOVE YOU FAN PARTY 2019 ติดเกาะฮา Y |url=https://www.thaiticketmajor.com/concert/y-i-love-you-fan-party-2019.html |access-date=2022-05-25 |website=THAITICKETMAJOR |language=en |archive-date=2020-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200110142137/http://www.thaiticketmajor.com/concert/y-i-love-you-fan-party-2019.html |url-status=live }}</ref> |- !2021 |FISH UPON THE SKY Live Fan Meeting |[[ၼရဝိတ်ႉ လိူတ်ႉရတ်ႉၵူဝ်းသုမ်|ပွၼ်း ၼရဝိတ်ႉ]]၊ ၼီႇယူဝ်ႇ၊ လူးဝိတ်ႉ၊ [[:en:Sahaphap Wongratch|မိသ်]] |Live streaming |<ref>{{Cite web |title=ฟินทั่วโลก!"ปอนด์-ภูวิน-นีโอ-หลุยส์" ควงคู่มาบอกรักจัดเต็มโชว์สุดประทับใจ ในงานFan Meeting {{!}} daradaily |url=https://www.daradaily.com/news/103765/read |access-date=2022-05-25 |website=www.daradaily.com |archive-date=2022-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221008073533/https://www.daradaily.com/news/103765/read |url-status=live }}</ref> |- !2022 |Feel Fan Fun Camping Concert |[[:en:Pirapat Watthanasetsiri|ဢၢတ်ႉ]]၊ မိသ်၊ ပွၼ်း၊ ၸူင်ႈ၊ တင်ႉ |ႁူင်းယူႇၼီႇယႅၼ်ႇ၊ ယူႇၼီႇယႅၼ်ႇမေႃး |<ref>{{Cite web |last=THAITICKETMAJOR |title=Official Ticket {{!}} Feel Fan Fun Camping Concert "ปาร์ตี้ รอบกองแฟน" |url=https://www.thaiticketmajor.com/concert/feel-fan-fun-camping-party-ropgongfan.html |access-date=2022-08-31 |website=THAITICKETMAJOR |language=en |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006125544/https://www.thaiticketmajor.com/concert/feel-fan-fun-camping-party-ropgongfan.html |url-status=live }}</ref> |- ! rowspan="4" | 2023 |POND PHUWIN 1st Fan Meeting in Tokyo |ပွၼ်း |Hokuto Pia Sakura Hall | |- |POND PHUWIN 1st Fan Meeting in Cambodia |ပွၼ်း |Major Cineplex by Smart (AEON MALL MEAN CHEY) | |- |Pond Phuwin : Miracle in April in Vietnam |ပွၼ်း |District 10 Cultural Center | |- |Love Out Loud Fan Fest 2023 : LOVOLUTION |ဢၢတ်ႉ၊ မိသ်ႉ၊ ဢူမ်၊ ၼၼူၼ်း၊ ပွၼ်း၊ ၽၢတ်ႉ၊ ၶဝ်ႈတၢင်း၊ ၸူင်ႈ၊ တင်ႉ၊ ၽူတ်ႉ၊ ပုၵ်ႉၶ်၊ ၵျိမ်ႇမီႇ၊ သီး၊ ၵျႅၼ်ႇမၼၢႆႇ၊ ၾူတ်ႉ |ရၢႆႇယႄႇ ပႃႇရႃႇၵွၼ်ႇ ႁေႃး | |} == လၢင်းဝၼ်း လႄႈ လွင်ႈငႃၸိုဝ်ႈ == {| class="wikitable mw-collapsible" !ပီ !လၢင်းဝၼ်း !ထၢၼ်ႈ !ၵၢၼ်ဢၼ်ထုၵ်ႇငႃၸိုဝ်ႈ !ၽွၼ်း !ဢၢင်ႈဢိင် |- | rowspan="2" |2021 |Nation-Building Youth Award |Preserving arts, culture and performance | |{{Won|ပႄႉ}} |<ref>{{Cite web |title=แฟนคลับร่วมยินดี! "ภูวิน" สุดปลื้มรับรางวัล "เยาวชนคนสร้างชาติ" สาขา "อนุรักษ์ ศิลปะ วัฒนธรรม และการแสดง" {{!}} daradaily |url=https://www.daradaily.com/news/104895/read |access-date=2022-05-27 |website=www.daradaily.com |archive-date=2022-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525114613/https://www.daradaily.com/news/104895/read |url-status=live }}</ref> |- |Nontalee Siam |The son make reputation for the nation | |{{Won|ပႄႉ}} |<ref>{{Cite web |title=แฟนคลับดีใจตาม "ป๊อด-ภูวิน" สุดภูมิใจรับรางวัล "นนทลีสยาม"ลูกดีเด่น ประจำปี 2564 |url=https://www.dailynews.co.th/news/152830/ |access-date=2022-05-27 |website=[[Daily News (Thailand)|Daily News]]|language=th |archive-date=2022-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525114530/https://www.dailynews.co.th/news/152830/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=“ป๊อด-ภูวิน” สุดภูมิใจ!!! รับรางวัล “นนทลีสยาม” ลูกดีเด่น ประจำปี 2564 สาขา “ลูกผู้สร้างชื่อเสียงต่อประเทศชาติ” |url=http://www.starupdate.com/?p=606469 |access-date=2022-07-15 |website=StarUpdate |language=en-US |archive-date=2022-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221129151152/http://www.starupdate.com/?p=606469 |url-status=live }}</ref> |- | rowspan="2" |2022 |[[:en:Kazz Magazine|လၢင်းဝၼ်း Kazz 2022]] |ၵူၼ်းၼုမ် ၶွင် ၼိုင်ႈပီ | |{{Won|ပႄႉ}} |<ref>{{Cite web |title=ไบร์ท-วิน-โอม-นนน นำทีมนักแสดง GMMTV กวาด 14 รางวัล "Kazz Awards 2022” |url=https://entertainment.trueid.net/detail/POjL04yGJnKW |access-date=2022-07-29 |website=entertainment.trueid.net |language=th |archive-date=2022-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721170429/https://entertainment.trueid.net/detail/POjL04yGJnKW |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=ยืนหนึ่งความปัง!!! “GMMTV” กวาดสูงสุด 14 รางวัล “Kazz Awards 2022” “แค่เพื่อนครับเพื่อน” คว้ารางวัล “The Best Scene” “ไบร์ท-วิน-ตู-โอม-นนน-ปอนด์-ภูวิน-แจน-เลิฟ” ตบเท้ารับรางวัลแห่งปี |url=https://www.gmm-tv.com/news/2755/?fbrefresh=CAN_BE_ANYTHING |access-date=2022-07-29 |website=www.gmm-tv.com |language=th-th |archive-date=2022-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729062235/https://www.gmm-tv.com/news/2755/?fbrefresh=CAN_BE_ANYTHING |url-status=live }}</ref> |- |လၢင်းဝၼ်း ၵၼေးသျ ပွၵ်ႈၵမ်း 10 |Rising star outstanding actors |[[:en:Fish upon the Sky|ပႃပူၼ်ႉၾႃႉ]] |{{Won|ပႄႉ}} |<ref>{{Cite web |last=GMM25 |title=“ปอนด์-ภูวิน รับรางวัล “นักแสดงหน้าใหม่ดีเด่น จากซีรีส์ “ปลาบนฟ้า ในงานประทานรางวัลพระพิฆเนศวร ประจำปี 2565 {{!}} GMM25 |url=https://today.line.me/th/v2/article/rm5XBBk |access-date=2022-05-30 |website=LINE TODAY |language=th |archive-date=2022-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128162551/https://today.line.me/th/v2/article/rm5XBBk |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-05-30 |title="ชาคริต-จอย ศิริลักษณ์" คว้านักแสดงเจ้าบทบาทยอดเยี่ยม รางวัล "พิฆเนศวร" ครั้งที่ ๑๐ |url=https://mgronline.com/drama/detail/9650000051304 |access-date=2022-05-30 |website=mgronline.com |language=th |archive-date=2022-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530151659/https://mgronline.com/drama/detail/9650000051304 |url-status=live }}</ref> |} == ႁဵင်းၵွင်ႉ ၽၢႆႇၼွၵ်ႈ == * [https://www.instagram.com/phuwintang/ Phuwin Tangsakyuen] တီႈ [[ဢိၼ်ႇသတႃႇၵရမ်ႇ]] * [https://twitter.com/phuwintang/ Phuwin Tangsakyuen] တီႈ [[ထဝိတ်ႉတႃႇ]] * [https://weibo.com/n/PhuwinTang?from=feed&loc=at Phuwin Tangsakyuen] တီႈ [[သိင်းလၢင်ႉ ဝူၺ်ပူဝ်|ဝူၺ်ပူဝ်]] * {{IMDb name|11826686}} ==ဢၢင်ႈဢိင်== {{reflist}} {{Lifetime|2003}} [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းထႆး]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸၢႆးငဝ်းထႆး ပီႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်း GMMTV]] [[ပိူင်ထၢၼ်ႈ:ၵူၼ်းၸၼ်ႉၸွမ် မႁႃၶျူးလႃးလူင်းၵွၼ်း]] dct4kxrhdwv0omjmw4ztcns2mccm4i7